Lucy i Stephen Hawking
George i poszukiwanie kosmicznego skarbu

Tytuł oryginału
George’s Cosmic Treasure Hunt

ISBN 978-83-8116-779-6

Copyright © Lucy Hawking, 2009
First published as George’s Cosmic Treasure Hunt by Random House Children’s Publishers, a part of the Penguin Random House group of companies
The Author has asserted her right to be identified as the author of the Work
All rights reserved
Artwork © Garry Parsons
Published by arrangement with Random House Children’s Publishers UK, a division of The Random House Group Limited.
Copyright © for the Polish translation by Zysk i S-ka Wydawnictwo s.j., Poznań 2019

Redakcja
Grażyna Kurkowska

Ilustracja na okładce
Kamil Murzyn
kamilmurzynarts.pl

Opracowanie graficzne okładki
Tobiasz Zysk

Opracowanie graficzne i techniczne
Przemysław Kida

Wydanie 1 w tej edycji

Zysk i S-ka Wydawnictwo
ul. Wielka 10, 61-774 Poznań
tel. 61 853 27 51, 61 853 27 67
dział handlowy, tel./faks 61 855 06 90
sklep@zysk.com.pl
www.zysk.com.pl

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejszy plik jest objęty ochroną prawa autorskiego i zabezpieczony znakiem wodnym (watermark).

Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku. Rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody właściciela praw jest zabronione.

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w Zysk i S-ka Wydawnictwo.

Dla Rose

Dokument chroniony elektronicznym znakiem wodnym

gandalf.com.pl

Prolog

T  minus siedem minut i trzydzieści sekund — odezwał się mechaniczny głos. — Ramię dostępu do orbitera odsunięte.

George przełknął głośno ślinę i poprawił się na swoim fotelu dowódcy w promie kosmicznym. To było to. Już nie może wysiąść ze statku. Za kilka krótkich minut, które mijają o wiele szybciej niż te ciągnące się w nieskończoność podczas ostatniej lekcji w szkole, opuści Ziemię i poleci w kosmos.

Teraz, gdy ramię dostępu tworzące pomost pomiędzy statkiem kosmicznym a światem zewnętrznym zostało odsunięte, chłopiec zrozumiał, że stracił szansę, by się wycofać. Był to jeden z ostatnich etapów przed startem, a to oznaczało, że włazy zaraz się zamkną. I nie tylko zamkną — zostaną uszczelnione. Gdyby nawet zaczął łomotać w jedną z pokryw i błagać, żeby go wypuszczono, po drugiej stronie nie będzie nikogo, kto by go usłyszał. Astronauci byli sami w tym potężnym statku kosmicznym, a od startu dzieliły ich tylko minuty. Nie można było zrobić nic więcej, jak tylko czekać, aby odliczanie doszło do zera.

— T minus sześć minut i piętnaście sekund. Rozpocząć procedury przedstartowe.

W sterowaniu wahadłowcem podczas startu i lądowania pomagały pomocnicze jednostki mocy, zasilane przez trzy komórki paliwowe, które pracowały już od kilku godzin. Jednak po ostatniej komendzie prom kosmiczny nagle ożył, jakby wiedział, że nadchodzi jego wielka chwila.

— T minus pięć minut — oznajmił mechaniczny głos. — Rozpocząć procedury startowe.

George poczuł łaskotanie w brzuchu. Najbardziej we Wszechświecie pragnął jeszcze raz polecieć w kosmos. A teraz siedział tu, na pokładzie prawdziwego statku kosmicznego, z astronautami w środku, czekając na start z wyrzutni. Było to ekscytujące, a zarazem trochę straszne. Co, jeśli zrobi coś nie tak? Zajmował fotel dowódcy, a to oznaczało, że stał na czele załogi promu. Obok niego siedział pilot, który był jednocześnie jego zastępcą.

— Ach, więc wy wszyscy jesteście astronautami odbywającymi Gwiezdną Wędrówkę?1 — wymamrotał do siebie nieco bezmyślnie.

— Słucham, komandorze? — usłyszał czyjś głos w słuchawkach.

— Och, hmm... — George zapomniał, że obsługa naziemna słyszy każde jego słowo. — Zastanawiałem się tylko, co powiedzieliby Obcy, gdybyśmy akurat na nich wpadli.

Kontroler lotu się roześmiał.

— Nie zapomnij przekazać im pozdrowień od nas wszystkich.

— T minus trzy minuty i trzy sekundy. Ustawić silniki w pozycji startowej.

„Brum, brum”, pomyślał George. Trzy silniki i dwie solidne rakiety pomocnicze miały podczas pierwszych kilku sekund od startu, zanim jeszcze wahadłowiec wydostanie się ponad wieżę wyrzutni, nadać mu prędkość 150 kilometrów na godzinę. A w ciągu ośmiu i pół minuty będzie leciał z szybkością ponad 28 tysięcy kilometrów na godzinę!

— T minus dwie minuty. Proszę zamknąć osłony na hełmach.

George’a aż kusiło, żeby dotknąć tysięcy przełączników, które miał przed sobą, i zobaczyć, co się wtedy stanie, jednak nie śmiał tego zrobić. Tuż przed nim znajdował się drążek, którego miał używać, jako dowódca, do sterowania wahadłowcem, gdy już się znajdą w przestrzeni kosmicznej, a później podczas cumowania do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. To zupełnie tak, jakby siedział za kierownicą samochodu, tyle że drążek przesuwał się we wszystkich kierunkach — nie tylko w prawo i w lewo, ale też w przód i w tył. George położył na nim palec tylko po to, aby sprawdzić, jakie to uczucie. W tym momencie drgnął lekko jeden z elektronicznych wykresów, które wyświetlały się przed chłopcem, a on sam natychmiast cofnął rękę, udając, że niczego nie dotykał.

— T minus pięćdziesiąt pięć sekund. Rakiety wspomagające start statku gotowe.

Dwie rakiety na stały materiał napędowy pomagały wystrzelić prom kosmiczny z wyrzutni na wysokość około 370 kilometrów nad powierzchnię Ziemi. Nie miały one wyłącznika — po uruchomieniu zapłonu wahadłowiec musiał wystartować.

„Do zobaczenia, Ziemio”, pomyślał George. „Niedługo wrócę”. Poczuł ukłucie smutku, że zostawia za sobą tę piękną planetę, przyjaciół i rodzinę. Niebawem, kiedy wahadłowiec połączy się z Międzynarodową Stacją Kosmiczną, będzie orbitował ponad ich głowami. Spojrzy w dół i dostrzeże Ziemię ze stacji kosmicznej, która okrąża naszą planetę co 90 minut. Z kosmosu będzie oglądał zarysy kontynentów, oceanów, pustyń, lasów i jezior, a wieczorem także światła wielkich miast. W bezchmurną noc jego rodzice i przyjaciele — Eric, Annie i Susan — zobaczą z Ziemi jedynie malutki jasny punkcik przesuwający się szybko po niebie.

— T minus trzydzieści jeden sekund. Rozpoczyna się automatyczna sekwencja startowa.

Astronauci drgnęli lekko w fotelach, aby się rozsiąść wygodniej przed długą podróżą. W kokpicie nagle zrobiło się zadziwiająco ciasno i klaustrofobicznie. Już samo zajęcie pozycji do startu było dość skomplikowane i George potrzebował pomocy inżyniera, żeby wdrapać się na fotel. Wahadłowiec stał skierowany dziobem w górę, więc wszystko w kokpicie wydawało się nienaturalnie odwrócone. Siedzenie było odchylone tak, że palce u stóp chłopca celowały w dziób statku, a kręgosłup był rozciągnięty równolegle do powierzchni ziemi.

Wahadłowiec znajdował się w trybie rakiety. Czekał na pionowy start w niebo, przebicie się przez chmury i atmosferę i w końcu wyjście w przestrzeń kosmiczną.

— T minus szesnaście sekund — powiedział bardzo spokojny, automatyczny głos. — Uruchomić wodny system tłumiący fale dźwiękowe. T minus piętnaście sekund.

— Start za piętnaście sekund, dowódco — oznajmił pilot siedzący obok chłopca. — Prom kosmiczny wystartuje za piętnaście sekund. Odliczanie w toku.

— Juu-huu! — wykrzyknął George. „O rany!”, pomyślał jednocześnie.

— Juu-huu dla dowódcy — odparł kontroler. — Miłego lotu.

George zadrżał z radości. z każdym jego oddechem przybliżał się wielki start.

— T minus dziesięć sekund. Rozpocząć sekwencję zapłonu. Rozpocząć zapłon silników głównych.

Tak! To wszystko działo się naprawdę!

George widział za oknem kawałek zielonej trawy, a nad nią błękitne niebo, na którym krążyły ptaki. Leżąc na plecach na fotelu dowódcy, próbował się uspokoić i opanować emocje.

— T minus sześć sekund — powiedział głos. — Odpalić silniki główne.

George poczuł silne drgania, kiedy włączały się po kolei wszystkie trzy silniki, choć wahadłowiec jeszcze nie ruszył. W słuchawkach znów usłyszał głos z centrum dowodzenia.

— Gotowi do startu w czasie T minus pięć sekund. Odliczanie w toku. Pięć, cztery, trzy, dwa, jeden. Gotowi do startu.

— Tak — powiedział George bardzo spokojnie, mimo że w środku krzyczał na cały głos. — Jesteśmy gotowi do startu.

— T minus zero. Zapłon silników wspomagających.

Drgania się wzmogły. Pod kapsułą, w której przebywał George z innymi astronautami, włączyły się silniki rakiet wspomagających — zupełnie tak, jakby ktoś dał im kopniaka w tyłek. Rakiety z głośnym rykiem wdarły się w ciszę i wyniosły prom kosmiczny z wyrzutni startowej w niebo. George miał wrażenie, jakby ktoś wystrzelił go z Ziemi przywiązanego do gigantycznej petardy. Teraz mogło się zdarzyć wszystko — mogło dojść do wybuchu, prom mógł zboczyć z kursu i rozbić się na Ziemi albo wzlecieć wysoko w górę i zacząć bezładnie wirować, a George nie byłby w stanie nic z tym zrobić.

Przez okno dostrzegł błękit otaczającej statek ziemskiej atmosfery, ale nie widział już Ziemi — opuszczał rodzimą planetę! Kilka sekund po starcie wahadłowiec wykonał obrót, a astronauci lecieli teraz do góry nogami, pod wielkim pomarańczowym zbiornikiem na paliwo!

— Aaaaaa! — krzyknął George. — Jesteśmy do góry nogami! Lecimy w kosmos w niewłaściwej pozycji! Pomocy! Pomocy!

— Wszystko w porządku, dowódco — uspokoił go pilot. — Zawsze robimy to w taki sposób.

Dwie minuty po starcie George poczuł mocne szarpnięcie, które zakołysało całym statkiem.

— Co to było? — wykrzyknął.

Zobaczył przez okno, jak pierwsza, a potem druga rakieta pomocnicza oddzielają się od statku i oddalają po wielkim łuku.

Gdy zniknęły rakiety pomocnicze, nagle zrobiło się cicho — tak cicho, że orbiter wydawał się całkiem pusty. Chłopiec wyjrzał przez okno i poczuł, że ma ochotę wypełnić tę ciszę radosnymi okrzykami. Wahadłowiec jeszcze raz się obrócił i orbiter znów znalazł się ponad ogromnym pomarańczowym zbiornikiem paliwa.

Po ośmiu minutach i trzydziestu sekundach w powietrzu — według George’a mogłoby to trwać całe wieki, a on i tak by nie zauważył upływu czasu — włączyły się trzy silniki główne i zewnętrzny zbiornik paliwa oddzielił się od statku.

— Odlatuje! — gwizdnął pilot, a chłopiec zobaczył, jak za oknem promu ogromny pomarańczowy zbiornik znika z pola widzenia, aby spłonąć w atmosferze.

Minęli granicę, za którą błękit ziemskiego nieba zmienia się w kosmiczną czerń. Wokół nich lśniły odległe gwiazdy. Wciąż się wznosili, ale to miała być tylko krótka wędrówka przed osiągnięciem maksymalnej wysokości.

— Wszystkie systemy pracują prawidłowo — powiedział pilot do George’a, sprawdziwszy lampki, które migały na znajdujących się przed nim panelach. — Zmierzamy w stronę orbity. Panie dowódco, czy wprowadzi nas pan na orbitę?

— Tak — odparł George z pewnością w głosie. — Houston... — Wypowiadając to najsłynniejsze w historii podróży kosmicznych słowo, zwrócił się do naziemnej kontroli lotów. — Houston, jesteśmy gotowi do wejścia na orbitę. Czy mnie słyszysz, Houston? Tu Atlantis. Jesteśmy gotowi do wejścia na orbitę.

W panującej na zewnątrz ciemności gwiazdy nagle wydały się bardzo błyszczące i bliskie. Jedna z nich wyraźnie kierowała się w ich stronę, niemal oślepiając George’a, tak bliska i jasna, że...

Obudziwszy się gwałtownie, chłopiec zobaczył, że znajduje się w nie swoim łóżku. Ktoś mu świecił w oczy latarką.

— George! — syknęła postać. — Wstawaj. Mamy problem!

1 Jedno z wielu pojawiających się w tej książce nawiązań do serialu Star Trek. (wszystkie przypisy pochodzą od tłumaczki).

Rozdział pierwszy

Niełatwo było zdecydować, co na siebie włożyć. „Przebierz się za swój ulubiony obiekt kosmiczny”, powiedział do George’a Eric Bellis, naukowiec mieszkający po sąsiedzku, kiedy zapraszał chłopca na bal przebierańców. George miał jednak tyle ulubionych obiektów, że nie wiedział, który z nich wybrać.

Może powinien się przebrać za Saturna z jego pierścieniami?

Albo wystąpić jako Pluton — biedna mała planeta, która nie jest już nawet prawdziwą planetą?

A może jako najmroczniejsza i najpotężniejsza siła Wszechświata, czyli czarna dziura? Nad tym George nie zastanawiał się zbyt długo. Choć czarne dziury są wspaniałe, ogromne i fascynujące, nie mógł ich zaliczyć do swoich ulubionych obiektów. Naprawdę trudno darzyć sympatią coś, co jest tak żarłoczne, że pochłania wszystko, cokolwiek za bardzo się zbliży — nawet światło.

W końcu decyzja została podjęta dzięki przypadkowi. George oglądał właśnie z tatą w Internecie zdjęcia Układu Słonecznego i natknął się na fotografię, którą zrobił łazik marsjański — automatyczny robot badający powierzchnię Czerwonej Planety. Widniał na niej zarys czegoś, co wyglądało jak człowiek stojący na Marsie. Chłopiec już wiedział, że chce pójść na bal przebrany za człowieka z Marsa. Nawet Terence, jego tata, bardzo się podekscytował tym zdjęciem. Oczywiście obaj mieli świadomość, że tak naprawdę nie ma na nim Marsjanina — była to tylko iluzja świetlna, która sprawiła, że skalne wypiętrzenie wyglądało jak ludzka sylwetka. Jednak myśl, że nie jesteśmy sami w tym wielkim Wszechświecie, była naprawdę fascynująca.

— Tato, uważasz, że ktoś tam jest, w kosmosie? — spytał George, kiedy tak obaj wpatrywali się w zdjęcie. — Na przykład Marsjanie albo istoty z odległych galaktyk? A jeśli istnieją, to czy kiedyś przybędą do nas z wizytą?

— Jeśli istnieją, to już nas teraz obserwują — odparł tata. — Pewnie się zastanawiają, jacy naprawdę jesteśmy, skoro potrafiliśmy zniszczyć i zabałaganić taką piękną, wspaniałą planetę. Może myślą, że jesteśmy strasznie głupi... — Potrząsnął głową ze smutkiem.

Rodzice George’a byli ekobojownikami, którzy chcieli ocalić Ziemię. Z powodu prowadzonej przez nich kampanii w ich domu jeszcze do niedawna nie korzystało się z urządzeń elektrycznych, takich jak telefony czy komputery. Kiedy jednak George zdobył pierwszą nagrodę w szkolnym konkursie naukowym — swój własny komputer — ani mama, ani tata nie mieli serca zabronić chłopcu go zatrzymać.

I od kiedy komputer pojawił się w domu, George nauczył rodziców, jak obsługiwać urządzenie, a nawet pomógł im przygotować bardzo dowcipny plakat z ogromnym zdjęciem Wenus. Na plakacie umieszczone było pytanie: Kto chciałby tutaj mieszkać? A pod spodem znajdował się tekst: Chmury kwasu siarkowego, temperatury dochodzące do 470 stopni Celsjusza... Oceany dawno wyparowały, a atmosfera jest tak gęsta, że nie mogą się przez nią przedrzeć promienie słoneczne. Taka właśnie jest Wenus. A jeśli nie będziemy rozsądni, tak może wkrótce wyglądać nasza Ziemia. Czy chcielibyście żyć na takiej planecie? George był bardzo dumny z tego plakatu, który jego rodzice wraz z przyjaciółmi rozesłali pocztą elektroniczną do ludzi na całym świecie, promując swoją kampanię.

Po tym wszystkim, czego George dowiedział się o Wenus, był pewien, że na tej śmierdzącej, gorącej planecie nie ma żadnego życia. Dlatego nie przyszło mu nawet do głowy, by na przyjęcie u Erica przebrać się za Wenusjanina. Tak więc poprosił swoją mamę, żeby mu pomogła przygotować ciemnopomarańczowy strój z wieloma pomponikami oraz wysoki spiczasty kapelusz. Miał wyglądać dokładnie tak, jak Marsjanin ze zdjęcia znalezionego w Internecie.

Przebrany w kostium George pomachał na pożegnanie rodzicom, którzy tego wieczora planowali pomóc swoim kolegom ekologom przygotować zdrowe przekąski na ich własne przyjęcie, a potem przecisnął się przez dziurę w płocie do ogrodu Erica. Wyrwa pojawiła się wtedy, gdy Freddy, udomowiona świnka chłopca (podarowana mu przez babcię), uciekła z chlewika, staranowała ogrodzenie i włamała się do domu Erica przez tylne drzwi. Podążając śladami raciczek pozostawionych przez Freddy’ego, George wszedł do środka, a potem poznał swoich nowych sąsiadów, którzy niedawno się wprowadzili do opuszczonego Domu Obok. To przypadkowe spotkanie z Erikiem i jego rodziną na zawsze odmieniło życie chłopca.

Eric pokazał George’owi swój wspaniały komputer, Kosmos, tak mądry i potężny, że potrafił stwarzać portal, dzięki któremu naukowiec, jego córka Annie i George mogli się przedostać do każdej znanej części Wszechświata.

Ale przestrzeń kosmiczna potrafi być bardzo niebezpieczna. Chłopiec przekonał się o tym podczas jednej ze swoich pozaziemskich przygód, kiedy to komputer wybuchł z przeciążenia w trakcie organizowania misji ratunkowej.

Od tamtej pory Kosmos przestał pracować i George nie miał już okazji ponownie przejść przez portal ani podróżować po Układzie Słonecznym i poza jego granicami. Chłopiec tęsknił za komputerem, ale przynajmniej miał Erica i Annie. Mógł ich widywać, kiedy tylko chciał, nawet jeśli nie mogli już wyruszać razem na wycieczki w przestrzeń.

Teraz George potruchtał ścieżką prowadzącą przez ogród do drzwi na tyłach domu Erica. Budynek był jasno oświetlony i dobiegały z niego odgłosy rozmów i muzyki. Chłopiec otworzył drzwi, po czym wszedł do środka.

Nigdzie nie widział Annie ani jej rodziców, ale było tam mnóstwo innych osób, które snuły się po pokojach. Jeden z dorosłych natychmiast podetknął chłopcu pod nos talerz z lśniącymi, ozdobionymi srebrzystym lukrem muffinami.

— Poczęstuj się meteorytem! — zaproponował radośnie. — A może powinienem raczej powiedzieć: meteoroidem.

— Och... hmm, cóż, dziękuję bardzo — odparł nieco zaskoczony George. — Wyglądają smakowicie — dodał, biorąc jedną babeczkę.

— Gdybym zrobił coś takiego... — mężczyzna zrzucił część muffinów na podłogę — mógłbym powiedzieć: „Weź sobie meteoryt”, bo wtedy leżałyby już na ziemi. Tymczasem kiedy ci je ofiarowałem, były nadal zawieszone w powietrzu, czyli technicznie rzecz biorąc, nadal pozostawały meteoroidami. — Uśmiechnął się do George’a, a potem do babeczek rozsypanych u jego stóp. — Dostrzegasz różnicę? Meteoroid to kawałek skały przemieszczający się w powietrzu, meteoryt zaś jest kawałkiem skały, który wylądował już na Ziemi. A więc teraz, skoro zrzuciłem babeczki na podłogę, możemy je nazywać meteorytami.

Trzymając muffina w ręku, George uśmiechnął się uprzejmie, pokiwał głową i zaczął się powoli wycofywać.

— Auć! — pisnął za jego plecami ktoś, na kogo chłopak wpadł.

— Oj, przepraszam! — powiedział, odwracając się.

— Nic nie szkodzi, to tylko ja! — Przed nim stała Annie, ubrana cała na czarno. — I tak byś mnie nie zauważył, bo jestem niewidzialna! — Wyrwała babeczkę z ręki George’a i wsadziła ją sobie do buzi. — Zdajesz sobie sprawę, że tu jestem, tylko na podstawie tego, w jaki sposób wpływam na obiekty znajdujące się w pobliżu. Czym jestem?

— Oczywiście czarną dziurą — odparł George. — Połykasz wszystko, co się do ciebie zbliży, ty żarłoczna świnko.

— Wcale nie! — zawołała triumfalnie dziewczynka. — Wiedziałam, że tak powiesz, ale to nieprawda. — Wydawała się z siebie bardzo zadowolona. — Jestem... ciemną materią.

— A co to takiego? — zaciekawił się George.

— Nikt tego nie wie — odparła tajemniczo Annie. — Nie widzimy jej, ale ciemna materia wydaje się absolutnie niezbędna, żeby ochronić galaktyki przed rozpadnięciem się na kawałki. A ty czym jesteś?

— Cóż, ja jestem człowiekiem z Marsa... Wiesz, tym ze zdjęć.

— No tak! — ucieszyła się Annie. — Możesz być moim marsjańskim przodkiem. Fajowsko!

Zabawa wokół nich trwała w najlepsze. Dziwacznie ubrani dorośli stali w grupkach, jedząc, pijąc i głośno rozmawiając. Jeden z gości przyszedł przebrany za kuchenkę mikrofalową, inny za rakietę. Była też pani z plakietką wyglądającą jak wybuchająca gwiazda, a także mężczyzna z minianteną satelitarną na głowie. Któryś z naukowców skakał po pomieszczeniach w jasnozielonym kombinezonie i nakazywał innym, by „zabrali go do swojego przywódcy”, inny nadmuchiwał ogromny balon z napisem WSZECHŚWIAT SIĘ ROZSZERZA. Ubrany od stóp do głów na czerwono mężczyzna stawał obok kolejnych gości, a potem odsuwał się od nich szybko, zachęcając do zgadywania, czym jest. Obok niego był naukowiec z mnóstwem różnego rozmiaru hula-hoopów umieszczonych wokół pasa. Do każdego koła przyczepiona była innej wielkości kula. Kiedy chodził, hula-hoopy wirowały wokół niego.

ŚWIATŁO I JEGO WĘDRÓWKA W PRZESTRZENI KOSMICZNEJ

Jedną z najważniejszych rzeczy we Wszechświecie jest pole elektromagnetyczne. Sięga ono wszędzie. Nie tylko trzyma razem atomy, ale to również dzięki niemu małe części składowe atomów (zwane elektronami) mogą się poruszać i tworzyć prąd elektryczny. Otaczający nas świat jest zbudowany z ogromnych ilości atomów, które są ze sobą związane za pomocą pola elektromagnetycznego. Nawet istoty takie jak ludzie polegają na owych oddziaływaniach, aby żyć i funkcjonować.

Drgania elektronu wzbudzają fale w polu elektromagnetycznym — zupełnie tak jak wtedy, gdy poruszając palcem w wodzie, wywołujemy zmarszczki na jej powierzchni. W efekcie drgań elektronów powstają fale elektromagnetyczne, a ponieważ pole elektromagnetyczne znajduje się wszędzie, fale te mogą podróżować w przestrzeni, dopóki nie zostaną zatrzymane przez elektrony, które pochłoną ich energię. Istnieje wiele rodzajów fal elektromagnetycznych. Niektóre z nich wpływają na ludzkie oko i dzięki temu postrzegamy je jako różne kolory światła widzialnego. Inne ich rodzaje to fale radiowe, mikrofale, promieniowanie podczerwone, nadfioletowe, rentgenowskie (promieniowanie X) i promieniowanie gamma. Elektrony drgają przez cały czas, gdyż atomy również nieustannie wibrują. Z tego powodu wszystkie obiekty nieustannie wytwarzają różnego rodzaju fale elektromagnetyczne. W temperaturze pokojowej są to głównie fale podczerwone, ale w obiektach bardziej gorących drgania stają się szybsze i dzięki temu powstają fale światła widzialnego.

Światło podróżuje z prędkością 300 tysięcy kilometrów na sekundę. To bardzo szybko, a mimo to światło wypromieniowane przez Słońce dociera do nas dopiero po ośmiu minutach. Z kolei światło, które wytworzyła najbliższa gwiazda poza Układem Słonecznym, podróżuje na Ziemię ponad cztery lata.

Bardzo gorące obiekty w przestrzeni kosmicznej, takie jak gwiazdy, emitują światło widzialne, które może podróżować bardzo długo, zanim na coś natrafi. Światło gwiazdy obserwowanej przez nas z Ziemi wędrowało przez kosmos od setek lat. Dociera ono do naszego oka i wzbudza drgania elektronów w siatkówce, doprowadza do wytworzenia ładunku elektrycznego, który następnie jest wysyłany wzdłuż nerwu optycznego do mózgu. Wtedy mózg mówi nam: „Widzę gwiazdę!”. Jeżeli ta gwiazda znajduje się bardzo daleko, możemy potrzebować teleskopu, aby zebrać wystarczająco dużo światła do wykrycia jej przez nasze oczy. Pobudzone do drgań elektrony mogą również stworzyć fotografię lub wysłać sygnał do komputera.

Wszechświat nieustannie się rozszerza, rozdymając się jak balonik. Oznacza to, że gwiazdy i galaktyki oddalają się od Ziemi. Ich podróżujące w naszym kierunku światło rozciąga się — im większą pokona odległość, tym bardziej się „rozwleka”. To rozciąganie sprawia, że światło widzialne przesuwa się ku czerwieni. Określa się to też mianem „poczerwienienia”. Im dłużej światło będzie podróżować, tym bardziej będzie się przesuwać ku czerwieni, aż w końcu nie będzie już widoczne. Stanie się najpierw promieniowaniem podczerwonym, a potem mikrofalowym (takim samym, jakiego używa się na Ziemi w kuchenkach mikrofalowych). Właśnie coś takiego zdarzyło się z niezwykle silnym światłem wytworzonym na skutek Wielkiego Wybuchu — po 13 miliardach lat podróży pozostałość tego promieniowania jest dziś wykrywana jako mikrofale docierające do nas ze wszystkich zakątków kosmosu. Zostało ono szumnie nazwane Mikrofalowym Promieniowaniem Tła lub promieniowaniem reliktowym.

— Annie — zaniepokoił się George. — Nie rozumiem tych wszystkich strojów. Co one oznaczają?

— Jak wiesz, wszyscy tutaj przebrali się za obiekty, które można znaleźć w kosmosie, jeśli człowiek wie, jak ich szukać — odparła dziewczynka.

— Na przykład za co?

— Cóż, weźmy tego pana ubranego na czerwono... — zaczęła wyjaśniać Annie. — Wciąż odsuwa się od ludzi, czyli udaje, że jest przesunięciem widma ku czerwieni.

— Przesunięciem czego?

— Jeżeli odległy obiekt w kosmosie, taki jak galaktyka, oddala się od nas, jego światło będzie się wydawało bardziej czerwone, niż jest w rzeczywistości. Więc ten pan ubrał się na czerwono i zawsze odsuwa się od ludzi, żeby im zademonstrować, za co się przebrał. Inni goście przyszli tu jako różne kosmiczne obiekty, na przykład mikrofale i dalekie planety.

