ANDRZEJ PEREPECZKO

DZIKA MRÓWKA

I TAM-TAMY

ROZDZIAŁ PIERWSZY,

W KTÓRYM POZNAJEMY DZIKĄ MRÓWKĘ

I JEGO BRATA

Przy stanie bramek 6 : 5 dla “Korsarzy", pod sam koniec trzeciej tercji, kiedy do gwizdka sędziego pozostały już trzy, no może najwyżej cztery minuty, pan Staszek, trener i opiekun drużyny “Piratów", zdecydował się rzucić do rozpaczliwej akcji najsilniejszą, najbardziej bojową, choć już mocno zmęczoną, piątkę zawodników.

Dzisiejszy mecz był decydujący dla “Piratów", którzy w ciągu ostatnich rozgrywek przeżywali wyraźny spadek formy i - co tu ukrywać - przegrali dość wysoko kilka ważnych spotkań i to w mocno niekorzystnym dla siebie stosunku bramek. Kolejna przegrana z “Korsarzami" eliminowała ich z możliwości zajęcia jakiegoś honorowego miejsca w grupie, wygrana natomiast - lub chociażby remis - pozostawiała nadzieję. Nikła to była nadzieja, ale zawsze. Wiadomo, że w sporcie liczy się każda szansa, a co jak co, lecz “Piraci" uważali się za prawdziwych sportowców.

Przez chwilę zrobiło się małe zamieszanie przy bramce wyjściowej z lodowiska. Pięciu spoconych, rozgrzanych akcją zawodników z drużyny “Piratów" przepychało się przez wąskie przejście i kuśtykało niezgrabnie ku ławce. Inni tłoczyli się niecierpliwie, wyskakiwali na lodowisko i od razu nabierali pędu w króciutkiej rozgrzewce.

“Korsarze" tymczasem kręcili się na swojej połowie lodowiska rzucając raz po raz nieżyczliwe spojrzenia na zatrzymane w tym momencie wskazówki dużego zegara odmierzającego czas spotkania.

Już czterech zawodników bojowej piątki “Piratów" znalazło się na tafli. Brakowało piątego. Pan Staszek - zdziwiony, a nawet zaniepokojony, co można było wyraźnie poznać po uniesionej wysoko w górę lewej brwi - rozglądał się wśród publiczności zgromadzonej koło ławki zawodników, jakby kogoś szukał.

- Jestem! Jestem! - rozległ się głośny okrzyk i w tym samym momencie nad barierą mignęła mała figurka zawodnika pękata od bojowego rynsztunku hokeisty. Chłopak niemal przefrunął nad bandą, przemknął przez lodowisko i zatrzymał się w miejscu wzbijając w powietrze fontannę kryształowych odprysków, które zamigotały w świetle reflektorów.

Gracze stanęli na pozycjach wyjściowych. Gwizdek sędziego i czarny krążek wzleciał w górę.

Zakotłowało się, prysnęły w górę lodowe strugi, załomotały hokejowe kije. Ruszyły wskazówki dużego zegara.

- “Pi-ra-ci"! “Pi-ra-ci"! - rozdarło się kilkaset młodych, zaprawionych w niejednym wrzasku gardeł. To kibice “Piratów" usadowieni koło bramki “Korsarzy" rozpoczęli rozpaczliwy doping.

- “Kor-sa-rze"! Go-la! Do-bić! Do-bić! - kibice “Korsarzy" ciasno obsiadłszy ławki za bramką “Piratów" starali się przekrzyczeć kibiców przeciwnej drużyny.

Wrzask stał się potężny, aż stado utrudzonych srodze wron, które przysiadło na pobliskim drzewie, zerwało się czarną chmurą w przestrachu wielkim i dołączyło się krakaniem rozgłośnym do kibicowych krzyków.

Sytuacja na boisku tymczasem zmieniała się z sekundy na sekundę. Czarny krążek śmigał spod jednej bramki pod drugą, znikał w tumulcie pod łyżwami zawodników, wypryskał w górę uderzony gwałtownie kijem.

Świetlna tablica w dalszym ciągu wskazywała wynik 6 : 5. A duże wskazówki były coraz bliżej celu i niedługo miał zabrzmieć gwizdek sędziego kończący mecz. Już kibice “Korsarzy" zerwali się ze swych miejsc, machali proporczykami klubowymi, zdartymi z grzbietów swetrami, rozwijali transparenty, na których krzywe nieco i rozmazane litery głosiły, że:

“Smutne są “Piratów" twarze,

bo załatwią ich “Korsarze"!!!"

albo:

“Gdy “Korsarze" atakują,

to “Piraci" stracha czują!!!"

Po każdym haśle trzy albo cztery duże wykrzykniki miały oddawać nasilenie głosu.

W tym momencie do krążka odbitego od bandy za bramką “Piratów" dorwał się najmniejszy z zawodników - ten, który tak zgrabnie przefrunął nad barierą. Głębokim unikiem całego ciała w lewo zwiódł atakującego go, znacznie większego, napastnika “Korsarzy". Pchnął krążek kijem, strzelił nim delikatnie o bandę; drugi unik ciała, tym razem w prawo, i już odbity krążek przykleił się do kija, wyrwał się z pola i pomknął przez lodowisko. Na ławkach piratowych kibiców powstał tumult i zgiełk.

- Pi-xi, go-la!!! Dzi-ka Mrów-ka!!! Go-la!! Go-la!!!

Kibice “Korsarzy" przycichli, druga zaś połowa boiska wrzeszczała coraz głośniej, skandowała rytmicznie już tylko dwa słowa;

- DZI-KA MRÓW-KA!

- DZI-KA MRÓW-KA!!

- DZI-KA MRÓW-KA!!!

Mały zawodnik tymczasem rwał jak wicher. Zdawało się, że ostrza łyżew suną tuż, tuż nad gładkim lodem, że czarny krążek przymocowany jest niewidzialną nitką do łopatki kija. Minął już połowę boiska i mknął tak na skrzydłach ogłuszającego dopingu kibiców.

Wyprzedził wszystkich. Jeszcze tylko dwóch obrońców “Korsarzy" dzieliło go od bramki przeciwnika. Pierwszy z nich, rosły chłopak z twarzą pokrytą absolutnie i dokładnie piegami, usiłował zatrzymać atakującego “Pirata".

Z jednej strony malutki, rozpędzony Pixi, czyli Dzika Mrówka, z gumowym krążkiem jakby przymocowanym do łopatki hokejowego kija, a z drugiej piegowaty i rudy, rozrośnięty w barach i poszerzony jeszcze dodatkowo olbrzymimi bodiczkami “Korsarz"

Dawid i Goliat!

Kibice obu stron zamilkli, rozgłośny wrzask zgasł nagle jak płomień świecy zdmuchnięty nagłym uderzeniem porywistego szkwału.

Dzika Mrówka pędził prosto na obrońcę. Szedł wyraźnie na czołowe zderzenie! Niektórzy - z mniej odpornych kibiców - zacisnęli mocno powieki, aby nie widzieć potwornej masakry, która musiała nastąpić. Bardziej wrażliwi zatkali sobie uszy, aby nie słyszeć trzasku łamanych kości i kijów.

Tymczasem Dzika Mrówka tuż przed zderzeniem popchnął delikatnie, prawie niewidocznym ruchem krążek, który leniwie przesunął się między łyżwami absolutnie zaskoczonego obrońcy. A Dzika Mrówka wygiął się w pędzie jak toreador przepuszczający atakującego byka, przykucnął na łyżwach, skulił się i przemknął pod wyciągniętym ramieniem obrońcy, lekko tylko ocierając się swoim prawym bodiczkiem o rozłożyste biodro “Korsarza". W następnym ułamku sekundy przyśpieszył i dogonił krążek, który znów jakby przykleił mu się do łopatki hokejowego kija.

Nad lodowisko wzbił się wielusetgębny wrzask radości ,,Piratów" i rozpaczy ,,Korsarzy".

Między Dziką Mrówką a bramkarzem “Korsarzy" pozostał już tylko jeden obrońca, który ruszył w kierunku bramki, by ustawić się na linii: Dzika Mrówka - bramka “Korsarzy".

Maleńki hokeista pędził tymczasem prosto ku bramce. Gdy drogę zastawił mu drugi obrońca, strzelił kijem w krążek, ten odbił się od bandy i wpadł za bramkę “Korsarzy". Na trybunach piratowych kibiców rozległ się głośny, zbiorowy jęk. Jednakże w tym samym momencie Dzika Mrówka skręcił w bok, ominął obrońcę, wpadł prawie równo z krążkiem na wąski pas lodu między bramką a bandą, odbił się bokiem od bariery z desek, złapał krążek łopatką kija, przeleciał z rozpędu na drugą stronę bramki i zawijając kijem zdołał błyskawicznie wrzucić czarny krążek w lukę, jaka została między zdezorientowanym bramkarzem “Korsarzy" a prawym słupkiem bramki.

Krążek zatrzepotał w siatce jak ryba w sieci. Jednocześnie maleńki hokeista podniósł wysoko w górę swój kij, a .spoza bramki

“Korsarzy" wystrzeliła już nie petarda, ale chyba kosmiczna rakieta zbiorowego, obłąkanego radością ryku i wrzasku kilkuset młodych gardeł. Słów nie można było absolutnie rozróżnić, bo każdy krzyczał co innego, ale wszyscy dobrze wiedzieli, że ten, wspaniały wrzask jest wyłącznie na cześć maleńkiego hokeisty “Piratów" - na cześć Dzikiej Mrówki. Przez zbiorowy, radosny krzyk przebijały odgłosy gwizdków i dźwięki trąbek. Nad głowy kibiców wzleciały czapki, szaliki, a co bardziej zapalczywi machali ściągniętymi pośpiesznie z grzbietów kurtkami. Rozwinęły się też, dotąd wstydliwie ukrywane, kolorowe transparenty głoszące wielkimi literami, że:

“Każdy “Korsarz" ducha traci,

gdy w ataku są “Piraci"!!!"

oraz:

“Gdy “Piraci" na lód ruszą,

to “Korsarze" przegrać muszą!!!"

Z boku dwóch dryblasów wymachiwało jaskrawą, pomarańczową płachtą, na której po obu stronach naszyte były emblematy klubu “Piratów", a na środku czernił się napis:

“Klęska wrogów jest już blisko,

bo...

Dzika Mrówka na boisku!"

Tymczasem do małego hokeisty podjechali z radosnym krzykiem wszyscy zawodnicy “Piratów". Nawet z odległej bramki wyjechał ciężko zbrojny bramkarz. Podjechali i rzucili się w pędzie na zdobywcę szóstej bramki. Mały znikł dosłownie pod zwalistymi ciałami swych kolegów, zwiększonych jeszcze przez bodiczki, kaski, nałokietniki i sto innych fragmentów hokejowego wyposażenia bojowego.

Na świetlnej tablicy zamigotało, zamrugało i wyskoczył aktualny wynik 6 : 6.

Znowu ryk radości piratowych kibiców.

Gracze obu drużyn ustawili się do wznowienia gry. Jeszcze tylko niecała minuta. Już chyba nic się nie zmieni, już - praktycznie rzecz biorąc - pasjonujący mecz dobiegł końca.

Gwizdek! Wznowienie gry!

Jeszcze tylko pięćdziesiąt sekund! Jeszcze czterdzieści pięć!

Znów maleńki hokeista przykleił się do czarnego krążka. Znów ruszył do przodu!

- DZI-KA MRÓW-KA!!! - poderwali się kibice “Piratów".

Rozpoczął się wyścig małego łyżwiarza z czarnymi wskazówkami dużego zegara. Kto z nich prędzej dopadnie celu? Kto będzie pierwszy?

Chłopak minął jednego gracza, podał krążek koledze, ten odbił natychmiast. Już drugi gracz ,,Korsarzy" został z tyłu. Znowu pchnięcie kijem.

Kibice obu stron zamarli w pełnej napięcia ciszy. Widzowie nie wiedzieli, gdzie patrzeć. Czy na małego łyżwiarza rozpaczliwie goniącego uciekający krążek, czy na wskazówki zegara.

Krążek jednak był odrobinę szybszy od hokeisty. Nie pomogło wyciąganie kija przed siebie. Kij w żaden sposób nie chciał się wydłużyć, w żaden sposób nie chciał dosięgnąć do małego krążka, który wciąż był na przedzie.

Czarny krążek, jasny kij i czerwony z wysiłku i napięcia chłopak!

W tej kolejności minęli linię bramkową “Korsarzy" i w tej kolejności uderzyli o bandę!

Równocześnie z głośnym trzaskiem w głuchą ciszę lodowiska wpadł świergotliwy gwizdek sędziego.

Koniec meczu!

Znowu zerwała się lawina krzyków i wiwatów. Przez bandę lodowiska przeskoczyli wszyscy zawodnicy “Piratów". Otoczyli zwartym kołem małego hokeistę, który po chwili wzleciał w górę podrzucony rękoma klubowych kolegów.

- Brawo Piksuwa! Brawo Dzika Mrówka!

- Dajcie spokój! Niech chociaż odsapnę. Przestańcie już do licha! - zasapany chłopak z trudem łapał powietrze szeroko otwartymi ustami.

Obie drużyny ustawiły się wreszcie naprzeciw siebie na tafli, krzyknęły na pożegnanie i poczęły zjeżdżać do szatni. Na tablicy wciąż świecił remisowy, szczęśliwy dla “Piratów" wynik 6 : 6.

W szatni pomieszały się obie drużyny, ale po radosnych gębach, roześmianych od ucha do ucha, od razu można było rozpoznać faktycznych triumfatorów dzisiejszego - remisowego przecież w końcu - spotkania.

- Żeby jeszcze parę minut gry! - perorował rozbierający się obok małego jego kolega z ataku - byliśmy w transie, no nie, Mrówa?

- Aha! - mały ściągał z siebie koszulkę z dużą, czarną siódemką. - Ale, że też nie mogłem dogonić tego krążka!

- I tak już było za późno.

- Nie za późno - zaperzył się mały - gdybym tylko go dogonił. Czułem, że jakbym strzelił, to nie ma mocnych. Obojętnie, byłaby siódma bramka,

- Przesadzasz, Mrówa. Przecież ich bramkarz tez nie śpi. Może by wyłapał.

- Nie ma mowy. Nie spodziewałby się. Już był całkiem luźny. Byłoby siedem - sześć jak nic. I bez szans dla “Korsarzy" na poprawienie wyniku.

- Gratuluję, Marek! - do Dzikiej Mrówki podszedł trener “Piratów", pan Staszek. - Uratowałeś naszą sytuację. A już miałem wyrzuty sumienia, że rzucam waszą piątkę do akcji. Nie zdążyliście przecież odpocząć.

Bohater meczu uśmiechnął się.

- Odpocznie się później. Ale, panie Staszku, gdybym doszedł do tego krążka...

- Daj sobie spokój. I tak zrobiłeś bardzo dużo. Po tym meczu widzę, że warto się z wami pomęczyć, warto nad wami popracować. Tylko pilny trening, zwyżka formy i koncentracja. Wszystko w miarę i w odpowiednim czasie. Ot i cała tajemnica sukcesów. A to była najładniejsza bramka całego meczu. Nie zdziwiłbym się, gdyby trafiła do kroniki sportowej. Byli tu filmowcy z telewizji. Zaraz ich zapytam. No, to cześć, chłopaki! Spotkamy się na treningu.

Mały hokeista rozebrał się tymczasem do końca. Gdy wyłuskał się ze wszystkich bodiczków, sweterków, koszulek, ochraniaczy, skarpet i butów wydał się jeszcze drobniejszy i mniejszy niż na lodowisku. Choć miał na imię Marek, wszyscy koledzy zarówno w klasie, jak i w drużynie znali go tylko pod przezwiskiem. A właściwie pod przezwiskami, bo miał ich wiele.

A więc po pierwsze nazywano go Pixi od jednej z bohaterek telewizyjnych filmów rysunkowych. Bo też rzeczywiście podobny był nieco z buźki do małej myszki płatającej wraz ze swą siostrą (czy bratem) ciągłe figle dobrodusznemu w rzeczywistości, lecz udającemu niezwykle groźnego, kotowi Dżinksowi. Zresztą podobny był nie tylko z wyglądu, ale i z charakteru, nie potrafił bowiem ani chwili usiedzieć spokojnie, ani na moment nie opuszczała go fantazja i miał co godzina dziesięć tysięcy nowych pomysłów. No, może nie tysięcy, ale setek to już na pewno. I to nie takich przeciętnych, nie takich zwyczajnych pomysłów. Skądże by? Piksuwę stać było na bardzo dużo. “Na o wiele za dużo" jak twierdziła Mama.

No, bo i racja. Kiedyś, na przykład, Marek wymyślił, że dla utrzymania niezbędnej w hokeju zręczności operowania krążkiem i kijem konieczna jest “sucha zaprawa". Polegała ona na próbnych strzałach hokejowym kijem. Wszystko byłoby w porządku, gdyby nie fakt, że Marek ćwiczył te strzały w mieszkaniu, a ściślej mówiąc w Mamy pokoju. Kładł krążek na dywanie i strzelał w drzwi. Strzelał nawet dość celnie, ale może nieco za mocno, odłupał się bowiem cały prawie lakier z drzwi, a dodatkowo raz nie trafił do celu.

- Tylko raz nie trafiłem, Mamo - bronił się potem - tylko jeden raz na trzydzieści strzałów i zaraz tyle krzyku o to.

- Ja też i nie gniewam się o to, że nie trafiłeś w drzwi, ale o to, że trafiłeś w okno. Podwójna szyba zbita, firanka pocięta na szkle. Do wyrzucenia.

- A to moja wina, że firanka taka słaba? Bo to, widzi Mama, krążek poszedł w okno z rykoszetu. Odbity od szafy.

- Nie zawracaj mi głowy. Dosyć mam tych zwariowanych ćwiczeń w domu. Nie dość, że przychodzisz z każdego treningu posiniaczony, że nigdy nie masz czasu na lekcje, to jeszcze i to... Przez dwa dni wiatr hulał po domu, zanim przyszedł szklarz.

Masz skończyć raz na zawsze swoje zabawy z tym krążkiem w domu, bo inaczej spalę kij.

- Mamo! To niemożliwe! Nie byłabyś zdolna do takiego świętokradztwa. A zresztą gdzie Mama chce spalić? W kaloryferach? A może w elektrycznym bojlerze?

- Ach, daj mi spokój! Zawsze wykręcisz na swoje - Mama z trudem powstrzymywała ogarniający ją śmiech.

- Mama to zawsze tak - mruczał Marek, widząc, że bezpośrednie niebezpieczeństwo Maminego gniewu zostało zażegnane - najpierw zaczyna dyskusję, a jak człowiek wysuwa poważne argumenty, to zaraz “daj mi spokój". Nawet nie można podyskutować.

Na drugi dzień Mama usłyszała dolatujące z jej pokoju podejrzane trzaski.

- Marek! - Mama wpadła do pokoju cała czerwona. Nie wiadomo, ze zdenerwowania czy też od piecyka, bo piekła właśnie ulubioną przez wszystkich domowników szarlotkę. - Jak możesz znowu? Przecież mówiłam ci wczoraj!

- Mama mówiła o krążku - Pixi spojrzał na Mamę z wyraźnym zdziwieniem i najniewinniejszą pod słońcem miną - ale nie było żadnej rozmowy na temat pingpongowej piłeczki. Ani żadnych zakazów.

Rzeczywiście, tym razem chłopak ćwiczył “suche strzały" małą, celuloidową piłeczką pingpongową.

- Marek, Marek, ty mnie na pewno wpędzisz do grobu - zaczęła Mama, ale w tej chwili poczuła dolatujący z kuchni podejrzanie silny zapach i wybiegła z pokoju zdążywszy tylko krzyknąć coś na temat przypalonego ciasta.

- To zawsze tak, jak kobieta nie pilnują swoich obowiązków - mruknął Pixi z miną doświadczonego znawcy żeńskiej połowy rodzaju ludzkiego, ale tak cicho, żeby Mama nie usłyszała. Zresztą nie było obawy, w chwili przypalania się ciasta Mama stawała się absolutnie nieczuła i niewrażliwa na wszelkie inne przejawy życia.

Drugie przezwisko, Dzika Mrówka, pod którym Pixi był znany głównie w klubie, na lodowisku czy też na basenie, chyba wymyślił kiedyś Tata, który dość rzadko bywał w domu, bowiem od kilkunastu lat pływał na statku jako ochmistrz. Dziś już właściwie nikt dokładnie nie pamiętał, od czego to poszło, w każdym razie przezwisko przylgnęło do Marka i ani Tata w domu, ani żaden kolega w klubie hokejowym nie mówił do chłopca inaczej jak Dzika Mrówka. No, z wyjątkiem jednego pana Staszka - klubowego trenera i w ogóle “bardzo wdechowego faceta" - jak wielokrotnie podkreślał Marek.

Pan Staszek był dla chłopca niedoścignionym ideałem. Jeździł bardzo dobrze na łyżwach i na nartach, pływał wszystkimi stylami i skakał z trampoliny. Ale jak skakał! I z jakiej wysokości! Dzika Mrówka wdrapał się raz na basenie na wieżę ze szczerym zamiarem skoczenia w dół bez względu na konsekwencje, ale gdy spojrzał z góry, to po pierwsze - odeszła go wszelka ochota, a po drugie - zakręciło mu się w głowie i niewiele brakowało, a znalazłby się na dole w basenie zupełnie niezależnie od swojej woli.

Odłożę to na później - pomyślał schodząc na drżących nieco nogach z wieży - kiedy nareszcie trochę urosnę.

Z tym rośnięciem jakoś jednak na razie nie było najlepiej i Marek vel Pixi, vel Dzika Mrówka bez przerwy dzierżył palmę pierwszeństwa, jeżeli chodzi o najniższy wzrost w swojej klasie.

Może też i dla swych nieznacznych wymiarów został przezwany przez Tatę DZIKĄ MRÓWKĄ.

- Dlaczego dzika? - zapytała raz Mama, która nie lubiła tego przezwiska.

- A słyszałaś kiedyś o oswojonych mrówkach? - odpowiedział pytaniem na pytanie Tata.

Chłopak miał jeszcze kilka innych przezwisk, jak “Pawo, Wielki Obrońca Pleców Szefa", “Marek Pigeliusz" - co nawiązywało do niezliczonej ilości piegów na małej buźce, tak że Tata nawet kiedyś powiedział: “Dzika Mrówka to ma piegi o powierzchni większej niż cała jego twarz", ale przezwiska te były znacznie rzadziej w użyciu.

Pora teraz przedstawić pozostałych członków rodziny Markowej. Chłopak nie był jedynakiem, miał bowiem brata i to w dodatku bliźniaka. Dziwnym jednak zrządzeniem Natury (a jak twierdził Tata wyłącznie, na skutek przekory Dzikiej Mrówki) obaj bracia-bliźniacy byli do siebie absolutnie niepodobni. Ani pod względem wyglądu, ani pod względem wymiarów, ani też charakteru.

Brat Marka, o imieniu Jarek, był znacznie wyższy, znacznie szerszy w barach i znacznie powolniejszy, właściwie - zdecydowanie flegmatyczny. Choć obaj chłopcy trzymali się prawie bez przerwy razem, choć wspólnie realizowali niezliczone ilości najrozmaitszych figli, pomysłodawcą zawsze był Marek. Jarek był tylko wiernym wykonawcą, a z racji swego wzrostu i siły wielokrotnie stawał się obrońcą Dzikiej Mrówki.

Razem też zaczęli grać w hokejowej drużynie. Marek w ataku, a Jarek na bramce. Jednakże - o dziwo - hokej stał się nieustannym punktem zapalnym w bratersko-bliźniaczych stosunkach. Krytykowali nawzajem każdy swój ruch na lodowisku i sprzeczali się do tego stopnia, że nie było innej rady jak tylko rozdzielić braci raz na zawsze. Oczywiście wyłącznie w hokeju.

- On pójdzie do “Korsarzy" - zdecydował Pixi, gdy pan Staszek stanął bezradny wobec nieustającej sprzeczki obu braci podczas gry.

I tak się tez stało. Odtąd Marek grał po dawnemu w klubie “Piratów", Jarek zaś bronił dzielnie, i z dużym powodzeniem bramki “Korsarzy".

Jarek też miał przezwisko. I w szkole, i w klubie nazywano go po prostu “JEGO BRAT". Wiadomo, oczywiście, czyim bratem był Jego Brat. Jasne, że Dzikiej Mrówki.

Ostatnim wreszcie członkiem rodziny był chomik, trzymany w. szklanym akwarium - po odpowiednim przystosowaniu tego zbiorniczka - w pokoju chłopców. Chomik nazywał się Myszą, chociaż Mama zaprotestowała, gdy okazało się, że chomik jest rodzaju męskiego.

- Nazwijcie go jakoś inaczej - zaproponowała chłopcom - po pierwsze - jakoś ładniej, a po drugie - należałoby wynaleźć męskie imię.

- Mamo, ależ chomik ma męskie imię - Dzika Mrówka jak zwykle zaoponował szczególnie, że to on właśnie wymyślił chomikowe imię.

- Jak to?.

- Tak to, że jak może być “ta mysz" to i może być “ten myszą", no nie?

- To mi nie przyszło do głowy - Mama spojrzała jakoś dziwnie na syna.

Ostatecznie na chomika chłopcy zaczęli wołać “Tenmysza" co właściwie nie miało większego znaczenia, bo zwierzątko w ogóle nie reagowało na żadne wołanie i wypuszczone ze swego pomieszczenia szybciutko wślizgiwało się w najbardziej zakamarkowaty zakamarek pokoju, skąd bardzo trudno je było wyciągnąć.

Wróćmy teraz jednak do szatni lodowiska, gdzie zostawiliśmy Dziką Mrówkę, pełnego sławy i chwały, udającego się pod gorący prysznic.

- Ładnieś uplasował tę szóstą bramkę, Mrówa! - krzyknął któryś z “Korsarzy". - Nie ma co mówić. Co prawda to prawda.

- Iii... nie przesadzaj - skrzywił się drugi z “Korsarzy", też idący do łaźni. - Może po prostu oni się umówili.

- Kto? - Marek zatrzymał się nagle.

- Nie udawaj... Wiadomo kto. Ty i twój brat-bliźniaczek. Choć nasz zawodnik, ale zawsze... to twój brat.

- Ty się jego nie czepiaj! - Pixi zaperzył się, aż cały poczerwieniał.

- Bo co?

- Bo to mój brat.

- I co z tego?

- To z tego, że jest uczciwy. Jak gramy w przeciwnych drużynach, to nie ma brata. Wtedy on jest “Korsarz", a ja “Pirat". I każdy gra dla swojej drużyny!

- No, no, przypuśćmy, że to prawda - skrzywił się ten “Korsarz", który powątpiewał w uczciwość braci-bliźniaków.

- Coś powiedział? - Pixi zacisnął pięści.

- No, no, dajcie spokój - wtrącił się drugi z “Korsarzy" - Chodźmy lepiej do łaźni, bo zmarzniemy tu tak na pół nago.

- Ale pamiętaj - Dzika Mrówka dodał wchodząc do łaźni - że ja i mój brat...

Spod prysznica wyszli razem. Dzika Mrówka i Jego Brat. Wytarli się obaj dość niedbale jednym ręcznikiem, otworzyli swoje szafki i zaczęli się ubierać.

- Tego szóstego gola to wpuściłeś przez gapiostwo - krytykował brata Mrówka.

- Łatwo ci mówić - powoli, jakby namyślając się nad każdym słowem powiedział Jarek. - Przecież byłeś za bramką, a ja z tyłu nie mam oczu. Fakt.

- Ty to i z przodu nie za dużo widzisz.

- No, no, żebym nie musiał stać się przykry - oburzył się Jego Brat.

- No, a jak założysz na twarz tę maskę, w której wyglądasz jak sama śmierć z herodowych jasełek, to już zupełne dno. Obojętnie.

- A jak nie założyć? Czasem krążek idzie górą, można ładnie oberwać. Fakt.

- Mogłeś stanąć bardziej z prawej strony bramki i z przodu, żeby zasłaniać całość.

- A skąd mogłem wiedzieć, że z prawej? Mogłeś wrócić z lewej.

- Z lewej był wasz obrońca. Mogłem strzelać tylko z prawej. Obojętnie.

- Fakt - przyznał Jego Brat. - Ale o co ci chodzi? Gdybym ja obronił ten strzał, to ty byś nie zdobył bramki.

- No, niby racja. Ale co innego strzelić bramkę, a co innego mieć za brata bramkarza fajtłapę o dziurawych rękach. I do tego bliźniaka. Aż wstyd pomyśleć - machnął z rezygnacją ręką.

- Nie bardzo rozumiem, o co się czepiasz. Fakt.

- Fakt, faktem - zdenerwował się Marek - a ja ci mówię, że mogłeś obronić ten strzał. Obojętnie.

Bracia tymczasem ubrali się i wyszli z szatni. Rozgrzanych gorącą wodą prysznica owionęło mroźne, lutowe powietrze i wiatr wiejący od morza.

- Oho, sztormowe - mruknął Jarek,

- Nie tak za bardzo. Najwyżej dmucha czwórka - skorygował Marek.

Przez jakiś czas szli w milczeniu. Reszta zawodników pojechała do domu albo tramwajem, albo pobliską kolejką elektryczną. Oni, jak zwykle, wracali z lodowiska piechotą. Mieszkali niedaleko, w Oliwie. Po lewej mieli zalesione wzgórza, po prawej, na szosie łączącej Gdynię z Gdańskiem raz po raz przemykały stada samochodów wypuszczone ze skrzyżowania zielonym światłem jak psy ze smyczy.

Zapadał już zmierzch. Słońce dopiero co schowało się za pokryte lasem wzgórza i na niebo wdrapały się pierwsze gwiazdy. Za plecami chłopców jaśniały rzęsiście oświetlone szklane ściany OLIVII - obszernej, nowoczesnej hali sportowej - i reflektory zawieszone na wysokich słupach nad taflą sztucznego lodowiska pod gołym niebem, gdzie niedawno obaj bracia walczyli zajadle przeciwko sobie w dwóch konkurencyjnych drużynach.

- A ja ci mówię, że dogoniłbym ten krążek, gdyby nie oddech - odezwał się nagle Dzika Mrówka.

- Jaki oddech? - zdziwił się Jego Brat.

- Mój - Mrówka wzruszył ramionami z politowaniem nad niedomyślnością brata.

- Twój oddech? A dlaczego?

- Bo za krótki. Gdybym miał trochę dłuższy oddech, tobym mógł rzadziej oddychać i wtedy... wtedy bym miał większą szybkość. No i doszedłbym na czas i strzelił tobie siódmego gola.

- Mnie?

- A komu? Kto stał na bramce “Korsarzy"?

- Ja.

- No, widzisz. Więc tobie.

- To wobec tego dobrze, że masz za krótki oddech.

- A ja ci mówię, że na ten krótki oddech musi być sposób".

- Najlepiej pomaga nurkowanie. Nabierasz powietrza w płuca, nurkujesz i siedzisz pod wodą coraz dłużej. Najpierw pół minuty, potem minutę, potem dwie. I w ten sposób wyćwiczysz oddech.

- To tak jak z tymi dwoma Szkotami.

- Jakimi znowu Szkotami?

- Założyło się dwóch Szkotów o grubszą sumę, który z nich dłużej wytrzyma pod wodą. Zakład wygrał mister Mc Intosh. Nie wynurzył się dotychczas.

Tak pogadując doszli do domu. Drzwi otworzyła im - jak zwykle - Mama. Otworzyła i... załamała ręce.

- Chłopcy, bójcie, się Boga!.

- Co się stało, Mamo? - zapytali bracia, o dziwo, zgodnym chórem.

- Jeszcze się pytacie? - w głosie Mamy zabrzmiała jednocześnie i szczera rozpacz, i równie szczere zdziwienie. - Jak wy wyglądacie?

Dzika Mrówka spojrzał na brata. Jego Brat na Dziką Mrówkę.

- Mama ma trochę racji - skrzywił się Dzika Mrówka - przystojniak to z Jarka nie za bardzo, ale powinna się Mama już przyzwyczaić. Ale co do mnie, to doprawdy nie wiem...

- A gdzie SZALIKI? - wybuchnęła Mama świętym oburzeniem.

- Niech Mama się nie martwi, jest - Marek z triumfującą miną wyciągnął z kieszeni kurtki długi, przez Mamę ręcznie na drutach robiony szalik.

- Ja też mam swój - Jarek rozpiął kurtkę i pokazał wystający z rękawa taki sam jak Markowy szalik.

- No, właśnie - Mama znowu załamała ręce. - Bez szalika w taką pogodę!

- Czemu się Mama denerwuje? - zdziwił się szczerze Marek. - Przecież obaj mamy szaliki. Grunt, że nie zginęły, bo byłaby szkoda, Mama sama robiła je na drutach. Nawet Tata się złościł, że nic tylko te szaliki i szaliki.

- Ale taka pogoda, a wy bez szalików i pewnie jeszcze rozpięci. Taki wiatr!

- Niech Mama się nie martwi. Nie szliśmy pod wiatr tylko tak zakosami. Halsowaliśmy w pół wiatru.

- Co robiliście?

- Halsowaliśmy - wyjaśnił Marek z niewinną miną.

- Ach, ciebie to zawsze tylko głupie żarty się trzymają. A potem to kto was będzie leczył?

- Pani lekarka. Ta znajoma Mamy, która zawsze do nas przychodzi.

- Lekarka, lekarka. Przyjdzie, zbada, lekarstwo zapisze i pójdzie. A ja sama na wszystko. A to podaj, a to zrób, a to przypilnuj, żeby wszystko pozażywać i w odpowiednim czasie, a to wstać w nocy i zobaczyć, czyś się nie odkrył. I na dodatek nigdy nie chorowaliście od razu razem. Tylko jak jeden wstał, to drugi się kładł. Skaranie boskie z wami.

- Jarek, podejmiemy zobowiązanie dla Mamy? Od jutra.

- Jakie?

- Ze odtąd będziemy zawsze razem chorować.

- Marek, nie wywołuj wilka z lasu. Czy jeszcze mam za mało kłopotów?

- Mama to jest dziwna. Przed chwilą narzekała, że każdy z nas choruje osobno, a teraz jak chcemy jednocześnie, to znowu źle. Oj, dorosłym to nigdy nie można dogodzić. I tak źle, i tak niedobrze.

- Nie gadaj tyle, tylko szybko rozbierajcie się, umyjcie ręce i siadajcie do kolacji. I tak już spóźniliście się. Zaraz przyjdzie profesor.

- O rany! Znowu? - jęknęli obaj tym samym głosem.

- Jak to znowu? - zdziwiła się Mama. - Przecież wiecie, że pan profesor przychodzi dwa razy w tygodniu. We wtorki i piątki. A dzisiaj przecież piątek. Jak można zapomnieć?

- Mama to tam nie zapomniała, bo dla Mamy to nic tylko angielski i angielski - powiedział z wyrzutom Dzika Mrówka - I nas jeszcze zadręcza,

- Idźcie wreszcie umyć ręce, bo herbata wystygnie.

- To po co myć? Przecież mieliśmy rękawice. Ale Mama to tak zawsze. A szalik czy na szyi, a angielski, a ręce umyć. Tylko o najważniejsze to Mama się nigdy nie spyta.

- A co się stało?

- Jak to? Jeszcze Mama nie wie? Przecież był mecz.

- Wiem. Wy to tylko mecz i mecz. A lekcje na dalekim końcu.

- A wynik Mamy nie interesuje?

- Tak, tak oczywiście - Mama szykowała chłopcom kolację w kuchni.

- Sześć sześć, Mamo! - triumfalnie zawołał Pixi.

- To dużo - Mama smarowała olbrzymie pajdy chleba. - A kto wygrał?

- Mamo! - zawołali obaj bracia z wielkim, wyraźnym wyrzutem w głosie.

- Mamę to koniecznie trzeba posłać na przeszkolenie - Stwierdził Dzika Mrówka lejąc strumień wody na ręce, podczas gdy Jarek mydlił je powoli i starannie. - Bo jeszcze nas kiedyś skompromituje. Sześć do sześciu i Mama się pyta, kto wygrał. Przecież to woła o pomstę do nieba.

Za chwilę w domu zapanowała cisza, gdy obaj chłopcy zajęli się jedzeniem. Przygotowana przez Mamę cała góra chleba znikała w błyskawicznym tempie.

- Co ty wyrabiasz, Marek? - panującą w kuchni ciszę przerwał głos Mamy.

Dzika Mrówka nabrał pełne usta herbaty i siedział z wydętymi nienaturalnie policzkami.

- Przestań wydziwiać! Nie umiesz się zachować przy stole. Z wami to się nawet nigdzie nie można pokazać. Wstydu tylko narobicie.

- Dlaczego Mama do nas obu? - oburzył się Jarek. Marek milczał w dalszym ciągu z pełną buzią herbaty.

- Ach, bo wy zawsze... - żachnęła się Mama. - Co się jemu stało? - zapytała wreszcie Jarka.

- On ćwiczy - powiedział tajemniczo Jego Brat.

- Co takiego?

- Ćwiczy oddech - wyjaśnił Jarek. - Ale to na nic, Mrówa, zapomniałeś o nosie - zwrócił się do brata. W tym momencie zadźwięczał gong przy drzwiach.

- Boże, pan Ozdobny! - poderwała się Mama i odruchowo przygładziła rudawe włosy uczesane zazwyczaj w dość obfity kok, a które teraz rzeczywiście były nieco rozburzone. - Kończcie, chłopcy. Marek, słyszysz?

Dzika Mrówka przełknął herbatę i spytał brata.

- Coś mówił o nosie? Dlaczego zapomniałem?

- No, bo oddychasz przez nos.

- Nie oddychałem - zaperzył się Marek.

- Podświadomie.

- To może zatkać nos? Takimi drewnianymi szczypcami, których Mama używa przy suszeniu bielizny.

Na dalszą dyskusję nie było już czasu, bowiem pan Tymoteusz Ozdobny zdjął swą karakułową czapkę i długi płaszcz z futrzanym kołnierzem, wysupłał się z ogromnych kaloszy i stał teraz, niewielki, okrąglutki, z zaczerwienionymi od wiatru policzkami i nosem, który nabrał lekko fioletowego zabarwienia.

- Good evening, boys - powiedział rozkładając kordialnie ręce. Po czym dodał:

Późna już godzina.

Lekcję czas zaczynać!

Pan Tymoteusz Ozdobny, nauczyciel języków obcych, kawaler w wieku tuż, tuż przedemerytalnym miał bowiem dość oryginalne hobby, polegające na mówieniu przy lada jakiej okazji mniej lub więcej udanych dwuwierszy będących niewątpliwą improwizacją, lecz - co tu ukrywać - posiadających dość problematyczną wartość literacką.

Pan Tymoteusz Ozdobny miał interesujące i burzliwe życie i posiadał - jak sam zapewniał wielokrotnie - niejeden zawód. Imał się najbardziej nieraz fantastycznych prac w rozmaitych zakątkach całego niemal świata, na starsze jednak lata ustatkował się i osiadł jako nauczyciel języka angielskiego i niemieckiego w jednej z wybrzeżowych szkół, dorabiając prywatnymi lekcjami, na które zjawiał się niezwykle punktualnie i z nieodłącznym i zawsze innym powitalnym wierszem.

Przesadziłby mocno każdy, kto określiłby stosunek obu braci do lekcji z panem Tymoteuszem Ozdobnym jako przepełniony entuzjazmem. Uczyli się tyle tylko, aby pan Tymoteusz nie miał powodów do narzekania przed Mamą i aby Mama nie miała powodów do dodatkowego załamywania rąk nad lekkomyślnością obu synów, którzy nie odczuwają dreszczu emocji na sam dźwięk słów wypowiadanych w języku angielskim. Pan Tymoteusz zresztą był człowiekiem nadzwyczaj łagodnym i wyrozumiałym i wielokrotnie podkreślał, że brak entuzjazmu ze strony braci-bliźniaków kompensuje mu całkowicie ,,niezwykłe - jak powtarzał - i godne najwyższego szacunku zainteresowanie językiem angielskim ze strony łaskawej pani", czyli Mamy Marka i Jarka.

W dniu dzisiejszym obaj chłopcy poświęcali jeszcze mniej uwagi wysiłkom pana Tymoteusza Ozdobnego wbicia w młode głowy zasad rządzących językiem wielkiego Szekspira i szeregu pomniejszych poetów, myślicieli i pisarzy, a także współczesnych marynarzy, zaprzątnięci bowiem byli wyłącznie wrażeniami z niedawnego dramatycznego meczu hokejowego i - co tu ukrywać - dość solidnie zmęczeni.

Ponieważ jednak wszystko na świecie ma swój koniec, więc i lekcja z panem Tymoteuszem Ozdobnym dobrnęła do szczęśliwego finału. Pan Tymoteusz wstał, zakręcił swe wieczne pióro (jeszcze przedwojenne, proszę łaskawej pani, kupowane w przedstawicielstwie firmy na Marszałkowskiej, proszę łaskawej pani), wygłosił pożegnalny dwuwiersz przeznaczony na dzień dzisiejszy, który brzmiał:

Teraz się już pożegnamy

i we wtorek się spotkamy.

Powiedział Mamie parę zupełnie dla chłopców niezrozumiałych komplementów po angielsku, na które Mama poprawiła odruchowo, teraz już starannie uczesane włosy, i odpowiedziała równie niezrozumiale w tym samym języku, wbił się kolejno: w kalosze, długi płaszcz z futrzanym kołnierzem i karakułową czapkę i opuścił dom chłopców życząc Mamie w angielskim dwuwierszu dobrej nocy.

- Uff! - Dzika Mrówka sapnął z wyraźną ulgą w momencie, gdy drzwi zamknęły się za panem Tymoteuszem Ozdobnym.

- Marek! Jak możesz tak się zachowywać - skarciła go. - Że też wy nie rozumiecie, że to dla waszego dobra.

- Wszystko dla naszego dobra. Że też Mama zawsze wie lepiej, co my powinniśmy lubić, co nam odpowiada i co nam smakuje - westchnął Dzika Mrówka, ale tak cicho, żeby Mama nie dosłyszała.

Mama albo rzeczywiście nie usłyszała, albo udała, że nie słyszy.

- Czas już myć się i spać - zdecydowała spojrzawszy na zegarek.

- Ja się kąpię dzisiaj!!! - wrzasnął Pixi. - Zamawiam!

- A ja? - zaoponował natychmiast Jarek.

- Tyś się kąpał ostatnio. Teraz moja kolej.

- Ostatnio to kąpała się Mama.

- Ale przedtem ty.

- Chłopcy, dajcie spokój - włączyła się Mama - dzisiaj kąpie się Marek - orzekła.

- A bo Mama zawsze po stronie Mrówy - skrzywił się Jarek. - Mama go faworyzuje, bo taki niedorozwinięty.

- Nie bądź głuptasem. Teraz jego kolej. A on jest jedynie nie wyrośnięty, a nie niedorozwinięty.

- To na jedno wychodzi - mruczał Jarek.

- A u ciebie to cały rozum poszedł we wzrost - zawołał Marek z łazienki.

Gdy po kilkunastu minutach, zaniepokojona panującą absolutną ciszą, zajrzała do łazienki, jej przerażonym oczom ukazał się następujący widok. Na powierzchni wody, która sięgała prawie do górnej krawędzi wanny, pływały swobodnie dość długie blond włosy Marka. Nad głowę wystawała zaciśnięta dłoń chłopca. Cała reszta - niewielka co prawda - Dzikiej Mrówki schowana była dokumentnie pod wodą.

- Bój się Boga, Marek! Co ty najlepszego wyprawiasz? - Mama krzyknęła przeraźliwie i złapała syna za włosy.

- Auuuu! - wrzasnął Pixi - dlaczego Mama mi chce wyrwać włosy?

- Bo topielców trzeba właśnie za włosy. Gdzieś czytałam.

- Ale ja nie topielec - zauważył bystro Marek.

- Chwała Bogu. Ale co ty właściwie wyprawiasz?

- Zęby sobie musiałem przepłukać. Mama przecież zawsze mówi: “umyj zęby" - no nie?

- Marek, dziecko drogie, co ty wygadujesz za głupstwa? Zęby płuczesz w takiej brudnej wodzie! Zastanów się. I z zegarkiem w ręku - dopiero teraz zauważyła, że chłopak ściskał w dłoni zegarek.

- Eee, bo Mama to tak wszystko bierze na serio. Po prostu ćwiczę oddech.

- Oddech ćwiczysz? Co to znowu za komedia?

- Bo mam za krótki - wyjaśnił Pixi. - Dzisiaj nie mogłem dogonić krążka na lodowisku, bo mi zabrakło oddechu. Żebym miał choć odrobinkę dłuższy, to na pewno bym dogonił. I byłby siódmy gol. Obojętnie. No, to ćwiczę oddech. A w wodzie najlepiej. Nabieram powietrza w płuca, zanurzam się i mierzę czas na zegarku. A Mama nie ma zrozumienia dla treningu. Przerwała mi cały eksperyment.

- Eksperyment, eksperyment. Już późno, a tyś się nawet nie namydlił jeszcze. No, daj, umyję ci głowę, bo do rana to będzie trwało, a spociłeś się na pewno na tym meczu solidnie.

- Jasne, że się spociłem. Nasza piątka najczęściej była na boisku. Wiadomo - fundament drużyny.

- Wymyj się i szybko wyłaź z wanny, bo mi jeszcze tu zaśniesz.

- Eee tam, co to, łóżka nie mam? W wannie bym miał zasnąć?

- A w wannie. Mnie samej się to zdarzyło.

- Mama zasnęła w wannie?

- No... nie tak całkiem - Marna zaczęła coś niewyraźnie bąkać pod nosem - zdrzemnęłam się tylko trochę. Byłam bardzo zmęczona...

- Mamo - Marek poderwał się z wanny - to Mama może utonąć. Bo po pierwsze - Mama nie umie pływać, a po drugie - Mama się kąpie wtedy, kiedy my już śpimy.

- A kiedy mam się kąpać? Kto za mnie pozmywa po kolacji? Kto przygotuje wam ubranie na drugi dzień? Kto poprasuje wszystko?

- Ale żeby spać w wannie... powiem wszystko ojcu, jak tylko wróci z rejsu.

- Ani mi się waż.

- Oho! Od razu widać, że Mama ma nieczyste sumienie - pomyślał Pixi.

Wylazł z wanny. Szybko, byle jak wytarł się dużym ręcznikiem kąpielowym, który zostawił na podłodze łazienki, wciągnął piżamę drukowaną w kolorowe sportowe motocykle (same YAMAHY, HONDY, HARLEJE) i na bosaka, zostawiając mokre ślady na lśniącym parkiecie podłogi, pobiegł do swego biureczka. Wyciągnął z szuflady mazak i kawałek papieru i z zapałem zaczął coś rysować.

- Co ty znowu wyprawiasz? - Mama zajrzała do pokoju chłopców - kładź się natychmiast, bo się zaziębisz.

- Nie mogę, muszę skończyć.

- A co tam rysujesz?

- O, niech Mama popatrzy. To są projekty zabezpieczenia Mamy w kąpieli. Ten pierwszy to ma trzy bloczki podwieszone pod sufitem. Jeden koniec linki przymocowany jest do ściany, a drugi uwiązany do nóg. W środku uchwyt na głowę. Dopóki Mama ma nogi w wodzie, głowa się nie zanurzy.

Ten drugi projekt oparty jest na zasadzie pasa ratunkowego. Takie okrągłe kółko z otworem na szyję. Nadmuchiwane. W ten sposób głowa nie ma prawa zanurzyć się pod wodę. Obojętnie.

A wreszcie ten trzeci to jest na zasadzie takiej... no... deski do sedesu. Po prostu taka deska zawieszana na brzegu wanny jak podstawa pod miednicę, co jest u nas. W środku deska jest przecięta i na zawiasach, żeby można było wsadzić głowę do środka do otworu - o tu jest widok z góry. A żeby było miękko, to cały otwór wyłożony gąbką.

- Oj, Marek, Marek, co z ciebie wyrośnie, chłopcze - roześmiała się Mama. - A swoją drogą to ładnie, żeś o mnie pomyślał - pocałowała go w oba policzki. - Ale teraz już spać, bo naprawdę bardzo późno, a ja jeszcze mam tyle roboty.

- Ale już dzisiaj się Mama nie będzie kąpać?

- Nie, nie będę.

- Na pewno? - upewniał się Marek.

- Na pewno, na pewno. Spijcie już. Dobranoc.

- Dobranoc, Mamo! - powiedzieli zgodnie obaj bracia-bliźniacy.

Po kilkunastu minutach, gdy Mama zajrzała do pokoju chłopców, obaj już mocno spali. Dzika Mrówka zwinięty w kłębuszek, obejmujący mocno obiema rękoma poduszkę, a Jego Brat na wznak, z rękoma podłożonymi pod głowę.

Mama podeszła cichutko do łóżka Dzikiej Mrówki i wyłączyła radio tranzystorowe, a potem przy drugim łóżku magnetofon Jarka. Zajrzała jeszcze do zakopanego w watę i wiórki chomika, zgasiła nocne lampki i cichutko zamykając drzwi szepnęła sama do siebie:

- Kochane moje dwa zwariowane urwipołcie.

ROZDZIAŁ DRUGI,

W KTÓRYM TATA WRACA Z REJSU,

MAMA MA WSZYSTKIEGO DOSYĆ l CO Z TEGO WYNIKŁO

Każdy przyjazd Taty Marka i Jarka z rejsu był świętem w ich rodzinnym domu. Rytuał takiego świata był starannie przez Mamę przestrzegany i to bez względu na to czy Tata wracał z bardzo dalekiego rejsu do Japonii lub Australii, trwającego nieraz i siedem miesięcy, czy też z bardzo krótkiego, jak na przykład wtedy, kiedy pływał na statku odbywającym regularne podróże na trasie Gdynia -Londyn i przeloty między portami liczyło się w godzinach.

Zaczynało się to wszystko w przeddzień powrotu, a dokładniej od momentu, kiedy Tata telefonował z morza przez Gdynia- lub Witowo- Radio. Zaraz po takim telefonie Mama radosnym głosem oznajmiała synom i chomikowi, a dawniej jeszcze kanarkowi Maciusiowi i starej leniwej kotce, która przywędrowała z Mamą w ramach jej panieńskiego posagu, że: JUTRO WRACA TATA!!!

Zdanie to było hasłem do rozpoczęcia skomplikowanych przygotowań, które chłopcy - gdy nieco podrośli - określili zgodnie jako ,,popisową rolę Mamy w przedstawieniu pod tytułem:

“Powrót TATY, według własnego scenariusza Mamy i w reżyserii własnej z udziałem dwóch uciskanych niewolników".

Spektakl zaczynał się od WIELKICH PORZĄDKÓW z pastowaniem i froterowaniem podłogi, trzepaniem dywanów, myciem okien i ścieraniem kurzu w najbardziej nawet niemożliwych zakamarkach. Od momentu, gdy obaj bracia zaczęli chodzić do szkoły, do ich obowiązków należało froterowanie podłogi we wszystkich trzech pokojach, trzepanie dywanów i ścieranie kurzu, starannie przez Mamę kontrolowane z wprawą i umiejętnością, której by nie powstydził się nawet najsurowszy szef kompanii w wojsku. Stąd też powroty Taty z rejsu kojarzyły się obu chłopcom nieodparcie z froterką i ścierkami do kurzu.

Drugim - znacznie przyjemniejszym we wspomnieniach Dzikiej Mrówki i Jego Brata - punktem Maminego spektaklu było pieczenie ciasta. Nie żeby Mama piekła ciasto tylko wtedy, kiedy Tata miał przyjechać. O nie, Mama piekła jakieś ciasto co tydzień, ale na przyjazd Taty musiał być obowiązkowo sernik. Duży, smakowity sernik. Bo Tata przepadał za sernikiem. Takim słodkim, z rodzynkami, a przede wszystkim dużym, na całą formę, która się ledwo mieściła w piecyku.

I nieodmiennie przy każdym kolejnym serniku, odkąd chłopcy sięgali pamięcią, Tata - rozpoczynając jedzenie tej kulinarnej Maminej wspaniałości mawiał:

- Miciu (bo Tata mówił do Mamy “Miciu"), twój sernik to ma wszystkie serniki pod sobą.

A Tata na kuchni się znał. Nie na darmo był ochmistrzem i na niejednym statku i z niejednym kucharzem pływał.

- No, no, nie przesadzaj - krygowała się w takich momentach Mama - sernik jak sernik.

- Już ja dobrze wiem, co mówię, Miciu - Tata brał drugi, a potem trzeci kawałek. - Twój sernik to SUPERSERNIK!

Oprócz sernika, Mama piekła - w zależności od pory roku - szarlotkę, placek ze śliwkami lub wiśniami.

- Oho, już jesień, Miciu - mawiał Tata po powrocie z rejsu - placek ze śliwkami na stole.

Trzecim punktem powitalnego programu, który odbywał się między punktem pierwszym, a drugim było mycie włosów przez Mamę w jakichś skomplikowanych mieszankach-płukankach, po których Mamine włosy nabierały intensywnej, jasnokasztanowej barwy.

Obecnie Tata pływał na statku obsługującym dość regularną linię na trasie Gdynia - porty Zachodniej Afryki. Rejsy trwały przeciętnie dwa miesiące i w takich że odstępach czasu Mama wpadała w trans przygotowań do POWROTU TATY.

Gdy w kilka dni po sławetnym meczu hokejowym między “Korsarzami" a “Piratami" obaj chłopcy wpadli jak zwykle głodni i zziajani (po drodze rozegrali szybki mecz piłki nożnej na sąsiednim podwórzu) do domu, już na schodach poczuli intensywny zapach pasty do podłogi.

- Mrówa, qhyba Tata przyjeżdża! - wrzasnął Jarek i popędził do góry przeskakując po dwa stopnie.

- Nie ma co się tak śpieszyć - przystopował go Marek - idę o zakład, że sernik jeszcze nie przygotowany. Nie ma co liczyć na wylizanie miski. Za wcześnie.

- No, nareszcie! - przywitała ich Mama. - Która to godzina?

- Nie tak późno - wtrącił Marek - dopiero druga.

- Druga. Właśnie. A dzisiaj mieliście skończyć lekcje o pierwszej. Czekam na was, bo TATA PRZYJEŻDŻA, a wy się gdzieś włóczycie.

- Do jutra wszystko się zdąży - Marek bez entuzjazmu spojrzał na zapastowaną podłogę i zwinięte dywany leżące w przedpokoju.

- A właśnie, że nie do żadnego jutra - Mama była wyraźnie zdenerwowana.

- No, to kiedy Tata przyjeżdża? - zapytali równocześnie obaj bracia-bliźniacy.

- Już sama nie wiem, od czego zacząć - Mama jedną ręką odgarnęła spadające na oczy włosy, bo kok rozleciał się całkowicie, a drugą podciągała zsuwający się uparcie z prawego ramienia niebieski fartuch kuchenny. - Wszystko mi z rąk leci. Normalnie Tata zawsze telefonował z morza dzień przed przyjazdem. Był czas i na porządki, i na upieczenie ciasta, i na odpowiednie przygotowanie domu. A teraz zadzwonił rano, że po południu wchodzą do portu. I nawet nie powiedział, o której godzinie. Po południu to może być choćby za pięć minut. Już przecież po drugiej. Boże drogi! Przecież wyście nie jedli jeszcze obiadu, a tu prawie pół do trzeciej. Cały obiad wystygł na amen i znowu trzeba odgrzewać.

- Mamo, daj spokój, zjemy tak, jak jest. Nie trzeba odgrzewać - wtrącił pojednawczo Dzika Mrówka.

- Co ty wygadujesz?! Zimny obiad? Żeby wam zaszkodziło?

Idźcie wytrzepać dywan z pokoju, a ja tymczasem podgrzeje zupę i drugie. Tylko pośpieszcie się, bo nie wiadomo, ile jeszcze czasu zostało. Widzicie, co się dzieje. Wszystko mi z rąk leci.

- To może poszukać kawałka sznurka, Mamo?. Albo drutu? - zaofiarował się Pixi.

- Po co znów sznurek?

- No, jak Mamie z rąk wszystko lepi, to trzeba przywiązać. Wtedy nie będzie leciało.

- Marek, nie dość, że Tata może lada chwila się zjawić, to ty bez przerwy pleciesz głupstwa, zamiast zrobić to, o co cię proszę. A ja głowy nie zdążę umyć.

- A po co myć? I tak jesteś ładna - odezwał się milczący dotąd Jarek.

Mama uśmiechnęła się.

- Też wymyślił - żachnął się Dzika Mrówka. - Ruszyło martwe cielę ogonem. Wiadomo, że bardzo ładna. Najładniejsza z wszystkich mam. Bo nasza Mama to NAJWAŻNIEJSZA Z MAM, CO MA WSZYSTKIE INNE MAMY POD SOBĄ.

- Dajcie już spokój, chłopcy - roześmiała się Mama - wytrzepcie wreszcie ten dywan.

Obiad, który chłopcy dostali po powrocie z podwórka, tylko przy bardzo dużej dozie wyobraźni można byłoby zaliczyć do udanych. Kotlety były spieczone i gorące “jak całe piekło i wszyscy szatani" - jak stwierdził autorytatywnie Dzika Mrówka, natomiast kartofle miały temperaturę zaledwie pokojową.

- Uff - mruknął Pixi do Jego Brata - szczęście, że Tata przyjeżdża raz na dwa miesiące. Bo pomyśl, jakby tak miało być co tydzień albo co dwa... lepiej nie wyobrażać sobie. Dobrze, że w tym całym bałaganie udało mi się nie myć rąk. Chociaż taki zysk.

- Chłopcy! - zawołała Mama z kuchni.

- Słucham, Mamo - Jarek już skończył drugie danie.

- Skończyliście jeść?

- Tak jakby - włączył się Marek.

- Co znaczy: “tak jakby"?

- No, bo właściwie dopiero teraz mam apetyt na obiad. Zjadłbym coś uczciwego, a przynajmniej solidnego.

- Nic nie poradzę. Musisz zaczekać, aż wszystko skończę. Teraz pościerajcie dokładnie kurze we wszystkich pokojach, a ja tymczasem dokończę ten sernik; Już na szarlotkę absolutnie nie mam czasu.

- A można wylizać miskę po serniku?

- Na razie jeszcze nie. Pozmywajcie swoje talerze po obiedzie.

- A Mama jadła? - w pytaniu Marka więcej było zmartwienia z powodu tego, że Mama nie pozmywa (jeżeli sama by zjadła, to automatycznie zabrałaby się do zmywania), aniżeli troski o to, że Mama jest głodna,

- Nie. Nie miałam czasu.

- Mama to na pewno wykończy siebie przez te przyjazdy Taty i nas przy okazji, a Tata nawet nie zauważy, że dywan wytrzepany i kurze wytarte na bardzo wysoki połysk. Jemu to tam wszystko jedno. Wystarczyłby w zupełności sam sernik. No, jeszcze szarlotka na dodatek. Te rzeczy to Tata NA PEWNO zauważy!

- Jak możecie tak mówić? Tata jest ochmistrzem na statku. Na jego głowie spoczywa staranie o porządek, o kuchnię, o wszystko... Gdyby nie Tata...

- Mamo, a gdyby Mama zrobiła raz, chociaż jeden, jedyny raz taki eksperyment. Jak Tata ma przyjechać, to nie wytrzepać dywanów, nie zrobić takiego ekstra wycierania kurzów, a Mama niechby nie umyła włosów i nie zrobiła manicure. Ciekawe czyby Tata zauważył cokolwiek.

- Marek, nie wygaduj głupstw. Zauważyłby natychmiast. I nie bądź taki leniwy, tylko zaraz bierzcie się do roboty, Ty w jednym pokoju, Jarek w drugim.

- A w trzecim, Mamo?

- W trzecim razem. No, raz dwa, bo już po trzeciej.

- Mamo, a może statek przetrzyma w porcie WOP albo celnicy i Tata przyjedzie dopiero późnym wieczorem.

- Daj spokój. Wiesz, jak to jest. Jakbyśmy czekali na nabrzeżu, to na pewno by przetrzymali statek, a teraz to odprawią ich raz dwa. Już ja mam takie szczęście.

- Ja mam pomysł - Dzika Mrówka podrapał się w głowę. - Może by tak Mama zadzwoniła do Urzędu Celnego i powiedziała, że ma wiadomości, że na statku gdzieś schowany jest większy przemyt, tylko Mama dokładnie nie wie gdzie. Jak zaczną szukać, to do jutra nikogo na ląd nie puszczą i Mama zdąży wszystko zrobić i nawet włosy umyć, pofarbować i wysuszyć.

- Ja nie farbuję - zaperzyła się Mama.

- No, no, a co Mama za cuda wyczynia przy każdym myciu włosów. Jakieś płukanki - Marek przymrużył domyślnie oko.

- Ach, co ty tam wiesz. To tylko... żeby utrwalić własny kolor i nadać włosom odpowiedni połysk. Zresztą... co ciebie to obchodzi, smarkaczu?

- Oho, zaraz smarkaczu. Już wszystko wiem.

- Nic nie wiesz, a w ogóle to uspokój się ze swoimi zwariowanymi pomysłami i zabierajcie się do ścierania kurzów.

Przez najbliższe kilkanaście minut każdy z czekających na powrót Taty członków rodziny zajęty był w oddzielnym pomieszczeniu stosunkowo niewielkiego, lecz przytulnego mieszkanka w Oliwie, podleśnej dzielnicy Gdańska rozciągniętej między wzgórzami a torami elektrycznej kolejki. No, niecałkowicie każdy z członków rodziny, bowiem chomik wydawał się absolutnie obojętny na ważne - bądź co bądź - wydarzenie w życiu prawdziwie marynarskiej rodziny.

Mama szczęśliwie zdążyła wsadzić olbrzymi sernik do piecyka i zdołała odgarnąć w ostatniej chwili - tuż, tuż przed zapaleniem się - włosy spadające uparcie na twarz, kiedy do uszu jej doleciały głośne krzyki obu chłopców dobiegające z trzeciego pokoju.

Oho - pomyślała - chłopcy już są razem. Jeszcze trochę i kurze będą pościerane w całym mieszkaniu.

Po chwili jednak odgłosy synowskiej dyskusji wzmocniły się wyraźnie i natężenie braterskich rozmówek przekroczyło o kilkanaście co najmniej decybeli poziom alarmowy. Ucho Mamy zareagowało jak najczulszy czujnik.

Przez krótki moment Mama przeżyła okres duchowej rozterki, czy zajrzeć do przebywającego w piecyku sernika, czy do pokoju, gdzie coraz głośniej kłócili się synowie i już, już miał w niej zwyciężyć sernik, gdy wyraźny a brzękliwy odgłos tłukącego się szkła przeważył szalę na korzyść, a ściślej - na niekorzyść synów-bliźniaków.

Gdy Mama wbiegła do pokoju, Dzika Mrówka i Jego Brat tarzali się w zwarciu po podłodze. W kącie poniewierały się resztki wazonika na kwiaty, a woda zalała świeżo wypastowany i wypucowany parkiet.

- Wytrzyjcie natychmiast wodę, bo będą plamy na parkiecie!

- Z Mamą to zawsze tak samo - Dzika Mrówka podniósł się z podłogi i rozcierał stłuczony w walce łokieć. - Najważniejszy parkiet, a to, że jednemu z jej synów o mało co nie złamał ręki rodzony brat i to w dodatku bliźniak, to nic nie znaczy.

- I o co znowu wam poszło? - zapytała Mama starając swemu zdyszanemu głosowi nadać surowy ton.

Dzika Mrówka spojrzał na Jego Brata, Jarek na swego brata. Obaj wzruszyli ramionami.

- Właściwie to nie pamiętam - mruknęli prawie jednocześnie obaj.

- Ale on był winny! Na pewno! - to też zawołali razem.

- O Boże! - krzyknęła nagle Mama. - Sernik się przypala!

Rzeczywiście. Z kuchni wyraźnie docierał do pokoju ciężki swąd przypalonego ciasta.

Wszyscy troje popędzili do kuchni zderzając się w wąskim korytarzu i przepychając nawzajem. Gdy Mama dopadła piecyka i otworzyła drzwiczki, na kuchnię wypełzł ciemny woal dymu.

- Wszystko na marne! - Mama załamała ręce. Zamiast pachnącego ciasta oczom ukazał się spalony na węgiel krąg. - I co teraz będzie?

Blady strach padł na obu braci.

Rzeczywiście. Co TERAZ będzie? Bo o ile wyobrażali sobie przyjazd Taty do nie posprzątanego mieszkania, o ile byli przekonani, że Tata nie zauważy, czy Mama ma umyte włosy, czy też nie, o tyle BRAK SERNIKA natychmiast wyjdzie na jaw. No i jakże to tak? Przyjazd Taty bez sernika??? Nie do pomyślenia!

- Może szybko kupić gotowy - poddał Jarek, ale Mama tylko zamachała rękami rozpaczliwie i chłopak zamilkł. Co jak co, ale na taki chwyt Tata nigdy by się nie złapał. A zresztą jak porównać te kupne gnieciuchy do Maminego sernika?

- Jarek, podaj mi nóż z szafki, ten duży - zawołała Mama stojąca wciąż, jak rozpaczająca Niobe, nad zwęglonymi resztkami ciasta - może jeszcze coś się da uratować - dodała bez większej jednak nadziei w głosie.

Jarek rzucił się w kierunku zawieszonej na ścianie szafki kuchennej, szarpnął za zacinające się zazwyczaj drzwiczki i... WYRWAŁ CAŁĄ SZAFKĘ ZE ŚCIANY!!!

Huk spadającej na podłogę szafki, głośny dźwięk rozlatujących się na wszystkie strony noży, łyżek i widelców, brzęk tłukącego się szkła połączył się z rozpaczliwym, ostrzegawczo-żałosnym krzykiem Mamy.

Jego Brat stał z osłupiałą miną pośród walających się na kuchennej podłodze szczątków. A wśród nich czerwieniły się, jak rozsypane z koszyka truskawki czy inne jagody, kawałki starannie przez Tatę zbieranych i kompletowanych podczas rozmaitych rejsów kieliszków i szklanych naczyń wykonanych ze szkła o specjalnym rubinowym zabarwieniu.

Kosmiczna draka! Obojętnie! - pomyślał z przejęciem Dzika Mrówka, ale nic nie powiedział spojrzawszy na Mamę, która dosłownie zamieniła się w słup soli. Z otwartych drzwiczek piecyka wysnuwał się w dalszym ciągu ciemny, drażniący spalenizną dym.

W tym dramatycznym momencie zazgrzytał klucz w zamku wejściowych drzwi.

- TATA! - wrzasnął Dzika Mrówka uradowany, że coś wreszcie przerwało pełną rozpaczliwego napięcia ciszę, jaka panowała w kuchni.

W drzwiach stanął wysoki mężczyzna. Jego dość pełne oblicze ozdabiał sumiasty wąs, skierowany ku dołowi po obu stronach ust. W tej chwili był mokry, jako że właśnie rozpadał się deszcz. Duże krople wody kapały z wąsów i płaszcza prosto na wyfroterowaną podłogę.

Tata nieco zdziwionym wzrokiem ogarnął kuchnię, szczątki szafki na podłodze, potłuczone szkło, wśród którego rzucały się w oczy przede wszystkim rubinowe kawałki, uchylone drzwiczki piecyka i skamieniałego Jarka oraz Mamę, z rozpuszczonym w nieładzie włosem, przekrzywionym fartuchem kuchennym zsuniętym z jednego ramienia i purpurową z wrażenia twarzą oraz na pół otwartymi ustami.

Dzika Mrówka rzucił się na przybyłego i zawisł mu na szyi.

I wtedy stała się rzecz straszna!

Mama po prostu opuściła bezradnie ręce i najzwyczajniej na świecie rozpłakała się. Na cały głos!

- Ależ, Miciu... - zdołał wyjąknąć zdziwiony ze wszech miar Tata, na którego szyi wisiał w dalszym ciągu Dzika Mrówka.

- Ja już mam tego zupełnie dosyć - odezwała się wreszcie Mama nie przestając jednak płakać ani na moment. - Ty sobie jeździsz po całym świecie, wszystko masz gotowe, nie martwisz się o nic, a ja tu muszę użerać się z tymi dwoma czortami. Ja już nie mam sił. Ty masz ich od wielkiego święta, a ja na co dzień. Oni mnie zupełnie wykończą, ja już jestem całkowicie wyczerpana nerwowo!

- Ależ, Miciu... - Tata uwolnił się od wiszącego na szyi syna i bezskutecznie usiłował przerwać potok Maminych łez i słów.

- Co to, czy chłopcy mają tylko matkę? Czy tylko ja mam się nimi zajmować i niszczyć sobie zdrowie i nerwy? A ty będziesz gościem w domu, a ty będziesz wciąż pływał i pływał? Umiesz tylko mówić “Ależ, Miciu, ależ, Miciu..." i nic więcej. Wszystko na mojej głowie. I koks na zimę, i malarz do odnowienia mieszkania, i dzieci, i w ogóle wszystko. A ty co? “Ależ, Miciu..." Co z ciebie za mężczyzna? Zróbże coś!

Tata spojrzał jakoś dziwnie na Mamę, podszedł do szklanego rumowiska leżącego na kuchennej podłodze, schylił się, podniósł jedyny z ocalałych wspaniałych kieliszków z pięknym rubinowym zabarwieniem i rzucił go zdecydowanym i energicznym ruchem pomiędzy szklane skorupy.

Kieliszek rozleciał się na drobne kawałeczki, a Mama z wielkiego wrażenia przestała nawet płakać. Otworzyła szeroko usta i przez moment zaniemówiła, a nawet robiła wrażenie, jakby jej zabrakło powietrza.

- Ależ, Miciu... - Tata, wyraźnie przestraszony, patrzył na Mamę.

- Co ty robisz? - odezwała się wreszcie Mama patrząc na skorupy rubinowego kieliszka.

- Jak to co? Sama przecież chciałaś.

- Ja chciałam? - Mama znowu się rozpłakała. - Wszystko na mnie. Zabrałbyś się do chłopaków, póki czas. Posiedziałbyś tak z nimi, jak ja. Na co dzień, a nie tylko od święta...

- Przecież nie rzucę pływania - Tacie udało się wpaść w monolog Mamy.

- No, to weź ich ze sobą chociaż w jeden rejs. Żebym przynajmniej mogła odpocząć, przyjść do siebie, poczytać...

- Angielską gramatykę - wyrwało się obu chłopcom jednocześnie.

- A choćby i gramatykę. Coś mi się przecież od życia należy - Mama rozpłakała się jeszcze żałośniej. Rozmazał jej się przy tym cały tusz, którym poprawiła sobie oczy.

- A wiesz, Miciu, że to jest myśl - zaczął Tata, ale nie zdołał dokończyć zdania, bo w tej samej chwili obaj bracia zawiśli mu na szyi wrzeszcząc z wielkiej radości.

- Niech żyje Tata, największy ochmistrz w całej flocie!!! Obojętnie!!! - wołał Marek.

- Niech żyje! Fakt!!! - wtórował mu Jarek.

Mama, do której teraz dopiero dotarło to, co zaproponowała 'przed chwilą i co wzbudziło tak żywiołową radość u chłopców, zamilkła nagle i równie nagle - jak na zawołanie - przestała płakać.

Tymczasem chłopcy odczepili się od ojca, stanęli po obu jego stronach, złapali się za ręce tak, że Tata znalazł się w środku, i odtańczyli taniec RADOSNEGO PTAKA DZIWAKA. Polegał on głównie ( ten taniec) na przytupywaniu i nagłych przysiadach na przemian z podskokami wysoko w górę, a zarezerwowany był przez obu braci dla uczczenia nadzwyczajnych, a pomyślnych ze wszech miar wydarzeń.

Oczywiście autorem tańca był Dzika Mrówka. On też wymyślił samego PTAKA DZIWAKA. Według Dzikiej Mrówki był to ptak o wielkości takiej w sam raz, pośredniej między dużym indykiem a małym strusiem. Składał duuuże jajka, z których, po rozbiciu można było od razu kręcić kogel-mogel, ze względu na to, że jajka te składały się wyłącznie z żółtka i cukru, nie było w nich natomiast absolutnie białka, którego Dzika Mrówka nie lubił i które - jak mówił - “przeokropnie brzydko ciągnie się, jak nie wiem co". PTAK DZIWAK nie latał ani nie biegał, poruszał się wyłącznie przy pomocy tańca. Poza tym głośno (i fałszywie - jak dodawał Jarek) gwizdał różne melodie, przeważnie zaś te, które znał Marek, a gdy był zły, to warczał.

Chłopcy w dalszym ciągu tańczyli wokół Taty, przytupując i wydając głośne wrzaski. Mama stała bez ruchu, jak słup soli, nad rumowiskiem w kuchni, a z Tatowych wąsów wciąż padały krople deszczu.

- Wytrzyj wąsy, bo pobrudzisz podłogę - powiedziała w końcu Mama i to było dowodem, że nareszcie wróciła do duchowej równowagi.

ROZDZIAŁ TRZECI,

W KTÓRYM DZIKA MRÓWKA l JEGO BRAT

SZYKUJĄ SIĘ DO DALEKIEJ WYPRAWY

Wielka Narada Familijna w składzie Mama, Tata i chomik, który przesypiał przeważnie dnie, a dopiero nocą stawał się bardziej ożywiony, zebrała się w kuchni późnym wieczorem, kiedy zmęczeni chłopcy udali się na spoczynek.

- Coś ty właściwie najlepszego zrobił? - Mama spojrzała na Tatę, gdy zasiedli nad szklankami mocnej herbaty i kawałkami sernika, który udało się ostatecznie uratować, niestety, tylko częściowo.

- Jak to co? O czym mówisz, Miciu?

- O tym twoim pomyśle zabrania chłopaków na statek.

- MOIM??? - Tata spojrzał uważnie na Mamę, ale nic więcej nie powiedział.

- Czyż nie zdajesz sobie sprawy, że w końcu za to ich niemożliwe łobuzowanie będą mieli nagrodę i to nie byle jaką, bo rejs na statku. Czy oni zasłużyli na to? - ciągnęła dalej Mama zupełnie ignorując zdziwienie Taty.

- Powiedz mi, ale tak naprawdę szczerze, jacy oni są. Rzeczywiście tacy niedobrzy? - wtrącił Tata.

- No... nie - zaprzeczyła Mama - skąd, co ci w ogóle przyszło do głowy? Są żywi, a Marek nawet bardzo żywy, ale mają dobre serca. W końcu zrobią wszystko, o co ich poproszę.

- To też w ramach twojej prośby? - Tata wskazał na dziury w ścianie po wyrwanych hakach od szafki. Choć nic nie powiedział, na pewno z trudem przyszło mu przeboleć stratę z takim trudem po świecie zbieranej kolekcji.

- Eeech... ty zawsze sprowadzasz wszystko do konkretnych przypadków, a tu chodzi o coś więcej. O ich wychowanie i w ogóle... - w tym miejscu Mamie wyraźnie zabrakło słów, zrezygnowała bowiem z dalszego tłumaczenia tak prostych spraw.

- Oczywiście - przytaknął Tata. - Masz całkowitą rację, Miciu.

Na moment zapadła cisza. Tata odkroił sobie jeszcze jeden kawałek z resztek sernika.

- Ale właściwie o co ci chodzi? - zapytał Mamę.

- Jeszcze nie rozumiesz? Obiecałeś chłopcom, to teraz nic innego nie pozostaje, jak tylko dotrzymać obietnicy, bo inaczej to byłoby niepedagogicznie.

- Masz rację. Ja też tak uważam. - Tata zastanawiał się, czy wzięcie jeszcze jednego kawałka sernika będzie już łakomstwem czy jeszcze zaspokojeniem głodu.

- Więc jak? Masz zamiar rzeczywiście wziąć ich na statek w rejs?

- Jak najbardziej - przytaknął Tata. Zdecydował ostatecznie, że Mama jest tak zaabsorbowana prowadzoną rozmową, iż nie doliczy się, ile kawałków sernika zjadł tego wieczoru.

- No i właśnie. Typowe dla mężczyzn. Najpierw narzekasz, że nie możesz z chłopcami dać rady, że masz wszystkiego dość, a potem fundujesz im takie wakacje, że cała szkoła im będzie zazdrościć. A właściwie dokąd macie latem płynąć? I na jak długo?

- To tak dokładnie jeszcze nie wiadomo - Tata zdecydował, że bardziej mu się opłaci jeden, tym razem maluteńki, i już naprawdę ostatni, kawałek sernika niż tłumaczenie Mamie, kto i jakie zdania wygłaszał o chłopcach. - Ale teraz powinniśmy popłynąć na dość krótki rejs, tak że wrócimy w końcu maja, a potem z miesiąc stoczni i gdzieś w początkach lipca chyba pojedziemy do portów północno-zachodniej Afryki. Coś tam będzie w Europie, może Hiszpania albo Portugalia, potem może Maroko, no i któryś z portów afrykańskich republik. Razem siedem, osiem tygodni, tak że chyba zdążymy akurat na rozpoczęcie roku szkolnego. Ma się rozumieć, pod warunkiem, że nic się nie zmieni w naszej eksploatacji.

- Hiszpania, Portugalia, Maroko - powtórzyła Mama, patrząc gdzieś poza Tatę. - Już same nazwy są przyjemne i atrakcyjne, a co dopiero podróż. Mnie zabrać ze sobą to nigdy ci nawet do głowy nie przyszło, ale chłopców to od razu.

- Miciu, jak możesz... - Tata spojrzał z niemym wyrzutem na żonę - przecież parę razy ci proponowałem.

- A jak ja mogę jechać? Kto będzie zajmował się chłopakami, domem? Dobrze ci mówić. Od razu wyłazi z ciebie typowy mężczyzna, któremu wydaje się, że w domu nie ma nic do roboty. Ze całymi dniami tylko wyleguję się do góry brzuchem i gazety czytam lub telewizję oglądam.

- Ależ, Miciu... - Tata bezskutecznie usiłował przerwać potok Maminego monologu. Wreszcie - najwyraźniej zrezygnowany - sięgnął na pół odruchowo po jeszcze jeden kawałek sernika.

- Tobie to się wydaje, że tylko ty pracujesz, że liczy się tylko to twoje pływanie, że ja mam sam miód, a ty tylko kłopoty. Ale to tak zawsze. Rób od rana do nocy, haruj jak dziki koń, a nawet jednego słowa podziękowania nie usłyszy człowiek.

- Ależ, Miciu... Przecież mówiłem ci, że takiego dobrego sernika jak twój to nigdy nie jadłem.

- Naprawdę - ucieszyła się Mama - a ja myślałam, że nic się nie uratuje. To wszystko przez tych nieznośnych chłopaków, a ty im jeszcze taki rejs...

. Tymczasem w pokoju chłopców Dzika Mrówka perorował z zapałem:

- Widzisz, podziękuj swemu bratu, za wszystko.

- Dlaczego tobie? - zdziwił się Jego Brat.

- Oj, ty to nigdy nic nie rozumiesz - Dzika Mrówka siadł na swoim tapczanie. - Bo widzisz... Gdybym spokojnie chciał wycierać kurze razem z tobą, tobyśmy się nie pokłócili. Gdybyśmy się nie pokłócili - zaczął wyliczać na palcach - to nie zaczęlibyśmy się szamotać i bić. Gdybyśmy się nie bili - zgiął trzeci palec - toby się nie potłukł flakon na kwiaty i woda by się nie wylała. Gdyby flakon się nie potłukł, toby Mama nie przybiegła do pokoju. Gdyby nie przybiegła, nie zapomniałaby o serniku. Gdyby nie zapomniała, sernik by się nie przypalił i nie wołałaby, żebyś podał nóż. A gdyby nie chciała od ciebie noża, toby szafka nie spadła, nie potłukłoby się wszystko w drobny mak i Mama nie wpadłaby na pomysł, żeby Tata nas zabrał w rejs. No i co?

- Fakt.

- A więc to mnie wszystko zawdzięczasz - skonkludował Marek.

- No, ale to JA strąciłem szafkę, a nie ty - zaprotestował Jego Brat.

- Obojętnie. Ale ja zacząłem. A teraz chcę spać. Dobranoc. - Marek obrócił się na drugi bok i zwinął się swoim zwyczajem w kłębek.

- Dobranoc.

Przez chwilę cisza panowała w pokoju chłopców.

- Mrówa - odezwał się Jego Brat.

- Czego? - zapytał sennym już głosem Pixi.

- Ale chyba Tata nie nawali z tym rejsem.

- Wypluj to, coś powiedział - Marek aż poderwał się z oburzenia. - A zresztą nie martw się. Znasz Tatę, to raz, a poza tym - moja w tym głowa.

- Żeby tylko Mama się nie wycofała.

- Na Mamę też znajdzie się sposób. No, śpijmy, a przed snem podziękuj losowi, który obdarzył cię takim bratem jak ja. W klasie to wszystkim oczy dęba staną, jak się dowiedzą.

- Fakt. Nie da się ukryć.

- No, to widzisz... - Marek znowu zwinął się w kłębuszek.

Co ja mam niby widzieć? - pomyślał Jego Brat, ale nic nie powiedział. Podłożył ręce pod głowę i zamknął oczy. I nagle zobaczył zielone, pierzaste palmy, kołyszące się nad długą, długą plażą, o której piaszczysty brzeg rozbijały się równie zielone fale oceanu. Z oddali, ze schowanej za palmami tubylczej wioski dolatywał nerwowy rytm TAM-TAMÓW.

Rano następnego dnia pierwszym pytaniem obu chłopców, których Mama - jak zwykle - zbudziła o siódmej, żeby zdążyli do szkoły, było:.

- Mamo, a Tata nas naprawdę zabierze ze sobą?

- No, to jeszcze nic nie wiadomo - zaczęła ostrożnie Mama, ale chłopcy nie dali jej skończyć zdania.

- Mamo, tak się nie robi. Mama sama powiedziała, to Tata nie może inaczej. Przecież Mama mówiła, że jak poprosi Tatę o cokolwiek, to Tata zrobi wszystko.

- Ja tak mówiłam? - zdziwiła się Mama.

- Nieraz. Jak ja coś nie chciałem zrobić Mamie, to Mama zaraz, że Tata wszystko zrobi od razu i bez gadania.

- To co innego.

- Jak to co innego. To dla Mamy ważniejszy jest koks czy tam jakieś zakupy od naszych wakacji? A w ogóle... czy Mama nie chce mieć wykształconych synów?

- Co za pytanie. Jasne, że chcę. Przecież dlatego bierzecie lekcje u pana Tymoteusza.

- Eeej, Mamo, Mama to zawsze tylko o jednym. A to nie o takie wykształcenie chodzi.

- A o jakie?

- A co Mama zawsze mówiła? Ze podróże kształcą. Aha!

- No, tak ogólnie, to owszem. Jest takie porzekadło.

- Niech Mama się teraz nie wykręca. Niech Mama tak zrobi, żeby Tata załatwił wszystko jak potrzeba.

- Ale co ja mogę...

- Już Mama to wszystko może - prawda, Jarek? - Pixi przymilnie patrzył Mamie w oczy.

- Fakt - potwierdził Jarek.

- Dajcie mi spokój, chłopcy - broniła się Mama - taki rejs może być niebezpieczny. Sztormy, burze...

- Ale co też Mama mówi. Sztormy w lecie? Mowy nie ma. Pogoda będzie przez cały czas na medal. Obojętnie. Już moja w tym głowa. Zobaczy Mama.

- Jak mam zobaczyć, kiedy wy popłyniecie, a ja zostanę sama w domu? - zdziwiła się Mama.

- Mamo! - zawołał z wyrzutem Dzika Mrówka. - W drugiej połowie dwudziestego wieku Mama takie rzeczy mówi. A od czego telefon, radio i w ogóle.

- Dosyć już, dosyć, bo znowu się spóźnicie do szkoły.

- Jakie znowu? Co też Mama? Kiedyśmy się spóźnili?

- W tamtym miesiącu. Nie pamiętacie już?

- Eee tam... - Pixi machnął lekceważąco ręką. - A zresztą pani nam wtedy usprawiedliwiła.

- Tak bez niczego?

- No, nie całkiem... powiedzieliśmy jej... - Marek przerwał i zajął się energicznie jedzeniem.

- Coście znowu powiedzieli? - przestraszyła się Mama.

- Nic takiego - bąknął Marek wciąż pilnie jedząc tradycyjną już od lat owsiankę, taką trochę “specjalną" owsiankę, z cytryną, masłem i jajkiem - bo naszej Pani to można jedną rzecz tylko jeden raz zasunąć. Po raz drugi nie chwyta.

- A coście wtedy powiedzieli? - nie ustępowała Mama.

- Nie powiedzieli - wtrącił Jego Brat - to tylko Mrówa mówił.

- Ja mówiłem, ale tyś nie zaprzeczył, to tak jakbyś i ty mówił.

- Ale co? - dopytywała się Mama.

- Powiedzieliśmy po prostu...

- Powiedziałeś - wtrącił Jego Brat.

- No, dobra, dobra, powiedziałem. Niech będzie twoje na wierzchu. A więc powiedziałem pani, że nie zdążyliśmy, bo Mama kazała nam całe mieszkanie dokładnie posprzątać, że musieliśmy zrobić zakupy i przygotować śniadanie. No i z tego powodu nie zdążyliśmy na ósmą, bo od piątej tylko trzy godziny...

- Bój się Boga, chłopcze! Coś ty naplótł? Od jakiej piątej?

- Przecież, żeby zdążyć to wszystko zrobić...

- Co zrobić?

- Nie mówiłem? - zdziwił się Dzika Mrówka. - Posprzątać mieszkanie. Dokładnie. Zrobić zakupy i przygotować śniadanie. Aha, jeszcze wyczyścić piec i przynieść koksu na cały tydzień.

- Na cały tydzień... - Mama patrzyła z przerażeniem na syna. - I ty to wszystko powiedziałeś Pani?

- No, tak mniej więcej.

- A Pani co na to?

- A nic. Usprawiedliwiła spóźnienie. Tylko spytała, czy my codziennie tak pracujemy. A ja, że prawie... I nie tylko nas usprawiedliwiła, ale jeszcze kazała innym nas naśladować.

- Fakt - przytaknął Jarek.

- Jak wy się nie wstydzicie? Taką opinię mi wyrabiać. A przede wszystkim, przecież to nieprawda.

- No, no, Mamo. Przecież sama Mama tyle razy mówiła, że chciałaby, żebyśmy i to zrobili, i tamto...

- Pewno, żebym chciała, ale wy...

- A widzi Mama - przerwał jej Marek - i zakupy, żebyśmy zrobili, i żebyśmy posprzątali...

- Już mam dosyć waszego wczorajszego sprzątania.

- Już późno i nie zdążymy do szkoły - Pixi poderwał się od stołu czując, że rozmowa z Mamą wchodzi na niewłaściwe tory.

Za chwilę bracia z głośnym tupotem zbiegali ze schodów.

- A załóżcie szaliki na szyję! - Mama wychyliła się przez okno. Chodnikiem biegli jej dwaj synowie. Jeden wysoki i chudy, drugi malutki, ale obaj w szeroko rozpiętych kurtkach i z powiewającymi szalikami, który jednemu wystawał z kieszeni, a drugiemu zwisał z rękawa.

- Zaziębią się - westchnęła Mama. - Jak nic zaziębią się.

- Nic im nie będzie, Miciu - Tata wyszedł tymczasem z łazienki z namydloną do połowy twarzą i w piżamie. - Młodzi są, wysportowani. Niech się hartują.

- A ty odejdź od otwartego okna, bo się sam zaziębisz i potem znowu będę ci musiała bańki stawiać. Prosto z łóżka i do otwartego okna.

- Ależ, Miciu... - Tato przypomniał sobie w tym momencie, ile to razy na dzień wychodził na statku prosto z kabiny na otwarty pokład, po którym hulał lodowaty nieraz wiatr. I oczywiście bez żadnej kurtki i bez żadnego szalika.

W szkole obaj bracia byli “najważniejsi na ten dzień". Posiadacz takiego tytułu skupiał na sobie uwagę całej klasy i miał prawo w tym dniu do ściągania bez żadnego rewanżu, w klasie bowiem obowiązywał ściśle przestrzegany regulamin ściągania, polegający na tym, że ściągi były rozliczane dokładnie i skrupulatnie. Korzystałeś ze ściągi od Kowalskiego, to masz mu odpłacić tym samym przy najbliższej okazji. Ustalony został też komisyjnie cennik. Wszystko było w nim przewidziane. Najwyżej liczyły się ściągi z matematyki. Za jedną ściągę z matmy trzeba było płacić dwoma z fizyki albo z chemii, a trzema z geografii. Tylko ściągi z biologii miały taką samą, najwyższą, cenę jak z matmy, ale to z tego powodu, że Pani z biologii była jeszcze bardziej wymagająca niż Pan z matmy.

Otóż w dniu dzisiejszym Dzika Mrówka i Jego Brat mieli prawo do bezzwrotnych ściąg z racji rewelacyjnej wiadomości o planowanym rejsie, którą to wiadomość nie omieszkali natychmiast rozgłosić.

- Dokąd? - Dzika Mrówka patrzył dumnym wzrokiem Przyszłego Odkrywcy na klasowych kolegów, którzy otoczyli go zwartym kołem w czasie przerwy. - To jeszcze nie wiadomo dokładnie, ale na pewno do Afryki.

- Do Afryki! - powtórzyli koledzy jak chór w greckiej tragedii.

- Do Afryki - przytaknął Dzika Mrówka niedbale. - A jak dobrze pójdzie to i dalej - dorzucił po chwili.

- Dalej - odezwał się znów chór.

- To jasne. Do portów Wschodniej Afryki płynie się dookoła Przylądka Dobrej Nadziei.

- Dobrej Nadziei...

- A stamtąd do Zanzibaru.

- Ho! ho! Do Zanzibaru!!! - zawtórował chór.

- A z Zanzibaru to już jeden krok na Cejlon. Tylko przez Ocean Indyjski.

- Ocean Indyjski... ho! ho! ho!

Niestety, w tym momencie bezlitośnie punktualny pan Kazimierz, woźny szkolny, włączył dzwonek ogłaszający koniec przerwy. Niestety, bo Dzika Mrówka już wybierał się do Singapuru, a gdyby dobrze poszło, to przez Kanał Panamski wróciłby z powrotem do kraju odwiedzając jeszcze po drodze Chiny, Japonię i obie Ameryki.

Z dziewczynami tego dnia Marek nie chciał gadać w ogóle, gdyż jedna z nich nie wiedziała, gdzie leży Casablanca.

- Szkoda dla was czasu na objaśnienia - Dzika Mrówka pogardliwie wzruszył ramionami. - Nie wiedzieć, gdzie jest Casablanca?! - sam nie tylko dokładnie wiedział, ale już widział się na jej białych ulicach.

Do domu wracali podnieceni. Jarek promieniał wprost szczęściem, ale Dzika Mrówka krzywił się nieco i bez przerwy mruczał coś do siebie.

- Co tam mruczysz, Mrówa? - zagadnął Jego Brat.

- A, bo to człowiek zawsze musi mieć pecha - skrzywił się Marek.

- Co znów takiego?

- Jak to co? Jeszcze się pytasz? Ze też mnie los musiał pokarać takim bratem. Ile ja czasu tracę na tłumaczenie tobie takich oczywistych rzeczy.

- Ale o co chodzi?

- Jeszcze nie kapujesz? Byliśmy “najważniejsi na ten dzień"?

- Byliśmy. Cała klasa jednogłośnie uznała. Fakt.

- No i co z tego? Czy spytał nas któryś z profesorów o coś?

- Nie. Fakt.

- A widzisz. A nawet była matma. I ja nic nie umiałem. Nie mógł mnie dziś Pitagoras spytać?

- Po co? Przecież sam mówisz, że nie umiałeś.

- Obojętnie. Ale miałem prawo do darmowej ściągi. A jak mnie jutro spyta, to będę musiał oddawać. A ściąga z matmy wiesz, jaka wartościowa.

- Fakt. Ale do jutra możesz się jeszcze nauczyć.

- Coś ty? Czasu nie będę miał.

- A niby dlaczego? Ani meczu dziś nie ma, ani treningu, ani nawet angielskiego.

- Oj, Jaro, że też ja ci muszę wszystko wyjaśniać. Przecież mamy płynąć, no nie?

- Fakt. Ale co z tego?

- To z tego, że trzeba się do podróży przygotować.

- Już teraz? Przecież popłyniemy dopiero w czasie wakacji. Za cztery miesiące. Jeszcze dużo czasu.

- Dużo czasu, dużo czasu - Dzika Mrówka spojrzał z politowaniem na brata. - A wiesz ty, ile czasu przygotowywał się Magellan do swojej podróży. Albo Hillary do zdobycia Mount Everestu.

- Nie wiem, ale my przecież nie na Mount Everest.

- Z tobą to się nie można dogadać. Ja tylko tak przykładowo. Trzeba już zaczynać: żeby nas potem nie zaskoczyło.

- Kiedy nie wiemy nawet dokładnie, dokąd statek pójdzie.

- To tym bardziej trzeba się dokładniej przymierzyć. Żeby być przygotowanym na wszelką ewentualność. I na wszystkie klimaty.

- Fakt - przytaknął Jego Brat zdziwiony, że też jemu nigdy takie oczywiste i logiczne pomysły do głowy nie przychodzą.

Obiad przebiegał we względnym milczeniu, przy deserze jednak bracia nie wytrzymali.

- Tato, to jak w końcu będzie? - zapytał Dzika Mrówka nieśmiałym głosem, ponieważ przy ojcu zawsze się czuł mniej pewnie niż zazwyczaj. Szczególnie w pierwszych dniach po powrocie Taty z rejsu. Potem przechodziło mu to trochę.

- Z czym? - Tata celebrował jedzenie deserowej galaretki z wtopionymi przemyślnie rozmaitymi owocami i polanej białą górą bitej śmietany.

- Oj, Tata dobrze wie, o co chodzi - nie wytrzymał Jarek.

- Cicho bądź - Dzika Mrówka kopnął pod stołem Jego Brata. w kostkę.

- Powiecie wreszcie dokładnie, o co chodzi, czy nie? - droczył się Tata kończąc już galaretkę.

- No, o nasz wyjazd - wypalił Dzika Mrówka zdeterminowanym głosem.

- Ach tak. To nie takie proste...

- Ale Tata obiecał! - zawołali obaj chłopcy razem.

- Ja? - zdziwił się Tata. - Obiecałem?

- Niech się Tata teraz nie wykręca - Marek był wyraźnie oburzony. - Powiedział Tata, że pojedziemy razem. A zresztą czy Tata by chciał, żeby nas w szkole wzięli na języki? Zęby powiedzieli o Taty synach, że bujają? Żeby o Tacie źle pomyśleli?

- Dlaczego? 2 jakiego powodu?

- Prosta sprawa. W szkole powiedzieliśmy, że Tata obiecał zabrać nas w rejs. Latem. I że jedziemy. I byliśmy obaj dzisiaj “najważniejsi na ten dzień". A jak Tata się wycofa, to my leżymy i będziemy musieli zmienić chyba szkołę.

- No, no, nie przesadzaj. Nie trzeba było od razu trąbić, jak nic pewnego, to nie musielibyście teraz się bać.

- Łatwo Tacie tak mówić. A Mama zawsze nam powtarzała, że jak Tata coś powie to święte. Mur-beton.

- Tak Mama mówiła? - Tata spojrzał znad pustego już talerzyka po deserze na Mamę, która - nie wiadomo dlaczego - zaczerwieniła się nagle.

- Oczywiście, Tato! - wrzasnęli obaj bracia uradowanymi głosami. - Zawsze nam to powtarza. Codziennie. Rano i wieczór.

- No, no, nie przesadzajcie - roześmiał się Tata.

- Mało rano i wieczór, Tato. Jeszcze i w czasie każdego obiadu.

- Dziękuję ci, Miciu.

Mama czerwona była teraz aż do włosów, które zresztą też nabrały nagle bardziej czerwonego odcienia, tak jakby Mama zaczerwieniła się aż po ich koniuszki. Z jednej strony było jej bardzo przyjemnie i wzruszona była zarówno słowami synów, jak i podziękowaniami męża, z drugiej - gdzieś tam na samym dnie duszy - walczyła sama ze sobą i wahała się, czy wypada nie zareagować przy tak oczywistej przesadzie Marka. W końcu jednak dała spokój.

Ostatecznie, to nic złego - rozgrzeszyła się w myślach - trochę przesady w przyjemnych rzeczach nie zaszkodzi.

- No, Miciu - Tata mrugnął do Mamy niby to potajemnie, ale tak, że obaj chłopcy doskonale mrugnięcie zauważyli i z kolei mrugnęli nawzajem do siebie na temat: “dobra nasza!" - jak tak sprawy stoją, to nie ma innej rady, jak załatwić.

- Hura! Niech żyje Tata! - wrzasnęli obaj.

- I Mama! - dodał Dzika Mrówka.

- Jedziemy do Afryki!! - krzyknęli obaj zgodnie, a radość ich była tak wielka, że poderwali się od nie dokończonego deseru, co to: “buzi dać i palce lizać".

- Dobrze, dobrze - próbował ich uspokoić Tata - powiedziałem, że będę starał się załatwić, ale wiecie, że to nie ode mnie zależy. Tyle tych papierkowych spraw, tyle formalności.

- Tata wszystko załatwi, jak chce. Tata jest wielki jak słoń. Tata jest największy - zawyrokował Marek.

- Ale zanim pojedziecie - wtrąciła Mama - to musicie sobie zasłużyć na wyjazd.

- Ależ oczywiście, Miciu - zgodził się Tata.

- O czym Mama mówi? - Dzika Mrówka spojrzał podejrzliwie na Mamę. Usiadł z powrotem przy stole i kończył powoli deser.

- Po pierwsze - zaczęła Mama rozkładając szeroko palce lewej ręki - muszą być dobre wyniki w nauce.

- Oczywiście, Miciu - przytaknął Tata.

Oho, zaczyna się - pomyślał Marek i mina mu cokolwiek zrzedła.

- I to nie żadne trójczyny, tylko czwórki i piątki - kończyła Mama.

- Mama to nie zna życia. Pitagoras to w ogóle nie stawia piątek. Ostatnią - jak głosi legenda - postawił jeszcze przed wojną, kiedy był początkującym nauczycielem. A i to przez pomyłkę. A czwórkę tylko raz w roku, ale nigdy nie wiadomo, którego to dnia przypada.

- Nie przerywaj. Jak uczeń umie, to każdy nauczyciel postawi dobry stopień.

- Ale Mama nie zna Pitagorasa.

- Daj spokój, Marek - włączył się Tata uchwyciwszy wymowny wielce wzrok Mamy. - Mów dalej, Miciu.

- Ojej - jęknął Pixi - to Mama jeszcze nie skończyła?

- A nie - kontynuowała Mama odginając drugi palec lewej ręki, - Po drugie: noszenie koksu...

- Tak, oczywiście, Miciu - znów przytaknął Tata - to zrozumiałe. Noszenie koksu z piwnicy.

- Regularnie. Jednego dnia jeden, a drugiego drugi - Mama odginała trzeci palec. - Po trzecie: wynoszenie śmieci.

- Przecież wynosimy - wtrącił Jarek.

- Wynosicie, ale z jakimi oporami i dopiero wtedy, kiedy już się z wiadra wysypuje. A ja proszę, żeby codziennie.

- To już oczywista przesada - mruknął pod nosem Dzika Mrówka - więcej się zelówek zedrze przez chodzenie po schodach z tymi śmieciami jak to warte - a głośniej zauważył: - By się przydało taką maszynkę zrobić do ugniatania śmieci. O taką - wziął kawałek papieru i narysował.

- To by się ugniotło i nie wysypało, i można by było wynosić raz na tydzień, i problem z głowy.

- Ale na razie, póki nie zrobiłeś takiej maszynki, to ja bym chciała codziennie - Mama uparcie tkwiła przy swoim. Odgięła czwarty palec. - Karmienie chomika i sprzątanie w jego akwarium.

- Tak, to też - przytaknął skwapliwie Tata, za co otrzymał wdzięczne spojrzenie Mamy i jej uśmiech.

- Po piąte wreszcie: solidne przygotowywanie się z angielskiego. Bo jak się będziecie porozumiewać za granicą? - Mama zagięła piąty palec.

- Tata z nami jedzie - wtrącił Marek.

- Tata Tatą, a dobrze jest samemu znać język - stwierdziła Mama i spojrzała na Tatę.

- Ależ oczywiście, Miciu - Tata znów otrzymał uśmiech w nagrodę za solidarność.

- Uff - odsapnął Dzika Mrówka - dobrze, że Mama nie ma sześciu albo siedmiu palców u jednej ręki, boby wyliczała i wyliczała.

Roześmieli się wszyscy.

- Nie myślcie, że to wam tak lekko przyjdzie - zastrzegła się Mama. - Jarek, przynieś blok rysunkowy, a ty, Marku, daj mi mazak.

- Po co Mamie to wszystko?

- A po to, żeby wszystko zapisać. Żebyście potem nie wmawiali we mnie czegoś innego, jak Tata pojedzie.

- Ależ Mamo, co też Mama podejrzewa - Dzika Mrówka uderzył się w piersi.

- Ja już was znam. Doskonale. - Mama napisała u góry arkusza dużymi literami:

ZOBOWIĄZANIE

Potem podzieliła kartkę na pół. Po lewej stronie zaczęła pisać:

WYNIKI W NAUCE

PRZYNOSZENIE KOKSU

WYNOSZENIE ŚMIECI

I tak dalej.

- A po prawej co będzie? - Marek dość krytycznie patrzył na robotę Mamy.

- Po prawej będę zapisywała, jak przebiega realizacja waszych zobowiązań. Dzień minie pozytywnie: plus, gdy nie - to minus. Potem się podsumuje i zobaczymy, jaki będzie ostateczny wynik.

- Eee... taka buchalteria - skrzywił się Pixi. - A potem wszyscy się dziwią, skąd bierze się biurokracja. A po drugie - to niesprawiedliwe - dodał - bo tam tylko to, co my mamy zrobić. A co Mama? A co Tata? Jak zobowiązania to zobowiązania dla wszystkich. A nie tylko dla uciśnionych.

- Dobrze. Niech wam będzie - Mama napisała z prawej strony:

MAMA I TATA

Pod MAMA zaczęła notować:

PRZYGOTOWANIE ŚNIADANIA

ZAKUPY

ROBIENIE OBIADU

ZMYWANIE NACZYŃ

PRANIE

PRZYGOTOWANIE KOLACJI

SPRZĄTANIE MIESZKANIA

- A Tata?

- Tata? - Mama napisała pod TATA:

ZAŁATWIENIE SPRAWY WYJAZDU CHŁOPCÓW W REJS...

Napisała i spojrzała jakby krytycznym wzrokiem na Tatę. - Tobie to zawsze się udaje. Ty masz zawsze najmniej do roboty. Mężczyznom to dobrze - westchnęła.

- Tak uważasz, Miciu? - Tata wyciągnął z kieszeni czerwony, gruby mazak i drukowanymi, dużymi literami dopisał pod spodem w rubryce TATA:

ZAROBIĆ NA ŚNIADANIE

ZAROBIĆ NA OBIAD

ZAROBIĆ NA KOLACJĘ

ZAROBIĆ NA CHOMIKA...

- Dosyć, dosyć - zaprotestowała w tym momencie Mama - zapisałeś całą kartkę, że nie ma gdzie notować plusów i minusów.

Wstała, poszła do pokoju chłopców i przyczepiła kartkę brystolu między złamanym kijem hokejowym z wypaloną na nim datą, kiedy i w jakim meczu został złamany, a zaczątkiem kolekcji Jarka, który zbierał bagnety i wszelką broń białą, ale - jak na razie -miał jedynie półtora bagnetu, jeden ojca z czasów wojny, a z drugiego tylko rączkę z kawałkiem ułamanego ostrza. Na temat tego ostrza Dzika Mrówka snuł przedziwne opowieści, najchętniej opowiadał, że to pamiątka po ataku na bagnety w okopach Verdun w I wojnie światowej, odrzucał natomiast wszelkie prozaiczne sugestie, że bagnet został okaleczony przez poprzedniego właściciela podczas rzucania nim do celu, kiedy zamiast w drzewo trafił w kamień.

Gdy chłopcy w chwilę potem weszli do swego pokoju, siedli na swych tapczanikach i spojrzeli na srogą kartkę zatytułowaną: ZOBOWIĄZANIA, Dzika Mrówka mruknął do Jego Brata:

- Jaro, coś mi się wydaje, że nie opłaci się nam ta skórka za wyprawkę.

- Coś mi się wydaje, że to fakt - przytaknął Jarek.

- Obojętnie - stwierdził melancholijnie Marek - gdybyśmy nie puścili farby w szkole, to można by się było zastanowić, ale tak - przepadło.

- Fakt.

- Ale pamiętaj, ani pary z ust na temat zobowiązań. Boby nas wyśmieli. I jak ktoś do nas przyjdzie, to zasłaniać kartkę kalendarzem. Tym dużym, co go Tata przywiózł. Żeby nie było draki. Pamiętaj.

- Fakt.

- A swoją drogą, to Mama podstępnie wykorzystała sytuację, to był chwyt poniżej pasa. Zupełnie nie fair.

- Fakt, Mrówa, nie da się ukryć.

Po południu rodzice wychodzili gdzieś razem. Gdy wrócili wieczorem, uderzyła ich dziwna cisza panująca w mieszkaniu. Nie był włączony ani telewizor, ani radio, ani nawet nie grał magnetofon i adapter, choć zazwyczaj wszystkie te przyrządy tworzyły nie tyle zgrany, ile zgiełkliwy chór.

- Co oni znowu zmajstrowali? - zaniepokoiła się Mama.

- Ależ, Miciu - próbował uspokoić ją Tata, ale Mama machnęła tylko ręką i pośpieszyła do pokoju chłopców.

W pokoju panował bałagan o nasileniu “powyżej średniego". Marek siedział na podłodze i czyścił łyżwy przymocowane do butów hokejowych. Cały sprzęt rozrzucony był na tapczanie. Bodiczki, kask, nagolenie, koszulka z numerem, sweter, olbrzymie rękawice, skarpety, dwa kije. Jarek grzebał wśród stosu płyt i taśm magnetofonowych. Na stole leżały rozrzucone książki i duży atlas geograficzny świata z subskrypcji.

- Co to za bałagan, chłopcy?

- Nie żaden bałagan - zaoponował natychmiast Pixi - tylko przygotowujemy się do wyjazdu.

- Do wyjazdu? A dokąd jedziecie?

- Oj, Mamo, jakby Mama nie wiedziała. Z Tatą w rejs.

- Ależ to dopiero za parę miesięcy.

- Na przygotowania nigdy za dużo czasu. Sama Mama mówiła, że im wcześniej, tym lepiej - wtrącił Jego Brat.

- No, już dobrze, dobrze. I tak was nikt nie przegada. Ale po co to wszystko porozkładane? Przecież chyba nie weźmiesz stroju hokejowego?

- Jasne, że wezmę - odpowiedział Marek i dalej czyścił buty hokejowe.

- Czyś ty oszalał, chłopcze? Bój się Boga!

- Wcale nie oszalałem. Ale przecież nie mogę przerwać treningów. No, nie?

- Marek, opamiętaj się - włączył się Tata - jak ty chcesz trenować? Przecież wypływamy latem. O ile w ogóle coś z tego wyjdzie.

- Znów Tata straszy? A co z tego że latem. Na statku to będzie suchy trening, a za granicą to chyba znajdzie się jakieś sztuczne lodowisko.

- Sztuczne lodowisko? W Afryce? Nie mówisz chyba tego poważnie, Marek.

- A dlaczego by nie?

- Nie zawracaj głowy - zdenerwował się Tata. - Póki co w Afryce nie ma lodowisk i nie ma sensu brać tego całego twojego stroju-. A w kabinie nie byłoby miejsca. Wykluczone.

- Eee... Tata zawsze tak - Marek zaczął upychać łyżwy i kije pod swój tapczanik. - A Jarkowi to Tata nic nie mówi. Jemu to zawsze wszystko wolno.

- A co, Jarek też chce wziąć swój hokejowy strój bramkarza?

- Nie, on woli płyty i taśmy.

- Co, te wszystkie?

- A dlaczego by nie? - zdziwił się tym razem Jarek.

- A dlatego że trzeba by to wszystko odprawić warunkowo w urzędzie celnym przed odjazdem.

- A po co?

- Po to, żeby potem nie płacić cła wwozowego. A zresztą na statku jest adapter i są płyty. I taśmy też.

- Ale jakie płyty?

- A jakieś tam.

- A Hendrixa nagrania są? Albo Pink Floyda?.

- Kogo?

- Jimi Hendrixa albo Pink Floyda. Przecież mówię wyraźnie.

- A skąd ja mogę wiedzieć?

- No, to jakie płyty są na statku?

- Normalne. Z muzyką.

- Tata to jest zupełnie jak Mama. Mama też nie odróżnia żadnych piosenkarzy ani zespołów. I nawet nie wiedziała, kto to Breakouci.

- A kto to taki?

- Tato, nie kompromituj się w oczach syna. To nawet Mrówa wie, choć ma zupełnie drewniane ucho.

- No, no, Jaro, tylko sobie nie pozwalaj za dużo.

- Zamknij twarz, Mrówa, bo ci cały rozum przecieknie.

- A ty to możesz mówić bez obawy, bo nie ma ci co przeciekać. Z pustego to i Salamon nie przecieknie.

- Salomon - poprawiła odruchowo Mama.

- Nie kłóćcie się, chłopcy, bo was nie zabiorę - włączył się Tata.

- Tata nie może być aż taki okrutny. Nie ma mowy - Dzika Mrówka zaprotestował.

- Dobra, dobra. Dajcie spokój. Ale wybijcie sobie z głowy te hokejowe stroje i sterty płyt.

- No, to rowery...

- Co rowery?

- Zabierzemy ze sobą. Żeby jeździć po zagranicznych portach i żeby zwiedzać.

- Ani mi się ważcie. Po pierwsze - tam duży ruch, a po drugie - w wielu krajach jest jeszcze ruch lewostronny. Trudno przechodzić przez ulicę, a co dopiero jeździć.

- Ale w arabskich jest prawostronny, Tato?

- W arabskich to w ogóle nie wiadomo jaki. Tam każdy jedzie tak, jak mu wygodniej. Tak jakby był sam na całej pustyni. W sumie to taki bałagan, że oszaleć można. Wszyscy trąbią, dzwonią, hałas, krzyk.

- A wypadków tam dużo?

- Jakoś nie.

- A widzi Tata - triumfował Dzika Mrówka - to i my możemy jeździć.

- Daj mi już lepiej spokój, bo nigdzie nie pojedziecie.

- Tata to od razu na nas obu - oburzył się Jarek.

- No, bo z jednym przecież nie pojadę. Albo obaj, albo żaden. Zrozumiano?

- Zrozumiano, Tato.

- Ty, z tym rowerem to można by jednak coś pomyśleć - Dzika Mrówka wrócił do tematu po kolacji, gdy mieli już iść spać. - Tata w końcu się da przekonać. Zresztą zamiast dwóch rowerów możemy wziąć tandem.

Marek chciał od razu z tym pomysłem iść do ojca, ale dał spokój. bo Tata akurat w drugim pokoju pilnie śledził ostatnie wiadomości sportowe w telewizji. Obraz na ekranie migał od czasu do czasu.

Trzeba by chyba poprawić antenę - pomyślał Tata. - Ale to już za drugim postojem - zdecydował po chwili. - Jak się trochę ociepli - usprawiedliwił swą decyzję.

Kończył się normalny dzień w rodzinie Marka i Jarka. Taki sam jak w setkach i tysiącach podobnych rodzin w całym kraju.

Tata drzemał przed telewizorem, chłopcom śniły się zielone palmy i żółte piaski, a Mama w kuchni kończyła wycieranie ostatnich szklanek.

Nad oliwskie wzgórza wylazł pyzaty księżyc, od portu niosło się porykiwanie okrętowych syren.

ROZDZIAŁ CZWARTY,

W KTÓRYM MAMA ŻAŁUJE, ŻE MIAŁA WSZYSTKIEGO DOSYĆ.

LĄD ZOSTAJE WRESZCIE Z TYŁU, MORZE JEST PRZEŚLICZNE,

A W OGÓLE CAŁY ŚWIAT PIĘKNY

Od wiekopomnej decyzji Mamy i Taty, podjętej w wyniku dramatycznego i doniosłego w skutkach sprzątania mieszkania przez braci-bliźniaków, czas począł dla chłopców płynąć znacznie szybciej niż kiedykolwiek przedtem. Dni teraz wypełnione były na przemian studiowaniem map, czytaniem przewodników i pilną nauką, Mama bowiem okazała się jednak - wbrew ukrytym, a cichym nadziejom chłopców, a w szczególności Dzikiej Mrówki - nadzwyczaj konsekwentna w egzekwowaniu swych wymagań i warunków, zawartych na karcie pod tytułem “ZOBOWIĄZANIA".

Ze studiowaniem map i najprzeróżniejszych przewodników to była cała heca. Przede wszystkim dlatego że ani chłopcy, ani Mama, ani nawet sam Tata nie bardzo wiedzieli, dokąd statek wyruszy w początkach lipca, po planowanym remoncie stoczniowym. Mógł wrócić na swoją mniej więcej regularną linię, mógł też otrzymać ładunek do jakichś zupełnie innych portów, jako że właściwie wypadł z regularnego dotychczas rozkładu.

Najwięcej sprzecznych wiadomości trafiało do domu poprzez Tatę już w okresie stoczniowego remontu. Nieomal codziennie zmieniała się planowana trasa rejsu.

- Płyniemy do Zachodniej Afryki, ale pierwszym portem ma być Kopenhaga - oznajmił Tata któregoś dnia wróciwszy ze statku.

- Brawo! Duże brawa! Niech żyje Kopenhaga! - chłopcy podrywali się do odtańczenia tańca Radosnego Ptaka Dziwaka.

I zaraz po obiedzie rozpoczynało się poszukiwanie nowych książek i studiowanie nowych map.

- Kopenhaga, Kopenhaga, stolica, największe miasto; główny port Danii. 713 000 mieszkańców w mieście, a l 400 000 w zespole miejskim. Dane z 1961 roku. To teraz będzie już chyba ze dwa razy więcej - dobiegał głos Marka z pokoju chłopców.

- Eee, tak to może jeszcze nie. Ale pokaż. Zobaczymy, co tam ciekawego w tej Kopenhadze. Siedziba duńskiej akademii nauk.

- To nie dla nas - wtrącił Marek.

- Nie przeszkadzaj, bo nie doczytamy do końca. Instytuty naukowo-badawcze, politechnika, uniwersytet założony w 1479 roku.

- Stary dosyć, ale chyba nasz krakowski starszy.

- Ogród botaniczny. O, tu coś dla nas. Tivoli, sławny lunapark. Musimy tam pójść.

- Obojętnie. Należy dokładnie zwiedzać obce kraje. I co tam jeszcze?

- Muzea. Narodowe, miejskie... o, coś dla mnie. Muzeum broni, tu nawet jest nazwa po duńsku. Trzeba zapisać. Tejhus-museet. Jakaś taka dziwna litera. Przekreślone o. Jak to się czyta?

- Pewno jak nasze ó. Albo jakoś inaczej. Trzeba spytać Taty. Widać, że Duńczycy też sobie sami utrudniają życie. Jak i my z tymi rozmaitymi ó, ż, rz, ch. Czy to nie można prościej? No, ale czytaj o tej Kopenhadze.

- To słuchaj. Teraz historia miasta. Kopenhaga wzmiankowana w źródłach po raz pierwszy w 1043 roku rozrosła się wokół zamku zbudowanego w 1167 roku przez biskupa Absalona i przekształciła w miasto biskupie. Dzięki rozwojowi handlu morskiego i rzemiosła w roku 1245 otrzymała liczne przywileje, a w 1422 roku prawa miejskie.

- To niby jak? - zapytał Marek - najpierw czytasz, że już kiedyś tam została miastem biskupim, a dopiero w 1422 roku otrzymała miejskie prawa. Coś kręcisz.

- Nic nie kręcę. Tak tu napisane w encyklopedii. A w 1443 Kopenhaga została stolicą Danii. Zbombardowana w 1807 roku przez flotę angielską. Jeszcze jest, że w latach 1940- 45 okupowana była przez Niemców. A tu masz plan miasta. Popatrz. Jakieś parki niedaleko portu, to można pójść na spacer. Gdzieś tam podobno ten sławny pomnik kopenhaskiej syrenki. A tutaj Tivoli. Musimy koniecznie zaliczyć. Trzeba Tatę wziąć ostrożnie pod włos, żeby zafundował.

- Zrobi się. Moja głowa.

Za dwa dni Tata przyszedł ze statku i powiedział:

- Znowu zmiana trasy. Mamy mieć ładunek do Amsterdamu.

I znowu zaraz po obiedzie chłopcy skrzętnie wyszukiwali w encyklopedii wzmianek o tym mieście. Notowali sobie w specjalnym brulionie, który zatytułowali “Pokładowy Dziennik Podróży" wszelkie wiadomości, jakie udało im się znaleźć, a więc, że Amsterdam to największe miasto i stolica konstytucyjna Holandii, że ma prawie milion mieszkańców, że miasto leży na podmokłym terenie przeciętym licznymi kanałami, nad którymi zbudowano kilkaset (!) mostów. Że główne kanały biegną półkolami. I tak dalej, i tak dalej.

Znowu ślęczeli godzinami nad zdobytym gdzieś planem miasta, znowu zwiedzali palcami po mapie kolejny port, dowiadywali się czegoś nowego o następnym kraju.

W szkole uzyskali opinię absolutnych geograficznych ekspertów, a ich stopnie z geografii podskoczyły znacznie i profesor od tego przedmiotu zaczął się nieufnie przyglądać bliźniakom podejrzewając ich - najzupełniej niesłusznie - że opanowali do perfekcji jakiś nie znany dotąd sposób ściągania.

Kiedy jednak Tata po dwóch dniach przyszedł z nową rewelacją, że zachodzą do Londynu, a potem, że do atlantyckich portów francuskich: Dunkierki, Hawru i Bordeaux, w umysłach chłopców - a przede wszystkim Dzikiej Mrówki - zbudziło się podejrzenie, że coś jest nie tak, jak się wydaje.

- Ty, Jaro, czy nie uważasz, że Tata robi nas w konia ?

- Niby jak?

- Ano, prosto i naukowo. Przynosi wiadomości o nowym porcie, my się go uczymy, a jak już umiemy, to Tata zmienia płytę i napuszcza nas na następny.

- Może i fakt - zadumał się Jego Brat. . .

- Tata! - Marek zwrócił się do ojca przy kolacji. - Jak to jest tak naprawdę z naszym rejsem?

- Niby o co chodzi? - Tata spojrzał ze zdziwieniem najpierw na jednego syna, potem na drugiego, a wreszcie na żonę.

- A o to, że tak ciągle zmieniają porty tego rejsu.

- Miej pretensje do armatora. Zresztą, co wam za różnica, dokąd popłyniecie. I tu, i tam warto być.

- Ale kiedy my się przez te ciągłe zmiany przepracowujemy.

- Przepracowujecie? Nie rozumiem - Tata albo naprawdę był zdziwiony, albo tak genialnie umiał udawać zdziwienie.

- No tak, uczymy się na pamięć to o Kopenhadze, to o Amsterdamie, to o francuskich portach, to o angielskich.

- O to chodzi - Tata roześmiał się. - To najmniejszy kłopot. Co się nauczycie, to później jak znalazł. Nikt wam tego nie odbierze.

- Właśnie - zawtórowała Mama. - Co będziecie wiedzieli, to wasze.

- Eee - skrzywił się Dzika Mrówka - tośmy, Jarek, padli ofiarą spisku. I to właśni rodzice spiskują przeciwko rodzonym synom. Jedynym zresztą. Ładnie to tak podstępem zmuszać własne dzieci do pracy nad siłę. Litości nie macie za grosz.

- To wszystko pomysł Taty -.wyrwało się Mamie.

- Ależ, Miciu... - Tata spojrzał z wyraźnym wyrzutem i wyrazem twarzy na temat: “z kobietami nie warto zawierać żadnych sojuszów".

Ostatecznie na drugi, dzień po przyjściu ze statku już w drzwiach zapowiedział:

- No, teraz szykujcie się naprawdę do podróży. W środę wychodzimy ze stoczni pod załadunek. I są już konkretne wiadomości na temat portów.

- Eee - zamruczał Dzika Mrówka - pewno znowu jakiś kawał.

- Tym razem żaden kawał - roześmiał się Tata.

- Słowo?

- Słowo. Marynarskie słowo. Dostaliśmy listę portów od armatora i plan załadunku.

- No i co? - dopytywała się Mama.

- Pierwszy port Londyn.

- O, Boże - westchnęła Mama - tak bardzo chciałabym zobaczyć Londyn.

- Nic takiego - Tata wzruszył ramionami - miasto jak miasto. Duże. Ruch jak licho, trudno po prostu poruszać się po ulicach, szczególnie tak koło piątej. I drogo.

- Ale w Londynie wszyscy mówią po angielsku - Mama miała w tym momencie tak rozanieloną minę, jakby co najmniej zobaczyła raj na własne oczy.

Dzika Mrówka i Jego Brat chrząknęli głośno i znacząco, ale Tata ciągnął dalej, jakby niczego nie zauważył.

- Po Londynie następny jakiś port hiszpański. Najpewniej Malaga.

- Brawo! - zawołali chłopcy. - Niech żyje armator!

- A po Maladze coś w Maroku. Albo Safi, albo Casablanca, potem Dakar i jakieś porty Afryki równikowej. Razem krótki rejs, bo z powrotem prosto do Gdyni. Non stop.

- Krótki, to znaczy ile? - zapytała Mama.

Myślę, że jakieś siedem, góra osiem tygodni.

- Siedem - osiem tygodni. Ładne mi krótko - westchnęła Mama.

- Odpoczniesz przynajmniej, Miciu. Poczytasz...

- Gramatykę angielską - podpowiedzieli chórem obaj chłopcy.

- Warn to tylko żarty w głowie - Mama przybrała wyraźnie płaczliwy ton. - Wam to dobrze. Pojedziecie, zobaczycie kawałek świata, a ja tu zostanę sama jak kołek. Ty to masz zawsze jakieś niestworzone pomysły - zwróciła się do Taty.

- Ja? Ależ, Miciu... przecież to ty miałaś wszystkiego dosyć.

- Jeszcze mi wmawiasz.

- Mamo, Tata ma rację, Mama sama mówiła, że ma wszystkiego dosyć - włączył się Marek.

- Tak właśnie. Fakt - wtórował Jarek.

- Tak mówiłam? - Mama była szczerze zdziwiona.

Wreszcie nadszedł oczekiwany od wielu tygodni DZIEŃ. DZIEŃ WYJŚCIA STATKU W MORZE. W przeddzień tego uroczystego dnia Tata wręczył każdemu z chłopców paszport, na którym wyraźnie było napisane, że dokument ten uprawnia obywatela Marka i obywatela Jarka takiego to i takiego, urodzonego tu i tu, tego dnia, miesiąca i roku do jednorazowego przekroczenia granicy PRL w celu turystyczno-prywatnym.

Z fotografii Markowego paszportu patrzyła pyzato-piegowata, uśmiechnięta nieomal od ucha do ucha gęba, z Jarkowego dokumentu wyzierała podłużna i nad wyraz poważna twarz młodego intelektualisty, jak określił Jarek.

- Eee, tam - żachnął się na takie stwierdzenie Marek. - Zobaczysz, że z takim zdjęciem WOP zatrzyma cię na granicy. Podobno wyszło takie zarządzenie, że za granicę nie wypuszczają ponuraków, żeby nie robili złej reklamy naszej Ojczyźnie. Tylko weseli mają szansę.

- Błaznów też nie wypuszczają, żeby nie kompromitowali Kraju - odciął się Jarek.

- Spokój, chłopcy! - zawołała Mama z drugiego pokoju, coś pilnie pisząc od dłuższego już czasu. - Bo mi przeszkadzacie.

- A co Mama robi? - zainteresowali się natychmiast obaj zapominając o dalszej sprzeczce.

- Dla was szykuję. Na drogę - wymijająco jakoś odpowiedziała Mama.

- Na drogę? Co takiego? - bracia wpadli do Mamy pokoju. Na jej biureczku leżał arkusz białego papieru, na którym czerniły się kaligraficzne (bo Mama miała bardzo ładny charakter pisma) litery.

- Oho - Marek spojrzał na Jarka - Mama znowu szykuje jakieś zobowiązania. Rany, bomba! - jęknął żałośnie.

- Nie żadne zobowiązania tylko rady, które na pewno wam się przydadzą w drodze - oburzyła się Mama.

Nie pomogło Mamine zasłanianie. Chłopcy zaatakowali wypróbowaną już wiele razy i skuteczną wielce metodą. Marek uwiesił się Mamie na szyi i zaczął ją całować, a Jarek zachwycał się Mamy wyglądem, jaka to jest ładna, jak ślicznie jest uczesana i w ogóle.

Po chwili chłopcy mogli przeczytać kartkę:

1. UWAŻAĆ NA SIEBIE

2. UWAŻAĆ JEDEN NA DRUGIEGO

3. SŁUCHAĆ TATY!!

4. NIE WYCHYLAĆ SIĘ ZA BURTĘ POD ŻADNYM POZOREM !!

5. NIE WYCHODZIĆ NA POKŁAD KIEDY JEST SZTORM!

6. NAKŁADAĆ SZALIK NA SZYJĘ, KIEDY WIEJE WIATR

7. NOSIĆ NAKRYCIE GŁOWY, KIEDY ŚWIECI SŁOŃCE

8. MYĆ ZĘBY SZCZOTKĄ I PASTĄ RANO I WIECZOREM

9. MYĆ WIECZOREM NOGI.

CODZIENNIE!

10. PISAĆ LISTY ALBO KARTKI Z KAŻDEGO PORTU

- Mamo, co też Mama?! - jęknął Dzika Mrówka.

- I co Mama z tym chce zrobić? - jęknął Jego Brat. - Jak to co? - obruszyła się Mama. - Powieszę wam w kabinie na ścianie, żebyście czytali rano i wieczorem, i w każdej chwili, kiedy tylko będziecie w kabinie.

Bracia spojrzeli na siebie i westchnęli. Wiedzieli dobrze, że jak się Mama uprze, to na pewno dokładnie wszystko przeprowadzi. Jarek wziął mazak i przysunął bliżej arkusz z Maminymi radami.

- Co ty chcesz zrobić? - zlękła się Mama. - Nic tam nie poprawiaj.

- Niech się Mama nie boi. Ja chcę tylko zatytułować te dziesięcioro przykazań Mamy.

I wypisał starannie na samej górze dużymi drukowanymi literami:

DOBRE RADY MAMY

Podkreślił dwa razy. Potem popatrzył na swoje dzieło i po obu stronach wyrysował małe kwiatuszki.

- Ale, ale, chłopcy - Mama przypomniała sobie coś nagle.

- Co znowu takiego?

- Czyście tylko wszystko zapakowali? Tak, jak ustaliłam.

- Tak, Mamo. Zapakowaliśmy! - odpowiedzieli zgodnym chórem.

- Na pewno? Może lepiej sprawdzić.

- Jeszcze raz? - jęknęli obaj, jako że już Mama dwa razy sprawdzała obie pokaźne walizki.

- Nic nie szkodzi. Moja mama a wasza babcia mówiła - zawsze, że lepiej trzy razy sprawdzić niż raz zapomnieć. I miała rację.

- A dziadek to zupełnie inaczej mówił - wtrącił się Dzika Mrówka.

- Co ty tam wiesz, przecież nie pamiętasz swego dziadka - zdziwiła się Mama.

- Ale Tata opowiadał - upierał się chłopak.

- I co takiego dziadek mówił?

- Kiedy nie pamiętam dokładnie co, ale zupełnie inaczej niż babcia.

- Co ty pleciesz, chłopcze. Zresztą masz rację, bo dziadek zawsze miał na każdy temat odmienne zdanie niż babcia - i Mama zamyśliła się, zapominając o walizkach.

Ostatniego wieczora przed wyjazdem chłopcy długo nie mogli zasnąć i jeszcze po północy z ich pokoju dochodziły odgłosy ożywionej dyskusji. Mama zresztą też przez całą noc nie mogła oka zmrużyć i rano wstała blada i niewyspana z dziwnie zaczerwienionymi oczyma.

- Miciu - zdziwił się Tata - jak ty wyglądasz?

- Oka nie zmrużyłam przez całą noc.

- Dlaczego, Miciu? Źle się czujesz?

- Tylko mężczyzna może zadawać takie naiwne pytania. A ty nic nie czujesz?

- A co mam czuć, Miciu? Czyżby mleko się przypaliło?

- Ze też wy wszyscy jesteście tacy gruboskórni. Tacy nieczuli.

- Kto, Miciu?

- Wszyscy mężczyźni. Ja tu oka zmrużyć nie mogę przez całą noc, a on śpi w najlepsze. I żeby to spał. Chrapie na cały głos. Jak ty w ogóle możesz spać?

- Ależ, Miciu. Olbrzymia większość ludzi śpi w nocy. Nie ma w tym nic nadzwyczajnego. Raczej wprost przeciwnie.

Śniadanie przebiegało w milczeniu. Chłopcy nie mieli tego ranka prawie w ogóle apetytu i każdy z nich zjadł tylko jajecznicę z trzech jajek na boczku i po trzy pajdy chleba grubo posmarowane masłem. Nie mogli się doczekać momentu, kiedy wejdą na statek. Byli już na statku oczywiście nieraz, z Mamą witali Tatę powracającego z dłuższego rejsu albo ot, tak po prostu, Tata czasami brał ich ze sobą, gdy akurat mieli wolne lub były wakacje, ale nigdy nie znaleźli się na statku w charakterze pasażerów.

Stawić się mieli do odprawy celnej i paszportowej na godzinę czternastą, było więc jeszcze od rana trochę czasu, ale obaj byli tak podekscytowani, że nie mogli się niczym zająć. Tata musiał jeszcze coś tam gdzieś załatwić i powiedział, że zjawi się po nich o trzynastej.

- O rany! - krzyknął w pewnym momencie Jarek.

- Co się stało? - Marek spojrzał na brata.

- A giełda piosenek!

- Co giełda?

- Kto będzie prowadził notowania, kiedy mnie nie będzie?

- Rzeczywiście. Problem. Obojętnie.

- Nie będę miał notowań przez prawie pełne dwa miesiące - rozpaczał Jarek. - Jak ja potem zorientuję się w przebiegu całości?

- To się da zrobić.

- Jak? - Jarek spojrzał na brata z nie ukrywaną nadzieją.

- Tak za darmo?

- A co chcesz?

- Odstąpisz mi cztery desery na statku.

- Pod rząd?

- Nie. Nie bądź cwaniak. Według mojego wyboru.

- Trzy desery - targował się Jarek.

- Niech będzie trzy - zgodził się wspaniałomyślnie Marek.

- Trudno. Jak się ma brata lichwiarza - westchnął Jego Brat.

- Mowa. Mogę nie mówić, jak ci żal głupich deserów.

- Skąd wiesz, że głupich. Na statku są dobre.

- No, to jak, mam mówić, czy wolisz deser?

- To już mów. Niech będzie moja strata.

- Trzeba nauczyć Mamę - wycedził Marek.

- Też wymyślił - oburzył się Jarek. - I to ma być pomysł za trzy desery. Po pierwsze - Mama się nie zgodzi, a po drugie - gdyby nawet, to nie będzie pamiętała i jeszcze pokręci wszystko. Wiesz, jak się zna na prawdziwej muzyce. Mama toby tylko Beethovena albo Bacha, no w najgorszym razie Chopina słuchała. Ale nie taką muzykę.

- Nie twoje zmartwienie. Podziękuj losowi, że ci zesłał genialnego brata. Pomyślałem o tym wszystkim. I wymyśliłem.

- Coś wymyślił?

- Mogła Mama dla nas napisać “dobre rady", to my wypiszemy dla Mamy instrukcję giełdy piosenek. I powiemy, że tylko wtedy będziemy się stosować do jej rad, jeżeli Mama będzie prowadziła skrupulatnie notowania giełdowe.

W ciągu najbliższej godziny Dzika Mrówka sporządził dokładną, ilustrowaną obrazkami i fachowymi szkicami INSTRUKCJĘ SZCZEGÓŁOWĄ DLA MAMY.

O trzynastej, kiedy Tata przyjechał po braci, Mamy jeszcze nie było.