Annie powiedziała to wszystko bardzo rzeczowo, jakby była to wiedza najoczywistsza pod słońcem i każdy potrafił się nią popisać na balu przebierańców. Po raz kolejny George poczuł ukłucie zazdrości. Kochał naukę, czytał dużo książek, wyszukiwał w Internecie artykuły i zamęczał pytaniami Erica. Sam chciał zostać naukowcem, kiedy dorośnie, i dokonać jakichś niezwykłych odkryć. Annie z kolei podchodziła do cudów Wszechświata z dużo większą swobodą.

Gdy George ją poznał, dziewczynka pragnęła być baletnicą, ale teraz zmieniła zdanie i postanowiła zostać piłkarką. Zamiast spędzać czas po lekcjach w biało-różowym kostiumie baletowym, biegała po ogrodzie, kopiąc piłkę w stronę George’a, który zawsze musiał stać na bramce. A mimo to nadal się zdawało, że z dziedziny nauki wie dużo więcej niż on.

Obok pojawił się wreszcie tata Annie, ubrany normalnie i wyglądający tak jak zwykle.

— Panie Ericu — wykrzyknął George, który miał w głowie mnóstwo pytań — za co się pan przebrał?

— Ja? — mężczyzna się uśmiechnął i odparł skromnie: — Jestem jedyną inteligentną formą życia we Wszechświecie.

— Co takiego? Chce pan przez to powiedzieć, że jest jedyną inteligentną osobą w całym Wszechświecie?

Eric znowu się roześmiał.

— Nie mów tego zbyt głośno w tym towarzystwie. — Szerokim gestem wskazał pozostałych naukowców. — Ci ludzie mogliby się poczuć urażeni. Chodziło mi o to, że przebrałem się za człowieka, który jest jedyną znaną nam do tej pory formą inteligentnego życia w przestrzeni kosmicznej.

— Och. Ale co z tymi wszystkimi pana przyjaciółmi? Za co się poprzebierali? I dlaczego czerwone światło oznacza, że coś się oddala? Nie rozumiem tego.

— Na pewno byś zrozumiał, gdyby ktoś ci to wszystko wytłumaczył — pocieszył go dobrotliwie Eric.

— A czy pan może mi to wyjaśnić? — spytał George. — Te wszystkie rzeczy o Wszechświecie. Tak jak pan to zrobił w przypadku czarnych dziur. Mógłby mi pan opowiedzieć o czerwonym świetle, ciemnej materii i innych takich?

— Ojej — zaczął Eric przepraszająco. — George, bardzo bym chciał ci poopowiadać o Wszechświecie, ale problem w tym, że nie jestem pewien, czy będę miał czas... Jedną chwileczkę... — przerwał, wpatrując się w przestrzeń tak jak wtedy, gdy przychodził mu do głowy jakiś pomysł. Potem zdjął okulary, przetarł je rąbkiem koszuli i w końcu wsadził na nos pod tym samym dziwacznym kątem, co zawsze. — Mam! — wykrzyknął podekscytowany. — Wiem, co musimy zrobić! Zaczekaj, George, wymyśliłem świetny plan.

Z tymi słowy chwycił w dłoń obity filcem młotek i uderzył w wielki mosiężny gong, który wydał z siebie głęboki, melodyjny dźwięk.

— Dobrze, proszę, zbliżcie się tu wszyscy — przywołał gestem obecnych w pokoju gości. — Chodźcie szybciej, no już! Mam wam coś do powiedzenia.

Przez tłum przebiegł szmer ekscytacji.

— No dobrze — ciągnął Eric. — Zaprosiłem na dzisiejsze przyjęcie cały Cech Naukowców...

— Hurrraaa! — wykrzyknął ktoś z tyłu.

— I postarajmy się wszyscy odpowiedzieć na pytania, które zadał mi mój młody przyjaciel George. On chce się dowiedzieć mnóstwa rzeczy, ale jestem pewien, że na początek pragnąłby poznać znaczenie twojego kostiumu! — Eric zwrócił się do mężczyzny z hula-hoopami.

— Przyszedłem na to przyjęcie jako odległy system planetarny, w którym być może uda się znaleźć drugą Ziemię — odparł uradowany naukowiec.

— Annie — szepnął George. — Czy nie tym właśnie zajmował się doktor Reeper? Odkrywaniem nowych planet?

Doktor Reeper, dawny kolega Erica, chciał wykorzystać naukę dla swoich własnych, samolubnych celów. Zdołał przekonać ojca Annie, że znalazł egzoplanetę — czyli planetę krążącą wokół innej gwiazdy niż nasze Słońce — która jest w stanie podtrzymać ludzkie życie. Jednak namiary, jakie podał, były fałszywe i podczas poszukiwań planety Eric niebezpiecznie zbliżył się do czarnej dziury. Reeper usiłował w ten sposób pozbyć się byłego kolegi, żeby samemu przejąć kontrolę nad Kosmosem — superkomputerem Erica. Jednak ta diabelska sztuczka mu się nie udała, bo Eric zdołał wrócić bezpiecznie z podróży do wnętrza czarnej dziury.

Nikt nie wiedział, gdzie w tej chwili znajduje się doktor Reeper. Przepadł bez wieści po tym, jak jego wielki plan spalił na panewce. George próbował przekonać Erica, żeby zrobił coś ze swoim dawnym kolegą, ale naukowiec pozwolił mu po prostu odejść.

— Doktor Reeper wiedział, jak szukać nowych planet — odparła Annie. — Nie wiemy jednak, czy faktycznie jakąś znalazł. W końcu planeta, o której napisał w liście do taty... Przecież nie udało się nam udowodnić, że istnieje naprawdę.

— Dziękuję, Sam. A ile planet udało się tobie odkryć do tej pory? — Eric spytał mężczyznę z hula-hoopami.

— Ponad siedemset egzoplanet — rzekł Sam, potrząsając przy tym okręgami. — Ponad sto z nich krąży wokół sąsiadujących z nami gwiazd. Niektóre mają więcej niż jedną planetę w swoim układzie. — Wskazał swoje hula-hoopy. — Ja jestem pobliskim układem z planetami krążącymi wokół ich gwiazdy.

— Co to znaczy „pobliskim”? — George spytał cicho Annie, która przekazała pytanie tacie. Eric odpowiedział jej szeptem i dziewczynka zwróciła się z powrotem do George’a.

— Ma na myśli jakieś czterdzieści lat świetlnych stąd, czyli mniej więcej trzysta siedemdziesiąt osiem bilionów kilometrów — odparła. — Jak na Wszechświat, to całkiem niedaleko!

— Zaobserwowałeś jakieś planety przypominające Ziemię? Które można by nazwać domem? — spytał Eric.

— Zidentyfikowaliśmy kilka planet, które mogłyby, podkreślam, mogłyby być drugą Ziemią. Nasze polowanie na planety jest w toku.

— Dziękuję, Sam. A teraz chciałbym, abyśmy odpowiedzieli na pytania George’a. — Wręczył wszystkim gościom długopisy i kartki papieru. — Do końca przyjęcia niech każdy z was napisze stronę lub dwie o tym, co uważa za najbardziej interesującą rzecz w dziedzinie, jaką się zajmuje. Jeżeli nie zdążycie napisać wszystkiego dzisiaj, możecie wysłać mi odpowiedź później pocztą elektroniczną.

Naukowcy wyglądali na uszczęśliwionych. Uwielbiali opowiadać o najbardziej interesujących aspektach swojej pracy.

— A zanim wrócimy do przerwanej zabawy, mam jeszcze jedno krótkie ogłoszenie — dodał szybko Eric. — Tym razem swoje własne. Z niezwykłą przyjemnością chciałbym wam oznajmić, że dostałem nowy etat! Będę pracował w ŚAK, czyli Światowej Agencji Kosmicznej1, i poszukiwał śladów życia w naszym Układzie Słonecznym, poczynając od Marsa!

— O rany! To niesamowite! — George spojrzał na Annie, która jednak nie patrzyła mu w oczy.

— A zatem — ciągnął Eric — już za kilka dni spakuję się razem ze swoją rodziną... i przeniesiemy się do kwatery głównej agencji w Stanach Zjednoczonych!

Po tych słowach wszechświat George’a rozpadł się na kawałki.

1 Agencja wymyślona przez autorów, aluzja do NASA, amerykańskiej Narodowej Agencji Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej.

Rozdział drugi

George patrzył z ogromną przykrością, jak jego sąsiedzi pakują się przed przeprowadzką. Chciał jednak spędzić z nimi jak najwięcej czasu, zanim znikną z jego życia, więc odwiedzał ich dzień po dniu i widział, jak wnętrza w ich domu robiły się większe i większe, a wszystkie rzeczy lądowały najpierw w dużych kartonowych pudłach z logo Światowej Agencji Kosmicznej, a potem w ciężarówkach, które wywoziły je z domu.

— To takie ekscytujące! — powtarzała wciąż Annie. — Jedziemy do Ameryki! Staniemy się gwiazdami filmowymi! Będziemy jeść ogromne burgery! Zobaczymy Nowy Jork! Będziemy... — Bez końca opowiadała o swoim nowym wspaniałym życiu i o tym, jak wszystko się polepszy, kiedy zamieszka w innym kraju.

Czasami George próbował zasugerować, że może jednak rzeczywistość nie będzie aż tak fantastyczna, jak Annie się wydaje, ale ona była zbyt pochłonięta swoim wyobrażonym życiem w Ameryce, by zwracać na niego uwagę.

Eric i Susan, aby nie urazić George’a, bardziej się starali ukrywać radość z powodu wielkiej przeprowadzki, ale nawet im nie do końca się to udawało. Pewnego dnia, kiedy dom był już niemal pusty, George siedział w bibliotece Erica i pomagał owijać jego cenne książki w stare gazety, a potem odkładał je ostrożnie do wielkich pudeł.

— Wrócicie, prawda? — spytał błagalnie. Wszystkie zdjęcia i obrazy zniknęły ze ścian, a teraz jeszcze półki zostały niemal ogołocone z książek. Dom zaczynał wyglądać niemal tak pusto i smutno jak przed ich wprowadzeniem się tutaj.

— To zależy — odparł Eric radośnie. — Może zabiorę się na kolejną misję kosmiczną i opuszczę Ziemię na zawsze. — Dostrzegł posmutniałą twarz George’a. — Nie, nie to miałem na myśli — dodał pospiesznie. — Nie mógłbym zostawić was wszystkich tutaj. W razie czego upewniłbym się, że będę mógł wrócić na naszą planetę.

— Ale czy wrócicie tutaj? Czy zamieszkacie tu ponownie? — drążył George. — W tym domu?

— Ten dom tak naprawdę nie należy do mnie — odparł Eric. — To tylko miejsce, gdzie mogłem zamieszkać, aby pracować nad Kosmosem niezauważony. Niestety ktoś, a dokładnie Graham Reeper, już się tutaj na mnie przyczaił.

— Skąd doktor Reeper wiedział, że pan tu przyjedzie? — spytał George i zaczął owijać stary teleskop Erica.

— Ach, z perspektywy czasu widzę, że wybór tego miejsca był znacznie bardziej oczywisty, niż mi się wcześniej wydawało — rzekł Eric. — Widzisz, ten dom należał do naszego dawnego nauczyciela, jednego z największych naukowców, jacy kiedykolwiek żyli na tym świecie. Nikt nie wie, gdzie on teraz przebywa. Wygląda na to, że zniknął. Zanim jednak do tego doszło, napisał do mnie list, w którym zaoferował mi ten dom jako bezpieczne miejsce do pracy z Kosmosem. Utrzymanie komputera z dala od wszelkich niebezpieczeństw było bardzo istotne, ale i tak nie udało mi się go ochronić. — Eric wyraźnie posmutniał.

George odsunął teleskop i sięgnął po szkolny plecak. Wyciągnął z niego paczkę ciasteczek z dżemem, otworzył ją i podał Ericowi. Mężczyzna uśmiechnął się na widok swoich ulubionych słodyczy.

— Powinienem zrobić nam herbatę do tych ciasteczek, ale chyba spakowałem już czajnik — powiedział.

George skruszył ciasteczko między zębami.

— Nie rozumiem jednego — zaczął, zdając sobie sprawę, że być może to jego ostatnia szansa na zadanie tego pytania. — Dlaczego po prostu nie zbuduje pan nowego Kosmosa?

— Zrobiłbym to, gdybym mógł — odparł Eric. — Ale Kosmos został skonstruowany wiele lat temu przeze mnie, Grahama Reepera i naszego nauczyciela. Nowoczesna wersja Kosmosa nadal posiada niektóre oryginalne elementy pierwszej maszyny. Dlatego właśnie nie mogę tak po prostu zbudować kolejnego komputera. Nie wiem, czy potrafiłbym to zrobić bez pomocy pozostałych dwóch wynalazców. Ale nasz nauczyciel gdzieś zniknął, a Reeper... cóż, wiemy o nim wszystko. W pewnym sensie uszkodzenie Kosmosa odmieniło życie nas wszystkich... — Eric zlizał dżem ze środka herbatnika. — Teraz, kiedy już go nie mam, muszę znaleźć inny sposób, by kontynuować swoją pracę w kosmosie. Ale to też oznacza, że nie będę już musiał martwić się przez cały czas, że ktoś pozna tajemnicę mojego superkomputera i będzie próbował go ukraść. Przeprowadzaliśmy się tak wiele razy, aby trzymać Kosmosa z dala od niebezpieczeństw. Biedna Annie mieszkała już w tylu miejscach, w tym domu jednak była najszczęśliwsza.

— Wcale tego po niej nie widać — odparł George ponuro. — Nie wydaje się smutna z powodu przeprowadzki.

— Annie nie chce cię zostawiać. Przecież jesteś jej najlepszym przyjacielem. Będzie za tobą tęskniła, George, nawet jeśli tego po sobie nie pokazuje. Nie znajdzie sobie łatwo drugiej bratniej duszy.

George głośno przełknął ślinę.

— Ja też będę za nią tęsknił — wymamrotał, czerwieniąc się. — I za panem. I Susan.

— Na pewno jeszcze się zobaczymy — powiedział łagodnie Eric. — Nie będziesz tęsknił za nami w nieskończoność. Poza tym, jeśli będziesz mnie potrzebował, wystarczy tylko dać mi znać. Zrobię dla ciebie, co będę mógł, George.

— Dzięki — wyszeptał chłopiec. Nagle uderzyła go pewna myśl: — Ale czy to bezpieczne, żebyście się przeprowadzili? — Uczepił się promyka nadziei. — Czy nie powinniście zostać tutaj? A jeśli Reeper pojedzie za wami do Ameryki?

— Nie sądzę, żeby biedny stary Reeper mógł mi teraz w czymś zaszkodzić — powiedział Eric ze smutkiem.

— Biedny stary Reeper? — wykrzyknął gniewnie George. — Przecież on próbował wrzucić pana do czarnej dziury! Nie rozumiem, dlaczego pan go jeszcze żałuje! Czemu nie zrobił pan z nim porządku, kiedy była taka szansa?

— I tak już wystarczająco namieszałem mu w życiu — odparł Eric. George otworzył usta, żeby coś powiedzieć, ale tata Annie go powstrzymał. — Reeper nieźle mnie załatwił i pewnie to mu wystarczy. Zemścił się i nie sądzę, żebym kiedykolwiek jeszcze miał się z nim spotkać. W każdym razie Kosmos nie działa, więc nie mam niczego, co Reeper chciałby zdobyć. Jestem bezpieczny, moja rodzina jest bezpieczna i chcę teraz zacząć pracę w Światowej Agencji Kosmicznej. Dzięki niej będę miał możliwość szukania śladów życia na Marsie i w innych miejscach Układu Słonecznego. Sam rozumiesz, że nie mogłem odmówić.

— Pewnie nie — odparł George. — Powie mi pan, jeśli znajdzie pan kogoś w kosmosie?

— Oczywiście, że tak — obiecał Eric. — Będziesz jedną z pierwszych osób, które się o tym dowiedzą. I jeszcze jedno, George. Chcę, żebyś zatrzymał ten teleskop... — Wskazał cylinder z brązu, który chłopiec pieczołowicie owijał w papier. — I żebyś pamiętał, aby nadal spoglądać w gwiazdy.

— Naprawdę? — zachwycił się George, a kiedy odpakowywał teleskop, czuł pod dłonią jego chłodną, gładką, metalową powierzchnię. — Ale czy on nie jest przypadkiem zbyt cenny?

— Tak jak ty i wszystkie obserwacje, które dzięki niemu poczynisz. A żeby ci pomóc, przygotowałem dla ciebie jeszcze jeden specjalny prezent na pożegnanie. — Eric zaczął szperać w znajdującym się obok stosie książek i wreszcie wyłowił z niego triumfalnie jasnożółte tomiszcze, którym zamachał chłopcu przed nosem. Wielkie litery na okładce głosiły: PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA WSZECHŚWIATA. — Pamiętasz, jak poprosiłem na przyjęciu wszystkich znajomych naukowców, żeby napisali dla mnie krótkie teksty, w których mieli odpowiedzieć na niektóre z zadanych przez ciebie pytań? Zrobiłem z tego książkę, jeden egzemplarz jest dla ciebie, a drugi dla Annie. Bardzo proszę! Kiedy będziesz ją czytał, pamiętaj, że chciałem, abyś zrozumiał pewną rzecz o byciu naukowcem. Ja i moi przyjaciele, choć nazywamy siebie kolegami, uwielbiamy czytać własne prace i o nich rozmawiać. Wymieniamy się teoriami i pomysłami. Jest to jeden z najważniejszych i najfajniejszych aspektów bycia badaczem: posiadanie kolegów, którzy ci pomagają, inspirują i stawiają przed tobą wyzwania. I o tym właśnie jest ta książka. Pomyślałem, że może chciałbyś przejrzeć kilka pierwszych stron ze mną. Sam je napisałem — dodał skromnie.

Eric zaczął czytać:

PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA WSZECHŚWIATA

Dlaczego podróżujemy w kosmos?

Dlaczego podróżujemy w przestrzeń kosmiczną? Dlaczego zadajemy sobie tyle trudu i wydajemy tak wiele pieniędzy, żeby przywieźć kilka kamyków z Księżyca? Czyżby nie było lepszych zajęć tutaj, na Ziemi?

Cóż, to trochę tak jak z Europą przed rokiem 1492. W tamtych czasach ludzie również uważali, że wysłanie Krzysztofa Kolumba na poszukiwanie wiatru w polu jest ogromną stratą pieniędzy. Kiedy jednak odkrył on Amerykę, wiele się zmieniło. Pomyślcie tylko — gdyby Kolumb tego nie zrobił, nie mielibyśmy Big Maca! I oczywiście wielu innych rzeczy.

Podróże w kosmos będą miały jeszcze poważniejsze skutki. Całkowicie zmienią przyszłość rasy ludzkiej, a może nawet zdecydują o tym, czy w ogóle czeka nas jakakolwiek przyszłość.

Nie rozwiążą one żadnych palących problemów na planecie Ziemi, ale pomogą nam spojrzeć na nie z innej perspektywy. Przyszedł czas, żebyśmy skierowali nasz wzrok na zewnątrz, w stronę Wszechświata, a nie patrzyli tylko na naszą coraz bardziej przeludnioną planetę.

Kolonizacja przez rasę ludzką przestrzeni kosmicznej nie będzie szybkim procesem. Chodzi o to, że może nam to zająć setki, a nawet tysiące lat. Moglibyśmy ustanowić bazę na Księżycu w ciągu 30 lat, za 50 dotrzeć do Marsa, a za 200 zbadać satelity zewnętrznych planet. Oczywiście myślę tu o lotach załogowych, czyli z ludźmi. Mamy już łaziki na Marsie i sondę, która wylądowała na Tytanie, księżycu Saturna. Żeby jednak zająć się przyszłością rasy ludzkiej, musimy tam polecieć osobiście, a nie tylko wysyłać roboty.

Ale dokąd mamy się udać? Teraz, gdy astronauci spędzają wiele miesięcy w Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, wiemy, że ludzie są w stanie przetrwać z dala od Ziemi. Przy okazji dowiedzieliśmy się również, iż życie na stacji przy zerowej grawitacji sprawia trudności nie tylko wtedy, kiedy chcemy się napić herbaty! Długotrwałe przebywanie w takich warunkach nie wpływa dobrze na ludzi, więc jeśli mamy założyć bazę w kosmosie, musi się ona znajdować na jakiejś planecie lub jej naturalnym satelicie.

Co powinniśmy wybrać? Najbardziej oczywisty jest Księżyc. Znajduje się blisko i stosunkowo łatwo się na niego dostać. Ludzie wylądowali już na ziemskim satelicie i jeździli po jego powierzchni w łaziku. Ale Księżyc jest mały i nie ma ani atmosfery, ani pola magnetycznego, które odbijałoby cząsteczki wiatru słonecznego, tak jak to się dzieje na Ziemi. Nie ma tam również wody w stanie ciekłym, choć być może w kraterach na północnym i południowym biegunie znajduje się lód. Kolonia na Księżycu mogłaby go wykorzystywać jako źródło tlenu, energii zaś dostarczałyby reaktory jądrowe lub panele słoneczne. Księżyc stałby się bazą wypadową w pozostałe obszary Układu Słonecznego.

A co z Marsem? To kolejny oczywisty cel. Czerwona Planeta znajduje się dalej od Słońca niż Ziemia, więc dociera do niej mniej ciepła wypromieniowywanego przez naszą gwiazdę. Dlatego panują tam dużo niższe temperatury. Kiedyś Mars posiadał pole magnetyczne, które jednak zanikło cztery miliardy lat temu. Oznacza to, że został niemal całkowicie pozbawiony atmosfery. Jej pozostałości to zaledwie jeden procent ziemskiego ciśnienia atmosferycznego.

W przeszłości ciśnienie atmosferyczne — które jest wartością wagi powietrza nad naszymi głowami — musiało być wyższe, ponieważ obserwujemy na Marsie coś, co wygląda jak wyschnięte jeziora i koryta rzek. W tej chwili woda w stanie ciekłym nie może istnieć na Marsie, ponieważ zaraz by wyparowała.

Jednak na obu biegunach Czerwonej Planety jest dużo wody w postaci lodu. Gdybyśmy mieli tam zamieszkać, moglibyśmy wykorzystać te zasoby, podobnie jak minerały i metale wyniesione na powierzchnię przez wulkany.

Zatem Księżyc i Mars mogą się nadawać na ludzkie kolonie, ale do której części Układu Słonecznego moglibyśmy się jeszcze udać? Merkury i Wenus są zbyt gorące, natomiast Jowisz i Saturn to olbrzymy gazowe bez stałej powierzchni.

Moglibyśmy spróbować osiedlić się na księżycach Marsa, ale są one bardzo małe. o wiele bardziej nadawałyby się do tego niektóre z satelitów Jowisza i Saturna. Tytan, księżyc Saturna, jest dużo większy i masywniejszy niż ziemski satelita i w dodatku ma gęstą atmosferę. Dzięki misji bezzałogowej sondy Cassini-Huygens, wspólnemu przedsięwzięciu agencji NASA i ESA1, na Tytanie wylądował próbnik, który wykona zdjęcia jego powierzchni. Jednak na Tytanie jest bardzo zimno, ponieważ znajduje się on dość daleko od Słońca, a poza tym nie chciałbym mieszkać obok jeziora ciekłego metanu.

A co z obiektami poza Układem Słonecznym? Z obserwacji Wszechświata wiemy, że całkiem sporo gwiazd posiada własne planety. Do niedawna byliśmy w stanie obserwować jedynie gigantyczne obiekty o rozmiarach Jowisza lub Saturna. Teraz jednak zaczynamy również identyfikować mniejsze, podobne do Ziemi ciała niebieskie. Niektóre z nich leżą w „Strefie Złotowłosej”2, czyli w ekosferze, gdzie odległość od gwiazdy rodzimej jest taka, że na powierzchni takich planet może istnieć woda w stanie ciekłym. W odległości dziesięciu lat świetlnych od Ziemi znajduje się prawdopodobnie około tysiąca gwiazd. Jeżeli jeden procent z nich posiada na swojej orbicie planetę o rozmiarach Ziemi, położoną w ekostrefie, to w sumie posiadamy dziesięć kandydatek na nowe światy.

W chwili obecnej nie jesteśmy w stanie podróżować w odległe części Wszechświata. W zasadzie nie potrafimy nawet sobie wyobrazić, w jaki sposób moglibyśmy pokonać tak ogromne odległości. Dlatego właśnie powinniśmy pracować nad tym w przyszłości, przez kolejne 200 do 500 lat. Rasa ludzka istnieje jako odrębny gatunek od około dwóch milionów lat. Pierwsze cywilizacje pojawiły się mniej więcej 10 tysięcy lat temu i od tego czasu stale się rozwijają. Osiągnęliśmy w tej chwili etap, w którym śmiało możemy podążać w miejsca, gdzie jeszcze nikt nie dotarł — i nie wiadomo, co tam znajdziemy ani kogo spotkamy.

Powodzenia podczas wszystkich waszych kosmicznych podróży. Mam nadzieję, że ta książka okaże się dla was przydatna.

Z międzygalaktycznymi pozdrowieniami

Eric

1 Europejska Agencja Kosmiczna.

2 Żartobliwa nazwa ekosfery lub „strefy zamieszkiwalnej”, spotykana w publikacjach anglojęzycznych. Wywodzi się z bajki Złotowłosa i trzy niedźwiedzie, w której Złotowłosa próbuje jedzenia należącego do trzech niedźwiedzi i stwierdza, że pierwsze jest za gorące, drugie za zimne, a trzecie w sam raz.

Rozdział trzeci

Wreszcie nadszedł dzień, kiedy została załadowana ostatnia ciężarówka z rzeczami Erica, Annie i Susan, a oni sami stali na ulicy, żegnając się z George’em i jego rodzicami.

— Nie martwcie się! — powiedział tata chłopca. — Będziemy mieli baczenie na wasz dom. Może trochę uporządkujemy ogród. — Bardzo mocno uścisnął dłoń Ericowi, aż naukowiec pobladł i po wszystkim roztarł sobie rękę.

Mama George’a ucałowała Annie.

— Kto teraz będzie kopał piłkę nad moim płotem, co? — spytała. — Grządki warzywne będą miały nudne życie.

Annie coś jej szepnęła na ucho i Daisy się uśmiechnęła.

— Oczywiście, że możesz — odparła, a potem spojrzała na George’a. — Annie chciałaby się pożegnać z Freddym.

Chłopiec pokiwał głową. Nie chciał się odzywać, żeby przypadkiem nie zadrżał mu głos. Dzieci weszły w milczeniu do domu George’a, a potem do ogrodu na jego tyłach.

— Do widzenia, Freddy — powiedziała słodko Annie, pochylając się nad chlewikiem. — Będę za tobą bardzo tęskniła!

George wciągnął powietrze do płuc.

— Freddy też będzie tęsknił — odezwał się nieco piskliwym głosem, bo ze wszystkich sił próbował powstrzymać napływające łzy. — Naprawdę cię lubi — dodał. — Świetnie się bawił, od kiedy tu zamieszkałaś, a po twoim wyjeździe nie będzie już tak samo.

— Ja też się doskonale bawiłam — odparła smutno Annie.

— Freddy ma nadzieję, że w Ameryce nie znajdziesz sobie drugiej świnki, którą będziesz lubiła tak samo jak jego — powiedział George.

— Nigdy nie będę lubiła żadnej innej świnki tak jak Freddy’ego — oznajmiła dziewczynka. — Jest moim najlepszym wieprzkiem na świecie!

— Annie! — z domu dobiegło do nich wołanie Susan. — Musimy już jechać!

— Freddy uważa, że jesteś czadowa — oznajmił George. — I będzie czekał na twój powrót.

— Do zobaczenia, George — powiedziała Annie.

— Do zobaczenia, Annie. Spotkamy się w kosmosie.

Dziewczynka odeszła powoli, a George wdrapał się do chlewika i siadł na ciepłej słomie.

— Teraz zostaliśmy tylko ty i ja, Freddy, moja kosmiczna świnko — powiedział smutno. — Zupełnie tak jak na początku.