- Gdzie Mama? - Tata wyraźnie się spieszył. Zawsze było tak samo. Przed każdym wyjściem w morze. Najpierw się spieszył, patrzył nerwowo raz po raz na zegarek, bo tablica na taką i taką godzinę, bo nie można się spóźnić, bo odprawa, bo to, bo tamto. A potem albo nieraz wracał jeszcze do domu, bo tablicę przesunęli, albo telefonował ze statku, że wychodzą w morze dopiero za kilka godzin, ale już mu się nie opłaca wracać, a więc tylko przez telefon przesyła ucałowania dla Mici i dla chłopaków. I do zobaczenia.

Teraz Tata był szczególnie mocno podekscytowany wyjazdem. Płynął przecież z dwoma synami. Po raz pierwszy tak daleko z nimi i po raz pierwszy bez Mici. A tu - jak na złość - Mici nie ma.

- Gdzie Mama? - powtórzył zdenerwowanym głosem Tata.

- Maskuje się przecie - odpowiedział Marek.

- Co robi?

- Maskuje, Tato. Mama tak zawsze. Na przykład, kiedy Tata ma przyjechać, to Mama się idzie maskować i wtedy parę godzin jej nie ma w domu.

- Nie denerwuj mnie lepiej, mów jaśniej, Marek.

- On chce powiedzieć, że Mama poszła do kosmetyczki - Jarek pospieszył z tłumaczeniem cokolwiek tajemniczej wypowiedzi Dzikiej Mrówki - zrobić się na bóstwo.

- Ale co to ma wspólnego z maskowaniem? - zdziwił się Tata.

- Och, kiedyś do Mamy był pilny telefon, a Mama akurat była u kosmetyczki, to Pixi poleciał do zakładu, żeby powiedzieć. I wtedy jedna pani wpuściła go do środka. A tam Mrówa nie mógł poznać Mamy, bo były cztery panie jednakowe.

- Jednakowe?

- No, niezupełnie. Ale wszystkie miały takie białe opatrunki na twarzy. Jakby gipsowe po złamaniu. I nic nie było widać. Ledwo Mrówa poznał Mamę po pierścionku, bo po włosach też podobno było trudno, coś miała nałożone na włosy. Jakby taką glinę. I wtedy Mama powiedziała Pixowi, że miała na twarzy maseczkę. No i stąd to maskowanie.

- Aha - przytaknął z roztargnieniem Tata.

Mama zjawiła się w ostatniej chwili i wtedy dopiero zrobił się prawdziwy rejwach w domu, bo Mamie absolutnie się zdawało, że chłopcy czegoś na pewno nie zabrali ze sobą, coś zostawili, zapomnieli. A potem musieli wszyscy siadać na moment.

- Ależ, Miciu... - usiłował protestować Tata - po co siadać? I tak się spóźnimy.

- Nic nie mów. Moja babcia zawsze kazała nam wszystkim siadać przed podróżą. Przed krótką krócej, przed dłuższą dłużej. Żeby podróż przeszła pomyślnie. Nie ma lepszego sposobu. Dokąd się zrywasz? Jeszcześmy nie odsiedzieli. Przecież to podróż na prawie dwa miesiące.

- Jak dłużej posiedzimy, to nigdzie nie pojedziemy, bo statek nam ucieknie - denerwował się Tata.

- No i bardzo dobrze - stwierdziła Mama - bo wcale nie wiadomo, po co ich zabierasz. Ze też coś ci do głowy zawsze wpadnie.

- Ależ, Miciu...

Do odprawy zjawili się zziajam, piętnaście po czternastej.

- A nie mówiłem - Tata zdesperowanymi gestami wskazywał na zegarek.

- Zdążymy, nie bój się - Mama była, jak zwykle, pełna optymizmu, Mamie bowiem wydawało się zawsze, że wszyscy mają święty obowiązek czekania na Mamę.

I rzeczywiście.

Na odprawę celną i paszportową czekali zaledwie półtorej godziny i przez cały czas biedny Tata, który raz po raz spoglądał na zegarek, musiał pokornie znosić triumfujące spojrzenia Mamy i jej miny na temat: “No i kto ma rację?"

Dzika Mrówka i Jego Brat bali się odprawy celnej, mieli bowiem w końcu w walizkach trochę przez Tatę niedozwolonych rzeczy, ale celnicy nawet nie kazali im otwierać bagaży. Pogadali z Tatą, pożartowali, życzyli pomyślnego rejsu i postawili parę znaczków kredą na walizkach obu chłopców.

- OK, chłopaki - powiedział jeden z nich - trzymajcie się na morzu dzielnie i nie przynieście ojcu wstydu.

- Postaramy się - powiedział Marek tak grzecznym i układnym tonem, że Tata spojrzał na niego podejrzliwie, czy przypadkiem nie chory.

Gdy wreszcie cała rodzina (bo Mama wyrobiła sobie przepustkę na pożegnalne wejście na statek) wkroczyła na wąski trap statku, okazało się, że na mitycznej tablicy, o której tyle razy Tata wspominał, przesunięto czas wyjścia statku o dalsze dwie godziny.

I znów było Mamy na wierzchu. I znów Mama ubrała twarz w znaną minę na temat: “A nie mówiłam", a głośno powiedziała:

- Zupełnie nie wiadomo, po co się człowiek tak spieszył. Jeszcze bym zdążyła dać zrobić manicure. I moglibyśmy zjeść w domu przyzwoity podwieczorek.

Chłopcy tymczasem rozlokowali się w swojej kabinie, w której mieli mieszkać przez najbliższe dwa miesiące. Była to dość przytulna dwuosobowa kabina pasażerska z dwoma kojami, jedną pod prostokątnym oknem ujętym w mosiężną ramę zakręcaną na ciężkie śruby z pokrętłami, a drugą koło drzwi. Na drzwiach, od strony korytarza wisiała czarna tabliczka z białym napisem: 2 PASSENGERS

- To my! - Dzika Mrówka z dumą wskazał Jarkowi tabliczkę. W kabinie - oprócz dwóch koi - znajdowała się jeszcze niewielka kanapka, stoliczek przy niej, umywalka z lustrem i szafką na przybory toaletowe, podwójna szafka na ubrania i skrzynka z dwoma jaskrawopomarańczowymi pasami ratunkowymi.

- No, to klawo - Dzika Mrówka władował się pierwszy do kabiny i rzucił swoją walizkę na koję pod oknem.

- Dlaczego ty na tę koję, właśnie ja tu chciałem - zaprotestował natychmiast Jarek.

- Ale ja byłem pierwszy. A kto pierwszy ten lepszy - Marek usiadł na zajętej koi.

- A ja za to jestem starszy i mam prawo wyboru - Jarek nie dawał za wygraną.

- Ty znowu z tym urojonym starszeństwem. A jaki masz dowód?

- Spytaj, kogo chcesz. Jak nas obu zobaczy, to o kim powie, że starszy? Co?

- O, wa! Mądrala się znalazł. Duży jak brzoza, a głupi jak koza! Cały rozum mu poszedł we wzrost! Masz się znowu czym chwalić.

- Nie zaczynaj, tylko oddawaj tamtą koję - Jarek rzucił swoją walizkę w kierunku brata.

- Co się wygłupiasz, Jaro!

Odgłosy szamotaniny sprowadziły do kabiny chłopców Mamę i Tatę.

- Spokój, do diabła! - krzyknął Tata tonem i głosem, którego nigdy, przenigdy nie używał w domu.

Obaj chłopcy natychmiast przestali się bić, otworzyli szeroko usta ze zdziwienia i patrzyli na Tatę jak dwa cielaki na malowane wrota. Mama też stanęła jak słup soli, bo takiego Taty to ona w ogóle nie znała.

- O co wam chodzi? - głos Taty stał się o pół tonu łagodniejszy.

- A bo on zajął koję pod oknem - zaczął Jarek.

- Eee, tam - Tata wyraźnie zlekceważył synowski spór. - Ale jak wam zależy, to wobec tego pierwszą połowę rejsu Marek śpi pod oknem, a Jarek przy drzwiach, a drugą połowo - odwrotnie. I przestańcie hałasować. Obok są inni pasażerowie. Jak wam nie wstyd!

- Kiedy, Tato... - zaczął Marek.

- Ani słowa! Ma tak być i koniec. A jak ci się nie podoba... statek jeszcze nie wyszedł w morze.

- Ależ... - Mama odzyskała już mowę. W głosie wyraźnie dźwięczała interwencyjna nuta.

- Żadne ależ, Miciu, dobrze? - Tata powiedział to bardzo spokojnie, ale niezwykle stanowczo i Mamie nie pozostało nic innego jak wycofać się z dyskusji chowając się za słówko parawan:

- Oczywiście...

- Zaczekajcie tu chwilę - powiedział Tata I wyszedł do swojej kabiny.

W kabinie chłopców Mama w całkowitym milczeniu patrzyła to na jednego syna, to na drugiego, Marek patrzył to na Jarka, to na Mamę, a Jarek raz na Mamę, a raz na Dziką Mrówkę.

Po chwili wrócił Tata z dwoma zwiniętymi arkuszami papieru i rolką taśmy do klejenia.

- Potrzymaj mi, Miciu - zwrócił się do Mamy. Pierwsza karta przyklejona do ściany w kabinie chłopców to były DOBRE RADY MAMY, na drugiej zaś czerwienił się napis:

SPIS RZECZY ABSOLUTNIE ZAKAZANYCH NA STATKU

Pod punktem l i 2 widniało napisane:

1. ZABRANIA SIĘ KŁÓTNI MIĘDZY SOBĄ.

2. ZABRANIA SIĘ HAŁASOWANIA W KABINIE.

3.

4.

5.

Dalej były tylko numery pozycji.

- Resztę będzie się dopisywać w trakcie rejsu w zależności od potrzeb - wyjaśnił Tata. - No, a teraz idziemy na kolację. Po kolacji Mama musi się z nami pożegnać, bo tuż po szóstej wychodzimy w morze.

Pożegnanie z Mamą było - na szczęście - dość krótkie, bo Mama naturalnie rozkleiła się zupełnie, zaczęła płakać, a nawet powiedziała chlipiąc i pociągając raz po raz nosem, że “żałuje, że miała dosyć tych kochanych czortów" i “co ja teraz będę robiła sama w puściuteńkim domu?"

Na szczęście w tym samym momencie rozległo się w głośnikach statkowych:

- Odprowadzający i osoby spoza załogi proszeni są o opuszczenie statku. Załoga na stanowiska manewrowe!

Mama zeszła z trapu na nabrzeże. Wraz z nią kilka jeszcze odprowadzających pań. Stanęły wszystkie i jak na komendę wyciągnęły z torebek chusteczki, które kolejno to przykładały do oczu, to machały nimi do osób na statku.

Marynarze tymczasem podciągnęli trap, rozległy się dzwonki, nadszedł sapiący holownik i wsparł się dziobem obandażowanym odbijaczami z lin o burtę statku. Potem z mostku rozległy się przez mosiężną tubę głośne rozkazy, marynarze biegali to tu, to tam, podciągali grube liny, układali je na pokładzie, biegali po inne, znów je podciągali, znów rozlegały się rozkazy. Gdy tylko statek zaczął odbijać od nabrzeża, Mama zawołała coś do chłopców, coś, czego obaj nie mogli dosłyszeć. Wobec tego złożyła dłonie i zawołała jeszcze raz:

- Myjcie zęby!

- Oj, Mama to zawsze! Skompromituje nas tylko! - Dzika Mrówka spojrzał ukradkiem na pozostałych pasażerów stojących nie opodal, ale wyglądało, że oni zajęci są zupełnie innymi sprawami i nie słuchają Maminego wołania.

- Dobrze, dobrze! - odkrzyknęli chłopcy chórem.

- Pamiętajcie o szalikach! - zawołała znów Mama.

- Miciu - włączył się Tata - przecież płyniemy do Afryki. I jest lato.

- Lato latem, Afryka Afryką, a o szaliku trzeba pamiętać! - dobiegło z lądu.

W trakcie tego wołania Mamy, wykrzykiwanych na mostku rozkazów, biegania marynarzy i pohukiwania holownika statek począł odsuwać się od nabrzeża i od wołającej i powiewającej wciąż chusteczką Mamy. Najpierw pasek wody dzielący statek od lądu był wąski, że można było go z łatwością przeskoczyć, potem poszerzył się na rzut - no, powiedzmy - kulą, potem na rzut kamieniem, potem nagle zrobiło się zupełnie szeroko, tak że kto wie, czy wystarczyłoby na taki dystans i dobre kopnięcie piłki.

Mama na brzegu stawała się coraz mniejsza i drobniejsza. Już poznać można tylko po kolorze włosów, już tylko po kolorze sukienki, już zaczyna się mylić z innymi kobietami, aż wreszcie zniknęła za zakrętem kanału.

Statek ryknął kilka razy syreną. Odpowiedział mu skrzekliwie holownik, rzucając z pluskiem do wody grubaśną linę.

ROZPOCZĄŁ SIĘ REJS!

Silnik statku zaczął hałasować coraz szybciej. Coraz szybciej przesuwały się przed oczami chłopców brzegi kanałów, basen górniczy z chmurą pyłu nad statkiem ładującym węgiel, wisłoujska twierdza ze smukłymi masztami jachtów, które tu u stóp starych murów mają swoją przystań, wyniosły pomnik na Westerplatte, upamiętniający miejsce, gdzie zaczęła się druga wojna światowa i gdzie okryli się chwałą polscy żołnierze z niewielkiego garnizonu walczący przez długie siedem dni i nocy przeciwko kilkunastokrotnej przewadze, przeciwko bateriom pancernika i eskadrom samolotów. Po lewej stronie został nowoczesny budynek bazy promowej, latarnia morska z czerwonej cegły i basen wolnocłowy zatłoczony statkami.

- No, Jaro, daj piątkę - Dzika Mrówka zwrócił się z wyciągniętą dłonią do Jego Brata. - Teraz to już NAPRAWDĘ wypłynęliśmy!

Przed dziobem statku leżała w zachodzącym słońcu Zatoka Gdańska. Po lewej stronie - piaszczysta cięciwa żółtych plaż. Za nimi szare wieżowce i falowce Trójmiasta, wysunięta w morze strzała sopockiego mola i zielone, pokryte lasem wzgórza, na wprost niskie wydmy helskiego półwyspu. Gładka woda odbijała pomarańczowozłoty ślad słońca. Na redzie czekały na kotwicach statki mające zamiar wejść do Gdańska. Dalej - pod wyniosłością Kamiennej Góry - te które przyszły do Gdyni.

Statek mijał małe, malowane na żółto, pykające rytmicznie kutry wychodzące w morze na połów.

- Ale fajno, Jaro, no nie? Obojętnie!

- Fakt.

- Wiesz co, Jaro, ja chyba pójdę po maturze do Szkoły Morskiej.

- Ja też.

- Ty to wszystko musisz po mnie małpować!

- Ja miałem wcześniej ten pomysł!

- Ale ja pierwszy powiedziałem. I to się liczy!

- A właśnie dlaczego nie możemy iść razem?

- No... - zaczął Marek, ale zamilkł i podrapał się w głowę - tak dokładnie to nie wiem.

- A widzisz. To możemy obaj spróbować.

- No, to ustalone - zdecydował Marek. - Idziemy do Szkoły Morskiej. Obaj.

Statek tymczasem zbliżał się do Helu i zrobił głęboki zwrot prawie prosto na słońce, które zaczęło chować się w morzu. Gdy Tata zawołał chłopców do kabiny, na zabarwione od zachodu liliowym kolorem niebo wypłynął żółty, olbrzymi, okrągły, pyzaty księżyc i nieśmiało zamrugały pierwsze gwiazdy.

Obaj bracia-bliźniacy ociągając się schodzili do kabiny. Zapomnieli nawet pokłócić się. Najchętniej staliby tak i stali na pokładzie i patrzyli. Bez przerwy patrzyli.

Z tyłu, za rufą, coraz dalej zostawał ląd, a na nim Trójmiasto - Gdańsk, Sopot i Gdynia. Trójmiasto, gdzie obaj chłopcy się urodzili, mieszkali, chodzili do szkoły i gdzie mieli koleżanki i kolegów.

A przed nimi?

Przed nimi było morze i czekały PRZYGODY.

- Ale świat to jest piękny - stwierdził filozoficznie zadumany Marek mając w oczach zachód słońca, po raz pierwszy widziany od strony morza.

- Fakt - przyświadczył ze szczerym przekonaniem Jego Brat.

ROZDZIAŁ PIĄTY,

W KTÓRYM MORZE JEST ZUPEŁNIE INNE,

A CAŁY ŚWIAT WYWRACA SIĘ DO GÓRY NOGAMI

Następnego dnia rano - po raz pierwszy w życiu - chłopców nie trzeba było budzić kilka razy, co zwykle miało miejsce w domu rodzinnym, kiedy Mama musiała używać przemyślnych sztuczek, próśb, gróźb i perswazji, zanim chłopców ściągnęła z łóżek. Tego ranka obaj poderwali się sami skoro świt i obaj , momentalnie rozpłaszczyli nosy na szybie kabinowego iluminatora.

Morze w dalszym ciągu było spokojne i gładkie jak lustro, do kabiny braci docierał niezbyt głośny, równomierny rytm pracującego silnika, a w niewielkiej odległości od burty przesuwał się jakiś brzeg.

- Ale w dechę! - stwierdzili równocześnie.

Przez cały ten dzień sterczeli non stop na pokładzie, ciesząc się każdym napotkanym statkiem, wyrywali sobie nawzajem lornetkę, którą Tata pożyczył od któregoś z oficerów, żeby przeczytać nazwę i port macierzysty statku. Potem jedno i drugie zapisywali wraz z dokładną godziną mijania, w brulionie zatytułowanym “Pokładowy Dziennik Podróży". Oczywiście musiała też być podana bandera napotkanego statku, a że - jak się chłopcy ku swemu wielkiemu zdziwieniu zorientowali - statki na pełnym morzu bander nie noszą, należało zgadywać banderę i przynależność statku po jego porcie macierzystym, co nie zawsze było łatwe. W takich wątpliwych przypadkach chłopcy biegli do Taty.

- Tato, a Kotka to port? - pytał Dzika Mrówka.

- Kotka? - Tata odrywał się od swej maszynki do liczenia, która warczała od samego rana.

- Tak było napisane na tym statku - tłumaczył Pixi.

- Fakt - dodał Jego Brat.

- Tak, to port - stwierdził Tata i wrócił do swego liczenia.

- Ale gdzie jest ten port? - nie dawał spokoju Dzika Mrówka.

- Co? Gdzie? - Tata znów odrywał się od liczenia.

- Gdzie leży port Kotka?

- W Finlandii - Tata od nowa zaczynał sumować długą kolumnę cyfr.

- Finlandia!!! - chłopcy pędzili do kabiny i przy nazwie statku rysowali fińską banderę; na białym tle niebieski krzyż.

Ledwo Tata zdążył skupić uwagę na drugiej kolumnie cyfr czekających na podsumowanie, już do kabiny wpadł Jarek, a za nim Pixi.

- Tata! Tata! - wrzasnęli jeden przez drugiego.

- Co się stało?! - Tata wyglądał na cokolwiek przestraszonego.

- Oskarshamn!

- Co Oskarshamn?

- Gdzie leży?

- W Szwecji - odpowiedział Tata i wykonał taki ruch ręką, jakby opędzał się od dokuczliwych much.

Nie minęło parę minut (ruch statków przed Kanałem Kilońskim był bardzo duży), gdy znowu chłopcy byli w ojcowskiej kabinie.

- Tata, a Limhamn?

- Dajcie mi wreszcie spokój! - krzyknął Tata.

- Ale gdzie jest port Limhamn? - Dzika Mrówka nie dawał za wygraną.

- Nie wiem i nic mnie to nie obchodzi! - poderwał się Tata. - I dajcie mi pracować, bo nigdy nie skończę tej roboty.

- O rany! - mruknął Dzika Mrówka wycofując się tyłem. - Ale z Taty pracuś - powiedział z wyraźnym zdziwieniem w głosie do Jarka.

Jakoś dotychczas wydawało mu się, że Tata nie ma na statku prawie nic do roboty. No, po prostu płynie tam, gdzie i statek, zwiedza ciekawe porty, robi zakupy dla Mamy i dla nich. I to wszystko. A tu nagle okazało się, że Tata ma na statku jakieś zajęcie. I to nawet dużo tego zajęcia. Nie tylko w dzień, ale także późnym popołudniem.

- Ale co w końcu z tym Limhamn? - dopytywał się Jarek brata. - Gdzie leży? W jakim kraju?

- Nie wiem i nic mnie to nie obchodzi! - krzyknął nagle Marek.

- Co clę ugryzło? - Jarek ze zdumieniem spojrzał na brata.

W rubryce ,,bandera" przy nazwie statku postawili w końcu znak zapytania. Duży znak zapytania, ale ołówkiem, żeby można było wymazać. “W swoim czasie" - jak określili po krótkiej, ale burzliwej dyskusji.

A Tata natychmiast po wyjściu synów wstał, z rozmachem rzucił wykonywaną listę na biurko, poszedł do kabiny chłopców i grubym, czerwonym flamastrem dopisał trzecią pozycję w SPISIE RZECZY ABSOLUTNIE ZAKAZANYCH:

NIE PRZESZKADZAĆ OJCU W PRACY BEZ BARDZO WAŻNEJ PRZYCZYNY

Kanał Kiloński dostarczył chłopcom kolejnych emocji i wrażeń. Mimo późnej pory tkwili na pokładzie, podziwiając jak statek wchodzi do wąskiej śluzy, jak marynarze zgrabnie rzucają na nabrzeże linki obciążone na końcu ołowianym ciężarkiem oplecionym misternie w kształcie gałki, jak cumują statek do olbrzymich, stalowych pachołków, jak zamykają się wrota śluzy, jak zmienia się poziom wody i statek unosi się w górę.

- Ale numer - Marek pilnie obserwował przejście statku przez śluzę. - Trzeba to będzie zanotować w “Dzienniku Pokładowym". I naszkicować.

A następnego dnia...

Następny dzień zastał statek z naszymi bohaterami na Morzu Północnym. Gdy Tata obudził rano Dziką Mrówkę i Jego Brata - tym razem trzeba było ich budzić, bo poprzedniego dnia z dużymi oporami wrócili do kabiny dopiero późną nocą - wyraźnie dawało się odczuć kołysanie.

- Ojej, a to co? - Dzika Mrówka zapytał Jarka patrząc w iluminator. Za szybą widać było przez moment tylko ciemnoszarą powierzchnię wody ozdobioną białymi wierzchołkami fal. Niebo, jeszcze wczoraj tak niebieskie i bezchmurne, teraz w ogóle gdzieś uciekło z pola widzenia.

- Co się stało? - Jego Brat wychynął spod koca.

- Nieba nie widać zupełnie! Tylko sama woda!

- Nie zalewaj! - Jarek usiadł na koi i spojrzał w iluminator. Zobaczył w nim niebo pokryte szarobrudnymi chmurami. I... ani kawałka wody. A przecież wczoraj, kiedy patrzył z tej samej pozycji, z tej samej koi to za szybą widział do połowy niebieską taflę wody, a od połowy równie niebieskie, rozsłonecznione niebo.

- Jak to nie ma nieba? - zdziwił się Jarek. - Jest właśnie samo niebo i ani skrawka wody.

Obaj chłopcy wyskoczyli z łóżek i obaj równocześnie polecieli na Markową koję.

- Czego mnie pchasz? - krzyknął Marek.

- Toś ty mnie pociągnął! - zawołał Jarek.

Poderwali się z posłania, wyskoczyli na dywanik i w tej chwili rzuciło ich na koję Jarkową.

- Nie wygłupiaj się! - zawołał Jarek. - Dlaczego mnie popychasz?

- To tyś mnie...

W tym samym momencie drzwi od szafki z ubraniami otworzyły się same i uderzyły z trzaskiem o bok umywalki. Po chwili zamknęły się z głośnym łoskotem, a kubek do mycia zębów, który stał dotychczas na szklanej półeczce nad umywalką, przesunął się z brzękiem na sam koniec półeczki i zatrzymał się dopiero dotknąwszy niskiej ramki z poniklowanego drutu.

- O rany, Mrówa, a to co się dzieje?

- A bo ja wiem? W każdym bądź razie nie jest klawo. Coś mi się wydaje, ze statek się kiwa.

To genialne podejrzenie rychło przemieniło się w pewność, gdy chłopcy usiłowali się ubrać. Dzika Mrówka w żaden sposób nie mógł trafić nogą w nogawkę spodni, a Jego Brat dokumentnie zaplątał się w rękawach koszuli. W tym samym czasie przewróciło się krzesło stojące w ich kabinie. Kubek do mycia zębów spadł do umywalki i teraz hałasował przy każdym przechyle statku.

- Oj, kiwa tym statkiem coraz gorzej! - stwierdził Dzika Mrówka.

- Fakt. Absolutnie nie da się ukryć - zawtórował Jego Brat.

- Śniadanie czeka! - Tata stanął w drzwiach kabiny. - Dlaczego was jeszcze nie ma w mesie?

- Tato - Dzika Mrówka walczył akurat z drugą nogawką spodni. - Dlaczego tak kiwa?

- Kiwa? - Tata spojrzał na syna z wyraźnym zdziwieniem. - Nie zauważyłem - spojrzał drugi raz, tym razem przez iluminator. - No, może troszeczkę - zgodził się wreszcie. - Na Północnym to zazwyczaj tak bywa. Ale teraz lato, to sztormów tu prawie nie ma.

- Sztooormów praaawie nieee maaa - powtórzył Marek dziwnie przeciągając sylaby.

- No, dosyć guzdrania. Śniadanie czeka. - Tata wyszedł z kabiny.

Jarek tymczasem wyplątał się z rękawów koszuli, a Marek trafił lewą nogą w nogawkę upartych spodni i obaj udali się do mesy.

- O - zdziwili się bracia, gdy siedli przy stole - a komu się to wylało coś na obrus?

- Nic się nie wylało - uspokoił ich Tata.

- Ależ cały mokry.

- No i dobrze. Obrus specjalnie polany wodą. Zęby talerze i kubki nie ślizgały się. I żeby się nic nie wylało naprawdę.

- To tak zawsze jak kiwa? - zapytał Marek.

- Zawsze - przytaknął Tata.

- A Tata mówił, że nie kiwa.

- Bo i prawie nie kiwa - Tata uśmiechnął się do synów. W tym samym momencie z szafki stojącej w rogu mesy, w której jedli kapitan statku, starszy oficer, pierwszy mechanik, ochmistrz i wszyscy pasażerowie, a więc i obaj bracia-bliźniacy, spadła z brzękiem cukierniczka, szklanka z musztardą i słoik z keczupem. Brzęk tłukącej się porcelany i szkła połączył się z głośnym lamentem stewarda pana Kazia, który patrzył ze szczerą rozpaczą na rozsypany na podłodze cukier pomieszany ze szklano-porcelanowymi skorupami, wśród których brązowożółta musztarda i jaskrawoczerwony keczup tworzyły malownicze esy-floresy.

Na śniadaniu w mesie było raczej pustawo. Oprócz kapitana, który spał teraz po nocy spędzonej na mostku podczas przejścia przez Kanał Kiloński, nie zjawili się też czterej pasażerowie, a ściślej dwie panie pasażerki z kabiny sąsiadującej z kabiną chłopców oraz małżeństwo w średnim wieku, które jeszcze wczoraj dawało do zrozumienia wszystkim, kto tylko chciał słuchać, że właściwie to znają już doskonale całą Europę i nie tylko Europę, a statkami płynęli i tu, i tam, przez północny Atlantyk na starym i nowym “Batorym", na Wyspy Kanaryjskie; po Morzu Czarnym i w ogóle.

Obok chłopców - przy drugim stoliku - zasiedli mocno już starsi państwo, którzy odbywali podróż okrężną na statku.

- Dopiero teraz, panie dzieju, kiedy jesteśmy na emeryturze, mamy czas poznać trochę świata. Przedtem nie było nigdy okazji. A to jedna wojna, panie dzieju, a to druga. I tak jakoś zeszło. Ani się człowiek nie obejrzał, panie dzieju - oznajmił prawie zaraz po wyjściu statku w morze starszy pan ojcu Marka i Jarka. - A pan to, panie dzieju, tak z synami w podróż? - zainteresował się młodocianymi pasażerami.

- Ano, z synami - westchnął tak jakoś Tata, jakby to stwierdzenie nie należało do najradośniejszych w życiu.

Śniadanie tego dnia szło raczej niesporawo. Kawa z mlekiem bez przerwy starała się wylać z kubków na podłogę, a przynajmniej na zmoczony obrus, a jajecznica znacznie mniej smakowała obu chłopcom niż zazwyczaj.

- Dziękuję - Dzika Mrówka odłożył widelec i kawałek chleba z masłem.

- Dlaczego nie jesz? - zapytał Tata.

- Nie jestem głodny.

- Ejże? - Tata spojrzał z niedowierzaniem. - Przecież prawieś nic nie zjadł. Będziesz głodny do obiadu.

- Nie, naprawdę, nie będę głodny - wymawiał się Marek.

- Jak chcesz. Ale popatrz, Jarek je, tylko mu się uszy trzęsą.

W tym momencie Jarek dziwnie zbladł, odłożył widelec, którym zgarniał jeszcze przed momentem z talerza smakowitą “jajecznicę na cebulce" - specjalność okrętowego kucharza - i powiedział dość niewyraźnym głosem, jakby odczuwał pewne trudności z przełknięciem ostatniego kęsa.

- Ja już też dziękuję.

Tata uniósł ze zdziwieniem brwi. W tym momencie Dzika Mrówka poderwał się od stołu i wypadł z mesy, zasłaniając usta dłonią.

- Oho, zaczyna się - mruknął Tata. Jarek chciał coś powiedzieć, ale zdołał wydobyć z siebie tylko bełkotliwy jęk i popędził za bratem w kierunku statkowej toalety.

- Wzięło ich - stwierdził Tata i spojrzał przez szybę mesowego iluminatora. Morze szturmowało statek krótkimi, gniewnymi falami, których bryzgi dolatywały aż tu, do okien jadalni, umieszczonej na górnym poziomie nadbudówki.

- Ano, panie dziej u, choroba morska nie wybiera. Pamiętam, panie dzieju, jak w dwudziestym roku płynąłem z Władywostoku do Szanghaju, to wtedy nawet marynarze chorowali. Nawet, panie dzieju, sam kapitan. Taka była burza.

- Ależ, duszko, co też ty mówisz? Pan kapitan? - zdziwiła się babcia zajadająca ze smakiem pokaźny omlet z konfiturami, który zadysponowała u stewarda.

Po długiej chwili nieobecności obaj chłopcy wrócili do jadalni. Obaj jednakowo bladzi, obaj jakby zawstydzeni.

- No, jak? - zapytał Tata kończąc śniadanie. - Już lżej na sercu?

- Jakby lżej - próbował uśmiechnąć się Dzika. Mrówka - ale niezupełnie na sercu.

- No, to zuchy z was. Skończycie śniadanie?

Chłopcy momentalnie pobledli jeszcze bardziej.

- Może innym razem - zaproponował nieśmiało Jarek.

- Jak chcecie - roześmiał się Tata - nie macie co się wstydzić. Sam Nelson chorował na morzu, a co dopiero wy, za pierwszym razem. Trzeba swoje od... - Tata zaciął się na moment - spojrzał na pasażerów - odcierpieć.

- A ja, duszko, też pierwszy raz płynę statkiem - stwierdziła babcia sięgając po plasterki żółtego sera, którym obficie obłożyła kawałek chleba.

- To pani jest urodzonym marynarzem - stwierdził Tata.

- Słyszysz, duszko? - babcia zwróciła się do męża. - Ja zawsze mówiłam, że marnuję życie w kuchni przy garnkach.

- Ależ nie marnowałaś, panie dzieju - zaprzeczył dziadek - nie marnowałaś. Nikt tak dobrze i smacznie nie gotuje jak ty, panie dzieju.

- Tato - Dzika Mrówka znów pobladł, gdy usłyszał o jedzeniu - to może my z Jarem wyjdziemy na pokład. Na świeże powietrze.

- Ani mi się ważcie iść sami - kategorycznie zaoponował Tata.

- Dlaczego? Na pokładzie na pewno będzie lepiej.

- Ale nie teraz, przy takiej pogodzie.

- Przecież Tata sam mówił, że nie ma sztormu.

- Nie wolno wam wychodzić samym podczas takiej pogody i już. Zaczekajcie, zaraz skończę śniadanie, to wyjdę z wami.

- Ojej, Tata toby jadł i jadł bez końca - zaczął narzekać Pixi.

- Nie marudź. Nie wiesz, że najważniejszy posiłek to śniadanie. Człowiek musi się najeść na cały dzień przed czekającą go pracą i po długim, całonocnym poście. Jest nawet takie powiedzenie: śniadanie zjedz sam, obiadem podziel się z przyjacielem, a kolację oddaj wrogowi. I to jest właśnie właściwy i racjonalny sposób odżywiania się.

- Ojej, Tato - zaskomlał Dzika Mrówka - ja to mogę oddać dziś i śniadanie, i obiad, i kolację. Wszystko jedno komu. Wrogowi czy przyjacielowi.

- Brawo, synku. Będą z ciebie ludzie, jeżeli umiesz żartować. Bo to najważniejsze w życiu. Żartować i uśmiechać się wtedy, kiedy nie ma żadnego powodu do radości. Cieszyć i mieć dobry humor wtedy, gdy wszystko jest OK to żadna sztuka, to każdy dureń potrafi, ale uśmiechać się wtedy, kiedy masz wszystkiego dosyć, po dziurki w nosie, żartować z siebie wtedy, kiedy ci bardziej do płaczu jak do śmiechu - to prawdziwa sztuka życia. Ze wszystkiego na świecie można się zawsze pośmiać. Tylko z jednego nie wolno. Pod żadnym pozorem i nigdy. Z cudzego nieszczęścia.

- O, to, to, panie dzieju, święte słowa - przytaknął dziadzio od drugiego stolika.

Wyszli razem na pokład. Tata stanął za kominem zasłaniającym od silnych podmuchów i aż tu dolatujących bryzgów wody rozpylonej od uderzeń fal w statek. Bracia oparli się o wewnętrzny reling, odgradzający pokład nadbudówki wokół komina. W środku niewielkiej platformy pokrytej mokrymi teraz deskami, przez uchylone świetliki dobiegał zgiełkliwy, rytmiczny odgłos silnika pracującego gdzieś na dole, ukrytego głęboko w gorących czeluściach. Niosło stamtąd gorącem i zapachem rozgrzanej oliwy, od którego obu chłopcom twarze bladły jeszcze bardziej.

- Tam na dole też pracują teraz ludzie - Tata zauważył, że synowie odwracają się od uchylonych świetlików i łapczywie wystawiają twarze na wiatr, otwartymi ustami chwytając morskie, rześkie powietrze. - I nie wolno im chorować - dodał - nawet, jeżeli się źle czują.

Chłopcy patrzyli na rozpościerające się aż po horyzont morze. Jakże inny od wczorajszego obraz roztaczał się im przed oczyma!

Morze! Jeszcze wczoraj gładkie jak lustro, jeszcze wczoraj niebieskie, jak farbka do bielizny, dziś zmieniło i kolor, i wygląd. Jeszcze wczoraj tak przyjazne i tak potulne, dziś było obce, gniewne, prychające złośliwie białą pianą na statek, wdzierające się na nadbudówki. Rozbijana dziobem woda spadała w kaskadach na pokład, spływała rwącymi potokami wzdłuż ładowni, wylewała się z powrotem do morza przez szerokie podłużne otwory w blachach nadburcia.

Statek wspinał się w górę, na grzbiety szarych fal, spadał w dół po ich zboczach, zarywał dziobem w nadchodzący wał wodny, rozcinał go wzbijając na obie strony pióropusze wodnych fontann, wynurzał się ku górze dźwigając tony wody na blachach przedniego pokładu. To znów zataczał się, kołysał, kładł ciężko na boki, znowu podnosił się i przechylał na przeciwną burtę.

Chłopcy patrzyli jak urzeczeni na groźny, przerażający, ale wspaniały w swojej grozie widok. Zapomnieli nawet, że im się kręciło w głowie, że żołądek to podjeżdżał do góry, to znów opadał w dół.

- Mrówa, popatrz na tamten statek! - zawołał w pewnym momencie Jarek do brata.

Nie opodal ich statku, w odległości nie większej niż ze dwieście metrów, dosłownie przewalał się na fali niewielki stateczek. Z miejsca, gdzie stali, chłopcy widzieli raz prawie cały jego pokład, jak z lotu ptaka, to znowu burtę i większość blach dna, pomalowanego na jaskrawozielony kolor, to znów stateczek wyskakiwał wysoko, wysoko aż na sam szczyt fali, zdając się ulatywać nieomal w powietrze. W takich momentach wyglądał jak mewa zrywająca się do lotu.

- Ale nim kiwa, rany boskie! - zawołał Dzika Mrówka. - Tato, co to za statek? Taki mały.

- To rybak. Idzie chyba na łowisko.

- A dlaczego w taką pogodę nie został w porcie?

- To dalekomorski rybak. One chodzą przy każdej pogodzie. Łowią daleko. Na krańcach Morza Północnego, pod Islandią, na Morzu Norweskim, na Morzu Barentsa. Muszą wytrzymać każdą pogodę na morzu.

- O rany! - jęknęli chłopcy.

- A tak, tak - Tata pokiwał głową - to tylko ludziom na lądzie wydaje się, że pływanie po morzu składa się z samych przyjemności. A czasami to się odechciewa wszystkiego - Tata zamyślił się patrząc na miotany wiatrem statek rybacki. - Ja też zaczynałem swoje pływanie na rybaku. Niewiele większym od tego, co tam widzicie. I niewiele byłem wtedy starszy od was.

- Naprawdę?

- Miałem niecałe szesnaście lat, kiedy po Szkole Jungów poszedłem po raz pierwszy pracować na morze. A piętnaście mi było, kiedy wypłynąłem na kutrze rybackim na praktykę. W Łebie.

- Naprawdę? - powtórzyli obaj chłopcy. - Nic Tata nigdy o tym nie mówił.

- Stare dzieje. Dawne czasy. Tuż, tuż po wojnie. Nie ma co wspominać.

- Tato, niech Tata opowie.

- Może kiedy indziej. Teraz muszę iść do kabiny. Robota czeka. Jutro będziemy w porcie, to trzeba wszystko przygotować.

- Ale jak tak kiwa, to trudno pracować - zauważył Jarek.

- Trudno, ale trzeba. Teraz to jeszcze ujdzie.

- To bywa gorzej?

- Bardzo często - roześmiał się Tata - przy takim kiwaniu jak dziś to i przespać się można, i zjeść przyzwoicie. Statek dobrze załadowany. Nie szarpie przynajmniej. Ale czasami... - Tata zamyślił się.

- Co czasami, Tato - dopominali się bracia.

- Mniejsza o to. Powiem wam innym razem. Teraz chodźmy do środka.

- My tu zostaniemy.

- Ani mi się ważcie. Mama prosiła, żebym na was uważał. Zresztą z morzem nigdy nie ma żartów.

Bracia, acz niechętnie, zeszli z ojcem do pomieszczeń. Po drodze Tata dopisał na spisie rzeczy zakazanych dodatkową pozycję:

ZABRANIA SIĘ WYCHODZENIA BEZ OPIEKI NA POKŁAD PODCZAS SILNEGO KIWANIA

- Tata - zapytał Dzika Mrówka. - Które kiwanie jest silne, a które nie?

- O tym ja będę decydował - powiedział Tata i dopisał w nawiasie:

(SIŁA KIWANIA STATKU WEDŁUG FACHOWEJ OCENY TATY).

- No, teraz dobrze - powiedział sam do siebie i wyszedł.

Bracia po zejściu z pokładu do pomieszczeń poczuli się znowu nienadzwyczajnie.

- Jaro! - odezwał się Dzika Mrówka.

- Co takiego? - Jego Brat przykleił się znów do szyby i wlepił wzrok w kołyszące się za burtą statku morze.

- Czy ty czujesz to samo co ja? - Dzika Mrówka zagaił dyplomatycznie.

- Tak chyba mniej więcej - odparł równie dyplomatycznie Jego Brat.

- Mniej czy więcej? - po chwili zapytał znowu Marek trzymając się za brzuch.

- Oj, chyba więcej - w głosie Jarka odezwały się jakieś żałosne tony. Obaj zamilkli na pewien czas, rozpłaszczywszy nosy na szybach.

- Jaro! - odezwał się znów Dzika Mrówka.

- Co takiego? - jęknął Jego Brat.

- Ja się kładę. Tak na wszelki wypadek. Może pomoże.

- Ja też. W głowie mi się kręci.

Położyli się.

W tym momencie statek poderwał dziób bardzo wysoko do góry, przechylając się jednocześnie na prawą stronę. Raptem jakby zatrzymał się na moment, cały kadłub zadrżał, zatrząsł się gwałtownie i nagle zaczął lecieć gdzieś daleko, daleko w głąb.

Leciał tak i leciał w dół przechylając się tym razem na prawą burtę, a Marek czuł, jak żołądek podlatuje mu coraz wyżej, coraz wyżej, że już dosięga gardła.

Razem z głośnym sieknięciem dziobu uderzającego o falę Marek poderwał się z koi i dopadł rozpaczliwym skokiem do umywalki.

- Ojejej - Marek wstał znad umywalki białozielony. Teraz to ja już wiem na pewno, do jakiej szkoły nie pójdę, jak zdam maturę - zajęczał.

- Do jakiej? - jękliwie zapytał Jarek z koi. - Do Szkoły Morskiej - jęknął Dzika Mrówka.

- Ja też - przytaknął Jego Brat.

Statek rozpoczął wspinaczkę na kolejne wyniosłe wzgórze, które wyrosło na jego drodze.

ROZDZIAŁ SZÓSTY,

W KTÓRYM PRZYDAJĄ SIĘ

NAUKI PANA TYMOTEUSZA OZDOBNEGO

l W KTÓRYM OKAZUJE SIĘ,

ŻE DESZCZ W LONDYNIE

JEST ZUPEŁNIE TAKI SAM JAK W POLSCE

Podobno ktoś kiedyś, bardzo dawno temu powiedział, że nic na świecie nie trwa wiecznie. I miał rację, tak przynajmniej stwierdzili nasi bracia-bliźniacy, gdy pod wieczór kołysanie statku wyraźnie się zmniejszyło, a potem ustało prawie całkowicie.

- O, znów stało się ślicznie - stwierdził Dzika Mrówka po obfitej kolacji, którą chłopcy nadrobili braki w młodych organizmach spowodowane po pierwsze - całkowitym zwrotem, Neptunowi w daninie, zjedzonych śniadań, a po drugie - postem zupełnym, który wypadł akuratnie w obiadowej porze. - Wiesz co, Jaro - zwrócił się do brata spoglądając z wysokości łodziowego pokładu na słoneczną tarczę zapadającą w spokojne, zielonkawostalowe morze - mnie się jednak wydaje, że warto by pójść po maturze do Szkoły Morskiej.

- Tak myślisz?

- Ano, właśnie. Zresztą widzisz sam, że to fajne życie. Już niedługo będziemy w Londynie, a tak niedawno ruszyliśmy z Gdańska. No nie?

- Niby i racja. Ale samolotem by było prędzej.

- Ale samolot stoi krótko na lotnisku i leci zaraz z powrotem. A statek postoi zawsze z parę dni, to można zobaczyć to i owo.

- Ciekawe, ile my postoimy w Londynie?

- Ze dwa, trzy dni na pewno. Zresztą spytamy Taty.

- Co będziesz pytał. Pytaliśmy już z dziesięć razy. Tata sam nie wie. Ale powiedział, że parę dni to na pewno.

Do Londynu wchodzili nazajutrz dopiero późnym rankiem, musieli bowiem czekać na tak zwaną “wysoką wodę", czyli na przypływ, który podnosił poziom wody w Tamizie o dobrych kilka metrów.

Obaj bracia tkwili na pokładzie już od samego ranka - podobnie zresztą jak i inni pasażerowie, którzy teraz, gdy przestało kiwać i gdy statek szedł spokojnie szeroką rzeką, wykazywali nadzwyczajną ruchliwość i żywotność. Szczególnie wyróżniała się gadatliwa para bywalców wszelkich możliwych i niemożliwych wycieczek, która starała się nadrobić niedawną przymusową bezczynność i absencję, ponieważ całe niemal Morze Północne przebyli bądź w kojach, bądź w toalecie.

Rzeka powoli zwężała się. Jeszcze niedawno rozlewała się aż po horyzont tocząc brudne, brązowawe wody, a teraz wciskać się poczęła między wybetonowane nabrzeża, na których coraz gęstszym sznurem stały fabryki, warsztaty, stocznie, elektrownie. Ruch na rzece też był coraz większy. I w górę, i w dół rzeki szły statki, pracowite holowniki ciągnęły całe pociągi barek, tu i tam przemykały motorówki. W poprzek rzeki przepychały się, porykując od czasu do czasu ostrzegawczo syrenami promy zapełnione ludźmi i samochodami.

- Tato, a na tej całej Tamizie nie ma mostów? - zdziwił się Marek, gdy tak płynęli już spory kawał czasu rzeką.

- W tej części nie ma. Pierwszy będzie dopiero w samym centrum miasta. Tower Bridge. Zobaczymy go, bo dowiedziałem się, że staniemy tuż koło niego. Chyba nawet będziemy przechodzili pod mostem.

- To taki on wysoki jak w Kanale Kilońskim? - Dzika Mrówka przypomniał widziany przed dwoma dniami łuk mostu, pod którym, z dużym jeszcze zapasem, mieściły się nic najmniejsze przecież maszty ich statku.

- Nie, skądże. Zupełnie niski, tylko że zwodzony. A właściwie podnoszony. Zresztą zobaczycie sami.

- Jaro, zwodzony most, uważasz - Marek trącił brata łokciem. - Jak w starożytnych zamkach. Ale klawo!

- Fakt! - Jarek cały pochłonięty był obserwowaniem ruchu na rzece.

Po lewej stronie mijali teraz kilka reprezentacyjnie wyglądających budynków połączonych arkadami, odbijających jasnymi tynkami od soczystej zieleni trawników.

- Co to, Tato? - zapytali chłopcy razem.

- To muzeum morskie w Greenwich. Tam dalej, na tym wzgórku - słynne obserwatorium astronomiczne, przez które przechodzi zerowy południk dzielący kulę ziemską na dwie półkule.

- To znaczy, że my jesteśmy już na drugiej półkuli, Tato - wykrzyknęli obaj bracia.

- Ano, tak. W tej chwili właśnie wkraczamy na zachodnią półkulę.

- Hurrra!!! - krzyknęli chłopcy, aż wszyscy pasażerowie spojrzeli w ich stronę, a gadatliwa para nawet z wyraźną dezaprobatą. - Koniecznie musimy do Mamy wysłać kartkę z zachodniej półkuli - postanowili bracia. - I koniecznie musimy pojechać do tego obserwatorium, Tato.

- Chcecie iść do obserwatorium? - Tata podejrzliwie spojrzał na swych synów.

- Żeby postawić jedną nogę na zachodniej, a jedną na wschodniej półkuli! - oznajmił triumfalnie Dzika Mrówka.

- Zobaczymy, czy starczy nam czasu. A swoją drogą do Greenwich warto by pojechać i to nie tylko po to, żeby stanąć na obu półkulach, ale przede wszystkim do muzeum morskiego.

W tej chwili mijali jakiś duży żaglowiec stojący jakby w głębi lądu, prostopadle do nurtu Tamizy. Wysoko w górze czerniała pajęczyna rei i lin, powiewały flagi sygnałowego kodu.

- To “Queen Yictoria" - słynny okręt lorda Nelsona! - gadatliwy pasażer objaśniał głośno swoją równie gadatliwą żonę. - To na tym okręcie zwyciężył pod Gibraltarem! - dodał z miną znawcy. Tata spojrzał w tym momencie jakoś dziwnie na pasażera i jakby nawet lekko wzruszył ramionami.

- Temu panu trochę się pomyliło, chłopcy - wyjaśnił po chwili synom - bo nie pod Gibraltarem, a pod Trafalgarem zwyciężył admirał Nelson. Zwyciężył, ale też i zginął. Po drugie nie na “Queen Yictoria", tylko na “Yictory", a po trzecie ten statek, który tam widzicie, to nie flagowy okręt Nelsona, lecz słynny kliper “Cutty Sark", jeden z najszybszych statków żaglowych, jakie kiedykolwiek żeglowały po morzach i oceanach.

Gadatliwy pan zamilkł na moment, mimo bowiem że Tata nie podnosił głosu, jego słowa dotarły do pasażerów. A Tata zamyślił się jakoś i po chwili powiedział:

- Wiecie co, chłopaki, ja wiem, że teraz jest znacznie lepiej i łatwiej pływać po morzach. Łatwiej, wygodniej i szybciej. Ale piękniej pływało się pod żaglami. Znacznie ciężej, ale piękniej. Bez porównania piękniej. To tak jakby zdobyć górski szczyt wspinając się o własnych siłach albo wjechać na ten sam szczyt kolejką linową. Albo helikopterem. Niby efekt ten sam, a jednak zupełnie co innego.

- Gdyby wszyscy tak uważali, to do dziś jeździlibyśmy końmi - mruknął pod nosem gadatliwy pasażer do swojej żony - i nie byłoby samochodów.

- I kto wie, czy nie byłoby znacznie przyjemniej - te słowa Tata powiedział już tak cicho, że nawet chłopcy ledwo je dosłyszeli.

Przed dziobem statku gęstniało olbrzymie miasto przykryte szarawą chmurą zawiesistej mieszaniny mgły i dymu. Z chmury tej wyłoniły się w pewnym momencie zarysy mostu z dwoma wieżami ozdobionymi jasnymi, spiczastymi wieżyczkami.

- Tower Bridge - oznajmił Tata, ale chłopcy i tak poznali widziany po wielokroć obrazek.

- Zupełnie taki sam jak w telewizji - stwierdzili z wyraźnym zdziwieniem w głosie.

Syrena statku zaryczała parokrotnie umownym sygnałem i w tym samym momencie, jak na skinienie czarodziejskiej różdżki, zaczęły się unosić w górę oba ciężkie skrzydła mostu.

- Ale w dechę - ucieszył się Jarek. - Zupełnie jak na tym filmie z psem Huckleberry, gdzie on szturmował taki starożytny zamek.

Statek przesunął się tymczasem środkiem nurtu rzeki między dwoma wieżami, obrócił w miejscu i przycumował do starego nabrzeża, gdzie wypiętrzały się ponure magazyny zbudowane z cegły, która dawno straciła jakikolwiek kolor. Po przeciwnej stronie rzeki widniał masyw zamku z szarego kamienia.

- To twierdza Tower - wyjaśnił Tata. - Tam w środku, gdzie widzicie czworobok z czterema wieżami, znajduje się najstarsza jej część, wzniesiona jeszcze przez Wilhelma Zdobywcę w 1078 roku.

- Bagatela - gwizdnął Jarek. - Blisko dziewięćset lat temu.

- O, wa, wielkie mi ajwaj - Dzika Mrówka lekceważąco wydął wargi. - A nasz Wawel to pies? Albo takie Gniezno? A Bolesław Chrobry to był koronowany w 1025 roku, jeszcze przed Wilhelmem jak mu tam.

- Fakt - przytaknął ochoczo Jarek.

- Tato, to kiedy pójdziemy zwiedzić Londyn? - chłopcy nie mogli doczekać się momentu, gdy zejdą wreszcie ze statku i postawią własne stopy na angielskiej ziemi.

- Myślicie, że zwiedzić Londyn to taka prosta rzecz - roześmiał się Tata. - Ja byłem tu kilkanaście razy i jeszcze dobrze nie zwiedziłem. To olbrzymie miasto i tygodnia byłoby za krótko.

- No, to tym bardziej trzeba się spieszyć. Szkoda czasu - poderwał się Dzika Mrówka.

- Zaczekajcie. Najpierw muszę się dowiedzieć, jak długo przewidziany jest postój, a potem ułożymy plan.

Tymczasem okazało się, że statek będzie stał w Londynie cztery, pięć dni.

- No, trochę czasu jest. Wobec tego proponuję na dzisiaj twierdzę Tower na początek, potem - jeżeli zdążymy - zmianę gwardii królewskiej i muzeum techniki.

- Niech żyje Tata! - wrzasnęli chłopcy swoim zwyczajem, zyskując kolejne zgorszone i pełne dezaprobaty spojrzenie gadatliwej pary pasażerów i życzliwy uśmiech obojga starszych państwa, którzy tak dzielnie poczynali sobie podczas sztormowego przelotu Morzem Północnym.

Ruszyli tedy pośpiesznie w miasto. Pogoda tymczasem wyklarowała się niemal całkowicie, szare opary znikły gdzieś i zaświeciło słońce. Był ładny letni dzień.

- W sam raz na zwiedzanie - ocenił Tata. W ostatniej jednak chwili zabrał ze statku duży, czarny parasol.

- Po co parasol? - zdziwili się chłopcy.

- Nigdy nic nie wiadomo. Jesteśmy w Londynie. Gdy chłopcy zbiegli niecierpliwie z trapu, Dzika Mrówka zatrzymał się na moment i wypiął dumnie pierś.

- Tato, zrób mi zdjęcie. Będzie w sam raz pasujące do tytułu: MAREK ZDOBYWCA. Mógł być w tysiąc którymś tam roku Wilhelm Zdobywca, to może być teraz - po dziewięciu wiekach Marek. No nie?

- Fakt - przytaknął Jarek - ale mnie też, Tato!

- Jemu nie ma co robić. On nie może być zdobywcą - zaoponował Marek.

- A dlaczegoż to niby? - oburzył się Jego Brat.

- Dlatego że ty masz za bardzo słowiańskie imię. Jarosław. A Słowianie tak daleko nie dotarli.

- Nie dotarli, to właśnie teraz najwyższy czas. A ty to co?

- Ja co innego. Marek to bardziej rzymskie imię, a w Anglii już Rzymianie kiedyś tam byli. Prawda, Tato?

- Byli, byli, ale nie kłóćcie się. Najlepiej stańcie razem, to wam zrobię na jednej klatce.

- Ojej, Tata to taki oszczędny. Jednej klatki filmu nam żałuje.

- Chłopcy, stawajcie szybko, bo szkoda czasu.

Na pierwszy ogień zwiedzania poszła twierdza Tower.

- O rany, Tata, ale dziwny facet - zdziwili się chłopcy, gdy tuż przed wejściem do zamku zobaczyli starszego osobnika z przyciętą w szpic siwą bródką ubranego w paradny strój. Czarne lakierowane buty z olbrzymimi klamrami, czerwone pończochy, upięte przy kolanach spodnie i czerwony, bogato haftowany kubrak. Wokół szyi biały, koronkowy kołnierz. Zupełnie taki sam jak na starych portretach sprzed kilkuset lat. Na głowie dziwnego osobnika śmieszny kapelusz, coś jakby niewysoki cylinder.

- To strażnik z twierdzy Tower - wyjaśnił Tata. - Anglicy przywiązują wielką wagę do tradycji. Ci strażnicy, na przykład, codziennie wieczorem obchodzą całą twierdzę i sprawdzają wszystkie pomieszczenia. I tak już od siedmiuset lat.

- O rany! A czego oni szukają w tych pomieszczeniach? Złodziei?

- Złodziei pewno też. Przy okazji. Ale głównie chodzi o to, żeby nie przerwać wielusetletniej tradycji. Z tych samych powodów w twierdzy hodowane są kruki.

- Kruki? Normalne kruki? A po co?

- Jest taka legenda, że dopóki kruki żyją w Tower, dopóty będzie trwało brytyjskie imperium. To i nic dziwnego, że tak dbają o te kruki. Właśnie do obowiązków tych w czerwonych kubrakach należy - między innymi - karmienie kruków. Zresztą zobaczycie te kruki sami. Zazwyczaj spacerują po trawnikach. A że to ptaki bardzo stare i bardzo mądre, to może jak je spytacie - odpowiedzą wam. Oczywiście po angielsku.

- Eee, Tata żartuje...

- No, wiecie, z takimi krukami, od których zależy przyszłość brytyjskiego imperium to nigdy nic nie wiadomo. Tak samo jak z małpami w Gibraltarze.

- Jakimi znowu małpami?

- Ano, w Gibraltarze, który, jak wiecie, jest brytyjską kolonią na terenie właściwie hiszpańskim, żyją jedyne chyba w Europie małpy na wolności. I znowu istnieje taka legenda, że tak długo będą Anglicy panowali w Gibraltarze, dopóki tam będą żyły małpy na wolności.

- No i co?

- No i Anglicy trzęsą się nad tymi małpiszonami jak nad jajkiem, jakby naprawdę coś od tych małp zależało. A małpy wyczuły chyba sytuację i wybrzydzają. Nie chcą jeść byle czego, robią rozmaite kawały swoim opiekunom i w ogóle są bardzo ważne.

- Tato, niech nam Tata zrobi zdjęcie z tym strażnikiem - bracia zauważyli, że koło strażnika co chwila przystawał jakiś turysta. Pstryk i zdjęcie. Nowy turysta i znowu - pstryk! Japończyk - pstryk! Cała murzyńska rodzina w długich oryginalnych szatach - pstryk! Starsza pani, chyba Amerykanka w ogromnym kapeluszu na głowie, na którym znajdowało się z pół ogrodu botanicznego i zoologicznego - pstryk! pstryk! pstryk! A potem jeszcze kamerą filmową ter... ter... ter... ter...

Ustawili się i chłopcy w kolejce do zdjęć z kolorowym halabardnikiem. Stanęli po obu stronach starszego pana z bródką w szpic. Tata przymierzył się z aparatu. Pstryk!

Obeszli całą twierdzę. Podziwiali wraz z tłumem turystów stare budynki, które były kolejno fortecą, rezydencją królewską, więzieniem. Słuchali - a Tata tłumaczył - krwawej historii Tower, gdzie zginęły trzy żony Henryka VIII, gdzie więziono sławnych ludzi, gdzie trzymano pod zamknięciem i strażą młodego króla Edwarda V wraz z jego bratem.

- O rany! - skrzywił się w pewnym momencie Dzika Mrówka - wcale bym nie chciał być angielskim następcą tronu. - Kto by pomyślał, ci Anglicy, ucięli głowę królowej i to niejednej, więzili książęta, lordów skracali toporem. Też Mama ma się czym zachwycać! No nie, Tato?

- Mamie chodzi przede wszystkim o sam język. A to - to już historia. Teraz jest przecież zupełnie inaczej.

- No, ale mimo wszystko - Marek nie wyglądał na przekonanego. - A zresztą kto ich tam wie, tych Angoli, co w nich się nagle obudzi. Kruki i małpy to karmią przez siedemset lat, a królową toporkiem po główce.

- Fakt. Nie za ładnie to oni postąpili - przytaknął Jego Brat.

Humory braci poprawiły się przy zwiedzaniu zbioru klejnotów koronnych. Szerokimi schodami zeszli w dół, do podziemi.

- Ty, Mrówa, zobacz, jakie drzwiczki - Jarek pomacał szeroką na kilkanaście centymetrów płytę schowaną częściowo w ścianie podziemnego korytarza.

- Nieliche - stwierdził Dzika Mrówka - takich to nie ruszy żadnym palnikiem.

- Ty, uważaj - szepnął Jego Brat - nie przyglądaj się zanadto tym drzwiom, bo już nas kapują.

- Kto?

- A taki jeden w czerwonym fraku.

Rzeczywiście. Jeden ze stojących przy wejściu halabardników z okrutnie znudzoną miną zatrzymał wzrok na obu chłopcach.

- Chodźcie, chłopcy - Tata już był wewnątrz okrągłej salki, gdzie panował jednokierunkowy ruch.

Na środku, za grubymi pancernymi szybami leżały największe skarby Brytyjskiej Korony. Słynny na cały świat Koh-i-noor - Góra Światła i Cullinan znaleziony w 1905 roku. Korony, berła, miecze zdobione drogimi kamieniami, rubinami, szafirami, diamentami. Silne reflektory wąskim pasemkiem ostrego światła budziły w szlachetnych kamieniach jaskrawe błyski.

- Tato - wyszeptał nabożnym niemal szeptem Dzika Mrówka. - A to wszystko prawdziwe?

- Mam nadzieję - odparł Tata - królowa angielska to jednak za poważna instytucja, żeby wystawiać imitację na widok publiczny. Zresztą tu przychodzą też ludzie, co się na takich rzeczach, jak te tam za szybą, doskonale znają.

- A ile to warte?

- Nie mam zielonego pojęcia. Chyba w ogóle nie ma na to ceny. Tak jak na przykład na Monę Lizę Leonarda da Vinci.

- A tego nikt nie ukradnie?

- Chyba byłoby to dość trudne. Widziałeś, jakie tu drzwi, pancerne szyby, strażnicy. A gdyby nawet, to co komu by przyszło z królewskich klejnotów koronnych. Nie sprzedałby tego nigdzie.

- Ale swoją drogą nazbierali ci Anglicy rozmaitych rozmaitości.

- Ano. Zbierali przez kilkaset lat na całym świecie, to i nazbierali co nieco. Z londyńskim zbiorem klejnotów, które tu widzicie, to może konkurować tylko niewiele zbiorów na świecie. A z tych co ja widziałem, chyba tylko zbiory na Kremlu w Moskwie i w muzeum Topkapi Sorayi w Stambule.

Po wyjściu na dziedziniec chłopcy przez pewien czas mrużyli oczy przed słońcem, a pod powiekami jarzyły się jeszcze długo błyski Koh-i-noora i Cullinana.

- Aaale bomba! - mruknął zachwycony Marek. - Będzie co opowiadać w klasie.

- Fakt - przytaknął Jarek. - Nie ma co ukrywać.

W najstarszej części twierdzy, w tak zwanym “Białym Tower", mieściło się muzeum starej broni. Czego tam nie było. Olbrzymie

miecze, pamiętające jeszcze wyprawy krzyżowe, Halabardy, topory, łuki, kusze i zbroje. Dziesiątki, setki zbroi. Zwykłych żołnierskich wykonanych ze sczerniałej od starości stali, skórzane kaftany nabijane metalowymi łuskami ozdobne zbroje możnego rycerstwa i prawdziwe dzieła sztuki, jakimi były zbroje królewskie. Zbroje dla jeźdźców i dla koni, hełmy, tarcze, pancerze.

- Ile to takie coś może ważyć? - zastanawiali się bracia stojąc przed modelem konia zakutego dosłownie w metal i dźwigającego na sobie rycerza również całego pokrytego stalą, a do tego olbrzymie siodło z wysokimi łękami, a do tego miecz dwuręczny, a do tego olbrzymia kopia, a do tego tarcza, a do tego ozdobna futrzana peleryna...

- Dużo - stwierdził Tata.

- I taki koń poradził? - dziwili się.

- Ano, widocznie poradził, ale kiedy koń padł albo rycerz zleciał z konia, to już ani jeden, ani drugi nie mógł się podnieść o własnych siłach.

- To głupio - Dzika Mrówka wzruszył ramionami.

- Fakt, że głupio - dodał Jego Brat.

- Wojna nigdy nie należała do najmądrzejszych zajęć ludzkości - przytaknął Tata.

Z Tower wypadli nieomal biegiem, bo już zbliżał się czas, kiedy w koszarach konnej gwardii królewskiej miała się odbyć zmiana warty. Tata kupił w automacie trzy bilety, pędem wbiegli na stację i w tym samym momencie z tunelu wyłoniła się świecąca dwoma reflektorami tępa maska elektrowozu.

Wysiedli na stacji Westminster, tuż nad Tamizą i naprzeciw znanego z tylu zdjęć gmachu Parlamentu i wieży z ogromnym zegarem Big Ben.

Nie było jednak za dużo czasu na przyglądanie się, bo zbliżał się czas zmiany warty. Ruszyli pośpiesznym krokiem szeroką ulicą, u której wylotu widniała wysoka kolumna z posągiem na samym szczycie.

- Ty, Jaro, popatrz, zupełnie jak w Warszawie kolumna Zygmunta - powiedział Dzika Mrówka.

- Ej, chyba trochę większa.

- To kolumna Nelsona na placu Trafalgar - wyjaśnił Tata.

- Taka wysoka kolumna - zdziwił się Marek. - Myślałem, że to jakiś tam ichni król.

- No, admirała Nelsona to Anglicy chyba więcej szanują niż niejednego króla, bo też i dla Anglii więcej zrobił niż kilku królów razem wziętych.

Przed budynkiem konnej gwardii kłębił się już spory tłumek turystów. W dwóch murowanych budkach stały dwa czarne konie z siedzącymi na nich wartownikami. Wysokie, lakierowane czarne buty, sięgające aż za kolana, białe, obcisłe spodnie, czerwone mundury, a na mundurach lśniące półpancerze. Białe skórzane rękawice, pozłacane hełmy z bogatymi pióropuszami i nagie szable dopełniały malowniczego widoku.

Chłopcy wcisnęli się jakoś na niewielki dziedziniec, gdzie naprzeciw siebie stały już dwa oddziały konnych gwardzistów. Między dwoma szeregami oficerowie wykrzykiwali przeraźliwym głosem jakieś skomplikowane komendy. Gwardziści to wyciągali szable, to je wkładali do pochew, wyczyniając przy tym zawiłe ewolucje. Wokoło terkotały kamery filmowe i trzaskały fotograficzne migawki.

- Ale cyrk - Jarek nachylił się do Marka.

- Iii tam - syknął Marek. - Tobie to dobrze, bo widzisz tam coś niecoś, ale ja... tylko same pióropusze na hełmach.

- To schyl się i wtedy może coś więcej zobaczysz pod łokciami tych fotografujących turystów.

- Eee, z twoimi radami - syknął po chwili znowu Marek - teraz to tylko widzę kopyta koni.

- Tobie to zawsze źle. Ale jak chcesz, to ci opowiem wszystko. Własnymi słowami - zaofiarował się Jarek.

- Odczep się - burknął Dzika Mrówka - lepiej byś się podstawił, to ci wlezę na barana.

Ostatecznie jednak Marek ustawił gdzieś jedną nogę na kawałku wystającego gzymsu, oparł się rękoma o ramiona brata i wysunął głowę nad ludzki tłum.

- Ale cyrk - mruknął do Jarka.

- Już ci to mówiłem.

- No to co, teraz sam widzę i opowiadam ci własnymi słowami. Jarek, daj no aparat. Taki cyrk! Potrzymaj mnie, to strzelę zdjęcie.

Czy to jednak Jarek źle podtrzymał Marka, czy też Marek chciał za dobrze zrobić to zdjęcie i za bardzo się wychylił, dość na tym, że w pewnym momencie, gdy oba szeregi konnych gwardzistów uroczyście prezentowały sobie nawzajem broń, Dzika Mrówka ześliznął się z wąziutkiego występu gzymsu i spadł na bruk dziedzińca pociągając za sobą Jarka i, co najważniejsze - aparat fotograficzny. Lecąc w dół wrzasnął donośnie: “O rany"! aż dwa najbliższe gwardyjskie konie zastrzygły gwałtownie uszami, a potem jeden z nich przysiadł na tylnych nogach. Jeździec, chcąc złapać zachwianą równowagę, ściągnął wodze, co spowodowało, że koń przysiadł jeszcze bardziej, aż złocisty hełm na głowie wartownika przekręcił się i niechybnie by zleciał, gdyby go żołnierz nie podtrzymał prawą ręką. Jednakże, ratując spadający hełm, gwardzista zapomniał, że trzyma w ręku szablę, którą zawadził o pióropusz. Hełm przekrzywił się jeszcze bardziej i teraz już zaczął zdecydowanie spadać. Podtrzymując hełm gwardzista puścił szablę, która z donośnym brzękiem spadła na bruk. Tuż za nią zleciał złocisty hełm. Dwa sąsiednie konie przysiadły na zadach i zaczęły się niecierpliwie kręcić.

Część turystów odwróciła się w stronę Marka, część zaś zapamiętale filmowała powstałe zamieszanie wśród gwardzistów. Prowadzący ceremonię oficer zamarł z otwartymi szeroko do kolejnej komendy ustami.

- O rany! - szepnął, już cicho, przerażony tym razem nie na żarty Dzika Mrówka. - Co to będzie?

Już widział siebie z rękami związanymi z tyłu, prowadzonego między dwoma czarnymi gwardyjskimi końmi przez cały Londyn prosto do podziemi twierdzy Tower, gdzie oddają go ponurym halabardnikom. Potem szybka rozprawa przed sędziami w długich, białych perukach. Rozprawa, z której on nie rozumie ani jednego słowa (szkoda, że nie uczyłem się pilniej angielskiego! - przemknęło mu przez myśl), szybki wyrok - równie niezrozumiały w treści - halabardnicy oddają go w ręce zakapturzonego faceta, który za szerokimi plecami chowa duży i wyostrzony topór.

To wszystko przemknęło Markowi przez myśl, gdy tak leżał na londyńskim bruku dziedzińca koszar gwardii konnej Jej Królewskiej Mości i gdy poprzez nogi otaczających go turystów widział wiercące się konie.

Na domiar złego aparat fotograficzny otworzył się przy upadku i świeżo zrobione zdjęcia zostały definitywnie prześwietlone.

Jednakże, jak się okazało, jeden mały polski chłopak nie zdołał zagrozić sławie i opanowaniu gwardyjskich czerwonych huzarów. Poszkodowany gwardzista zeskoczył z konia, podniósł hełm i szablę i wskoczył z powrotem na siodło. Oba wiercące się konie zostały szybko opanowane przez jeźdźców, a oficer wydobył za siebie nareszcie kolejną komendę tak gromkim głosem, że zagłuszył na moment hałas samochodów ciągnących nieprzerwanym nieomal sznurem przez szeroką ulicę.

- Przez was to ja się zawsze tylko wstydu najem - narzekał Tata po skończonej ceremonii zmiany warty - zawsze coś wam głupiego do głowy strzeli.

- Znowu wam - obruszył się Jarek.

- Mogłeś mnie mocniej trzymać - Marek już całkowicie przyszedł do siebie.

- Uciekajmy stąd lepiej, bo i tak wszyscy się na nas gapią- Tata zorientował się, że w powietrzu wisi kolejna sprzeczka obu braci. - Tylko pamiętaj - zwrócił się do Marka - nie wymyśl znowu coś mądrego na paradzie gwardii pieszej.

- Postaram się - mruknął Dzika Mrówka i Tata przez krótką chwilę zastanowił się, o co właściwie postara się Marek, ale machnął w końcu ręką na to, zbliżała się bowiem pora zmiany warty przed pałacem Buckingham. Jednocześnie postanowił, że po powrocie na statek koniecznie dopisze w spisie rzeczy zakazanych kolejną pozycję, która miała brzmieć: “Zabrania się przeszkadzać w jakikolwiek sposób w ceremoniach państwowych w odwiedzanych portach".

Przeszli przez park Świętego Jakuba. Na jego przeciwległym końcu znajdowała się rezydencja Jej Królewskiej Mości Elżbiety Drugiej. W parku, jako że dzień był ciepły i przyjemny, choć zachmurzyło się już nieco, przewalały się tłumy ludzi. Sporo z nich rozkładało się na trawnikach.

- Tato, (o tu wolno tak na trawnikach? - zdziwił się Jarek.

- Wolno, w każdym parku angielskim widziałem setki ludzi na trawie i nikt im nie zwracał uwagi.

- I nie zdepczą trawy?

- A jakoś nie zdepczą, bo to specjalne trawniki.

- Jak to, specjalne?

- Angielskie.

- A to u nas nie można takich założyć, żeby wolno było po trawie biegać albo grać w piłkę?

- To raczej byłoby trudno, bo wiecie, jaki jest przepis na taki angielski trawnik.

- Jaki, Tato?

- Bardzo prosty. Trzeba zasiać trawę, a kiedy już wzejdzie, to podlewać ją i ścinać, podlewać i ścinać, ścinać i podlewać.

- I to wszystko?

- Tak, wszystko.

- To nic prostszego jak tylko założyć i u nas taki trawnik. Podlewać i ścinać.

- Niezupełnie. Bo to tak podlewać i ścinać, ścinać i podlewać trzeba przez dłuższy czas. Jakieś dwieście, trzysta lat. I wtedy już można się kłaść na trawie, chodzić, grać w piłkę.

- Eee, Tata żartuje z nas jak zwykle.

- Nie tak bardzo. Weźmy na przykład ten park. Został założony przez króla Karola II w połowie XVII wieku. To i macie już około trzystu lat. Trawa przez ten czas wzmocniła się solidnie.

Parada gwardii pieszej przed pałacem królewskim przeszła bez zakłóceń ze strony Dzikiej Mrówki, który szczęśliwie znalazł miejsce na postumencie pomnika królowej Wiktorii, skąd miał doskonały widok na orkiestrę wojskową i na maszerujących gwardzistów w czerwonych mundurach z olbrzymimi, futrzanymi czapami na głowach.

Gwardziści przemaszerowali do pałacu Świętego Jakuba, turyści obfotografowali znowu wszystko dokumentnie, a chłopcy wykończyli w swoim aparacie już drugi z kolei kolorowy film na przeźrocza, gdy Tata zdecydował:

- No, nie ma czasu, musimy zwiedzać dalej. Czeka nas jeszcze na dziś muzeum techniki.

Bracia spojrzeli wymownie na siebie. Już czuli trochę w nogach trudy dzisiejszego dnia, ale na razie nic nie powiedzieli.

Znowu pojechali podziemną kolejką do stacji South Kensington. Stąd było już tylko parę kroków do muzeum techniki, wielopiętrowego budynku.

- Tato - chłopcy porozumieli się wzrokiem i zaczęli jednocześnie. - A my dziś tak zupełnie będziemy bez obiadu? To już pierwsza godzina - Dzika Mrówka spojrzał na zegarek.

- Jesteście głodni? - zapytał Tata.

- Mowa! - odpowiedzieli zgodnie.

- No, to kupcie sobie coś do jedzenia. Zaraz dam wam parę szylingów.

- Ale gdzie?

- Gdzie? W każdym muzeum powinno być takie miejsce Refreshment Room. To i tu pewno jest.

- Ale gdzie jest ten jak mu tam room?

- Tego to już zupełnie me wiem.

- To niech Tata zapyta.

- Zapytajcie sami. Uczyliście się angielskiego, "to teraz najwyższy czas, żeby pokazać, co umiecie.

To rzekłszy wręczył chłopcom parę szylingów i siadł na ławce w holu wyrażając całą postawą i wyrazem twarzy całkowity brak zainteresowania dla poczynań synów w kierunku zdobycia pożywienia i napoju.

- Jak myślisz, Jaro, Tata tak na serio? - zapytał Marek brata.

- Chyba na serio - westchnął Jego Brat. - Trzeba się samym dowiedzieć, gdzie tu jest ten jakiś tam room.

- Spytajmy tego faceta, co tam stoi przy wejściu. Może by tak: “Pardon, mister, where is the Refreshment Room?".

- A może lepiej: “I beg your pardon, sir, where is..." i tak dalej. Pan Tymoteusz uczył, żeby tak zaczepiać ludzi.

- Ale czy wypada mówić do odźwiernego “sir". “Sir" to się mówi do lorda albo do kogoś ważnego.

- A może to lord tylko taki zubożały? Nie słyszałeś, jak Tata mówił, że w Anglii teraz ogólny kryzys i w ogóle, że to całe ich imperium schodzi na psy.

- No, dopóki te kruki w Tower żyją, nic Anglii nie grozi.

- Ale te kruki nie wyglądają mi na za bardzo wesołe...

- A widziałeś ty kiedy wesołego kruka, Mrówa?

- Nie widziałem, obojętnie.

- A widzisz. Zresztą z czego taki kruk ma się cieszyć? Spokoju nie ma cały dzień, nic tylko turyści i turyści. Ani się zdrzemnąć, a Tata mówił, że to bardzo stare ptaki. A stare ptaki to pewno jak starzy ludzie. Pamiętasz, gdy byliśmy u dziadka, to dziadek, kiedy tylko przysiadł przed telewizorem w fotelu, od razu zasypiał. A taki kruk nie może, choć stary, bo mu przeszkadzają, to i smutny cały.

- Może i masz rację, Jaro. Ale co tu mają kruki do tego, że mnie się coraz bardziej chce jeść i pić.

- I mnie też. To jak, startujemy?

- Trzeba będzie. A może lepiej do tamtej pani. Jakoś tak milej wygląda i na pewno nie jest lordem.

- No to startuj, Mrówa.

- Dlaczego ja?

- Zawsze jesteś taki wygadany.

- Ale po polsku. .

- Idź, bo my tu z głodu pomrzemy.

- Ojej, ale ten Tata to okrutnik się okazał. Żeby tu Mama była, toby było zupełnie inaczej. Nie dałaby synom zginąć marnie z głodu.

W końcu Marek, popychany przez brata, skierował się do panienki sprzedającej przewodniki po muzeum, slajdy i kartki pocztowe. Przez cały czas podchodząc mamrotał pod nosem:

- I beg your pardon, madam. Where is... I beg your pardon... - Wreszcie i stanął przed pulpitem. - Good morning - wypalił pełnym głosem.

- Hallo! - odpowiedziała panienka i dodała: - Can I help you?

- Ty, co ona powiedziała, Jaro? - Marek odwrócił się do brata, ale go przy nim nie było. Po prostu uciekł w ostatniej chwili, zostawiając go samego na pastwę angielskiej panienki.

O, zdrajca! - pomyślał. Spojrzał z rozpaczą i pełnym pretensji wzrokiem na Tatę, który zdawał się drzemać w wygodnym, głębokim fotelu w holu muzeum.

Panienka powtórzyła pytanie.

- I beg your pardon, madam - wykrztusił wreszcie Dzika Mrówka, cały zaczerwieniony z wrażenia i myślowego wysiłku - where is the Refreshment Room?

Oh - odparła panienka - in the basement. W suterenie. Tu nastąpiły szczegółowe wskazówki, jak się dostać do owej sutereny.

- Thank you very much - ucieszył się Marek absolutnie zdumiony, że rozumie, co angielska panienka mówi do niego. I odchodząc dorzucił uśmiechając się do miłej panienki:

- Bye-bye.

- No i co? - Jarek wylazł zza kolumny, gdzie schował się przed chwilą i skąd obserwował Markowe perypetie.

- No i nic, ty zdrajco i tchórzu - Dzika Mrówka pogardliwie wydął wargi. - Jak człowiek zna język, to wszędzie sobie da radę. Chodź ze mną i dziękuj losowi, że ci dał takiego brata.

Trafili - o dziwo - bezbłędnie. Rzeczywiście korytarz w prawo kończył się schodami, przy których znajdowała się podświetlona strzałka z takoż podświetlonym napisem: “Refreshment Room". Na dole stały stoliki i był normalny bufet. Nad bufetem spis potraw i ceny.

Bracia przeliczyli pieniądze, chwilę pokłócili się przy wyborze posiłku i wreszcie Marek zadysponował z miną prawdziwego lorda:

- Two sandwiches with ham, two cups of tea and then ice-cream.

- What kind of ice-cream? - spytała pani zza bufetu.

- Ty, Jaro, co ona mówi?

- Pyta, jaki rodzaj lodów - wyjaśnił Jarek i dorzucił: - Vanilla.

Dzika Mrówka spojrzał z niekłamanym podziwem na Jego Brata.

- Stary, skąd ty znasz angielski? - zapytał.

- A ty skąd? - odpalił mu Jarek. Spojrzeli na siebie.

- Niech żyje pan Tymoteusz Ozdobny! - w ostatniej chwili opanowali się, żeby nie krzyknąć na cały głos, ale i tak kilkanaście osób zwróciło w ich kierunku z lekka jakby zdziwione twarze.

Kanapki były trochę śmieszne, bo składały się z dwóch kawałków bielutkiego chleba w formie trójkątów, między nimi chyba masło, smakowity plasterek szynki i listek zielonej sałaty.

- Ty, ten chleb to jakby więcej z waty był zrobiony.

- Aha, zupełnie nie czuć go chlebem.

- Dobrze choć, że szynka jest szynkowata - stwierdził Marek.

- I sałata sałatowata - dorzucił Jego Brat.

Herbata też okazała się zupełnie śmieszna, bo kiedy podano im plastykowe kubki, to co znajdowało się w środku wcale nie przypominało herbaty robionej przez Mamę w domu.

- Jakieś to takie mętnawe Brązowawobiałe - skrzywili się obaj chłopcy jednocześnie.

- A coś ty zamówił, Mrówa? - zapytał podejrzliwie Jarek.

- Wiadomo, herbatę.

- Jesteś pewny tego swego angielskiego.

- No, no, uważaj...

- Bo dali nam chyba kawę z mlekiem. Albo kakao.

- To może oni nie rozumieją angielskiego - Marek wzruszył ramionami - pewno cudzoziemcy. Tutaj do Londynu dużo takich przyjeżdża. Dorobić w sezonie.

- Może - Jarek podniósł kubek do ust, spróbował.

- Ty, to herbata z mlekiem! - stwierdził.

- Brrr - wzdrygnął się Dzika Mrówka - obrzydlistwo! I co teraz?

- Teraz trzeba to wypić, bo już nie mamy pieniędzy, na nie innego.

- Też prawda - Marek zamknął oczy i delikatnie, z wyraźnym wahaniem zbliżył kubek do warg. Spróbował mały łyk, otworzył oczy, jeszcze raz spróbował.

- Ty wiesz co, Jarek, to nie jest takie nawet najgorsze- stwierdził. - I dochodzę do przekonania, że tamta pani znała angielski. To JEST herbata.

- Wobec tego z naszym angielskim nie jest tak źle - zauważył Jarek,

- Z NASZYM? - zdziwił się Dzika Mrówka.

- Już zapomniałeś? A kto zamówił waniliowe lody.

- Aha, rzeczywiście - przytaknął Pixi. - No, to w dechę. UMIEMY PO ANGIELSKU! - oznajmił nagle radosnym głosem.

Po zjedzeniu lodów, które okazały się zupełnie normalne i bardzo smaczne, miały tylko jedną, ale za to podstawową wadę, że było ich za mało, wrócili do ojca, który tymczasem zdrzemnął się na wygodnym fotelu.

- Teraz możemy zwiedzać - Dzika Mrówka poklepał się po brzuchu.

- No, chodźmy - Tata jakby westchnął.

Weszli i wtedy dopiero się ZACZĘŁO! Obaj chłopcy formalnie oszaleli. Bo też i było dlaczego. Wyobraźcie sobie kilkupiętrowy budynek o przestronnych salach, cały, od parteru aż po przeszklony częściowo dach, zapchany najrozmaitszymi technicznymi cudeńkami. Czego tam nie było?!

Na samym dole modele, oryginalnej wielkości, najstarszych parowozów ze słynną ,,Rakietą" Stephensona na czele, stare samochody i przedziwne motocykle, rowery i ich przodkowie, bicykle z olbrzymim przednim kołem i malutkim tylnym, na którym, żeby jeździć, najpierw trzeba było chyba skończyć szkołę cyrkową.

I tego wszystkiego można było dotknąć! A gdzieniegdzie nawet wsiąść!

A wyżej. Wyżej - na górnych piętrach - zgromadzono najrozmaitsze modele fabryk. Od starych manufaktur i warsztatów średniowiecznych począwszy a na elektrowniach jądrowych kończąc.

I tak bez końca prawie. Sala za salą. Modele najrozmaitszych statków i sławnych żaglowców, modele silników okrętowych, turbin, starych maszyn parowych napędzających jeszcze olbrzymie koła łopatkowe. I to wszystko można uruchomić przez zwykłe naciśnięcie guzika,

Marek z Jarkiem wpadli dosłownie w trans. Gdy dorwali się na piętro z ruchomymi modelami, zaczęli biegać od guzika do guzika, od jednej oszklonej szafki do drugiej i uruchamiali jeden silnik po drugim, jedną maszynę, drugą, trzecią, piątą. Tłoki poruszały się w górę, w dół, w górę... błyskały jakieś światełka, kręciły się śruby, koła łopatkowe obracały się i mełły niewidoczną wodę... A chłopcy na wyścigi uruchamiali wciąż nowe i nowe maszyny. Gdy któraś zatrzymała się, bo skończył się jej czas pracy, podbiegał Marek lub Jarek i znowu naciskał czerwony lub biały guzik. Po kilkunastu minutach w całej olbrzymiej hali nie było już jednego nieruchomego modelu i kto wie, jak długo by trwała ta zabawa, gdyby Tata, który został w tyle za synami, nie wkroczył wreszcie do akcji.

- Chłopcy, dajcie spokój! - zawołał i spojrzał przerażony nie na żarty na dwóch swoich szalejących synów i na starszego umundurowanego osobnika pilnującego na tym piętrze porządku.

Powinien już dawno wyrzucić moich chłopaków bez najmniejszych ceregieli za drzwi! - pomyślał. Ale tymczasem starszy jegomość patrzył wyrozumiałym wzrokiem na urwipołciów biegających od jednego eksponatu do drugiego. Widocznie był przyzwyczajony do takiej reakcji młodocianych zwiedzających i niejeden już taki kataklizm przeżył.

Obaj bracia z żalem oderwali się od świetnej zabawy. Już bez dotychczasowego zapału zwiedzali ostatnie, najwyższe piętro, gdzie podwieszono pod sufitem naturalnej wielkości modele (a może i oryginały) pierwszych, dziwacznych zupełnie samolotów. Wiotkie, pozbijane z żerdek i deseczek pierwsze płatowce, dwupłatowce, trójpłatowce... Odkryte kabiny, w których siadywali zaledwie przed pół wiekiem “Ci wspaniali mężczyźni w ich latających maszynach", by na czymś takim nie budzącym najmniejszego zaufania wzbijać się w powietrze, a nawet - o dziwo! - lecieć nad falami kanału La Manche z Anglii na europejski kontynent.

A obok - model latającej bomby z ostatniej wojny - V i V i dalej kabina “Apollo", która wyniosła po raz pierwszy ludzi na księżyc.

- No, czas kończyć tę zabawę - zdecydował wreszcie Tata, spojrzawszy na zegarek. - Po pierwsze: zaraz zamykają muzeum, a po drugie: trzeba przecież wrócić kiedyś na statek.

Bracia nagle poczuli, jak bardzo są zmęczeni. I jak bardzo głodni... Nic zresztą dziwnego. Przecież od samego rana byli na nogach i właściwie prawie bez jedzenia.

Na dworze tymczasem zachmurzyło się i gdy wyszli na ulicę, zaczął padać deszcz. I wtedy wszyscy mężczyźni idący ulicą jak na komendę zdjęli z rąk duże, czarne parasole, otworzyli je i osłonili głowy nakryte melonikami.

Tata z tryumfującą miną zrobił to samo. Spojrzał przy tym na chłopców i powiedział:

- Typowy londyński deszcz - i dumnie rozpostarł czarny parasol. I od razu stał się podobny do setek i tysięcy idących obok nich chodnikiem. Brakowało mu tylko melonika, ale poza tym...

Dzika Mrówka schronił się pod rozłożysty parasol, lecz po chwili wysunął rękę na deszczowe strugi i polizał mokre palce.

- Co ty robisz? - zdziwił się Tata.

- Próbuję tego londyńskiego deszczu. Tata tyle o tym wciąż mówił, a tu tymczasem zupełnie taki sam jak w Gdańsku. Nic nadzwyczajnego! - wzruszył ramionami.

- A czegóż tyś się spodziewał? - zainteresował się Tata.

- Tak dokładnie to nie wiem, ale myślałem, że będzie jakiś inny - wyznał Marek.

Na statek dowlekli się już naprawdę “na ostatnich nogach". Kolacji prawie że nie jedli. Tak byli zmęczeni. Niestety, Tata okazał się taki sam jak Mama i dokładnie przypilnował wieczornego mycia.

W nocy Markowi śniło się, że wjechał na czarnym koniu w pełnej zbroi do sali muzeum techniki, w której pracowały jednocześnie wszystkie maszyny, i gonił między tymi maszynami starego posiwiałego kruka, ubranego w wysoką gwardyjską futrzaną czapę i unoszącego w długim dziobie iskrzącą się na wszystkie strony “Górę Światła" - cudowny królewski diament Koh-i-noor.

Jarkowi nie śniło się absolutnie nic. Ale z nim to zawsze tak.

ROZDZIAŁ SIÓDMY,

W KTÓRYM PO RAZ PIERWSZY, LECZ NIE OSTATNI,

POJAWIA SIĘ CIEMNY TYP,

A DZIKA MRÓWKA ZAKŁADA BIURO DETEKTYWÓW

Tata z trudem obudził synów następnego dnia rano. Wczorajsze zwiedzanie dało o sobie znać.

- O rany, nóg nie czuję - narzekał Jarek.

- A mnie się jeszcze w głowie kreci od tych wczorajszych różności - Marek ściskał głowę, która jednakże na chorą wcale nie wyglądała, chyba że za oznakę choroby przyjęłoby się stan kosmicznego wręcz rozczochrania.

- Dzisiaj w programie mamy... - zaczął Tato, ale chłopcy spojrzeli na siebie porozumiewawczo i równocześnie przerwali Tacie.

- Tato, jest taki problem zaczęli.

- Jaki znów problem?

- Właściwie raczej prośba - zaczął wyjaśniać Jarek.

- To ja już powiem wszystko - wypalił Dzika Mrówka - własnymi słowami. Otóż i tak, i tak nie damy rady zaliczyć w Londynie wszystkiego i my w związku z tym myślimy, że lepiej widzieć jedną rzecz dokładnie, aniżeli wiele po łebkach, na wariata. Zresztą sama Mama nam zawsze to powtarzała i wbijała w głowę.

- No i jakie stąd propozycje? - zapytał Tata.

- Żebyśmy poszli do muzeum techniki! - wypalili obaj chłopcy równocześnie.

- Do muzeum techniki? - zdziwił się Tata. - Jeszcze raz? Przecież już byliśmy.

- Tato, co też Tata mówi! Przecież myśmy tam tylko zaledwie liznęli co nieco. A tam tyle rzeczy do oglądania. Najciekawszych na świecie! - zawołał z przekonaniem Dzika Mrówka.

- Fakt - przyświadczył nadzwyczaj zgodnie Jego Brat.

W efekcie tej rozmowy chłopcy wyruszyli znowu do muzeum techniki. Tam Tata usiadł na wygodnym fotelu w holu na parterze i zagłębił się w lekturze zabranej ze statku książki. Chłopcy tymczasem zaczęli systematycznie zwiedzać sale wystawowe, rozpoczynając znowu od modeli starych lokomotyw i pierwszych samochodów, tych napędzanych jeszcze parą!

Gdzieś tak koło południa Dzika Mrówka i Jego Brat zeszli już zupełnie zwyczajnie do Refreshment Room. Z zamówieniem dwóch trójkątnych kanapek z szynką, dwóch herbat (z mlekiem!) też nie było kłopotów, a przy lodach Jarek, jako wybitny specjalista w tej dziedzinie sztuki kulinarnej i językowej, od razu wymienił waniliowe.

W salach muzeum techniki czas im zeszedł aż do późnego popołudnia. Gdy pojawili się na dole, Tata prawie kończył książkę.

- Będę chyba jutro musiał kupić jakiś angielski kryminał - zdecydował, zadowolony w głębi ducha, że nie musiał uganiać się z synami po mieście i rozmaitych muzeach, że miał wygodny fotel i że mógł sobie spokojnie poczytać.

Następny dzień “zaliczania" Londynu przebiegł jak drugi, ale czwartego Tata nie mógł już iść z chłopakami, bo musiał załatwić parę pilnych spraw na statku i u agenta.

- To jak będzie z nami, Tato? - zapytali chłopcy - jesteśmy pierwszy raz w Londynie i mamy siedzieć na statku?

- A co ja na to poradzę - zniecierpliwił się Tata.

- Rada to by się i znalazła, gdyby tak mocno poszukać - zaczął Dzika Mrówka. - Ciekaw jestem jaka?

- Możemy iść sami!

- O, co to to na pewno nie - zaprotestował Tata - dopiero by mi Mama dała - wyrwało mu się.

- Bez obaw, Tato! - zawołali chłopcy - przecież to prosta droga. Damy sobie doskonale radę, a zresztą UMIEMY PO ANGIELSKU! O piątej na mur-beton będziemy z powrotem. Pod słowem harcerskim.

- Jakie znowu harcerskie słowo? Przecież wy nie należycie do harcerstwa - zdziwił się Tata.

- Ale mamy zamiar wstąpić. Po powrocie - zapewnił Marek, a Jarek tylko przytaknął mruknąwszy swoje “fakt".

- No, dobra - zgodził się w końcu Tata - ale pod jednym warunkiem.

- Niech żyje Tata! - wrzasnęli swoim zwyczajem bliźniacy.

- Pod warunkiem - kończył Tata - że nie będziecie tam za dużo kręcili tych modeli. Wreszcie strażnik się zdenerwuje i mogą być nieprzyjemności.

- Tato, ten strażnik to nasz dobry znajomy - zawołał Dzika Mrówka. - Absolutnie i obojętnie obłaskawiony. Je wprost z ręki. Mówimy do niego Uncle Sam.

- Uncle Sam?

- Właśnie tak. Sam nam kazał tak mówić. I jeszcze powiedział, że ma takich dwóch wnuków jak my. Dokładnie takich samych. Jednego wyższego, a drugiego niższego, ale za to mądrzejszego.

- No, no, no - wtrącił Jarek - tylko bez takich...

- I ten Uncle Sam osobiście puszcza nam wszystkie modele, jakie tylko chcemy. I w ogóle jest bardzo fajny. I wczoraj nam pozwolił wsiąść do kabiny tego samolotu braci Wright. A na dziś też nam coś obiecał - terkotał niestrudzony Marek.

- Dosyć, dosyć, bo ogłuchnę - przerwał Tata - ale jakżeście się z nim dogadali?

- Oczywiście PO ANGIELSKU - Dzika Mrówka i Jego Brat dumnie wypięli pierś.

- Ho, ho, kto by pomyślał - mruknął Tata.

Samodzielna londyńska wyprawa chłopaków udała się znakomicie, choć Tata nie wspominał tego dnia jako najspokojniejszego w swoim życiu. Przez cały czas, podczas rozmów z agentem czy dostawcami, wciąż miał przed oczyma obraz swojej żony robiącej mu gorzkie wyrzuty, że nie pilnował synów.

Tak więc cały niemal pobyt w Londynie stał pod znakiem muzeum techniki, a teraz chłopcy wylegli na pokład, żeby “popatrzeć sobie na tę Anglię od zewnątrz", jak oznajmili parze gadatliwych podróżnych, którzy prawie cały czas postoju statku w Londynie spędzili na uganianiu się po sklepach, domach towarowych i ciuchowych targowiskach londyńskich.

Anglia “od zewnątrz" zaprezentowała się chłopcom wcale nieźle, szczególnie w pobliżu Dowru, gdzie wysokie, białe wapienne brzegi wspinały się z morza prosto w górę, na wysokość kilkuset chyba metrów.

W cieśninie tej między angielskim Dower i francuskim Calais trwał nieprzerwany ruch statków.

- Zupełnie jak na placu Piccadiiiy o piątej po południu - stwierdził Dzika Mrówka, gdy naliczył jednocześnie dwadzieścia statków w zasięgu wzroku. - Niedługo trzeba będzie ustawić tu światła i postawić policjanta na koniu na środku na jakiejś sztucznej wysepce, żeby kierował tym ruchem, bo inaczej jak nic porobią się korki.

Rzeczywiście. Statki szły nieomal stadami w jednym i drugim kierunku. Na południe podążały przy angielskim brzegu puste, wynurzone wysoko zbiornikowce, ciężko załadowane drobnicowce, gdzieniegdzie trafił się jakiś pasażer. W kierunku północnym, bliżej Francji, pracowicie rozcinały wodę zbiornikowce wiozące w swych wnętrzach setki tysięcy ton ropy i płynęły dziesiątki innych jednostek. Wśród nich przesuwały się maleńkie statki rybackie, które wychodziły na połów lub wracały z rybą do portów. W poprzek przecinały ruchliwy Kanał liczne promy, na ich pokładach stały tłumy ludzi i powiewały chusteczkami do mijanych statków. Gdzieniegdzie przemykał tuż nad wodą w obłokach wodnego pyłu i piany poduszkowiec.

Chłopcy patrzyli jak urzeczeni. Raz po raz robili zdjęcia i byli tak przejęci oglądanymi widokami, że nawet czasami zapominali się sprzeczać.

W natłoku coraz to nowych wrażeń zapomnieli też zupełnie o prowadzeniu “Pokładowego Dziennika Podróży".

Podróż na południe przebiegała wspaniale. Słońce świeciło bez przerwy na prawie bezchmurnym niebie i nawet groźna zazwyczaj i nie mająca najlepszej sławy wśród marynarzy Zatoka Biskajska przeniosła na swych - o dziwo! - spokojnych wodach statek z dwoma młodymi podróżnikami aż pod górzyste brzegi Hiszpanii i Portugalii.:

Koło skalistego Przylądka San Vincent przeszli - wskutek przypływu dobrego humoru pana kapitana - w odległości kilkuset zaledwie metrów, tak że można było gołym okiem obserwować biały klasztor osadzony nad stromym urwiskiem, które szturmowały od wieków wody całego Oceanu Atlantyckiego, i statek skręcił prosto w lej kończący się Cieśniną Gibraltarską.

Późnym, niestety wieczorem weszli na rzekę o dźwięcznej nazwie Gwadalkiwir i - ku szczeremu żalowi chłopców - blisko pięćdziesiąt mil w górę tej rzeki przebyto w nocy.

Ranek zastał ich już przy kei w kolejnym porcie, w hiszpańskiej Sewilli.

Tym razem obu chłopców nie trzeba było długo budzić, poderwali się bez ociągania i natychmiast przywarli do otwartego iluminatora.

Przed ich oczyma rozpościerało się miasto jasnoróżowe w promieniach porannego słońca.

- Jesteśmy w Hiszpanii, nie da się ukryć! - stwierdził z wyraźnym zadowoleniem w głosie Dzika Mrówka. Ponad domami Sewilli wznosiła się słynna dzwonnica La Giralda przebudowana z dawnego minaretu, cała pokryta kamienną koronką.

- Mrówa, popatrz, palmy, Prawdziwe! - Jarek aż podskoczył z wrażenia.

- No jasne, że prawdziwe. A ty jakie byś chciał mieć? Sztuczne? - Dzika Mrówka z trudem opanował ogarniające go podniecenie, ale grał przed bratem rolę trochę znudzonego lorda.

- No, nie udawaj, Mrówa. Widziałeś kiedyś taaakie palmy na wolności?

- Niby nie, ale wiem, jak wyglądają - Marek wydął wargi w lekceważącym grymasie. Zaraz po śniadaniu chłopcy chcieli wyrwać się do miasta.

- No, no, no, nie tak ostro - mitygował ich Tata - pamiętacie, jak było w Londynie?

- Co tam Londyn, Tato - tutaj jest najprawdziwsza Hiszpania. Kastaniety, toreadorzy, walki byków! - Dzika Mrówka zapomniał o swej roli znudzonego lorda. - Tato, a pójdziemy na walkę byków?

- Wy mnie całkowicie zrujnujecie, chłopcy - Tato w zupełnie nieudanym geście złapał się najpierw za głowę, a potem za kieszeń, w której zazwyczaj nosił portfel. - Czy wy macie pojęcie, ile kosztuje bilet na corridę? Na tę waszą walkę byków? Jeden to już spory wydatek, a co dopiero trzy.

- Tato, a Tata był na corridzie?

- Kiedyś tam byłem. Jak jeszcze pływałem na “Batorym" z wycieczkami świątecznymi.

- No, widzi Tata - w głosie Dzikiej Mrówki było tyle wyrzutu, że Tata więcej nie oponował.

Na “podbój ziemi hiszpańskiej", jak określił Dzika Mrówka pierwsze wyjście do miasta, ruszyli, niestety, w towarzystwie pasażerów, bo Tata przed południem ABSOLUTNIE nie miał czasu. A “niestety" dlatego że Marek i Jarek wyszli razem ze starszym małżeństwem. I wszystko byłoby dobrze, bo starszy pan umiał bardzo zajmująco opowiadać i, panie dzieju, posiadał ciekawe wiadomości na temat Hiszpanii w ogólności, a Sewilli w szczególności, gdyby nie to, że starsza pani męczyła się dość szybko i musiała coraz częściej robić przystanki w zwiedzaniu i przysiadać raz po raz na licznych - na jej szczęście - ławeczkach.

Chłopcy zwiedzili - co prawda - w ten sposób dość dużo, bo i jeden, i drugi pałac, no i przede wszystkim wspaniałą katedrę, trzecią co do wielkości świątynię w Europie ze słynną wieżą “Geraldiną" tuż obok. A w katedrze bogato zdobiony grób wielkiego odkrywcy, Krzysztofa Kolumba.

- No, no, panie dzieju - powiedział starszy pasażer, gdy wyszli z katedry i gdy starsza pani musiała usiąść dla kolejnego odpoczynku - z tym grobem Kolumba to nie wiadomo jak jest naprawdę.

- Jak to, nie wiadomo? - zaciekawili się chłopcy.

- Po prostu. Obecnie na świecie jest co najmniej kilka takich “grobów". Bo - mimo że Kolumb umarł raczej w zapomnieniu i niełasce - w jakiś czas później przypomniano sobie, panie dzieju, jego zasługi i wtedy każde miasto chciało mieć u siebie jego grób. Oczywiście Sewilla, jedno z większych i sławniejszych podówczas miast hiszpańskich, również.

Chłopców- trzeba to powiedzieć otwarcie - mocno męczyło takie przystawanie co chwila, niestety, Tata wyraźnie zapowiedział, że nie wolno im pod żadnym pozorem oddalać się od swych opiekunów.

- Nie ma to jak zwiedzanie z Tatą - westchnęli, gdy zmęczeni, ale absolutnie niesyci Sewilli wrócili na obiad na statek.

Na szczęście Tata po obiedzie miał trochę czasu i wtedy pochodzili sobie do woli po pięknym i ciekawym mieście. Chłopców szczególnie zainteresowała Złota Wieża, stojąca tuż nad brzegiem rzeki Gwadalkiwir. A ściślej nie sama dwunastokątna wieża, która już od dawna nie jest wcale złota, lecz jej historia i dawne przeznaczenie.

- Otóż wyobraźcie sobie - powiedział Tata stojąc nad brzegiem rzeki u stóp wysokiej i pękatej wieży - że w dawnych czasach można było port w Sewilli po prostu... zamknąć na kłódkę.

- Eee, Tato... - zaczął Marek.

- Zobaczcie sami - Tata nie dał dokończyć Markowi. - Jeżeli się przeciągnęło gruby łańcuch od tej wieży przez rzekę do wieży, która stała na drugim brzegu, to już wtedy żaden statek nie mógł ani wpłynąć do portu, ani go opuścić. ŻADEN STATEK. No i co? A taki łańcuch można było przecież zamknąć na kłódkę.

- Fakt, Tato - powiedział Jarek.

- Ale wdechowy pomysł - ucieszył się Marek. Niedaleko Złotej Wieży (byłej Złotej, jak słusznie zauważyli bliźniacy) rozpierała się wysoka okrągła budowla. Duża, a nawet bardzo duża.

- Tato... - w umyśle Dzikiej Mrówki zbudziło się podejrzenie.

- Co takiego, synku?

- Tato - podejrzenie przerodziło się gwałtownie w pewność, gdy na szerokich, solidnych wrotach okrąglaka Pixi dostrzegł olbrzymi kolorowy afisz. Na afiszu przeważał kolor czerwony, a centralnym punktem afisza był rogaty łeb szarżującego byka. - To arena!

- Arena - potwierdził obojętnym głosem Tata. - W każdym prawie mieście hiszpańskim jest arena. W jednym większa, w innym mniejsza.

- Tato, mieliśmy iść na walkę byków - przypomniał Dzika Mrówka.

- Fakt, obiecał Tata! - zawtórował jak echo Jarek.

- Pamiętam, pamiętam - roześmiał się Tata - zresztą przy was trudno zapomnieć. O swoich przyjemnościach to zawsze pamiętacie, tylko z obowiązkami trochę trudniej.

Ponieważ była to akurat sobota, więc następnego dnia, czyli w niedzielę, odbywała się duża corrida, na którą Tata kupił trzy bilety. Co prawda minę miał raczej mało radosną, gdy przyszło do płacenia za one bilety, ale radość bijąca z piegowatych gąb braci-bliźniaków kompensowała w zupełności smutek malujący się na twarzy Taty.

Niedziela zatem stanęła pod znakiem corridy. Arena wewnątrz wyglądała jak cyrkowy namiot, tylko znacznie, znacznie większy. I zamiast dachu nad głowami rozpościerało się błękitne niebo bez najmniejszej nawet chmurki. Za to z ogromnym słońcem.

Wysypaną żółciutkim piaskiem arenę otaczała drewniana ściana-bariera wysokości człowieka, wykonana z solidnych belek i pomalowana na jaskrawoczerwony kolor. Za barierą wznosiły się amfiteatralnie rzędy z ławkami, a wyżej, pod samą już ścianą areny, kryta galeria z kolumnami i łukami w stylu mauretańskim. Kolumny ozdobione były bogato motywami roślinnymi rzeźbionymi w kamieniu. Między łukami cieszyła oczy misterna siatka geometryczno-roślinnego ornamentu. Tam też, gdzie panowała drobina cienia na rozgrzanej patelni amfiteatru, znajdowały się najlepsze i najdroższe miejsca, a kobiety zasiadające między kolumnami zwracały ogólną uwagę zebranych widzów swymi kolorowymi, bogatymi strojami i wysoko upiętymi na kruczoczarnych włosach mantylami z delikatnych, o skomplikowanych wzorach, hiszpańskich koronek.

Na arenie panował podniecony, odświętny ruch. Tłum zebrany wokół żółtego piasku szumiał jak olbrzymi rój pszczół. Wreszcie na arenie pojawił się barwny pochód. Na czele pochodu, w świetnym stroju, dosłownie kapiącym od ozdób i haftów, szedł znany w mieście i całym kraju matador, uzbrojony w szpadę i muletę, jaskrawoczerwoną płachtę ciężkiego materiału osadzoną na drewnianym drągu.

Pojawienie się matadora wywołało burzliwą owację na całej widowni,, zagrzmiały oklaski i okrzyki, a nad głowami zgromadzonych zafalowały kolorowe szale, chusty, kapelusze, wielobarwne chorągiewki i flagi.

Matador wkroczył na środek złocistej areny, stanął, skłonił się nisko, zamiatając nieomal kapeluszem piasek pod nogami, przed najgłówniejszą ze wszystkich lożą, w której zasiadali miejscowi dostojnicy.

Powoli milkła burzliwa owacja, aż wreszcie tłum zgromadzony w amfiteatrze zamarł w pełnym oczekiwania milczeniu. I w to milczenie tysięcy ludzi wdarł się głośny skrzyp otwieranej bramy, a po chwili, przy wtórze werbla kopyt bijących o ziemię, wpadł na arenę główny - obok matadora - bohater rozpoczynającego się widowiska. Byk. Ciemny, o krótkim karku i silnych, szerokich rogach.

Raz po raz na widowni wzbijały się to gromkie brawa i okrzyki nagradzające kolejną udaną ewolucję matadora, to znów gwizdy i wyzwiska, gdy jakiś fragment walki nie przypadł zebranym do gustu.

- No i jak, chłopcy? - zapytał Tata synów po pierwszej walce, gdy zakłutego według widowiskowego rytuału byka ściągnięto za tylne nogi z piasku areny, matador kłaniał się pięknym paniom w wysokich mantylach, a piękne panie słały matadorowi uśmiechy i rzucały kwiaty na zakrwawiony piasek.

Chłopcy przez chwilę milczeli.

- Dwojako, Tato - odezwał się pierwszy Dzika Mrówka.

- Widzę, że coś nie bardzo przypadła wam do gustu walka byków.

- Nie, warto zobaczyć na własne oczy - stwierdził Jarek - ale ten byk to ma za mało szans.

- Właśnie - podchwycił Marek. - On wcale ich nie ma. No, bo z jednej strony i pikadorzy na koniach, i te takie dzidy ze szpikulcami i wstążeczkami, co bykowi wbijają w kark i matador ze szpadą, a z drugiej jeden jedyny byk z własnymi rogami. To nic śmiesznego. A gdyby tak wpuścić stado byków i jednego matadora? - zastanowił się głośno, - Niech wtedy pokaże, co potrafi.

- Albo jeszcze inaczej - zaproponował Jarek - jeden byk i jeden człowiek, ale bez szpady. Zęby tak jak Ursus w “Quo vadis" skręcił bykowi kark.

Rozpoczęła się druga walka. Tym razem widocznie matador był mniej sprawny, bo gwizdów i wymyślań było znacznie więcej niż braw. Co prawda ani Tato, ani obaj chłopcy nie zauważyli żadnych rażących niezręczności, ale widzowie gestykulowali namiętnie, dyskutowali między sobą głośno i raz po raz zrywały się śmiechy i gwizdy zamiast braw. Niemniej jednak i teraz zniesiono z areny byka, a nie matadora, który jednakże nie dostał ani uśmiechów, ani kwiatów od pięknych seńorit siedzących pod arkadami.

- Już wiem! - krzyknął w pewnym momencie Pixi głośno, że aż kilkunastu hiszpańskich sąsiadów odwróciło głowy w ich kierunku.

- Cicho - skarcił go Tata.

- Ojej, a jak oni krzyczą na cały regulator to dobrze - obruszył się Marek. - A ja już wiem! - powtórzył jeszcze raz. - Wiem, jak można zrobić ciekawą corridę. Na lodzie!

- Na lodzie? - zdziwił się Tata.

- Oczywiście. Nie pamiętasz, Jaro, jak występował balet radziecki na lodzie na lodowisku w Olivii? Tam też jeden taniec to była corrida.

- Pamiętam. Fakt - potwierdził Jarek. - Ale tam był balet i nie było byka.

- Nie ma problemu. Tam był balet, a tu można by zrobić prawdziwą corridę. Dla byka specjalne łyżwy. Albo nie, takie podkowy z kolcami jak na oponach motocyklów do wyścigów na lodzie. O, to lepiej, boby się nie ślizgał. A matador na łyżwach. Ze szpadą, oczywiście. I z muletą!

- Jak ze szpadą, toby zabił byka w końcu.

- No, tak - Marek się zamyślił. - Szkoda byka.

- Właśnie. Fakt. Szkoda.

- To może by tak. Matador by musiał jeździć na łyżwach dookoła byka i tak go drażnić muletą, żeby byk stracił głowę i żeby biegł to w tę, to w drugą stronę. I jakby upadł na lód, toby był punkt dla matadora. A jakby upadł matador, to byłby punkt dla byka. I tak trzy tercje po dziesięć minut. A punkty by były na tablicy świetlnej. Jak w hokeju. I po trzech tercjach by ogłaszali, kto zwyciężył. Jak matador, toby się panie uśmiechały do niego i rzucały kwiaty na lód, a jak byk, toby się seńority uśmiechały do byka, a on te kwiaty, co one rzucają, by zjadał. I to by była dopiero fajna corrida. I byków by trzeba było mniej. A co mądrzejsze byki, toby można wyuczyć jeżdżenia na łyżwach po lodzie.

- A ciebie, Marek, to może by można było nauczyć, żebyś tyle nie gadał i nie przeszkadzał innym - skarcił niesfornego syna Tata. Pixi zamilkł i zaczął przyglądać się popisowym ewolucjom sławnego bykobójcy.

W poniedziałek po południu Tata musiał jechać do agenta do miasta i nie chciał zabrać ze sobą chłopaków. Zostawił ich więc na statku przykazując obu synom posłuszeństwo oficerowi służbowemu i zakazując im samodzielnej wyprawy do miasta.

- Tata to myśli, że z nas małe dzieci - narzekał teraz Pixi stojąc oparty o nadburcie i obserwując załadunek ciężkich skrzyń.

- Fakt. Przepłynęliśmy niemal dokoła, całej Europy i sterczymy na statku zamiast zwiedzać - wtórował mu równie rozgoryczony Jarek.

Chłopcy przez chwilę stali w milczeniu.

- Ty, Jaro, Tata nam zabronił wychodzić do miasta?

- A co, nie wiesz? Zabronił. Sam słyszałeś.

- Nie o to chodzi. Tata powiedział, żebyśmy nie wychodzili do miasta? Tak czy nie?

- Tak. Fakt.

- Ale nic nie mówił, czy wolno nam wyjść ze statku na teren portu?

- No, nie mówił - Jarek spojrzał na brata.

- Więc do portu, to byśmy mogli wyskoczyć. No nie?

- Bo ja wiem - zawahał się Jego Brat. - Tata by chyba nie był za bardzo zadowolony.

- A ja myślę, że nie byłoby tak źle. Bo co innego do miasta; a co innego do portu. Tu nam się nic nie może stać. Strażnicy pilnują na bramach i w ogóle...

- No, to może chodźmy - Jarek powiedział to jakimś niezbyt pewnym głosem.

- A wiesz co - Dzika Mrówka jakby tylko na to czekał. - Chodźmy zobaczyć port. Masz dobry pomysł - Marek klepnął brata po plecach.

- Ja? - Jarek otworzył szeroko buzię ze zdziwienia.

- Dobra, dobra - Pixi machnął lekceważąco ręką. - Idziemy.

- Mrówa, Tata coś mówił o oficerze służbowym. Może byśmy mu powiedzieli - zaproponował Jarek.

- Eee, co mu tam będziemy w pracy przeszkadzać. Przed chwilą zeszedł do ładowni. Sam widziałem.

Chłopcy zbiegli po trapie i znikli między stertami ładunku zgromadzonymi na nabrzeżu.

- Jaro, popatrz, te skrzynie są aż z Japonii! - zawołał w pewnym momencie Pixi.

- Skąd wiesz?

- Bo napisane TOKYO-JAPAN. I jeszcze jakieś krzaczki narysowane, ale tego to już nie umiem przeczytać. Obojętnie. Żeby tak popłynąć do Japonii - westchnął Marek.

- Chodźmy do Szkoły Morskiej to popłyniemy i do Japonii, i do innych portów.

- Pewno, że pójdę.

Chłopcy poszli dalej. Przy nabrzeżu stał jakiś niewielki, ale za to bardzo obdrapany i jakby zupełnie opuszczony statek. Cienki, piszczałkowaty komin sterczał niczym strach na wróble, farba odpadała całymi płatami. Gdzieniegdzie widać było wyraźnie tyle warstw jednej farby na drugiej, tyle kolorów przebijających i mieszających się nawzajem, że statek wyglądał, jakby ktoś niechcący rozlał parę kubełków rozmaitych farb podczas silnego wiatru. I to w dodatku przez duże sitko.

Dziób tego dziwnego statku był poobijany ze wszystkich możliwych i niemożliwych stron. Blachy burt nosiły rozliczne ślady bezpośrednich kontaktów małego stateczku z nabrzeżami wielu portów albo też - co nie byłoby zbyt dziwne - z burtami innych statków.

- O rany, co to za pirat? - zdziwił się Jarek.

- A może to i faktyczny pirat?

- Coś ty, pod koniec dwudziestego wieku? I w środku Hiszpanii piraci?

- A co? Wszystko możliwe. Mogą udawać zupełnie niewinnych marynarzy, a w rzeczywistości... ho! ho!

- Zobaczymy, skąd jest ten statek.

Chłopcy podeszli do rufy stateczku. Napis wymalowany koślawymi białymi literami głosił, że portem macierzystym tajemniczego stateczku jest Las Palmas de Gran Canaria.

- Z Wysp Kanaryjskich - stwierdził Marek.

- Fakt.

- Ale popatrz. Pod spodem wyraźnie widać inne litery. Przyspawane były to i je widać, choć zamalowane.

- Aha... - zainteresował się Jarek. - Rzeczywiście.

- No, widzisz - Marek przechylił się, żeby przeczytać tamte litery spod spodu, te zamalowane. - Torro - przesylabizował w końcu.

- Ty, to pewno dawna nazwa statku. A dobrze odczytałeś?

- Chyba tak.

- Co to znaczy?

- Jaro, Jaro! Nieważne co to znaczy i jak się przedtem nazywał, my go nazwiemy tak.

- Torro! Toby pasowała taka nazwa do pirackiego statku.

- W sam raz. Jak ulał. Ale jak myśmy przeczytali, to inni też potrafią.

- Z daleka nie widać. A może oni tak przemalowują po wyjściu z każdego portu? Zęby zmylić ślady?

- Możliwe. A tam są jeszcze jakieś inne litery oprócz tych, co odczytałeś?

- Są. Zaraz przeczytam. Taki jakiś krótki napis. Sześć liter. Czekaj. Nie widzę dobrze. E...R... To końcowe, A tych na początku nie mogę odczytać.

- Co to może znaczyć: ...ER?

- To na pewno nazwa portu. Ale jakiego?

- Może ALGIER?

- Nie. Pierwsza litera nie wygląda na A, Za chuda. To nie może być Algier. Jaki to port w pobliżu może mieć nazwę sześcioliterową i kończyć się na ER?

- A dlaczego w pobliżu?

- Coś mi mówi, Jaro, że taki mały statek piracki działać może tylko na Morzu Śródziemnym albo gdzieś koło Afryki. Nie dalej.

- No, to jaki to port?

- A co, może ja mam mieć cały atlas świata w głowie. Przecież uczyłeś się tak samo jak ja, to możesz ty wymyśleć. Rusz głową.

- Znowu zaczynasz?

- Nie zaczynam. Myśl intensywnie.

Obaj chłopcy zamilkli. Nagle Jarek krzyknął:

- Mam!

- Co się tak drzesz? Co masz?

- Port. Mam port Sześć liter i kończy się na ER. A na początku chuda litera.

- Jaki?

- Uczyłeś się tak samo jak ja geografii w szkole. To pomyśl.

- Nie wygłupiaj się. Mów.

- No, dobrze. Znaj pana. Jak nie możesz sobie sam dać rady...

- Jaro... żebym nie musiał stać się. nieprzyjemny. Mów.

- To proste. TANGER!

- Tanger? - powtórzył Marek. - A wiesz, że to nawet pasuje. To było kiedyś międzynarodowe gniazdo przemytników, piratów i Bóg wie kogo jeszcze.

- A widzisz - Jarek spojrzał z góry dumnie na Dziką Mrówkę.

- Trafiło się ślepej kurze - mruknął pod nosem Pixi, ale tak cicho, że Jego Brat mógł udać, że tego nie dosłyszał.

W tym momencie z pomieszczeń małego obdrapanego stateczku wynurzył się na pokład stary człowiek. Siwe, gęste włosy kłębiły się na głowie i okalały w niechlujnych strąkach opaloną prawie na brąz twarz, pobrużdżoną gęstą siatką zmarszczek. Człowiek ubrany był w rozdartą na plecach flanelową koszulę w kratę i poplamione czerwoną farbą, wyblakłe i połatane dżinsy ściągnięte skórzanym, wąziutkim paskiem pod obszernym brzuchem. Rękawy koszuli miał zawinięte do łokci, a całe ręce pokrywał zawiły, różnokolorowy tatuaż.

- Ty, ale pirat! Typowy - szepnął Marek do Jarka.

- Aha! Typowy pirat - odszepnął Jarek do Marka. - Brakuje mu tylko opaski na oku i drewnianej nogi.

W tym momencie stary człowiek podszedł do burty i chłopcy wyraźnie zobaczyli, że KULAŁ! Najwyraźniej KULAŁ!

Tymczasem stary człowiek dokuśtykał do burty małego stateczku, oparł się o zardzewiały reling, splunął do wody i wyciągnął fajkę z kieszeni.

I fajkę też ma! Chłopcy teraz już byli całkowicie przekonani. Wszystko się zgadzało co do joty z ich wyobrażeniem o piracie.

Stary człowiek tymczasem nabił fajkę, zapalił ją i spoglądając na obu chłopców powiedział coś po hiszpańsku ochrypniętym, skrzeczącym głosem.

- Uciekajmy! - dał znak na wszelki wypadek Dzika Mrówka i obaj chłopcy poderwali się nagle do gwałtownego biegu, ku wyraźnemu zdumieniu starego człowieka, który wyjął fajkę z ust i znowu splunął do wody.

Marek i Jarek tymczasem przycupnęli za skrzyniami.

- Popatrz na tego faceta. O tam - Marek ostrożnie wskazał ręką przed siebie.

Rzeczywiście. Pomiędzy skrzyniami zgromadzonymi na nabrzeżu kręcił się jakiś człowiek. Szczupły, o kruczoczarnych włosach i cerze prawie zupełnie brunatnej, ubrany w różową koszulę i jasne, poplamione spodnie. Słomkowy, ongiś żółtawy kapelusz zsunięty był na tył głowy, a oczy podejrzanego już na pierwszy rzut oka nieznajomego kryły duże, ciemne, przeciwsłoneczne okulary.

- Zupełnie jak z gangsterskiego filmu - szepnął Jarek.

- Pssst - syknął Dzika Mrówka. - ON nie jest z gangsterskiego filmu, on JEST GANGSTEREM! Ja to CZUJĘ Kapujesz? O, tu - Dzika Mrówka dotknął wskazującym palcem bliżej nieokreślonego miejsca, gdzieś tak między żołądkiem a sercem.

Pełni napięcia obserwowali tajemniczego nieznajomego.

- To Mulat - szepnął w pewnym momencie Marek.

- Fakt - zgodził się machinalnie Jego Brat,; choć nie bardzo wiedział, dlaczego Pisi doszedł do takiego wniosku. Jemu na przykład wydawało się raczej, że podejrzany człowiek w ciemnych okularach jest po prostu mocno opalony.

Obserwowany tymczasem kręcił się od skrzyni do skrzyni, oglądał je uważnie i coś tam od czasu do czasu zapisywał na karteczce.

- Szuka szyfru - wyjaśnił szeptem Dzika Mrówka.

Śledzili podejrzanego nieznajomego przez dłuższą chwilę i już zaczęły im drętwieć nogi od przykucniętej, mocno niewygodnej pozycji, ale obaj bali się nawet ruszyć. Po pierwsze, żeby nie spłoszyć nieznajomego, a po drugie, żeby ten, gdy zauważy, że jest śledzony, nie zareagował gwałtownie. Na przykład mógł wyciągnąć spod pachy (oni zawsze noszą broń pod lewą pachą - przypomniał sobie Dzika Mrówka wiele oglądanych filmów gangsterskich czy przemytniczych) pistolet z tłumikiem i - bach! bach! Co dla takiego ciemnego typa znaczy dwóch chłopców. Albo wyjmie z kieszeni sprężynowy nóż, otworzy go jednym naciśnięciem palca i celnie rzuci. Załatwi ich cicho, bez żadnego hałasu. Nie, w takim wypadku musiałby mieć dwa noże i rzucać od razu z obu rąk, ale kto wie, co taki gangster potrafi. Lepiej zatem siedzieć cicho, jak mysz pod miotłą, i czekać co będzie dalej.

Tak myślał Dzika Mrówka skulony za skrzynią z napisem SAFI. Jego Brat zaś nie mógł ze strachu w ogóle myśleć o ni-. czym innym, jak tylko o tym, żeby tamten wreszcie sobie po? szedł i żeby oni mogli wyjść z kryjówki i wrócić na bezpieczny statek.

Przy ostatniej skrzyni nieznajomy stał dość długo i kilkakrotnie sprawdzał numery i napisy ze swoimi notatkami. Wreszcie gwizdnął (pewno to sygnał! - pomyślał Dzika Mrówka - sygnał dla wspólnika), zsunął kapelusz na oczy, schował karteluszki z notatkami i wyszedł spomiędzy skrzyń kołyszącym się krokiem.

- Idziemy - zdecydował Dzika Mrówka.

- Dokąd? - wyjąkał obolały od niewygodnej pozycji Jego Brat.

- Za facetem - wyjaśnił krótko Marek.

- Po co?

- Jak to: po co? - Pixi zatrzymał się gwałtownie. - Czy ty nic nie kapujesz?

- Nie za bardzo - skrzywił się Jarek. - Uważaj - zaczął Marek, ale przerwał - czekaj, najpierw inna sprawa. Zdecydowałem założyć biuro detektywów pod nazwą PINKERTON AND CO. Mogę cię przyjąć na wspólnika - zakończył łaskawym tonem.

- Na wspólnika?

- Oczywiście. Ja będę P. PINKERTON, czyli PIXI PINKERTON, a ty możesz być AND CO. Chcesz?

- Chcę. Ale może damy inną nazwę.

- Niby jaką?

- Na przykład PINKERTON BROTHERS.

- Nie - orzekł po krótkim namyśle Dzika Mrówka. - Ja wymyśliłem, to niech będzie po mojemu. Nie zgadzam się. A ty możesz być - powiedzmy nie AND CO, ale AND COMPANY. Zgoda.

- Niech będzie - zgodził się Jego Brat. - Ale o co chodzi?

- Zaraz ci powiem. Czuję, że to pachnie jakąś skomplikowaną historią - kiwnął głową w kierunku obdrapanego stateczku na rzece. - Bo weź tylko na rozum i sam pomyśl. Statek o przemalowanej nazwie, a kto wie, może i cały przemalowany. Widziałeś, że spod spodu wychodziła jakaś inna farba.

- Widziałem.

- To raz. A tamten stary na statku. Wykapany pirat. Albo przemytnik.

- Może lepiej przemytnik - poddał Jarek.

- Niech będzie przemytnik - zgodził się łaskawie Pixi. - Albo handlarz żywym towarem.

- Żywym towarem?

- Aha, nie wpadłeś na to?

- Nie wpadłem. Fakt.

- Prawdziwy detektyw musi brać wszystko pod uwagę. No to mamy starego ze statku. Teraz ten w różowej koszuli.

- No?

- To może być albo łącznik gangu, albo jakiś z przeciwnej mafii. Sprawdzał, jaki towar idzie na statek. Bo oni mają pewno swój szyfr. Specjalny. Widziałeś, jak szukał napisów i notował numery. My też potem musimy zanotować.

- Po co?

- Ojej, nie bądź dziecinny. Prawdziwy detektyw nie pomija żadnego, nawet najmniejszego śladu. Widziałeś filmy o Sherlocku Holmesie? Ale teraz musimy iść za tym w różowej koszuli.

- Za tym w koszuli? - w głosie Jarka można było wyczuć pewną obawę.

- Co się łamiesz? Albo jesteśmy P. PINKERTON AND COMPANY, albo rozwiązuję spółkę i będzie sam PIXI PINKERTON. No to jak, idziesz?

- Idę.

I chłopcy poszli za nieznajomym w różowej koszuli i w słomkowym kapeluszu. Szli w pewnym oddaleniu, przemykali się pod ścianami magazynów, chowali się za stojącymi na torach wagonami kolejowymi.

- Trzeba dać nazwy obu facetom - powiedział w pewnym momencie Dzika Mrówka.

- A po co?

- Żeby, jak będziemy mówili o nich, osoby postronne nie wiedziały, o co chodzi. Zęby nikt się nie domyślił.

- Ale my i tak mówimy po polsku, to jak nas ktoś zrozumie? - zapytał po chwili Jarek. Marek zmieszał się przez moment.

- Mniejsza o to, że po polsku. A może ktoś zna polski. Musimy być na wszystko przygotowani. Więc ja proponuję, żeby tego na statku nazwać ,,Old Jack", a tego w różowej koszuli - “Mulat". Zgoda?

- A dlaczego: “Jack"? Przecież to chyba Hiszpan. Może Jose albo jakoś inaczej, ale po hiszpańsku.

- Eee, z ciebie to konspirator do kitu. Jeżeli stary jest Hiszpanem, to trzeba mu dać nazwę angielską. Dla niepoznaki. No, więc pamiętaj, Old Jack i Mulat. I żebyś inaczej nie mówił. A teraz chodźmy.

“Mulat" tymczasem doszedł do bramy portowej i przeszedł przez nią pozdrawiając umundurowanego strażnika niedbałym, przytknięciem palców do ronda kapelusza.

- Widzisz - szepnął Pixi do brata - mamy kolejnego wspólnika. Mulat zna się ze strażnikiem. Pewno też w gangu. Idziemy dalej?

- Ale Tata... - zaoponował Jarek.

- Tata nie wiedział, że jest taka sprawa. A my nie możemy przepuścić okazji. Mulat nie wie, że jest śledzony i może zdradzić melinę gangu. Trzeba kuć żelazo, póki gorące. Jak się boisz, to ja idę sam.

- No, jak tak - ustąpił Jarek.

Strażnik przy bramie spojrzał leniwym wzrokiem na chłopców, potem uśmiechnął się, z wyraźnym wysiłkiem maskując znudzone ziewnięcie. Byli w mieście.

- Teraz trzeba uważać, żeby nie stracie Mulata z oczu! - Marek przyspieszył kroku.

Na szczęście przechodniów nie było dużo,, a różowa koszula śledzonego widoczna była z daleka.

Mulat szedł żwawo szerokim bulwarem ciągnącym się wzdłuż rzeki.

- Spójrz, stary - Dzika Mrówka zatarł ręce z zadowoleniem - Mulat nie domyśla się nawet, że jest śledzony. Idzie jak po sznurku. A my za nim.

W tym momencie nieznajomy w różowej koszuli przystanął na chwilkę i schylił się poprawiając coś przy bucie. Marek szarpnął brata za rękę i zaczął z niezwykłą uwagą przyglądać się Złotej Wieży.

- Popatrz, Złota Wieża - wyciągnął rękę w jej kierunku.

- Coś ty, przecież wiem. Oglądaliśmy ją już - żachnął się Jarek. - Tymczasem Mulat nam zniknie. Co ty wyprawiasz? - próbował się wyrwać bratu.

- Zaraz, zaraz, nie widzisz, że Mulat się schylił?

- Widziałem. No i co z tego? Pewno mu sznurowadło się rozwiązało. Mnie też często się rozwiązuje.

- Ależ z ciebie naiwniak, Jaro. Nie czytałeś, że to taki trik. Niby schylasz się do buta, niby, że wiążesz sznurowadło, a tymczasem spod kapelusza zerk do tyłu. Zobaczyć, czy cię ktoś nie śledzi. No, już możemy iść. Mulat skręcił w prawo.

- Rozdzielamy się - .zakomenderował Marek. - Ja idę po tej stronie uliczki, ty po tamtej. Tylko pilnuj go, żeby gdzieś nie zniknął w tych zaułkach.

Tymczasem Mulat szedł znów proste bez oglądania się i przystawania. Skręcił dopiero w uliczkę San Diego.

Gdy chłopcy dobiegli do zakrętu, w pustej uliczce nie było Mulata!

- Uciekł nam! - jęknął Jarek - tyle trudu nadaremnie. I Tata nas okrzyczy, i nic żeśmy nie wykryli.

- Nie łam się. Prawdziwy detektyw nigdy się nie łamie - pocieszał go Marek. - Poczekaj, poczekaj, trzeba uruchomić aparat dedukcji, czyli przeprowadzić pracę myślową. Jeżeli Mulat znikł tak od razu, to znaczy wszedł do którejś z bram domów, Uliczka jest krótka i do następnego rogu ma zaledwie cztery domy. A więc teren poszukiwań zawęża się znacznie. Weźmy pod uwagę dom pierwszy. - Marek podszedł do drzwi prowadzących wprost z ulicy zapewne na schody wąskiej, starej kamieniczki. Ujął delikatnie za klamkę. Nacisnął. - Zamknięte. A więc raczej należy wykluczyć ten dom, bo słyszelibyśmy zamykanie drzwi. A poza tym kwestia czasu. Jeżeli Mulat miałby klucz, to trochę by trwało, zanimby otworzył. Jeżeli nie miał kluczy, to też musiałby czekać chwilę na otwarcie.

- Niby racja - przytaknął Jarek. - Ale mogło być też tak, że drzwi były otwarte, Mulat wbiegł i zamknął od środka.

- Widzę, że zaczynasz myśleć - Marek łaskawie pochwalił Jego Brata. - Ale wtedy słyszelibyśmy trzask zamykanych drzwi. Weźmy teraz drugi dom. Drzwi otwarte, ale w drzwiach leży pies. O, już nawet szczerzy na nas zęby. Gdyby ktoś przebiegł koło niego, toby nie leżał. Na obcego by pewno szczekał, a do swojego by się łasił. Odrzucamy drzwi drugiego domu. Przejdźmy do trzeciego. Obok drzwi wejściowych jest mała winiarnia. Otóż to! - Marek zatrzymał się. - Nic nie widzisz? - zapytał brata.

- A co mam widzieć?

- Jak ty się pytasz, co masz widzieć, to znaczy, ze nic nie widzisz - Marek machnął ręką. Przypatrz się tym plastykowym paskom, co zasłaniają wejście.

- No i co?

- Kołyszą się? - zapytał Marek.

- Trochę kołyszą. Fakt - stwierdził Jego Brat.

- Otóż to! - Dzika Mrówka poślinił palec i podniósł go do góry. - A wiatr nie wieje. No i jaki wniosek, Jaro?

- Że ktoś poruszył te paski.