Po wyjeździe Erica, Susan i Annie w ogrodzie na tyłach domu zrobiło się okropnie cicho. Dni ciągnęły się niemożliwie, każdy był podobny do poprzedniego. Na szczęście życie George’a nie wyglądało tragicznie — okropny doktor Reeper odszedł ze szkoły, a po wygranej w wielkim konkursie naukowym chłopiec poznał nowych przyjaciół i spędzał z nimi przerwy na lunch. Łobuzy, które się nad nim pastwiły za czasów doktora Reepera, zostawiły go wreszcie w spokoju. W domu zaś George miał komputer, więc zawsze mógł znaleźć coś ciekawego do pracy domowej albo w ogóle do nauki, a ta coraz bardziej go pociągała. Mógł też wysyłać e-maile do swoich przyjaciół. Regularnie zaglądał na różne strony astronomiczne i czytał o nowych odkryciach. Uwielbiał oglądać zdjęcia zrobione w obserwatoriach astronomicznych, na przykład przez Kosmiczny Teleskop Hubble’a, i czytać sprawozdania z podróży w przestrzeni napisane przez astronautów.

I choć wszystko to było naprawdę fascynujące, to bez Annie i jej rodziny, z którą mógłby się dzielić owymi odkryciami, nic nie było już takie samo. Każdej nocy George spoglądał w niebo z nadzieją, że ujrzy spadającą gwiazdę, która będzie znakiem, że jego kosmiczne przygody jeszcze się nie skończyły. Jednak nigdy żadnej nie zobaczył.

Aż pewnego dnia, kiedy porzucił już wszelką nadzieję, dostał zdumiewający e-mail od Annie. Pisał do niej wielokrotnie i w odpowiedzi zawsze otrzymywał przydługie wiadomości pełne nudnych historii o dzieciakach, których sam nigdy nie poznał.

Ten e-mail był inny:

George, moi rodzice napisali do Twoich i poprosili, byś spędził u nas wakacje. MUSISZ PRZYJECHAĆ! Faktem jest, że Cię potrzebuję. Mam KOSMICZNĄ misję! Tylko nie stchórz!

Starzy są beznadziejni, nic im nie mów o przygodach w kosmosie. Nawet mój tata powiedział NIE, a to poważna sytuacja. Udawaj więc, że to zwyczajne wakacje. SKAFANDRY KOSMICZNE CZEKAJĄ! Niech Wszechświat będzie z Tobą. Uściski. A xxx

George odpisał natychmiast:

Co?? Kiedy?? Gdzie??

Ale odpowiedź Annie była krótka:

Nie mogę napisać więcej. Planuj swój przyjazd. Jeśli musisz, napadnij na bank, żeby kupić bilet, i przyjeżdżaj. A xx

Zszokowany chłopiec siedział i wpatrywał się w ekran komputera. Niczego nie pragnął bardziej, niż odwiedzić Annie i jej rodzinę na Florydzie, w Ameryce. Pojechałby tam natychmiast, nawet gdyby nie czekała na niego przygoda. Ale jak? Jak ma się tam dostać? Co, jeśli rodzice się nie zgodzą? Czy będzie musiał uciec z domu i ukryć się na oceanicznym liniowcu, żeby dotrzeć na Florydę? Albo przedostać się do samolotu, kiedy nikt nie będzie patrzył? Przecież udało mu się prześlizgnąć przez stworzony komputerowo portal, choć nie powinien tego robić. Jednak podróż do Ameryki nagle wydała mu się dużo bardziej skomplikowana niż wyłowienie człowieka z czarnej dziury. Pomyślał, że życie na Ziemi jest dużo trudniejsze od podróży w kosmos.

A potem przyszedł mu do głowy dobry pomysł. „Babcia”, wykrzyknął w myślach. „Tego właśnie mi trzeba”. Napisał do niej:

Kochana Babciu, wybieram się do Ameryki. Zaprosiła mnie przyjaciółka, ale muszę wyjechać JAK NAJSZYBCIEJ! To bardzo, bardzo ważne. Przepraszam, ale nie mogę Ci podać szczegółów. Mogłabyś mi pomóc?

Odpowiedź nadeszła w ciągu kilku sekund:

Jestem w drodze do Ciebie, George. Czekaj cierpliwie, wszystko będzie dobrze. Uściski, Babcia xx

Rzeczywiście, mniej więcej godzinę później rozległo się gwałtowne stukanie do drzwi wejściowych. Tata George’a poszedł otworzyć i natychmiast został zmieciony z drogi przez własną matkę, która wymachiwała laską i wyglądała na bardzo rozeźloną.

— Terence, George musi jechać do Ameryki do swoich przyjaciół! — oznajmiła bez przywitania się. Machnęła laską w kierunku syna.

— Mamo. — Tata George’a był wściekły. — Nie możesz się wtrącać.

— Nie słyszę cię. Wiesz, że jestem głucha — oznajmiła, po czym podetknęła mu pod nos notes i długopis.

— Mamo, jestem tego jak najbardziej świadomy — odparł tata przez zaciśnięte zęby.

— Musisz mi to napisać! — powiedziała babcia. — Nie słyszę cię! Nie rozumiem ani słowa.

To, czy George pojedzie na Florydę, nie jest twoją sprawą, napisał tata w notesie.

Babcia spojrzała na chłopca i dyskretnie do niego mrugnęła. George w odpowiedzi szybko się do niej uśmiechnął.

Mama chłopca wróciła właśnie z ogrodu i wycierała ubrudzone dłonie w ścierkę.

— To bardzo dziwne, George — powiedziała cicho. — Nie dalej jak dziś rano otworzyliśmy list od Susan i Erica, w którym zapraszają cię do siebie na wakacje szkolne. Skąd twoja babcia wie o tej sprawie?

— Hmm, może jest medium? — odparł szybko George.

— Ach tak. — Mama spojrzała na niego dziwnie. — Problem w tym, że Susan i Eric napisali, iż chcą najpierw zapytać mnie i tatę, zanim powiedzą ci cokolwiek o zaproszeniu, w razie gdyby twój przyjazd nie był możliwy. Nie chcieli, żebyś się rozczarował, jeśli sprawa nie wypali. Widzisz, George, nie stać nas na bilet.

— W takim razie ja zapłacę za podróż — zaproponowała babcia.

— Och, to akurat usłyszałaś — skomentował tata, który wciąż pisał coś w notesie.

— Czytam z ust — odparła szybko babcia. — Nic nie słyszę, bo przecież jestem głucha. Wiesz o tym!

Nie stać cię na wysłanie George’a do Ameryki, napisała mama w notesie.

— Nie mów mi, na co mnie stać, a na co nie! — zaprotestowała babcia. — Mam mnóstwo pieniędzy ukrytych pod podłogą. Do końca życia nie uda mi się ich wydać. A jeśli wy, głupcy, nie pozwolicie mu jechać samemu, w takim razie ja się z nim wybiorę. Mam przyjaciół na Florydzie, których nie widziałam od lat. — Znów uśmiechnęła się do chłopca. — Co ty na to, wnusiu?

George z wielkim uśmiechem na twarzy zaczął potakiwać tak bardzo, że jego głowa o mało nie odpadła. Potem jednak spojrzał na rodziców, by sprawdzić ich reakcję. Nie wierzył, że się zgodzą na to wszystko, tym bardziej że w grę wchodziła podróż samolotem, a tego z zasady nie aprobowali.

Najwyraźniej jednak babcia pomyślała i o tym.

— Wiecie co? Dlaczego tylko George i ja mielibyśmy jechać na wakacje? — zaczęła nonszalancko. — W końcu, Terence, od bardzo dawna nie byliście z Daisy w żadnym fajnym miejscu. Na pewno chcielibyście dokądś pojechać. Odwiedzić jakąś część planety, gdzie moglibyście zrobić coś dobrego, naprawdę pomóc zmienić świat. Gdybyście oczywiście mieli czas, no i bilety na samolot.

Tata George’a westchnął, a do chłopca dotarło, że sprytna babcia trafiła w samo sedno.

— Czy jest coś, co naprawdę chcielibyście zrobić? — naciskała babcia.

Jej syn nie wydawał się już zły, lecz raczej pełen nadziei.

— Wiesz co — zwrócił się do swojej żony — jeśli George spędziłby wakacje na Florydzie, a mama pomogłaby nam opłacić podróż samolotem, oznaczałoby to, że my sami możemy się wybrać na naszą wycieczkę, misję ekologiczną na południowym Pacyfiku.

Jego żona się zamyśliła.

— Przypuszczam, że rzeczywiście byśmy mogli — zaczęła. — Eric i Susan na pewno dobrze zaopiekują się George’em.

— Doskonale! — wtrąciła się babcia, która miała zamiar przypieczętować cały układ, zanim ktokolwiek zmieni zdanie. — A zatem wszystko jest ustalone. George pojedzie na Florydę, a wy możecie wybrać się na urlop... To znaczy ocalać świat — poprawiła się szybko. — Ja kupię bilety dla wszystkich i po sprawie.

Tata George’a potrząsnął głową z niedowierzaniem.

— Czasem mam wrażenie, że słyszysz jedynie to, co chcesz usłyszeć. — Zerknął na matkę.

Babcia tylko się uśmiechnęła przepraszająco i wskazała na uszy.

— Nie słyszałam tego — oznajmiła. — Ani słowa.

George czuł, że za chwilę wybuchnie niepohamowanym śmiechem. Dzięki babci będzie mógł pojechać do Ameryki, gdzie czeka na niego Annie z jakimiś niesamowitymi nowinami o jej odkryciu. Było mu trochę przykro ze względu na rodziców. Myśleli, że wysyłają go na przyjemne, bezpieczne, spokojne wakacje w innym kraju, ale on znał Annie na tyle dobrze, by podejrzewać, że lato na Florydzie nie będzie ani spokojne, ani bezpieczne. Poza tym dziewczynka wspomniała w e-mailu coś o skafandrach kosmicznych — tych samych, które mieli na sobie podczas podróży przez Układ Słoneczny. Musi to oznaczać, że odkryła sekret mający coś wspólnego z przestrzenią kosmiczną i chce, żeby George wybrał się tam z nią raz jeszcze. Chłopiec wstrzymał oddech, czekając na decyzję mamy.

— No dobrze — powiedziała po przeraźliwie długim milczeniu. — Jeżeli babcia rzeczywiście poleci z tobą na Florydę, a Susan i Eric odbiorą cię natychmiast po wylądowaniu i będą się tobą opiekować przez cały czas, to chyba muszę się zgodzić. Tak.

— Tak! — George podskoczył z radości, z pięścią uniesioną w powietrzu. — Dziękuję, mamo. Dziękuję, tato. Dziękuję, babciu. Lepiej pójdę się spakować! — Zakręcił się jak fryga i już go nie było.

Pakowanie się przed podróżą było dużo bardziej ekscytujące niż patrzenie, jak swoje walizki zapełniają inni. George nie miał pojęcia, co ze sobą zabrać, więc rozrzucił wszystkie rzeczy w pokoju i narobił strasznego bałaganu.

Niewiele wiedział o Ameryce — jedynie to, co wyniósł z programów telewizyjnych, które oglądał w domach swoich kolegów. Nie miał więc pojęcia, czego mógłby potrzebować na Florydzie. Deskorolki? Jakichś modnych ciuchów? Brakowało mu i jednego, i drugiego. Spakował kilka książek, ubrań i włożył swój cenny Podręcznik użytkownika Wszechświata do szkolnego plecaka, który miał być jego bagażem podręcznym w samolocie. Co do wyprawy w kosmos, George wiedział, że astronauci zabierają ze sobą tylko jeden zestaw ubrań na zmianę i trochę czekolady. Tyle że oni podróżują w statkach kosmicznych, a chłopiec wątpił, by Annie zdołała zorganizować coś takiego na ich wyprawę.

Kiedy George szykował się do wylotu, jego rodzice robili to samo. Postanowili spędzić czas na misji ekologicznej, gdy ich syn będzie na wakacjach. Zamierzali zaciągnąć się na statek na południowym Pacyfiku i pomagać wyspiarzom, których życie było zagrożone z powodu wzrostu poziomu wód.

— Będziemy się do ciebie odzywać z tonących wysp tak często, jak to będzie możliwe. Telefonicznie lub e-mailowo — powiedział tata. — Musimy wiedzieć, jak się sprawujesz. Eric i Susan obiecali, że się tobą zajmą. Poza tym babcia będzie w pobliżu, jeśli będziesz jej potrzebował — westchnął.

Nawet Freddy wybierał się na wakacje. Miał spędzić lato na miejscowej farmie pokazowej dla dzieci.

W nocy przed wylotem George nie mógł zmrużyć oka. Jechał do Stanów Zjednoczonych, by odwiedzić swoją najlepszą przyjaciółkę i może, tylko może, znów wybrać się w kosmos. Przemierzył już Układ Słoneczny, ale jeszcze nigdy nie leciał samolotem, więc to też było bardzo ekscytujące. Przedtem pokonywał dalekie przestrzenie Wszechświata, a teraz będzie się przedzierał przez ziemską atmosferę i podróżował w tej jej części, gdzie niebo nadal jest niebieskie, dopóki się nie zmieni w kosmiczną czerń.

Już na pokładzie samolotu spojrzał przez okno na przesuwające się poniżej białe pierzaste obłoki. Nad nimi świeciła centralna gwiazda naszego Układu Słonecznego, promieniująca ciepłem i energią. Poniżej zaś znajdowała się rodzima planeta, która od czasu do czasu wyłaniała się między chmurami.

Babcia przespała większą część podróży, cichutko posapując, zupełnie jak Freddy, kiedy ucinał sobie drzemkę. Tymczasem George wyciągnął z plecaka swój Podręcznik użytkownika Wszechświata i przeczytał rozdział o kolejnej wyprawie — tym razem nie tylko po naszej planecie, ale przez cały Wszechświat.

Kiedy samolot wylądował, George stanął razem z babcią w kolejce do kontroli paszportowej i celnej. Eric i Annie czekali na nich w hali przylotów. Zobaczywszy chłopca, stojąca za barierką Annie zapiszczała i zaczęła podskakiwać z radości.

PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA WSZECHŚWIATA

Podróż przez Wszechświat

Udamy się teraz w podróż po Wszechświecie. Najpierw jednak musimy zrozumieć, co oznaczają słowa „podróż” i „Wszechświat”. Określenie „Wszechświat” lub inaczej „uniwersum” oznacza dosłownie wszystko to, co istnieje fizycznie. Historię astronomii można uznać za szereg etapów i na każdym z nich Wszechświat wydawał się robić coraz większy, zatem to, co rozumiemy przez pojęcie „wszystko”, również ulegało zmianie.

W dzisiejszych czasach większość kosmologów akceptuje teorię Wielkiego Wybuchu, zgodnie z którą blisko czternaście miliardów lat temu Wszechświat wyłonił się z nieskończenie gęstej osobliwości. Oznacza to, że najdalszy punkt, jaki jesteśmy w stanie zobaczyć, znajduje się w odległości, jaką pokonało światło od momentu Wielkiego Wybuchu. Definiuje to rozmiar widzialnego (obserwowalnego) Wszechświata.

Co zatem rozumiemy przez słowo „podróż”? Na początku musimy rozróżnić kwestie „podróżowania” i „obserwacji” Wszechświata. Obserwacja to coś, co robią astronomowie i co — jak się wkrótce przekonamy — obejmuje również spoglądanie w przeszłość. Natomiast podróżowanie to coś, czym zajmują się astronauci i co obejmuje przemieszczanie się w przestrzeni kosmicznej, ale też inny rodzaj ekspedycji: lecąc z Ziemi w kierunku granicy Wszechświata, jednocześnie cofamy się w historii ludzkich teorii dotyczących wielkości uniwersum. Za chwilę omówimy po kolei wszystkie trzy rodzaje podróży.

Podróż do przeszłości

Informacja, jaką otrzymują astronomowie, pochodzi z fal elektromagnetycznych, które poruszają się z prędkością światła (300 tysięcy kilometrów na sekundę). Ta ogromna prędkość jest skończona, więc astrofizycy często mierzą odległości w kosmosie za pomocą czasu trwania świetlnej podróży. Światło dociera do Ziemi ze Słońca po kilku minutach, ale to emitowane przez najbliższą gwiazdę poza Układem Słonecznym wędruje do nas przez parę lat. Z kolei światło pochodzące z najbliższej dużej galaktyki (Andromedy) pojawia się na Ziemi po kilku milionach lat, a z najodleglejszych galaktyk — po wielu miliardach lat.

Oznacza to, że gdy ktoś się zajmuje większymi odległościami, to jednocześnie zagląda w przeszłość. Jeśli na przykład obserwujemy galaktykę oddaloną od nas o dziesięć milionów lat świetlnych, to widzimy jej obraz sprzed dziesięciu milionów lat. W tym kontekście podróż przez Wszechświat to nie tylko wędrówka w przestrzeni, ale też w czasie. W ten sposób możemy się cofnąć aż do momentu Wielkiego Wybuchu.

Tak naprawdę nie jesteśmy w stanie zobaczyć samego Wielkiego Wybuchu, bo Wszechświat zaraz po swoich narodzinach był tak rozgrzany, że utworzył nieprzenikalną dla wzroku mgłę cząsteczek. Gdy się rozszerzał, zarazem się ochładzał i po mniej więcej czterystu tysiącach lat po Wielkim Wybuchu mgła się wreszcie rozproszyła. Nadal jednak możemy korzystać z naszych teorii, próbując sobie wyobrazić, jak Wszechświat mógł wyglądać przed tym etapem. Ponieważ w miarę cofania się w czasie wzrastają gęstość i temperatura, nasze spekulacje muszą się opierać na stworzonych przez naukę teoriach z zakresu fizyki wielkich energii. Mimo to mamy dość kompletny obraz historii Wszechświata.

Można by się spodziewać, że nasza podróż w przeszłość zakończy się w momencie Wielkiego Wybuchu, ale naukowcy próbują w tej chwili zrozumieć fizykę samego procesu rodzenia się Wszechświata. Każdy mechanizm, który potrafił doprowadzić do stworzenia naszego uniwersum, w teorii mógłby również wytworzyć inne. Niektórzy badacze uważają na przykład, że kosmos cyklicznie się rozszerza i kurczy, dzięki czemu mamy wszechświaty rozciągnięte w czasie. Według innych nasze uniwersum jest tylko jednym z wielu „bąbli” rozciągniętych w przestrzeni, które wchodzą w skład tak zwanego Wieloświata lub multiwersum.

Podróż w przestrzeni

Fizyczne przemieszczanie się przez Wszechświat jest bardzo trudne ze względu na czas, jaki ono zabiera. Zgodnie ze szczególną teorią względności Alberta Einsteina z 1905 roku żaden statek kosmiczny nie może podróżować szybciej niż światło. Oznacza to, że przemierzenie naszej galaktyki zajęłoby (z perspektywy kogoś, kto pozostał na Ziemi) przynajmniej sto tysięcy lat, natomiast całego Wszechświata — około dziesięciu miliardów lat. Szczególna teoria względności przewiduje jednak, że dla poruszającego się obserwatora czas płynie wolniej, a zatem astronautom taka podróż mogłaby się wydawać znacznie krótsza. Gdyby zaś człowiek mógł się przemieszczać z prędkością światła, wcale nie zauważyłby upływu czasu!

Żaden statek nie może poruszać się tak szybko jak światło, ale teoretycznie mógłby stopniowo przyspieszać i zbliżać się do tej prędkości maksymalnej. W takim przypadku upływ czasu doświadczany przez osoby na statku będzie dużo mniejszy niż ten, który obserwują ludzie pozostający na Ziemi. Jeśli na przykład wystrzeli się kogoś w kosmos z przyspieszeniem, z jakim przedmioty na Ziemi spadają w dół na skutek grawitacji, to podróż przez naszą galaktykę według tej osoby trwałaby około trzydziestu lat. Człowiek ten mógłby zatem wrócić na Ziemię jeszcze za swojego życia, choć jego przyjaciele już dawno by pomarli ze starości. Jeżeli podróżnik przyspieszałby przez sto lat w kierunku granic naszej galaktyki — i poza nie — teoretycznie mógłby wtedy dotrzeć do krańca widzialnego Wszechświata!

Ogólna teoria względności Einsteina z 1915 roku dopuszcza jeszcze bardziej egzotyczne możliwości. Astronauci być może będą kiedyś w stanie wykorzystywać tunele czasoprzestrzenne lub efekt zakrzywienia przestrzeni (dokładnie jak w Star Treku i innych popularnych serialach fantastycznonaukowych), aby podróżować jeszcze szybciej i wrócić do domu, nie tracąc przyjaciół. Wszystko to jednak oparte jest wyłącznie na hipotezach.

Podróż przez historię myśli ludzkiej

Starożytni Grecy uważali, że Ziemia znajduje się w centrum Wszechświata, wszystkie zaś planety, Słońce i gwiazdy położone są stosunkowo blisko. Ten geocentryczny pogląd (Ziemia = geo) został obalony w XVI wieku, kiedy to Mikołaj Kopernik udowodnił, że Ziemia i inne planety krążą wokół Słońca (helios). Jednak i ta heliocentryczna teoria nie przetrwała zbyt długo. Kilkadziesiąt lat po Koperniku Galileusz wykorzystał swój świeżo wynaleziony teleskop, aby pokazać, że Droga Mleczna — uważana wówczas jedynie za smugę światła na niebie — składa się z licznych gwiazd podobnych do Słońca. To odkrycie nie tylko osłabiło pozycję naszej gwiazdy dziennej, ale też znacząco powiększyło rozmiar znanego ludziom Wszechświata.

W XVIII wieku powszechnie zaakceptowano pogląd, że Droga Mleczna (czyli nasza galaktyka) jest dyskiem złożonym z gwiazd, które są utrzymywane w grupie przez grawitację. Jednak większość astronomów nadal uznawała, iż galaktyka stanowi całość Wszechświata. Ten galaktocentryczny pogląd przetrwał aż do XX stulecia.

Edwin Hubble obliczył w 1924 roku odległość do sąsiadującej z nami galaktyki (Andromedy) i wykazał, że musi się ona znajdować daleko poza obrębem Drogi Mlecznej. Był to następny skok w naszej wiedzy o rozmiarach Wszechświata!

W ciągu kilku kolejnych lat Hubble uzyskał dane o istnieniu paru tuzinów pobliskich galaktyk, świadczące o tym, że owe galaktyki oddalają się od nas z prędkością proporcjonalną do odległości. Najłatwiej można pojąć tę zależność, wyobrażając sobie przestrzeń jako rozszerzający się obiekt — zupełnie jak powierzchnia nadmuchiwanego balonu, na której namalowano galaktyki. Zależność ta nazwana została prawem Hubble’a, i można ją stosować do obliczenia odległości rzędu dziesiątek miliardów lat świetlnych, a więc przestrzeni zawierającej setki miliardów galaktyk. Był to jeszcze jeden ogromny skok na skali!

Według poglądu kosmocentrycznego jest to ostateczna zmiana w wielkości Wszechświata. Ekspansja kosmosu oznacza, że w miarę cofania się w czasie galaktyki będą się do siebie zbliżały, aż wreszcie zleją się w jedną całość. Zanim do tego dojdzie, gęstość Wszechświata będzie stopniowo wzrastała — aż do stanu z chwili Wielkiego Wybuchu, przed blisko czternastoma miliardami lat — i nigdy nie będziemy w stanie zobaczyć tego, co się znajduje poza granicami Wszechświata obserwowalnego. Ostatnio jednak pojawiły się interesujące hipotezy będące efektem najnowszych obserwacji. Sądzimy, że rozszerzanie się Wszechświata będzie coraz powolniejsze ze względu na siły grawitacyjne. Obecnie wydaje się jednak, że Wszechświat tak naprawdę przyspiesza swoje rozszerzanie. Teorie wyjaśniające to zjawisko sugerują, że widzialny Wszechświat może być częścią znacznie większego „bąbla”, który z kolei wchodzi w skład całego zbioru „bąbli”, tak jak w teorii wieloświatów!

Co dalej?

Końcowa stacja naszych trzech podróży — pierwszej w przeszłość, drugiej w przestrzeni kosmicznej i trzeciej, przyglądającej się historii myśli ludzkiej — jest taka sama: są to te wszystkie wszechświaty, których nie jesteśmy w stanie zaobserwować i które pojawiają się jedynie w teoriach i w naszych umysłach.

Zastanawiam się, co astrofizyka odkryje jutro...

Bernard

— George! — wrzasnęła. — George! — Zanurkowała pod barierką, a potem ujęła go za ramiona. Była wyższa i bardziej opalona, niż pamiętał. Uściskała go, a potem szepnęła mu do ucha: — Strasznie się cieszę, że tu jesteś! Nie mogę ci teraz nic więcej powiedzieć, ale to bardzo pilna sprawa! Tylko pamiętaj, ciiiiii, ani słowa! — Chwyciła wózek z bagażami i poprowadziła go w kierunku Erica. Babcia i George szybko potruchtali za nią.

George doznał szoku, kiedy zobaczył Erica. Mężczyzna wyglądał na potwornie zmęczonego, a w jego ciemnych włosach pojawiły się pasemka siwizny. Ale gdy się uśmiechnął na widok chłopca, jego twarz rozpogodziła się dokładnie tak jak dawniej.

Przywitali się, babcia i Eric uścisnęli sobie dłonie, po czym starsza pani poprosiła naukowca o zapisywanie różnych uwag w jej notesie. Następnie wręczyła mu kopertę podpisaną „Żelazne fundusze George’a”, uściskała wnuka, uśmiechnęła się do Annie i poszła się przywitać ze swoimi przyjaciółmi, którzy przyjechali po nią na lotnisko.

— Ci starzy rozrabiacy i buntownicy z mojej przeszłości mieszkają w pobliżu Erica i Susan — rzekła do wnuka. — To świetna okazja, aby sobie przypomnieć niektóre z naszych szalonych imprez.

Ale ludzie, którzy przyjechali po babcię, byli tacy sędziwi i wiotcy, że George nie potrafił sobie wyobrazić, iż kiedyś byli młodzi, nie wspominając nawet o jakichś zabawach czy przygodach. Babcia oddaliła się z nimi, a chłopiec poczuł nagle ucisk w żołądku. Ameryka wydawała się bardzo duża i jasna — wszystko było znacznie bardziej lśniące, większe i głośniejsze niż w jego kraju. Poczuł nagle tęsknotę za domem. Ale nie na długo.

Zza Erica wychylił się mały chłopiec w grubych okularach i z bardzo szczególną fryzurą.

— Witaj, George — powiedział bardzo poważnie. — Annie — rzucił dziewczynce spojrzenie pełne odrazy — wszystko mi o tobie opowiedziała. Z niecierpliwością czekałem na rozmowę z tobą. Wydajesz się bardzo interesującą osobą.

— Odczep się, Emmett — powiedziała gniewnie Annie. — George jest moim przyjacielem i przyjechał tutaj do mnie, a nie do ciebie.

— George, poznaj Emmetta. — Eric spokojnie przedstawił George’owi chłopca. Tymczasem Annie spoglądała na Emmetta z wściekłością, a on odwrócił wzrok, zaciskając usta. — To syn jednego z moich przyjaciół. Zostanie u nas przez jakiś czas podczas wakacji.

— To bardziej syn zagłady — szepnęła Annie do ucha George’owi.

Emmett zakradł się do drugiego ucha George’a i syknął do niego:

— Ta humanoidka jest kompletną kretynką.

— Pewnie już się zorientowałeś, że tych dwoje trochę się poróżniło — ciągnął Eric cicho.

— Powiedziałam mu, by nie tykał mojej superbohaterki z Lalkowego Świata Dziewcząt — wybuchła Annie. — A teraz ona mówi wyłącznie po klingońsku.

— A ja wcale nie prosiłem, żeby mi obcięła włosy — zaczął biadolić Emmett. — Wyglądam teraz jak głupek.

— Już wcześniej tak wyglądałeś — mruknęła dziewczynka.

— Lepiej mówić po klingońsku, niż gadać takie bzdury jak ty — odciął się Emmett. Jego wielkie oczy, powiększone jeszcze przez okulary, były bardzo lśniące.

— George ma za sobą długą podróż — rzekł stanowczo Eric. — Wsadzimy go teraz do samochodu i zawieziemy do domu. Wszyscy mają być dla siebie mili, zrozumiano? — dodał dość surowo.

— Tak! — odparł George.

— Ale ty zawsze jesteś miły — powiedział Eric. — To o tych dwoje się martwię.

Rozdział czwarty

Eric zawiózł ich do dużego białego domu zbudowanego z drewna, gdzie obecnie mieszkała jego rodzina. Słońce przygrzewało mocno z czystego błękitnego nieba, a z ziemi parowało ciepło, które buchnęło George’owi w twarz, gdy tylko wysiadł z auta. Annie wygramoliła się tuż za nim.

— Chodź za mną — powiedziała, kiedy Eric wyjął rzeczy George’a z bagażnika. — Mamy mnóstwo roboty.

Poprowadziła chłopca ścieżką prowadzącą na tyły domu, gdzie znajdowała się weranda ze stołem i krzesłami, ocieniona przez ogromne drzewo.

— Wchodzimy na drzewo! — poinstruowała. — To jedyne miejsce, gdzie będziemy mogli porozmawiać! — Wdrapała się na wielką, nisko zawieszoną gałąź. George powoli wspiął się za nią. Na werandę przyszła też Susan z tacą i stanęła pod gałęzią, a za nią pojawił się Emmett.

— Dzień dobry, George! — zawołała mama Annie w stronę drzewa. — Miło cię znów widzieć, nawet jeśli w tej chwili nie jestem w stanie cię zobaczyć.

— Dzień dobry, Susan — odpowiedział George. — Dziękuję za zaproszenie mnie tutaj.

— Annie, nie sądzisz, że George chciałby odpocząć? I może coś przekąsić, wypić po całej tej podróży?

— Podaj nam jedzenie na drzewo. — Dziewczynka wystawiła głowę spomiędzy cienkich, suchych jak papier, zielono-białych liści. Sięgnęła w dół i chwyciła kartonik z sokiem, który wręczyła George’owi, a potem garść ciastek.

— W porządku, mamy wszystko, co trzeba — zawołała śpiewnie. — Do zobaczenia, pozostali ludzie! Możecie spływać!

Emmett nadal stał obok Susan, spoglądając tęsknie na drzewo.

— Czy Emmett może się do was przyłączyć? — spytała Susan.

— Naprawdę nie może — odparła Annie. — Jeszcze spadnie z gałęzi i uszkodzi sobie ten wspaniały garnitur komórek mózgowych. Niech lepiej zostanie bezpiecznie na ziemi. Ciao, ludzie! George i ja jesteśmy zajęci!

Dobiegło ich westchnienie Susan.

— Może usiądziesz sobie tutaj i zaczekasz? — mama Annie podstawiła Emmettowi krzesło pod koroną drzewa. — Jestem pewna, że niedługo zejdą.

Malec pociągnął żałośnie nosem i zaraz potem usłyszeli, jak Susan go pociesza.

— Nie zwracaj na niego uwagi. To beksa! — Annie szepnęła do George’a. — I nie zaczynaj mi go tutaj żałować. Jeśli tylko wyczuje jakąś słabość, natychmiast atakuje. Mnie też było go żal za pierwszym razem, kiedy się rozpłakał. A wtedy mnie ugryzł. Mama jest zbyt ckliwa i w ogóle tego nie widzi.

Usłyszeli kroki Susan oddalającej się w stronę domu.

— No dobra, przytrzymaj się tej gałęzi — poleciła Annie. — Na wypadek gdybyś miał zemdleć z wrażenia po usłyszeniu tego, co mam ci do powiedzenia.

— O co chodzi?

— Wielkie nowiny — powiedziała Annie. — Tak ogromniaste, że za chwilę opadnie ci szczęka aż do Australii. — Spojrzała na niego wyczekująco.

— No to powiedz mi — poprosił cierpliwie George.

— Tylko sobie nie pomyśl, że zwariowałam.

— Hmm, właściwie i tak już w ten sposób o tobie myślę — przyznał George. — Więc nic się nie zmieni.

Annie walnęła go w ramię wolną ręką.

— Auć! — roześmiał się chłopak. — To bolało.

— George, wszystko w porządku? — dobiegł ich cichy głos z dołu. — Potrzebujesz ochrony przed tą renegatką? Potrafi być naprawdę podła.

— Zamknij się, Emmett — krzyknęła Annie w dół. — I przestań nas podsłuchiwać.

— Wcale nie podsłuchuję! — zapiszczał chłopiec. — To nie moja wina, że wysyłasz w atmosferę strumień bezużytecznych wibracji.

— W takim razie idź sobie gdzie indziej! — wrzasnęła Annie.

— Nie! — uparł się Emmett. — Zostanę tutaj na wypadek, gdyby George potrzebował mojej superinteligentnej pomocy. Nie chcę, żeby marnotrawił swoje pasmo odbioru na twoje prostackie komunikaty.

Annie wzniosła oczy do nieba i westchnęła, a potem przysunęła się na gałęzi do George’a.

— Dostałam wiadomość od Obcych — szepnęła mu na ucho.

— Obcych?! — wykrzyknął George, zapominając o obecności Emmetta. — Dostałaś wiadomość od Obcych?

— Ciiiiii! — powiedziała Annie z rozpaczą, ale było już za późno.

— Czy ta młoda humanoidka naprawdę wierzy, że jakakolwiek forma życia na tyle inteligentna, aby wysłać wiadomość przez rozległą przestrzeń kosmosu, wybrałaby właśnie ją na odbiorcę? — Emmett wstał i spojrzał na drzewo. — Poza tym nie ma żadnych Obcych. Nie dysponujemy obecnie dowodami na istnienie inteligentnej formy życia we Wszechświecie. Możemy jedynie obliczyć prawdopodobieństwo występowania na niektórych planetach warunków odpowiednich dla przeżycia form bakterii ekstremofilnych, które, tak na marginesie, mają zapewne przeciętny IQ równy ilorazowi inteligencji Annie. A może nawet trochę wyższy. Jeśli chcesz, mogę obliczyć dla ciebie prawdopodobieństwo istnienia inteligentnego życia, wykorzystując do tego równanie Drake’a.

— Wielkie dzięki, profesorze Emmett — odparła Annie. — Nagrodę Nobla wyślemy ci pocztą. A teraz może się stąd odbakteriujesz? Znajdź sobie jakiś inny gatunek do zabawy, dobrze? George, Obcy tak naprawdę są na Ziemi, a Emmett to jeden z nich.

— Nie, zaraz, zacznij do początku — zaproponował szybko George. — Dostałaś wiadomość od jakichś Obcych? Gdzie? Jak? I co w niej było?

— Wysłali jej SMS-a z wiadomością, że prześlą ją na jej statek macierzysty o godzinie dwudziestej pierwszej zero zero — powiedział Emmett. — Wszyscy żyjemy teraz nadzieją.

— Zamknij się, Emmett. — Tym razem to George się zdenerwował. — Chcę usłyszeć, co Annie ma do powiedzenia.

— Dobrze, już mówię — zaczęła dziewczynka. — Rozsiądźcie się wygodnie, przyjaciele i obcy. Przygotujcie się na wstrząs.

Tymczasem Emmett, który znajdował się pod drzewem, obejmował je, żeby być bliżej nich.

George się uśmiechnął.

— Jestem gotów, agentko Annie — powiedział. — Śmiało.

— Moja niesamowita historia zaczęła się pewnego zwyczajnego wieczoru. Nikt nie mógł przewidzieć, że właśnie wtedy po raz pierwszy w historii tej planety usłyszymy wiadomość od cywilizacji pozaziemskiej — zaczęła Annie z namaszczeniem. — Moja rodzina i ja...

— I ja! — pisnął Emmett z ziemi.

— I on — dodała Annie — właśnie wróciliśmy do domu po tym, jak obejrzeliśmy lądowanie na Marsie próbnika mechanicznego. Było to kolejne zwykłe wyjście rodzinne, nic specjalnego, z wyjątkiem...

Kilka tygodni wcześniej Eric, Susan, Annie i Emmett wybrali się do Światowej Agencji Kosmicznej, żeby popatrzeć, jak na Czerwonej Planecie ląduje nowy rodzaj robota. Łazik o nazwie Homer podróżował przez dziewięć miesięcy, pokonując ponad 680 milionów kilometrów dzielących Ziemię od Marsa. Był to najnowszy z serii robotów wysłanych przez agencję w celu zbadania tej planety.

Eric bardzo się ekscytował chwilą, w której Homer lądował na Marsie, ponieważ był on wyposażony w specjalne urządzenie, dzięki któremu można było sprawdzić, czy na naszym planetarnym sąsiedzie istniało kiedykolwiek życie. W poszukiwaniu wody na Marsie Homer za pomocą specjalnej łopatki, umieszczonej na końcu długiego automatycznego ramienia, miał zeskrobywać wierzchnią warstwę zmrożonej powierzchni planety i suszyć ją w specjalnym piecu. Po podgrzaniu próbek marsjańskiego gruntu mógłby ustalić, czy Mars — obecnie zimna, pustynna planeta — kiedyś, w odległej, cieplejszej i wilgotniejszej przeszłości był pokryty wodą.

— Tam, gdzie jest woda, może być również życie, jak wiemy na przykładzie Ziemi — powiedział Eric do dzieci.

Co ważniejsze, Homer miał pomóc przygotować misję na Marsa, która pozwoliłaby człowiekowi dotrzeć na nową planetę. Po raz pierwszy w historii Światowa Agencja Kosmiczna szykowała się do wysłania załogowego statku kosmicznego w celu zbadania Marsa i sprawdzenia, czy nie dałoby się założyć na nim ludzkiej kolonii.

ZAUTOMATYZOWANE MISJE KOSMICZNE

Sonda kosmiczna to zautomatyzowany statek kosmiczny, wysłany przez naukowców w podróż przez Układ Słoneczny w celu zgromadzenia informacji na temat naszego kosmicznego otoczenia. Zautomatyzowane misje bezzałogowe mają na celu odpowiedzieć na specyficzne pytania, na przykład „jak wygląda powierzchnia Wenus?”, „czy na Neptunie wieje wiatr?” lub „z czego zbudowany jest Jowisz?”.

— Choć misje bezzałogowe wzbudzają dużo mniejsze zainteresowanie niż loty załogowe, mają kilka ważnych atutów.

— Maszyny mogą podróżować bardzo daleko i z większą prędkością niż jakikolwiek astronauta. Podobnie jak w przypadku lotów załogowych, potrzebują źródła energii. Większość wykorzystuje w tym celu panele słoneczne, które przetwarzają światło naszej gwiazdy na energię, ale część z nich — zwłaszcza te, które podróżują daleko od Słońca — ma na pokładzie własne generatory. Bezzałogowy statek kosmiczny zużywa jednak znacznie mniej energii niż misja załogowa, ponieważ podczas trwania całej podróży nie musi zapewniać wygodnych warunków życiowych.

— Maszyny nie potrzebują też zapasów wody i jedzenia ani tlenu do oddychania. Dzięki temu bezzałogowe statki kosmiczne są dużo mniejsze i lżejsze niż załogowe.

— Maszyny się nie nudzą, nie tęsknią za domem i nie chorują podczas podróży.

— Jeżeli coś pójdzie nie tak z misją bezzałogową w kosmosie, nie ucierpi na tym żaden człowiek.

— Sondy kosmiczne kosztują znacznie mniej niż loty załogowe, a poza tym maszyny nie czują potrzeby powrotu do domu, kiedy misja dobiega końca.

— Dzięki sondom kosmicznym otworzył się przed nami widok na cuda Układu Słonecznego. Wysyłane przez nie na Ziemię dane pozwoliły naukowcom dużo lepiej zrozumieć, jak powstał nasz system planetarny i jakie warunki panują na pozostałych planetach. Jak dotąd, ludzie dolecieli tylko na Księżyc, pokonując w tym celu około 380 tysięcy kilometrów. Sondy kosmiczne natomiast zdążyły już przewędrować miliardy kilometrów i dostarczyć nam niezwykłych, a przy tym bardzo szczegółowych zdjęć dalekich obszarów Układu Słonecznego.

— Przed człowiekiem dotarło na Księżyc prawie 30 sond kosmicznych! Teraz statki bezzałogowe są wysyłane na pozostałe obiekty z naszego Układu Słonecznego. Pobrały już próbki pyłu z warkocza komety, wylądowały na Marsie i Wenus, a nawet opuściły Układ Słoneczny, wylatując poza orbitę Plutona. Niektóre sondy niosą ze sobą informacje o naszej planecie i o ziemskiej cywilizacji. Pioneery 10 i 11 wyposażone są w płytki, na których wygrawerowano sylwetki mężczyzny i kobiety, a także mapę wskazującą miejsce pochodzenia sondy. Ponieważ Pioneery nadal podróżują w stronę głębokiego kosmosu, pewnego dnia mogą się natknąć na obcą cywilizację! Sondy Voyager niosą ze sobą fotografie miast, krajobrazów oraz pozdrowienia nagrane w wielu ziemskich językach1. W niezwykle mało prawdopodobnym przypadku, gdyby sondy te zostały przechwycone przez inną cywilizację, pozdrowienia te mają zapewnić obcych, którzy zdołają je rozszyfrować, że jesteśmy pokojowo nastawieni i dobrze życzymy innym istotom w naszym Wszechświecie.

— Istnieją różne rodzaje sond kosmicznych. To, jaki typ automatu zostanie wykorzystany podczas danej misji, będzie zależało od pytania, na jakie ta misja usiłuje odpowiedzieć. Niektóre sondy przelatują obok planet, robiąc dla nas zdjęcia, a podczas swojej długiej podróży mijają kilka ciał niebieskich. Inne krążą wokół danej planety, aby uzyskać więcej informacji o niej samej oraz jej księżycach. Kolejny rodzaj sond to próbniki zaprojektowane do lądowania na obiektach pozaziemskich i do wysyłania danych z ich powierzchni. Niektóre z takich próbników są łazikami (sondami samobieżnymi), inne zaś pozostają w miejscu lądowania (sondy stacjonarne).

— Pierwszy łazik, Łunochod 1, stanowił część rosyjskiej misji Łuna 17, która wylądowała na Księżycu w 1970 roku. Był to automatyczny pojazd kierowany z Ziemi w bardzo podobny sposób jak zdalnie sterowane samochodziki.

— Bezzałogowe sondy kosmiczne Viking 1 i Viking 2, wystrzelone w kierunku Marsa przez NASA, wylądowały na Czerwonej Planecie w roku 1976. Dzięki nim uzyskaliśmy pierwsze zdjęcia z powierzchni planety boga wojny. Lądowniki Viking wysłały na Ziemię fotografie usianych skałami rdzawych równin, różowego nieba, a nawet szronu zalegającego zimą na marsjańskiej skorupie. Niestety, lądowanie na tej planecie jest bardzo trudne i kilka sond, które zostały tam wysłane, roztrzaskało się na jej powierzchni.

— Późniejsze misje wysłały na powierzchnię Marsa dwa łaziki, Spirit i Opportunity. Zaprojektowano je tak, aby mogły poruszać się po planecie przynajmniej przez trzy miesiące, ale działały dużo dłużej i — podobnie jak inny próbnik wysłany na Czerwoną Planetę — znalazły dowody na to, że powierzchnia Marsa została ukształtowana przez wodę. W 2007 roku NASA skierowała tam bezzałogową sondę Phoenix. Nie mogła się ona poruszać po powierzchni Marsa, ale była wyposażona w specjalne ramię mechaniczne, którego użyła, aby się wwiercić w skorupę planety i pobrać próbki warstw znajdujących się głębiej. Na pokładzie lądownika znajdowało się również laboratorium, w którym owe próbki zostały przebadane, żeby można było sprawdzić, co zawierają. Wokół Marsa krążą również trzy w pełni funkcjonujące orbitery — Mars Oddysey, Mars Express i Mars Reconnaisance Orbiter, które dostarczają badaczom szczegółowych obrazów z jego powierzchni.

— Bezzałogowe sondy kosmiczne ukazały nam również piekielny świat schowany pod grubą warstwą chmur na Wenus. Kiedyś sądzono, że mogą się pod nią kryć gęste lasy tropikalne, ale sondy kosmiczne wykryły bardzo wysokie temperatury, atmosferę złożoną w wysokim stopniu z dwutlenku węgla oraz ciemnobrązowe obłoki kwasu siarkowego. W 1990 roku na orbitę tej planety weszła wysłana przez NASA sonda Magellan. Za pomocą radaru zmapowała powierzchnię Wenus i znalazła 167 wulkanów o średnicy ponad 100 kilometrów! Venus Express, pierwsza sonda ESA, krąży wokół tej planety od 2006 roku. Misja ma zbadać tamtejszą atmosferę i przynieść odpowiedź na pytanie, dlaczego Ziemia i Wenus wyewoluowały w tak różny sposób. Kilka sond2 przesłało na Ziemię informację z powierzchni Wenus. Było to niezwykłe dokonanie, zważywszy na problemy związane z lądowaniem na tej najbardziej wrogiej z planet.

— Dzięki bezzałogowym sondom kosmicznym stawiliśmy czoła wyzwaniom wypalonego świata na Merkurym — planecie położonej jeszcze bliżej Słońca niż Wenus. Sonda Mariner 10, która przeleciała w pobliżu Merkurego w 1974 roku, a potem jeszcze raz w roku następnym, pokazała nam, że to nagie niewielkie ciało niebieskie wyglądem bardzo przypomina nasz Księżyc. Jest szarą martwą planetą, praktycznie pozbawioną atmosfery. W 2008 roku misja Messenger wróciła w pobliże Merkurego z sondą bezzałogową, która wysłała do nas pierwsze od trzydziestu lat zdjęcia jego powierzchni.

— Loty w pobliżu Słońca są bardzo trudne dla zautomatyzowanego statku kosmicznego, ale sondy wysłane w kierunku naszej gwiazdy — Helios 1, Helios 2, SOHO, TRACE, RHESSI i inne — dostarczyły badaczom informacji, które pomogły dużo lepiej zrozumieć gwiazdę znajdującą się w centrum naszego świata.

— Znajdujący się dalej w Układzie Słonecznym Jowisz ukazał nam swoją powierzchnię dzięki sondzie Pioneer 10, która przeleciała obok planety w roku 1973. Na zdjęciach zrobionych przez tę misję bezzałogową zobaczyliśmy Wielką Czerwoną Plamę — osobliwość, którą ludzie obserwują z Ziemi od kilku wieków za pomocą teleskopów. Po misji Pioneera zaskakujące dane o księżycach Jowisza przekazały nam sondy Voyagera. Dzięki nim naukowcy dowiedzieli się, że satelity tej planety bardzo się od siebie różnią. W 1995 roku sonda Galileo dotarła do Jowisza i przez osiem lat badała tego gazowego olbrzyma oraz jego księżyce. Galileo to pierwsza sonda, która zbliżyła się do planetoid. Również jako pierwsza odkryła planetoidę posiadającą własny księżyc3 i wykonała długotrwałe pomiary Jowisza. Ta niezwykła sonda dostarczyła dowodów na aktywność wulkaniczną na księżycu Jowisza zwanym Io oraz na to, że inny jego satelita, Europa, jest pokryty grubą warstwą lodu, pod którym może leżeć podpowierzchniowy ocean płynnej wody, gdzie mogłaby nawet istnieć jakaś forma życia!

— Zbudowana przez NASA sonda Cassini nie była pierwszą misją, która dotarła do Saturna. Pioneer 11 i sondy Voyager przeleciały obok tej planety podczas swoich dalekich podróży i przesłały szczegółowe zdjęcia pierścieni Saturna oraz dane o gęstej atmosferze Tytana. Kiedy jednak w roku 2004, po siedmioletniej podróży, Cassini dotarła do Saturna, przekazała nam dużo więcej danych dotyczących tej planety oraz jej księżyców. Cassini była wyposażona w próbnik Huygens (zbudowany przez ESA), który odłączył się od sondy, pokonał atmosferę Tytana i wylądował na jego powierzchni. Dzięki próbnikowi odkryto, że Tytan jest pokryty skorupą lodową, a z chmur rozproszonych w atmosferze tego księżyca padają deszcze ciekłego metanu.

— Jeszcze dalej od Ziemi Voyager 2 przeleciał w pobliżu Urana i przekazał nam zdjęcia tej zamarzniętej planety, której oś obrotu jest tak nachylona, że znajduje się niemal w płaszczyźnie Układu Słonecznego! Dzięki Voyagerowi 2 wiemy dużo więcej o wąskich pierścieniach wokół Urana, które różnią się znacząco od pierścieni Saturna. Poznaliśmy też wiele szczegółów dotyczących księżyców tej planety. Następnie Voyager 2 dotarł w pobliże Neptuna i przekazał nam informacje o wiatrach szalejących na planecie. Na Neptunie występują najsilniejsze wiatry w całym Układzie Słonecznym. Voyager 2 znajduje się obecnie około 15 miliardów kilometrów od Ziemi, Voyager 1 zaś — około 17 miliardów kilometrów. Obie sondy powinny być w stanie komunikować się z naszą planetą aż do 2020 roku.

— Misja Stardust to sonda bezzałogowa, która zebrała próbki z warkocza komety i przywiozła je na Ziemię w 2006 roku. Dzięki zebranym przez siebie drobinkom pyłu dostarczyła nam ogromnej ilości danych o wczesnych etapach ewolucji Układu Słonecznego. Kiedy Słońce było jeszcze młodą gwiazdą, w jego centrum powstały komety, które od tamtego czasu zdążyły odlecieć w dalekie rubieże naszego systemu planetarnego. Próbki z warkoczy komet zebrane przez Stardust pomogły naukowcom dowiedzieć się więcej o początkach Układu Słonecznego.

Homer był więc bardzo ważny, i to nie tylko dlatego, że bardzo dużo kosztował ani że posiadał najnowocześniejszą technologię, ani też dlatego, że — jak stwierdziła Annie — wydawał się mieć własną osobowość, z obiektywami kamer wyglądającymi jak guzikowate oczka, szczudłowatymi nogami i okrągłym brzuchem, w którego środku mieścił się piecyk do podgrzewania próbek z Marsa.

Robot liczył się tak bardzo, ponieważ stanowił pierwszy krok ludzkości w kosmos. Był pionierem w całkowicie nowych badaniach Wszechświata, które mogły doprowadzić do zasiedlenia przez ludzi innych planet.

W dniu lądowania Homera na Czerwonej Planecie wszyscy zebrali się w dużym pomieszczeniu kontroli naziemnej, pełnym komputerów i ludzi uważnie odczytujących informacje, które wyświetlały się na ekranach. Podczas swojej podróży Homer wysyłał na Ziemię raporty z postępów misji. Docierały one do Światowej Agencji Kosmicznej w postaci kodu, który komputery na ziemi następnie przerabiały na słowa i obrazy. Ze względu na czas, jaki sygnałowi z Homera zajmowało dotarcie na Ziemię, ludzie w kontroli lotów dowiadywali się dopiero teraz, co się wydarzyło na Marsie. Czy Homerowi uda się wylądować? A może się rozbije? Niebawem mieli się o tym przekonać.

Na ekranach nad swoimi głowami Annie i Emmett oglądali animację tego, co działo się z Homerem, kiedy zbliżał się do Marsa. Atmosfera w sali była napięta: ludzie stali w nerwowym wyczekiwaniu i z nadzieją, że robot zdołał osiągnąć punkt startowy swojej misji.

Eric wyjaśnił, że lądowanie na Marsie jest niezwykle trudne. Czerwona Planeta ma cienką warstwę atmosfery, a to oznacza, że nie może zapewnić naturalnego systemu hamowania, tak jak w przypadku atmosfery ziemskiej i statków powracających z podróży kosmicznych. Homer miał się zbliżyć do powierzchni Marsa z bardzo dużą prędkością i pozostawało jedynie mieć nadzieję, że wszystkie urządzenia w sondzie pracują prawidłowo i że w odpowiednim momencie pomogą jej zwolnić, bo inaczej rozbije się na powierzchni planety i skończy tam jako kupa szczątków, których nikt nie będzie mógł złożyć z powrotem.

Homer zbliżał się do atmosfery Marsa, a wszyscy ludzie zgromadzeni w pokoju kontroli wlepiali wzrok w ekrany. Po jednej stronie widać było zegar cyfrowy odliczający czas, jaki Homer spędził w przestrzeni kosmicznej. Obok wyświetlała się inna godzina, w czasie wzorcowym — systemie używanym przez wszystkie agencje kosmiczne, żeby skoordynować działania między sobą i misjami w kosmosie.

— Obserwujemy EDL4 — wykrzyknął poważnie wyglądający mężczyzna ze słuchawkami i mikrofonem.

— Co to jest? — spytała Annie.

— To oznaczenie procesu wejścia w atmosferę, fazy zniżania i lądowania — powiedział Emmett tonem pełnym wyższości. — Naprawdę, Annie, sądziłem, że poczytałaś trochę przed przyjazdem tutaj, żeby jak najwięcej wynieść z tego doświadczenia.

W odpowiedzi Annie mocno nadepnęła mu na nogę.

— Auuuć! Auć! Susan! — krzyknął chłopiec. — Ona znów robi mi krzywdę!

Susan spojrzała srogo na córkę. Dziewczynka odsunęła się dyskretnie od Emmetta, po czym stanęła obok taty i wsunęła rękę w jego dłoń. Eric przygryzał wargę i marszczył czoło.

— Sądzisz, że Homer wylądował? — spytała szeptem Annie.

— Mam nadzieję — uśmiechnął się do niej. — Wiem, że to tylko robot, ale może nam przesłać naprawdę pożyteczne informacje.

— Wejście w atmosferę! — powiedział operator.

Kiedy Homer, który swoim wyglądem nieco przypominał wirującego, odwróconego do góry nogami bączka, przebił się przez atmosferę Marsa, wszyscy dostrzegli jasny strumień płomieni, jakie pozostawiał za sobą.

W pokoju kontroli rozległy się oklaski.

— Osiągnięcie maksymalnej temperatury za jedną minutę i czterdzieści sekund — ostrzegł operator. — Możliwa przerwa w sygnale z powodu plazmy. — Wszyscy ludzie zebrani w pomieszczeniu natychmiast stężeli, jakby wstrzymali oddech.

— Przerwa w sygnale — powiedział kontroler. — Mamy przerwę. Spodziewane wznowienie przekazu za dwie minuty.

Annie ścisnęła dłoń taty.

— Nie martw się — odpowiedział, również ściskając jej dłoń. — Wiemy, że czasem tak się zdarza. To z powodu tarcia o atmosferę.

Zegar na ścianie odmierzał kolejne sekundy. Wszyscy się weń wpatrywali, czekając na powrót sygnału. Minęły dwie minuty, potem trzy i cztery. Ludzie zaczęli mamrotać coś do siebie i na sali zagościła atmosfera niepokoju.

— Nie mamy sygnału z Homera — powiedział kontroler. Ekrany pokazywały zawieszony obraz zniżania się sondy. — Straciliśmy połączenie z Homerem! — powtórzył, a w całym pomieszczeniu zaczęły migać czerwone lampki.

— Co się dzieje? — szepnęła Annie.

Jej tata potrząsnął głową.

— Teraz zaczynam się martwić — powiedział. — Bardzo możliwe, że system komunikacyjny Homera stopił się podczas wejścia w atmosferę.

— Czy to znaczy, że Homer zginął? — spytał głośno Emmett.

Kilka osób odwróciło się i spojrzało na niego gniewnie.

Kontroler zdjął słuchawki, po czym zaczął ponuro ocierać czoło. Jeśli Homer został pozbawiony możliwości przesyłania informacji, nie będą wiedzieli, co się stało z ich sprytnym robotem. Może wylądował, a może się rozbił. Może znajdzie dowody istnienia życia na Marsie, ale nikt na Ziemi się o tym nie dowie, bo łazik nie będzie w stanie wysłać sygnału i przekazać im tych wiadomości.

— Satelita monitorujący Marsa nie wykrył śladów Homera! — wykrzyknął ktoś z nutką paniki w głosie. — Satelita monitorujący nie może znaleźć Homera. Homer zniknął ze wszystkich naszych systemów.

Jednak już kilka sekund później robot powrócił.

— Mamy sygnał! — zawołał jeden z mężczyzn, gdy jego komputer nagle ożył. — Homer zbliża się do powierzchni Marsa. Otwiera spadochron.

Na ekranie zobaczyli spadochron rozwijający się za małym robotem, kiedy ten chybotliwie zbliżał się do powierzchni planety.