- Nabierasz przy mnie bystrości umysłu. Jeszcze będą z ciebie ludzie, tylko musisz ze mną więcej przestawać. Mówisz, że ktoś poruszył te paski. A ja wiem KTO.

- Uważasz?

- Mowa. Jasne, że Mulat. Ponieważ uliczka jest pusta, więc paski potrącił człowiek wchodzący, a nie wychodzący z winiarni. A że przed chwilą skręcił tu Mulat, więc dziewięć do dziesięciu, że to on właśnie.

- To i mamy melinę, Pixi. Wracamy na statek. Już późno. Tata będzie się gniewał.

- Jeszcze moment. Mówiłem dziewięć do dziesięciu, a Pinkerton musi mieć pewność. Dziesięć do dziesięciu! Obojętnie.

- Ale jak sprawdzisz

- Nie ja, tylko ty.

- Ja?

- Ty. Wejdziesz do winiarni, spytasz o byle co. O drogę na przykład.

- Po jakiemu?

- Po angielsku. Zresztą obojętnie, w jakim języku, tylko żeby nie po polsku, bo wtedy jest ślad.

- Ale ja nic nie zrozumiem, co mi odpowiedzą.

- I nie musisz. Bo to tylko dla pozoru. Właściwe zadanie, to rozejrzeć się, czy nie ma Mulata. Wtedy mamy pewność.

- Dlaczego ja mam iść, a nie ty?

- Po pierwsze, że jestem szefem biura detektywów P. PINKERTON AND COMPANY, a po drugie, że ja zwracam uwagę, bo mam za inteligentny wyraz twarzy. A twoja to taka przeciętna, że nikt jej nie zapamięta.

- Mrówa, znowu zaczynasz?

- Nie chciałem cię dotknąć. Obojętnie. Ale prawdy nie da się ukryć. No, to idź - pchnął lekko brata w kierunku winiarni, a sam ukrył się w następnym domu.

Jarek wszedł do winiarni, ale po chwili wypadł z niej pędem.

- Jest, jest! - wyrzucił z siebie podniecony - siedzi przy bufecie i rozmawia z barmanem. Nie mogłem nikogo zapytać o drogę, bo tylko oni dwaj byli w całej winiarni.

- I co zrobiłeś?

- Zajrzałem i uciekłem.

- Oj, Jaro, Jaro, boję się, że spłoszyłeś ptaszka. Jedyna nadzieja, że jak spojrzał na twoją gapiowatą minę, to nic nie podejrzewa w dalszym ciągu. Po prostu pomyślał, że jakiś przygłupek pomylił sklepy.

- Mrówa... trzeba było samemu iść, jak takiś mądry.

- Ja nie mogę. Jestem szefem, a po drugie jak ty wpadniesz, to ja prowadzę w dalszym ciągu poszukiwania i całe śledztwo, a jak bym ja wpadł, to ty nie ruszysz na krok dalej.

- Idziemy już na statek.

- Idziemy, idziemy, tylko trzeba zapisać adres. Masz kawałek papieru?

- Nie, nie mam.

- Ty byś coś kiedyś miał.

- A ty masz?

- No... też nie. Ale wobec tego zapamiętaj ulicę. Calle San Diego. I nazwę winiarni.

- Winiarni nie trzeba. Na tej uliczce nie ma innej.

- Zapamiętaj, jak ci mówię. Nigdy nie wiadomo, co się może przydać.

Gdy chłopcy dotarli na statek, Tata, niestety, już wrócił od agenta i nie był absolutnie w najlepszym humorze.

- Gdzieście byli? - zapytał tonem nie wróżącym nic dobrego.

- My, Tato... tylko na chwilę - zaczął Marek. - A mówiłem, żeby nie wychodzić samym - Tata wyraźnie nie był nastawiony do żartów.

- Ale my tylko tak... - Dzika Mrówka w pierwszej chwili chciał powiedzieć ojcu o założonym właśnie tego popołudnia prywatnym biurze detektywów P. PINKERTON AND COMPANY i o wielce owocnej działalności tego biura, ale wziąwszy pod uwagę aktualny ojcowy humor zrezygnował z wszelkich wyjaśnień i przyjął opracowaną w szkole metodę pod nazwą “obojętnego bełkotu". Polegała ona na tym, żeby mówić byle co, żeby operować zlepkiem rozmaitych słów. W takich przypadkach unikało się kłamania, a pytający najczęściej gubił się w “obojętnym bełkocie".

- Dosyć tego - Tata rozgniewał się naglę zupełnie na serio. - Do końca rejsu nie wyjdziecie za karę ze statku.

- No, nie, Tato, taki okrutny to Tata nie jest. Mama, toby na pewno zrozumiała. Do samiusieńkiego końca rejsu bez wyjścia? - głos Marka stał się bardzo jękliwy. - W następnej klasie mamy z geografii Afrykę i afrykańskie porty będą nam NIEODZOWNIE potrzebne.

- No... może nie do samego końca... - Tata powoli zaczął mięknąć i odwrócił się od chłopców.

Marek wykorzystał to i mrugnął porozumiewawczo do Jego Brata. Mrugnięcie to oznaczało “dobra nasza, zaraz wyjdziemy na swoje".

- ...nie wyjdziecie za karę w następnym porcie - dokończył Tata.

- W Maroku nie wyjść? - w głosie Marka wyczuć można było szczere, nie udawane oburzenie. - To też Afryka. I dodatkowo Tata sam mówił, że tam bardzo ciekawie.

- Mówiłem, ale z wami to nie-można dojść do żadnego ładu.

- My już ostatni raz... Tato - teraz głos Marka miał wyraźnie błagalne brzmienie.

- No... za karę nie wyjdziecie już więcej w Sewilli - zdecydował Tata.

Marek mrugnął znowu do brata, słyszał bowiem przed chwilą, ze ich statek ma wyjść z Sewilli następnego dnia około dziesiątej rano.

Żeby jednak został jakiś ślad działalności dydaktycznej Taty, po zakończeniu przykrej rozmowy Tata poszedł do kabiny chłopców i dopisał w spisie RZECZY ZAKAZANYCH:

NIE OPUSZCZAĆ STATKU BEZ ZEZWOLENIA OJCA!

Wieczorem Marek wyciągnął zakurzony już nieco “Pokładowy Dziennik Podróży" i zanotował wszystkie wydarzenia ostatniego popołudnia i wszystkie swoje wnioski. Następnie wsunął “Dziennik" pod dolną szufladę w koi. Na wszelki wypadek, gdyby ktoś z bandy Mulata wdarł się do ich kabiny w poszukiwaniu dokumentów prywatnej firmy detektywów P. PINKERTON AND COMPANY.

Gdy przed zachodem słońca wyszli na pokład, w dół rzeki płynął mały, obdrapany stateczek z piszczałkowatym kominem dymiąc obficie.

- “TORRO" - poznali chłopcy, tak bowiem postanowili nazywać tajemniczy statek.

Na dziobie obdrapańca z Las Palmas de Grań Canaria kręcił się Old Jack.

W “Pokładowym Dzienniku Podróży" przybyła kolejna notatka z datą i dokładną godziną wyjścia tajemniczego statku w morze.

ROZDZIAŁ ÓSMY,

W KTÓRYM BLIŹNIACY OKRYWAJĄ SIĘ SŁAWĄ

Pogoda w dalszym ciągu była jak na zamówienie. Gorące słońce nad głowami, gładkie morze dokoła. Przez roziskrzoną - szczególnie gdy się spojrzało pod światło - srebrnozłotą powierzchnię szedł statek unosząc w swych ładowniach skrzynie z polskimi maszynami dla budowanej w Maroku przez polskich specjalistów fabryki kwasu siarkowego, polskie stalowe rury ze śląskich hut dla rurociągów, którymi miała popłynąć ropa coraz częściej odkrywana na Czarnym Lądzie, polskie samochody, które miały przemierzać pustynne, afrykańskie drogi.

A w jednej z kabin pasażerskich statek wiózł coraz dalej i dalej na południe dwóch polskich braci-bliźniaków: Dziką Mrówkę i Jego Brata.

Wszyscy pasażerowie wylegli na pokład i okupowali leżaki ustawione pod najlepszym kątem do słońca. Panie i panowie rozebrani do granic przyzwoitości ociekali tłuszczem rozmaitych olejków i kremów. Gdzieniegdzie leżeli też wolni od wachty i służby marynarze.

- Popatrz, Henryczku - tęga pasażerka z gadatliwej pary małżeńskiej wysmarowywała trzecie już pudełko kremu Nivea, odkąd rozpoczęła słoneczną kąpiel, co zresztą nie było niczym dziwnym biorąc pod uwagę powierzchnię jej ciała - popatrz, Henryczku, jaka to sprawiedliwość na świecie. Tak bym się chciała opalić na brązowo, żeby Kryśka i Zośka spaliły się z zazdrości. Należy mi się chyba za tyle pieniędzy, które zapłaciliśmy za bilety. Tymczasem tu nic, a nic. Tylko skóra mi czerwienieje i pęcherze wyskakują. A popatrz na panów marynarzy. Brązowi niby Mulaci, choć wcale się nie smarują. Ani olejkami, ani kremami.

- Bo, pani dobrodziejko - wtrącił starszy pasażer - oni pracują na słońcu, a nic tak nie pomaga opaleniźnie jak właśnie pot, panie dzieju.

- Ależ, co pan mówi?! Przecież ja się też pocę - na dowód otarła chusteczką twarz - a dalej jestem tylko czerwona. Za tyle pieniędzy - westchnęła. - Aż strach pomyśleć.

- Bo to nie ten rodzaj potu, pani dobrodziejko szanowna -uśmiechnął się starszy pan.

- Co też pan mówi? - zdziwiła się pasażerka. - Pot jest pot.

- To się tylko tak na pozór wydaje, pani dobrodziejko łaskawa. Co innego pot od pracy, a co innego taki od leżenia na leżaku.

- Ależ, duszko, co ty opowiadasz? - wtrąciła się żona starszego pasażera, leżąca na leżaku pod rozpostartym olbrzymim parasolem. - A swoją drogą, jak się teraz wszystko zmieniło. Za moich młodych lat to panienka z dobrego domu nigdy na słońce nie wyszła bez parasolki i długich rękawiczek. Żeby sobie, broń Boże, cery nie popsuć.

- Tak sobie pasażerowie umilali czas na statku, marynarze zaś - jak zwykle - obstukiwali pokłady i nadbudówki ze rdzy, malowali je czerwoną minią, a potem odpowiednią farbą.

- Jaro - Dzika Mrówka wylegiwał się z bratem w ulubionym miejscu na statku, na małym skrawku pokładu pokrytego deskami tuż, tuż koło komina - jak spojrzeć na robotę marynarzy na pokładzie, to ona taka więcej nie do skończenia. Stukają tę rdzę i stukają. Jak zaczną od dziobu, to nim dojdą ze stukaniem do rufy, już na dziobie od nowa zardzewieję. I tak w kółko. Czego jak czego, ale pracy to na statku nigdy nie zabraknie.

- Fakt - przytaknął Jego Brat. - I pomyśleć, że ta robota to po to, żeby statek oddać w końcu na złom.

- Rzeczywiście- zamyślił się Pixi. - To może ja jednak nie pójdę na ten wydział nawigacyjny do Szkoły Morskiej tylko na mechaniczny.

- To ja może też nie...

- Trzeba się zastanowić dokładnie

- Ano trzeba. Póki jeszcze czas.

Ponieważ następnego dnia wypadało Święto Odrodzenia Polski, załoga przygotowywała po południu akademię, a właściwie wieczornicę z tejże okazji. W programie miała być oczywiście część oficjalna, to jest przemówienie okolicznościowe, oraz część artystyczna przygotowana własnymi siłami załogi.

Gdy chłopcy usłyszeli od ojca o tej drugiej, artystycznej, części wieczornicy, Marek spojrzał na Jarka, a Jarek na Marka.

- To może my, Tato... - zaczęli obaj.

- Co może wy?

- Może my też wystąpimy - zakończył Pixi.

- Wy? - zdziwił się Tata. - A w jakim charakterze, jeżeli wolno napytać?

- Jako artyści - Jarek jakby tak trochę wypiął pierś do przodu.

- Artyści? A w jakim programie? - zapytał podejrzliwie Tata. Oczyma wyobraźni ujrzał swych synów umalowanych od stóp do głów w najdziwniejszy z dziwacznych sposobów i produkujących się w radosnym tańcu PTAKA DZIWAKA albo wyczyniających jakieś niezwykle popisy kompromitujące i Tatę, i synów lub - co gorsza - zagrażające zgoła bezpieczeństwu całego statku.

- We własnym. Oczywiście - tym razem Pixi jakby trochę wypiął szczupłą pierś do przodu. - Bo myśmy występowali u nas W szkole.

- Występowaliście? - zapytał Tata patrząc z niedowierzaniem na swych bliźniaków, a minę miał przy tym wyraźnie na temat: “No, no, no, coś takiego".

- Dostaliśmy nawet największe brawa ze wszystkich występujących - Pixi wzruszył ledwo widocznie ramionami i wydął leciutko wargi w geście wyraźnie oznaczającym: “Co to dla nas".

- Największe ze wszystkich - powtórzył Tata. - Ho! ho! - pokiwał zdumiony głową. - A ilu was tam występowało? - zapytał po chwili podejrzliwie.

- Jak to, ilu? - Pixi zająknął się z lekka - no... jakby tu powiedzieć... nas dwóch...

- I mieliście największe brawa ze wszystkich?

- Naprawdę, największe, Tato - zaperzył się Pixi.

- Wierzę, wierzę - roześmiał się Tata.

- Eee, Tata to nie wierzy w zdolności swoich synów - obaj bracia poczuli się najwyraźniej dotknięci takim ojcowskim stanowiskiem - Tata w ogóle nie ma bladego pojęcia, co my potrafimy.

- No, no, nie jest aż tak źle, jak mówicie. Może nie znam dokładnie wszystkich waszych MOŻLIWOŚCI, ale z grubsza wiem, DO CZEGO JESTEŚCIE ZDOLNI i CO POTRAFICIE - niektóre słowa Tata powiedział z takim akcentem i naciskiem, że w końcu chłopcy nie bardzo wiedzieli, czy mówi poważnie, czy żartuje.

- No, to w końcu jak, Tato? Możemy wystąpić czy nie? - zapytał Jarek.

- Naturalnie, że tak. Na statku każda taka inicjatywa jest mile widziana.

- To wobec tego będziemy potrzebować trochę rekwizytów i Tata musi nam w tym pomóc. A do jednego występu będzie nam potrzebny jeszcze ktoś i tym kimś będzie Tata. Dobrze?

- Jeszcze coś - obruszył się Tata - po pierwsze: nie znam waszego programu i nie lubię niczego w ciemno obiecywać, a po drugie: to nie mam ochoty wygłupiać się przed całą załogą.

- Ależ, Tato, zaraz wygłupiać - żachnął się Pixi - po prostu pomożesz nam w występach. W poważnych występach. A rola będzie całkiem prościutka. Tylko kilka ruchów. Nic więcej. Da Tata sobie doskonale radę. Z Taty poczuciem rytmu...

- No, dobra, dobra - Tata machnął zrezygnowany ręką - bo widzę, że mnie na śmierć zanudzicie.

Z rekwizytami nie było większych trudności. Tata bez specjalnego trudu znalazł to, o co synom chodziło, choć bosman był najwyraźniej zdziwiony, gdy nagle ni stąd, ni zowąd ochmistrz przyszedł pożyczyć jego stare robocze spodnie.

Znacznie gorzej było z udziałem Taty w występie, okazało się bowiem, że obaj chłopcy umyślili, że Tata będzie ni mniej, ni więcej tylko... akompaniował na gitarze ich popisom wokalno-muzycznym. Jarek - zajadły amator i doskonały znawca wszystkich modnych zespołów i przebojów - umiał nawet dość dobrze naśladować kilku wykonawców, a Pixi wcale dzielnie dawał sobie radę z perkusją. Brakowało jednakże kogoś, kto by - jak stwierdzili chłopcy - “poprowadził melodię". I to koniecznie na gitarze, bo aktualnie najmodniejsza i najbardziej pasuje.

- Ależ ja nie mam pojęcia o graniu w ogóle, a na gitarze w szczególności - bronił się Tata.

- Nic nie szkodzi - perswadował Pixi.

- Jak to, nic nie szkodzi? - zdumiał się Tata niepomiernie, był bowiem dotychczas głęboko przekonany, że do grania na gitarze potrzebna jest przede wszystkim choć jaka taka znajomość tej sztuki.

- Nie szkodzi, bo melodię puścimy z playbacku - uspokoił Tatę Dzika Mrówka.

- Niby z czego?

- Ojej, Tacie to trzeba wszystko tłumaczyć od samego początku. No, po prostu z magnetu, to jest z magnetofonu.

- Dlaczego nie mówisz od razu jak należy? Ale jeżeli wasza muzyka z tego - jak mu tam - playbacku, to po co jeszcze ja na dodatek?

- Bo Tata będzie imitował, żeby lepiej wyglądało. To bardzo łatwe - dorzucił szybko Pixi, widząc jak Tata skrzywił się z niedowierzaniem - i wszyscy tak robią. Tata nie widział, jak w telewizji czasami śpiewaczka już usta zamknie, a jeszcze głos słychać. To właśnie jest ten playback. Jak się spóźnią albo jak ona wypadnie z rytmu.

- Mówisz, że to dlatego? - zdumiał się Tata - no, no, a ja myślałem, że to coś z nadajnikiem albo z anteną. Zresztą ja tak rzadko oglądam naszą telewizję. A jak wy to chcecie zrobić ten cały playback?

- Zaraz Tata będzie wszystko wiedział. To proste jak obręcz. Wystarczy tylko ze dwa, trzy razy posłuchać melodii, wczuć się w rytm i potem już tylko poruszać do taktu palcami. A reszta sama pójdzie. Jarek, dawaj magnet...

- Mama chyba miała rację, kiedy narzekała na was.

- Mama na nas narzekała??? - twarze obu braci-bliźniaków wyrażały święte i szczere oburzenie.

- Tato, niech Tata bierze gitarę. Zaczynamy pierwszą próbę. Nie ma za dużo czasu...

Wieczorem, po kolacji, gdy już zaszło słońce, w udekorowanej odświętnie świetlicy statkowej zebrali się wszyscy pasażerowie i wolni od wachty członkowie załogi.

Najpierw była część oficjalna. Radiooficer wygłosił przemówienie, a potem kapitan powiedział parę słów i wręczył niektórym spośród załogi pochwały na piśmie za dobrą pracę i wzorową postawę, jak się wyraził. Poinformował też zebranych o dotychczasowych wynikach eksploatacyjnych statku, o planach na najbliższą przyszłość i wreszcie o tym, że statek ich, biorący udział we współzawodnictwie, jak na razie prowadzi w swej grupie i są wszelkie szansę na zajęcie nawet pierwszego miejsca.

- Żeby tylko tak dalej, koledzy - zakończył kapitan swoje wystąpienie zbierając burzliwe oklaski zebranych.

- Klaskać to załoga umie - stwierdził w tym momencie Pixi z wyraźną ulgą w głosie.

- A co, miałeś jakieś wątpia pod tym względem, mały? - odezwał się Jego Brat.

- No, no, jaki znów “mały". Po prostu niewysoki. Mały to jesteś ty. Zupełnie maleńki - obruszył się Dzika Mrówka.

- Nie zapominaj, że mam metr osiemdziesiąt - Jarek spojrzał na brata z góry. Dosłownie i w przenośni.

- To co z tego. Po pierwsze nie metr osiemdziesiąt, a metr siedemdziesiąt dziewięć.

- No, to prawie... - przerwał mu Jego Brat.

- Prawie to nie całkiem - kontynuował Pixi - a po drugie: wzrostu to może i masz prawie metr osiemdziesiąt, ale rozumu to najwyżej na metr dwadzieścia. Zresztą nic dziwnego, wszystko ci poszło we wzrost.

- Uważaj, Mrówa, żebym nie musiał stać się nieprzyjemny.

- Nie podskakuj, nie podskakuj. I zamknij lepiej buźkę, bo ci rozum przecieka.

W powietrzu wyraźnie wisiała duża sprzeczka między braćmi, a kto wie nawet, czy nie zakończyłoby się to jakąś bijatyką, gdyby nie fakt, że rozpoczęła się właśnie część artystyczna akademii. I aktorzy byli proszeni za kulisy, czyli do pentry przylegającej do świetlicy.

Na początku statkowy zespół muzyczny, złożony z gitary i harmonijki odegrał kilka patriotycznych melodii, potem motorzysta usiłował zadeklamować wiersz. Jako trzeci punkt programu prowadzący konferansjer - młodszy kucharz na co dzień - zapowiedział:

- A teraz gościnne występy duetu: DZIKA MRÓWKA I JEGO BRAT w programie własnym.

Oklaski, które się rozległy, były świadectwem, że obaj bracia przez dotychczasowe kilkanaście dni rejsu zyskali życzliwość zarówno wśród załogi, jak i pasażerów.

Śmiech zastąpił oklaski, gdy na scenkę wyszedł Pixi. Na nogach miał tenisówki numer 44, na takiej bowiem dużej stopie żył Tata chłopców. Poplamione farbą spodnie khaki, należące do bosmana, którego obwód w pasie był sporą wielokrotnością obwodu chłopca, zwisały jak luźny worek na wierzchu. Ojcowska marynarka sięgała prawie do kolan, a zawinięte rękawy ukazywały widowni podszewkę w paski.

Na uszy chłopca opadał czarny, elegancki melonik, w którym pan kapitan udawał się zazwyczaj na ląd w brytyjskich portach, a na piersiach wisiała tekturowa tabliczka z wyraźnym napisem:

GIVE ME A PENNY, PLEASE!

Pixi wyszedł na środek scenki podciągając bez przerwy plączące się worko-spodnie, ukłonił się nisko publiczności, zdejmując melonik i ukazując przy tym wypchane gazetami jego wnętrze, po czym wyprostował się, nałożył melonik na uszy, podniósł jedną dłoń, jakby uciszając publiczność, drugą zaś wskazał na drzwi do pentry i powiedział:

- Maestro, please!

Z pentry wkroczył przy dźwiękach cyrkowej melodii Jego Brat ubrany w długie skarpety w kolorowe poprzeczne paski, spodenki gimnastyczne, takąż koszulkę, ale chyba o dobre pięć numerów za obszerną jak na szczupłą sylwetkę wyrośniętego chłopca. Na głowie złocił mu się prawdziwie sportowy, hokejowy kask.

Ukłonił się publiczności i podszedł do leżącej na scenie sztangi z kilkoma ciężarami. Schylił się, uchwycił poprzeczkę.

Muzyka zamilkła.

Jarek stał przez chwilę pochylony nad sztangą, nagle puścił poprzeczkę, uderzył się dłonią w czoło, jakby coś sobie przypominając.

Melodia odezwała się znowu.

Jarek podszedł do rogu sceny, gdzie stała miska z talkiem. Zanurzył ręce w misce, po czym starannie wtarł biały proszek w dłonie. Znowu podszedł do sztangi, schylił się.

Muzyka znowu zamilkła.

Po chwili Jarek wyprostował się, znów uderzył dłonią w czoło. Znów odezwała się melodia. Podszedł do Dzikiej Mrówki. Ten zapiął mu na biodrach szeroki, strażacki pas z klamrami, taki, jakim ubezpieczali się marynarze podczas malowania burt statku lub masztów.

Jarek po raz trzeci podszedł do sztangi.

Muzyka znowu zamilkła.

Jarek złapał sztangę w dłonie, napiął się cały, aż poczerwieniał wyraźnie na twarzy.

Na scenie i na widowni zapanowała pełna napięcia cisza, w której wyraźnie słychać było coraz cięższy oddech Jarka.

Wreszcie chłopak szarpnął, zachwiał się na nogach, z trudem złapał równowagę i przytrzymał sztangę na poziomic piersi.

- Oklaski! - zadyrygował Pixi.

Odezwały się, ale dość skąpe.

- Uwaga! - zawołał znowu Pixi.

Jarek napiął się, poczerwieniał. Oczy wyszły mu na wierzch z wyraźnego wysiłku. Przez chwilę jakby zastanawiał się, co ma zrobić, wreszcie jednak zdecydował się, gwałtownie przykucnął i wyrzucił w górę ręce trzymające sztangę. Ramiona i nogi drżały w wyraźnym wysiłku, ale chłopak utrzymywał - choć z trudem - równowagę.

Znów odezwały się oklaski. Jarek, na drżących nogach, stojąc ze sztangą w wysoko podniesionych dłoniach dziękował za oklaski skłonami głowy.

- No, starczy tego dobrego - odezwał się w pewnym momencie Pixi.

Podszedł do brata, wspiął się na mały stołek, jedną ręką podciągnął opadające wciąż spodnie, a drugą wyciągnął po uniesioną w górę sztangę. Złapał ją w środku, wyjął z rąk Jarka. Zeskoczył ze stołka i przemaszerował przez scenę balansując swobodnie ciężką z wyglądu sztangą.

I śmiech, i oklaski rozległy się równocześnie.

- Światło! - zadysponował Pixi, kłaniając się triumfalnie publiczności.

Po krótkiej przerwie wypełnionej muzyką, widzowie ujrzeli na scenie wcale pokaźną perkusję, a na niej namalowany czarnym flamastrem wielki dziwny stwór z głową mrówki szczerzący białe, duże zęby w szerokim uśmiechu. Obok stał mikrofon, a koło mikrofonu stołek.

Zza kulis wyłonili się teraz obaj bracia z Tatą. Wszyscy trzej mieli na sobie trykotowe żółte koszulki, dżinsy, również żółte, jaskrawe skarpetki i drewniaki na nogach. Na każdej koszulce wymalowana była duża, czarna głowa mrówki szczerząca białe, dorodne zęby. Na głowach cała trójka miała szerokie, meksykańskie kapelusze, które, jak się później okazało, nabył pan Henryczek z małżonką jako pamiątki z Hiszpanii.

Żółta koszulka jedynie na Jarku leżała jako tako, na Pixim natomiast zwisała jak żagiel podczas morskiej ciszy, a na Tacie znów napięta była do ostatecznych granic i lada chwila groziła pęknięciem, a i dziwna mrówka była tu znacznie grubsza niż na koszulkach obu braci.

Zabrzmiały oklaski i śmiechy.

Pixi podniósł do góry dłoń uspokajającym gestem. Oklaski powoli umilkły. Dzika Mrówka siadł za perkusją, która zakryła go niemal całkowicie. Jarek zajął miejsce przy mikrofonie, a Tata oparł nogę na stołku w sposób podpatrzony u jednego z estradowych gwiazdorów młodzieżowej muzyki.

Pixi wyczekał, aż na sali zapanowała cisza, stuknął pałeczką o brzeg perkusji. Na ten znak Tata złapał gitarę i zawisł palcami nad jej strunami. W tym momencie Dzika Mrówka nacisnął nogą włącznik magnetofonu, który ukryty był za kulisami i podłączony do dużego głośnika na sali. Z głośnika popłynęła żwawa melodia, a Tata prawie jednocześnie przebierać począł palcami tuż, tuż nad strunami. Pixi włączył się natychmiast wybijając wcale udanie żywy rytm znanej piosenki.

Za chwilę do duetu Tata - Dzika Mrówka dołączył Jego Brat. Melodia była modna i ogólnie znana, Jarek śpiewał nieźle, ale największy podziw widzów wzbudzał Tata, który pozbywszy się w krótkim czasie tremy, “rozkręcił się" na dobre coraz żywiej wywijał i palcami, i gitarą, i całym ciałem.

- Nie wiedziałem, że z naszego ochmistrza taki gitarzysta - zdziwił się basowym szeptem bosman w tylnych rzędach krzeseł widowni.

Występ trwał niczym nie zakłócony i już, już piosenka zbliżała się do finału, gdy wtem za kulisami coś błysnęło, trzasło i gitarowa melodia urwała się, jak nożem uciął.

Jarek urwał śpiew wpół słowa i stał z szeroko otwartymi ustami przy mikrofonie, Pixi zawisł pałeczkami w powietrzu w pół taktu, a na sali zapanowała pełna konsternacji cisza.

Jeden tylko Tata nie zwrócił uwagi na nic, cały bowiem był pochłonięty imitowaniem gry na gitarze, przymknął oczy i w dalszym ciągu przebierał żwawo palcami tuż, tuż nad strunami, przeginając się przy tym energicznie na boki, aż żółta koszulka poczęła niepokojąco trzeszczeć w szwach.

Dopiero głośna salwa śmiechu pomieszana z oklaskami wyrwała Tatę z muzycznego transu. Spojrzał na śmiejącą się i klaszczącą widownię i ukłonił się szarmancko, zamiatając szerokoskrzydłym kapeluszem podłogę.

Tymczasem obaj bracia znikli ze sceny, jak zdmuchnięci wiatrem, i za kulisami dopadli do nieszczęsnego magnetofonu, z którego unosiła się leciutka smużka dymu.

- Kompromitacja astronomiczna - Pixi miał łzy w oczach ze złości pomieszanej ze wstydem.

- Fakt - potwierdził Jego Brat.

- To przez ciebie! - wrzasnął Dzika Mrówka. - Boś ty był odpowiedzialny za magnet!

- Ja??? - zdziwił się Jego Brat. - A kto włączał?!

Już, już zanosiło się na poważną walkę wręcz, gdy za kulisy wpadł Tata cały rozpromieniony i radosny, złapał obu synów za ręce i mimo ich energicznych oporów wyciągnął z powrotem na scenę. Tu ukłonił się głęboko publiczności, przytrzymując Marka i Jarka za ramiona.

- Ależ, Tato, kompletna plajta - jęknął Pixi, gdy znów znaleźli się za kulisami - jak my się teraz tym ludziom na oczy pokażemy?

- Plajta? - zdziwił się Tata. - Nie słyszysz, co się tam dzieje? - wyciągnął rękę w stronę widowni. - Otrzymaliśmy NAJWIĘKSZE BRAWA ZE WSZYSTKICH.

- Fakt - z filozoficznym spokojem przyświadczył Jarek.

Pixi spojrzał uważnie na Tatę i na Jego Brata, w jego oczach pojawił się błysk zrozumienia i nagle wszyscy trzej, jak na komendę, roześmieli się na cały głos.

- A swoją drogą, panie dzieju - zwrócił się starszy pan do Taty, gdy po występie wyszli na pokład zażyć trochę morskiego powietrza - pańscy chłopcy mają talent. Trzeba by ich, panie dzieju, na aktorów, do teatru albo i do telewizji.

- Eee, jaki tam talent - Tata wzruszył lekceważąco ramionami, ale minę miał wyraźnie zadowoloną i ukradkiem popatrywał z widoczną dumą na swoich synów.

- Już ja tam wiem, panie dzieju - oponował starszy pasażer - znam się na ludziach, nie na darmo dawno mi już stuknęła siedemdziesiątka. Na aktorów, panie dzieju. Najlepiej.

- Kiedy oni parę dni temu coś wspominali o Szkole Morskiej.

- No, panie dzieju, marynarz to też piękny zawód.

- Masz rację, duszko - wtrąciła babcia - bardzo piękny. A szczególnie mężczyznom do twarzy w kapitańskim mundurze. Bo pan kapitan...

- Ach, panie dzieju, ty tylko widzisz kapitana - żachnął się dziadzio - a innych panów marynarzy to już nie zauważasz.

- Widzę, widzę, duszko, ale co pan kapitan to pan kapitan. A pańscy synowie też będą kapitanami. Na pewno.

- Co do tego to mam pewne wątpliwości, łaskawa pani - wtrącił Tata. - Jeden chciał iść na wydział nawigacyjny, a drugi podobno na mechaniczny. A w takim wypadku tylko jeden będzie miał szansę zostać kapitanem.

- Tylko jeden? - w głosie babci wyraźnie słychać było zawód. - To szkoda.

- Bo ja wiem. Mechanik to bardzo ciekawy zawód. Na statku może być starszym mechanikiem, szefem działu maszynowego. A i na lądzie łatwiej mechanikowi o pracę, gdyby musiał zrezygnować z pływania. No i mogliby pływać obaj na jednym statku, razem.

- A inaczej toby nie mogli? - zainteresowała się babcia.

- Ano nie za bardzo, bo na statku jest zazwyczaj tylko jeden kapitan, panie dzieju - wtrącił się do rozmowy dziadzio.

- Masz rację, duszko - zgodziła się babcia i westchnęła. - Ale co kapitan to kapitan - powtórzyła z wyraźnym rozmarzeniem w głosie.

Na drugi dzień po obiedzie chłopcy wylegli na pokład. Statek szedł w dalszym ciągu kursem południowym i słońce prażyło na wciąż bezchmurnym niebie. Marek i Jarek byli prawie sami na pokładzie, jeżeli oczywiście nie liczyć wachty na mostku, słońce bowiem o tej porze grzało najintensywniej i wygoniło nawet najwytrwalszych “opalaczy" spośród pasażerów do klimatyzowanych, chłodnych kabin. Nie mówiąc już o gadatliwej pasażerce, która całą ostatnią noc przesiedziała podobno w fotelu i to w stroju jak najbardziej niekompletnym, nie mogła bowiem z powodu rozlicznych pęcherzy i oparzeń słonecznych ani włożyć na siebie nocnej koszuli, ani się położyć w jakiejkolwiek pozycji.

Obaj bracia-bliźniacy natomiast wykazywali całkowitą i zdecydowaną odporność na tropikalne słońce, tyle tylko że mniejszemu z nich zwiększyła się jakby i tak znaczna ilość piegów na pyzatym i uśmiechniętym obliczu oraz wystąpiło intensywniejsze ich zabarwienie. Ale poza tym wszystko było w porządku i teraz - jako się rzekło - na pokładzie spokojnie idącego statku byli prawie zupełnie sami.

Lubili tę poobiednią porę, może między innymi dlatego że Tata nieodmiennie czas poobiedni przeznaczał na drzemkę, a tym samym chłopcy czuli się znacznie swobodniej.

- Dzień dobry, panie “drugi" - bracia weszli na skrzydło mostku, gdzie przechadzał się drugi oficer nawigator w białej koszulce z krótkimi rękawami i dwoma złotymi paskami na granatowych epoletach. Na głowie miał czapkę z białym pokrowcem i dużym daszkiem, który rzucał cień na prawie całą twarz oficera.

- Cześć, chłopaki - drugi oficer ziewnął dyskretnie. Należał on do najgorzej wyspanych ludzi na statku z racji zajmowanego aktualnie stanowiska. Drugi oficer bowiem pełnił na statku służby wachtowe w morzu w fatalnej dla porządnego wysypiania się porze: od północy do czwartej rano i od południa do czwartej po obiedzie. W samym środku nocy i dnia. I co za spanie od piątej rano, kiedy już od siódmej zaczyna się ruch na statku i normalne życie, kiedy ludzie kręcą się po korytarzach, kiedy stewardzi sprzątają, brzęczą talerzami, kiedy na pokładzie marynarze odstukują rdzę pneumatycznymi młotkami, których głos rozchodzi się daleko.

A potem, kiedy po dobrym obiedzie każdy, kto tylko jest wolny od służby, idzie się zdrzemnąć, kiedy największy upał na pokładzie, znowu trzeba stać cztery godziny i wpatrywać się w monotonny, usypiający, wciąż ten sam pejzaż rozświetlonego słonecznymi odblaskami oceanu.

Drugim takim oficerem na statku był czwarty mechanik w maszynowni, ale - jak na razie - chłopcy w ogóle nie widzieli na oczy “czwartego", który zwykł był po wachcie i po kąpieli zamykać się w kabinie, gdzie przesypiał każdą wolną chwilę.

Nic więc dziwnego, że drugi oficer nawigacyjny przeważnie ziewał i choć starał się to robić w sposób możliwie dyskretny, wyglądało trochę na to, że się nudził w towarzystwie rozmówcy. Stąd obaj chłopcy ograniczali wizyty na mostku podczas wachty drugiego oficera do kilku minut.

- Panie “drugi" - zapytał Pixi - a gdzie my teraz właśnie jesteśmy? - Rozejrzał się przy tym bystro, jakby szukając jakiegoś drogowskazu, ale wokoło leżała tylko srebrnozłota, gładka płyta oceanu.

- No, już idziemy wzdłuż afrykańskich brzegów i późnym wieczorem będziemy na redzie w Safi - drugi oficer znowu ziewnął zasłaniając usta dłonią.

- To my już w Afryce! - ucieszyli się chłopcy.

- Nie całkiem. Raczej koło Afryki - poprawił ich “drugi".

Chłopcy rzucili się pędem do lewej burty, w tym bowiem kierunku znajdować się powinien ląd.

- Nie widać - ostudził ich zapał nawigator. - Idziemy po pierwsze: trochę za daleko, a po drugie: tutaj są prawie zupełnie płaskie brzegi. Płaskie i piaszczyste tak, że trudno zauważyć.

- To tu już pustynia? - Marek był wyraźnie podekscytowany świadomością, bądź co bądź, zawędrowania na drugi - i do tego tak atrakcyjny, tak egzotyczny kontynent.

- Może i pustynia - przytaknął drugi oficer bez entuzjazmu - kto ją tam wie. Tu nie ma na mapie ani portów, ani żadnych nawet osiedli, więc pewno i pustynia. Ale może nie taka całkiem pustynna, jakieś rośliny pewno i rosną. Zresztą zobaczycie w Safi. Niby pustynia, ale jest i jakaś zasuszona trawa, i jakieś osty, a nawet krzaki. Mizerne to wszystko co prawda, ale zawsze nie tylko sam piasek.

I drugi oficer znowu ziewnął, nie zdążył nawet tym razem w porę zasłonić sobie ust. Obaj chłopcy uznali ten gest za zakończenie audiencji na mostku i wycofali się tyłem na swe ulubione miejsce koło komina.

- Mrówa - powiedział Jarek, gdy ułożyli się na gorących deskach pokładu - to już Afryka! Ale w dechę!

- Fajno - przytaknął Marek.

Chwilę chłopcy leżeli w milczeniu.

- Ty, Jaro - odezwał się Dzika Mrówka. - Jak to było w tym wierszu o Afryce? Pamiętasz?

- Chyba pamiętam trochę - zastanowił się Jego Brat i zaczął recytować:

- ,,Afryka, śniona tyle razy,

w żółte na mapie malowana kreski,

już widzę twoje na piasku oazy

i już kołysze mnie Kanał Sueski.

Sfinks mi się kłania, a w dali na przedzie

Aden rozbłyska minaretów sławą.

Tu, kapitanie, niech sternik wywiedzie

jacht na ocean i skręci na prawo."

Chyba to jakoś tak było, Mrówa, ale dalej to nie pamiętam.

- Wystarczy - powtórzył zamyślony Marek. - “Afryka, śniona tyle razy..." Ty, słuchaj - poderwał się nagle z desek pokładu - do Suezu to my co prawda nie płyniemy, ale poza tym to ten wiersz pasuje, jak ulał. “Już widzę twoje na piasku oazy" - powtórzył i spojrzał zamyślony na tylny maszt statku.

- Co kojarzysz, Mrówa? - zapytał Jego Brat.

- Ty, słuchaj - Dzika Mrówka raz jeszcze spojrzał na maszt i na mostek, na którym teraz nikogo nie było widać, widocznie drugi oficer wszedł do kabiny nawigacyjnej. - “Drugi" mówił, że brzeg tu płaski i piaszczysty, to dlatego nic nie widać z pokładu. Ale gdybyśmy wleźli wyżej, na gniazdo bocianie, to może by coś zobaczyć można było...

- Na jakie bocianie gniazdo? Przecież na naszym statku nie ma żadnego bocianiego gniazda - zdziwił się Jarek.

- Ojej, ty to tak wszystko chciałbyś dosłownie - zniecierpliwił się Pixi. - Nie ma, nie ma... ale mogłoby być. Na każdym pirackim statku jest.

- Ale to nie jest piracki statek.

- Ojej, ty znowu swoje. Tobie to nikt nigdy niczym nie dogodzi. Piracki, nie piracki, gniazdo, nie gniazdo. Wszystko jedno. Dawniej majtek z bocianiego gniazda krzyczał “ahoj, ziemia!" A dlaczego krzyczał? Bo najpierw zobaczył ląd. Przed wszystkimi. To i my wleziemy do bocianiego gniazda, no, na maszt - poprawił się - i zobaczymy prędzej Afrykę niż z pokładu.

- Fakt - zgodził się Jarek. - Prędzej, ale...

- Jakie znów “ale" - przerwał mu Pixi.

- Tata... - zaczął Jarek i zmierzył wzrokiem wysoki maszt.

- Łamiesz się - Pixi pogardliwie wydął wargi.- Po pierwsze: Tata śpi; po drugie nie było żadnej mowy, że nie można włazić na maszt; a po trzecie; nikt tu nas nie zauważy. Skoczymy raz dwa, zobaczymy Afrykę i po krzyku. Chyba, że się boisz.

- Ja się boję? - obruszył się Jarek, ale tak jakoś jakby nieszczerze.

- Myślałem - mruknął Marek. - Bo jak nawalasz, to ja włażę sam. Tylko skoczę po lornetkę do kabiny.

- No, to idziemy - twarz Jarka miała udawać zadowolenie, a nawet entuzjazm.

Chłopcy wdrapali się dość łatwo na tylny maszt, do góry bowiem prowadziły stosunkowo wygodne, przyspawane metalowe klamry. A na górze była nawet mała platforma z barierką.

Stąd, z masztu, pokład statku jakoś nagle zmalał, a ocean zolbrzymiał. Horyzont uciekł jakby dalej, a wszystkie rzeczy na pokładzie oddaliły się i przybrały nieco odmienne kształty. Na przykład komin, który - gdy chłopcy patrzyli nań z dołu - wydawał się im szeroki, wysoki i w ogóle wyniosły, teraz - oglądany z lotu ptaka - skurczył się, zrobił się niski, przysadzisty i odsłonił obu chłopcom swoje prozaiczne wnętrze składające się z kilku mocno zakopconych czarnych rur.

- Ale w dechę! - powiedział półgłosem Marek.

- Fakt - przytaknął Jarek trzymając się kurczowo oburącz barierki. - Ale dlaczego mówisz tak cicho?

- Zdawało ci się - odburknął Marek.

- No, i gdzie ta twoja Afryka? - zapytał w końcu Jarek.

- Co chcesz ode mnie? Jaka ona tam moja. Sam sobie szukaj. - Ale podniósł lornetkę do oczu i zaczął penetrować rozbłyszczoną tysiącami złotych światełek wodną pustynię.

Po lewej burcie, tam gdzie powinna być Afryka, nie było nic widać, poza odblaskami słońca i wodą. Jasnoniebieskawą wodą, taką jakby trochę podfarbowaną. Spokojną, nieruchomą.

- Nic nie widzisz? - zapytał Jego Brat.

- Jakoś raczej nic - Dzika Mrówka był wyraźnie rozczarowany.

- Daj lornetkę.

- Po co ci? - Pixi wzruszył ramionami. - I tak nic nie widać.

- Ale ty patrzyłeś.

- Ja to co innego. Ja będę nawigatorem, to muszę się przyzwyczaić. Ale ty.

- Znowu zaczynasz? Daj lornetkę i nie gadaj głupio. Jeszcze nie wiadomo, kto będzie nawigatorem. I w ogóle czy ciebie przyjmą do Szkoły Morskiej. Z takim wzrostem - Jarek spojrzał na swego brata z góry.

- Ciebie też nie przyjmą. Z takim dowcipem - mruknął Dzika Mrówka, ale dał w końcu lornetkę bratu.

Tata tkwił akurat w najlepszej fazie poobiedniej drzemki, kiedy zbudziło go brutalne stukanie do drzwi.

- Wejść! - w głosie Taty nie było ani odrobiny życzliwości dla intruza.

- Panie ochmistrzu - na progu kabiny stanął wachtowy marynarz - “drugi" prosił poinformować pana, że pańscy synowie wleźli na tylny maszt. Bez żadnego zabezpieczenia - dodał po małej pauzie.

- Gdzie znowu wleźli? - Tata był jeszcze na pół śpiący.

- Na tylny maszt, panie ochmistrzu.

- A po jakie licho oni tam wleźli? - do Taty wreszcie dotarła przyniesiona przez marynarza wiadomość.

- Tego to już drugi oficer nie wie, panie ochmistrzu.

- Ja zupełnie oszaleję z tymi chłopakami. Nerwy stracę do reszty. - Tata przygładzając ręką zmierzwione podczas drzemki włosy pchnął drzwi na pokład i w tym momencie jego ciało objęła fala gorącego, rozgrzanego jak wnętrze wielkiego pieca powietrza. Tata aż jęknął jak pod uderzeniem obucha. Z żalem pomyślał o chłodnym, przyjemnym wnętrzu klimatyzowanej kabiny i o wygodnej koi i jeszcze bardziej rozgniewał się na chłopców. - Zawsze im jakieś głupie pomysły do głowy przychodzą - pomyślał. - Zechciało im się nagle włazić na maszt. Tak wysoko. Jeszcze pospadają i nogi, i ręce połamią.

W tej chwili przypomniał sobie wysoki, bardzo wysoki modrzew, który rósł przed ich domem, Tata urodził się w leśniczówce, jako że Dziadek obu bliźniaków był leśniczym. I na tym wysokim modrzewiu było ptasie gniazdo, z którego wypadło kiedyś pisklę. A on - wtedy jeszcze chyba dwunastoletni chłopak - zaniósł to pisklę z powrotem do gniazda. Wdrapał się na ten modrzew z piszczącym pisklęciem za pazuchą i akurat wtedy wyszedł na ganek Tata Taty...

Tata stanął na pokładzie i zadarł głowę do góry. Istotnie, na tylnym maszcie sterczeli jego dwaj synowie-bliźniacy. Jarek trzymał przy oczach lornetkę i patrzył w kierunku oceanu, a Marek usiłował mu wyrwać ją z rąk. Chłopcy najwyraźniej byli czymś mocno zaaferowani, jak dotąd bowiem nie zauważyli Taty na pokładzie.

- Złaźcie w tej chwili na dół! - krzyknął Tata. Chłopcy jednak - o dziwo - nie zwrócili uwagi na wołanie Taty i w dalszym ciągu wyrywali sobie lornetkę. Już ja im pokażę - obiecał sobie Tata. Z przyłożonych do ust dłoni zrobił tubę i zawołał jeszcze raz:

- Złaźcie natychmiast!

Tym razem wołanie zagniewanego Taty dotarło na maszt. Obaj chłopcy spojrzeli w dół, na pokład i obaj jednocześnie znieruchomieli na moment.

- Złaźcie natychmiast na dół! - powtórzył groźnie Tata. Przez chwilę nie nadbiegała z masztu żadna odpowiedź, po pewnym czasie jednak doleciał z góry przejęty głos Dzikiej Mrówki:

- Ale Tato...

- Nie ma żadnego “ale". Złaźcie i to zaraz! - Tata rozgniewał się nie na żarty. Nie dość, że wleźli bez pozwolenia, nie dość, że zbudzono go przez nich z zasłużonego odpoczynku, to jeszcze na dodatek teraz popisują się zdecydowaną niesubordynacją przed drugim oficerem i wachtowymi marynarzami.

- Ale Tato, tu ROZBITEK!!! - doleciało z masztu.

- Jaki znów rozbitek? Nie wygłupiajcie się, bo pożałujecie jeszcze bardziej!

- My się nie wygłupiamy, Tato. Naprawdę widzimy rozbitka - wołał podniecony Marek. - I Jarek też widzi.

Co tym chłopakom znowu strzeliło do głowy? - przemknęło Tacie przez myśl. - Boją się zleźć i wydziwiają - zdecydował. - A może naprawdę coś zobaczyli? - zastanowił się. - Ostatecznie jesteśmy na morzu i nie wolno lekceważyć żadnego sygnału.

- Co tam widzicie? - krzyknął do góry.

- Taka łódź jakby z połamanym masztem.

- W środku jakiś człowiek macha czymś białym.

- Jakby wołał o pomoc - relacjonowali chłopcy jeden przez drugiego.

- Naprawdę? Tylko bez żartów, bo to poważna sprawa. - Tata zmienił ton na znacznie łagodniejszy.

- Naprawdę. Harcerskie słowo.

- A w którym kierunku widzicie tę łódź?

- Z prawej burty, Tato. Tak na wprost statku!

Tata pobiegł na mostek.

- Panie “drugi"! - zawołał - moi chłopcy twierdzą, że coś tam podejrzanego widzą na oceanie - wskazał ręką kierunek. - Mówią, że jakaś łódź daje znaki.

- Łódź? - drugi oficer wyszedł na skrzydło i podniósł lornetkę do oczu. Patrzył przez chwilę uważnie.

- Nic nie widać - stwierdził.

- Chłopcy są wyżej. Na maszcie - zauważył Tata, a w duchu pomyślał: - Niech no tylko się okaże, że coś wykombinowali, no, no!

- Oczywiście - przytaknął “drugi" - włączymy radar. Antena jest też na maszcie. - Włączył radar i stanął nad ekranem w tej chwili, z powodu dziennego światła, zasłoniętym gumową osłoną z gniazdem do przyłożenia oczu. - Damy na maksymalny zasięg - powiedział i przytknął oczy do osłony. - Po prawej burcie? - zapytał Tatę.

- Chłopcy mówili, że po prawej.

- No, jakby coś było. Bardzo słabe echo. Może to odbicie od wody, ale może i łódź. Ale bardzo mała. Bardzo słabe echo - powtórzył. - Ale nie można lekceważyć - mruknął ni to do siebie, ni to do Taty.

Podszedł do telefonu. Stanął, jakby się przez króciutki moment zawahał, ale ujął słuchawkę i zakręcił korbką.

- Panie kapitanie, przepraszam, że przerywam odpoczynek, ale mam jakieś słabe echo na radarze, a chłopcy na maszcie mówią, że to łódź i że daje jakieś znaki. - Chwilę słuchał uważnie, a potem powiedział: - Tak jest, panie kapitanie, zwolnić i zawrócić.

Odłożył słuchawkę i podniósł drugą.

- Halo maszynownia! Tu mostek. Na polecenie kapitana przejść na obroty manewrowe. Co się stało? Jeszcze nie wiadomo, ale wygląda, że ktoś na morzu nas potrzebuje.

Na spokojnym dotąd statku wszczął się naraz ruch. Na mostek wbiegł kapitan z resztkami snu na twarzy, silnik wyraźnie zwolnił rytm swojej pracy. Z dolnych pomieszczeń nadbiegli marynarz i bosman.

- Co pan zauważył, panie “drugi"? - zapytał kapitan.

- Ja to właściwie niewiele, panie kapitanie. Ale chłopcy twierdzą, że widzieli.

- Jacy chłopcy?

- Ano, ochmistrza. Weszli na maszt i zaczęli wołać, że widzą rozbitka. Kapitan spojrzał dziwnie na Tatę, który w tej chwili wolałby być w jakimkolwiek bądź miejscu na świecie byleby tylko nie na mostku naprzeciw kapitana.

- Weszli na maszt i zaczęli wołać... - przeciągając sylaby powtórzył powoli kapitan. - A co pokazuje radar? - pochylił się nad ekranem. - Rzeczywiście, może i coś tam jest - mruknął do siebie. - Ano, jak tak - zdecydował - to niech pan pośle wachtowego marynarza na maszt. Niech zobaczy, co to takiego.

- Tak jest, panie kapitanie!

- Ale, żeby przy takim spokojnym morzu rozbitek, no, no... - Kapitan spojrzał najpierw na gładką wodę za burtę, potem na tylny maszt i w końcu na ochmistrza i pokiwał z powątpiewaniem głową. A Tata w tym samym momencie poczuł, jak bardzo żałuje swoich słów, które nieopatrznie powiedział wtedy, nad rubinowymi skorupami swoich zbiorów: “A wiesz, Miciu, że to jest myśl!"

Tymczasem marynarz uzbrojony w najsilniejszą lornetkę wdrapał się na tylny maszt. Wlazł nawet jeszcze wyżej niż obaj chłopcy. Trzymając się jedną ręką wierzchołka masztu, drugą przytknął lornetkę do oczu. Patrzył tak przez chwilę, po czym zaczął szybko schodzić na dół.

- No i co? - zapytali równocześnie i kapitan, i Tata.

- Coś rzeczywiście wygląda na to, że ktoś w łodzi nadaje jakieś sygnały do nas! - zawołał marynarz.

- Uff! - odsapnął z ulgą Tata.

- Prawo na burtę! - rozkazał natychmiast kapitan. - Ogłosić alarm “człowiek za burtą".

Głośne dzwonki alarmu wdarły się w poobiednią ciszę i spokój panujący na statku. Statek przechylił się w gwałtownym zwrocie. Na pokład łodziowy zaczęli nadbiegać marynarze w pasach ratunkowych i zgromadzili się przy motorówce pod dowództwem trzeciego oficera. Z kabin wychodzili pełni zaciekawienia pasażerowie.

- Co się stało, panie dzieju? - dziadzio spytał marynarza biegnącego na pokład szalupowy.

- Nie wiem. Jest alarm: “człowiek za burtą" - odparł zapytany i pobiegł dalej.

- Człowiek za burtą, panie dzieju - zwrócił się dziadzio do babci.

- Jezus, Maria, duszko! - wykrzyknęła babcia - ktoś wypadł ze statku! Na pewno jeden z tych dwóch chłopców. Albo obaj razem - babcia załamała ręce.

- Nie wiadomo jeszcze, panie dzieju - uspokajał dziadzio swoją żonę.

- A ja ci mówię, że to oni. Na pewno. A zresztą ich tu nigdzie nie widać na całym pokładzie. Gdyby nie wypadli, to na pewno by tu byli. A mówiłam...

- Co mówiłaś, panie dzieju?

- Mówiłam... - zaczęła babcia, ale przerwała nagle. Starszy pasażer spojrzał zdziwiony na żonę, a ona stała z oczyma utkwionymi gdzieś wysoko, jakby prosto w bezchmurne, rozsłonecznione niebo. Stojąc tak z załamanymi wciąż rękoma i twarzą podniesioną do góry wyglądała jak mieszanina rozpaczy i niepomiernego zdziwienia. Starszy pan spojrzał za wzrokiem babci.

Na małej platformie tylnego masztu, wysoko, wysoko nad pokładem poruszały się w takt rytmicznych przysiadów i podskoków dwie małe figurki. To bracia-bliźniacy, o których w tym ważnym dla statku, pełnym napięcia momencie zapomnieli wszyscy, nie wyłączając Taty, objęci wpół tańczyli na salingu tylnego masztu taniec RADOSNEGO PTAKA DZIWAKA.

Statek tymczasem zatoczył duży łuk i sunął prosto na mały, ciemny punkcik, który wkrótce ukazał się na widnokręgu również i stojącym na pokładzie. Jeszcze kilka minut i można już było gołym okiem rozróżnić niewielką łódź ze złamanym masztem i strzępami żagla. W łodzi siedział człowiek i wymachiwał jak szalony jasną płachtą.

- Faktycznie, wygląda mi to na rozbitka - mruknął zdziwiony kapitan, a stojący ciągle obok niego ochmistrz poczuł wyraźnie, jak mu kamień spada z serca. Zaraz jednak przypomniał sobie, że Marek i Jarek w dalszym ciągu nie zleźli z masztu i sterczą tam dotychczas.

- Złaźcie natychmiast! Przecież wam kazałem już dawno! - zawołał przez zwinięte dłonie.

- Ależ Tato... - Pixi przestał na moment podskakiwać na salingu i wykonał błagalny gest składając dłonie jak do modlitwy. - Jeszcze tylko trochę. Zaraz schodzimy...

- Zostaw pan chłopaków na górze, jak chcą tam siedzieć - wtrącił się kapitan. - Zuchy z nich. Zasłużyli na pochwałę. Jeżeli tylko się okaże, że ten tam w łodzi to naprawdę rozbitek, wystąpię z wnioskiem do armatora o list pochwalny dla pańskich synów. I o jakąś rzeczową nagrodę. Na pamiątkę - dodał po chwili.

Tata aż pokraśniał z dumy i zadowolenia.

Szkoda, że Micia tego nie słyszy - pomyślał z radością, zapominając jak to przed chwilą żałował, że zgodził się wziąć obu chłopców ze sobą w rejs.

Tymczasem statek podchodził coraz bliżej do niewielkiej łodzi rybackiej leżącej bez ruchu na spokojnej wodzie. Rozległ się dzwonek telegrafu maszynowego, silnik zatrzymał się i statek sunął powoli w zupełnej ciszy rozcinając łagodnie wodę dziobem.

- Opuścimy motorówkę na wodę, panie kapitanie? - zapytał trzeci oficer. - Nie ma wielkiej potrzeby - odparł kapitan -ale nie szkodzi przy okazji zrobić alarm szalupowy. Przygotować się do zrzucenia na wodę szalupy numer trzy! - rozkazał przez mosiężną, błyszczącą tubę.

Marynarze zebrani na pokładzie ruszyli do szalupy numer trzy. Sprawnie ściągnęli z niej pokrowiec z żaglowego płótna, odczepili liny. Bosman uruchomił silnik elektryczny. Zawarczało, zabrzęczało i dwa ciężkie wysięgniki wychyliły się nad wodę. Szalupa zawisła na dwóch stalowych linach. Dwóch marynarzy w pasach ratunkowych wskoczyło do jej wnętrza i złapało się lin z węzłami zwisającymi ze stalówki łączącej oba wysięgniki.

W tym samym momencie do Taty, który zeszedł już z mostka i razem z całą załogą i pasażerami stał oparty o reling i patrzył na łódź kołyszącą się lekko na fali, podbiegli Marek i Jarek.

- Tato, a my byśmy chcieli do szalupy! - wołali jeden przez drugiego.

- Jeszcze was tam nie było! - żachnął się Tata. - A zresztą to nie ode mnie zależy. Tylko od kapitana.

- Panie ochmistrzu! - głos kapitana zwielokrotniony błyszczącą tubą zagrzmiał jak trąba jerychońska - może pan pozwolić swoim synom zejść do szalupy. Po sztormtrapie. Jak już spuszczą na wodę. Tylko muszą nałożyć pasy ratunkowe.

- Niech żyje pan kapitan! - wrzasnęli obaj bliźniacy, a ich nieprzytomny wrzask radości zagłuszył i kapitańską tubę, i nawet zagłuszyłby chyba głos okrętowej syreny, gdyby się w tej chwili odezwała.

- A umiecie pływać, chłopcy? - zapytała z mostka błyszcząca tuba.

- Umiemy! - wrzasnął Dzika Mrówka.

- Fakt - dorzucił Jego Brat.

- Jak ryby! - potwierdził uśmiechnięty Tata.

- No, to złaźcie na dół! Tylko uważajcie na siebie - zezwoliła mosiężna tuba.

Chłopcom nie trzeba było tego dwa razy powtarzać. Pędem wpadli do swojej kabiny, złapali pasy ratunkowe (oczywiście w pierwszym momencie obaj chwycili jeden pas i gdyby nie brak czasu na pewno pobiliby się o ten pas) i pobiegli na górę. Pixi jeszcze w ostatniej chwili chwycił leżący na jego koi prawdziwy fiński nóż w skórzanej pochwie.

- Na wszelki wypadek! - wyjaśnił, gdy Tata spojrzał na nóż pytającym a pozbawionym raczej aprobaty wzrokiem.

Tata wzruszył tylko ramionami i nawet nie przypomniał synowi, żeby nie zgubił gdzieś noża w czasie szalupowego rejsu, a Pixi nie wspomniał ani Tacie, ani Jarkowi, że w kabinie miał chwilę wahania, czyby jednak nie włożyć na głowę, też “na wszelki wypadek", hokejowego kasku.

Chłopcy wcale zgrabnie zeszli po wyrzuconej na burtę drabince linowej - sztormtrapie - do szalupy, którą tymczasem opuszczono na wodę. Asystent maszynowy uruchomił silnik motorówki, trzeci oficer zgrabnie odbił od statku. Szalupa ruszyła prosto w kierunku rybackiej łodzi.

- Ale nasz statek fajnie wygląda z morza - zawalał Dzika Mrówka.

- Fakt - przyświadczył Jego Brat.

Chłopcy po raz pierwszy widzieli statek z takiej perspektywy, po raz pierwszy w życiu znaleźli się w szalupie, prawdziwej okrętowej szalupie ratunkowej na PEŁNYM OCEANIE.

W umyśle Dzikiej Mrówki już wylęgał się pomysł dalekiej wyprawy takąż szalupą.

To by była dopiero heca! - w myślach układał już plan wspaniałego rejsu. Oczywiście najpierw przez Bałtyk, potem Atlantyk, chyba Kanał Panamski, Pacyfik no i dookoła świata!!!

DOOKOŁA ŚWIATA W OTWARTEJ SZALUPIE - już widział wzrokiem wyobraźni nagłówki na czołówkach gazet. - DWÓCH DZIELNYCH BRACI-BLIŹNIAKÓW POKONUJE SAMOTNIE OCEANY!!! - Czy we dwóch to też samotnie? - zreflektował się po chwili. Ale nie mógł dłużej nad tym się zastanawiać, bo tymczasem ich szalupa dobiła do łodzi. W jej wnętrzu klęczał stary wychudzony Arab w podartym burnusie i bił dziękczynne pokłony. Obok leżał mały arabski chłopak z zamkniętymi oczyma.

Kilku marynarzy przeskoczyło z szalupy do łodzi, której wnętrze zarzucone było resztkami podartych sieci i równie podartego żagla.

- Water, agua, eau... - to były pierwsze słowa starego rybaka. Zresztą nie potrzeba było słów, gesty bowiem Araba były aż nadto zrozumiałe.

Czym prędzej podano mu kubek z wodą. Oczy Araba błysnęły na widok kubka. Wyciągnął drżące z wyczerpania ręce. Ale zanim przytknął naczynie do swych suchych, popękanych warg, nachylił się nad leżącym bez ruchu chłopcem. Czoło chłopaka owinięte było prowizorycznym bandażem z kawałka białego ongiś burnusa. Bandaż był w tej chwili prawie cały brunatno-rdzawy. Spryskał drogocenną wodą twarz chłopaka, który jednak mimo to nie otworzył oczu. Potem zamoczył chłopcu wargi.

- Nieprzytomny - stwierdził jeden z marynarzy spojrzawszy na małego Araba. - I coś nie zanadto wygląda.

Z szalupy podano Arabowi drugi kubek wody. Dopiero teraz widać było, jak bardzo musiał być spragniony. Łykał życiodajny płyn, aż mu chuda, koścista grdyka biegała w górę i w dół.

- Jeść to on może i coś miał. Choćby ryby jakieś - stwierdził asystent maszynowy - ale z piciem to raczej było krucho.

- Przesadźmy ich do naszej szalupy - zdecydował trzeci oficer - a jego łódź weźmiemy na hol i podciągniemy do statku.

Starego Araba też trzeba było przenieść, bo nagle opa8ł całkowicie z sił i nie mógł ustać na nogach. Jeden z marynarzy pozostał w łodzi Araba i owinął wokół kikuta, jaki pozostał z masztu, linkę przerzuconą ze statkowej szalupy. Obie łodzie podpłynęły do wyniosłej burty statku. Motorówka przycumowała do zwisającego sztormtrapu.

- Jak wygląda sytuacja, panie “trzeci"? - krzyknął z góry kapitan przez tubę.

- To jakiś rybak arabski! Rozbitek! - odkrzyknął z dołu trzeci oficer. - Z chłopakiem. Ale chłopak ranny i nieprzytomny.

- Czy rybak może wejść po sztormtrapie? - zapytał kapitan.

- Nie da rady, panie kapitanie. Za słaby. Nie może ustać na nogach.

- Właźcie wszyscy do góry. W szalupie niech zostanie bosman, starszy marynarz i obaj rozbitkowie, to ich podniesiemy razem ze wszystkim do góry.

- A arabska łódź, panie kapitanie, co z łodzią?

- Niech no bosman zobaczy, czy nie da się gdzieś zahaczyć tej łodzi. Podniesiemy ją na pokład. Niewiele warta, ale dla starego to cały majątek, a pewnie nieubezpieczona.

Obaj bracia-bliźniacy wdrapali się po sztormtrapie i weszli na pokład spoglądając triumfalnie na Tatę, załogę i wszystkich pasażerów. Czuli się jak prawdziwi bohaterowie.

Po chwili podniesiono z wody statkową szalupę z ICH rozbitkami, a bosman z marynarzami wciągnął bomem ładunkowym ICH łódź rybacką.

Rannym chłopcem zajęła się od razu gadatliwa pasażerka, która była lekarką ,,w cywilu". Co prawda dentystką, ale zawsze znacznie bliższa medycyny niż drugi oficer pełniący na statku obowiązki lekarza. Nakarmiła też starszego z rozbitków, uważając jednakże, aby go nie przekarmić po wielodniowej - jak przypuszczała - głodówce, napoiła, a u Taty wystarała się o jakieś czyste ubranie robocze, na które Arab zamienił swój postrzępiony i podarty burnus.

Statek ruszył w dalszą drogę natychmiast po wyciągnięciu na pokład rybackiej łodzi arabskiej, a w dzienniku okrętowym zostało opisane całe wydarzenie. Kapitan dotrzymał obietnicy i zaznaczył, KTO pierwszy zauważył na oceanie łódź z rozbitkami.

Kapitanowi udało się jakoś dogadać ze starym Arabem. Co prawda kapitan nie znal arabskiego, a Arab ani angielskiego, ani francuskiego, ani żadnego innego języka prócz kilku podstawowych słów po angielsku, w końcu jednak udało się odtworzyć historię starego rybaka i jego łodzi.

Otóż przed kilkoma dniami wypłynął on - jak zwykle - na połów wraz ze swym najmłodszym synem. Łowili niedaleko brzegu i właśnie kończyli wyciągać sieć, gdy nadleciało od brzegu niespodziewane uderzenie wiatru, które złamało maszt, podarło w strzępy żagiel, a syna starego rybaka łamiący się maszt uderzył w głowę i to tak nieszczęśliwie, że chłopak wypadł za burtę z rozciętym głęboko czołem. Ponieważ w czasie ratowania syna stary rybak stracił też oba wiosła, zdany został na łaskę wiatru i prądu. A zarówno jeden, jak i drugi był dla Araba nieprzychylny, pchając ich łódź coraz dalej i dalej w morze. Minęło kilka dni, a oni wciąż dryfowali w głąb oceanu. Przez ten czas zjedli kilka ryb, które udało mu się złowić w strzępy starej sieci i wypili jedyny dzbanek wody. który zabrali ze sobą - jak zazwyczaj - na połów. Dryfując widział kilka statków i to znacznie bliżej niż polską jednostkę, ale mimo rozpaczliwych wysiłków, żeby zwrócić na siebie ich uwagę, żaden z nich go nie zauważył i nie zatrzymał się. Potem syn stracił przytomność i ojciec wiedział, że długo nie wytrzyma. Sam też był już bardzo słaby i spragniony i gdyby nie polski statek to na pewno obu czekała nieuchronna śmierć.