— Homer przygotowuje nogi do lądowania. Homer wylądował! Homer dotarł w okolice bieguna północnego Marsa.

Niektórzy z obecnych w sali ludzi zaczęli krzyczeć z radości, lecz Eric do nich nie należał. Wyglądał na zaintrygowanego.

— To chyba dobrze, prawda? — szepnęła do niego Annie. — Homerowi nic się nie stało.

— Dobrze, ale zdarzyło się coś dziwnego. — Eric zmarszczył czoło. — To nie ma sensu. Dlaczego Homer nie nadawał przez tak długi czas, a potem nagle znów zaczął? I czemu satelita monitorujący nie mógł go zobaczyć? Było tak, jakby na tych kilka minut całkiem zniknął. To bardzo dziwne. Ciekawe, co się dzieje w tej chwili...

— No dobrze — powiedział George, który leżał teraz na gałęzi. — Ale co to ma wspólnego z Obcymi?

— Nic — skomentował Emmett z dołu. — Ona nie zdaje sobie sprawy, że to była zwykła techniczna usterka, i robi z igły widły.

— Mówisz tak dlatego, że nie znasz reszty historii — odparła ponuro Annie. — Nie wiesz, co się zdarzyło potem.

— Co? — spytał Emmett. — Co się zdarzyło potem?

— To nie dla mazgajów i zdrajców — odparła dziewczynka z wyższością. — Ta historia jest dla starszych dzieci, dlatego lepiej wróć do domu i napisz jakiś kod komputerowy, a tymczasem ja będę rozmawiała z moim przyjacielem.

— Potrafisz to zrobić? — spytał George Emmetta. — Umiesz tworzyć kody komputerowe?

— O tak! — odparł mały z entuzjazmem. — Czegokolwiek potrzebujesz od komputera, ja to potrafię. Jestem magikiem od kodów. Kilka miesięcy temu złożyłem podanie o pracę w firmie produkującej oprogramowanie. Wysłałem im szczegółowe informacje o internetowej wersji mojego symulatora promów kosmicznych. Już mieli zaoferować mi posadę, ale się dowiedzieli się, że mam tylko dziewięć lat, więc w końcu tego nie zrobili.

— Jesteś jakimś geniuszem czy co? — spytał George.

— Uhm — potwierdził radośnie Emmett. — Możesz wypróbować mój symulator, jeśli chcesz. Dowiesz się, jak to jest podróżować statkiem kosmicznym. Naprawdę jest fajny. Jeżeli opowiecie mi historię o Obcych, pozwolę się wam obojgu pobawić.

— Wcale nie chcemy się bawić — odparła Annie dokładnie w tym samym momencie, kiedy George już miał powiedzieć, że z ogromną przyjemnością skorzysta z zaproszenia. — Więc spływaj stąd!

Stojący pod drzewem Emmett rozszlochał się akurat wtedy, gdy Susan i Eric wyszli na werandę.

— Czas na drzewie się skończył — zawołała Susan. — Wszyscy troje macie przyjść na obiad.

1 Powitanie dzieci planety Ziemi zostało nagrane w 55 językach współczesnych i starożytnych oraz w esperanto.

2 Były to sondy z rosyjskiej misji Wenera.

3 Była to planetoida o nazwie IDA, a jej księżyc otrzymał nazwę Daktyl.

4 Ang. Entry, Descent and Landing.

Rozdział piąty

George był tak zmęczony po długiej podróży, że niemal zasnął podczas szczotkowania zębów. Potykając się, wszedł do pokoju, który dzielił z Emmettem. Chłopiec bawił się na komputerze i wysyłał w kosmos statki na swoim symulatorze.

— Hej, George, chciałbyś się przelecieć promem kosmicznym? Zobacz, wygląda jak prawdziwy. Ustawiłem w nim wszystkie komendy czasowe i on ci mówi, co się dzieje.

— T minus siedem minut i trzydzieści sekund — oznajmił automatyczny głos z komputera Emmetta. — Ramię dostępu do orbitera odsunięte.

George ze zmęczenia ledwie mógł mówić.

— Nie, Emmett — odparł. — Myślę, że po prostu... — I zasnął w takt odliczania czasu do startu statku kosmicznego.

* * *

Jednak polecenia kontroli lotu musiały się jakoś zagnieździć w jego umyśle, bo miał potem dziwny sen. Dowodził wyprawą w wahadłowcu i był odpowiedzialny za wyprowadzenie ogromnego statku w przestrzeń kosmiczną. Czuł się tak, jakby był przywiązany do samego czubka gigantycznej rakiety i wysłany prosto w niebo. Kiedy lecieli przez czerń kosmosu, pomyślał, że widzi gwiazdy mrugające do niego przez okno wahadłowca.

W panującej na zewnątrz ciemności gwiazdy nagle wydały się bardzo jasne i bliskie. Jedna z nich wyraźnie kierowała się w ich stronę, oślepiając George’a, tak bliska i jasna, że...

Obudziwszy się gwałtownie, chłopiec zobaczył, że znajduje się w nie swoim łóżku. Ktoś mu świecił w oczy latarką.

— George! — syknęła postać. — Wstawaj. Mamy problem!

To była Annie, w piżamie.

— Łeee! — wykrzyknął George, zasłaniając oczy przed światłem.

Tymczasem Annie ściągnęła z niego kołdrę i chwyciła go za ramię.

— Idziemy na dół — oznajmiła. — I to po cichu. To nasza jedyna szansa, żeby uciec przed Emmettem. Chodź!

George poczłapał za nią półprzytomnie, nadal myśląc o dziwnym śnie, w którym leciał promem kosmicznym. Na palcach zeszli do kuchni, gdzie Annie otworzyła drzwi i poprowadziła go na werandę. Skierowała latarkę na kawałek kartki.

Były na nim różne rysunki. Wyglądały mniej więcej tak:

— To jest to? — George zamrugał. — To ta wiadomość od Obcych? Wysłali ci ją na kawałku kartki z zeszytu szkolnego?

— Nie, głupolu — skarciła go Annie. — Oczywiście, że nie. Wzięłam to od Kosmosa. Skopiowałam szkice z jego ekranu.

— Kosmosa? — wykrzyknął George. — Przecież on nie działa.

— Wiem! Ale jeszcze nie skończyłam swojej opowieści.

Po wylądowaniu na Marsie Homer miał zacząć robić różne interesujące rzeczy, na przykład zbierać odczyty tamtejszej pogody, szukać wody w próbkach gleby i jakichkolwiek innych oznak, że na tej planecie mogłyby żyć jakieś formy bakterii.

Nie robił tego jednak. Wydawało się, że robot oszalał: odmawiał odpowiedzi na wszelkie sygnały z Ziemi i tylko jeździł w kółko albo dłubał łopatką w podłożu, wyrzucając w powietrze kawałki gruntu.

Mimo że Homer nie reagował na komendy z Ziemi, nadal przesyłał wiadomości, które okazały się zdjęciami jego opon i innymi bezużytecznymi informacjami. Na Ziemi kontrolerzy mogli obserwować robota — choć tylko od czasu do czasu — poprzez monitorującego satelitę, który krążył wokół Marsa i wysyłał im fotografie. Annie opowiedziała George’owi, że w którymś momencie jej tata, który obserwował Homera, dostrzegł na zdjęciach satelitarnych coś bardzo dziwnego. I gdyby nie wiedział, że to niemożliwe, dałby głowę, iż Homer macha do niego swoim automatycznym ramieniem. Tak jakby usiłował zwrócić na siebie uwagę.

Eric naprawdę zaczął się tym wszystkim martwić. Wielu ludzi chciało się dowiedzieć, co takiego odkrył Homer na Marsie i co tam teraz robi. Ale na razie agencja nie miała nic ciekawego do pokazania poza zachowującym się głupkowato robotem.

Stawiało to Światową Agencję Kosmiczną w bardzo niewygodnej sytuacji. Homer był niezwykle kosztownym urządzeniem, w którego konstrukcję, wysłanie w kosmos i posługiwanie się nim było zaangażowanych bardzo wiele osób. Łazik stanowił ważną część nowego programu kosmicznego i miał otworzyć ludziom drogę do podróżowania w kosmosie i zasiedlania innych planet. Dlatego fakt, że nie działał właściwie, dawał teraz przeciwnikom badań kosmosu i wysyłania astronautów w przestrzeń dobry argument za tym, że to tylko strata czasu.

Z powodu wyczynów Homera Eric nie mógł otrzymać informacji o możliwym życiu na Marsie, których się spodziewał. Serce mu krwawiło na widok szalejącego robota. Z dnia na dzień smutniał coraz bardziej. Jeśli Homer nie zacznie wkrótce zachowywać się normalnie, Ziemia porzuci tę misję i łazik stanie się jedynie kupą złomu na odległej planecie.

Annie nie mogła tego znieść, bo wcześniej jej tata był tak bardzo podekscytowany i uszczęśliwiony perspektywą otrzymania informacji od Homera. Bolało ją, że jest taki smutny. Dlatego wpadła na genialny pomysł: postanowiła przerwać „wypoczynek” Kosmosa i sprawdzić, czy uda się go uruchomić.

— Zdałam sobie sprawę, że gdybyśmy mieli Kosmosa, moglibyśmy wyskoczyć na Marsa, naprawić robota i wrócić do domu, zanim ktokolwiek by się zorientował — powiedziała do George’a. — Jeślibyśmy polecieli tam w czasie, kiedy satelita monitorujący znajduje się po drugiej stronie planety, nikt by nas nie zauważył. Oczywiście musielibyśmy być bardzo ostrożni, żeby nie zostawić odcisków stóp ani żadnych innych śladów, bo to byłaby katastrofa.

— Hmm... — George nadal był pod wrażeniem swojego dziwacznego snu. — I co zrobiłaś?

— Wyjęłam Kosmosa z tajnej kryjówki.

— Nie takiej znowu tajnej, skoro o niej wiedziałaś — zauważył chłopiec.

— A potem go włączyłam. — Annie zignorowała jego słowa.

— I co, zadziałał? — George nagle całkiem oprzytomniał.

— Niezupełnie — przyznała Annie. — Tylko na kilka sekund, a poza tym nic nie powiedział. Ale na ekranie zobaczyłam właśnie to. — Pomachała kartką. — Daję słowo, że to jakaś wiadomość. Sprawdziłam nadawcę i było napisane „nieznany”, a co do lokalizacji sygnału — „pozaziemska”. Potem Kosmos się wyłączył i nie mogłam go znów wystartować.

— Rany! Powiedziałaś o tym Ericowi?

— Oczywiście. Próbował włączyć Kosmosa jeszcze raz, jednak nie dał rady. Pokazałam mu wiadomość, ale mi nie uwierzył. — Annie wydęła usta. — Powiedział, że zmyśliłam jakąś historię. Według mnie Homer naprawdę do nas machał i chce nam coś powiedzieć. Ale mój tata twierdzi, że robot się zepsuł, ponieważ źle wszedł w atmosferę, i że jego wiadomość, o ile Kosmos rzeczywiście ją przechwycił, ma coś wspólnego z tym, że on sam jest zepsuty.

— Ojej, ależ on się zrobił nudny! — zauważył George.

— Nie, po prostu jest naukowcem. Dokładnie tak, jak powiedział Emmett — przyznała Annie. — Większość ludzi uważa, że w kosmosie są tylko jakieś formy bakterii, a nie prawdziwi Obcy. Ale ja sądzę...

— Co sądzisz? — George spojrzał w gwiazdy.

— Wydaje mi się, że ktoś tam jest i usiłuje się z nami skontaktować — powiedziała zdecydowanym tonem dziewczynka. — Ten ktoś wykorzystuje Homera, aby zwrócić naszą uwagę, a skoro my go ignorujemy, zaczął nam wysyłać wiadomości. Tyle że nie jesteśmy w stanie ich odebrać, skoro Kosmos nie działa.

— I co teraz zrobimy?

— Musimy tam dotrzeć i sami się przekonać — odparła Annie. — Ale najpierw trzeba naprawić Kosmosa, żeby sprawdzić, czy Obcy nie wysłali nam więcej wiadomości! A potem może uda nam się wysłać im odpowiedź...

— Jak mielibyśmy to zrobić? — spytał chłopiec. — To znaczy jak możemy wysłać wiadomość, którą oni zrozumieją? A nawet gdybyśmy wiedzieli, jak ją nadać, co niby moglibyśmy im powiedzieć? I w jakim języku? Oni wysłali nam wiadomość w postaci rysunków pewnie dlatego, że sami nie wiedzą, jak z nami rozmawiać.

— Myślę, że powiemy im: „Zostawcie naszego wspaniałego robota w spokoju, wy wstrętni Obcy!”. — Annie wyglądała na zaperzoną. — „Zadzieracie z niewłaściwą cywilizacją! Znajdźcie sobie jakąś inną!”

— Ale przecież my chcemy się dowiedzieć, kim są i skąd pochodzą — zaprotestował George. — Nie możemy im tak po prostu powiedzieć: „Spadajcie, Obcy”. Wtedy nigdy się nie dowiemy, kto wysłał tę wiadomość.

— A co powiesz na: „Przyjdźcie w pokoju, a potem wracajcie do domu”? — spytała Annie. — W takim wypadku dowiemy się, kim są, ale nie będzie im wolno przybyć na Ziemię, jeśli się okaże, że mają złe intencje.

— Tak? — spytał George. — A niby kto ich zatrzyma? Mogą wylądować na Ziemi i być wielkimi, przerażającymi maszynami, które wdepczą nas w glebę tak, jak my robimy z mrówkami.

— Albo — oczy Annie lśniły w świetle latarki — mogą być malusieńcy jak bakterie pod mikroskopem. Tyle że nie zdają sobie sprawy, jak duzi jesteśmy, a my pewnie nawet nie zauważymy ich przybycia.

— Mogą mieć czternaście głów i ociekać śluzem... — George miał upiorną wizję.

Usłyszeli skrzypnięcie, a potem kroki na schodach i po chwili na werandzie pojawił się rozespany Eric.

— Co tu się dzieje? — spytał. Wyglądał na rozgniewanego.

— George nie mógł zasnąć — odparła szybko Annie. — To z powodu zmiany strefy czasowej. Więc właśnie, emm, zamierzałam dać mu szklankę wody.

— Hmm... — Włosy Erica sterczały na wszystkie strony. — Oboje natychmiast na górę.

George wślizgnął się do pokoju, który dzielił z Emmettem, i wskoczył do łóżka, zabrawszy przedtem od Annie latarkę. Był teraz rozbudzony, więc wyciągnął swój Podręcznik użytkownika Wszechświata i otworzył go na rozdziale o tym, jak porozumiewać się z Obcymi.

PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA WSZECHŚWIATA

Nawiązanie kontaktu z Obcymi

Jeśli Obcy rzeczywiście istnieją, czy uda się nam kiedykolwiek ich spotkać?

Odległości międzygwiezdne są szalenie duże, więc nie możemy być pewni, czy takie spotkanie twarzą w twarz (zakładając, że Obcy mają twarze!) kiedykolwiek nastąpi. Jeśli nawet istoty pozaziemskie nigdy nie odwiedzą naszej planety i vice versa, nadal mamy szansę się poznać i być w stanie się z nimi porozumiewać.

Jednym ze sposobów na to jest użycie radia. W przeciwieństwie do dźwięku fale radiowe potrafią poruszać się w pustce między gwiazdami, i to z największą możliwą prędkością — prędkością światła.

Prawie pięćdziesiąt lat temu naukowcy wymyślili, co należy zrobić, aby wysłać sygnał z jednego układu gwiezdnego do drugiego. Ku ich zaskoczeniu okazało się, że taka międzygwiezdna konwersacja nie będzie wymagała zaawansowanej technologii, jaką często obserwujemy na filmach fantastycznonaukowych. Można wysłać sygnał radiowy z jednego systemu słonecznego do drugiego za pomocą sprzętu, który jesteśmy w stanie zbudować już teraz. Dlatego badacze przestali wypisywać teorie na tablicach i powiedzieli sobie: jeżeli to takie proste, to nie jest ważne, co dokładnie robią Obcy, bo z pewnością oni również wykorzystują radio do komunikowania się na duże odległości. Zdali sobie sprawę, że doskonałym pomysłem byłoby zwrócenie niektórych z naszych wielkich anten w stronę nieba, by sprawdzić, czy nie uda nam się wykryć jakichś pozaziemskich sygnałów. W końcu przechwycenie transmisji Obcych natychmiast udowodniłoby tezę, że ktoś jeszcze zamieszkuje kosmos, i nie naraziłoby Ziemi na koszty ponoszone w związku z wysyłaniem statków do odległych systemów gwiezdnych w nadziei na odkrycie zamieszkanej planety.

Niestety w ramach eksperymentu „podsłuchiwania” Obcych, znanego pod nazwą Search for Extraterrestrial Intelligence (SETI), nie wykryto jeszcze ani jednego piknięcia z kosmosu1. Wszystkie częstotliwości radiowe za każdym razem zniechęcająco milczały, pomijając szum statyczny, generowany przez takie obiekty jak kwazary (aktywne źródła promieniowania o ogromnej mocy, które stanowią centrum niektórych galaktyk) lub pulsary (szybko wirujące gwiazdy neutronowe).

Czy to oznacza, że inteligentne rasy Obcych, zdolne do zbudowania przekaźników radiowych nie istnieją? Byłby to zaskakujący wniosek, ponieważ w samej Drodze Mlecznej istnieje przynajmniej bilion planet, a we Wszechświecie znajduje się 100 miliardów innych galaktyk! Jeżeli rzeczywiście w kosmosie nie ma nikogo innego, oznaczałoby to, że jesteśmy zdumiewająco wyjątkowi i potwornie samotni.

Oczywiście naukowcy z SETI powiedzą wam, że jest zdecydowanie za wcześnie, aby wyciągać wniosek, iż człowiek nie ma żadnego towarzystwa we Wszechświecie. W końcu jeśli chcemy nasłuchiwać transmisji Obcych, nie tylko musimy wycelować nasze anteny we właściwym kierunku, ale też dostroić je w odpowiedni sposób, mieć wystarczająco czułe odbiorniki i nasłuchiwać we właściwym momencie. Praca SETI przypomina trochę poszukiwanie zakopanego skarbu bez mapy. Dlatego fakt, że do tej pory niczego jeszcze nie wykryliśmy, wcale nie jest taki dziwny. Gdybyśmy wykopali kilka dziur na plaży jednej z wysp na południowym Pacyfiku i nie znaleźli niczego poza mokrym piaskiem i krabami, wcale by to nie oznaczało, że nie ma tam żadnego zakopanego skarbu, który czeka na odkrycie.

Na szczęście nowe radioteleskopy przyspieszają nasze poszukiwania sygnałów. Bardzo możliwe, że za kilkadziesiąt lat uda nam się usłyszeć słabą transmisję z innej cywilizacji.

Co mogą nam powiedzieć Obcy? Oczywiście możemy jedynie zgadywać, ale istoty pozaziemskie z pewnością będą wiedziały jedno: że najlepiej wysłać nam długą wiadomość, ponieważ szybkie, krótkie dialogi raczej nie wchodzą w grę. Wyobraźmy sobie na przykład, że najbliższa cywilizacja Obcych zamieszkuje planetę krążącą wokół gwiazdy odległej o tysiąc lat świetlnych. Jeżeli jutro otrzymalibyśmy od nich wiadomość, oznaczałoby to, że wędrowała ona do nas przez tysiąc lat. Byłaby to zatem bardzo stara wiadomość, ale to nie szkodzi. W końcu ludzie czytają Sofoklesa albo Szekspira, a to są przecież dość stare „przekazy”, choć nadal bardzo interesujące.

Jeżeli jednak zdecydujemy się odpowiedzieć, to trzeba pamiętać, że również nasza wiadomość będzie podróżowała tysiąc lat, zanim dotrze do Obcych, a ich następny komunikat dotrze do nas po kolejnym tysiącleciu! Innymi słowy, nawet wymiana zwykłego „Halo?” i odpowiedzi Obcych „Zork?” zajęłaby dwadzieścia stuleci. I choć rozmowy przez radio jako metoda kontaktu z inną cywilizacją są o wiele prostsze niż podróż w statkach kosmicznych, wciąż będzie to bardzo „zrelaksowana” konwersacja. Obcy mogą chcieć wysłać nam całe tony informacji o sobie i swojej planecie, wiedząc, że nie będą w stanie tak po prostu pogadać z nami „o niczym”.

Ale jeśli nawet to zrobią i wyślą nam Encyklopedię Obcych, to czy będziemy w stanie ją przeczytać? W końcu — w przeciwieństwie do tego, co widzimy na filmach i w telewizji — istoty pozaziemskie nie będą mówiły płynnie po angielsku ani w żadnym innym ziemskim języku. Być może wykorzystają rysunki lub wzory matematyczne, by uczynić swój przekaz bardziej zrozumiałym. Nie dowiemy się tego jednak, dopóki nie odbierzemy obcego sygnału.

Bez względu na to, co wyślą nam Obcy, wykrycie radiowego pisku pochodzącego z odległego świata byłoby czymś niezwykłym. Wyobraźcie sobie, jak to było pięć stuleci temu, kiedy poszukiwacze odkryli po raz pierwszy, że istnieją całe kontynenty, z których istnienia nie zdawano sobie przedtem w Europie sprawy. Odkrycie Nowego Świata zmieniło wszystko.

Dzisiaj zastąpiliśmy drewniane żaglowce tamtych wczesnych badaczy gigantycznymi antenami z aluminium i stali. Któregoś dnia w niedalekiej przyszłości mogą nam one powiedzieć coś niezwykle interesującego, a mianowicie, że w bezkresnej przestrzeni kosmicznej człowiek nie jest jedynym stworzeniem obserwującym Wszechświat.

A dzisiejsza młodzież być może okaże się pokoleniem, które usłyszy ten przekaz i na niego odpowie. To również możesz być ty!

Seth

1 Zgodnie z najnowszymi doniesieniami dwukrotnie zarejestrowano krótkie, powtarzające się sygnały radiowe, pierwszy raz w 2015, drugi raz w roku 2019. Oba pochodziły z tego samego miejsca w odległej galaktyce, ale nie wiadomo jeszcze, czy zostały wysłane przez obcą inteligencję, czy też są pozostałością potężnych zjawisk astrofizycznych.

Rozdział szósty

Następnego ranka oczy same się George’owi zamykały. Czuł się dziwnie, jedząc śniadanie w czasie, kiedy zwykł siadać do lunchu. Było to jednak nic w porównaniu z rewelacjami Annie z poprzedniej nocy. Chłopiec nie miał pojęcia, co sądzić o tym wszystkim, co mu powiedziała.

Już raz jej nie uwierzył. Było to wtedy, gdy spotkał Annie po raz pierwszy i ona oznajmiła, że robi sobie wycieczki po Układzie Słonecznym. George ją wyśmiał i nazwał kłamczuchą, ale wszystko, co mówiła, w końcu okazało się prawdą. Dlatego teraz się zastanawiał, o co chodzi w tej najnowszej historii.

Martwił go fakt, że według Annie Eric nie traktował wiadomości od Obcych poważnie. Ale jeśli to oznaczało, że on sam powinien ruszyć na wyprawę w kosmos, by wszystko sprawdzić, chyba powinien uwierzyć w wersję Annie. Zrobiłby wszystko, byle jeszcze raz polecieć w przestrzeń kosmiczną, nawet po to, żeby bezowocnie poszukiwać pozaziemskich form życia.

— Pomyślałam, że pokażemy dzisiaj George’owi okolice — odezwała się nagle Susan. — Oprowadzimy go i może wybierzemy się na plażę?

Annie wyglądała na zaniepokojoną.

— Mamo! Mamy z George’em różne rzeczy do zrobienia.

— A ja muszę popracować nad swoją teorią dotyczącą paradoksu utraty informacji — powiedział kwaśno Emmett. — Nie żeby to kogokolwiek obchodziło.

— Nie bądźcie niemądrzy — powiedziała stanowczo Susan. — George przyjechał z bardzo daleka, aby się z nami zobaczyć. Nie możemy oczekiwać, że będzie całymi dniami siedział na drzewie, rozmawiając z wami... — W tym momencie zadzwonił telefon. Susan odebrała i podała George’owi słuchawkę. — To do ciebie.

— George! — dobiegł go zniekształcony trzaskami głos taty. Brzmiało to tak, jakby krzyczał z bardzo daleka. — Chciałem ci tylko powiedzieć, że dotarliśmy do Tuvalu! Za chwilę nasz statek odpłynie na atole. Jak ci leci na Florydzie?

— Dobrze — odparł chłopiec. — Jestem tu z Erikiem, Susan, Annie i jeszcze jednym chłopcem, Emmettem, który jest... — Nie zdołał dokończyć, bo połączenie zostało nagle przerwane. George oddał słuchawkę Susan.

— Jestem pewna, że twój tata jeszcze zadzwoni — zapewniła go. — Najważniejsze, że rodzice wiedzą, iż wszystko z tobą w porządku. A teraz wyjdziemy z domu i będziemy się świetnie bawić!

Annie przewróciła oczami, spoglądając na George’a, jednak nie mogli się z tego wywinąć. Rodzice dziewczynki zaplanowali, że zabiorą ich do wesołego miasteczka, na basen, do delfinarium i na plażę. Przez kilka dni Annie i George wracali do domu późnym wieczorem. Nie mieli okazji, by wydobyć Kosmosa z jego kryjówki i popracować nad nim. Poza tym z nieustannie depczącym im po piętach Emmettem nie mogli przyjrzeć się uważniej wiadomości od Obcych spisanej przez Annie. Udało im się to tylko raz, kiedy zamknęli się we dwoje w łazience i zaczęli studiować rysunki.

— No dobra, to jest osoba — powiedziała Annie. — A ta strzałka musi oznaczać, że ta osoba dokądś zmierza. Ale dokąd?

— Hmm, ten ktoś kieruje się w stronę... — zaczął George. — Serii małych punktów krążących wokół większego punktu. Wiem! Może te punkty są planetami orbitującymi wokół Słońca, które znajduje się w centrum? Strzałka wskazuje czwarty punkt, a zatem narysowana postać zmierza na czwartą planetę od Słońca, czyli...

— Na Marsa! — dokończyła Annie. — Wiedziałam! A więc jednak jest jakiś związek z Homerem. Ta wiadomość oznacza, że musimy polecieć na Marsa i...

— Ale co z całą resztą? — spytał George. — Co znaczy postać z przekreśloną strzałką?

— Może chodzi o to, co się wydarzy, jeśli ta osoba nie poleci na Marsa?

— Jeżeli tego nie zrobi. — George spojrzał na dół schematu. — Wtedy ten śmieszny patyczakowaty insekt się przewróci.

— Śmieszny patyczakowaty insekt... — powtórzyła Annie. — Może to Homer i jeśli ta osoba nie poleci na Marsa, stanie się z nim coś okropnego? Musimy tam polecieć i ocalić Homera. To bardzo ważne!

— Posłuchaj, Annie — zaczął George ze zwątpieniem w głosie. — Wiem, że twój tata martwi się z powodu Homera, ale to tylko robot. Mogą wysłać jakiegoś innego. Po prostu nie jestem przekonany, że te wiadomości są wystarczającym dowodem.

— Spójrz na ostatnią linię — powiedziała Annie nieco upiornym tonem. — I zacznij się bać.

— Jeżeli ta osoba nie poleci na Marsa i nie ocali Homera, to... — zaczął George.

— Nie będzie planety Ziemi — dokończyła Annie.

— Nie będzie planety Ziemi? — wykrzyknął chłopak.

— Nie będzie planety Ziemi — potwierdziła jego przyjaciółka. — To właśnie oznacza ta wiadomość. Musimy polecieć na Marsa i ocalić Homera, bo inaczej coś strasznego stanie się z naszą planetą.

— Musimy powiedzieć o tym twojemu tacie! — oznajmił George.

— Już próbowałam — odparła Annie. — Ale może tobie się uda.

W tym momencie rozległo się walenie do drzwi łazienki.

— Wychodzić! — wrzasnął Emmett. — Opór jest daremny!

— Czy mogę go spuścić głową w dół w toalecie? — spytała tęsknie Annie.

— Nie! — zareagował ostro George. — Nie możesz. To nie jest zły dzieciak... Jest całkiem miły, jeżeli zadasz sobie trud porozmawiania z nim...

Tymczasem Emmett znów zaczął walić w drzwi.

Wreszcie mama Annie zdecydowała, że wszyscy potrzebują wypoczynku w ciszy i spokoju, w domu. Następny dzień miał być tym najważniejszym podczas pobytu George’a w Ameryce. Eric zdobył dla wszystkich bilety na obserwację startu promu kosmicznego! Mieli pojechać na platformę startową i obejrzeć, jak potężny statek wzbija się w niebo. Nawet Emmett się podekscytował. Wciąż mamrotał pod nosem polecenia startu wahadłowca i recytował dane o prędkości orbitalnej.

George i Annie bardzo się cieszyli, ale każde z nich z innego powodu. Jego fascynowała idea ujrzenia gigantycznej rakiety, która dostarczała promowi kosmicznemu wystarczającej mocy, żeby oderwać go od Ziemi i wynieść w kosmos. W przeszłości podróżował w przestrzeni po przejściu przez portal stworzony przez Kosmosa. Teraz będzie miał okazję zobaczyć, jak zaczyna swoją podróż prawdziwy wahadłowiec!

Annie z kolei cieszyła się skrycie na sam start.

— Wszystko idzie według planu — szepnęła do George’a. — Zdemaskujemy Obcych! Tak jest!

Ku irytacji George’a nie chciała mu jednak wyjaśnić, w jaki dokładnie sposób ma zamiar to zrobić. Kiedy ją o to zapytał, spojrzała tylko gdzieś przed siebie zamyślona.

— Wszystko jest zaplanowane — odparła. — Powiem ci, kiedy przyjdzie czas. Na razie musisz to przyjąć na wiarę.

Zdenerwowało to George’a. Kiedy Annie przełączała się na tryb pełnej tajemniczości, wolał rozmawiać z Emmettem niż z nią.

Ale im bardziej dziewczynka wczuwała się w rolę tajnej agentki pracującej nad aktywnością Obcych na Ziemi, tym mocniej on się zastanawiał, co może oznaczać pozaziemska wiadomość i skąd pochodzi. Usiłował porozmawiać o tym z Erikiem, lecz wiele nie osiągnął.

— George — zaczął tata Annie cierpliwie — przykro mi, ale nie wierzę w to, że jakaś demoniczna pozaziemska forma życia robi coś złego z moim robotem albo że chce zniszczyć ziemię. Nie wierzę w to i już. Dlatego zostawmy ten temat. Mam inne rzeczy na głowie. Na przykład to, jak wysłać kolejnego robota na Marsa, żeby przejął zadania, które miał wykonać Homer. To naprawdę fatalny okres dla nas wszystkich w Światowej Agencji Kosmicznej. Nie wszyscy ludzie są tak wielkimi zwolennikami podróży w kosmos jak ty i Annie. Niektórzy nie przyjmują do wiadomości, że ma to dla nas ogromne znaczenie.

— Ale co z wynalazkami, które pojawiły się w związku z lotami w kosmos? — zaperzył się George. — Gdybyśmy nie rozpoczęli programów kosmicznych, nie mielibyśmy teraz na Ziemi bardzo wielu rzeczy.

— Poza tym — ciągnął łagodnie Eric — nawet jeśli uda mi się uruchomić Kosmosa po tym wszystkim, przez co przeszedł, nie sądzę, aby użycie portalu było bezpieczne. Co, jeśli komputer nagle padnie, gdy ktoś nadal będzie w przestrzeni kosmicznej, a my nie zdołamy ponownie go uruchomić na czas, by ocalić tę osobę? Homer to tylko robot, George. Nie jest wart takiej ceny.

— Ale co z ostatnią częścią wiadomości? — nie poddawał się chłopiec. — Z przekreśloną Ziemią?

— To prawdopodobnie dzieło jakiegoś fanatyka — odparł Eric. — Jest ich bardzo wielu, więc lepiej przestań o tym myśleć. Rozwiążę problem Homera... w jakiś sposób. A nasza planeta nie zostanie zniszczona jeszcze przez dobre kilka miliardów lat, dopóki Słońce nie zacznie umierać. Dlatego nie mamy powodów do paniki.

— Wreszcie! — zawołała Annie, kiedy jej tata udał się do pracy, mama wyszła gdzieś na chwilę, Emmett zaś wydawał się całkowicie zaabsorbowany swoim internetowym symulatorem. — Możemy popracować nad Operacją Obca Forma Życia. Nie mamy zbyt wiele czasu. I musimy naprawić Kosmosa przed jutrzejszym dniem. To niezwykle istotne. Chodź, George! — powiedziawszy to, pobiegła na górę.

KOSMICZNE WYNALAZKI

Wiele rzeczy, z których korzystamy obecnie na Ziemi, zostało udoskonalonych lub wynalezionych dzięki postępom w technologii kosmicznej. Oto niektóre z nich:

— Oczyszczacze powietrza

— Gogle narciarskie z powłoką chroniącą przed zaparowaniem

— Automatyczne pompy insulinowe

— Technologia analizy struktury kości

— Lepsze okładziny do hamulców samochodowych

— Narzędzia do operowania katarakty

— Kompozytowe kije golfowe

— Powłoki antykorozyjne

— Odkurzacz ręczny

— System przewidywania trzęsień ziemi

— Energooszczędna klimatyzacja

— Materiały ognioodporne

— Czujniki przeciwpożarowe

— Telewizory płaskoekranowe

— Opakowania produktów spożywczych

— Technologia liofilizacji

— Baterie o dużej gęstości energii

— Domowe systemy zabezpieczające/alarmowe

— Obrazowanie przy użyciu rezonansu magnetycznego

— Metody wykrywania zatrucia ołowiem

— Miniaturowe układy scalone

— Technologia redukcji hałasu

— Urządzenia mierzące poziom zanieczyszczeń

— Przenośne aparaty rentgenowskie

— Programowalne rozruszniki serca

— Odzież ochronna

— Czujniki wycieków radioaktywnych

— Mechaniczne ramiona

— Kaski amortyzujące

— Urządzenia do monitorowania kominów fabrycznych

— Systemy energii słonecznej

— Urządzenia ostrzegające przed burzami (radary Dopplera)

— Opony zimowe bez kolców

— Systemy oczyszczające wodę w basenach

— Tubki z pastą do zębów

Chłopiec poszedł za nią, burcząc coś pod nosem.

— Zamierzasz w końcu mi powiedzieć, co będziemy robić? — zażądał przed drzwiami do sypialni rodziców Annie. — Mam już dość tego twojego „tylko dla wtajemniczonych, a ty nie jesteś wtajemniczony”. Przyjechałem tutaj, bo chciałaś mojej pomocy, ale do tej pory nie powiedziałaś mi prawie nic o swoim planie.

Annie wynurzyła się z promienną twarzą z pokoju rodziców. W rękach miała metalowe pudełko.

— Przepraszam — szepnęła. — Ale nie chciałam, byś się zdradził przed Emmettem, że mamy zamiar polecieć w kosmos i walczyć z Obcymi.

— Wcale bym się nie zdradził! — George poczuł się urażony, że Annie mu nie ufa.

Dziewczynka wbiegła do swojego pokoju i postawiła metalowe pudełko na biurku.

— W środku jest Kosmos — oznajmiła. — A ja mam klucz. — Wyciągnęła kluczyk, który miała zawieszony na łańcuszku na szyi. Otworzyła pudełko i wyciągnęła z niego znajomy, płaski, srebrzysty komputer. Potem zamknęła pudełko i umieściła je z powrotem w szafie w sypialni rodziców.

— Skąd wzięłaś ten klucz? — spytał George po jej powrocie.

— Pożyczyłam — odparła tajemniczo Annie. — Po wyjęciu Kosmosa, kiedy dostałam wiadomość od Obcych, tata postanowił zamknąć go w pudełku. Ale nie zdaje sobie sprawy z tego, jaka jestem sprytna.

— Albo przebiegła — skomentował George.

— Wszystko jedno — odparła dziewczynka. — Zabierajmy się do roboty.

Otworzyła Kosmosa i włączyła go do prądu. Potem nacisnęła enter — tajny klucz do Wszechświata — ale nic się nie wydarzyło. Powtórzyła czynność, a jednak ekran pozostał całkowicie czarny.

Nagle otworzyły się drzwi do jej pokoju i ukazał się w nich czyjś nos.

— Co robicie? — spytał Emmett.

— Nic! — Annie skoczyła w górę, próbując zasłonić sobą Kosmosa, ale chłopiec zdążył już wejść do środka.

— Jeżeli mi nie powiecie, co macie zamiar zrobić z tym komputerem, poskarżę się twoim rodzicom — oświadczył przebiegle.

— Co im powiesz? — spytała Annie.

— O wszystkim, co tu robicie, a o czym nie chcecie, żebym ja ani oni się dowiedzieli.

— Ale przecież nie wiesz, co robię — odparła Annie.

— Właśnie, że tak — oświadczył Emmett. — Ten komputer to maszyna, którą uważasz za naprawdę potężną. Ta, której nie powinnaś używać sama. Przysłuchiwałem się tobie i George’owi, kiedy sądziliście, że was nie słyszę.

— Ty mała glisto! — wrzasnęła Annie i rzuciła się na Emmetta.

— Nienawidzę cię! — krzyknął chłopiec, szamocząc się z nią. — Nie chciałem tu spędzać wakacji! Miałem pojechać do Doliny Krzemowej ze swoimi rodzicami. To są najgorsze wakacje w moim życiu!

— Zamknijcie się, oboje! — krzyknął George.

Annie i Emmett przestali walczyć i spojrzeli ze zdumieniem na zazwyczaj bardzo grzecznego i łagodnego George’a.

— Posłuchajcie... — zaczął. — Zachowujecie się idiotycznie. Ty, Emmett, źle się czujesz na tych wakacjach i naprawdę się nudzisz. A przecież jesteś geniuszem komputerowym, prawda?

— Potwierdzam — odparł naburmuszony malec.

— Ty, Annie... masz problem komputerowy, którego nie jesteś w stanie rozwiązać. Dlaczego nie poprosisz Emmetta... uprzejmie... żeby zerknął na Kosmosa i sprawdził, czy nie będzie w stanie czegoś z nim zrobić? Na pewno się ucieszy z takiego zajęcia, a my będziemy mogli przestać ciągle walczyć, ok?

— Chyba tak — mruknęła niechętnie Annie.

— No dobrze — ciągnął George. — Wyjaśnij sprawę.

Dziewczynka wskazała srebrzysty laptop leżący na jej łóżku.

— To jest komputer...

— Widzę — skomentował ironicznie Emmett.

Annie brnęła dalej:

— ...który potrafi robić bardzo niezwykłe rzeczy. Na przykład otwierać portale do różnych miejsc w przestrzeni kosmicznej.

Emmett spojrzał na nią wyniośle.

— Wątpię w to.

— On naprawdę to potrafi — potwierdził George. — Ten komputer ma imię. Nazywa się Kosmos i kiedy działa, jest niesamowity. Skonstruował go Eric, ale w zeszłym roku przez pomyłkę go przepaliliśmy. Teraz Eric naprawdę potrzebuje Kosmosa, a my potrzebujemy ciebie, żebyś go uruchomił. Emmett, czy mógłbyś spróbować go naprawić?

— Muszę przynieść swój podręczny zestaw do naprawy komputerów! — Chłopiec uśmiechał się od ucha do ucha. Wybiegł z pokoju.

— On wcale nie jest taki zły — powiedział George do Annie. — Daj mu szansę.

— Tylko jedną — wymamrotała dziewczynka.

Emmett wrócił z kolekcją narzędzi, płyt kompaktowych i śrubokrętów o różnych rozmiarach. Ułożył wszystko w schludnych kupkach i zaczął pracować przy Kosmosie. A oni obserwowali go w milczeniu, dostrzegając, jak mina pewnego siebie malca powoli rzednie, w miarę jak zajmował się ich starym przyjacielem. Na jego czole pojawiła się głęboka zmarszczka.

— Rety! — zawołał. — Nigdy nie widziałem czegoś podobnego. Nie sądziłem, że ktoś skonstruuje komputer, którego nie jestem w stanie zrozumieć!

— Czy możesz go odratować? — spytała Annie szeptem.

Emmett się zadumał.

— Ten sprzęt jest super — powiedział. — A ja myślałem, że komputery kwantowe to tylko teoria. — I znów zaczął grzebać w środku, przygryzając wargę, żeby się skoncentrować.

Zza okna dobiegały głosy cykad, ale nagle doszedł do tego jeszcze inny dźwięk. Był bardzo cichy i żadne z dzieciaków nie mogło być absolutnie pewne, że go słyszało.

— Czy to nie...?

— Cii! — ucięła Annie.

I znów to usłyszeli. Bardzo ciche piknięcie. Przyjrzeli się uważniej wspaniałemu komputerowi i zauważyli, że po jednej jego stronie włączyło się małe żółte światełko. Na środku ekranu, który do tej pory był całkiem pusty, teraz pojawiła się cienka kreska.

— Emmett! — pisnęła Annie, ściskając chłopca z entuzjazmem. Ten drgnął i się skrzywił. — Dałeś radę! Spróbuję z nim teraz porozmawiać. — Nachyliła się w kierunku ekranu. — Kosmosie, proszę, wróć do nas! — powiedziała błagalnie. — Naprawdę cię potrzebujemy!

Ekran zamigotał i sczerniał. Potem jednak komputer znów piknął — raz, a potem drugi. Na środku ekranu pojawiła się kolejna kreska. Przez kilka sekund migotała niczym wijące się gryzmoły, zmieniła się w kółko, a potem zniknęła.

— To bardzo dziwne — powiedział powoli Emmett. Wprowadził jakieś polecenia, nacisnął kilka klawiszy i odchylił się do tyłu.

Rozległo się terkotanie, po czym Kosmos wreszcie przemówił:

— 1010111110000010.

George i Annie zapomnieli języka w gębie. Nigdy nie przyszłoby im do głowy, że uruchomią Kosmosa, ale nie będą w stanie go zrozumieć.

— 11000101001 — kontynuował komputer.

Annie pociągnęła Emmetta za podkoszulek.

— Co ty mu zrobiłeś? — spytała spanikowana. — Gdzie jest wiadomość od Obcych?

— Na symetryczne superstruny! — wykrzyknął Emmett. — On mówi w kodzie dwójkowym!

— Co to takiego? — spytał George.

— To pozycyjny system liczbowy, którego podstawą jest liczba dwa — wyjaśnił Emmett. — System dwójkowy jest używany przez wszystkie komputery.

George usiłował wpisać jakieś polecenie na ekranie, ale odskoczył, kiedy Kosmos zapiszczał:

— 101000101011101010100010101010101101010000010010101.

— Słucham? — spytała Annie. — Co się z nim dzieje? Dlaczego może mówić, ale my nic z tego nie rozumiemy?

— To znaczy, że ten komputer normalnie z wami rozmawia i wy go rozumiecie...? — powiedział Emmett powoli. — Teraz mówi do nas w podstawowym systemie programowania, dzięki któremu stworzono jego język komputerowy. To coś w rodzaju prajęzyka.

— 1101011! — zawył Kosmos.

— O mój Boże! — westchnęła przerażona Annie. — Czyli jest tak, jakby zmienił się w komputerowe dziecko i gaworzył coś w niemowlęcym języku?

Kosmos zagulgotał, a potem się roześmiał.

— Więc równie dobrze może teraz mówić „mama”, „tata”, „baba”? — ciągnęła Annie.

— Myślę, że masz rację. — Emmett był zbyt zajęty wpatrywaniem się w ekran, aby zauważyć, że właśnie zgodził się z Annie. — Chciałbym czegoś spróbować. Sprawdźmy, czy zna basic.

— goto goto goto goto — powiedział Kosmos.

Emmett wsunął dysk do superkomputera.

— Spróbuję zainstalować coś trudniejszego — powiedział. — I bardziej aktualnego. W tej chwili znajduje się jakby w starożytnym świecie komputerowym. Spróbuję fortran 95.

— Real. Not. End. do — odparł superkomputer.

Emmett spróbował jeszcze raz i ekran Kosmosa przygasł, a obwody zaskwierczały.

— On wręcz pochłania te dyski — powiedział chłopiec. — To przyprawia o dreszcze, co nie?

Wreszcie Kosmos przemówił w języku, który mogli zrozumieć.

SYSTEM DWÓJKOWY

Nasz zwykły system numeryczny wykorzystuje jako podstawę liczbę 10. Mamy w nim cyfry od 1 do 9, a następnie cyfra 1 przesuwa się do kolejnej „kolumny”, żeby w ten sposób pokazać jedną grupę dziesiątek. Po liczbie 99 (9 x 10 plus 9 x 1) potrzebne jest stworzenie jeszcze jednej „kolumny”, która oznacza liczbę setek (10 x 10), a potem — po liczbie 999 — następnej dla tysięcy (10 x 10 x 10). I tak dalej.

W systemie dwójkowym podstawą jest liczba 2, a nie 10, a zatem poszczególne kolumny będą reprezentować wielokrotność liczby 2, czyli 2, 4 (2 x 2), 8 (2 x 2 x 2) i tak dalej. Liczba 3 w tym systemie będzie się prezentować jako 11 (1 x 2 plus 1 x 1). Liczby od 1 do 10 będą wyglądać następująco: 1, 10, 11, 100, 101, 110, 111, 1000, 1001, 1010.

Pierwsi programiści komputerowi zdecydowali się skorzystać z systemu dwójkowego, ponieważ znacznie łatwiej jest zaprojektować obwody z dwiema pozycjami: „włączoną” i „wyłączoną”, niż takie, które mogą mieć kilka różnych stanów. Kod dwójkowy zastosowano do pierwszych komputerów dlatego, że wykorzystywały one systemy elektryczne, które rozpoznawały wyłącznie pozycję „włączoną” i „wyłączoną” — co można było przedstawić za pomocą 0 dla „wyłączonej” i 1 dla „włączonej”. W ten sposób skomplikowane obliczenia mogły zostać przetłumaczone na zerojedynkowe obwody w całym komputerze.

— Siemka.

— Kosmosie! — wykrzyknęła podekscytowana Annie. — Wróciłeś do nas. To cudownie! A teraz, proszę, otwórz dla nas portal, najszybciej jak możesz. Muszę sprawdzić...

— Nim, nim, nim — odparł Kosmos leniwie.

— Kosmosie! — zawołał George. — Wpadliśmy w poważne tarapaty i naprawdę potrzebujemy twojej pomocy.

— Spoko, robię tylko małe impro, co nie? — odparł najinteligentniejszy komputer świata.

— Co robisz? — spytał George powoli, nachylając się, żeby uważniej popatrzeć na Kosmosa.

— Ej, nie gap się na mój ekran! — wrzasnął nagle komputer. — Nie wlepiaj we mnie gał, ziom, to prywatne sprawy, co nie?

— Mamy poważny problem — spróbował znowu George.

— Zamknij się — przerwał mu komputer. — Jestem zajęty. I nie gap się na mój ekran albo co tam.

— Kosmosie... — powiedziała Annie łagodnie. — Dlaczego jesteś taki zły?

— Bo nie mam ochoty zadawać się z tymi sztywniakami — odparła maszyna. — Ale ty jesteś w porzo.

— Super! — ucieszyła się Annie. — Ale, Kosmosie, gościu, mamy tu teraz szajbę na fula. Mój tata normalnie odpala, bo ktoś ześwirował jego robota.

— Ale przekichane! — wykrzyknął Kosmos wreszcie zainteresowany.

George i Emmett przysłuchiwali się zdumieni pogawędce Annie z komputerem.

— Jesteś superanckim komputerem! Pomożesz nam się dowiedzieć, kto podwędził naszego robota?

— Jasne, żaden problem — odparł Kosmos. — Już się robi.

Zaczął terkotać i szumieć, a tymczasem Annie odwróciła się do chłopców z uśmiechem pełnym samozadowolenia.

— Powiedział, że jestem w porządku! — oznajmiła radośnie. — I zobaczcie... — westchnęła. — Oto drzwi do Wszechświata!

Z ekranu Kosmosa wystrzeliła cienka struga światła, a po przeciwnej stronie pokoju zaczęły się zarysowywać drzwi, przez które George i Annie już kiedyś wyprawili się w przestrzeń. Portal otworzył się i dzieci zobaczyły za nim ciemne niebo usiane lśniącymi gwiazdami, o wiele jaśniejszymi, niż gdyby obserwować je z Ziemi.

W polu widzenia pojawiła się Czerwona Planeta.

George ruszył w kierunku portalu, ale zanim zdołał do niego dojść, ten zatrzasnął mu się przed nosem. Na nim widniała przypięta pinezkami wielka kartka z napisem: „Nie wchodzić!”, który tworzyły wielkie, koślawe litery.

Wszyscy aż podskoczyli, kiedy za drzwiami rozległ się głośny jazgot jakieś elektronicznej muzyki.

— Annie, co się dzieje? — spytał George.

— Hmm, nie jestem pewna — odparła. — Kosmos zachowuje się trochę tak jak starsze dzieciaki z mojej szkoły w drodze do domu. To znaczy mówi tak jak oni, kiedy uważają, że są luzakami.

— Ile te dzieciaki mają lat? — spytał George.

— Och, gdzieś około czternastu, tak sądzę — odparła Annie. — Dlaczego pytasz?

George domyślił się, o co chodzi.

— Dlatego że po włączeniu Kosmos zaczął od języka „niemowlaków” — wyjaśnił. — Potem Emmett przełączył go na inny język, ale nie mógł przeprowadzić pełnej aktualizacji. Oznacza to, że w tej chwili...

— Kosmos jest nastolatkiem — dokończyła za niego Annie.

— Co na to powie twój tata? — spytał George.

— Może lepiej nie mówmy mu o tym. Przynajmniej na razie.

W tej chwili usłyszeli, że ktoś otwiera na dole drzwi wejściowe.

— Szybko! — powiedziała Annie. — Emmett, wyłącz Kosmosa.

Chłopiec zamknął maszynę, którą szybko schowali pod łóżkiem Annie, kiedy tylko usłyszeli zbliżające się kroki. Otworzywszy drzwi do pokoju dziewczynki, Eric znalazł całą trójkę siedzącą w rządku na podłodze i oglądającą książkę, którą napisał.

— Jak to miło, że się w końcu bawicie razem — zauważył.

Annie objęła Emmetta ramieniem.

— O tak — odparła. — Jesteśmy teraz przyjaciółmi, prawda? — Trąciła chłopca lekko. — Odezwij się — szepnęła mu do ucha.

— Tak, mogę to potwierdzić — odparł Emmett automatycznie. Jeszcze się nie pozbierał po zobaczeniu portalu, który stworzył Kosmos.

— Doskonale — powiedział Eric. — Widzę, że czytaliście jedną z moich książek, Wielkoskalowa struktura czasoprzestrzeni. Jak wam się podobała?

— Jest bardzo interesująca — odparł uprzejmie George, choć nie zrozumiał z niej ani słowa.

Emmett ocknął się wreszcie.

— Popełnił pan błąd na stronie sto trzydziestej szóstej — podpowiedział usłużnie.

— Doprawdy? — uśmiechnął się Eric. — Nikt przed tobą tego nie zauważył, ale to nie znaczy, że się mylisz.

— Mam pomysł, jak go można naprawić — zaoferował Emmett.

Annie jęknęła, ale George spojrzał na nią surowo.

— Chciałam powiedzieć: świetna robota, Emmett.

— No dobrze — zaczął powoli Eric. — Miałem zamiar zasugerować, byśmy poszli wszyscy na lody, ale jeśli jesteście zajęci, nie będę wam dłużej przeszkadzał...

— Lody! — Annie i George zerwali się na równe nogi.

Emmett jednak nadal siedział na łóżku, ze wzrokiem wlepionym w książkę.

— Ziemia do Emmetta! — zawołała Annie. — Lody! Wiesz, to ten zimny słodki przysmak, który dzieci tak bardzo lubią! Chodźmy na lody!

Chłopiec spojrzał na nią niepewnie.

— Na pewno chcecie, żebym z wami poszedł? — spytał.

— Tak! — odpowiedzieli równocześnie Annie i George. — Chcemy!

Rozdział siódmy

Kolejny dzień był piękny i spokojny — idealny na wyprawę w kosmos. Annie obudziła George’a i Emmetta wczesnym rankiem.

— Dzisiaj startuje wahadłowiec! — pisnęła w ucho George’owi, który tylko jęknął i odwrócił się na drugi bok. — Wstawaj! Wstawaj! — Dziewczynka ściągnęła z niego kołdrę i zaczęła z nią tańczyć po pokoju. — To najbardziej ekscytujący dzień w naszym życiu!

Emmett usiadł sztywno na swoim posłaniu.

— Jestem taki szczęśliwy, że chyba... — Wyskoczył z łóżka i pognał do łazienki.

Annie chwyciła rękę George’a i wyciągnęła go z pościeli, gdy ten usiłował oprzytomnieć. Tymczasem Emmett wrócił do pokoju, ale wyglądał dość blado.

— Drzewo! — powiedziała rozkazująco dziewczynka do nich obu. — Natychmiast! Musimy poczynić plany.

Nadal w piżamach, zeszli na parter i udali się na werandę. George wdrapał się na drzewo, a Annie zaraz za nim. Emmett stanął samotnie na dole.

— Chodź, Emmett! — powiedziała Annie. — Wdrapuj się.

— Nie mogę — odparł chłopiec żałośnie.

— Dlaczego?

— Nigdy przedtem nie wspinałem się na drzewo — przyznał. — Nie wiem, jak to zrobić.

— Och, na rany gościa! — wykrzyknęła Annie. — Co ty ze sobą robiłeś przez cały ten czas?

— Pisałem programy komputerowe — odparł smutno chłopiec. — Sam.

Annie westchnęła głośno, ale George zeskoczył z drzewa i jednym płynnym ruchem chwycił Emmetta, a potem go podsadził. On popychał z dołu, a Annie wciągała chłopca z góry i w końcu, po kilku zadrapaniach i piskach, udało się im umieścić malca na grubej gałęzi. Emmett spojrzał nerwowo w dół.

— Posłuchaj... — zaczęła Annie surowo. — Dzisiaj wszyscy przeżyjemy wielką przygodę. Będziemy dzielni, wspaniali i mam nadzieję, że ocalimy planetę Ziemię. A to oznacza, że nie będziemy płakać, narzekać ani biegać po pomoc do mojej mamy. Rozumiesz, Emmett?

Chłopiec pokiwał głową, trzymając się kurczowo gałęzi.

— Tak — odparł potulnie.

— Jesteś teraz naszym przyjacielem — powiedziała Annie. — Jeśli więc masz coś do powiedzenia, przekaż to mi lub George’owi. Nie biegaj za każdym razem do dorosłych.

— Tak, Annie — zgodził się chłopiec, uśmiechając się lekko. — Nigdy przedtem nie miałem przyjaciela.

— A teraz masz dwoje — powiedział George.

— I bardzo cię potrzebujemy — dodała Annie. — Jesteś superważny dla naszego wielkiego planu, Emmett. Nie zawiedź nas.

ZAŁOGOWE LOTY KOSMICZNE

Orzeł wylądował!

Taką wiadomość przesłał radiem 20 lipca 1969 roku amerykański astronauta Neil Armstrong z Księżyca do kontroli lotów w Houston w Teksasie. Orzeł był modułem księżycowym, który odłączył się od promu kosmicznego Columbia na orbicie okołoksiężycowej, 90 kilometrów nad powierzchnią naszego satelity. Astronauta Michael Collins pozostał na pokładzie Columbii, lądownik zaś osiadł na ziemskim satelicie w okolicy zwanej Morzem Spokoju. Ale na Księżycu nie ma wody, więc przy lądowaniu Orła nie rozległ się plusk! Neil Armstrong i Buzz Aldrin, dwaj astronauci podróżujący w lądowniku, byli pierwszymi ludźmi, którzy odwiedzili Księżyc.

Armstrong wyszedł z kapsuły lądownika jako pierwszy i stanął na powierzchni Księżyca (najpierw lewą nogą). Niedługo potem dołączył do niego Aldrin i rozejrzał się dookoła. Spojrzał na całkowicie czarne niebo, kratery uderzeniowe, warstwę pyłu księżycowego i powiedział: „Wspaniałe pustkowie”. Zgodnie z instrukcją szybko zebrali kamienie i pył księżycowy do kieszeni, żeby mieć ze sobą jakieś próbki, gdyby musieli w pośpiechu opuścić Księżyc.