Podczas podwieczorku, kolacji i między tymi dwoma posiłkami uratowanie arabskich rozbitków było na ustach wszystkich. I załogi, i pasażerów. A przy okazji oczywiście i obaj bracia-bliźniacy stali się tematem numer l. No, może l b, i uplasowali się tuż, tuż za uratowanymi Arabami.

Chłopcy przechadzali się niby to obojętnie po pokładzie, ale obaj nadstawiali pilnie uszu na toczące się rozmowy. I kiedy dotyczyły one ich, braci-bliźniaków, kraśnieli obaj z trudno ukrywanego zadowolenia i łykali wszelkie komplementy, jak indyk łyka kluski podczas przedświątecznego tuczenia.

Jedna tylko rzecz nieco przyćmiewała ich radość. Oto bowiem Tata, ochłonąwszy jakoś dość szybko z podziwu dla nadzwyczajnych zasług swoich synów i przypomniawszy, że: po pierwsze - synowie weszli na maszt bez zezwolenia, po drugie - mogli z tego masztu spaść, po trzecie - oficer wachtowy musiał z tego powodu wysłać marynarza z wachty do ochmistrzowskiej kabiny, po czwarte zaś i chyba najważniejsze - została brutalnie przerwana uświęcona niepisanym prawem statkowym poobiednia drzemka kierownika działu hotelowego, postanowił wyciągnąć z niesubordynacji synowskich odpowiednie konsekwencje.

W tym celu poszedł przede wszystkim do kabiny chłopców i do SPISU RZECZY ZAKAZANYCH dopisał:

NIE WOLNO WCHODZIĆ NA MASZT!

Miał już wyjść z kabiny, gdy przypomniało mu się coś, wrócił się więc i dopisał pod spodem:

I PRZEDNI MASZT TEŻ!!

Popatrzył przez chwilę na swoje dzieło, zastanowił się, mruknął: ,,Nic nie wiadomo, co im do głowy gotowe strzelić" i dopisał jeszcze niżej, już na samym dolnym krańcu arkusza:

I NA KOMIN TEŻ NIE WOLNO WCHODZIĆ.

Chłopcy tymczasem postanowili całe wydarzenie opisać w “Pokładowym Dzienniku Podróży" i w tym celu usiedli na pokładzie w ulubionym swoim miejscu przy kominie, aby wszystko po kolei i w należytym świetle odtworzyć.

Dzisiejszy dzień jednakże nie wyczerpał - jak się okazało - zapasu chowanych w zanadrzu niespodziewanych wydarzeń.

Otóż bowiem późnym popołudniem, kiedy obaj chłopcy przepisywali już na czysto historię “bohaterskiego uratowania arabskiego rozbitka", w której to historii trzy czwarte opisu poświęcone było obserwacji “dalekiego horyzontu morskiego w pełnej narażenia życia pozycji obserwatorów, zawieszonych na maszcie na niebezpiecznej wysokości, dziesiątki metrów ponad pokładem walczącego z żywiołem statku"... ich uwagę oderwał widok statku, który ukazał się po lewej burcie przed dziobem i który w bardzo wyraźny sposób doganiali.

- Popatrz, Jaro, bierzemy go, jak chcemy - zauważył chełpliwie Dzika Mrówka, chłopcy bowiem już od dawna przyzwyczaili się traktować statek jako nieomal swoją osobistą własność i cieszył ich niewymownie każdy przejaw przewagi ICH STATKU nad wszystkimi innymi.

- Bierzemy - potwierdził Jego Brat - ale to jakiś stary grat - Jarek spojrzał okiem doświadczonego marynarza na rzeczywiście zdecydowanie archaiczną sylwetkę doganianego statku. Cienki, piszczałkowaty komin, pokraczne, brudne nadbudówki i obdrapane burty doganianego statku zaczęły się nagle obu chłopcom kojarzyć z czymś niedawno widzianym.

- Czyżby... - zaczął Dzika Mrówka,

- Właśnie - potwierdził Jego Brat.

Przez chwilę obaj wyrywali sobie lornetkę. Tymczasem z cienkiego komina doganianego statku buchnęły kłęby czarnego dymu i tamten statek jakby przyspieszył troszeczkę.

- Ucieka! - wrzasnął Dzika Mrówka, a Jego Brat, który ostatecznie, zapewne dzięki znacznie dłuższym rękom, zwyciężył w walce o lornetkę, skierował ją na doganiany statek.

- Co widzisz? Co widzisz? - denerwował się Pixi.

- A co mam widzieć? - nieco zdziwił się Jarek.

- Co ja mam z tobą, Jaro - zajęczał Dzika Mrówka. - Niczego sam się nie domyślisz. Tobie to trzeba wszystko kawa na ławę. Nazwa, człowieku, nazwa!

- Jaka nazwa?

- No, tego statku, który doganiamy.

- Przecież to ten sam, co w porcie. “Torro". Nie poznajesz?

- Poznaję, poznaję - Dzika Mrówka wyraźnie niecierpliwił się brakiem domyślności swego brata. Ale co z tego. Przecież chodzi o to, czy przemalowali już nazwę i port. Nie kapujesz? Ech, z ciebie to żaden detektyw. Będę cię musiał zwolnić od pierwszego.

- Żebym ja ciebie nie zwolnił - obruszył się Jarek.

- Ty? - wzruszył ramionami Pixi. - Nie zapominaj, że ty jesteś tylko “and Company". Ale mów wreszcie, czy widzisz nazwę. Szybko!

- Nie widać dokładnie.

- To dawaj lornetkę!

- Też nic nie zobaczysz. Dym z komina zasłania wszystko. Rzeczywiście. Gęsty dym wylatujący teraz z piszczałkowatego komina przyduszony wiaterkiem wiejącym od pobliskiego choć jeszcze niewidocznego lądu - kładł się nisko na wodzie akurat między doganianym gratem a ich statkiem. Dzika Mrówka, który wreszcie dorwał się do lornetki, dojrzał tylko wyraźniej łaty rozmaitej farby i płaty rdzy na burcie i nadbudówkach, zobaczył nawet jakiegoś człowieka, który stał na mostku tamtego statku w czymś jaskrawoczerwonym na głowie, ale nazwy nie udało mu się odczytać, rufę osłaniał płynący nad wodą dym, a dziobowy napis był pod zbyt ostrym kątem do obserwatorów, tamten bowiem statek szedł nieco innym kursem.

- Teraz to już wszystko jest jasne - Dzika Mrówka odjął lornetkę od oczu i zamyślił się głęboko.

- Co jest jasne? - zapytał Jego Brat.

- Ciiicho - syknął Marek - nie przeszkadzaj. Zaraz będę myślał głośno - oznajmił po chwili. - Uważaj i ucz się od swego GENIALNEGO brata.

- Nie przesadzaj - mruknął Jarek pod nosem, nastawił jednakże pilnie ucha.

- Oni - Dzika Mrówka kiwnął głową w kierunku doganianego statku - NA PEWNO przemalowali już nazwę i port macierzysty i teraz idą jako zupełnie inny statek. Ale kapitan tego tam PIRATA też nie w ciemię bity. Poznał nasz statek i na wszelki wypadek postawił zasłonę dymną. I tak się ustawił do wiatru i do naszego kursu, żeby w żaden sposób nie można było odczytać tej nowej, przemalowanej nazwy. Wszystko się zgadza. Nawet i to, że na mostku stał facet w czerwonej chustce na głowie.

- To co, że w czerwonej chustce? - wtrącił Jarek.

- Ciiicho - skarcił go Pixi. - Nie przerywaj, bo mi wątek ucieknie. A to w czerwonej, że piraci właśnie chodzą w czerwonych chustkach. Nie pamiętasz na filmie, no... tym, zapomniałem tytułu, ale wiesz, o piratach, to jakie oni mieli chusty na głowach? Czerwone.

- Tamten film był czarno-biały - wtrącił Jarek.

- Ech, nie zawracaj głowy. Nieważne, jaki film. Ważne, jaka chusta. A na mostku tamtego statku wyraźnie widziałem faceta w CZERWONEJ CHUSCIE. Wystarczy?

- Co wystarczy?

- Jak to co? Faktów! Faktów, z których w logiczny sposób układamy sobie... - Marek w tym momencie jakby się zająknął.

- Co układamy? - zapytał Jarek.

- Mniejsza o to - rozzłościł się nagle Pixi. - Najważniejsze, że dogoniliśmy pirata.

- Ale przecież to miał być przemytnik - wtrącił Jarek.

- Przemytnik, pirat, handlarz żywym towarem - co za różnica? - odparował natychmiast Marek. - A zresztą ostatecznie decyzje i wnioski podane zostaną dopiero po zakończeniu śledztwa.

- To ty myślisz, że my jeszcze spotkamy ten statek?

- Coś mi wewnątrz mówi, że my go jeszcze spotkamy. Może już w najbliższym porcie. Trzeba będzie się rozglądać.

Tymczasem zapadł mrok. Noc przyszła gwałtownie, bez długiego letniego zmierzchu tak typowego dla polskiego lata. Tu, w rejonach tropikalnych dzień się kończył znacznie szybciej. Ale też i gwiazdy świeciły silniej na wciąż bezchmurnym, czystym niebie. Może to po prostu było złudzenie, ale może naprawdę powietrze tu, na oceanie, daleko od lądu, bardzo daleko od przemysłowych miast Europy, od zatłoczonych samochodami szos, od dymiących kominów tysięcy fabryk i hut było znacznie czystsze i dlatego gwiazdy świeciły jaśniejszym blaskiem i wydawało się, że są zawieszone bliżej ziemi.

ROZDZIAŁ DZIEWIĄTY,

W KTÓRYM OBAJ BRACIA ODKRYWAJĄ AFRYKĘ

PO RAZ PIERWSZY

Do pierwszego afrykańskiego portu w tym rejsie statek zbliżył się w nocy, kiedy obaj bracia spali kamiennym snem zmęczeni niezwykłymi przygodami poprzedniego dnia i aż po dziurki w nosie napompowani wrażeniami. Kotwicę rzucono na redzie, daleko od brzegu.

Rano, pierwsze, co dotarło do świadomości chłopców, to była panująca w kabinie cisza. Brak monotonnego hałasu silnika głównego, dość głośnego, do którego jednak zdążyli już się przyzwyczaić.

- Stoimy! - krzyknęła Dzika Mrówka i przecierając zaspane oczy dopadł do okna, podobnie Jego Brat, i obaj rozpłaszczyli nosy na szybie, jako że z powodu działania klimatyzacji wszystkie okna i drzwi z pomieszczeń na zewnątrz były szczelnie pozamykane w obawie przed ucieczką ochłodzonego powietrza prosto w czający się wszędzie skwar.

Ciekawym oczom braci-bliźniaków ukazał się dość nieprzytulny, nagi, żółtawobrązowawy, wysoki, skalisty brzeg rozciągnięty nad niewielką zatoczką, w której martwa fala rozbijała się o głazy wynurzające się z wody.

Na samym szczycie, dobre kilkadziesiąt metrów nad poziomem oceanu, rosły rachityczne drzewka, których ciemne sylwetki były doskonale widoczne na tle jaskrawego, białobłękitnego nieba oczywiście bez najmniejszej chmureczki.

- Afryka! - westchnął z wyczuwalnym nabożeństwem w głosie Marek.

- Afryka! - zawtórował mu echem Jarek.

Przez chwilę w kabinie młodych podróżników panowała głęboka, można powiedzieć uroczysta cisza.

Kamieniste, żółtobrunatne wybrzeże, odległe od zachłannych oczu obu chłopaków o kilkaset metrów, należało już do innego kontynentu, należało do tej części świata, gdzie miało miejsce tyle nadzwyczajnych i egzotycznych wydarzeń. To na tym kontynencie działa się akcja “Faroona" Bolesława Prusa, to tam, hen daleko za tym skalistym wybrzeżem Staś Tarkowski uciekł z małą Nel, to tam olbrzymie karawany wielbłądów wędrowały przez piaski Sahary, to tędy pędzono zakutych w łańcuchy niewolników murzyńskich, by potem załadować ich na statki i wywieźć na drugą stronę oceanu, na amerykańskie plantacje. Tam wreszcie dziesiątki dzielnych podróżników przemierzało dżungle i stepy, znosiło niezwykłe trudy, szukało źródeł Nilu, kopało diamenty i złoto, polowało na najrozmaitszego dzikiego zwierza.

Afryka!

Zamiast na śniadanie chłopcy pobiegli najpierw na pokład, by bardziej rozszerzyć swe pierwsze spojrzenie na afrykański kontynent.

Przed dziobem stojącego na kotwicy statku, gdzie skaliste, strome wybrzeże opadało w dół, ku morzu, leżało białe miasto. Poza kratownicami portowych dźwigów, poza wyniosłym masywem zbożowego elewatora, poza kulistymi srebrnymi zbiornikami, w których odbijały się teraz promienie porannego słońca, poza przykrytym chmurą żółtego pyłu transporterem sypiącym w głąb ładowni jakiegoś statku Marokańskie złoto - fosfat - wznosiły się na zboczu odległego wzgórza dziesiątki i setki ciasno skupionych graniastosłupów. Wyglądały z daleka jak białe klocki wetknięte bez większego ładu i składu w piaszczystą plażę. Nad ciasnym skupiskiem sterczały w górę dwie czy trzy smukłe wieżyczki, a na samym szczycie wzgórza leżącego poza miastem wypiętrzała się ciężka, szarobrunatna, kamienna budowla.

- Pewno twierdza - zauważył Jarek wskazując wyciągniętą ręką na ciężką budowlę.

- Pewno - przytaknął Marek.

- Chłopcy, śniadanie czeka! - zniecierpliwiony głos Taty przerwał braciom pełną nabożeństwa kontemplację.

- Och, Tata to tylko myślałby o jedzeniu - mruknął pod nosem Pixi bardzo jednak cicho, bał się bowiem trochę, że Tata nie będzie zadowolony, gdy usłyszy jego zdanie, a ponadto w tym właśnie momencie poczuł nagły przypływ apetytu, który tym bardziej był uzasadniony, ponieważ podczas wczorajszej kolacji był tak podekscytowany WIELKIM WYDARZENIEM, że - o dziwo - zjadł tylko jedną porcję, bez żadnych ekstradokładek, jakimi najczęściej uzupełniał statkowe posiłki.

Gdy chłopcy weszli do mesy na śniadanie, przy stołach siedzieli już wszyscy pasażerowie.

- Dzień dobry! - powiedzieli bracia.

- Dzień dobry! Dzień dobry! - w głosach zebranych przy śniadaniu czuć było w dalszym ciągu - obok zwykłej życzliwości - także i podziw. Może trochę mniejszy niż w dniu wczorajszym, ale zawsze.

- Jak się czuje mały Arab? - zapytał Pixi pani dentystki.

- Nie wiem. W nocy odzyskał na moment przytomność, ale stan jego był nie najlepszy.

- A teraz? - Dzika Mrówka był wyraźnie zaskoczony i z trudem ukrywał swą dezaprobatę do takiego braku zainteresowania.

- Teraz? A skąd mogę wiedzieć, kiedy on jest w szpitalu - odparła pani dentystka trochę już zniecierpliwiona.

- W szpitalu??? - chłopcy poderwali się ze swoich krzeseł. - Jak to, w szpitalu? - zwrócili się do Taty z wyraźną pretensją w głosie.

- Normalnie - Tata wzruszył ramionami zjadając ze smakiem solidną porcję jajecznicy na boczku - stanęliśmy w nocy na redzie, rzuciliśmy kotwicę, kapitan wezwał sanitarkę i motorówką zabrano obu Arabów na ląd, a małego zaraz sanitarką do szpitala.

- A dlaczego w nocy? - wyrwało się Markowi.

- Jasne. Sprawa poważna, nie można było czekać do rana, kiedy nas wprowadzą do portu. Dobrze, że nie wieje, to i nie było kłopotów z przetransportowaniem rannego chłopaka na motorówkę. W przeciwnym razie musieliby nas w nocy wprowadzać chociaż za falochron.

- W nocy... - powtórzyli bracia i spojrzeli z wyraźnym wyrzutem na Tatę. - Trzeba było nas zbudzić...

- A po co? - zdziwił się Tata. - Zresztą nie wiem, czy mi by się to udało. Rano ledwo was można obudzić.

- To co innego - mruknął Marek.

- A w nocy byśmy wstali. Natychmiast - dorzucił z przekonaniem Jarek.

- No, ale po co wstawać po nocy?

- Tata się jeszcze pyta. Przecież to NASI ROZBITKOWIE - wyraźnie rozżalony Dzika Mrówka dziobnął bez większego przekonania jajecznicę widelcem.

- Wasi nie wasi, najważniejsze, żeby ranny chłopak wyżył. Nie można przecież było czekać do rana.

Chłopcy pomarkotnieli. Czuli się tak, jakby ktoś zabrał im ich bezsporną własność, na którą w dodatku obaj solidnie i uczciwie zapracowali.

- No, no - Tata uśmiechnął się pod wąsem - nie martwcie się tak bardzo. Nic się przecież złego nie stało, i tak wszyscy pamiętają dobrze, że to właśnie wy pierwsi zobaczyliście rozbitków, nawet kapitan zapisał wasze nazwiska w dzienniku okrętowym. Na szczęście nie zapisał, że wleźliście na maszt bez mojego lub czyjegokolwiek zezwolenia.

- Tato, znów Tata zaczyna - jęknął Dzika Mrówka.

- Ponadto - kontynuował Tata - na statku została łódź tego rybaka. Spuścimy ją na wodę dopiero w porcie.

- Jest łódź! - uradowali się chłopcy.

Dzika Mrówka i Jego Brat poczuli nagły przypływ apetytu i dosłownie rzucili się na jedzenie. Zjedli szybciuteńko podwójne porcje i popędzili na pokład, do ICH ŁODZI.

Statek wszedł do portu dopiero w porze obiadowej i przycumował przy nabrzeżu niedaleko wyniosłego elewatora zbożowego, pod którym stał jakiś niewielki statek bandery francuskiej i wyładowywał zboże. Długie, stalowe rury zawieszone na giętkich gumowych grubych przewodach zanurzone były w ładowniach statku. Dolatywał stamtąd hałaśliwy szum i kurzyło się okropnie.

- Tato, a co tam się dzieje? - dopytywali się chłopcy.

- Nic takiego, normalny wyładunek zboża.

- A w jaki sposób? Tymi rurami?

- Mniej więcej w taki, w jaki Mama odkurza mieszkanie. Wyobraźcie sobie bardzo duży odkurzacz, taki z kilkoma końcówkami. Wsadza się końcówkę do ładowni, gdzie jest zboże luzem, i wysysa się cały ładunek. Raz, dwa, bez żadnych dźwigów czy worków. Tyle tylko, że kurzy się przy tym okropnie. Teraz wiatr wieje od nas, ale kiedy się zmieni, to zasypie cały nasz statek tym kurzem. Uważajcie wtedy, żeby wam oczu nie zasypało, bo mogą być kłopoty. A jak znowu zawieje od tamtego nabrzeża, to jeszcze gorzej - Tata wskazał na stojący po drugiej stronie basenu statek, nad którym kurzyło się jeszcze bardziej. Prawie w ogóle nie było widać jego zarysów w gęstej, żółtawo-białej chmurze.

- A tam to co się dzieje?

- Ładują fosfaty. Sypią luzem do ładowni, a to świństwo lekkie. Po prostu taki piasek to i kurzy się na potęgę. Kiedyś, pamiętam, braliśmy fosfat w Casablance, na innym statku to było, i mimo pozakręcanych na głucho wszystkich iluminatorów, pozaklejanych wlotów do wentylatorów i innych środków zabezpieczających, do samej Gdyni nie mogliśmy w żaden sposób pozbyć się fosfatu. Wszędzie się dostawał. Trzeszczał między zębami, w zupie go było pełno, nawet w zakapslowanych butelkach z piwem.

- W zakapslowanych? - zdziwili się obaj synowie i spojrzeli z niedowierzeniem na Tatę.

- No, niezupełnie - Tata zorientował się, że zagalopował się co nieco. - Ale w kabinach pełno go było wszędzie. Jeszcze w Gdyni wyczesywałem fosfat z włosów.

Po obiedzie chłopców - jak zwykle - poniosło do miasta. Ponieważ Tata czekał na agenta, a starsi państwo czekali, aż się trochę ochłodzi, bracia znowu skazani byli na opiekę gadatliwej pary pasażerskiej, na pana Henryka i jego żonę - dentystkę, która - od chwili skutecznego zaopiekowania się małym rannym rozbitkiem - znacznie jednak zyskała w oczach bliźniaków.

Co do małego rozbitka to na razie brak było jakichkolwiek wiadomości, jako że agent jeszcze nie przyszedł, Tata jednak uroczyście przyrzekł obu synom, że kiedy tylko się pojawi, zmusi go do telefonicznego zasięgnięcia informacji w miejscowym szpitalu.

Port w Safi tonął w prawdziwie afrykańskim słońcu, a w powietrzu unosił się fosfatowo-zbożowy kurz wiercący w nosie i intensywny zapach ryb. W basenie rybackim stały dziesiątki kutrów, które zapewne wczesnym rankiem lub jeszcze nocą wyszły na połów i teraz wróciły załadowane skrzynkami dorodnych srebrnołuskich sardynek. Wyselekcjonowaną część połowu zabierały od razu samochody i wywoziły do pobliskiej fabryki konserw, skąd potem na cały świat wysyłano słynne Marokańskie sardynki w puszkach, a resztę sprzedawano bezpośrednio z burty.

Na nabrzeżu kłębił się arabski tłum. Mężczyźni z dużymi plecionymi koszami, z których potem sprzedawali ryby na targu, Kobiety z zasłoniętymi aż po białka oczu twarzami, gromady dzieciaków z małymi koszykami i plastykowymi torebkami. O każdą porcję ryb targowano się długo i zajadle a nade wszystko głośno. I kiedy wreszcie dobito targu, na twarzach obu stron widniało zadowolenie. Kupujący cieszył się zapewne, że ostatecznie udało mu się tanio nabyć potrzebne ryby, rybak, że wystarczająco zarobił przy tym, a obaj, że mieli niewątpliwą przyjemność targowania się, że miała miejsce prawdziwie kupiecka transakcja.

Niektórzy z kupujących, widocznie robotnicy portowi odpoczywający w czasie południowej przerwy, od razu piekli świeżutkie sardynki na malutkich rusztach ustawionych na dwóch cegłach czy kamieniach. Pod spodem żarzył się niewielki ogienek. Tłuste sardynki skwierczały na ruszcie, siedzący w kucki robotnik monotonnymi ruchami wachlarza zaimprowizowanego z gazety lub kawałka plecionej maty podsycał mizerny płomień, który pryskał, gdy spadła nań czy to kropla tłuszczu, czy wody ze smażonej ryby, w powietrzu unosił się smakowity zapach.

Długie dżalabije Arabów, zakwefione, spowite od głowy do stóp w ciemne suknie tajemnicze kobiety, żywe jak iskry brązowe dzieciaki, obskakujące idących do bramy chłopców - wszystko to razem stwarzało nastrój wyraźnie i zdecydowanie egzotyczny.

- Ale w dechę! - powtarzał raz po raz Marek.

- Fajnie, nie da się ukryć! - wtórował mu Jarek. Na bramie brązowolicy strażnik w czerwonym fezie na głowie leniwym ruchem wyciągnął rękę po dokumenty. Chłopcy z dumą wyciągnęli przepustki, na których obok francuskiego napisu pełno było także falistych znaczków arabskiego pisma.

Po przekroczeniu portowej bramy ogarnął ich od razu zgiełk arabskiego miasteczka, który nie zamierał nawet w najbardziej upalne południe choć - jak mówił chłopcom Tata - dopiero wieczorem, gdy było już nieco chłodniej, miasto naprawdę zaczynało żyć.

Co oznaczało to “naprawdę" mogli sobie wyobrazić, jeżeli i teraz było wszędzie pełno spieszących się we wszystkie strony ludzi, kiedy i teraz raz po raz przemykały samochody warcząc przeraźliwie i jeszcze głośniej trąbiąc klaksonami i rozmaitymi dodatkowymi trąbkami i fanfarami. Rozpychały się ciężarówki załadowane po sam dach, a i na dachu nieraz wiozły jeszcze dodatkowo pasażerów z licznymi bagażami, a nierzadko i żywym inwentarzem. Między ciężarówkami przemykały samochody osobowe nadużywając znacznie, ponad przeciętnie dopuszczalne granice ryzyka, pedału gazu i hamulca. Kierowcy z reguły nie używali żadnych świateł kierunkowych, pomagając sobie walnie w prowadzeniu wozu - oprócz wszelkich sygnałów dźwiękowych - głośnymi okrzykami kierowanymi pod adresem zarówno innych kierowców, jak i tłumów przechodniów.

Obu braciom, otrzaskanym bądź co bądź z miejskim ruchem ulicznym i znającym dość dobrze przepisy drogowe, a wzbogaconym dodatkowo o doświadczenia nabyte już po drodze choćby w takim olbrzymim miejskim kolosie jak Londyn, wydawało się niemożliwością, aby przy takim sposobie jazdy minęła choćby jedna minuta bez wypadku. Obaj oczekiwali lada chwila zgrzytliwego hałasu rozdzieranych blach karoserii zderzających się samochodów i głośnego sygnału karetki pogotowia pędzącej przez ten przerażający galimatias do miejsca wypadku.

- Oszaleć można - stwierdził Dzika Mrówka.

- Fakt - przytaknął jak zwykle z przekonaniem Jarek i przymknął oczy, bo właśnie dwa citroeny pędziły jedną stroną ulicy, co ostatecznie nie byłoby takie dziwne, gdyby nie fakt, że pędziły one w przeciwnych kierunkach! I nie widać było, aby którykolwiek z kierowców chciał ustąpić! W ostatniej dosłownie sekundzie, w przeraźliwym jazgocie klaksonów i pisku hamulców, jeden z pędzących samochodów przycisnął się nieomal do muru biegnącego wzdłuż ulicy dając miejsce pędzącemu z przeciwka. Jarek westchnął z ulgą.

- Wyższa szkoła jazdy - stwierdził ni to z podziwem, ni to z dezaprobatą Dzika Mrówka.

- Ale jak na Afrykę i jak na moje zapotrzebowanie to trochę tu tych samochodów za dużo - zauważył Jego Brat.

Rzeczywiście! Chłopcom dopiero teraz to właśnie przyszło do głowy. No, bo i jakże to tak? Z jednej strony: “Afryka, na wpół dzika..." A tu zaraz, na pierwszym kroku tłumy pędzących samochodów, pisk opon, smród spalin, ryk klaksonów i trąbek! Coś to wszystko nie tak. Nie tak, jak czytali, jak marzyli, jak po wielokroć sobie wyobrażali.

W pewnym miejscu droga rozwidlała się. Jedna ulica wiodła dalej wzdłuż portowego muru, druga odbijała w lewo, w głąb lądu, pnąc się łukiem pod górę. A tam, na górze, zniknęła pod sklepieniami szerokich bram umieszczonych w starym murze zbudowanym z wielkich szarawozielonkawych głazów.

- Chodźmy pod górę - zaproponowali chłopcy, gdy pasażerska para, pod której opieką Tata ich wypuścił do miasta, stanęła niezdecydowana na skrzyżowaniu.

Sporą chwilę trwało, zanim pan Henryk i jego żona dentystka doszli do porozumienia w sprawie wyboru drogi, oczywiście bowiem ona chciała iść w jedną stronę, on zaś w drugą, w końcu jednak wszyscy poszli pod górę, choć pan Henryk bez przerwy narzekał:

- Pomyśl, za tyle ciężko zapracowanych pieniędzy muszę się tak strasznie męczyć.

- Właśnie dlatego żeśmy tyle zapłacili, to musimy teraz choć częściowo te pieniądze odchodzić - stwierdziła z bohaterskim samozaparciem pani dentystka - żeby nam się choć trochę zwróciły koszty wycieczki.

- A niby w jaki sposób? - zdziwił się pan Henryk.

- W taki, że jak będę opowiadać, cośmy widzieli, to Kryśkę i Zośkę licho trafi z zazdrości - odparła żona pana Henryka.

- A czy to warto przy tym tak się męczyć? - wysapał zazwyczaj tak bardzo gadatliwy, a teraz jakiś jakby nieco przygaszony pasażer.

- Nie narzekaj - krótko ucięła żona. - Warto, warto. Jakby na potwierdzenie słów pani dentystki nagle w tumult klaksonów wdarł się dźwięczny, czysty i nadzwyczaj donośny odgłos dzwonka. Wśród tłumu przechodniów pojawił się człowiek przygarbiony pod ciężarem wielkiego skórzanego worka, który zwisał mu na plecach u lewego ramienia. Dolny kraniec worka połączony był z rurką zakończoną mosiężnym, ozdobnym, błyszczącym kurkiem,

Nad drugim ramieniem chłopcy zobaczyli przemyślną konstrukcję z drewna i metalu, a na niej zawieszone mosiężne kubki i srebrzyste dzwoneczki dźwięczące przy każdym ruchu.

- Nosiwoda, nosiwoda, Henryczku! - zapiszczała uradowana pani dentystka.

- No to co? - pan Henryk wzruszył spoconymi ramionami - taki sam chodził w Stambule - nie omieszkał dodać z miną wytrawnego i znudzonego globtrotera.

- Może i taki sam, ale z tym musisz mi zrobić zdjęcie - entuzjazmowała się pani dentystka. - Chłopcy, chodźcie, stańcie razem ze mną! - zawołała. - Tylko tak żeby nie zasłaniać. Nie, nie nosiwodę, mnie żeby nie zasłaniać.

Powiedziała coś do nosiwody, a ten, że czy nie zrozumiał, czy nie chciał zrozumieć, dość że szybko nachylił rurkę z kurkiem, podstawił jeden z kubków i nalał wody ze skórzanego worka.

- Nie, nie chcę wody - zaprotestowała pani dentystka z niechęcią. - No, rób zdjęcie! - zawołała do męża. - Na co czekasz? - przyjęła wdzięczną pozę.

- Madam, madam - stary Arab stał z kubkiem wody w wyciągniętej ręce.

- Po co mi twoja woda? - oburzyła się pani dentystka! - chciałam tylko zrobić zdjęcie. Foto! Foto! - powtórzyła parę fazy, wykonując rękoma ruch jak przy robieniu zdjęcia.

Stary Arab zagadał coś szybko, a w jego głosie wyraźnie było można wyczuć pretensję.

Koło pary pasażerów i obu chłopców zaczął zbierać się tłumek gapiów - przechodniów. Wszyscy naraz gadali coś głośno, gorączkowo, wymachując przy tym niezwykle energicznie rękoma.

- On chce, żeby mu pani zapłaciła za tę wodę - domyślili się bracia.

- A za co mu mam płacić, kiedy ja wody wcale nie chciałam! - oburzyła się pani dentystka. - Zrobiłeś zdjęcie? - zwróciła się do męża, który coś tam majstrował przy jednym z kilku przewieszonych przez ramię aparatów fotograficznych.

- Jeszcze nie - odparł czerwony na twarzy, spocony pan Henryk. - Coś mi się zacięło.

- Tobie zawsze się wszystko zacina - zaczęła pani, ale zaraz przerwała, bo w tej samej chwili z bramy w murze wyszedł mały osiołek z brodatym Arabem na grzbiecie. Osiołek miał opuszczony łeb i opuszczone długie uszy, a nogi Araba niemal dotykały zakurzonej szosy, od grzbietu osiołka ciągnęła się linka, której drugi koniec przymocowany był do wielbłąda objuczonego wielkimi pakami. Za pierwszym wielbłądem szedł na lince wielbłąd drugi, z przywiązaną stertą worków, pochód zamykał trzeci wielbłąd dźwigający na grzbiecie olbrzymią kopę ni to siana, ni to słomy.

- Karawana - pisnęła uradowana pani dentystka. - Henryczku! Koniecznie zrób mi zdjęcie na tle karawany!

- No, to w końcu z nosiwodą czy z karawaną? - zapytał wyraźnie zdezorientowany mąż, który bez przerwy to zdejmował jeden aparat z ramienia, to go znów zawieszał i zdejmował drugi. Przy każdym coś tam majstrował pocąc się coraz obficiej.

- Ojej - zdenerwowała się pani - rób szybko. I jedno, i drugie. A najlepiej jak będzie i nosiwodą, i wielbłądy...

- I co jeszcze? Przecież mi tego wszystkiego ten obiektyw nie obejmie. Nie da rady. Muszę innym... - pan Henryk znowu sięgnął po kolejny aparat.

- Szybko, szybko - denerwowała się pani.

- Nie poganiaj mnie, bo mi wszystko z rąk leci - powiedział pan Henryk i w tej chwili rzeczywiście o mało co nie upuścił aparatu fotograficznego.

- Uważaj! - krzyknęła pani. - Pamiętaj, ile on kosztuje!

W tym momencie obu chłopcom przypomniała się nagle Mama, której też “wszystko z rąk leciało", kiedy się ją zaczęło poganiać. Przypomniała się i obaj chłopcy pomarkotnieli jakoś naraz.

- Mrówa, ale Mama to by się cieszyła, gdyby zobaczyła taką wdechową karawanę wielbłądów, no nie? - powiedział Jarek do Marka.

- Albo takiego nosiwodę - odparł Marek Jarkowi.

Wreszcie spocony, zdenerwowany pan Henryk przyłożył aparat do oka, przymierzył, starając się złapać i swoją żonę na pierwszym planie, i nosiwodę na drugim, i wielbłądzią karawanę na trzecim. Nacisnął migawkę, coś tam brzęknęło, coś pstryknęło.

- Uff! - odsapnął ocierając rzęsisty pot z twarzy.

Nosiwoda stał się jeszcze bardziej natarczywy.

- Zapłać mu za tę wodę - zdecydował wreszcie pan Henryk.

- Zapłać, zapłać, a potem będziesz żałował na moje wydatki - pani dentystka wyraźnie nie miała ochoty na żadne płacenie. Ostatecznie jednak otworzyła torebkę, wyciągnęła z westchnieniem drobną monetę i dała staremu Arabowi. Ten jednak stał dalej z wyciągniętą dłonią i głośno coś wykrzykiwał, pokazując na pana Henryka i jego aparat.

Stojący wokół arabski tłumek przytakiwał ochoczo nosiwodzie.

- On chce, żeby mu pan zapłacił za zrobienie zdjęcia - przetłumaczyli chłopcy mieszaninę słów starego, wśród których wyłowili parę znajomych angielskich dźwięków.

- Za zdjęcie? - oburzył się pan Henryk.

- Za pozowanie - wyjaśnił Dzika Mrówka. - Tata opowiadał, że Arabowie i Murzyni za każde zrobione zdjęcie każą sobie od razu płacić. Inaczej nie da rady. Bo im podobno religia zabrania się fotografować.

Pan Henryk rozejrzał się jakby w poszukiwaniu sojuszników, ale stojący wokół nich arabski tłumek wcale nie wydawał się przyjazny. Z ciężkim westchnieniem wyciągnął więc portmonetkę i dał staremu parę miedziaków.

- Ja już mam dosyć - oświadczył uroczyście swojej żonie -wiecznie tylko płać i płać. Wiecznie tylko trzymaj się za kieszeń.

- Nie narzekaj - uspokoiła go żona. - Będzie za to pamiątka z Safi. Jak się wywoła slajdy, jak się zaprosi gości, jak się puści na ten nowy ekran, cośmy go kupili, to zobaczysz, jak nam wszyscy będą zazdrościć.

- Wiem, wiem, Zośka, Kryśka...

- A żebyś wiedział. Czy tylko zrobiłeś dobrze zdjęcie?

- Dobrze, dobrze.

- I czy mnie było widać dokładnie?

- Na każdym zdjęciu widać tylko CIEBIE.

- Na tym polega pamiątka. Przynajmniej jest dowód, że tam byłam. I Zośkę i Kryśkę...

- Wiem, wiem... - przerwał jej pan Henryk.

- Ale czy światło było dobre, bo ostatnio wszystkie zdjęcia były prześwietlone. Mimo światłomierza. Cóżeś tak zbladł? - zapytała nagle męża.

- Nic, nic - wyjąkał.

- Co się stało? - zapytała. - Znowu źle nastawiłeś światło?

- Nie, światło dobre, tylko...

- Tylko co?

- Tylko migawka... - jęknął pan Henryk. Nerwowym ruchem wyszarpnął aparat z pokrowca, otworzył go, żeby sprawdzić, jaki był czas. Nagle pobladł jeszcze bardziej. Na obiektywie znajdowała się ciemna, ebonitowa nasadka, o której zapomniał zupełnie.

- Z tobą to zawsze tak... - zaczęła pani dentystka. - W Stambule to na żadnym zdjęciu nie jestem cała. Albo nogi, albo głowa, albo sam brzuch i ręce. Gdzie ty masz głowę...

Dalszego ciągu chłopcy nie dosłyszeli, oddalili się bowiem dyskretnie i powędrowali ulicą, która po przekroczeniu bramy spadała w dół ku z daleka widocznemu bazarowi.

- Już lepiej narazić się na narzekania Taty po powrocie, niż słuchać, jak ci tu się kłócą - zdecydował Marek, gdy Jarek miał pewne obiekcje, co do samodzielnej dalszej wędrówki.

Bazar okazał się - jakby tu powiedzieć - monotowarowy. Sprzedawano bowiem na nim tylko same naczynia, z których podobno słynęło Safi. A więc dzbany, wypalane gliniane talerze z glazurowaną polewą zdobioną miejscowymi ornamentami, a więc kubeczki, a więc misy, a więc flakony najrozmaitsze. Z tyłu, za bazarem na niewysokim wzgórzu gnieździły się na licznych tarasach garncarskie prymitywne piece, w których miejscowi rzemieślnicy wypalali te wszystkie śliczności. Zapewne w takich samych piecach wypalali dziadkowie i pradziadkowie obecnych garncarzy przed stu, dwustu i więcej lat takie same dzbany i talerze i z takimiż wzorami.

Przed straganami pełnymi ceramicznych różności stali lub siedzieli podwinąwszy pod siebie nogi długo- i białobrodzi Arabowie i przesuwali w palcach ziarenka mahometańskich różańców.

Widocznie obaj chłopcy nie kojarzyli się poważnym kupcom w żaden sposób z potencjalnymi klientami, nie wzbudzili bowiem najmniejszego nawet ich zainteresowania. Za to ożywili się natychmiast, gdy na horyzoncie ukazała się para gadatliwych pasażerów, spocony jeszcze bardziej pan Henryk i równie spocona oraz zaczerwieniona, nie wiadomo czy z gorąca, czy też z oburzenia na fotograficzne niedołęstwo swego męża, pani dentystka.

Ani pan Henryk, ani jego żona nie mieli absolutnie najmniejszej ochoty kupować czegokolwiek na arabskim targowisku, jednakże umiejętności handlowe tubylców okazały się tak wysokiej klasy, że ostatecznie obydwoje wyszli obładowani. On - oprócz trzech aparatów fotograficznych - dźwigał pokaźnych rozmiarów dzban pokryty zielonkawą błyszczącą polewą z białym, roślinnym ornamentem, ona zaś parę podobnych talerzy.

Grupka polskich podróżników zagłębiła się teraz w labirynt starej, arabskiej części miasta. Przez jej środek, od wąskiej, mrocznej bramy w starym murze obronnym, okalającym ongiś całe miasto, aż do głównej alei wiodącej do portu ciągnęła się nieco szersza od innych ulica całkowicie zapchana po obu stronach straganami, sklepikami, przekupniami przycupniętymi

ciasnych i ciemnych uliczek. Ciemnych, jako że mury domów wznoszących się po obu jej stronach na odległość zaledwie wyciągniętych rąk zbiegały się u góry na wysokości zaledwie pierwszego piętra ze sobą, tworząc z uliczki zaciemniony i chłodny korytarz.

W głębi tego korytarza widać było mały placyk, a na nim zdobne arabskim pismem, otwarte szeroko drzwi.

- To jest meczet - oznajmiła pani.

- I co z tego? - pan Henryk przystanął w cieniu, łapiąc z trudem oddech szeroko otwartymi ustami.

- A to z tego, że musimy tam wejść - pani skierowała się śmiało w stronę ciemnego zaułka.

- A niby po co? - pan Henryk nie przejawiał żadnego entuzjazmu, ale obaj chłopcy podbiegli do pani dentystki z wyraźnym zamiarem towarzyszenia jej.

- Na co czekasz? - zawołała pani do męża. - Chodźże wreszcie.

- A sama nie możesz z chłopcami? Ja tu zaczekam.

- Wstydź się. Puszczasz samą żonę w obcym mieście? I to w dodatku w arabskim. Nie słyszałeś, co opowiadali nam tamci turyści spotkani wtedy w Stambule, że Turcy porwali jakąś białą kobietę i do tego Polkę.

Pan Henryk mruknął coś niewyraźnie pod nosem, co mogło być rozmaicie zrozumiane, aż pani dentystka popatrzyła bardzo podejrzliwie na swego męża, ale w końcu jednak zrezygnowanym krokiem wszedł w ciemny zaułek.

- Ale może tu nie można wchodzić do meczetu? - uczepił się ostatniej deski ratunku.

- Dlaczego nie? - odparowała pani, która już wkraczała na mały dziedziniec. -Pamiętasz jak w Stambule wchodziliśmy do wszystkich meczetów. Też przecież mahometańskich.

- Tak, też mahometańskich - przytaknął pan Henryk.

- Oczywiście, trzeba zdjąć przed wejściem buty - zwróciła się do chłopców.

- Buty? - zdziwił się Marek.

- Taki zwyczaj w meczetach - wyjaśniła pani z miną wytrawnej światowej turystki. Sama szybko zsunęła z nóg pantofle bez pięt i wzięła je do ręki.

Marek i Jarek poszli za jej przykładem, nie przyszło im to jednak łatwo, bo obaj mieli sznurowane półbuty, a sznurowadła, jak na złość, zacisnęły się jakoś i poplątały. W końcu jednak uporali się z nimi i trzymając buty w ręku weszli do wnętrza meczetu. Przeszli najpierw przez bramę, potem przez mały dziedziniec, gdzie znajdowało się kamienne koryto, do którego ciekł cienki strumyk wody, i wreszcie weszli do właściwego meczetu.

Było to dość duże, ale stosunkowo niewysokie pomieszczenie. Gładki, na biało bielony sufit podpierały tu i ówdzie kolumienki ozdobione przy swych głowicach kamiennymi palmowymi liśćmi. Na gładkich ścianach nie było ani żadnych obrazów, ani malowideł, jedynie pod samym sufitem biegł napis arabski. Litery, wymyślnie powykręcane i przyozdobione skomplikowanymi zawijasami, pokryte były złotą farbą, a że cały napis mieścił się na niebieskawogranatowym tle szerokiego pasa, całość stwarzała wrażenie nieba pokrytego dziesiątkami przedziwnych fantastycznych ni to księżyców i gwiazd, ni to złotych liści i kwiatów.

Całą podłogę przykrywała wzorzysta mata.

W meczecie było pustawo. Jedynie w jednym kącie klęczało kilku starych Arabów i kołysząc się, monotonnie mamrotało pod nosem modlitwy czy też wersety ze świętej księgi - Koranu.

Naprzeciw nich, zwrócony twarzą do modlących się, siedział ze skrzyżowanymi nogami siwobrody Arab w białej szacie i przemyślnie zawiązanym turbanie na głowie. Siedział bez ruchu, pogrążony w głębokiej kontemplacji.

Gdy pani dentystka weszła do meczetu w towarzystwie obu braci-bliźniaków, siwobrody uniósł nieco głowę. Przez chwilę patrzył złym i wrogim wzrokiem spod krzaczastych, równie siwych, jak i broda, brwi, a potem nagle wykonał gwałtowny ruch ręką wykrzykując przy tym gniewnie kilka słów.

Ani Dzika Mrówka, ani Jego Brat, ani pani dentystka, ani pan Henryk, który w tej chwili wtoczył się, sapiąc donośnie, do meczetu, nie zrozumieli oczywiście ani słowa z gniewnej przemowy siwobrodego, jednakże jego gest ręką był aż nadto wymowny i jednoznaczny.

- A mówiłem - zdążył odezwać się pan Henryk.

- Ale w Stambule... - pani dentystka nie dała się zastraszyć; gestem siwobrodego.

- Chodźmy stąd - zdecydował nagle pan Henryk i przezornie odwrócił się ku wyjściu z meczetu.

- Jak tak uważasz... - pani dentystka zaczęła się wycofywać tyłem, patrząc z nagłym przestrachem na siwobrodego, który wstał i coraz gwałtowniej wyrzucał z siebie potok gniewnych, gardłowych dźwięków. Wraz z nim wstali też i inni modlący się dotychczas mahometanie.

- Henryczku, nie zostawiaj mnie tutaj samej! - pani cofała się coraz szybciej. - Chłopcy! - zawołała niemal rozpaczliwym tonem.

- Jaro, pamiętaj, że nasi przodkowie walczyli pod Wiedniem i pod Chocimem - Dzika Mrówka wydał z siebie dramatyczny, pełen determinacji szept.

- Nno to ccco? - Jarek zaszczekał zębami. Gdy cała trójka znalazła się w przedsionku, pana Henryka już ledwo było widać. Wsunąwszy pospiesznie sandałki na bose nogi umknął co tchu ciemnym zaułkiem prosto ku tętniącemu gwarem bazarowi. Aby szybciej, aby co prędzej do ludzi, wśród których może nie wszyscy ,są religijnymi fanatykami.

Pani dentystka też wsunęła błyskawicznie nogi w pantofle bez pięt i podążyła szybkim krokiem za swym małżonkiem. Na małym placyku przed wejściem do meczetu zebrał się tymczasem, spory tłumek. Kilka starych kobiet zawiniętych w ciemne suknie ud stóp do głów, kilku wyrostków, paru mężczyzn. Wszyscy mieli nieprzyjazne miny (co do kobiet to można się było tylko domyślać, bo twarze miały zasłonięte) i coś tam między sobą ostro pokrzykiwali.

Chłopcy chcieli też się wycofać jak najszybciej, niestety, sznurowadła stawiały opór zgodnie z zasadą złośliwości przedmiotów martwych, a znów biec z rozwiązanymi sznurowadłami i niewygodnie, i niebezpiecznie, bo można się potknąć i upaść i co wtedy? Wtedy leżącego dopadnie rozjuszony sfanatyzowany tłum i... lepiej nie myśleć. A poza tym z rozwiązanymi sznurowadłami to jakoś nie honor

Tak myślał cały czas Dzika Mrówka szarpiąc się ze złośliwym sznurowadłem, podczas gdy opiekunowie obu chłopców dawno już zniknęli w bazarowym tłumie. A grupka złorzeczących Arabów powoli się zbliżała. Na razie jeszcze niezdecydowanie, na razie nieśmiało, ale co stanie się za chwilę?

Jarek chciał się już poderwać do biegu w jednym tylko bucie, ale zatrzymała go ręka Dzikiej Mrówki.

- Pamiętaj, Jan Sobieski zwyciężył pod Wiedniem - szepnął Marek prosto w ucho Jego Brata. - Nie bój się, ja sam w strachu.

- Kieedy jaaa się nie boooję.

- No, to czego tak szczękasz zębami?

- Booo mi ziiimno! - odparł Jego Brat. Obaj stali właśnie w pełnym słońcu na małym placyku otoczonym zewsząd białymi ścianami domów, od których buchał żar.

- Ach tak, faktycznie bardzo zimno.

Marek spokojnie (a może tylko na pozór spokojnie) zawiązał bucik i ruszył wraz ze swym bratem wąskim i ciemnym zaułkiem. Na bazarowej uliczce czekał na nich pan Henryk i jego małżonka.

- Gdzie wy się plączecie, chłopcy? Dlaczego się nas nie pilnujecie? - odezwała się pani. - Jeszcze się pogubicie i stanie się wam coś złego.

- Nie mogliśmy państwa dogonić - odezwał się Marek. - Tak państwo szybko opuścili ten ciekawy meczet.

Pani dentystka spojrzała podejrzliwie najpierw na Marka, potem na Jarka, a potem na pana Henryka, ale ten nagle zaczął z zainteresowaniem oglądać parę butów z nędznej imitacji skóry, które na pierwszy rzut oka były o co najmniej cztery numery za duże nawet na sporą stopę pana Henryka.

Gdy chłopcy wrócili wreszcie do portu i zbliżali się do statku, przed trapem podbiegł do nich jakiś Arab z koszem owoców na ręku. Postawił kosz na ziemi i złapał najpierw Marka za ręce i potrząsnął nimi energicznie, a potem zrobił to samo z Jarkiem.

Obaj chłopcy w pierwszej chwili przestraszyli się gwałtowności nieznajomego Araba, ten jednak wcale nie przejawiał jakiejkolwiek wrogości, wprost przeciwnie, w jego niezrozumiałych okrzykach wyraźnie dawała się odczuwać radość.

- Nie bójcie się, chłopaki - rozległ się z góry z pokładu statku głos Taty. - To przecież WASZ ROZBITEK. Zarówno słowa “wasz", jak i “rozbitek" podkreślone były przez Tatę nadzwyczaj uroczystym tonem.

Rzeczywiście. Bracia teraz dokładniej przyjrzeli się Arabowi i poznali w nim rybaka. Choć z drugiej strony trudno go było poznać, kiedy pozbył się parodniowego zarostu i kiedy przebrał się w białą, zupełnie czystą i zapewne odświętną szatę.

Arab w dalszym ciągu wykrzykiwał coś radośnie, przykładając palce prawej dłoni do ust i do piersi. Kłaniał się obu chłopcom i potrząsał ich rękoma powtarzając raz po raz, w potoku arabskich słów dwa słowa angielskie:

- Thank you, thank you!

- Ty, on nam dziękuje! - zorientowali się wreszcie chłopcy.

- Tak - potwierdził Tata z pokładu - przyszedł przed godziną na statek, żeby nam podziękować i powiedzieć, że syn już czuje się dobrze. I kiedy mu na statku agent wytłumaczył, że to właśnie wy pierwsi zauważyliście jego łódź, przybiegł najpierw do mnie do kabiny, żeby wam podziękować, a kiedy powiedziałem, że jesteście w mieście, pobiegł i wrócił z tym koszem owoców. To wszystko dla was.

- Dla nas? - bracia spojrzeli na duży, bardzo duży kosz pełen wspaniałych, świeżutkich mandarynek, winogron, pomarańczy i jakichś jeszcze innych, nie znanych dotychczas chłopcom owoców.

- A co to za owoce, Tato? - zapytał Jarek.

- Granaty.

- No, to co, Jaro - odezwał się Dzika Mrówka - spróbujemy, jak smakują granaty. A jak tak dalej pójdzie, to niedługo na drzewach będą rosły rakiety i jakieś jeszcze inne pociski.

- Zdalnie kierowane - dorzucił Jarek.

Potem bliźniacy poszli razem z Tatą w odwiedziny do domu uratowanego rybaka, który ich bardzo serdecznie zapraszał do siebie. Rybak mieszkał w starej dzielnicy. Prowadził swych gości przez ciasne, wąskie, ciemne zaułki. Przechodzili przez jakieś, bramy,

wchodzili po jakichś schodkach", skręcali raz w lewo to znów w prawo.

- Nigdy bym stąd nie wyszedł - wyznał Jarek.

- Trudno by było - przytwierdził Marek. - Chyba żeby rozwijać za sobą kłębek sznurka albo sypać jakieś ślady, jak Jaś i Małgosia z bajki.

Kiedy przechodzili przez mały placyk, na którym zauważyli wejście do meczetu, Marek łypnął tajemniczo okiem na Jarka, a Jarek na Marka.

- O, tu macie meczet - zauważył Tata. - Ale do środka Europejczykom nie wolno wchodzić. Tutejsi Arabowie są bardzo fanatyczni i ściśle tego przestrzegają.

W mieszkaniu rybaka było bardzo ciasno, ale bardzo czysto. Było też bardzo dużo dzieci. I była żona rybaka, która - z zasłoniętą twarzą - wsuwała się tylko co jakiś czas do izby, gdzie siedział rybak i jego DOSTOJNI GOŚCIE ze swym Tatą, i podawała coraz to nowe przysmaki do jedzenia. Przysmaków wnoszono tyle, że chłopcy byli przekonani, iż usługiwało im kilka żon uratowanego Araba, chociaż Tata po wizycie twierdził, że była to wciąż jedna i ta sama kobieta. Spór ten nie został ostatecznie rozstrzygnięty, ale nic dziwnego, gdyż w zawiniętej od stóp do głów wsuwającej się mumii trudno było dopatrzeć się indywidualnych cech. Dość że wszystkie przysmaki były bardzo, ale to bardzo słodkie i nawet chłopcom, którzy od słodyczy wcale nie stronili, w końcu cały świat wydawał się jednym wielkim, supersłodkim ulepkiem.

Mimo ograniczonych możliwości konwersacji wizyta upłynęła ,,w serdecznej i pełnej zrozumienia atmosferze", żeby użyć języka z dyplomatycznych sfer. A język dyplomatyczny był tu jak najbardziej na miejscu, wizyta bowiem była i międzynarodowa, i nawet “na szczycie", jako że odbywała się w domu stojącym na jednym ze wzgórz otaczających centralną bazar-ulicę starej Safi.

Wracając późnym wieczorem na statek, objedzony słodyczami do granic wytrzymałości Pixi zauważył filozoficznie:

- Jak to nie można nigdy nikogo sądzić. Jeszcze przed paroma godzinami myślałem, że Arabowie są nam bardzo nieprzyjaźni, a tu tymczasem ruszać się nie mogę z przejedzenia.

- Dlaczego tak myślałeś? - zapytał Tata, ale Dzika Mrówka odpowiedział zdawkowo, zdecydował bowiem, że znacznie lepiej będzie nią wtajemniczać Taty w meczetową epopeję.

ROZDZIAŁ DZIESIĄTY,

W KTÓRYM BRACIA ODKRYWAJĄ ZUPEŁNIE INNĄ AFRYKĘ,

A BOSMAN WSPOMINA BARDZO JUŻ DAWNE,

ALE SŁAWNE DZIEJE

Statek stał jeszcze kilka dni w Marokańskim porcie Safi wyładowując przywiezione dla nowo budowanej fabryki kwasu siarkowego elementy konstrukcyjne i skrzynie z maszynami i urządzeniami. Przez cały czas obaj chłopcy cieszyli się względną swobodą i kręcili się dość swobodnie po porcie, gdzie szczególnie interesowała ich niewielka stocznia budująca i remontująca pod gołym niebem statki rybackie, od których dosłownie roiło się w Safi. Całymi godzinami patrzyli, jak szkutnicy ciosami ostrych siekier nadawali odpowiedni kształt niezgrabnym klocom drewna, jak spod stalowych ostrzy wypadały długie, nagrzane w słońcu, pachnące intensywnie wióry, jak rosły w oczach wręgi tworząc pękate klatki, w których zaklęty był kształt przyszłych statków. Lubili też przyglądać się wracającym z łowisk kutrom i przysłuchiwać ożywionym, zajadłym targom o ceny sprzedawanych ryb.

Z ciekawością obserwowali, jak portowi robotnicy rozkładali na bruku małe dywaniki czy zwyczajne maty, klękali na nich, obracali się twarzą ku wschodowi, w kierunku odległego o cały kontynent najświętszego ze świętych miasta Mekki i bili pokłony przykładając dłonie do ust, oczu, czoła.

Czasami przechadzali się jedną z dwóch głównych ulic miasteczka, oglądali wystawy z miejscowymi wyrobami ze skóry i metalu i gapili się na sceny rozgrywające się na autobusowym dworcu koło budynku pocztowego, skąd odchodziły rozklekotane pojazdy do Marakeszu, Casablanki i do innych, pobliskich miejscowości. Każdy z wehikułów powinien, na dobrą sprawę, odbywać mocno zasłużoną emeryturę na najbliższym złomowisku, właściciele jednakże tych pojazdów hołdowali widocznie zasadzie, że dopóty należy jeździć, dopóki istnieje jakakolwiek szansa, że ,,toto" nie rozleci się już przy samej próbie uruchomienia.

Tak minęło parę dni postoju w gorącym, rozpalonym słońcem porcie i pewnego pięknego ranka, kiedy jeszcze nie było tak bardzo upalnie, na pokład wszedł pilot, holownik odciągnął, posapując pracowicie, statek od kei, obrócił go dziobem do wyjścia i chłopcy ruszyli w następny etap rejsu.

Kurs statku prowadził niemal dokładnie na południe. Wciąż niżej i niżej, jakby można to było określić jadąc palcem po dużym globusie, który stał u chłopców w pokoju i na którego gładkiej powierzchni odbywali razem niejedną już i daleką podróż. Lecz ta była - choć nie najdalsza - jednak najpiękniejsza, bo PRAWDZIWA.

Ocean Atlantycki był w dalszym ciągu gładki niczym powierzchnia globusa, który został daleko, w przytulnym mieszkaniu w Oliwie.

- Tato - zapytał pewnego dnia Dzika Mrówka - czy tu, na Atlantyku zawsze taka pogoda?

- Nie zawsze, ale latem przeważnie. A jeszcze bardziej na południe są przecież słynne ,,końskie szerokości".

- Jakie? - zainteresowali się bracia, bacząc jednak pilnie, czy to ich właśnie Tata akurat nie “robi w konia" z tymi jakimiś dziwnymi szerokościami.

- Końskie szerokości - powtórzył Tata. - To nazwa wywodząca się z bardzo dawnych czasów, chyba z początków oceanicznej żeglugi. Otóż Hiszpanie i Portugalczycy w latach podbojów wieźli ze sobą na statkach również konie. Jako zwierzęta pociągowe i dla swojej jazdy. Szczególnie ta ostatnia robiła przerażające wrażenie na podbijanych ludach indiańskich Środkowej i Południowej Ameryki, które dotychczas nigdy koni nie widziały i dla których jeździec na koniu był jakimś nadprzyrodzonym stworem. Ale zostawmy podboje konkwistadorów w spokoju, to nie jest najpiękniejsza karta z dziejów ludzkości, i wróćmy do biednych koni. Otóż nieraz zdarzało się, że żaglowce transportujące konie trafiały w podzwrotnikowych rejonach Atlantyku na długotrwałe cisze. I wówczas oczywiście nie miały żadnej możliwości poruszania się, jako że jedynym napędem były żagle. Stały tedy statki złapane ciszą, z obwisłymi smętnie żaglami na gładkiej jak stół wodzie, pod gorącymi promieniami słońca. Stały tak bez ruchu dniami i tygodniami nieraz, dopóki nie ulitował się nad nimi jakiś podmuch wiatru. A zapasów na statkach ówczesnych nie było za dużo. Szczególnie z wodą bywało krucho. Przewożono ją w beczkach i po jakimś czasie stawała się stęchła i mętna, a potem nawet i takiej zaczynało brakować. W tej sytuacji konie, które potrzebowały wody więcej niż ludzie, padały nie wytrzymując warunków. I stąd, od tysięcy koni padłych w tych szerokościach, gdzie panują długotrwałe cisze, poszła nazwa “końskie szerokości".

- A nie próbowali tamci marynarze jakoś przedostać się przez te pasy ciszy?

- Zapewne próbowali. Co mogli jednak zrobić? Spuszczali nawet łodzie z wioślarzami na wodę, zakładali cumy i wiosłowali. Ale co to była za żegluga? Ile mogli w ten sposób przebyć mil? Małe łodzie i kilkanaście w sumie wioseł? W czasach starożytnych były galery wiosłowe, miały one kilkadziesiąt olbrzymich długich wioseł i kilkuset wioślarzy - galerników, najczęściej więźniów przykutych łańcuchami do wioseł. Oglądałem taką galerę w muzeum morskim w Barcelonie. Aż dziw bierze, kiedy się patrzy na te olbrzymie wiosła. Ile ludzkiego wysiłku i potu musiał kosztować każdy jego ruch. A ile tych ruchów wypadało na jedną morską milę i ile z kolei mil dzieliło port od portu? Okropne to były czasy. Ale na tych galerach można było żeglować tylko w pobliżu brzegów. Potem nastała era żaglowców, które odkrywały cały świat, lecz życie marynarzy nie było na nich lekkie. Ot weźmy choćby taki statek Kolumba “Santa Marię". W tejże samej Barcelonie stoi w basenie jej dokładna kopia. W skali jeden do jednego. Dzisiaj wiele jachtów bywa większych. A tam gnieździło się kilkudziesięciu ludzi. I zapasy na całą drogę, i jeszcze ładunek. Wprost nie do wiary. Nic dziwnego, że załogi nierzadko buntowały się. Tak przecież było i na statkach Kolumba, i na statkach Magellana, gdy ten żeglował wokół świata poprzez “ryczące czterdziestki".

- A co to znowu za jedne, Tato? - zapytał Jarek.

- W przeciwieństwie do “końskich szerokości", gdzie wrogiem żeglarzy była unieruchamiająca statki cisza, na południowej półkuli w rejonach między czterdziestym i pięćdziesiątym stopniem szerokości południowej wieją przez okrągły niemal rok bardzo silne wiatry. Ciągłe zawodzenie wiatru w olinowaniu statku, który znajdzie się na tamtych wodach, uderzenia spienionych, groźnych fal - wszystko to spowodowało, że żeglarze ochrzcili te rejony “ryczącymi czterdziestkami". A dalej, poniżej pięćdziesiątego stopnia szerokości, już niemal u progów Antarktydy, rozciągają się jeszcze groźniejsze dla żeglarzy obszary, zwane teraz “wyjącymi pięćdziesiątkami". I pomyśleć, że są tacy śmiałkowie, jak choćby nasz Krzysztof Baranowski, którzy tamtędy żeglują samotnie, w swych podróżach dokoła świata. Właśnie tam, gdzie najtrudniej. I chyba dlatego że tam najtrudniej.

Tata zamyślił się i patrzył na gładkie lustro oceanu, a Jarek cichutko szepnął do Marka:

- Gdyby tak skończyć Szkołę Morską i potem pływać, bracie, tu w tych końskich szerokościach, co?

Dzika Mrówka spojrzał z wyraźną pogardą na brata.

- No, wiesz, PRAWDZIWI marynarze pływają tylko w ryczących czterdziestkach i wyjących pięćdziesiątkach.

- Och, PRAWDZIWI to tak, ale przypomnij sobie Morze Północne...

- Człowiek musi zwalczać swoje słabości - Dzika Mrówka powtórzył zasłyszane gdzieś zdanie, ale w tej chwili nawet prawie wierzył w to, co powiedział.

- No, no - pokiwał z niedowierzaniem głową Jego Brat - zobaczymy, jak będziesz mówił, kiedy znowu dmuchnie.

- Zobaczymy - w tym momencie, w obliczu bardzo spokojnego morza Markowi wydawało się, że w końcu to całe kiwanie nie jest takie groźne i straszne. - Trzeba tylko się przyzwyczaić - pomyślał.

Statek tymczasem szedł nieprzerwanie wokół afrykańskich brzegów. Któregoś dnia, po zapadnięciu zmroku, bracia ujrzeli po lewej burcie odległą łunę świateł.

- To Dakar - powiedział trzeci oficer na zapytanie braci. - Stolica i główny port Senegalu, Raniutko będziemy na podejściu do rzeki Saloum. Tam weźmiemy pilota i potem z osiem godzin jazdy w górę rzeki. Do takiego niewielkiego murzyńskiego portu Kaolack.

- A w tym Kaolacku to pewnie ciekawie, panie trzeci? - zapytał Dzika Mrówka.

- Właściwie to nie wiem, bośmy tam jeszcze nigdy nie byli, to jest ani statek, ani chyba nikt z załogi. Ale co tam może być ciekawego? Jeszcze jedna afrykańska dziura. Gorąco, duszno, nie ma gdzie pójść i to wszystko.

- Oni to zawsze tak - dyskutowali w kabinie bracia przed snem. - Dla marynarzy, którzy już dużo widzieli, wszędzie nic ciekawego.

- Ale zobaczysz, że dla nas ten Kaolack będzie ciekawy - zapewnił Dzika Mrówka Jego Brata.

Bardzo wczesnym rankiem, kiedy obaj chłopcy jeszcze mocno spali, statek rzucił kotwicę u szerokiego ujścia rzeki Saloum. Jak zwykle o pół do ósmej Tata zbudził synów.

- Wstawać, śniadanie! - oznajmił.

- Tato, to my już w porcie? - bracia od razu zwrócili uwagę, że silnik nie pracuje.

- Jeszcze nie. Dopiero na redzie. Ale nie macie się co tak bardzo spieszyć. Prawie nic nie widać. Stoimy daleko od brzegu.

Mimo to Dzika Mrówka i Jego Brat jeszcze przed śniadaniem wybiegli na pokład “rzucić okiem na Afrykę".

Tata miał rację. W odległości dobrych kilku mil od stojącego na kotwicy statku ciągnęła się szeroka, piaszczysta plaża. Jak okiem sięgnąć w lewo i prawo widać było tylko płaski niczym naleśnik pas jasnego brzegu, prawie białego w promieniach słońca, które wdrapało się wysoko w swej dziennej wędrówce.

Woda dokoła statku zmieniła całkowicie swój kolor. Zupełnie bez śladu podział się gdzieś ciemny granat Atlantyku i w to miejsce pojawiło się coś kakaowomlecznego, przykrytego jasnymi pianami na wierzchu.

- Fe, jaka zupa dokoła - skrzywił się Jarek.

- Samo paskudztwo, a Tata mówił, że Afryka nie jest jeszcze zanieczyszczona. Jednakże Tata, zainterpelowany przez synów podczas śniadania na temat koloru rzeki Saloum, odpowiedział, że wszystko w porządku, że w dalszym ciągu podtrzymuje swoje poprzednie twierdzenie i że ta rzeka wcale nie jest zanieczyszczona.

- Jak to? - zdziwili się Dzika Mrówka i Jego Brat - przecież samiśmy widzieli brązowawą mieszankę.