W rzeczywistości obaj astronauci przebywali na powierzchni naszego satelity przez niemal jeden dzień i pokonali pieszo dystans prawie jednego kilometra. Ta niezwykła podróż misji Apollo 11 pozostaje jedną z najbardziej inspirujących wypraw w nieznane, jakich podjęła się ludzkość. Trzy kratery na północy Morza Spokoju — Collins, Armstrong i Aldrin — zostały nazwane na cześć astronautów, którzy wzięli udział w tej misji.

Spacer po Księżycu

Łącznie z załogą Apollo 11 po Księżycu miało okazję spacerować dwunastu astronautów. Każda wyprawa była pełna niebezpieczeństw, o czym przekonaliśmy się podczas misji Apollo 13 w kwietniu 1970 roku, kiedy to wybuch na pokładzie modułu serwisowego sprawił, że zarówno astronauci, jak i ludzie pracujący na Ziemi musieli podjąć bohaterskie wysiłki, żeby statek powrócił bezpiecznie na Ziemię.

Wszyscy członkowie misji Apollo — włączając w to załogę z feralnej wyprawy numer 13 — wrócili bezpiecznie do domu. Astronauci są świetnie wytrenowanymi specjalistami z zakresu awiacji, inżynierii i nauki. Wysłanie misji w kosmos i zawiadywanie nią wymaga zaangażowania ludzi z najróżniejszymi umiejętnościami. Misje Apollo — podobnie jak wszystkie inne loty kosmiczne przed i po — odbyły się wyłącznie dzięki pracy dziesiątek tysięcy osób, które zbudowały i obsługiwały skomplikowane urządzenia i oprogramowanie.

Misje Apollo przywiozły łącznie 381 kilogramów materiału księżycowego do zbadania go na Ziemi. Pozwoliło to naukowcom dużo lepiej zrozumieć Księżyc i jego związek z naszą planetą.

Ostatni lot na Księżyc odbył się podczas misji Apollo 17. Astronauci wylądowali 11 grudnia 1972 roku na wyżynie Taurus-Littrow i pozostali na Księżycu przez trzy dni. Kiedy znajdowali się w odległości 29 tysięcy kilometrów od Ziemi, wykonali zdjęcie naszej planety, całkowicie oświetlonej przez Słońce. Fotografia ta, znana pod nazwą Blue Marble, jest bodaj najbardziej rozpowszechnionym zdjęciem na świecie. Od tamtej pory żaden człowiek nie wypuścił się w kosmos na tyle daleko, żeby wykonać podobne zdjęcie Ziemi.

Pierwszy człowiek w kosmosie

Misje Apollo nie były pierwszymi, które wyniosły człowieka w kosmos. Pionierem lotów w kosmos w całej historii ludzkości był rosyjski kosmonauta Jurij Gagarin, który wszedł na orbitę okołoziemską 12 kwietnia 1961 roku na pokładzie statku kosmicznego Wostok.

Sześć tygodni po historycznym osiągnięciu Gagarina amerykański prezydent John F. Kennedy oznajmił, że zamierza wysłać człowieka na Księżyc w ciągu dziesięciu lat. Nowo powołana agencja NASA — Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej — miała na celu doprowadzić program badania kosmosu do poziomu dorównującego rosyjskiemu programowi kosmicznych lotów załogowych, choć w tamtym czasie NASA miała jedynie szesnaście minut łącznego doświadczenia w lotach kosmicznych. Rozpoczął się wyścig o to, kto pierwszy wyląduje na Księżycu!

Merkury, Gemini i spacery w przestrzeni kosmicznej

Amerykański program załogowych lotów kosmicznych Merkury został zaprojektowany z myślą o tym, by sprawdzić, czy człowiek może przetrwać w kosmosie. W 1961 roku astronauta Alan Shepard jako pierwszy Amerykanin przebywał na pokładzie statku kosmicznego na suborbitalnej wysokości przez piętnaście minut. Rok później John Glenn jako pierwszy astronauta NASA wykonał lot orbitalny wokół Ziemi.

Kolejny program NASA nosił nazwę Gemini. Był to bardzo ważny projekt, ponieważ nauczył astronautów, jak łączyć pojazdy w przestrzeni kosmicznej. Pozwolił im również przetrenować takie operacje, jak spacery kosmiczne, zwane również czynnościami pozapojazdowymi. Pierwszego wyjścia w otwartą przestrzeń kosmiczną dokonał rosyjski kosmonauta Aleksiej Leonow w 1965 roku, a mimo to Rosjanie nie zdołali dotrzeć do Księżyca. Zaszczyt ten przypadł Stanom Zjednoczonym w 1969 roku.

Pierwsze stacje kosmiczne

Kiedy zakończył się wyścig o to, kto pierwszy wyląduje na Księżycu, wielu ludzi straciło zainteresowanie programami kosmicznymi. Niemniej jednak zarówno Rosjanie, jak i Amerykanie nadal mieli dalekosiężne plany. Rosjanie pracowali nad supertajnym projektem Ałmaz, czyli Diament. Chcieli zbudować załogową stację orbitalną. Po pierwszej nieudanej próbie kolejne wersje projektu, Salut 3 i Salut 5, odniosły sukces, choć żadna z tych stacji nie przetrwała na orbicie dłużej niż rok.

Amerykanie zbudowali swoją własną wersję stacji orbitalnej — Skylab, która w 1973 roku działała przez osiem miesięcy. Na pokładzie Skylabu znajdował się teleskop do obserwacji Słońca. Astronauci przywieźli ze sobą na Ziemię fotografie naszej gwiazdy, włączając w to zdjęcia rentgenowskie rozbłysków słonecznych i ciemnych plam na Słońcu.

Uścisk dłoni w kosmosie

W tamtych czasach (w połowie lat 70.) Związek Sowiecki i Stany Zjednoczone prowadziły tak zwaną zimną wojnę. Oznaczało to, że choć nie było konfliktu zbrojnego, obie strony nie lubiły się nawzajem i sobie nie ufały. Mimo to w przestrzeni kosmicznej oba państwa zaczęły ze sobą współpracować. Dzięki programowi Sojuz–Apollo doszło w 1975 roku do pierwszego „uścisku dłoni” w kosmosie pomiędzy dwoma wrogimi supermocarstwami. Apollo, statek amerykański, połączył się na orbicie z rosyjskim statkiem Sojuzem. Amerykański i rosyjski astronauta1 — którzy na Ziemi mieliby duży problem ze spotkaniem się twarzą w twarz — podali sobie wtedy ręce w kosmosie.

Prom kosmiczny

Wahadłowiec był nowym rodzajem statku kosmicznego. W przeciwieństwie do wcześniejszych modeli mógł być wielokrotnie wykorzystywany. Był przystosowany do wynoszenia na orbitę tradycyjną rakietą, lecz jednocześnie mógł szybować lotem ślizgowym w kierunku Ziemi, ostatecznie lądując na specjalnym pasie jak samolot. Prom kosmiczny został zaprojektowany z myślą o wynoszeniu w przestrzeń kosmiczną zarówno ładunków, jak i pasażerów. Pierwszy amerykański prom kosmiczny Columbia wszedł na orbitę w 1981 roku.

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna

W 1986 roku Rosjanie umieścili na orbicie okołoziemskiej stację kosmiczną Mir, co po rosyjsku oznacza Świat lub Pokój.

Mir był pierwszą tak skomplikowaną i ogromną konstrukcją, jaka kiedykolwiek przebywała na orbicie Ziemi. Stacja została zbudowana w kosmosie, co trwało dziesięć lat. Zaprojektowano ją jako „laboratorium kosmiczne”, w którym naukowcy mogli przeprowadzać doświadczenia w warunkach niemal zerowej grawitacji. Mir miał rozmiar sześciu autobusów i przebywało w nim za jednym razem od trzech do sześciu astronautów.

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna została zmontowana w roku 1998. Okrąża nasz glob co dziewięćdziesiąt minut i jest symbolem współpracy naukowców i astronautów z wielu krajów, którzy stanowili załogi stałe i czasowe. Stacja jest obsługiwana przez prom kosmiczny NASA, rosyjski Sojuz i Automatyczne Statki Transferowe Europejskiej Agencji Kosmicznej. Załoga posiada również stałe statki ratunkowe, w razie gdyby się musiała salwować ucieczką!

Przyszłość

W 2010 roku promy kosmiczne zostały wycofane z użycia i zaopatrzenie dla Międzynarodowej Stacji Kosmicznej zaczęło być dostarczane przez rosyjskie statki Sojuz i Progress.

Amerykańska NASA pracuje nad nowym typem statku kosmicznego zwanego Orion, który ma być przeznaczony do długotrwałych załogowych misji, takich jak lot na Księżyc i możliwe, że dalej, na Czerwoną Planetę.

Rzeczywistością stał się również nowy rodzaj podróży kosmicznych. W przyszłości kosmiczni turyści będą w stanie dokonać krótkich lotów suborbitalnych2, a pewnego dnia być może polecą na wakacje na Księżycu!

— Nie zawiodę! — Malec odetchnął gwałtownie. — Absolutnie, totalnie i w ogóle was nie zawiodę!

— Fantastycznie — powiedział George. — To naprawdę świetnie, ale co dokładnie zamierzamy zrobić, Annie?

— Wybierzemy się na wielką kosmiczną wyprawę — oznajmiła dziewczynka. — Słuchajcie uważnie, zbawcy planety Ziemi. Przygotujcie się na spotkanie ze Wszechświatem. Zdradzę wam wielki plan: włożymy normalne ubrania, spakujemy Kosmosa, znajdziemy mojego tatę i pojedziemy do Światowej Agencji Kosmicznej. Tam wszystko się zacznie.

Annie wyjaśniła, że pierwszy krok ich kosmicznej podróży polega na dotarciu do wyrzutni na terenie agencji, gdzie będą mogli obserwować start promu kosmicznego.

Agencja miała swoje wydziały w kilku miejscach na terenie Stanów Zjednoczonych — każdy z nich odpowiadał za inne aspekty lotów kosmicznych. Tutaj, na Florydzie, startowały wahadłowce i sondy kosmiczne. W teksańskim Houston mieściła się kontrola lotów załogowych, która przejmowała pieczę nad statkami kosmicznymi po ich starcie. W Kalifornii zaś znajdowała się kontrola misji bezzałogowych. Czasem Eric odwiedzał te inne wydziały, ale zdecydował się osiedlić z rodziną na Florydzie, by nie musiał zbyt często podróżować.

Annie powiedziała chłopcom, że będą musieli się dostać do głównego budynku Światowej Agencji Kosmicznej i odnaleźć skafandry, które umieścił tam dla nich Eric. Dzięki nim będą mogli opuścić Ziemię, podobnie jak wahadłowiec, i wybrać się w przestrzeń. Bez skafandrów byłoby im zbyt zimno, a poza tym potrzebny jest tlen do oddychania oraz komunikatory, żeby utrzymać łączność z Kosmosem.

Problem w tym, że przedostanie się trójki dzieci do budynku agencji bez pomocy dorosłych było w zasadzie niemożliwe. Nie tylko musiałyby mieć specjalne przepustki, ale też samochód, żeby tam dotrzeć. Choć Annie i George już wcześniej byli w kosmosie, nie mieli pojęcia o tym, jak prowadzić zwykłe ziemskie auto. Potrzebowali zatem taty Annie, aby ich zawiózł w miejsce, gdzie miała się rozpocząć ich odkrywcza wyprawa. Oczywiście nie mieli zamiaru mówić Ericowi, że został mianowany ich kosmicznym taksówkarzem. Będą udawali, iż wybierają się wszyscy na całodzienną wycieczkę do Światowej Agencji Kosmicznej, a swój genialny plan wprowadzą w życie w chwili, gdy Eric spuści ich z oczu. Ale to oczywiście miało pozostać tajemnicą.

— Kiedy nikt nie będzie patrzył... — ciągnęła Annie.

— Co to znaczy „kiedy nikt nie będzie patrzył” — przerwał jej George. — Myślę, że twój tata zauważy nasze nagłe zniknięcie.

— Właśnie że nie! — powiedziała dziewczynka. — Będzie zbyt zajęty gapieniem się na statek kosmiczny na niebie. I wtedy właśnie wydam komendę do biegu. Musimy tylko znaleźć skafandry, włożyć je, włączyć Kosmosa i wyjść w przestrzeń przez portal. To dość proste — dodała. — Najlepsze plany zawsze są proste, jak mawiał Einstein.

— Myślę, że Einstein odnosił się do teorii naukowych — poprawił ją łagodnie George — a nie do dzieci latających po Układzie Słonecznym bez żadnej opieki.

— Gdyby Einstein tu teraz był, powiedziałby: „Annie Bellis, jesteś najfajniejszą dziewczyną pod słońcem” — upierała się Annie.

Twarz Emmetta spochmurniała.

— Ja też mam lecieć w kosmos? — przeraził się chłopiec. — Oczywiście bardzo chcę, ale jestem mocno uczulony i mogę...

— Nie, Emmett — odparła Annie. — Ty będziesz kontrolerem naszej podróży. Zostaniesz na Ziemi z Kosmosem i będziesz mówił, dokąd mamy lecieć. Nie musisz się więc martwić o możliwość kontaktu z kosmicznym fistaszkiem, bo to się nie stanie.

— Och... ufff — westchnął Emmett z ulgą. — Mama nigdy by mi nie darowała.

— A co my będziemy robić? — spytał George.

— Ty i ja polecimy na Marsa — oznajmiła Annie. — Prawda jest gdzieś w gwiazdach, George, i my ją odkryjemy.

Z szerokiego tarasu na dachu głównego budynku Światowej Agencji Kosmicznej George, Annie i Emmett widzieli rozległe bagna i kawałek lądu, na którym cicho i cierpliwie czekał na start wahadłowiec. Wokół niego stało rusztowanie przytrzymujące rakietę w pozycji pionowej — coś w rodzaju stalowego pajączka z mnóstwem legarów i podpór dla ogromnego statku kosmicznego. Między platformą startową a największym budynkiem, jaki George widział w swoim życiu, ciągnęły się dwie nitki torów kolejowych.

— Widzicie to miejsce? — Eric wskazał ogromne gmaszysko. — To tam prom jest szykowany do wysłania w kosmos. To hala montażowa, wystarczająco duża, by można było postawić w niej pionowo statek kosmiczny. Jest ona tak wysoka, że ma swój własny system pogody. Czasami wewnątrz tworzą się chmury.

— Czy to znaczy, że w środku może padać deszcz? — spytała Annie.

— Dokładnie tak — odpowiedział Eric. — Ludzie pracujący w tym budynku muszą nosić ze sobą parasolki! Kiedy orbiter, czyli zasadnicza część wahadłowca, jest gotowy, wywozi się go z budynku po torach w kierunku platformy startowej, gdzie jest szykowany do wystrzelenia w kosmos.

Ze swoim czarno-białym nosem zwróconym prosto w niebo orbiter wyglądał dość niepozornie przy gigantycznym pomarańczowym zbiorniku zewnętrznym paliwa, przymocowanym pod jego brzuchem. Po obu stronach do zbiornika przytwierdzone były długie białe rakiety wspomagające, które czekały na zapłon.

— Widzicie, odsunięto już ramiona rusztowania — powiedział Eric. — Oznacza to, że wszystkie luki są zamknięte i ekipa, która miała przygotować wahadłowiec do startu, opuściła tamten teren.

— Zupełnie jak w mojej grze komputerowej, która uczy ludzi sterowania promem kosmicznym — pochwalił się Emmett.

— Chciałabym w nią zagrać — odezwał się ktoś za jego plecami.

George się odwrócił i zobaczył kobietę w błękitnym kombinezonie Światowej Agencji Kosmicznej. Chłopiec wiedział, co oznacza ten strój: kobieta była prawdziwą astronautką.

— Jasne! — zawołał Emmett radośnie. — Dam pani spróbować. Jeśli przyjdzie pani dziś wieczorem do naszego domu, pokażę pani, jak to działa. Albo może innego dnia — dodał pospiesznie, widząc spojrzenie Annie. — Jesteśmy teraz trochę zajęci i nie mam zbyt dużo czasu. Mogłaby pani przyjść jutro, jeśli pani chce. To znaczy kiedy już wrócimy. Nie to, że gdzieś się wybieramy, ale... Auć!

Annie trąciła go mocno łokciem.

— Chciałem tylko być miły! — szepnął do niej. — Powiedziałaś chyba, że to dobre podejście!

— Owszem! — syknęła w odpowiedzi. — Ale zaprzyjaźnianie się z ludźmi nie oznacza, że musisz im opowiadać o wszystkich naszych zamiarach już po minucie znajomości.

— W takim razie jak się zdobywa przyjaciół? — spytał Emmett żałośnie.

— Posłuchaj, najpierw ocalmy planetę, dobrze? A jutro cię nauczę, jak się zaprzyjaźniać z ludźmi i jak to działa — obiecała Annie. — Umowa stoi?

— Umowa stoi — potwierdził z powagą Emmett. — Te wakacje zaczynają być naprawdę fajne.

— Ale czy pani nie wie już przypadkiem, jak latać wahadłowcem? — spytał George, próbując odwrócić uwagę od Emmetta. — Nie jest pani astronautką?

— Owszem, to prawda — odparła kobieta. — Jestem astronautką, tak zwaną specjalistką misji. Oznacza to, że jako naukowiec udaję się w przestrzeń kosmiczną, aby przeprowadzać doświadczenia, wykonywać spacery w próżni i pomagać w rozbudowie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Odbyłam trening sterowania statkiem kosmicznym, ale moja praca polega na czymś innym. To dowódca i pilot kierują promem i cumują go do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Moja praca rozpocznie się, kiedy już przejdziemy do samej stacji.

— Czy w czasie pobytu w stacji nie unosicie się w powietrzu? — spytała Annie.

— Tak — odparła astronautka. — To fajna zabawa, ale utrudnia wykonywanie prostych czynności, takich jak jedzenie czy picie. Musimy pić przez słomki, a żywność jest paczkowana. Otwieramy opakowanie, wyciągamy widelec i mamy nadzieję, że jedzenie pozostanie na nim i nie wybierze się na spacer po całej stacji.

— Czy bawiliście się kiedyś w bitwy na jedzenie? — zaciekawił się George. — To dopiero byłoby fajne!

— Ale jak się załatwiacie? — Emmett wyglądał na skonsternowanego. — Czy to nie jest przypadkiem bardzo skomplikowane w warunkach niskiej grawitacji?

— Emmett! — pisnęła Annie. — Bardzo za niego przepraszam — zwróciła się do astronautki. — Jest naprawdę żenujący.

— O nie! — roześmiała się kobieta. — Nie wstydź się z powodu pytań swojego brata.

Na myśl, że ktokolwiek mógłby pomyśleć, iż Emmett jest jej bratem, na twarzy Annie pojawił się wyraz szczerego przerażenia.

— Wszyscy pytają o toalety w kosmosie — ciągnęła astronautka. — I owszem, na początku dość trudno jest z nich korzystać. Musimy przejść specjalny trening, aby się tego nauczyć.

— Żeby zostać astronautą, trzeba mieć lekcje korzystania z toalety? — Emmett aż się zarumienił z zachwytu.

— To tylko jedna z wielu rzeczy, których musimy się nauczyć, żeby egzystować w kosmosie — odparła stanowczo astronautka. — Szkolimy się przez kilka lat, by dobrze wykonywać zadania podczas naszych dwutygodniowych pobytów w przestrzeni kosmicznej. Musimy wiedzieć, jak sobie radzić z nieważkością, jak sterować automatycznym wysięgnikiem wahadłowca i jak obsługiwać wszystkie jego skomplikowane elektryczne i mechaniczne urządzenia. Czy któreś z was myślało o zostaniu astronautą w dorosłym życiu?

— Być może — odparła Annie. — To zależy. Widzi pani, ja chcę być fizykiem oraz piłkarką, więc mogę nie mieć czasu na dodatkowe treningi.

— A co z wami? — astronautka zwróciła się do George’a i Emmetta. — Nie chcielibyście polecieć w kosmos?

— O tak! — powiedział George. — Pragnę tego najbardziej na świecie.

Emmett potrząsnął głową.

— Ja mam chorobę lokomocyjną.

— Wiemy — skomentowała Annie. W drodze na platformę startową chłopiec niemal zwymiotował jej do plecaka. Tego samego, w którym schowała Kosmosa. Musiała zabrać plecak Emmettowi i wypchnąć mu głowę za okno samochodu, aby zapobiec katastrofie, ale nawet wtedy nie było to przyjemne.

Obok nich pojawił się zaniepokojony Eric.

— Dzień dobry! — powiedział do astronautki. — Jestem Eric... Eric Bellis z Marsjańskiego Laboratorium Naukowego.

— Słynny Eric! — wykrzyknęła kobieta. — Mam na imię Jenna. Od wieków chciałam pana poznać. Pana badania nad życiem we Wszechświecie są fantastyczne. Wszyscy jesteśmy bardzo podekscytowani tym, co Homer może znaleźć na Marsie. Nie możemy się doczekać wyników!

— No cóż... — Eric zmarszczył czoło. — Hmm, tak, my... też jesteśmy podekscytowani — powiedział, choć ton jego głosu świadczył o czymś zupełnie przeciwnym. — Widzę, że poznała pani dzieci. — Bawił się swoim pagerem, który miał go powiadomić, gdyby działo się coś ważnego, na Ziemi lub na Marsie.

— Tak. Cała trójka jest pana?

— O nie. Tylko Annie, ta mała blondynka. Reszta jakoś się przyplątała — powiedział Eric z uśmiechem. — To przyjaciele mojej córki, George i Emmett.

Nagle pager zaczął szaleńczo piszczeć w jego dłoni.

— Och, na zapadające się gwiazdy! — mruknął do siebie i spojrzał na Jennę. — Otrzymałem sygnał alarmowy. Muszę natychmiast pójść do pomieszczenia kontrolnego.

— Może pan zostawić dzieci ze mną — odparła astronautka. — Jestem pewna, że nic się im nie stanie. — Annie, George i Emmett zaszurali nogami z minami winowajców. — Może mi pan wysłać wiadomość na pagera, kiedy pan skończy — ciągnęła wesoło Jenna. — Powiem, skąd można będzie odebrać dzieci.

— Dziękuję — powiedział Eric i puścił się biegiem w dół schodów.

Kiedy zniknął im z oczu, zegar ścienny, który odmierzał czas dzielący ich od startu, znów podjął wędrówkę. Niekiedy się zatrzymywał, aby pozwolić na więcej testów. Sprawdzano wszystko, od systemów startowych wahadłowca, przez komputery w orbiterze, do pogody w różnych miejscach na Ziemi. Kiedy każdy element został już sprawdzony i wszyscy byli zadowoleni z rezultatów, zegar znów się włączył. Tym razem już tylko sekundy dzieliły ich od startu. George chwycił dłoń Annie, a pozostali zaczęli głośno odliczać.

— Pięć... cztery... trzy... dwa... jeden!

George i Annie najpierw zobaczyli ogromną chmurę kurzu przy ogonie statku, rozchodzącą się na boki w postaci powolnych, obłych, gęstych fałd szarawej bieli, a kiedy wahadłowiec oderwał się od ziemi, ujrzeli jaskrawe światło pod jego ogonem. Statek sunął w górę jak prowadzony po niewidocznym sznurku. Światło pod nim było tak jasne, jakby nagle rozwarło się niebo, ujawniając anioła lub jakąś inną nieziemską istotę. Statek wspinał się coraz wyżej i wyżej. Potężny ciąg popychał go do góry.

— Jest strasznie cicho — szepnął do Annie George. — Statek nie wydaje żadnych odgłosów.

I rzeczywiście, do tej pory wahadłowiec wydawał się rozpoczynać swoją kosmiczną podróż w całkowitej ciszy, zupełnie jakby obserwowali wszystko na ekranie telewizora z wyłączonym głośnikiem. Kilka sekund później dotarł do nich hałas, który pokonał kilkukilometrową odległość dzielącą ich od platformy. Najpierw usłyszeli dziwne skwierczenie, a potem uderzył w nich z pełną mocą huk, który niemal całkowicie ich pochłonął. Był tak głośny, że zablokował wszelkie inne doznania. Poczuli łomotanie w piersiach, tak intensywne, że wydawało im się, iż fala dźwięku zaraz ich powali na ziemię.

JAK DŹWIĘK PODRÓŻUJE W PRZESTRZENI

— Na Ziemi atomy skupiają się bardzo blisko siebie i nieustannie się potrącają. — Jeśli jeden atom zostanie szturchnięty przez drugi, sam uderza w następny atom i tak dalej. Zatem to pierwsze „trącenie” rozchodzi się, przekazywane przez masę atomów. Wiele malutkich „trąceń” może stworzyć strumień wibracji przechodzącej przez dany materiał. Powietrze otaczające powierzchnię Ziemi składa się z dużej ilości atomów gazu i cząsteczek, które co chwila się zderzają i odskakują od siebie. Dzięki temu przenosi ono drgania, podobnie jak morze, skały pod naszymi stopami i otaczające nas obiekty. Odpowiedniego rodzaju wibracje są w stanie wywołać w naszych uszach wrażenia słuchowe.

— Podróż fali dźwiękowej przez dany materiał wymaga czasu, ponieważ kolejne atomy muszą przekazać drgania swoim sąsiadom. Długość tej podróży zależy od tego, jak bardzo atomy mogą na siebie oddziaływać. To z kolei jest związane z rodzajem materiału oraz innymi czynnikami, takimi jak temperatura. W powietrzu dźwięk rozchodzi się z prędkością około 330 metrów na sekundę, około miliona razy wolniej niż światło. Dlatego światło wygenerowane w momencie startu promu kosmicznego jest niemal natychmiast widziane przez obserwatorów, podczas gdy dźwięk wytworzony w tym samym momencie dociera do nich z opóźnieniem. Na tej samej zasadzie w czasie burzy błyskawica zawsze pojawia się przed grzmotem, który jest niczym innym jak „trącaniem” cząsteczek powietrza przez nagłe, intensywne wyładowanie elektryczne. W oceanie dźwięk rozchodzi się niemal pięciokrotnie szybciej niż w powietrzu.

— W przestrzeni kosmicznej wszystko przebiega inaczej. W pustce między gwiazdami atomy są rozsiane bardzo rzadko, więc nie mają sąsiada, którego mogłyby „potrącić”. Oczywiście, jeśli w statku kosmicznym znajduje się powietrze, dźwięk będzie się w nim rozchodził jak zwykle. Mały okruch skalny uderzający w kadłub statku od zewnątrz wywoła drgania w materiale kadłuba, które zostaną następnie przekazane cząsteczkom powietrza w kabinie. Dlatego znajdując się w środku, możemy usłyszeć to uderzenie. Jednak dźwięki wygenerowane na planecie lub w innym statku kosmicznym się nie rozejdą, chyba że ktoś przekształci je w fale radiowe (które są jak światło i nie potrzebują żadnego materiału do przenoszenia ich energii na odległość), a my użyjemy odbiornika radiowego, aby zmienić je z powrotem w dźwięk, już wewnątrz naszego statku kosmicznego.

— Istnieją również naturalne fale radiowe podróżujące w przestrzeni kosmicznej, wyemitowane przez gwiazdy i odległe galaktyki. Radioastronomowie badają te fale w taki sam sposób, w jaki inni astronomowie robią to ze światłem widzialnym, które dociera do nas z kosmosu. Ponieważ fale radiowe są niewidzialne, a my jesteśmy przyzwyczajeni do przekształcania ich w fale dźwiękowe za pomocą radioodbiorników, często mówi się o radioastronomii jako o „słuchaniu”, a nie „obserwowaniu”. Niemniej jednak radioastronomowie i klasyczni astronomowie robią to samo: studiują fale elektromagnetyczne pochodzące z kosmosu. W przestrzeni kosmicznej tak naprawdę nie słychać żadnych dźwięków.

Ryk silników przeniknął ich ciała, kiedy statek kosmiczny zmienił trajektorię; leciał teraz po łuku i zostawiał za sobą smugę białego dymu. Przyglądając się lecącemu w górę wahadłowcowi, zauważyli białe pierzaste chmury, które się formowały na tle błękitnego nieba.