- To po prostu taki kolor. Rzeka zabiera ze sobą muły i gliny i wyrzuca to wszystko do morza. Ale to nie są żadne ścieki. Pamiętam, jak się wchodzi w ujście Amazonki, to już na kilkadziesiąt mil od brzegu Ocean Atlantycki zmienia kolor. Albo Riio de la Pląta. To tylko z nazwy Srebrna Rzeka, a w rzeczywistości brązowa jak kawa z odrobiną tylko mleka. I też daleko w morze wyrzuca muły. Inna rzecz, że teraz ujście Riio de la Płaty jest już, solidnie zanieczyszczone choćby przez olbrzymie, prawie pięciomilionowe miasto Buenos Aires, które się rozłożyło nad ujściem.

- To takie buty - westchnął Dzika Mrówka. - Tato, a kiedy wejdziemy do tego Kaolacku?

- Dopiero przy wysokiej wodzie, bo tu przy ujściu rzeki jest taki podwodny próg. Najwcześniej możemy ruszyć gdzieś w południe.

- Przy jakiej wysokiej wodzie?

- Podczas przypływu. Kiedy podnosi się poziom wody w oceanie i masy wody wpływają w głąb rzeki. Niejako pod prąd. Rozumiecie - Tata pokazywał obrazowo rękoma na stole. - W jednym kierunku, do morza, spływają masy wody z rzeki, a w drugim - od morza - napływa woda oceaniczna. Ponieważ tej oceanicznej jest znacznie więcej, więc woda w rzece w końcu ustępuje i jakby zatrzymuje się, a nawet cofa. Oczywiście poziom podnosi się, jak to widzieliście w Londynie na Tamizie.

- Widzieliśmy - przytwierdzili chłopcy. - Ale skąd to się wszystko bierze? Te zmiany poziomów, te przypływy i odpływy...

- Tak dokładnie to tego nie mogę w tej chwili wyjaśnić. Zresztą to nie moja dziedzina, tylko nawigatorów, ale z grubsza objaśniając jest to wpływ działania przyciągania grawitacyjnego przede wszystkim księżyca, lecz także i słońca, choć w znacznie mniejszym stopniu.

- Aha - przytaknęli obaj bracia z bardzo mądrymi minami - oczywiście, przede wszystkim księżyca - powtórzyli.

Czekanie statku na redzie nie należy do specjalnych atrakcji, nic się bowiem wtedy zazwyczaj nie dzieje, statek stoi, na ląd z reguły nie można wyjść i wszystkich dręczy niepewność zawarta w jednym pytaniu: “Kiedy wejdziemy do portu?".

Nic też dziwnego, że zaraz po śniadaniu bracia wylegli na pokład i uzbrojeni w lornetki lustrowali odległą plażę, absolutnie puściuteńką, i szerokie ujście rzeki Saloum.

- Aaale plaża - Marek oderwał od oczu lornetkę - i pusta - powiedział z zazdrością, wspominając zatłoczoną do niemożliwości i nie najpierwszej - co tu ukrywać - czystości plażę w Jelitkowie, Brzeźnie czy Sopocie.

Ani jednego człowieka! Można się opalać, ile chcesz i nikt ci do twojego grajdołka nie będzie się wpychał, nikt ci nie będzie piachem sypał. Żeby tak można było taką plażę przenieść do nas. Choć z kilometr - westchnął.

- Jakbyś przeniósł do nas, to i tak ludzie by zadeptali od razu i pozajmowali - zauważył Jarek.

- To też prawda. Ale kiedy my wejdziemy do portu?

- Trzeba spytać oficera wachtowego.

- Panie “trzeci" - na wachcie znowu był trzeci oficer. - Kiedy wejdziemy do tego portu?

- Nie mam bladego pojęcia, chłopaki - trzeci oficer oderwał się od wypełniania rubryczek w książce. - A co, już wam się znudziło?

- Fakt, panie trzeci. Takie stanie na redzie to nudne - zauważył Jarek.

- Nudne, powiadasz, a my stoimy dopiero sześć godzin. A tak sześć tygodni postać na redzie nie łaska?

- Sześć tygodni? - bracia spojrzeli z niedowierzaniem na trzeciego oficera.

- Ja też nie chciałem wierzyć, że można tyle - roześmiał się “trzeci" - ale uwierzyłem, kiedy odstałem swoje. I to na takiej otwartej redzie jak ta tutaj. Ani gdzie się schować przed sztormem. Jak powiało od morza, to żelazko w górę i hajda.

- Żelazko?

- No, kotwicę - poprawił się trzeci oficer. - Wyciągaliśmy kotwicę, żeby nas tak na niej nie szarpało, bo można by urwać łańcuch, i wychodziliśmy w morze, sztormować pod wiatr. Silnik pracował tylko tak, aby nas nie spychało na ląd i staliśmy prawie W miejscu. To dopiero porcja nudy, mówię wam, chłopaki.

- Sześć tygodni? - powtórzyli bracia.

- Co do dnia. Jak obszył - potwierdził trzeci oficer. - Wściec się można było, we własną piętę ugryźć z nudów. No, robota się zawsze jakaś na statku znalazła, ale tak ogólnie to nie za wesoło było. A tutaj - rzucił okiem dokoła - chyba nas dość szybko wprowadzą do portu, bo nie ma ani jednego statku na redzie. Chociaż w tych afrykańskich portach to nigdy nic nie wiadomo.

Wysoka woda przypadała gdzieś między obiadem a podwieczorkiem i okazało się, że trzeci oficer miał rację. W pewnym momencie bowiem rozpoczął się ruch na pokładzie i chłopcy zauważyli, że z mostku zbiegł wachtowy marynarz i zaczął mocować na burcie sznurową drabinkę zwaną sztormtrapem.

Na maszcie statku od dawna powiewały dwie flagi kodu sygnałowego. Jedna, w pionowe niebiesko-żółte pasy, oznaczała, że statek prosi o pilota, a druga - żółta - oznajmiała każdemu, kogo to mogło interesować, że na pokładzie statku wszyscy cieszą się doskonałym zdrowiem.

Na widok marynarza wyrzucającego na burtę sztormtrap bracia poderwali się natychmiast i podbiegli do burty.

Rzeczywiście, na pustej redzie ukazał się ciemny punkcik. Po chwili punkcik zwiększył się i można było rozróżnić gołym okiem niewielką motorówkę. Dziób motorówki zanurzał się raz po raz w wodzie wzbijając w górę fontanny piany.

- Patrz, niby spokojnie, a jak ta motorówka tańczy- zauważył Jarek.

- Może to ten prąd przypływu, o którym mówił Tata. Gdy motorówka zbliżyła się jeszcze bardziej, można było dostrzec na niej czarnoskórego dżentelmena ubranego w biały mundur i takąż samą czapkę na głowie. I mundur, i czapka pokryte były tu i ówdzie złotem galonów i dystynkcji. Na maszcie motorówki powiewała kolorowa flaga.

- Mrówa, patrz, polskie kolory - zdziwił się Jarek. Istotnie, powiewająca flaga była biało-czerwona. - Ale pasy są pionowe - zauważył po chwili.

- Trzeba spytać kogoś, co to oznacza. - Marek podszedł do marynarza mocującego sztormtrap. - Taka flaga oznacza pilota - oznajmił po chwili. - A więc jak pilot, to wchodzimy do portu!

Biało-złoty dżentelmen, którego twarz idealnie kontrastowała z kolorem munduru i olśniewającą bielą zębów, wspiął się zgrabnie po sztormtrapie i lekko zeskoczył na pokład.

- Hallo! - pilot przyłożył olbrzymią, czarną dłoń do daszka czapki w powitalnym geście.

W chwilę potem zaskrzypiał łańcuch wyciąganej kotwicy, rozległy się dzwoneczki i buczki, z maszynowni doszedł odgłos silnika i statek zaczął obracać się dziobem ku wyjściu rzeki Saloum. W jakiś czas później statek szedł w górę szerokiej, afrykańskiej rzeki. Chłopcy - podobnie jak wszyscy pasażerowie, podobnie jak i cała wolna od pracy załoga - chciwie chłonęli mijane widoki.

A było na co popatrzeć. Gdy statek minął szerokie ujście rzeki soczystą zieleń krajobraz. Nad samą wodę schodziły gęstwy niezwykłych drzew, których gałęzie wrastały w bagniste dno tak, że oglądane przez lornetkę wyglądały jak jakieś zamkowe sale z tysiącami kolumn, żywcem przeniesione z fantastycznych bajek. Były to zarośla mangrowe. Za tymi zaroślami wystrzelały w górę pióropusze wyniosłych palm. Aż tu do statku dochodził ciężki, duszący zapach rozmaitych kwiatów pomieszany z odorem butwiejącego w wodzie drewna.

Gdzieniegdzie zarośla przerzedzały się i oczom zebranych na pokładzie ukazywały się plantacje. Szerokie, zalane błotnistą wodą pola ryżowe, pola pokryte wysoką, znaną i w naszym rolniczym krajobrazie kukurydzą, niskie krzaki bawełny ustawiane w długie, równiutkie jak na wojskowej paradzie rzędy.

- Zupełnie jak w obrazku w tej książce - zauważył w pewnym momencie Jarek.

- A cóż to za książka, panie dzieju? - zainteresował się stojący obok chłopców dziadek.

- “Chata Wuja Toma", proszę pana.

- No, no - zdziwił się dziadek - popatrz, popatrz, to młodzi ludzie czytali “Chatę Wuja Toma". A skądże to dostaliście tę książkę?

- To naszej Mamy. Dostała ją, jak jeszcze była bardzo małą dziewczynką. Jako nagrodę za naukę w szkole. Bo nasza Mama, proszę pana, była bardzo dobrą uczennicą i co roku dostawała nagrody. Same książki z dedykacjami. I do dzisiaj ma w swojej bibliotece te książki.

- Bardzo pięknie, panie dzieju, bardzo pięknie, moi chłopcy. A wy macie też nagrody za naukę?

- U nas, to proszę pana, nie ma w szkole tego zwyczaju... - zaczął Dzika Mrówka.

- Nie dają książek na koniec roku szkolnego? Słyszałaś, duszko? - zwrócił się do żony.

- No, nie... - zająknął się Marek. - Dają, ale tylko dwie albo trzy. A my z bratem lokujemy się na trochę dalszych pozycjach. My się, proszę pana, uczymy dla wiedzy, a nie dla nagrody... - dodał mrugnąwszy do Jego Brata.

- Popatrz, popatrz... - zaczął dziadek.

- Ale my też mamy nagrody, proszę pana - kończył Marek. - I dyplomy honorowe. I on, i ja.

- Oho, dyplomy - zdziwił się znowu dziadek - a za cóż to, panie dzieju, te dyplomy?

- Za osiągnięcia sportowe. Za turnieje hokejowe, za zajęcie pierwszego miejsca w grupie, za największą ilość strzelonych bramek w turnieju, za najmniejszą ilość bramek w turnieju. Rozmaicie - wyliczał Marek.

- No, no, no, kto by to powiedział, duszko. Za największą ilość bramek w turnieju i za najmniejszą też? To jakże to tak, panie dzieju?

- Za największą to on dostał, bo gra w ataku, a za najmniejszą to ja, bo stoję na bramce - wyjaśnił Jego Brat.

- No, no, no - dziadek pokiwał głową.

Podczas, gdy oni tak sobie pogadywali na pokładzie, statek szedł wciąż dalej i dalej w głąb afrykańskiej rzeki. Wreszcie zobaczyli murzyńską wioskę złożoną z niewielkich szałasów, przypominających z daleka kopy siana na polskich łąkach podczas sianokosów.

- I jak, podoba się wam tutaj? - przy braciach przystanął trzeci oficer, który po wachcie zjadł obiad, zdrzemnął się nieco, a teraz wyszedł na pokład.

- Podoba, panie “trzeci" - odpowiedzieli razem Dzika Mrówka i Jego Brat. - To jest prawdziwa Afryka. I dżungla, i plantacje, i murzyńskie wioski.

- Bo w Safi - dodał po chwili Marek - to ta cała Afryka nie była taka afrykańska, jak myśmy sobie wyobrażali. Duże miasto, samochody, za mało egzotyki. Tutaj to co innego - wskazał ręką na mijaną właśnie kolejną wioskę przycupniętą prawie nad samą wodą.

Na brzegu rzeki leżały długie i wąskie zgrabne łodzie. Dwie akurat odbijały od prymitywnej przystani zbitej z pokrzywionych prętów i belek. W każdej łodzi klęczało kilku czarnoskórych, prawie zupełnie nagich wioślarzy. W rękach trzymali krótkie wiosła, przypominające bardzo szerokie ostrza włóczni. Miarowymi ruchami zanurzali wiosła w wodzie. Wąskie łodzie pomknęły lak strzały ł szybko zrównały się z płynącym “wolno naprzód" statkiem. Wtedy do uszu zebranych na pokładzie doszedł miarowy, monotonny śpiew. To wioślarze pochylając się w takt ruchów wioseł, przeciągłą, ale żywiołową, melodią dyktowali sami sobie tempo wiosłowania.

Na statku poszły w ruch aparaty fotograficzne, a tymczasem łodzie przegoniły statek, przeszły mu przed dziobem i zmierzały pod ostrym kątem gdzieś do przeciwległego brzegu szeroko w tym miejscu rozlanej rzeki.

W tym momencie od mijanej właśnie wioski dobiegł głośny, miarowy rytm. Głos szedł daleko po wodzie i nie zdołał go zagłuszyć nawet pracujący na statku silnik.

- Co to, panie “trzeci"? - zapytał Dzika Mrówka. Właściwie domyślał się, ale chciał usłyszeć potwierdzenie. - Tam-tamy?

- Tak, normalne murzyńskie tam-tamy - przytwierdził “trzeci". - Oni tu potrafią tak całymi godzinami. Tańczą i śpiewają przy tym. Tylko zmieniają rytm na coraz szybszy.

- Tam-tamy! - powtórzyli chłopcy. - Normalne afrykańskie tam-tamy!!!

Gdzieś tak koło podwieczorka minęli niewielkie miasteczko o francusko brzmiącej nazwie Foundiougne. Chłopcy w dalszym ciągu tkwili na pokładzie, oczarowani tym co widzieli.

- Foundiougne - powiedział ktoś za ich plecami z wyraźnym wzruszeniem w głosie.

Bracia obejrzeli się. Za nimi stał bosman i patrzył na mijany w tej chwili budynek kapitanatu portu w niewielkim miasteczku.

- Gdyby wtedy tamci żołnierze nie stchórzyli przed naszym działkiem, to kto wie, jakby się to wszystko potoczyło - powiedział bosman sam do siebie.

- Panie bosmanie - zaciekawił się Marek. - O czym pan mówi?

- O, to bardzo stare dzieje - westchnął bosman. - Mój Boże, ileż to już lat temu?

- To pan tu był w tym porcie?

- Byłem. Raz. Jeden jedyny raz. Ale zapamiętałem go na całe życie.

- A kiedy to było, panie bosmanie? - zapytał Jarek.

- Trzydzieści parę lat temu. Byłem wtedy jeszcze zupełnie młodym chłopcem. Też w lipcu. W tysiąc dziewięćset czterdziestym roku...

- To w czasie wojny?

- Ano tak, oczywiście. W czasie wojny.

- Niech pan opowie, panie bosmanie - poprosił Marek. - Trzydzieści parę lat temu - pomyślał z podziwem patrząc na wciąż krzepką postać bosmana o twarzy spalonej na złoty brąz i jasnych, jakby trochę tylko wyblakłych blond włosach.

- Jak chcecie...

- Chcemy, chcemy - zawołali obaj.

- No, to posłuchajcie. Tylko zapalę fajkę. Jakoś mi fajka rozjaśnia umysł. Bo to już tyle lat temu. I nigdy potem tu nie byłem. A wtedy, w czterdziestym roku - bosman usiadł na zwoju lin przy kabestanie na rufie. Starannie nabił fajkę, pyknął parę razy i otoczył się kłębami wonnego, aromatycznego dymu - a wtedy wieźliśmy, pamiętam jak dziś, prasowane, z miału węglowego brykiety. Całookrętowy ładunek. Niewielki to był ładunek i zmieściłby się teraz nieomal w jednej naszej ładowni, ale i cały tamten statek był niewielki. Nazywał się “Cieszyn". Zbudowano go w 1932 roku w Danii. Aż do wybuchu wojny obsługiwał linię Gdynia - porty fińskie. Miał w tym celu specjalne wzmocnienia przeciwlodowe w części dziobowej. Ja pływałem na nim od trzydziestego siódmego roku. Na początku jako chłopak w kuchni, a kiedy wybuchła wojna, jakoś udało mi się przeskoczyć na pokład. Za młodszego marynarza.

Przez ten pierwszy wojenny rok pływało się tu i ówdzie i wreszcie jakoś tak, chyba wiosną, w czterdziestym roku, jeszcze przed ofensywą niemiecką na Francję posłano nas z tymi brykietami do Senegalu. W tamtych czasach podróż do Afryki na polskim statku to było coś nadzwyczajnego, a już na takim niewielkim, jakim był “Cieszyn", to cała wyprawa.

Gdy wchodziliśmy do Kaolacku, Niemcy już przełamali we Francji front i zagrażali Paryżowi. Potem - już w porcie - dowiedzieliśmy się, że Francuzi nie mają wcale zamiaru bronić swojej stolicy i że ogłosili Paryż miastem otwartym. Tego samego dnia wieczorem radio doniosło, że Niemcy wkroczyli do Paryża.

Sytuacja stawała się niewesoła, chociaż francuskie władze kolonialne wcale nie wydawały się tym faktem ani zmartwione, ani nawet przejęte. Widocznie uważali, że Paryż i Francja są tak daleko od afrykańskiego Kaolacku, że nie warto sobie psuć humoru, bo to przeszkadza w spokojnym trawieniu dobrych obiadów popijanych obficie winem.

Pod koniec czerwca, kiedy Francuzi skapitulowali przed Niemcami i kiedy ich marszałek Petain ogłosił utworzenie nowego, neutralnego rządu francuskiego, do Kaolacku nagle zupełnie niespodziewanie wszedł siostrzany statek “Cieszyna" - “Śląsk". Co prawda radio angielskie nadało rozkaz do wszystkich polskich statków handlowych idących do portów francuskich, żeby zawijały do najbliższych portów brytyjskich, ale we Freetown, stolicy angielskiej kolonii Sierra Leone zbagatelizowano ten rozkaz i odesłano “Śląsk" do Kaolacku.

A więc w tym zapadłym afrykańskim porcie, daleko w głębi lądu, ugrzęzły pod koniec czerwca czterdziestego roku dwa polskie statki. Dosłownie ugrzęzły, bo nagle okazało się, że Francuzi mają szczery zamiar zająć nasze statki i zatrzymać je wraz z załogami nie wiadomo na jak długo. Policja kolonialna przyszła na statek, zabrała od kapitana jakieś dokumenty i oznajmiono, że statek nie ma prawa opuścić portu.

No, i stało się, pomyśleliśmy wtedy wszyscy - bosman umilkł i pyknął kilkakrotnie z fajki - ugrzęźliśmy w zapadłej dziurze w momencie, kiedy każdy statek liczył się na wagę złota. Kiedy wojna z Niemcami toczyła się dalej, kiedy polski rząd emigracyjny z generałem Sikorskim na czele przeniósł się z Francji do Anglii. A my, jak myszy w pułapce. I w dodatku w bardzo gorącej pułapce, bo tamten lipiec był wyjątkowo upalny.

Nic tylko siąść i płakać.

Na płakanie to jest zawsze czas - tak sobie wtedy powiedzieliśmy i póki co, trzeba jakoś kombinować. Ale co tu, do diabła, można kombinować?

Wiadomo, trzeba uciekać. Ba, łatwo powiedzieć, ale po drodze jak nie pustynia, to dżungla i licho wie jeszcze co. A my ani map, ani języka, ani - co tu gadać - nawet pieniędzy. Prysnąć ze statku niby łatwo, wyjście do miasta przecież mieliśmy bez ograniczeń, ale co z tego? Jak pryskać? Gdzie się schować?. Zaraz znajdą bez najmniejszego trudu, przecież tu same Murzyny. To tak jakby u nas, w Polsce, chciał się gdzieś zamelinować Murzyn. I dokąd uciekać?

No, więc - myślimy sobie - indywidualna ucieczka odpada. Wobec tego co pozostaje? Uciekać tak, jak przyjechaliśmy do tego całego Kaolacku, czyli statkiem.

Ale to też nie takie proste. Zęby to port leżał nad samym morzem, toby było pół biedy, ale tak. Te około osiemdziesiąt mil krętą rzeką, pełną rozmaitych mielizn. Już pomijając sam fakt, że w Kaolacku był garnizon francuskich wojsk kolonialnych, że po drodze, w Foundiougne, któreśmy przed chwilą minęli, też stacjonowało jakieś wojsko, samo przejście rzeką było problemem nie do pokonania. Bez pilota i bez dokładnych map ani rusz nawet myśleć o tym.

Jednym słowem, sytuacja beznadziejna. Ale na nasze szczęście na “Cieszynie" mieszkał w czasie postoju w Kaolacku pilot, który nas tu przyprowadził. Taki stary Murzyn, który robił bardzo sympatyczne wrażenie. A przede wszystkim doskonale znał rzekę Saloum i jej rozmaite kaprysy i niespodzianki.

I tak od słowa do słowa stanęło na tym, że będziemy pryskać z Kaolacku na “Cieszynie", a razem z nami “Śląsk". Przedtem spenetrowaliśmy, że nad ranem wartownicy śpią w najlepsze i że wtedy będzie odpowiednia pora.

Tymczasem sytuacja w porcie zaostrzała się coraz bardziej. Rozmaitymi drogami docierały do nas wiadomości o tym, że flota angielska bije się z flotą francuską, że zrobiła jej pogrom w Mers el-Kebir, że w pobliskim Dakarze został przez Anglików uszkodzony francuski pancernik “Richelieu". Wreszcie, że jeszcze przed uszkodzeniem pancernika z Dakaru uciekły w morze, mimo straży, dwa polskie statki: malutkie “Rozewie" i “Stalowa Wola".

Oczywiście, to wszystko razem pogarszało i tak już nieprzyjemny stosunek francuskich władz kolonialnych do naszych dwóch statków. Nie było co czekać na dalsze zaostrzenie przepisów, nie było co czekać, aż władze przyjdą na statek i każą zdemontować niektóre fragmenty maszyny lub postawią uzbrojone posterunki na samych statkach.

Wieczorem 8 lipca, pamiętać będę tę datę do końca życia, kapitan przekazał załodze wiadomość, że raniutko następnego dnia uciekamy.

Tej nocy prawie nikt nie spał. Ja w każdym razie nie zmrużyłem oka ani na moment. Wlokła się ta noc okropnie i myślałem, że ranek nigdy nie nadejdzie. Ale jednak w końcu przyszedł. Gdzieś tak koło piątej podciągnęliśmy kotwicę do góry.

Boże, ile hałasu robi taka kotwica w uśpionym porcie. Chociaż próbowaliśmy ją ciągnąć powolutku, skrzeczała przeraźliwie. I winda, i łańcuch przechodząc przez kluzę. Wydawało się nam, że nie ma cudów, że zaraz zbudzi się nie tylko cały port, ale i garnizon wojskowy, i w ogóle wszyscy święci w Kaolacku.

Ale jakoś nic. Albo te murzyńskie wojaki, którzy mieli nas pilnować w wartowni na nabrzeżu, naprawdę mieli bardzo mocny sen, albo udawali, że nie słyszą. Licho ich tam wie. Dość, że nikt nam nie przeszkodził w odejściu od kei. Tylko na stojącym obok duńskim statku pojawił się zaspany marynarz wachtowy. Postał, popatrzył przez chwilę, potem machnął nam w milczeniu ręką na pożegnanie. Musiał się zorientować, o co chodzi, i życzył nam powodzenia.

“Śląsk" też odbił pomyślnie od nabrzeża i oba nasze statki płynęły wolno środkiem nurtu w dół rzeki.

Ja stałem na skrzydle i miałem wypatrywać, co się dzieje na brzegu. Ale na szczęście na brzegu nic się nie działo.

Jak tylko odbiliśmy, oficerowie przyprowadzili na mostek murzyńskiego pilota. Widocznie znaleźli takie argumenty, że przekonali go, że będzie lepiej dla niego, jeżeli nas wyprowadzi. A argumenty były mocne, szczególnie drugi oficer miał argument wcale przyzwoitego kalibru i do tego wielostrzałowy.

Jak już pilot stanął na mostku, ruszyliśmy pełną parą. Dogoniliśmy też zaraz “Śląsk" i wyszliśmy na prowadzenie. Pilot nie zawiódł. Prowadził nas prosto i bez wahania. A wystarczyła przecież tylko mała odchyłka od kursu, żeby wpakować się na mieliznę. I właśnie tu w Foundiougne zobaczyliśmy na nabrzeżu grupę uzbrojonych po zęby żołnierzy. Zaczęli coś krzyczeć do nas przez tubę, machać flagą, ale kapitan odkrzyknął im mało parlamentarnie po francusku, a my wycelowaliśmy jedyne nasze działko na brzeg. Wtedy wysłali na rzekę motorówkę z uzbrojonymi żołnierzami murzyńskimi i francuskimi oficerami. Pchają się prosto na nas, a my walimy “cała naprzód". Palacze dorzucają wciąż węgla do kotłów, dym z komina wali gęsty, maszyna rozkręcona do samego końca.

Kapitan postawił wszystko na jedną kartę. Albo - albo. Teraz już nie było co się cofać. Teraz musieliśmy iść na całego.

- Jak zaczną strzelać, walić z działka - rozkazał. - Najpierw w budynek kapitanatu - dodał po chwili - żeby oszczędzić tych biednych Murzynów. A motorówkę, jeżeli nie ustąpią, staranować. Jakoś ich tam wyłowią. Trudno, niech się nie pchają. Dla nas wojna się nie skończyła, tak jak dla nich. My chcemy dalej walczyć i niech nam nie próbują w tym przeszkadzać.

Faktycznie, w motorówce na swoje szczęście stchórzyli i w ostatniej chwili skręcili spod naszego dziobu. A trzeba pamiętać, chłopaki, że “Cieszyn" miał na dziobie specjalne wzmocnienia przeciwlodowe. Z tej motorówki nic by nie zostało, gdyby doszło co do czego.

Ci na brzegu też uciekli. Nie wytrzymali na dłuższą metę wylotu naszej armatki jako vis-a-vis.

No i w końcu wyszliśmy szczęśliwie na pełne morze. Ale jeszcze nie byliśmy zupełnie bezpieczni, bo Francuzi mogli wysłać z Dakaru niszczyciele, żeby nas złapać w drodze do Gambii. Widocznie jednak mieli ważniejsze sprawy na głowie niż łapanie dwóch niewielkich polskich statków i po południu rzuciliśmy kotwicę na redzie Bathurst, stolicy angielskiej kolonii Gambii.

Nie uciekliśmy sami. Oprócz naszych dwóch statków uciekły z Dakaru “Rozewie", “Stalowa Wola" i “Kromań", z Konakry “Pułaski", a w miesiąc później “Lida" z Casablanki.

I w ten sposób mogłem dalej wojować - bosman zakończył wspomnienia słynnej ucieczki.

- A co było dalej? - dopytywali się bracia.

- Och, dalej była cała wojna na morzu. Dalej były atlantyckie konwoje. I konwoje arktyczne, do Murmańska. Ale to już całkiem inna historia.

Statek tymczasem podchodził do portu w Kaolack. Przed dziobem ukazały się nabrzeża i dźwigi portowe, magazyny i zbiorniki.

- Och! - bosman osłonił ręką oczy - dużo się tu jednak zmieniło przez te trzydzieści parę lat. I tych magazynów było mniej, a zbiorników to chyba w ogóle wtedy nie było. I dźwigów przybyło. Ho! ho! zrobili tu sporo. Ciekawe, czy to jeszcze Francuzi, czy to już Senegalczycy po uzyskaniu niepodległości...

Ale chłopcy nie słyszeli słów bosmana. Oto bowiem przy mijanym nabrzeżu zobaczyli obdrapany i zaniedbany statek z cienkim, piszczałkowatym kominem i z mało widocznym napisem:

“Las Palmas de Gran Canaria".

- Mamy go! Znowu! - Dzika Mrówka szepnął tajemniczo do Jego Brata. - Biuro detektywów P. Pinkerton and Company wznawia swą działalność. Uwaga!!!

- Pewno przyszedł tu po żywy towar - odszepnął Jarek. - Albo po narkotyki - dodał po chwili.

- A może i po jedno, i po drugie - podsumował podekscytowany Dzika Mrówka i pociągnął nosem jak pies myśliwski, który trafił na wyraźny trop.

ROZDZIAŁ JEDENASTY,

W KTÓRYM PEŁNEMU SUKCESOWI BLIŹNIAKÓW

PRZESZKADZAJĄ NAJPRAWDZIWSZE TAM-TAMY.

A WSPANIAŁA PODRÓŻ

OMAL SIĘ NIE SKOŃCZY PRZEDWCZEŚNIE

- Tutaj, bracie, to dopiero jest najprawdziwsza afrykańska Afryka - stwierdził po raz nie wiadomo który Pixi siedząc wraz z Jarkiem na tylnym siedzeniu otwartego samochodu terenowego, jakim miejscowy agent obwoził Tatę i jego synów po najbliższej okolicy portu Kaolack.

Objechali bardzo szybko niewielkie miasteczko, którego centrum podobne było trochę do miasteczek południowej Francji, jak stwierdził autorytatywnie Tata. Za to rozległe przedmieścia wyglądały akurat dokładnie tak, jak powinny wyglądać afrykańskie osiedla według wyobrażeń chłopców.

Pełno więc było tu jakichś bud, jakichś domków-szałasów, kleconych z byle czego, pełno czarnych maluchów, pryskających, jak spłoszone stadko kuropatw, nieomal spod samych kół samochodu, czarnych tragarzy dźwigających na głowach, czy plecach, pakunki niewiarygodnej wręcz wielkości, przekupni l wałęsających się bezpańskich zwierząt.

I przede wszystkim był gwar i upał, szczególnie dotkliwie odczuwalny w wąskich zakurzonych uliczkach.

Od czasu do czasu na drodze pojawiały się dostojnie wyglądające wielbłądy, idące z wolna, z niezmąconym spokojem i patrzące - zda się - z lekką ironią półprzymkniętymi oczyma na spieszących się wiecznie, hałasujący tłum przechodniów.

Pracownik agencji portowej prowadził samochód pewnie i z dużą szybkością, zręcznie wymijając wszelkie przeszkody.

Przemknęli przez miasto w obłokach kurzu i wypadli na podmiejską drogę.

- Pokażę wam kawałek afrykańskiego buszu - kierowca odwrócił się w stronę braci, nie zwalniając przy tym ani trochę.

Po kilkunastu kilometrach skończyły się pola i z obu stron szosy pojawiły się niskie, kolczaste zarośla. Rozciągały się one daleko, jak okiem sięgnąć, i nużyły swą jednostajnością i monotonią.

Wesoły, roześmiany i rozgadany kierowca przycisnął jeszcze pedał gazu i tak mknęli zostawiając za sobą potężne kłęby biało-żółtego kurzu, który znaczył ich drogę.

- Jak kilwater za statkiem - zauważył w pewnym momencie Jarek, gdy znaleźli się na zakręcie i spojrzał wstecz.

Z rozgłośnym jazgotem klaksonu wpadli za kolejnym zakrętem do małej murzyńskiej wioski. Kopulaste, ustawione po obu stronach szałasy posiadały zamiast ścian plecione maty.

- Oni to mają wygodnie - powiedział Dzika Mrówka, przyglądając się murzyńskim chatom.

- Fakt - potwierdził Jego Brat. - Przy takim upale to lepsze niż klimatyzacja.

Wycieczka trwała kilka godzin, a kulminacyjnym jej punktem była przejażdżka po rzece tubylczą łodzią w stronę legowiska krokodyli. Te ostatnie - co prawda - nie pojawiły się, ale może to i lepiej, tubylcza łódź bowiem była niewielka i bardzo chybotliwa, i absolutnie nie budziła u Taty, choć nie przyznawał się do tego, żadnego zaufania. Tymczasem Marek wciąż kręcił się w łodzi pstrykając a to chaty na brzegu, a to małe czarne Murzyniątka z dużymi, wydętymi brzuszkami, a to wielbłądy przy wodopoju, a to bezpańskie kozy wędrujące całymi stadami, a to wreszcie jakieś ciekawsze drzewo.

- Będzie co pokazywać Mamie - cieszył się przy tym głośno.

- Optymista - dogryzał mu Jarek, który nie miał o fotograficznych zdolnościach swego brata zbyt dużych wyobrażeń. - Zobaczymy, ile z tych zdjęć będzie się nadawało do pokazywania.

- Zobaczymy - zaperzył się Dzika Mrówka. - Może się założysz?

Jego Brat jednak na wszelki wypadek nie chciał się założyć, ale i tak spór musiał być odłożony aż do powrotu do kraju i do wywołania filmów.

W Kaolacku statek stał przez kilka dni. Wyładunek przebiegał dość wolno, a towar, który mieli zabrać, dopiero miał lada moment nadejść z dość odległej miejscowości.

Załoga statku - co tu ukrywać - nudziła się zdecydowanie podczas postoju, jeden bosman tylko krążył niestrudzenie po starych kątach, które znał z czasów pamiętnego dlań postoju podczas gorących wojennych dni. Nawet pasażerowie wyszli tylko raz czy dwa razy do miasta, pokręcili się to tu, to tam i mieli dosyć. Nie opalali się już też na pokładzie, a jeżeli opuszczali klimatyzowane wnętrze statku, to skwapliwie szukali cienia lub ochłody w zaimprowizowanym basenie kąpielowym, który zbudował cieśla okrętowy wraz z marynarzami na jednej z ładowni.

Basen ten wykonany był z belek i desek i tworzył dość spore pudło o wymiarach tak mniej więcej cztery metry na cztery przy półtorametrowej głębokości. Wnętrze stanowił duży brezent, do którego nalano słonej wody ze zbiornika balastowego, woda rzeczna bowiem absolutnie nie wzbudzała zaufania zarówno ze względu na kolor, jak i możliwość zanieczyszczenia rozmaitymi portowymi ściekami.

Basen okupowali przede wszystkim obaj bracia pławiąc się tam od śniadania do obiadu, od obiadu do podwieczorku i wreszcie od podwieczorku do kolacji. Zresztą Pixi przejął uroczyście od okrętowego cieśli godność “basenowego". Co prawda nie było dokładnie wiadomo ani na czym ta funkcja polega, ani jakie nakłada obowiązki i czy daje jakieś przywileje, niemniej jednak znalazł się od razu powód do sprzeczki między braćmi, z których każdy chciał być basenowym. Tata proponował, żeby Pixi był przez jeden dzień, a Jego Brat przez drugi, ale chłopcy się nie zgodzili.

- Albo pełny basenowy, albo nic - powiedzieli obaj i trzeba było rozstrzygnięcie pozostawić losowaniu.

Szczęśliwszy okazał się Marek, on to bowiem wyciągnął zapałkę z ułamanym łebkiem, oznaczającą funkcję basenowego.

Dni postoju w afrykańskim porcie upływały więc ospale, a Tata w cichości ducha dziwił się, że synowie zrobili się jacyś spokojniejsi.

Bracia jednakże, pod pozorami spokoju prowadzili wielce skomplikowaną, bo podwójnie tajną akcję. Oczywiście dotyczyła ona tajemniczego statku i jego nie mniej tajemniczej załogi, a podwójna tajność polegała na tym, żeby pod żadnym pozorem nie dopuścić do tego, aby o fakcie śledzenia załogi “Torro" dowiedziała się sama śledzona załoga, no i oczywiście Tata. Bliźniacy bowiem byli święcie przekonani, że w tym samym momencie zakończyć by się musiała działalność prywatnego biura detektywów Pixi Pinkerton and Company.

Opalając się zatem czy kąpiąc w basenie bracia pilnie obserwowali wszystko, co się dzieje na pokładzie i w pobliżu statku “Torro". A obserwacje nie były trudne, po pierwsze bowiem cieśla umieścił basen na rufowej ładowni statku, a tuż, tuż za rufą stał przycumowany “Torro"; po drugie wreszcie całe życie tamtego statku koncentrowało się głównie na pokładzie, ponieważ pudło było wysłużone do ostateczności i na pewno kabiny na ,,Torro" nie posiadały nie tylko klimatyzacji, ale nawet najzwyklejszej wentylacji. Świadczyły o tym wstawione w iluminatory prymitywne “łapacze wiatru" w postaci półokrągłych blach czy tektur wysuniętych na zewnątrz, za burtę, tak że “Torro" wyglądał jak stary żaglowiec uzbrojony w armatki wcale, wcale grzecznego kalibru.

Załoga tajemniczego statku wolne chwile spędzała na odkrytym pokładzie pod tentem przeciwsłonecznym rozciągniętym na koślawej drewnianej konstrukcji. Tam jedli mocno przyprawione potrawy, których smakowite zapachy dolatywały aż do punktu obserwacyjnego bliźniaków, tam odpoczywali podczas południowej sjesty, tam wieczorami grywali w karty i pili wino, tam wreszcie spali na materacach wyciągniętych z dusznych i gorących kabin.

A przez cały prawie dzień wszelkie przygotowania załogi “Torro" obserwowały czujne oczy jednego z braci-bliźniaków uzbrojone w silne szkła nawigacyjnej lornetki. I każdy nieomal ruch był zapisywany do specjalnego zeszytu opatrzonego z daleka widocznym napisem “ŚCISŁE TAJNE"!!! Dzięki temu Dzika Mrówka i Jego Brat doskonale poznali załogę “Torro". Składała się ona - o dziwo - zaledwie z dwunastu ludzi, z których każdy, zgodnie z przyjętym na samym początku śledztwa zwyczajem, otrzymał odpowiednio zakodowane przezwisko. Tak więc obok Old Jacka i Mulata pojawili się w notatkach biura detektywów: “Jose", “Bambino", “Makaka", “Dżinks" i jeszcze paru innych.

Bliźniacy obserwowali wszystkich pilnie, ale najpilniej strzegli każdego kroku dwóch członków załogi “Torro": kulawego Old Jacka i Mulata. Poznać obu było niezwykle łatwo, w dalszym ciągu bowiem obaj nosili te same ubiory, w jakich Dzika Mrówka i Jego Brat widzieli ich w Sewilli. Mulat miał na sobie tę samą różową koszulę i jasne, poplamione spodnie, zaś Old Jack nosił ze swoistym wdziękiem tę samą rozdartą kwiecistą koszulę i gruby brzuch ściskał wąziutkim skórzanym paskiem wrzynającym się mu dosłownie w ciało. Może tylko koszula Mulata była trochę mniej różowa niż w Sewilli, a bardziej zbliżała się kolorem do szarości.

W “Ściśle Tajnym" zeszycie przybywało danych i uwag w rodzaju:

12 - Mulat skończył jeść obiad.

12- Old Jack położył się na pokładzie.

12- Bambino i Jose pokłócili się przy grze w karty.

13- Mulat COŚ zapisał w czarnym notesie!

Słowo COŚ było podkreślone dwukrotnie czerwonym flamastrem i obaj młodzi detektywi daliby bardzo dużo za to, aby wiedzieć, CO zostało zapisane.

Po trzech dniach obserwacji bracia doszli do następujących wniosków, ustalonych podczas kolejnej narady, którą - jak zwykle - odbywali w swojej kabinie przy szczelnie zasłoniętych Iluminatorach. Rozmowa - ma się rozumieć - prowadzona była tajemniczym szeptem.

- Z naszych obserwacji wynika jasno, że załoga na tamtym statku prowadzi jakieś nieczyste interesy - stwierdził Dzika Mrówka. - No, bo po pierwsze: ani nic nie wyładowują, ani nic nie ładują. Dopiero wczoraj późnym wieczorem, uważasz, późnym wieczorem, kiedy już było ciemno, nagle przywieźli parę skrzyń samochodem i zaraz załadowali.

- My też czekamy na ładunek - wtrącił Jego Brat - i tez przywożą samochodami skrzynie.

- My to co innego - Marek zbył Jarka lekceważącym spojrzeniem. - A zresztą, czy jakiś ładunek przywieźli do nas w nocy?

- Niby nie - zgodził się Jarek.

- A widzisz. To po pierwsze. A po drugie: szefem gangu na “Torro" jest Old Jack, a Mulat jakby jego przybocznym albo takim adiutantem.

- Dlaczego?

- Dlatego że trzeba logicznie kojarzyć pewne fakty.

- Niby jakie?

- Choćby takie, że Old Jack nigdy nie wychodzi ze statku na ląd. Zadajmy teraz sobie pytanie: jaki jest tego powód? I odpowiadamy...

- Bo kuleje i ciężko mu chodzić.

- Eee, ty to nigdy nie będziesz dobrym detektywem - skrzywił się Dzika Mrówka. - Kuleje, kuleje. Z tym kuleniem to w ogóle - jak ci już tłumaczyłem - podejrzana sprawa. To dla zmylenia przeciwnika. Nie czytałeś, jak się to robi? Facet charakteryzuje się na kulejącego staruszka, a kiedy trzeba wkroczyć do akcji, okazuje się, że to komandos i kaskader w jednej osobie. Weź na przykład Fantomasa.

- Fantomas to film - zaoponował Jego Brat.

- W każdym filmie jest coś z prawdy. I coś z życia. Bo niby skąd ci wszyscy reżyserzy biorą pomysły do swoich filmów jak nie z życia? Ale wracajmy do Old Jacka. On nie wychodzi na ląd, bo nie chce się narażać. Pewno działa tu konkurencyjna banda. Pamiętasz, tak było na telewizyjnym serialu “Al Capone i inni".

- Ale to było dawno.

- Dawno, nie dawno, prawa mafii pozostały - rozstrzygnął Marek. - I otóż Old Jack udaje tylko jakiegoś tam kulawego obdartusa i jest niby zwyczajnym marynarzem na tym statku, a w rzeczywistości to na pewno szef gangu. Widziałeś, że ten Mulat, ile razy schodził ze statku, to rozmawiał ze starym. I w ogóle zwracał się do niego jakby z szacunkiem.

- Fakt - przytaknął Jego Brat.

- Sam widzisz. I oni teraz czekają na jakiś duży i ważny towar z głębi kraju, który na pewno nadejdzie lada dzień, a raczej lada noc. Zauważyłeś, jak często wychodził Mulat ze statku. Chyba najczęściej z całej załogi.

- Też prawda.

- I w ten sposób całość sprawy układa nam się w logiczny łańcuszek - zatriumfował Dzika Mrówka. - Czuję, że zbliżamy się do finału - oznajmił Jarkowi.

- No i co wtedy?

- Jak to, co? - zdziwił się Dzika Mrówka. - Nakryjemy całą paczkę na gorącym uczynku.

- My?... - w głosie Jego Brata wyczuć można było wyraźne wahanie.

- Oczywiście, że my.

- A damy radę?

- Co nie mamy dać. Oczywiście, w ostatniej chwili zawiadomimy Interpol, tę międzynarodową policję do ścigania specjalnych przestępstw.

- A jak zawiadomimy?

- No... właściwie to jeszcze się nie zastanowiłem dokładnie. Ale, kiedy będzie trzeba, zdaj to na mnie. Załatwi się. Teraz najważniejsze to wykryć kontakty i powiązania bandy.

Następnego dnia po południu Tata pojechał do biura agenta, bracia natomiast zostali na statku.. Tata nawet proponował synom, żeby się z nim zabrali, ale oni wykazali nagle specjalne zainteresowanie basenem kąpielowym. Tata chciał jeszcze dodać, żeby, broń Boże, nie wychodzili sami do miasta, ale wstrzymał się, w ostatnich bowiem dniach bliźniacy byli niezwykle grzeczni i nad podziw spokojni.

Bracia tymczasem zostali, ponieważ na sąsiednim statku rozpoczął się właśnie koło południa jakiś ruch. Pod burtę zajechały trzy mocno zakurzone ciężarówki wyładowane ponad wszelkie wyobrażenie. Zajechały i zaczęto coś tam z nich wyładowywać, jednakże wkrótce ciemnoskórzy robotnicy ułożyli się wraz z kierowcami w cieniu samochodów i zapadli w południową drzemkę.

Na “Torro" zaś najwyraźniej coś się działo. Stary w kwiecistej koszuli perorował coś dwom marynarzom, których chłopcy przezwali Bambino i Beppo. Tamci początkowo odgryzali się głośno staremu i doszło do formalnej kłótni, ale gdzieś tak po kwadransie włączył się Mulat i obaj marynarze natychmiast przycichli. Po chwili Mulat zaczął schodzić po trapie na nabrzeże.

- Uważasz - szepnął Dzika Mrówka schowany za zwojem lin na nadbudówce rufowej i obserwujący przez lornetkę sąsiedni statek - w gangu dochodzi do rozłamu.

- Aha - Jego Brat przypiął się do drugiej lornetki.

- Nadchodzi kulminacja - stwierdził Marek. - Trzeba zacząć działać. Czyli trzeba ruszać.

- Ruuuszać? - przeciągnął Jarek.,

- A coś ty myślał - oburzył się Marek. - Jesteś detektywem czy nie. Z samego siedzenia na statku nic nie wyjdzie. Idziemy śledzić Mulata! - oznajmił.

- Mulata?

- Oczywiście. On już w Sewilli dał nam kontakt na melinę. Czuję, że tutaj też zaprowadzi nas w ciekawe miejsce. Trzeba iść za nim, póki czas.

- A Tata?

- Co Tata? Tata nic nie mówił na temat wychodzenia w tym porcie. No, mówił czy nie mówił?

- Niby nie, ale zawsze.

- Chodź, bo ucieknie nam jeszcze.

Zbiegli z trapu w momencie, kiedy Mulat, ubrany jak zwykle w różową koszulę i duży słomkowy kapelusz, znikł już za portowym magazynem.

- Rozdzielamy się - rozkazał Marek. - Ty idziesz po lewej stronie ulicy, ja po prawej. I obaj śledzimy Mulata. Gdyby się z kimś spotkał, ty potem idziesz za tamtym.

- Ja sam?

- Trudno. Praca detektywa wymaga odwagi i poświęceń. Jarek nic nie odpowiedział, westchnął tylko ciężko.

Tuż za portową bramą do Mulata podeszło dwóch Murzynów. Jeden z nich miał na sobie jaskrawożółtą koszulkę z wydrukowanym na piersiach portretem Hendrixa, a drugi nosił spodnie w biało-czerwone pasy, zupełnie jak na amerykańskim sztandarze. I tak samo jak na amerykańskim sztandarze były białe gwiazdy na niebieskim tle, tyle tylko że gwiazdy te znajdowały się akurat dokładnie w miejscu, w którym plecy kończą swą szlachetną nazwę.

- Mamy ich - Pixi starał się zapamiętać wygląd obu Murzynów.

Tymczasem rozmowa między dwoma nowo przybyłymi a Mulatem wyraźnie nabierała żywości. Czarnoskórzy wymachiwali rękoma, pokazywali coś Mulatowi, przekonywali. Tamten początkowo jakby się wzbraniał, jakby czegoś odmawiał, później jednak wraz z dwoma Murzynami skręcił do bramy jednego z obdrapanych domów.

Jeden adres mamy! - pomyślał z radością Marek. - Trzeba zapamiętać numer domu.

Odszedł od obdrapanego budynku i przysiadł na ławeczce stojącej w cieniu rozłożystej palmy. Kiwnął nieznacznie na Jarka i po chwili siedzieli już razem.

- Udajemy, że rozmawiamy, ale ty patrzysz cały czas na tamtą bramę - rozkazał Pixi.

- A o czym mamy rozmawiać? - zapytał Jego Brat.

- Ojej. Wszystko jedno. Tu i tak chyba nikt po polsku nie rozumie. Najlepiej mów coś z pamięci. Co umiesz.

- Może być wiersz?

- Może, tylko nie deklamuj z gestykulacją.

- Jakiż to chłopiec piękny i młody i jakaż to przy nim dziewica? Idą jakiejś tam brzegiem wody przy pięknym blasku księżyca - zaczął Jarek. - Dobrze?

- Dobrze - odparł Dzika Mrówka i z obojętną miną spoglądając na drzemiącego w cieniu domu, wprost na zakurzonej drodze, starego Murzyna dorzucił: - Już w gruzach leżą Maurów posady, naród ich dźwiga żelaza, bronią się jeszcze mury Grenady, ale w Grenadzie zaraza.

- Właśnie - dorzucił Jarek. - Litwo, ojczyzno moja, ty jesteś jak zdrowie... O rany!

- Co się stało?

- Patrz... Uciekają.

- Kto? - zapytał Dzika Mrówka, ale właściwie nie trzeba było żadnych wyjaśnień. Z bramy w obdrapanym domu wypadła biegiem żółta koszulka z Hendrixem i amerykański sztandar.

Obaj czarnoskórzy pędzili jak na skrzydłach i w chwilkę potem znikli w najbliższym zaułku. Zaraz za nimi z bramy wyskoczył Mulat trzymając się za oko. Stanął i spojrzał w jedną, a potem w drugą stronę ulicy. Najwyraźniej szukał obu uciekinierów, których jednak już nie było i śladu. Mulat podbiegł dwa, trzy kroki w kierunku miasta, zatrzymał się, zawrócił, znowu podbiegł, w końcu jednak przystanął bezradnie i zaczął doprowadzać do ładu swój mocno potargany przyodziewek. Różowa koszula była rozdarta na rękawie, a jasne spodnie jakby przyciemniały.

Dzika Mrówka i Jego Brat siedzieli niczym skamieniali na ławce i dopiero, gdy Mulat powędrował przed siebie - wolno już i jakby jednocześnie jakiś zrezygnowany - Marek poderwał się.

- Może lepiej nie - wyszeptał niepewnym głosem Jarek, mając świeżo w pamięci dość opłakany wygląd Mulata po “dyskusji" z Hendrixem i Jankesem.

- Tchórz cię obleciał? To wracaj na statek. Ja tam idę dalej złapanym tropem - Marek z pogardą spojrzał na Jarka.

Na takie diktum Jego Brat wstał z ławki i acz niechętnie ruszył jednak, jak umówili się, drugą stroną zakurzonej ulicy.

Tymczasem w miasteczku kończył się okres południowej sjesty. Przekupnie otwierali swe sklepy z przeraźliwym jazgotem podnoszonych żaluzji, na ulicy pojawiać się poczęło coraz więcej ludzi i bezpańskich zwierząt. Coraz też trudniej było obu chłopcom śledzić Mulata.

Zbliżali się do tubylczej dzielnicy, znikły gdzieś murowane domy ustępując miejsca znacznie skromniejszym budyneczkom, a właściwie byle jak skleconym baraczkom, niby-altankom, lepiankom czy wręcz szałasom.

W pewnym momencie do uszu obu chłopców idących wciąż w odległości kilkudziesięciu metrów za Mulatem dobiegł głośny, rytmiczny, jednostajny dźwięk.

- Co to? - zapytał Jarek Marka, lecz ten umiał tylko wzruszyć ramionami, co oznaczało w tym wypadku kompletną niewiedzę w danej sprawie.

Ciasna uliczka zakręcała pod kątem prostym i obaj młodociani prywatni detektywi z biura Pixi Pinkerton and Company znaleźli się nagle na gwarnym, rojnym ryneczku zastawionym straganami pełnymi wszelkiego afrykańskiego dobra. Czego tam nie było! I sterty najrozmaitszych owoców, i stosy kolorowych koszul. W jednym rogu, zbite w ciasną gromadkę stały osowiałe owce. Nic zresztą dziwnego, w takim futrze i przy takim upale musiało im być szczególnie gorąco. Obok owiec wielbłądy, też chyba na sprzedaż, bo raz po raz ktoś je oglądał, poklepywał, obchodził w koło. Obok wielbłądów zdewastowane motocykle i nowiutkie, lśniące chromem i niklem hondy. W drugim końcu stały stragany z mięsem i rybami, a mali pomocnicy sprzedawców oganiali liśćmi palmowymi stada natrętnych much.

W środku tego placyku siedziało w kucki kilku na pół gołych, czarnoskórych muzykantów. Między kolanami trzymali różnej wielkości bębny, wszystkie bogato i kolorowo zdobione. Długie, zgrabne czarne palce grajków uderzały o naciągnięte skóry bębnów, szybko, coraz szybciej - aż trudno było wzrokiem nadążyć za ich ruchem - napełniając cały targ nerwowym rytmem.

Torsy i nogi grajków były nieruchome. Zdawało się, że oto siedzą wyrzeźbione z hebanu posągi. I tylko czarne palce tańczyły bez przerwy na jasnych parkietach mocno naciągniętych skór.

- Tam-tamy! - niemal nabożnie szepnął Jarek. - Ze też nie mam magneta i nie mogę nagrać. Aaale by była bomba.

- Tam-tamy - powtórzył Marek urzeczony egzotycznym, czystym, niefałszowanym, nie na pokaz widowiskiem. - Że tez nie mam aparatu fotograficznego.

Przed przykucniętymi muzykantami, w małym półkolu wytyczonym przez gapiów znajdowały się trzy pary. Kolorowe, jaskrawo ubrane dziewczyny i chłopcy w wąskich, obcisłych spodniach i koszulach rozpiętych i wyrzuconych na wierzch. Wszyscy boso, wszyscy tańczący, drgający, zwijający się w takt huczących tam-tamów.

Zebrani wokół widzowie przytupywali, klaskali do wtóru, pokrzykiwali, jednym słowem brali czynny udział w barwnym i porywającym widowisku.

- A gdzie Mulat? - spytał nagle Marek brata.

- Nie wiem - Jarek wyglądał jak zahipnotyzowany. - Popatrz, Marek, na ich palce!

- Zgubiliśmy ślad! - zawołał rozpaczliwie Pixi, aż najbliżsi widzowie spojrzeli zaciekawieni na chłopców - i to przez ciebie - dorzucił z wymówką w głosie.

- Dlaczego znowu przeze mnie?

- Bo ty i te twoje tam-tamy. Zawsze miałeś na punkcie muzyki...

- A tyś to niby nie słuchał, co? Wiesz, co ja ci powiem? Zęby posłuchać tych tam-tamów to warto było przyjechać do Afryki. Ja ci to mówię. Takiego nagrania nie da żadna płyta, żadna taśma.

Marek jednak wcale nie wyglądał na przekonanego.

- Tam-tamy, tam-tamami - mruknął - a Mulat i jego banda to pies? A już tak dobrze szło.

- Ciiicho, nie przeszkadzaj - Jarek już, tak zresztą jak i inni widzowie, zaczął podrygiwać w rytm tamtamowej melodii. Po chwili do tańczących dołączył się jeszcze jeden ciemnoskóry chłopak. Zrzucił z siebie koszulę, a bose nogi, poczęły wybijać coraz żwawszy, coraz bardziej nerwowy rytm. Za chłopcem poszła dziewczyna. Wkroczyła w taneczny krąg zataczając drobne, szybkie ruchy rękoma. Cała drgała w takt melodii. Drgały jej biodra i piersi, drgała odrzucona i przegięta w tył głowa. W przeciwieństwie do grających była uosobieniem ruchu, wydawało się, że nie ma w niej ani jednego spokojnego nerwu, ani jednej tkanki, która nie brałaby udziału w tańcu.

W tym momencie Dzika Mrówka dojrzał wśród tłumu gapiów czarne, znajome skądeś oblicze. Ależ tak, nie mylił się! To twarz Jimi Hendrixa wymalowana na jaskrawożółtym tle koszulki.

Marek poczuł w sobie znowu przypływ detektywistycznej energii. Oto los pcha mu w ręce spory kawał tajemnicy. Zgubił ślad Mulata, ale za to znalazł ślad jego wspólników z lądu. A to może być znacznie ciekawsze! Bo Mulat tak czy tak wrócić musi na statek.

Tylko czy to ten sam? - zaniepokoił się. - W końcu w Kaolacku mogła być przecież nie jedna i nie dwie koszulki z Hendrixem. Spojrzał jeszcze raz uważniej.

Ten sam! - Dzika Mrówka czuł, jak serce zabiło mu żwawiej. Tak samo kiedy dostawał krążek na kij i pędził do bramki przeciwnika. Obok żółtej koszulki z brodatym obliczem piosenkarskiego idola mignęły biało-czerwone spodnie.

- Mamy ich! - szepnął podniecony prosto w ucho Jego Brata.

- Kogo? - Jarek był na pół przytomny.

- Tamtych dwóch. Hendrixa i Jankesa. Idziemy za nimi.

- Ale tu grają.

- Mam iść sam? Puścisz brata-bliźniaka bez obstawy? Zresztą wrócimy tu później.

Przesunęli się obaj za plecami podrygujących tanecznie widzów. Zbliżali się do tego w żółtej koszulce i tego w dwukolorowych spodniach. Teraz wyraźnie mieli przed sobą białe gwiazdy na niebieskim tle.

Czas był po temu najwyższy, obaj czarnoskórzy dżentelmeni jakoś nie przejawiali zbytniego zainteresowania ani tam-tamami, ani zaimprowizowanymi tańcami i po chwili wycofali się z tłumu gapiów. Bracia oczywiście postąpili tak samo.

Hendrix i Jankes ruszyli teraz żwawo, przeciskając się między gęsto rozstawionymi straganami, a bliźniacy za nimi, jak dwa myśliwskie psy, które ponownie złapały utracony już zdawałoby się bezpowrotnie trop.

Siedzenie nie było trudne ze względu na rzucającą się z daleka w oczy koszulkę jednego i oryginalne spodnie drugiego, chłopcy więc szli w dość dużej i bezpiecznej - jak im się zdawało - odległości.

Hendrix z Jankesem oddalali się coraz bardziej od śródmieścia.

- Gdzie my jesteśmy, Mrówa? - zapytał w pewnym momencie Jarek. - Trafisz stąd z powrotem na statek?

- Chyba trafię - odparł Marek, ale niezbyt pewnym głosem. - Ostatecznie jakoś się dopytamy o drogę powrotną. Aby dojść do rzeki to wzdłuż jej brzegu i z prądem...

Tymczasem śledzeni zatrzymali się nagle, a zagadani chłopcy nie zauważyli tego w porę i zbliżyli się na odległość zaledwie kilku kroków od Hendrixa i jego towarzysza. Sytuacja stała się - co tu kryć - niezbyt wyraźna. Ulica była prawie pusta, jeżeli nie liczyć kilku snujących się bezpańskich psów, drzemiącego pod połamanym płotem starego, siwego Murzyna i młodej dziewczyny niosącej na głowie olbrzymi tłumok bielizny.

Bracia przystanęli na moment, ale Pixi uznał - i słusznie - że znacznie naturalniej będzie wyglądało, jeżeli będą szli dalej, ruszył wtedy wraz z wyraźnie ociągającym się bratem. Gdy zrównali się z Hendrixem i Jankesem obu braci zastopował w miejscu ostry głos jednego z nich:

- Hallo, boys!

Stanęli jak na komendę. Ten w kolorowych spodniach zagadnął coś po francusku.

- Nie rozumiem po francusku - zdołał wyjąkać Dzika Mrówka, Na to ten w żółtej koszulce powiedział parę słów po angielsku, z czego Pixi zrozumiał jedynie słowo “cigarettes", czyli “papierosy".

- I don't smoke - nie palę - odpowiedział z godnością, ale jego odpowiedź wzbudziła wyraźną wesołość u Hendrixa i Jankesa.

- Chodźcie z nami, chłopcy - powiedział po angielsku przezwany Hendrixem.

- Ale my... na statek - próbował oponować Pixi, obaj jednak dżentelmeni chwycili mocno pod ręce chłopaków i wciągnęli ich do bramy w rozpadającym się murze, pokrytym odpadającym tu i ówdzie białym tynkiem.

Pixi próbował się szarpać w pierwszej chwili, uścisk jednak ręki tego w żółtej koszulce był tak silny, że chłopak zdał sobie błyskawicznie sprawę, że absolutnie jest bez żadnych szans. Jego Brat natomiast był w dalszym ciągu jak sparaliżowany. Nie powiedział ani słowa i bez najmniejszego oporu dał się wciągnąć przez bramę.

Cały incydent nie zwrócił niczyjej najmniejszej nawet uwagi.

Siwy Murzyn spał w dalszym ciągu lub może tylko udawał, bezpańskie psy włóczyły się w poszukiwaniu jakichś jadalnych resztek, a dziewczyna z tłumokiem na głowie zniknęła już za najbliższym rogiem, wdzięcznie kołysząc biodrami.

Wszyscy czterej znaleźli się teraz na dużym podwórku. Z jednej strony odgradzał je wspomniany mur, z drugiej był budynek z zabitymi na głucho drzwiami i oknami, obok budynku stały jakieś budy, komórki, leżały zwalone na bezładną kupę skrzynki i zardzewiałe wraki samochodów.

Marek mimo strachu zlustrował podwórko. - Ani żywego ducha!

Obaj Murzyni ciągnęli chłopców w stronę skleconych byle jak komórek. Jedno szarpnięcie kłódki i chłopcy znaleźli się w ciemnym i zagraconym wnętrzu. Tam szybko i zgrabnie obszukano im kieszenie. Z kieszeni Jarkowych spodni Hendrix wyciągnął mocno przybrudzoną chustkę do nosa, kawałek sznurka, klucz od kabiny na metalowym kółku z bursztynowym breloczkiem, w którym zatopiona była prehistoryczna muszka, oraz mały przyrządzik do obcinania paznokci, zwany w rodzinie chłopców “pyk-pyk" z racji odgłosu, jaki wydawał przy tejże operacji.

Pixi miał na ręku zegarek, a w kieszeni długopis i notes oprawiony w czarną skórkę ze złoconym napisem.

Hendrix i Jankes z wyraźnym zawodem wpakowali do kieszeni swoich spodni znalezione przy chłopcach rzeczy.

- Posiedźcie tu sobie - powiedział po angielsku ten w żółtej koszulce. - I nie ma co krzyczeć. I tak nikt nie usłyszy, a zresztą... - tu jednoznacznym ruchem przeciągnął dłonią po gardle.

Roześmieli się obaj głośno, związali chłopcom ręce sznurkiem znalezionym w Jarkowych spodniach, zatrzasnęli drzwi komórki i założyli kłódkę na skoblu.

Marek przyłożył oko do szpary między drzwiami i framugą.

- Poszli! - stwierdził po chwili.

- O rany! - dopiero teraz odezwał się Jarek

- Nie jęcz - zgromił go Marek.

- Co teraz będzie?

- Zobaczymy. Na razie nie jest źle - zdecydował Dzika Mrówka.

- Nie jest źle? A co chciałeś gorszego?

- Nic nie chciałem, ale mogło być gorzej. W każdym bądź razie żyjemy obaj - głos Marka pocieszającego swego brata nie brzmiał jednak zbyt radośnie i optymistycznie.

- Żyjemy, żyjemy i co z tego - zajęczał Jarek płaczliwie.

- Tylko mi tu przestań się mazgaić, bo...

- Bo co? - znowu zajęczał Jarek.

- Bo... bo... bo sam się rozpłaczę - wyznał wreszcie Dzika Mrówka.

W ciasnej, brudnej i zagraconej do niemożliwości komóreczce na dalekich przedmieściach afrykańskiego miasteczka zapadło milczenie.

Obaj chłopcy siedzieli na połamanych i niemożliwie zakurzonych skrzyniach z rękoma związanymi z tyłu. Było im duszno, gorąco, chciało się pić, sznurek boleśnie wrzynał się w skórę, a przede wszystkim, co tu ukrywać, obaj mieli potężnego stracha. Co dalej będzie? Co się z nimi jeszcze stanie?

- Mrówa - odezwał się wreszcie Jarek.

- O co chodzi?

- Ja rezygnuję z tego biura detektywów.

- Nie przyjmuję rezygnacji - oburzył się Dzika Mrówka. - Właśnie teraz kiedy już, już, mamy ich w ręku.

- To raczej chyba odwrotnie. Oni nas.

- Zależy jak na to spojrzeć.

- Jakby nie patrzeć...

- Poczekaj, poczekaj. Przede wszystkim należy dokonać oceny sytuacji.

- Co tu oceniać?

- Nie mów nic. Sytuacja jest rzeczywiście poważna, ale jeszcze nie tragiczna. Na razie obaj żyjemy...

- To już mówiłeś.

- Nie przerywaj.

- I mamy czym oddychać.

- Nie za bardzo.

- Nie przeszkadzaj. Nie jest tak źle. Dalej: kłódka nie jest zamknięta na klucz.

- Skąd wiesz?.

- Widziałem, kiedyśmy tu wchodzili.

- Raczej, kiedy nas tu wrzucili.

- Mniejsza o to. Dalej: nikt nas nie pilnuje.

- Co z tego, kiedy nawet nie możemy się ruszyć. Ręce mam związane. Już mi drętwieją.

- Czekaj. Jeszcze remanent sytuacji nie skończony. Teraz pora na minusy. A więc przede wszystkim mamy związane ręce. To raz. Dwa - to drzwi są zamknięte z zewnątrz na skobel. Trzy - to że pewno nikt nas tu nie usłyszy, choćbyśmy nawet krzyczeli. A zresztą nie warto krzyczeć, bo pamiętasz, co ten Hendrix pokazał odchodząc.

- Fakt!

- A więc po kolei. Pan Zagłoba też był w takich tarapatach, kiedy dostał się do niewoli Bohunowych ludzi i kiedy go związali w kij do własnej szabli. I był tam sam, a nas jest dwóch.

- Ale tam był Zagłoba.

- A tu jesteśmy my. Pixi Pinkerton and Company.

- Dałbyś już lepiej spokój żartom - Jarek skrzywił się żałośnie.

- Najpierw ręce. Pokombinujemy, jak by przeciąć te więzy. To mocny sznurek?

- Niestety, bardzo mocny. Dostałem od bosmana.

- Stań tyłem do mnie - rozkazał Dzika Mrówka.

Jarek podniósł się i stanął tyłem do swego brata.

- Spróbuję rozwiązać - Pixi powoli zaczął manipulować przy węzłach.

- Ale nasupłali - stwierdził po chwili.

- Nie dasz rady? - przestraszył się Jarek.

- Nic, nic, spokojna głowa. Powolutku. Czekaj, może lepiej będzie zębami - odwrócił się schylił nad rękami brata i spróbował.

- A j, boli - jęknął w pewnym momencie Jarek.

- Trudno, poboli, przestanie - mruknął Pixi. - Ale wiesz, puszcza. Ja chyba przegryzę ten piekielny sznurek. Nie mogłeś ty wziąć gorszego od bosmana

- Prosiłem go, żeby był bardzo mocny.

- To teraz cierp, jakeś sam prosił. Jeszcze chwileczkę.

Znowu nachylił się nad więzami. Na szczęście jego młode, zdrowe zęby uporały się z rzeczywiście mocnym bosmańskim sznurkiem.

- Uff! Zrobione! Toż to lina a nie sznurek. Jarek stał i rozcierał ścierpnięte ręce z głębokimi, czerwonymi pręgami na przegubach.

- Teraz rozwiąż mnie.

Druga operacja poszła znacznie łatwiej.

- Jeden problem mamy z głowy.

- Ale co dalej?

- Wolnego, wolnego, nie wszystko naraz. Siądziemy, pomyślimy. Powolutku.

Obaj bracia usiedli z powrotem na zakurzonych skrzynkach, Przez chwilę milczeli w skupieniu.

- Mrówa - odezwał się wreszcie Jarek.

- Co?

- Wymyśliłeś coś?

- A ty?

- Ja nie.

- I ja też na razie nie.

- No, to co dalej?

- Nic, trzeba myśleć.

- Kiedy ja nic nie mogę wymyślić.

- To chociaż nie przeszkadzaj mnie. Znowu zapadła cisza.

- Mrówa - powiedział znów Jarek - jak myślisz, czy Tata już wrócił na statek?

- Chyba wrócił. Nie wiem zresztą, bo mi zabrali, łobuzy, zegarek. Dobrze, żeś ty swój zostawił na statku. Też by przepadł.

- Ojej - zajęczał Jarek - to teraz będzie draka. Tata wrócił, a nas nie ma na statku.

- Cicho bądź. Większa draka, że my tu siedzimy zamknięci jak króliki w klatce.

- Marek, a ONI przyjdą?

- A ja wiem? Może przyjdą, a może i nie. Bracia znów zamilkli.

- A co Mama powie - odezwał się nagle Jarek - jak Tata wróci sam z rejsu. - Przyjdzie pod statek, a tu nas nie ma - zajęczał żałośnie.

Marek nic na to nie odpowiedział, ale i jemu zrobiło się nagle jakoś tak byle jako i żal samego siebie i poczuł, iż jeszcze chwila, a sam się na dobre rozklei.

Rzeczywiście! Co powie Mama na to wszystko? Co będzie, jeżeli im naprawdę się co złego stanie?

W tym momencie Marek postanowił w duchu, że jeżeli tylko uda im się szczęśliwie wrócić na statek, to już jego noga nie stanie na lądzie w żadnym porcie bez opieki lub zezwolenia Taty.

W żadnym porcie - pomyślał z mocą i w tym samym momencie uświadomił sobie, że teraz już następnym portem będzie polski, z Kaolacku bowiem mieli płynąć non stop do kraju. - Niemniej jednak postanowienie było szczere - uspokoił się w myślach co do swych intencji.

- Intencje intencjami a rzeczywistość nie przedstawiała się, niestety, zbyt różowo. Mimo że wydobyli się z więzów, w dalszym ciągu siedzieli zamknięci w solidnie - jak się okazało - zbudowanej komórce i wszelkie próby wyłamania drzwi okazały się bezowocne.

- Żeby choć ktoś tu zajrzał na to zapadłe podwórko, na to samochodowe wrakowisko - westchnął Marek w pewnym momencie. - Przecież wystarczyłoby zdjąć kłódkę ze skobla.

A może by tak jakimś drutem - pomyślał - spróbować od środka? Zahaczyć i podciągnąć do góry.

Natychmiast też zaczął rozglądać się po całej komórce za czymś sposobnym, nic jednak nie było tu takiego, z czego można byłoby skonstruować przemyślne choć proste urządzenie.

Tymczasem upał zelżał, a choć chłopcy nie mieli zegarka, poczuli wyraźnie, że zbliża się okres kolacji. Głodni już byli obaj i spragnieni, w dalszym ciągu żadne jednakże znaki na ziemi i na niebie nie wskazywały, żeby w najbliższym czasie sytuacja miała ulec jakiejkolwiek zmianie na lepsze.

- Tata na pewno już wrócił... - zaczął Jarek.

- Ciiicho - syknął nagle Dzika Mrówka i doskoczył do szpary w drzwiach.

- Co takiego?

- Czekaj, jeszcze nie wiem, ale chyba samochód się zatrzymał przed bramą - przywarł okiem do szpary. Akurat naprzeciw miał widok na przymkniętą bramę.

- Ktoś wchodzi... - meldował bratu przejętym szeptem.

- Oni?

- Nie wiem, jeszcze nie widzę... czekaj... czekaj... - Nagle podskoczył do góry i wrzasnął na cały głos: - Help! Help!! Police!!!

- Czego wrzeszczysz? - przestraszył się Jarek nie na żarty. - Co się stało? Idą? Chcą nas zamordować? - rozjęczał się.

- Nie gadaj głupstw, tylko wołaj razem ze mną. To tutejsza policja!

- Help! Help!!! - krzyczeli obaj. Marek walił też nieprzytomnie pięściami w drewniane drzwi komórki, a Jarek kopał w jakąś blaszaną bańkę, którą znalazł w kącie komórki. W sumie powstał taki hałas i harmider, że nawet umarły wyskoczyłby z grobu.

Policjanci ostrożnie, ale zdecydowanie zbliżali się do komórki. Stanęli wreszcie bezradnie przed zamkniętymi na kłódkę drzwiami.

- Jak im powiedzieć, że otwarta? Jak im powiedzieć, że klucza nie trzeba? - wołał Marek do brata bojąc się, że policjanci odejdą bez próby sforsowania drzwi.

Senegalskich policjantów jednak nie przestraszyła pordzewiała kłódka ani skobel. Jeden z nich podniósł leżący w pobliżu kawałek samochodowego złomu, włożył między skobel i mur i lekko nacisnął. Skobel prysł, jakby był ze szkła.

Chłopcy wypadli przez otwierające się drzwi i rzucili się policjantom na szyję. Policjanci w pierwszym naturalnym odruchu samoobrony cofnęli się do tyłu, groźnie wysuwając białe pałki, a widząc dwóch wrzeszczących wniebogłosy chłopaków zdumieli się ogromnie.

Chłopcy tymczasem zeskoczyli z zaskoczonych policjantów, złapali się za ręce i odtańczyli taniec Radosnego Ptaka Dziwaka. Trzeba bowiem przyznać, że okazję po temu mieli niebywałą.

Gdy policjanci ochłonęli ze zdumienia, a chłopcy z radości, nastąpiła dość kłopotliwa cisza, jak się bowiem okazało, policjanci znali tylko język francuski, o którym z kolei chłopcy nie mieli zielonego pojęcia, wszelkie zaś próby dogadania się w języku angielskim, polskim czy w miejscowym narzeczu nie dały żadnych pozytywnych rezultatów.

Na szczęście Jarek przypomniał sobie, że po francusku statek to “bateau" i jął powtarzać po wielokroć to słowo wskazując na siebie i Jarka.

- Bateau, bateau! - klarował niestrudzenie.

- Oui, oui, bateau - policjanci skinęli głowami.

Poszli wszyscy razem w stronę samochodu stojącego za bramą. Policjanci siedli na przednich siedzeniach otwartego łazika, obaj uradowani chłopcy na tylnych.

Samochód ruszył “z kopyta" wyszarpując spod tylnych kół żwir i co drobniejsze kamienie z drogi. Pomknęli na sygnale, rozpędzając przechodniów i włóczące się zwierzęta przeraźliwym rykiem policyjnej syreny.

- Aaale jazda - powiedział Dzika Mrówka.

- Czekaj, czekaj, da ci Tata jazdę - Jarek sprowadził brata na ziemię.

- Eee, lepiej nie myśleć. Co ma być to i tak będzie. Wkrótce znaleźli się w przyportowej dzielnicy. Już z daleka widać było maszty statku i dźwigi. W pewnym momencie Jarek mocno ścisnął ramię brata.

- Popatrz, Hendrix i Jankes!

- Gdzie?

- Tam, weszli do tej kafejki! - gorączkował się Jarek.

- Jesteś pewny?

- Jak tego, że ciebie widzę. Żółta koszulka i amerykańskie portki. Weszli obaj razem. Przed chwilą.

- Monsieur! - Pixi dotknął ramienia policjanta siedzącego koło kierowcy.

Ten odwrócił się ukazując olśniewająco białe zęby.

- Monsieur, stop... - dalej zabrakło Markowi francuszczyzny, zaczął więc pokazywać na bar, który minęli, składając przy tym wymownie ręce i wykonując, przynajmniej jego zdaniem, ruchy związania rąk i zamykania na kłódkę.

Na szczęście senegalski policjant okazał się domyślny. Łazik zahamował z piskiem opon i ruszył na wstecznym biegu pod wejście do baru. Obaj policjanci wyskoczyli z samochodu i wpadli do wnętrza. Za nimi z tyłu biegł Marek, a na końcu Jego Brat.

Na widok wkraczającej do baru policji zrobiło się naraz małe zamieszanie. Dwóch stojących przy bufecie osobników rzuciło się natychmiast do ucieczki, gdy ujrzeli w drzwiach wejściowych, tuż za czarnymi, rozrośniętymi przedstawicielami władzy drobną, piegowatą na twarzy figurkę. Policjanci jednak byli znacznie szybsi i po kilkusekundowej zaledwie szarpaninie na rękach Hendrixa i Jankesa zabłysły stalowe obrączki.

W samochodzie policyjnym zrobiło się teraz ciaśniej. Chłopcy przesiedli się na miejsce koło kierowcy, a drugi policjant siadł za skutymi dżentelmenami na tylnym siedzeniu. Kierowca znowu ruszył rajdowe z miejsca.

Wszystko razem trwało zaledwie kilka minut, jak na najlepszym kowbojskim czy kryminalnym filmie i oto chłopcy wjeżdżali już na teren portu policyjnym samochodem, wciąż na długich szosowych reflektorach i na rozgłośnym sygnale.

- O ten, ten! - krzyknęli obaj chłopcy po polsku, wyciągając ręce w kierunku nabrzeża, gdzie stał polski statek, gest ich był tak zrozumiały, że policjant-kierowca kiwnął tylko głową i wyszczerzył bielusieńkie zęby w szerokim uśmiechu od ucha do ucha.

Przelecieli tak tuż koło burty “Torro", na którego pokładzie zgromadziła się cała niemal załoga z Old Jackiem i Mulatem, w rozdartej różowej koszuli, na czele.

Widząc obu chłopców w policyjnym samochodzie, hamującym z piskiem opon przed trapem polskiego statku, stary marynarz w kraciastej koszuli zagadał coś szybko do Mulata.

Marek, który obserwował tę scenę, nachylił się do Jarka.

- Stary nas zakapował, więc nasze podejrzenia... Nie zdążył dokończyć, gdy z burty “Torro" zeskoczył Mulat w różowej koszuli.

- Uważaj, ucieka przed policją! - krzyknął Marek. Mulat jednakże pędził prosto w stronę samochodu, coś głośno a groźnie wykrzykując po hiszpańsku.

- Zabije wspólników, żeby nie sypnęli! - krzyknął znów

Dzika Mrówka, któremu przez głowę galopowały teraz jedna myśl po drugiej. I jedna fantastyczniejsza od drugiej.

Tymczasem Mulat dopadł do samochodu i krzyknął coś po francusku do policjantów. Ci wskazali na obu chłopców. I wtedy stała się rzecz dziwna i najmniej ze wszystkich spodziewana. Mulat złapał ręce Marka, uścisnął i potrząsnął z całej siły, a potem to samo zrobił z Jarkiem wołając przy tym rozgłośnie:

- Thank you! Thank you very much!! Indeed!!!

Za co on nam tak dziękuje? - zdziwił się niepomiernie Dzika Mrówka, nic jednak nie powiedział i przybrał absolutnie obojętną minę, jako że to wszystko działo się na oczach całych nieomal załóg obu statków. I nowiutkiego polskiego, lśniącego bielą nadbudówek i elegancką szarością burt, i obdrapanego, z piszczałkowatym kominem z Las Palmas de Gran Canaria. I - co najważniejsze - na oczach Taty, który już zbiegał ze statkowego trapu.

- Gdzieście byli? Ja już przez was całkiem zdrowie i nerwy stracę! - Tata złapał synów w objęcia. A synowie spojrzeli na siebie porozumiewawczo i uśmiechnęli się szelmowsko na temat:

“Chyba się nam tym razem upiekło!" Marek przez moment zastanawiał się nawet, czy nie odtańczyć tańca Radosnego Ptaka Dziwaka, ale zrezygnował. Głównie ze względu na zbyt liczne i, bądź co bądź, obce i poważne audytorium.

A potem wszyscy, to znaczy obaj policjanci, Mulat w różowej koszuli, dwaj chłopcy, skuci Hendrix i Jankes, a na końcu Tata poszli do kapitana polskiego statku. I tam dopiero wszystko się wyjaśniło, co i jak.

Okazało się więc, że Mulat w różowej koszuli to wcale nie żaden Mulat tylko pierwszy oficer z hiszpańskiego statku, a stary w kraciastej koszuli to jego najprawdziwszy ojciec. I że ci dwaj - to znaczy ten w żółtej koszulce i ten w spodniach w paski i z gwiazdami na siedzeniu to poszukiwani przez policję Kaolacku złodziejaszki i w ogóle czarne charaktery. Mieli na sumieniu wiele drobnych i grubszych spraw i sprawek, a specjalizowali się w szczególności w obrabianiu cudzoziemskich marynarzy. Nie dalej też jak dziś po południu obrabowali pierwszego oficera z pieniędzy, zegarka i wiecznego piorą ściągnąwszy go do bramy pod pozorem korzystnego interesu. W tym miejscu wyjaśnień pierwszy oficer w różowej koszuli poczerwieniał trochę mimo śniadej cery, okazało się bowiem, że proponowany przez obu cwaniaków interes miał pozory intratności, nie należał jednakże do tak zwanych “czystych interesów".

Policja miejscowa już wielokrotnie miała rozmaite sygnały na temat działalności obu łobuzów, jednakże jak dotąd wszelkie próby ustalenia ich tożsamości i schwytania spełzały na niczym.

- Dopiero teraz, dzięki tym dwóm młodym dżentelmenom z Polski - zakończył pompatycznie swe wyjaśnienia jeden z policjantów - sprawiedliwość mogła zatriumfować w Kaolacku.

- No, no, no - powiedział Tata, gdy został sam z synami i gdy ci ostatni wyznali mu całą prawdę o biurze prywatnych detektywów PIXI PINKERTON AND COMPANY - zjedzcie teraz kolację, umyjcie się i idźcie spać. Porozmawiamy jutro. A swoją drogą, jeżeli nie wrócę do domu zupełnie siwy, będzie to prawdziwy cud.

Podczas, gdy obaj chłopcy z niebywałym apetytem pałaszowali kolację, Tata wszedł do ich kabiny, wziął czerwony mazak i dopisał grubymi literami na drugim już arkuszu brystolu:

POD ŻADNYM POZOREM NIE WYRĘCZAĆ INTERPOLU, DETEKTYWÓW, POLICJI I TYM PODOBNYCH INSTYSTUCJI!!!

ROZDZIAŁ DWUNASTY, (I NIESTETY OSTATNI), W KTÓRYM W TACIE BUDZI SIĘ NAGLE PEDAGOG, CHŁOPCY POZNAJĄ ODWROTNĄ l WCALE NIE NAJPRZYJEMNIEJSZĄ STRONĘ MEDALU, ZAPADAJĄ WAŻKIE DECYZJE ŻYCIOWE. A MAMA CAŁKOWICIE ZMIENIA ZDANIE

Na drugi dzień bracia nie wyszli do miasta, spali bardzo długo, bo aż do obiadu, przesyceni wrażeniami dnia poprzedniego. A kiedy wreszcie zbudzili się, to pierwszym odruchem i jednego, i drugiego było sprawdzenie, czy aby naprawdę, są na statku we własnej kabinie i we własnych, bezpiecznych kojach.

- Jak myślisz, Jaro - zaczął Marek głosem nie nazbyt pewnym - czy Tata da spokój, czy też nie daruje?

- Bo ja wiem... - zastanawiał się Jego Brat. - Chyba jednak nie daruje, bo obiecał, że porozmawiamy jutro, to znaczy dzisiaj.

- O, do licha - Dzika Mrówka podrapał się w głowę - jeżeli mam być całkowicie szczery, to wyznam, że wcale nie tęsknię do takiej rozmowy.

- Ja też nie przepadam za tego rodzaju rozrywkami, wyobraź sobie - skrzywił się Jarek, powoli się ubierając. - Ale to wszystko przez twoje biuro prywatnych detektywów, przez całe twoje PIXI PINKERTON i tak dalej.

- Teraz to narzekasz, ale jak zakładałem biuro, toś chciał być Pinkertonem.

- Bo myślałem, że ty...

- Myślałem, myślałem. Zawsze czekasz na to, co ja wymyślę.

- Ale przyznaj, że tym razem toś nie trafił.

- Ba, i Sherlock Holmes też się może pomylić. Ale widzisz, przy okazji wyszła całkiem inna sprawa. I dziękowali nam, i przed kapitanem nas pochwalili, i przed Tatą.

- No, co do Taty, to nie wiem, czy te policyjne pochwały na dobre nam wyjdą. Jeszcze pożałujemy, zobaczysz.

- Nie kracz, nie kracz, może jakoś wszystko przyschnie.

- Jak będzie, tak będzie, ale dobrze, że w tym całym Kaolacku tak się skończyło, jak się skończyło - westchnął po chwili milczenia Jarek.

- A wiesz co - powiedział Dzika Mrówka wciągając w zamyśleniu białą bawełnianą koszulkę z wydrukowaną na piersiach głową lwa i napisem SAFARI - EAST AFRICA - sam nie wiem, czy to znowu tak dobrze, że się dobrze skończyło.

- Jak to? A co, wolałbyś, żeby nas tam, w tej komórce zarżnęli???

- Iii... tam, od razu zarżnęli. Mogli nas, na przykład, porwać i wywieźć w głąb kraju. Jakąś tajemniczą karawaną. Wielbłądami przez pustynię. O, na przykład, do Timbuktu. Taką normalną karawaną przemytników albo handlarzy bronią czy żywym towarem. - Dzika Mrówka rozmarzył się, przymknął oczy. W wyobraźni widział już żółte piaski pustyni, majaczące w oddali zielone zarośla oazy i czuł kołyszący się chód objuczonego tajemniczym ładunkiem wielbłąda. - A potem byśmy uciekli - ciągnął dalej - na przykład, przed samym Timbuktu albo gdzieś jeszcze dalej... I przejechalibyśmy całą Saharę na wylot. Aż do Algieru... albo do Libii. A tam trafilibyśmy na Polaków, którzy coś tam w Libii albo Algierii budują. I by o nas napisali w gazetach. I w afrykańskich, i w polskich. Jak to dwóch polskich chłopców przejechało samotnie przez całą pustynię Saharę.

- A czym byśmy przejechali? - Jarek dał się wciągnąć w marzycielskie rozważania brata.

- Na przykład, samochodem. Takim terenowym, jakeśmy widzieli w mieście. Co to miały filtry powietrza umieszczone wysoko, na specjalnej rurze. Żeby nie zasysać piachu z pustyni. Pamiętasz?

- Jasne, że pamiętam. Ale jak byśmy skombinowali taki samochód?

- To proste - zapalił się Marek. - Przecież jakbyśmy uciekali z tej karawany, to na pewno w nocy. Kiedy ta karawana przemytników spotkałaby się ze swoimi odbiorcami. A ci odbiorcy przyjechaliby samochodem terenowym. I wtedy, kiedy ci, co nas porwali, pokłóciliby się z tymi, co przyjechali po towar, to my skorzystalibyśmy z zamieszania i nieuwagi pilnujących i ucieklibyśmy terenową. Kapujesz?

- Niby kapuję - przytaknął Jarek. - Ale kto by prowadził?

- Jak to kto? - Dzika Mrówka wzruszył ramionami. - Oczywiście że ja.

-.Ty... ale ty nie masz prawa jazdy.

- A kto tam na Saharze by pytał o prawo jazdy. A mało to razy patrzyłem, jak Tata prowadzi samochód. Prawy pedał - gaz, środkowy - hamulec i lewy - sprzęgło. Ot i cała filozofia.

- Może i tak - z powątpiewaniem mruknął Jarek - a benzyna skąd?

- Ojejku, ty to byś tylko wyszukiwał same trudności i przeciwności. Przecież ci wspólnicy tych, którzy nas porwali, musieliby jechać gdzieś bardzo daleko. No, to i mieliby w samochodzie i pełny bak, i jeszcze parę zapasowych kanistrów. O benzynę to się nie martw. Zostaw to mnie.

- Tak mówisz, jakbyśmy już jechali przez Saharę, a tu tymczasem czeka nas rozmowa z Tatą.

- Oj, Jaro, ty to zawsze to samo. To już nawet pomarzyć nie można?

- Teraz to marzenia ci w głowie. A wczoraj, jak siedzieliśmy zamknięci w komórce, to daleko ci było do marzeń. Wtedy to trząsłeś się ze strachu.

- Ja się trząsłem? A kto kombinował, jak się wydostać. A kto porozwiązywał ręce?

- Niby ty - przyznał Jarek. - Ale powiedz, Mrówa, bałeś się?

- Trochę - skrzywił się Marek - ale głównie o to, że się Mama zmartwi, jak nam się coś złego stanie. A ty masz znowu przykład, że całe twoje szczęście w życiu polega na tym, że masz takiego brata jak ja. Gdyby nie to, to jeszcze do teraz byś sterczał w murzyńskiej komórce.

- Może bym i sterczał - zrezygnowanym głosem przyznał Jego Brat - ale przynajmniej nie musiałbym teraz szykować się do rozmowy z Tatą.

.- Ano nie, obojętnie - przytaknął Dzika Mrówka i zamyślił się głęboko. - Najchętniej to bym w ogóle nie wychodził z tej kabiny aż do samego Gdańska.

- Fakt.

Niestety, nie było to możliwe i wcześniej czy później obaj bracia musieli stanąć oko w oko z Tatą.

- No i co macie na swoje usprawiedliwienie? - zapytał Tata dziwnie spokojnym głosem, ale ten fakt wcale nie uspokoił braci, przeciwnie, jeszcze bardziej wzmógł ich niepokój.

- Myśmy nie chcieli nic złego - zaczął niepewnie Pixi.

- Jeszcze by tego brakowało, żebyście chcieli coś złego - Tata nawet się nie uśmiechnął, co było drugim znakiem ostrzegawczym dla Marka i Jarka. - Ale ja sądziłem, że mam rozsądnych synów, a tu tymczasem...

- Tato, my już nigdy więcej, naprawdę - Jarek spojrzał z niemym wyrzutem na brata. W jego wzroku wyraźnie można było wyczytać: “To wszystko przez ciebie, a teraz i ja muszę wysłuchiwać".

- Mam nadzieję - Tata bębnił palcami po blacie biurka, co było kolejną niepokojącą oznaką, że sprawa nie jest ani prosta, ani łatwa - że coś takiego nigdy się nie powtórzy. I że to, coście zrobili, nie wynikało ze złej woli, a po prostu z czystej głupoty. Ale trudno, za głupotę trzeba płacić. I to tym lepiej im wyższą cenę, bo wtedy się dłużej pamięta.

- Ojej, Tata - jęknął z nie udawaną rozpaczą Marek.

- Teraz nie ma co jęczeć. Bądźcie mężczyznami. - Tata w dalszym ciągu nie rozchmurzał oblicza. - Tak więc, rozważywszy wasze ostatnie wyczyny, doszedłem do wniosku, że przyczyna leży w tym, że macie za dużo czasu i dlatego przychodzą wam głupie myśli do głów. Postanowiłem więc, że od jutra idziecie do pracy.

- Do pracy? - powiedzieli obaj chłopcy równocześnie, a w głosach ich zabrzmiało wcale nie ukrywane zdziwienie.

- A tak. Właśnie do pracy - podkreślił Tata wciąż surowym choć spokojnym tonem. - Rozmawiałem z kapitanem i ze starszym mechanikiem i od jutra jeden z was idzie do pracy do maszynowni, a drugi na pokład do bosmana. Normalnie na sześć godzin dziennie.

- To ja na pokład - wyrwał się Marek.

- Ja też chciałem - zawtórował mu Jarek.

- No, no, no. O tym, gdzie kto pójdzie, ja będę decydował. I tak zresztą po tygodniu będzie zmiana. A na początek Marek pójdzie do maszynowni, a Jarek do bosmana. Zrozumiano?

- Tak jest, Tato - powiedzieli obaj bracia-bliźniacy równocześnie.

- Od jutra rana. Od godziny ósmej. I bez żadnych wykrętów. Pamiętajcie, że nic tak nie uszlachetnia jak praca. Ciężka fizyczna praca. Żeby wam się nie wydawało, że przez życie to można tak leciutko przefrunąć, spijając tylko sam miód, bez żadnego trudu ani wysiłku.

- Tak jest, Tato!

- No, to odmaszerować. Idźcie coś zjeść. Co prawda jest już po obiedzie, ale coś tam w lodówce zostało. Obsłużcie się sami, tylko pamiętajcie pozmywać po sobie.

- Tak jest, Tato!

Chłopców wymiotło z ojcowskiej kabiny.

- Uff! - Dzika Mrówka otarł pot z czoła. Jakoś przeszło.

- Wszystko zawsze przez ciebie, a potem ja...

- A co? Nie wychodziłeś ze mną do miasta? Nie właziłeś ze mną na maszt? Jak potem Arab przyniósł owoce, toś je rąbał bez opamiętania, aż ci żołądek wysiadł i musiano cię pigułkami ratować, ale jak trzeba ponosić drobne konsekwencje, to chciałbyś, żebym tylko ja?

- Ładne mi drobne - skrzywił się Jarek.

Nie narzekaj. Mogło być gorzej. “Nic tak nie uszlachetnia jak praca" - te ostatnie słowa Dzika Mrówka powiedział tonem tak doskonale imitującym głos Taty, że Jarek aż się obejrzał za Siebie, czy Tata nie wyszedł za nimi z kabiny.

Tata jednak nie wyszedł z kabiny. Zaraz po wyjściu obu synów wyciągnął z kieszeni dużą chustkę i otarł pot z czoła.

- Uff - odsapnął z prawdziwą ulgą. Czuł się tak zmęczony, jakby po nie wiadomo jak ciężkiej pracy. Bo Tata strasznie, ale to zupełnie strasznie nie lubił w jakiśkolwiek sposób kogokolwiek karać. A cóż dopiero własnych synów.

Ale to dla ich dobra - przekonywał siebie po raz nie wiadomo który. I jeszcze jedna rzecz gnębiła Tatę niepomiernie. Z prawdziwym przerażeniem myślał o czekającej go po powrocie do domu rozmowie z Mielą na temat senegalskich przygód obu synów. Już teraz, w Kaolacku, cierpł na samą myśl o tym i robiło mu się to zimno, to znów gorąco, mimo że klimatyzacja w ochmistrzowskiej kabinie działała bez zarzutu.

Wreszcie wstał, podszedł do podręcznego barku, wyjął szklaneczkę i nalał trochę złotawego płynu z butelki, na której napis głosił “Johny Walker - Scotch Whisky". Dolał potem do pełna wody sodowej z syfonu i wrzucił parę kawałków lodu.

Zamieszał, wypił wszystko duszkiem i - ponieważ była akurat pora poobiedniej sjesty - wyciągnął się na koi. Gdy zapadł w popołudniową, tradycyjną drzemkę, wydało mu się, że goni na kłapouchym osiołku karawanę wielbłądów przez pustynię. A do grzbietu ostatniego przywiązani byli grubymi powrozami dwaj jego synowie-bliźniacy. A z tyłu, przez gigantofon dobiegał głos Mici: “Bo ty to zawsze tak..."

Następnego dnia statek wciąż jeszcze stał w Kaolacku. I wciąż jeszcze brakowało ładunku, który - według coraz bardziej solennych zapewnień agenta - gdzieś tam skądeś tam nadchodził. Ale czy to wiadomości posiadane przez agenta były niezbyt dokładne, czy też po prostu agent całkiem zwyczajnie przesadzał, w każdym bądź razie na statku nic się nie działo, nie skrzypiały dźwigi, a ładownie były zamknięte na głucho.

Dzień - jak wszystkie dotychczasowe - wstał pogodny i słoneczny, na jasnym niebie nie było najmniejszej nawet chmurki.

Obaj bracia zbudzili się sami i - co dziwniejsze - nadzwyczaj wcześnie, tak że kiedy parę minut po siódmej Tata wszedł do ich kabiny z zamiarem budzenia, zastał obu chłopców ubranych.

- Dzień dobry! - powiedział Tata wyraźnie zaskoczonym tonem. - To ja rozumiem. Teraz tylko umyć się i na śniadanie.

- Umyć się? - zapytał Pixi. - A po co, kiedy mamy obaj iść do pracy? I tak się pobrudzimy.

- A co ma wspólnego jedno z drugim? Wstałeś rano to i resztki snu trzeba zmyć z twarzy. Żeby nie być zaspanym przez cały dzień. A pobrudzisz się przy pracy, to i znowu się umyjesz.

- A nie szkoda tyle wody? - mruknął nieśmiało Dzika Mrówka. - Przecież sam Tata kiedyś mówił, że konie zdychały w tych końskich szerokościach, bo nie było wody na statku,

- Po pierwsze to było dawno, kiedy wodę wożono w beczkach, a my mamy zbiorniki i jeszcze dodatkowo produkuje się bez przerwy słodką wodę. A po drugie: nie dyskutuj, tylko się myj. Jarek już dawno poszedł.

- Jarek to jest od samego urodzeniu nieoszczędny. Zużywa tyle mydła i wody, że starczyłoby jej na te wszystkie konie, co tam wtedy pozdychały.

- Już wolę, żeby on był nieoszczędny pod tym względem aniżeli brudas.

- Tato to zawsze przeciwko mnie - nachmurzył się Dzika Mrówka. - I dziś mnie też do maszynowni, a Jarka na pokład.

- Mówiłem już, że potem się zamienicie.

- A nie można by tak, żebyśmy obydwaj poszli do roboty do pana bosmana?

- Raz powiedziałem i nie dyskutuj - uciął krótko Tata.

Dzika Mrówka wziął ręcznik i mydło i już miał iść do łazienki, gdy nagle coś sobie przypomniał.

- Tato, a jak to jest z tą produkcją wody słodkiej?

- Normalnie, jest takie urządzenie na statku, które wytwarza wodę słodką z wody morskiej. Po prostu odparowuje się wodę morską, a potem skrapla parę i już mamy destylat. Zresztą zobaczysz sam w maszynowni. Spytaj mechanika albo magazyniera, to ci pokaże. Ale teraz się pośpiesz, bo już pół do ósmej. Czas na śniadanie. Za pięć ósma macie być na miejscu pracy.

- Za pięć ósma? A Tata mówił, że o ósmej.

- O ósmej już macie pracować. A dobry obyczaj morski każe, żeby być pięć minut przed jej rozpoczęciem.

- Ojej, to tak samo, jak w szkole. Lekcje o ósmej, a pan dyrektor każe już za pięć ósma zamykać bramę i zapisywać spóźniających się. Przez to całe pięć minut wcześniej trzeba wstawać.

- Nic wielkiego, pięć minut wcześniej nie tragedia.

- Tato tak mówi, bo pewno Tata nigdy nie chciał tak naprawdę spać, a po drugie jak takie piec minut przemnożymy przez dwadzieścia pięć dni w miesiącu i jeszcze przez prawie dziesięć miesięcy w roku, to z tego wyjdzie aż tysiąc dwieście pięćdziesiąt minut, czyli przeszło dwadzieścia godzin. I tyle człowiek nie dosypia przez jeden tylko rok szkolny.

Tak pogadując Pixi ochlapał sobie byle jak twarz, wytarł się ręcznikiem i razem z Jarkiem zjawił się w mesie. Podekscytowani czekającym ich dniem zjedli szybko nieśmiertelną jajecznicę i za pięć ósma zameldowali się, gdzie należało. Jarek u pana bosmana w magazynku na farby pod nadbudówką dziobową, a Marek w maszynowni u magazyniera, pana Wacka, dobrodusznego, dość tęgiego człowieka, o którym krążyła po statku opinia, że potrafi zrobić i naprawić dosłownie wszystko, co tylko może się zepsuć.

Dzika Mrówka był co prawda już w maszynowni, ale na samym początku rejsu, jeszcze przed przybyciem do Londynu, w ramach zwiedzania z Tatą całego statku i wszystkich jego pomieszczeń. Z tej, krótkiej zresztą, wizyty zapamiętał jedynie nieprawdopodobne kłębowisko różnokolorowych rur, gorąco, zapach ropy i oliwy oraz potworny hałas pracującego silnika. Od tamtego czasu jakoś nie zdarzyła się ponowna okazja, a zresztą na wejście do maszynowni trzeba było uzyskać zezwolenie starszego mechanika.

I dopiero teraz, z powodu niefortunnej wyprawy do Kaolacku oraz dzięki nagle przebudzonym instynktom pedagogicznym Taty, Dzika Mrówka zstąpił ponownie w rozgrzaną czeluść maszynowni.

Pan Wacek urzędował w podręcznym warsztaciku maszynowym. Była tam i duża, błyszcząca srebrnymi pokrętłami tokarka, i pionowa wiertarka, i szlifierka z osłonami, które nie pozwalały opiłkom pryskać na wszystkie strony. W kącie, przymocowane do uchwytów, stały dwie duże butle, a zwinięty na nich porządnie wąż z palnikiem wskazywał ich przeznaczenie.

W całym pomieszczeniu, rozświetlonym kilkoma lampami jarzeniowymi, panował nadzwyczajny porządek. Nad stołem pokrytym blachą wisiały na tablicach dziesiątki kluczy, poukładanych według kalibrów i przeznaczenia. Na szufladkach, zajmujących całą wysoką szafę, tkwiły przymocowane rozmaite śrubki, nakrętki, nity i gwoździe, sygnalizujące, bez potrzeby otwierania szuflady, jej zawartość. Na drugiej ścianie przymocowano młotki rozmaitej wielkości, obcążki, szczypce, pilniki oraz inne narzędzia, których przeznaczenia Dzika Mrówka nawet się nie domyślał.

O rany! - pomyślał Marek - ile tu tego wszystkiego. Aż oczy bolą od patrzenia. I jak tu zapamiętać, do czego co jest potrzebne? . - Jesteś, robaczku! - zahuczał dobrotliwym basem pan Wacek.

- Jestem, proszę pana - Dzika Mrówka stracił trochę swojej zwykłej śmiałości.

- No, to i dobrze - znowu zahuczał pan Wacek. - Twój Tata, prosił mnie, żeby ciebie, robaczku, nauczyć roboty. Solidnej, maszynowej roboty. I wiesz, robaczku, od czego zaczniemy?

- Nie wiem, proszę pana - odparł zgodnie z prawdą Marek.

- To się zaraz dowiesz. Otóż od tego, żebyś się nie bał, robaczku, zabrudzić sobie rąk.

- Ja tam się nie boję, proszę pana - powiedział Marek dziwiąc się w duchu, jacy to też są ci ludzie dorośli. Jeden - miał na myśli Tatę - każe mu ręce myć przed robotą, a drugi znów będzie go zaraz uczył brudzenia rąk. I bądź tu mądry!

- No, to i dobrze, robaczku - zaśmiał się basowo pan Wacek - bo w naszym fachu pierwszą rzeczą jest nie bać się ubrudzić sobie rąk. Teraz to czasami przychodzą tacy, prosto ze Szkoły, robaczku, którzy bez rękawicy niczego nie dotkną w maszynie, ale tacy to tam nigdy dobrymi mechanikami nie będą. Owszem, robaczku, nie mówię, rękawice też są potrzebne, ale zależy do jakiej roboty. Jak coś gorącego, jak można sobie ręce pokaleczyć, to trzeba włożyć rękawice, ale najlepsze czucie to masz, robaczku, gołymi palcami - podsunął pod nos Dzikiej Mrówki sękate paluchy. - Jasne?

- Jasne, proszę pana - powiedział Marek, patrząc z nie ukrywanym podziwem i zdumieniem na olbrzymią dłoń pana Wacka,

- I nie mów do mnie, robaczku, proszę pana, tylko tak jak wszyscy na statku: panie Wacku. Dobrze, robaczku?

-Dobrze, proszę pana, panie Wacku.

- No, już lepiej - zahuczał śmiech panawackowy - to teraz, robaczku, idziemy się uczyć nie bać się brudzenia rąk.

Wyszedł z warsztatu i zsunął się z podziwu godną przy takiej tuszy zręcznością ze stromych schodów prowadzących w dół maszynowni. Było tam znacznie goręcej niż w chłodnym , prawie warsztacie i znacznie głośniej. Co prawda silnik główny siał cichy i niemy, ale w jego pobliżu, na samym dnie maszynowni szalały dwa niewielkie, ale za to bardzo głośne silniki.

- A to, robaczku, agregaty - zahuczał pan Wacek prosto w ucho Markowe. - Takie silniki, które napędzają prądnice, żeby był prąd na statku, kapujesz, robaczku?

- Kapuję, proszę pana, panie Wacku - odkrzyknął Marek. Poszli obaj jeszcze dalej, gdzie w samym kącie dość przestronnej maszynowni przycupnęły dwa kopulaste urządzenia. Jedno z nich było teraz otwarte. Obok stało wiadro pełne jakiegoś jasnego płynu, a na kawałku szmaty leżały brudnobrązowe jakby talerze. Duszno było w tym kącie nadzwyczajnie, a z otwartego mechanizmu i z leżących zabrudzonych niby-talerzy bił ckliwy odór rozgrzanej ropy naftowej.

- Otóż i jesteśmy na miejscu, robaczku - zahuczało nad Markiem. - Widzisz, robaczku, ten cały majdan?

- Widzę, proszę pana, panie Wacku - Markowi wydawało się, że już absolutnie nie ma czym oddychać.

- No, to i dobrze. Bardzo dobrze, robaczku. To jest wirówka ciężkiego paliwa. W takiej wirówce czyści się paliwo, robaczku, żeby nie zniszczyło silnika. No i te wszystkie brudy z paliwa tu się zbierają, robaczku. W wirówce i na filtrach, ot tam - pokazał ręką na jeszcze dalszy i jeszcze bardziej duszny i bardziej śmierdzący kąt maszynowni. - A teraz ty, robaczku, wyczyścisz dokładnie te talerze. Wymyjesz je ze wszystkich brudów i wytrzesz do sucha, zrozumiałeś, robaczku?

- Zrozumiałem, proszę pana, panie Wacku.

Pan Wacek zahuczał coś jeszcze pod nosem i zniknął w kłębowisku rur i rozmaitych mechanizmów, ocierając obfity pot z czoła, w kącie bowiem, gdzie stały wirówki i filtry wcale nie dochodziło świeże powietrze z wentylatora i było naprawdę gorąco.

Dzika Mrówka został sam z zabrudzonymi niby-talerzami, z wiadrem pełnym jakiegoś płynu do mycia i z pękiem strzępów szmat, a właściwie pękiem postrzępionych i poplątanych nici. Z hamowanym z trudem obrzydzeniem wziął do ręki pierwszy talerz. Cały był oślizgły i oczywiście ręce z miejsca stały się brudne.

Ale Mama by miała coś do powiedzenia na temat takich rąk - pomyślał Dzika Mrówka i nagle zatęsknił tak bardzo za domem, za wiecznym narzekaniem Mamy na złe mycie rąk, a przede wszystkim za samą Mamą, że poczuł, jak mu się nagle zrobiło jakoś miękko w okolicach serca i oczy jakby trochę zwilgotniały.

To pewno oczy mi się spociły - przekonywał sam siebie, myjąc i wycierając obrzydliwe, śmierdzące cuchnącymi odpadkami talerze.

W wirówkowym kącie zrobiło się jeszcze bardziej duszno i gorąco, a talerzy - jak na złość - prawie wcale nie ubywało. Na domiar złego po kilkunastu minutach wtoczył się znowu pan Wacek i zahuczał nad Markiem:

- O, robaczku świętojański, talerzyki trzeba myć tak jak w domu po obiedzie. Dokładnie - w ręku trzymał jeden z dopiero co z takim trudem i samozaparciem umytych przez Marka talerzy i patrzył nań z wyraźną dezaprobatą, a nawet jakby z obrzydzeniem.

Dzika Mrówka już, już miał powiedzieć, że on w domu nie myje prawie nigdy talerzy. Ani po śniadaniu, bo się śpieszy do szkoły, ani po obiedzie, bo wtedy Mama myje po wszystkich, ani po kolacji, bo wtedy to już trzeba iść spać, ale w końcu nie powiedział nic z tych rzeczy, a zamiast tego bąknął pod nosem:

- Dobrze, proszę pana, panie Wacku. Pan Wacek nachylił się nad Markiem i zahuczał przy samym uchu:

- Coś powiedział, robaczku, bo nie dosłyszałem?

- Powiedziałem, dobrze, proszę pana, panie Wacku! - krzyknął Dzika Mrówka tym razem tak głośno, że pan Wacek aż odskoczył.

- No, to i bardzo ładnie, robaczku świętojański. Umyj to jeszcze raz. I wytrzyj do sucha. I tak samo miskę wirówki. Tam też zostało sporo tego brudu.

Czas zaczął wlec się jakoś bardzo powoli. Dzika Mrówka nie miał przy sobie zegarka, bo Tata kazał mu go zdjąć przed udaniem się do pracy w maszynowni, ale kiedy po umyciu i dokładnym wytarciu wszystkich talerzy, których - wydawało się - że w jednej wirówce mieści się niezliczona wprost ilość, Pixi podszedł do pulpitu manewrowego, przy którym wisiał zegar błyszczący mosiężną obudową, okazało się, że nie ma nawet dziewiątej.

- Czy ten zegar chodzi? - zapytał jednego z motorzystów, kręcących się po maszynowni.

- A dlaczego miałby nie chodzić? Chodzi - odparł zapytany.

- Ojej! - jęknął Dzika Mrówka ze szczerym żalem, ale w hałasie panującym w maszynowni nikt nie usłyszał Markowego jęknięcia.

Przez chwilę zastanawiał się, czy ma - zgodnie z poleceniem otrzymanym od pana Wacka - dać znać, że już skończył czyścić te paskudne talerze, czy też wyskoczyć na moment na pokład dla zaczerpnięcia świeżego powietrza. W końcu jednak poszedł do warsztatu.

- No i bardzo dobrze, robaczku świętojański - zahuczał pan Wacek - teraz pójdziemy złożyć wirówkę do kupy.

Poszli, złożyli, potem pan Wacek uruchomił ją na moment i gdy wszystko było w porządku, klepnął Marka po plecach.

- To i pierwszą samodzielną pracę w maszynowni masz za sobą, robaczku. A teraz jeszcze filtry. Filtrów było dużo, o wiele za dużo jak na wymagania Dzikiej Mrówki. I wszystkie bardzo brudne.

- Czyżby ta cała maszynownia składała się tylko z wirówek i filtrów? - powiedział sam do siebie, gdy wreszcie utrudzony wielce, spocony i brudny jak nieboskie stworzenie kończył czyścić ostatnią siatkę filtra olejowego.

Wstał, otarł brudną ręką spocone czoło, zostawiając na nim brunatną smugę olejowego osadu, i spojrzał uważnie na przedział maszynowy. Kącik z wirówkami i filtrami zajmował tylko bardzo niewielką powierzchnię w stosunku do całej reszty. Stało tam pełno rozmaitych skomplikowanych w kształtach i przeznaczeniu mechanizmów. Tu i ówdzie kręcili się ludzie z załogi maszynowej. Coś tam odkręcali, coś czyścili, uruchamiali jedne mechanizmy, zatrzymywali drugie, otwierali i zamykali zawory, kręcąc to w jedną, to w drugą stronę kółka z napisami wybitymi na błyszczących, mosiężnych blaszkach.

- O rany - pomyślał Dzika Mrówka - jak się w tym wszystkim połapać. Skąd wiedzieć, który zawór i kiedy odkręcić, a który zamknąć? Toby było jednak ciekawe tak wszystko umieć. Pan Wacek, który zeszedł na dół sprawdzić robotę Dzikiej Mrówki, wydawał się nawet zadowolony z tego, co chłopak zrobił. Pozamykał filtry, posprawdzał jeszcze to i owo i powiedział:

- No, to niby po robocie, robaczku?

Marek kiwnął tylko głową, nie bardzo wiedząc co w takim przypadku należałoby powiedzieć.

- Niby robota skończona, robaczku, ale popatrz, jak tu wygląda dokoła. Płyty podłogi pobrudzone, szmaty leżą tu i tam, wiadro pełne brudu. Pamiętaj, robaczku świętojański, że po każdej robocie trzeba posprzątać. Bo inaczej toby tu wszystko brudem zarosło i nic byśmy w maszynowni nie znaleźli. Nawet silnika głównego, robaczku. Posprzątaj, powycieraj podłogę, umyj wiadro, szmaty wyrzuć do tego pudła w warsztacie. Tylko się pospiesz, żeby zdążyć przed obiadem. Już po pół do dwunastej. A ręce możesz umyć takim specjalnym mydłem z trocinami. Jest w pudełku przy umywalce.

Słuchając poleceń pana Wacka Dzika Mrówka przypomniał sobie, że po pierwsze w szkole to była sprzątaczka, że po drugie w domu, kiedy przychodzili ze szkoły, było czyściutko posprzątane, a po trzecie przypomniał sobie też, z jakim brakiem entuzjazmu zabierali się z bratem do froterowania i ścierania kurzu przed każdym przyjazdem Taty.

Z Jarkiem spotkał się dopiero podczas obiadu, który tego dnia smakował jak nigdy.

- No i co? - zapytał go Jego Brat.

- No i co? - odpowiedział pytaniem na pytanie.

- Jak ci leci? - indagował dalej Jarek.

- A tobie? - znowu zapytał Marek.

- Mnie to nie zanadto - wyznał wreszcie Jego Brat.

- Żeby tak być szczerym, to mnie też nie za bardzo.

- Ja cały czas stukałem rdzę na pokładzie. Ręcznym młotkiem. I nie masz pojęcia, jak taka rdza mocno się trzyma pokładu. I ile jej jest. A słońce świeci przez cały czas zupełnie nie do wytrzymania. Upał taki, że się można wściec. Ani odrobiny cienia.

- No, chyba nie większy upał niż w maszynowni. Na pokładzie to przynajmniej jest świeże powietrze. A w maszynowni śmierdzi spalonym olejem. Pochorować się można z samego zapachu.

- Ale tam przynajmniej jest cień i słońce tak nie pali.

- Już ty nie narzekaj, Jaro. I tak podłapałeś lepszą fuchę. Tata to zawsze jest przeciwko mnie.

Po przerwie obiadowej z powrotem poszli do swoich robót. Jarek do dalszego odstukiwania rdzy na pokładzie, a Marek do maszynowni, gdzie pan Wacek dla odmiany kazał mu myć jakąś pompę.

Tak minął pierwszy dzień pracy obu braci-bliźniaków, pracy, która miała wpłynąć dodatnio na ich stosunek do otaczającego świata. Wieczorem, po kolacji, gdy wszyscy zażywali ochłody w pokładowym basenie, chłopcy spodziewali się w skrytości ducha, że staną się znowu - tak jak przed Safi - centralnym ośrodkiem zainteresowania przynajmniej ze strony pasażerów. Tymczasem nic z tych rzeczy. Jedynie babcia spytała ich, gdzie byli przez cały dzień. Gdy powiedzieli, że pracowali, babcia pokiwała ze zrozumieniem głową, a dziadek zamruczał:

- O, tak, tak, panie dzieju, pamiętam, było to jeszcze przed pierwszą wojną światową, kiedy zacząłem, panie dzieju, pracować. Miałem wtedy, panie dzieju, czekaj, czekaj, chyba ze dwanaście lat. I pracowałem wtedy, panie dzieju, jak się mówiło, sześć godzin, od szóstej rano do szóstej wieczór.

- Ależ, duszko, co ty opowiadasz - żachnęła się babcia - od szóstej do szóstej to wcale nie jest sześć godzin.

- No, właśnie. Hę! hę! - zaśmiał się dziadek. I to wszystko. Nikt jakoś nie użalał się specjalnie nad losem obu braci-bliźniaków.

Następne dni minęły chłopcom podobnie jak pierwszy dzień. Tyle tylko że czas zaczął jakby trochę szybciej płynąć. I robota stała się jakby trochę ciekawsza. Jarek już nie odstukiwał rdzy, lecz zamalowywał żółtozielonkawą minią płaty odstukanego pokładu, a Marek przystąpił, oczywiście razem z panem Wackiem, do remontu pompy balastowej. Należało wszystko porozkręcać, potem poczyścić, wymienić rozmaite części, a następnie poskładać całość i skręcić. Najważniejsze przy tym było to - jak poinformował Marka pan Wacek - żeby po składaniu nie zostały jakieś zbyteczne części.

Ale nie, nie zostało i pompa chodziła jak nałoży i pompowała wodę tam, dokąd było potrzeba. Fakt ten napełnił ogromną dumą drobne ciało Dzikiej Mrówki.

- Wiesz co, Jaro, namyśliłem się - powiedział któregoś dnia wieczorem, kiedy statek wreszcie został załadowany, wyszedł z Kaolacku i przecinał spokojnie wody Atlantyku w powrotnej drodze prosto do kraju.

- Niby do czego się namyśliłeś?

- Idź ty sobie na wydział nawigacyjny do Szkoły Morskiej, a ja pójdę na mechaniczny.

- To znowu chcesz iść do Szkoły Morskiej?

- Jak to, znowu? Ja ZAWSZE chciałem - oburzył się prawie zupełnie szczerze Dzika Mrówka.

- Naprawdę? - Jarek spojrzał na brata.

- A co, masz jakieś wątpliwości w tym względzie?

- Nie, nic, nic. Więc ty idziesz na wydział mechaniczny?

- Oczywiście. To jest znacznie ciekawsze. Zawsze co maszyna to maszyna. Tam przy robocie trzeba myśleć i dlatego właśnie JA pójdę. A ty sobie idź na nawigacyjny.

- Ale to ja będę kapitanem, a nie ty.

- A to sobie bądź. Nawet podwójnym. A na maszynach i tak, i tak nie będziesz się znał.

- O, wa, wielkie mi mecyje - Jarek wydął pogardliwie wargi - jak będę chciał, to się nauczę.

- Do maszyn potrzebna inteligencja.

- No, no, nie zaczynaj, Mrówa. A zresztą, po co mi maszyny? Od maszyn i od wszelakiej brudnej roboty będę miał ciebie. No, Pixi, niech ja tylko ciebie dopadnę na moim statku.

- Nie ma mowy. Ja tam na ten statek, gdzie ty, nie daj Bóg, będziesz kapitanem, nie pójdę.

- Nigdy nic nie wiadomo.

- Wiadomo, wiadomo. Już moja w tym głowa.

Gdy po tygodniu przyszło się chłopcom zmieniać i Marek miał iść do pracy na pokład, a Jarek do maszynowni, obaj chłopcy zjawili się u Taty.

- Tato, jest taka sprawa - zaczęli obaj równocześnie.

- Co znowu za problem? - Tata podniósł oczy znad rachunków (chłopcy już dawno stwierdzili, że na statku to się głównie stuka rdzę, gotuje, je i sprząta oraz liczy, liczy i jeszcze raz liczy - oficerowie nawigatorzy przebytą drogę i ładunki, mechanicy spalane albo zaoszczędzone tony ropy, a ochmistrz to już w ogóle wszystko: pieniądze, prześcieradła i poszewki do prania, też same prześcieradła i poszewki z prania, zakupione jarzyny i owoce, szklanki i talerze potłuczone w czasie sztormu i wiele, wiele innych rzeczy).

- Właściwie to problemu na razie nie ma - Dzika Mrówka wiercił się niespokojnie na kanapce w ojcowskiej kabinie - po prostu my nie chcemy... to jest myśmy chcieli prosić...

- To w końcu zdecydujcie się, bo nie wiem, jak jest: chcecie czy nie chcecie?

- Ojej, Tata to zawsze tak, żeby nas zbić z tropu. A myśmy chcieli prosić o to, żeby nas zostawić w pracy tam, gdzie jesteśmy. To znaczy Jarka na pokładzie, a mnie w maszynie.

- Jak to? - zdziwił się Tata. - Pierwszego dnia obaj chcieliście na pokład.

- Ale mi przeszło, Tato. Przyzwyczaiłem się. A zresztą... - Dzika Mrówka zawahał się.

- Co zresztą? - podchwycił Tata.

- A to, że my z Markiem podjęliśmy życiowe decyzje - wypalił Jego Brat.

- Ho, ho, ho - zdumiał się Tata - a jakież to decyzje, jeżeli można wiedzieć?

- My byśmy chcieli iść do Szkoły Morskiej. Jarek na wydział nawigacyjny, a ja na mechaniczny. I tak sobie pomyśleliśmy, że dobrze by było mieć odpowiednią praktykę.

- Gratulacje. I życzenia, żeby wam starczyło wytrwałości. No, i pamiętajcie, że do Szkoły Morskiej są egzaminy wstępne. Trzeba zdawać z matematyki...

- Ojej - jęknęli obaj chłopcy równocześnie.

- ... fizyki - kontynuował Tata.

- Ojejej - jęknęli znowu obaj.

- ...i z języka obcego - dokończył Tata.

- To już lepiej się słyszy - odetchnęli bracia-bliźniacy.

- W takim razie, jeżeli podjęliście męską decyzję, to idę załatwić, żeby was zostawili na dotychczasowych miejscach pracy.

- Niech żyje TATA!!! - wrzasnęli zgodnie i rozgłośnie obaj bracia, Dzika Mrówka i Jego Brat i odtańczyli taniec RADOSNEGO PTAKA DZIWAKA.

Przelot statku przez Atlantyk, a potem przez Biskaje, kanał La Manche i Morze Północne odbył się zgodnie z planem. Pogoda była dość dobra, trochę tylko podmuchało między Finisterre a Ushant. Bracia jednakże czuli się już znacznie lepiej i nawet nie chorowali w pełnym tego słowa znaczeniu, trochę tylko bolały ich głowy i apetyty znacznie zmalały. Poza tym nic za bardzo mogli sobie pozwolić na chorowanie, ponieważ na każdego z nich czekały prace: na Dziką Mrówkę w maszynowni z panem Wackiem, a na Jarka na pokładzie z bosmanem.

Statek znalazł się wreszcie na Morzu Północnym i termin powrotu do kraju, dotychczas dość odległy i mierzony najpierw w tygodniach, a potem dniach, zmniejszył się do kilkudziesięciu godzin. Tata uznał, że już najwyższy czas, żeby zawiadomić Mamę o powrocie całej pozostałej Rodziny.

Tego wieczoru chłopcy nie mogli się doczekać, kiedy radiooficer wyłapie z trzasków i pisków rozlegających się w eterze telefon ich mieszkania w Oliwie. Wreszcie uzyskali połączenie. Tata ujął słuchawkę i zaczął mówić:

- Dobry wieczór, Miciu, dobry wieczór, Miciu, jak mnie słyszysz? Po tych słowach przełączył się na odbiór i z głośnika odezwał się głos Mamy:

- Słyszę cię bardzo dobrze, słyszę cię dobrze. Jak się czujecie?

- Wszystko OK, Miciu. Jesteśmy zdrowi, jesteśmy zdrowi. Chłopcy czują się bardzo dobrze. Będziemy pojutrze rano, pojutrze rano. Jak mnie zrozumiałaś?

- Zrozumiałam cię dobrze, zrozumiałam dobrze. Przyjeżdżacie pojutrze rano. Czujecie się dobrze. Jak chłopcy znoszą podróż? Czy nie chorowali?.

- To już powiedzą ci sami, Miciu, powiedzą sami. A jak ty się czujesz?

- Jestem wykończona nerwowo. Nic nie odpoczęłam, nic nie odpoczęłam.

- Dlaczego nie odpoczęłaś, Miciu. Czy coś się stało? Czy coś się stało, Miciu? - w głosie Taty zabrzmiał niepokój.

- Nic się nie stało, wszystko w porządku, tylko dlaczego nie pisaliście? Dlaczego nie pisaliście, jak prosiłam?

- Pisaliśmy, Miciu. Czy nie dostałaś żadnej kartki? Czy nie dostałaś kartki?

- Wczoraj przyszła pierwsza kartka. Przyszła kartka z Londynu.

- Bardzo nam przykro, Miciu. Bardzo przykro. Ale to wina poczty. Oddaję słuchawkę Jarkowi. Oddaję Jarkowi.

Jarek wziął słuchawkę i spojrzał rozpaczliwie na Tatę.

- Co mam mówić, Tato? - zapytał przejmującym szeptem.

- A co, ja jeszcze mam ci podpowiadać, co masz powiedzieć do Mamy. Włącz ten przycisk w słuchawce i mów, co uważasz.

- Dobry wieczór, Mamo, dobry wieczór - powiedział Jarek i przerwał. Znowu spojrzał z rozpaczą na Tatę.

- Teraz puść ten przycisk, jeżeli chcesz słyszeć, co Mama mówi - dyrygował Tata. Jarek puścił przycisk i z głośnika odezwał się głos Mamy:

- ...ę cieszę synku, że nareszcie słyszę twój kochany głos. Jak wam się udała podróż?

- Wspaniale, Mamo, wspaniale, tylko Marek... - w tym momencie Dzika Mrówka uszczypnął Jarka w rękę i Jarek wrzasnął z bólu - auuu... - puszczając jednocześnie przycisk słuchawki.

- Nie rozumiem, co mówisz, syneczku, nie rozumiem - z głośnika odezwał się głos Mamy. - Może powtórzysz jeszcze raz, może jeszcze raz.

- Miciu, Miciu, tu znowu ja - Tata wyrwał słuchawkę z ręki syna - to nic, to tylko zakłócenia na trasie łącz. Kończymy już rozmowę, jeszcze tylko dwa słowa chce powiedzieć Marek.

Puścił przycisk i powiedział do Marka: “Powiedz Mamie, że przesyłasz ucałowania".

- Mamo, Mamo, przesyłam ucałowania - zapiszczał cienkim z przejęcia głosem Dzika Mrówka.

- Bardzo się cieszę, syneczku, że o tym pamiętałeś, bardzo się cieszę i mocno was obu całuję. Do zobaczenia.

- Pa, Mamo, pa!

- Do zobaczenia, Miciu - Tata znów przejął słuchawkę - do zobaczenia w Gdańsku. Pojutrze rano!

Ostatnią noc przed przybyciem do kraju oczywiście prawie nikt na statku nie zmrużył oka. Jedni się pakowali, inni - jak gadatliwa para pasażerów, uparcie się kłócąc między sobą - wypełniali długą i skomplikowaną listę zagranicznych zakupów do deklaracji celnej. Chłopcy też nie mogli się doczekać powrotu do kraju. Pierwszego ich powrotu w życiu.

Ostatni dzień rejsu, jak na złość, wstał pochmurny i dżdżysty, mimo że był to przecież dopiero koniec sierpnia i że według kalendarza powinno jeszcze w najlepsze panować lato w tych szerokościach geograficznych.

- Mama zmoknie na nabrzeżu - martwili się bracia, sterczący od samiutkiego ranka na pokładzie.

- Może nie przyjdzie? - odezwał się Tata. - Mama nie zawsze przecież przychodzi do portu.

- Ale teraz przyjdzie na pewno. Zobaczy Tata - obaj chłopcy byli co do tego zgodni.

Na redzie nie czekali prawie wcale, bo idącemu wolno naprzód statkowi wyszła naprzeciw zwinna motorówka pilotowa, tańcząca na niedużej, ale gniewnie spienionej fali.

Po sztormtrapie wspiął się pilot w białej czapce na głowie, ubrany w nieprzemakalny, granatowy płaszcz i po chwili zadźwięczały dzwonki oznajmiające początek manewrów. Ostatnich manewrów w tym rejsie, ostatnich w kolejnej podróży statku!

Po prawej burcie statku przesunęła się wieża gdańskiego kapitanatu portu, a za nią nowoczesny budynek Dworca Promowego. Po drugiej stronie pomnik na Westerplatte.

Już niedaleko! Już widać nabrzeże, do którego mają dobić. Już widać kolorowe parasolki czekających kobiet.

Obaj równocześnie pobiegli po lornetki. Obaj przytknęli je do oczu. Rozpoznali Mamę natychmiast po rudych, z daleka widocznych (pewno po świeżych płukankach) włosach, kolorowym płaszczu przeciwdeszczowym, białych, wysokich kaloszach i przezroczystej parasolce w kształcie kopuły, którą można było zakryć całą twarz i schować głowę aż po ramiona, a deszczowy świat oglądało się wtedy jak spoza szyby samochodu.

- Mama! Mama!!! - wrzasnęli obaj, aż ktoś z mostku, może nawet sam pan kapitan, zwrócił im uwagę, żeby nie zagłuszali komend na ster i dla asystujących holowników.

Mama najwidoczniej też ich ujrzała, bo podniosła parasolkę i zaczęła nią wywijać na wszystkie strony.

Statek tymczasem zbliżał się coraz bardziej do nabrzeża. Już dzieliła go od betonowej ściany tylko niewielka przestrzeń na dobre kopnięcie piłką, potem przestrzeń ta zmniejszyła się na rzut kamieniem, a potem to już i kulą by dorzucił, aż wreszcie zmalała tak bardzo, że dobrze się rozpędziwszy można było przeskoczyć z burty na ląd.

Podczas gdy statek zbliżał się do nabrzeża, Mama stawała się coraz większa i widać ją było coraz wyraźniej, aż w końcu można było zupełnie dokładnie, bez lornetki, zwyczajnie gołym okiem, zobaczyć jej zapłakaną twarz.

- Dlaczego płaczesz, Miciu? - zdziwił się Tata.

- Ja płaczę? - zapytała Mama. - To z tego deszczu. - I w tym momencie rozpłakała się jeszcze dokładniej. - Nareszcieście przyjechali - szlochała. - Nareszcie. Ja już mam tego wszystkiego dość! Straciłam na amen zdrowie przez tę waszą zwariowaną podróż!

- Ależ, Miciu! - zdołał włączyć się Tata - przecież miałaś sobie odpocząć za wszystkie czasy, przecież miałaś sobie poczytać...

- Gramatykę angielską - zawołali chórem obaj bracia.

- Dajcie mi święty spokój z angielską gramatyką - żachnęła się Mama wycierając chusteczką załzawione oczy. - Nie przeczytałam ani strony.

- Dlaczego, Miciu?

- Dlaczego? Dlaczego? Sterczałam do ogłupienia przy wszystkich Giełdach Piosenek i mam w głowie taki mętlik, że mi się na dobre pomieszały zespoły i piosenkarze. Wieczorami ani po południu nie wychodziłam na krok z domu, bo myślałam, że komuś z was wpadnie genialna myśl, żeby zadzwonić z morza do żony albo matki, ale gdzie tam. Przed południem czekałam na listonosza, bo może przyniesie od was choć karteczkę, ale skąd... A w nocy nie mogłam zasnąć, bo wciąż się o was martwiłam. Schudłam tak, że wszystkie sukienki ze mnie spadają i dosłownie nie mam co na siebie włożyć.

- Ależ, Miciu!

- Tobie to łatwo mówić: ależ, Miciu; ależ, Miciu, Masz na statku wszystko podane pod nos, wszystko przygotowane i o chłopców nie musisz się martwić, bo masz ich stale przy sobie...

- Właśnie - Tata tak jakoś dziwnie spojrzał na obu synów, a synowie na Tatę. Jarkowi wydało się, że Tata mrugnął do niego lewym okiem, a Markowi, że prawym. Jak tam było naprawdę, dokładnie nie sprawdzono, dość że Tata nie powiedział nic więcej poza słowem: “właśnie".

Czy to Mama rzeczywiście miała rację, mówiąc, że kiedykolwiek przyjdzie pod statek, to zawsze odprawa trwa bardzo długo, czy też czekającym chłopcom czas dłużył się wyjątkowo, dość że minęło sporo czasu, zanim Mama mogła uściskać i wycałować “swoich najukochańszych synków" - jak wyraźnie i PRZY ŚWIADKACH powiedziała.

- No, to masz ich całych i zdrowych, Miciu - powiedział w pewnym momencie Tata i w tym samym momencie poczuł, jak mu jakiś ciężar najwyraźniej spada z serca: A nawet - co było już zupełnie dziwne, ale Tata właśnie tak CZUŁ - to nie był jeden, a DWA CIĘŻARY!

- A teraz szybciuteńko do domu - zakomenderowała Mama.

- Mamo - zapytali obaj chłopcy niemal równocześnie - a sernik upiekłaś?

- Też pytanie - żachnęła się Mama dotknięta niemal do żywego. - Sernik? Trzy serniki. Jeden duży, taki na największą formę i dwa trochę mniejsze.

- Hurrra! NIECH ŻYJE NASZA MAMA! - wrzasnęli obaj chłopcy i tylko ciasnota panująca w samochodzie powstrzymała ich od odtańczenia tańca RADOSNEGO PTAKA DZIWAKA.

- I szarlotka też jest - dorzuciła Mama - i placek ze śliwkami też...

- Oho, Miciu - powiedział Tata od kierownicy - to już jesień się zbliża. Placek ze śliwkami.

Chłopcy podnieśli taki wrzask, że aż milicjant, stojący wraz ze zmokniętym motocyklem na poboczu szosy, spojrzał z wyraźnym zainteresowaniem na mijający go samochód, jakby zastanawiał się, czy kogoś w nim nie obdzierają żywcem ze skóry.

A kiedy Tata skręcał już w znajomą od najwcześniejszego dzieciństwa, spokojną uliczkę, przy której pod numerem dziewiątym na pierwszym piętrze po prawej stronie mieszkali Mama, Tata, Dzika Mrówka, Jego Brat i chomik, Marek powiedział do Jarka, ale tak, żeby słyszeli i Mama, i Tata:

- Wiesz, Jaro, przypomniało mi się takie jedno przysłowie.

- Jakie przysłowie?

- Ojej, tobie to wszystko trzeba kawę na ławę. Nic sam nie wymyślisz.

- Mrówa - powiedział ostrzegawczo Jarek.

- No, dobra, dobra. Przypomniało mi się takie przysłowie, że WSZĘDZIE DOBRZE, ALE W DOMU NAJLEPIEJ.

Zakończenie Wielkiego Rejsu miało miejsce przy serniku, a właściwie trzech sernikach, szarlotce i placku ze śliwkami, a chłopcy bez przerwy opowiadali Mamie, co im się przytrafiło przez ostatnie tygodnie. Postanowili też obaj, że na tym rejsie nie skończą się ich podróże. I na pewno, jeżeli jeszcze kiedykolwiek uda im się zrealizować wspaniałe podróżnicze plany, opiszą swoje wspomnienia.