— Wyglądają tak, jakby układały się w serce — powiedziała Annie marzycielsko. — Jakby chciały powiedzieć: „Od wahadłowca z wyrazami miłości”.

Jednak szybko otrząsnęła się z zamyślenia. Nadeszła pora, by działać. Rozejrzała się wokół i zobaczyła, że dorośli nadal wpatrują się w niebo. Chwyciła dłonie George’a i Emmetta.

— No dobrze, teraz zacznę odliczać, a potem biegniemy! — powiedziała. — Gotowi? Pięć, cztery, trzy, dwa, jeden...

1 Byli to Aleksiej Leonow i Thomas Stafford, dowódcy załóg.

2 Pierwszy kosmiczny turysta zagościł w Międzynarodowej Stacji Kosmicznej w 2001 roku, od tego czasu przebywało tam jeszcze turystycznie sześć osób.

Rozdział ósmy

Statek kosmiczny rozpłynął się już na niebie. Dzieci również zniknęły na klatce schodowej, którą zszedł Eric. Znalazły się w ogromnym budynku z długimi korytarzami prowadzącymi w różne strony.

— Myślę, że musimy iść w tę stronę. — Annie nie wydawała się zbyt pewna tego, co mówi. Pobiegli za nią korytarzem, mijając po drodze oprawione w ramki zdjęcia astronautów i wykonane przez ich dzieci rysunki upamiętniające każdą misję kosmiczną.

— Hmm, spróbujmy przejść przez te drzwi. — Annie naparła na nie mocno i wszyscy wpadli do wielkiego pokoju, wypełnionego gigantycznymi maszynami.

— Oj! — Dziewczynka wycofała się szybko, następując na nogi stojącym tuż za nią George’owi i Emmettowi. — To jednak nie te drzwi.

— Czy ty w ogóle wiesz, w którą stronę powinniśmy pójść? — spytał George.

— Oczywiście, że tak! — naburmuszyła się Annie. — Tylko trochę mi się pomieszało, bo wszystko tutaj wygląda tak samo. Musimy się dostać do „czystego pokoju”. To tam znajdują się skafandry. Chodźmy w tę stronę.

George poważnie się zaniepokoił myślą, że Annie mogłaby go prowadzić przez Układ Słoneczny. Skoro nie umiała znaleźć drogi w budynku Światowej Agencji Kosmicznej, którą, jak twierdziła, odwiedzała już wiele razy, czy można jej było zaufać podczas wyprawy na Marsa i z powrotem?

Ale Annie się nie zniechęcała. Zaciągnęła ich w kierunku kolejnych drzwi i szybko je otworzyła. Pokój za nimi był pogrążony w ciemności, z wyjątkiem rozświetlonego ekranu z przodu, przy którym jakiś mężczyzna wskazywał zdjęcie Saturna.

— Widać więc wyraźnie, że pierścienie Saturna zbudowane są z pyłu i okruchów skalnych krążących wokół tego gazowego olbrzyma — powiedział.

George przypomniał sobie o małym kamyku z Saturna, który schował do kieszeni, kiedy razem z Annie podróżowali na komecie przez Układ Słoneczny. Niestety, nauczyciel w szkole chłopca uznał cenną pamiątkę za garść zwykłego kurzu i kazał ją wyrzucić do kosza. „Gdyby tylko!”, pomyślał George. Gdyby tylko udało mu się przynieść ten kamień tutaj. Ileż informacji na temat Wszechświata mogliby uzyskać dzięki temu kawałkowi odległej planety.

Podeszli do drzwi z napisem komety, lecz te były zamknięte na klucz.

— Ping-pong! — dobiegł do nich dźwięk z plecaka Annie. Kosmos najwyraźniej sam postanowił się włączyć.

— Kosmosie! Musisz być cicho! — upomniał go George. — Usiłujemy znaleźć „czysty pokój” i nie chcemy, by ktokolwiek nas zauważył.

— Uważasz, że mnie to wzrusza? — usłyszał odpowiedź. — Co? Co?

— Och, ucisz się! — powiedział chłopiec niecierpliwie.

— Chcesz ze mną zatańczyć? — zafałszował Kosmos.

— Oczywiście, że nie. Jesteś komputerem — odparł George. — Dlaczego miałbym tego chcieć?

— Czujesz mnie, gościu?

— Ucisz go, Emmett! — rozkazała Annie.

— Właściwie to lepiej zostawić go włączonego — rzekł chłopiec. — Jeśli go teraz wyłączę, a potem będziemy musieli go szybko uruchomić, możemy mieć dużo więcej problemów.

— Tutaj! — George dostrzegł parę ogromnych drzwi, na których napisano czysty pokój. — To tutaj znajdują się skafandry?

— Tak jest! — ucieszyła się Annie. — Teraz już pamiętam. Nigdy nie byłam w środku, ale to w tym pomieszczeniu trzymają wszystkie urządzenia, które mają być wysłane w kosmos. Jest tu bardzo sterylnie, żeby żadne bakterie i inne takie świństwa nie przedostały się z Ziemi w przestrzeń kosmiczną.

— O tak — wtrącił się Emmett uczonym głosem. — To bardzo ważne, aby mikroby nie zabrały się w kosmos z żadnymi maszynami. Inaczej skąd mielibyśmy pewność, że udało nam się znaleźć w kosmosie dowód na istnienie życia, jeśli byłby to zwykły odcisk palca, zostawiony przez nas samych?

Annie podbiegła do dwuskrzydłowych drzwi.

— Chodźcie za mną! Większość ludzi powinna być teraz na górze i oglądać start.

Kiedy przechodzili przez drzwi, spodziewali się znaleźć od razu w „czystym pokoju”, ale czekała ich niespodzianka. Okazało się, że stoją na poruszającej się taśmie transportowej. Ze wszystkich stron zaczęły dmuchać na nich silne strumienie powietrza. Potem z sufitu zjechały szczotki i wszyscy zostali spryskani jakimś płynem, a potem wytarci wielką szmatą.

— Co się dzieje? — wrzasnął George.

— Jesteśmy oczyszczani — odkrzyknęła Annie.

— Kurczę! — ryknął Kosmos. — Zapaskudzą mi porty!

George obserwował, jak para automatycznych ramion chwyta stojącą przed nim Annie, wstawia ją w jednoczęściowy biały skafander, nakłada jej na głowę jakieś okrycie, na twarz maskę, na dłonie zaś — parę rękawiczek. Zanim zdążył cokolwiek powiedzieć, dziewczynka przejechała na ruchomym chodniku przez następne drzwi. Przyszła kolej na niego samego, a potem na Emmetta. Maszyna odziała ich podobnie jak Annie i wypchnęła za kolejne drzwi, gdzie stanęli, mrugając, porażeni przez otaczającą ich niesamowitą biel.

„To tak, jakby się znaleźć w środku czyichś idealnie białych zębów”, pomyślał George. Po jednej stronie dostrzegł coś, co wyglądało na skonstruowanego częściowo robota, po drugiej zaś — połowę satelity. Wszystko lśniło niezwykłym blaskiem. Nawet powietrze wydawało się jakby rzadsze i bardziej przejrzyste niż zwykle. Na ścianie widniał napis: „350”.

— To liczba cząsteczek w powietrzu — szepnął Emmett zza maski. — Nie jest to najczystszy „czysty pokój”. Mają tutaj wskaźnik równy 350. Oznacza to, że na każdy litr powietrza przypada nie więcej niż 350 cząsteczek większych niż pół mikrona! A mikron to jedna milionowa metra.

— Czy jest tu wystarczająco czysto, żeby wybrać się stąd na Marsa? — spytał George. — Co, jeśli zawleczemy tam ze sobą coś z Ziemi, a potem Homer to znajdzie? Czy nie zakłóci to całego programu badawczego?

— Teoretycznie tak. — Emmett wydawał się dużo bardziej pewny siebie, gdy rozmawiali na temat, w którym był ekspertem. — Zależy to jednak od tego, czy: a) zdołamy uruchomić Kosmosa, b) uda się wam dotrzeć do Marsa i c) wiadomość od Obcych, którą dostała Annie, jest rzeczywiście groźbą zniszczenia Ziemi. Jeśli Annie ma rację, a muszę tu zauważyć, że prawdopodobieństwo tego jest bardzo małe, to gdybyście nie dotarli na Marsa, na Ziemi i tak nie byłoby żadnego życia, więc sprawa nie miałaby znaczenia.

Dziewczynka znalazła w rogu pomieszczenia kilka skafandrów, były one jednak jaskrawopomarańczowe i w niczym nie przypominały tych, które — jak pamiętał George — wykorzystali podczas poprzedniej podróży po Wszechświecie.

— To nie nasze skafandry! — Annie była zawiedziona. — Tych kombinezonów używa się na promach kosmicznych. Różnią się od tych, które mieliśmy z tatą. — Zaczęła grzebać dalej. — Tata powiedział mi, że zostawi je tutaj, aby były bezpieczne. A kiedy spytałam, co będzie, jeśli ktoś je zabierze przez pomyłkę, stwierdził, że to się nie zdarzy, bo oznaczył je jako skafandry prototypowe, których nie można używać do misji załogowych.

Emmett zdzierał plastikowy pokrowiec, który maszyna przy wejściu umieściła na plecaku Annie. Wyłowił ze środka Kosmosa i jasnożółtą książkę Podręcznik użytkownika Wszechświata.

— No dobra, mały komputerku. — Zgiął i rozprostował palce. — Operacja Obca Forma Życia jest w toku. Dokąd, dowódco George’u?

— Sprawdź, czy udałoby ci się skłonić go do otwarcia portalu — polecił George. — Musimy dostać się na Marsa, a konkretnie w okolice jego bieguna północnego. Stacja docelowa: Homer!

— Bingo! — wykrzyknęła Annie. — Znalazłam skafandry! — Pojawiła się z naręczem białych kombinezonów zapakowanych w plastik, na którym napisano prototyp — nie używać! Dziewczynka rzuciła jeden z nich George’owi. — Zdejmij maskę i włóż to na strój ochronny.

Oboje zerwali opakowanie ze skafandrów, po czym zaczęli nakładać ciężkie stroje kosmiczne.

Tymczasem Emmett przywołał na ekran komputera kilka zdjęć Marsa, powiększając je coraz bardziej i bardziej. Jednak sam Kosmos zachowywał się dziwnie cicho.

— Dlaczego on jest taki milczący? — spytał George.

— Wpadłem na genialny pomysł — oświadczył Emmett. — Wyciszyłem go.

Podkręcił głośność i natychmiast usłyszeli marudzenie Kosmosa:

— Nikomu na mnie nie zależy. Nikt mnie nie rozumie. Nikt nie chce wiedzieć, jak się czuję.

Chłopiec znów wyciszył dźwięk.

— Musimy być w stanie komunikować się z komputerem, kiedy będziemy w przestrzeni — ostrzegła Annie. — Już raz utknęliśmy w kosmosie i to mi wystarczy. Czy damy sobie z nim radę?

Emmett podkręcił głośność.

— Słyszę tylko: zrób to, zrób tamto — narzekał Kosmos. — A ja chcę dać wyraz swojej osobowości.

— Kosmosie, mam pomysł, jak mógłbyś nam zademonstrować to, co czujesz.

— Założę się, że mam otworzyć portal, byście mogli przez niego przejść — mruknęła posępnie maszyna.

— To prawda — odparł George. — Problem w tym, że tak naprawdę nie wolno nam tego robić. Jeżeli nas przyłapią, będziemy mieli straszne kłopoty.

— Ekstra — ożywił się Kosmos. — Czyli to będzie jakby czaderska sprawa, co?

— Hmm, tak — odpowiedział George. — Ale potrzebujemy twojej pomocy. Musisz się nami opiekować podczas naszego pobytu na Marsie. Ty również, Emmett. Gdy będziemy zmuszeni szybko się stamtąd wydostać, powinniście nas natychmiast zabrać.

— Ale jeśli wyślecie mi wiadomość z Marsa, czy nie dotrze ona do mnie z opóźnieniem? — spytał Emmett. — Przecież pokonanie odległości między tą planetą a Ziemią zajmuje światłu cztery minuty i dwadzieścia sekund. A w przypadku gdy Mars znajduje się po drugiej stronie Słońca, ten czas wydłuża się do dwudziestu dwóch minut. Zanim więc coś do mnie powiecie, a ja udzielę odpowiedzi, minie osiem minut i czterdzieści sekund... albo czterdzieści cztery minuty. Wtedy może już być za późno.

— Nie. Kosmos ma komunikator do rozmów na bieżąco — powiedziała Annie. — Usłyszysz nas i będziesz mógł natychmiast odpowiedzieć.

— Rany! To jakaś niesamowita fizyka! — Emmett był pod wrażeniem.

— Oczywiście pod warunkiem, że Kosmos nie wymięknie i nam pomoże... — dodała Annie.

— Dobrze! Już się robi! — odparł komputer, a z jego ekranu wystrzelił cienki promień światła i na środku „czystego pokoju” pojawił się zarys drzwi, które następnie się otworzyły.

Za nimi dzieci dostrzegły czerwonawą planetę z dużą ciemną plamą pośrodku po lewej stronie.

— Zbliżamy się do Marsa — oznajmił Emmett, gdy planeta robiła się coraz większa, lśniąc jasno na tle czarnego nieba. — Widzicie tę ciemną plamę? To Syrtis Major, ogromny obszar czarnej, przewianej wiatrami wulkanicznej równiny, tak wielkiej, że jest znana nauce od chwili, gdy w XVII wieku został zwrócony w stronę Marsa pierwszy teleskop. Lodowa czapa na biegunie południowym jest bardzo duża i widoczna z Ziemi o tej porze roku. Jasna formacja poniżej środka to Hellas Basin, największy potwierdzony krater uderzeniowy na Marsie, uformowany na skutek zderzenia z asteroidą lub kometą. Ma średnicę około 2200 kilometrów. Cztery punkty widoczne w rejonie równika to chmury lodowych kryształów wodnych nad czterema największymi wulkanami w Tharsis.

— Skąd o tym wszystkim wiesz? — spytał George dziwnym głosem, zniekształconym przez głośnik komunikatora w hełmie, który właśnie włożył.

— W zasadzie to z ekranu Kosmosa — wyjaśnił Emmet niemal przepraszająco. — Podaje mi właśnie odczyty warunków na Marsie, żeby sprawdzić, czy możecie tam bezpiecznie wylądować. A przy okazji raczy mnie również turystycznymi ciekawostkami. Tu jest napisane, że odwiedzający tę planetę powinni pamiętać, iż warunki grawitacyjne będą się tam znacznie różnić od tych, do których przywykliśmy. Będziecie ważyć o połowę mniej niż na Ziemi, więc przygotujcie się na skakanie.

— Czy Kosmos powiedział ci, jaka panuje tam pogoda? — spytała Annie przez komunikator. Wydawała się nieco zdenerwowana.

— Spójrzmy... Oto dzisiejsza prognoza dla obszaru bieguna północnego na Marsie: Dzień będzie w większości bezchmurny, z przeciętną temperaturą utrzymującą się na poziomie minus 60 stopni Celsjusza. Prawdopodobieństwo wystąpienia burz z lodu wodnego na tym obszarze jest bardzo małe. Należy jednak pamiętać, że w centralnym regionie planety mogą się utworzyć burze pyłowe, które pochłaniają całą planetę. Muszę to monitorować. Tutaj jest napisane, że burze pyłowe są częste o tej porze roku i mogą się rozprzestrzeniać bardzo szybko.

Portal zbliżał się coraz bardziej do Marsa, przechodząc przez cienką warstwę atmosfery i zmierzając w kierunku kamienistej powierzchni.

George i Annie stanęli na progu, trzymali się za ręce odziane w grube kosmiczne rękawice. Zbiorniki z tlenem były włączone, podobnie jak komunikatory.

— Jesteś gotowy? — spytała dziewczynka, gdy byli już zaledwie kilka metrów nad powierzchnią. — Pięć, cztery, trzy, dwa, jeden... Skacz!

Zniknęli za drzwiami portalu i znaleźli się na Marsie — planecie, na której nie stanęła jeszcze ludzka stopa.

Emmett zobaczył, jak George i Annie znikają, a potem, zanim drzwi zamknęły się z trzaskiem, przez portal przedostał się do środka mały kłąb czerwonych marsjańskich okruchów.

Chłopiec usiłował uchwycić nieco pyłu, który płynął przez nadzwyczaj czyste powietrze, jednak ten został szybko wessany i przepuszczony przez liczne filtry znajdujące się w pokoju, zaprojektowane z myślą o tym, by natychmiast usuwać wszelkie zanieczyszczenia. Podobnie jak Annie i George, marsjański pył całkiem się ulotnił, tymczasem Emmett został w ogromnym pomieszczeniu sam na sam z Kosmosem. Chłopiec rozglądał się wokół przez kilka minut, aż wreszcie wziął do ręki Podręcznik użytkownika Wszechświata.

W spisie treści odnalazł Marsa i otworzył książkę na odpowiedniej stronie.

— Czy życie narodziło się na Marsie? — przeczytał.

PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA WSZECHŚWIATA

CZY ŻYCIE NARODZIŁO SIĘ NA MARSIE?

Gdzie i kiedy zaczęło się życie, które znamy? Czy stało się to na Ziemi? A może przybyło do nas z Marsa?

Przez wiele stuleci większość ludzi wierzyła, że istoty ludzkie i inne gatunki są obecne na Ziemi od zarania dziejów. Nasza planeta uważana była w zasadzie za cały istniejący fizycznie świat, kreacja zaś została opisana jako dość nagłe wydarzenie — podobnie jak Wielki Wybuch, w który w dzisiejszych czasach wierzy większość naukowców. Takiej teorii uczono w opowieściach o stworzeniu, na przykład w Genesis — pierwszej księdze Biblii. Inne kultury na świecie posiadały podobne historie opowiadające o narodzinach życia.

Choć niektórzy astronomowie już w zamierzchłych czasach myśleli o bezkresnej przestrzeni kosmicznej, zaczęli ją studiować dopiero wtedy, gdy Galileusz (1564–1642) zbudował jeden z pierwszych na Ziemi teleskopów. Jego odkrycia pokazały, że uniwersum zawiera wiele innych światów, których część mogła być zamieszkana podobnie jak nasza planeta. Ogrom Wszechświata — i dowód na to, że jego powstanie musiało nastąpić długo przed pojawieniem się na scenie naszego gatunku — był przez długi czas odrzucany, aż do epoki zwanej oświeceniem. Oświecenie zaczęło się w XVIII wieku. Pojawiło się wtedy wiele wynalazków, takich jak balony wodorowe czy silniki napędzane parą. Wynalazki te zainicjowały rewolucję technologiczną i przemysłową kolejnego stulecia. Prowadzone w tym twórczym okresie badania skał osadowych w płytkich morzach dały geologom pewność, że procesy te musiały zachodzić nie tylko przez tysiące czy nawet miliony, ale przez miliardy lat — które nazywamy gigalatami.

Współcześni geofizycy uważają, że nasza planeta — i cały Układ Słoneczny — została uformowana około 4,6 gigaroku temu, kiedy Wszechświat — w tej chwili liczący sobie około 14 gigalat — sam skończył dopiero 9 gigalat.

Rasa ludzka prawdopodobnie rozprzestrzeniła się z Afryki na wszystkie kontynenty około 50 tysięcy lat temu, ale współczesna archeologia wykazała jednoznacznie, że dopiero około 6 tysięcy lat temu wczesne wspólnoty ludzkie zaczęły budować to, co nazywamy cywilizacją — ekonomiczne systemy, w których istnieje wymiana różnych rodzajów dóbr. Bardzo ważnym czynnikiem w każdej cywilizacji jest przepływ nie tylko dóbr materialnych, ale też informacji. W jaki jednak sposób owa informacja była przechowywana i rozpowszechniana? Ludzie potrzebowali odpowiednich mechanizmów do jej utrwalania.

Przed wynalezieniem papieru i atramentu jedną z najwcześniejszych metod było zapisywanie znaków na glinianych tabliczkach — odległych przodkach komputerowych kart pamięci. Zbieranie i dzielenie się wiedzą, zwłaszcza tą, którą nazywamy teraz naukową, stało się celem samym w sobie.

Stosunkowo niedawne pojawienie się cywilizacji było oczywiście związane z fenomenem inteligentnego życia, czyli pojawieniem się istot ze świadomością swojego istnienia wystarczającą do tego, aby mogły same rozpoznać się w lustrze. Istnieje kilka znanych przykładów takich stworzeń na Ziemi: słonie, delfiny i oczywiście antropoidy, czyli grupa, do której zaliczają się szympansy i inne małpy człekokształtne, Neandertalczycy i człowiek współczesny, jak my. Do tej pory nie zdołaliśmy wykryć żadnych śladów istnienia inteligentnego życia pozaziemskiego.

Jak te inteligentne formy życia w ogóle pojawiły się na Ziemi? Skamieliny sugerują, że współczesne rośliny i zwierzęta mogą się wywodzić z innych form życia obecnych na naszej planecie już wcześniej. Ludziom nie mieściło się w głowie, dlaczego różne gatunki są tak doskonale przystosowane do życia, jeśli nie zostały stworzone z rozmysłem. Idea ciągłej ewolucji zaczęła być powszechnie akceptowana dopiero od 1859 roku, kiedy to Karol Darwin wyjaśnił zasadę dostosowywania się do warunków dzięki doborowi naturalnemu. Zrozumienie, jak ta zasada tak naprawdę działa, stało się możliwe dopiero niedawno, w późnych latach 50. XX wieku, po odkryciu przez Jamesa Watsona i Francisa Cricka struktury DNA.

To współczesne, oparte na DNA zrozumienie procesów ewolucyjnych jest potwierdzane przez rosnący zbiór skamieniałości. Problem w tym, że kolekcja ta nie sięga zbyt daleko wstecz — zaledwie niecały gigarok, co stanowi ułamek całkowitego wieku Ziemi.

Pierwsze proste żywe organizmy rozwinęły się przed okresem kambru. Widzimy teraz dość wyraźnie, jak (choć wciąż nie jesteśmy pewni dlaczego) współczesne inteligentne formy życia wyewoluowały z tych pierwotnych organizmów w ciągu ostatnich 500 milionów lat. Nie dysponujemy jednak żadnymi wskazówki co do tego, w jaki sposób te prekambryjskie istoty w ogóle pojawiły się na Ziemi.

Chodzi o to, że dopiero w kambrze pojawiły się duże organizmy z wapiennymi szkieletami, które łatwo zmieniały się w skamieliny. Natomiast ich najwięksi protoplaści prawdopodobnie nie mieli żadnego szkieletu, a jedynie miękkie ciała (jak współczesne meduzy). Jeszcze wcześniej jedynymi formami życia były prawdopodobnie mikroskopijne organizmy jednokomórkowe, które oczywiście nie zostawiły po sobie wyraźnych śladów w postaci skamielin.

Jeśli cofniemy się jeszcze dalej w czasie, stanie się oczywiste, że ewolucja musiała być bardzo powolnym — i niełatwym w osiągnięciu — procesem. Nawet jeśli sprzyjające środowiskowo planety były w miarę często spotykane we Wszechświecie, prawdopodobieństwo powstania na którejkolwiek z nich zaawansowanych form życia byłoby bardzo niewielkie. Innymi słowy, taki proces mógłby zajść jedynie na bardzo małym procencie „przyjaznych” planet. Ta, na której my żyjemy, musiała być jednym z owych bardzo rzadkich przypadków, a i tak wszystko mogło pójść bardzo źle. Astrofizycy stworzyli równanie znane pod nazwą zbieżność wieku słonecznego, które wykazuje, że w czasie potrzebnym do tego, aby na Ziemi wyewoluowało inteligentne życie, nasze Słońce zużyło już większość zapasów paliwa w postaci wodoru. Mówiąc w skrócie, gdyby proces ewolucyjny był choć odrobinę powolniejszy, nie pojawilibyśmy się na Ziemi przed całkowitym wypaleniem się Słońca!

Zatem które etapy ewolucji byłyby najtrudniejsze do osiągnięcia w dostępnym czasie?

Najtrudniejsze na Ziemi mogło być zaistnienie organizmów eukariotycznych, czyli takich, które zawierały w swoich komórkach skomplikowane struktury, takie jak jądra komórkowe i rybosomy. Do eukariontów zalicza się między innymi duże wielokomórkowe zwierzęta, jak my, ale też gatunki jednokomórkowe, na przykład ameby. Znalezione skamieliny świadczą o tym, że pierwsze formy eukariontów pojawiły się na Ziemi na początku proterozoiku, dwa gigalata temu, kiedy nasza planeta była mniej więcej o połowę młodsza niż teraz. We wcześniejszym eonie, archaiku, który rozpoczął się wtedy, gdy Ziemia miała zaledwie jeden gigarok, królowały prawdopodobnie bardziej prymitywne, prokariotyczne formy życia, takie jak bakterie (komórki te były zbyt małe, aby zawierać jądro).

Istnieją dowody na obecność takich prymitywnych form życia na samym początku tego archaiku. Stoimy zatem w obliczu zagadki, ponieważ to wszystko oznacza, że cały proces powstawania życia musiał się rozpocząć w hadeiku, najwcześniejszym eonie w dziejach Ziemi.

Dlaczego stanowi to dla nas problem? Hadeik z pewnością trwał wystarczająco długo — niemal jeden gigarok — ale w tamtych czasach na naszej planecie panowały iście piekielne warunki, jak zresztą sugeruje nazwa tego okresu (Hades w starożytnej Grecji był odpowiednikiem piekła). To wtedy okruchy materii pozostałej po formowaniu się Układu Słonecznego uderzały w Księżyc, formując kratery na jego powierzchni. Ziemia ze swoją znacznie większą masą i siłą grawitacji byłaby narażona na jeszcze silniejszy deszcz kosmicznych skał i tworzenie kraterów. Bombardowanie powierzchni wywoływałoby częste podgrzewanie środowiska na planecie, co zdusiłoby w zarodku wszelkie rodzące się formy życia.

Zgodnie z najnowszą hipotezą bombardowanie powierzchni Marsa, ze względu na jego mniejszą masę i większą odległość od Słońca, skończyło się szybciej niż na Ziemi. Okruchy materii kosmicznej mogły być też często strącane z powierzchni Czerwonej Planety, a potem po części przechwytywane przez pole grawitacyjne Ziemi.

Oznaczałoby to, że życie mogło powstać na Marsie, jeszcze zanim na naszej planecie powstały warunki odpowiednie do jego przetrwania.

Analiza pod mikroskopem elektronowym meteorytu, który dotarł na Ziemię z Marsa (meteoryt ALH8400), wykazała obecność struktur przypominających skamieniałe mikroby. Jest to dowód na to, że organizmy znajdowane w skamielinach mogły dotrzeć do Ziemi z Czerwonej Planety. To jednak samo w sobie nie oznaczało obecności życia, chyba że taką meteorytową migrację byłyby w stanie przetrwać żywe, a nie skamieniałe organizmy. Jest to obecnie jedno z najgoręcej dyskutowanych zagadnień.

Jeszcze bardziej interesującą kwestią jest to, czy środowisko marsjańskie w tamtym okresie (era filocjańska, zbieżna z hadeikem na Ziemi) naprawdę nadawało się dla prymitywnych form życia.

W dzisiejszych czasach warunki na Marsie są zdecydowanie niekorzystne, a przynajmniej na jego powierzchni — zimnej suchej pustyni, praktycznie pozbawionej atmosfery (jest tam tylko trochę dwutlenku węgla). Sondy, które wylądowały na Czerwonej Planecie, potwierdziły jednak, że na jej biegunach istnieją spore pokłady zamarzniętej wody. Dodatkowo rzeźba powierzchni posiada wiele szczegółów charakterystycznych dla erozji przez rzeki lub przez pływy na brzegu morza. Oznacza to, że w którymś momencie w marsjańskiej przeszłości na powierzchni planety musiały istnieć duże ilości wody w stanie ciekłym — czyli dokładnie to, czego potrzeba do powstania naszego rodzaju życia. Podczas tego wczesnego okresu woda mogła uformować ocean. Na początku mógł on być głęboki na kilka tysięcy metrów, ze środkiem w pobliżu miejsca, które teraz jest biegunem północnym Marsa.

A zatem życie mogło powstać dawno, dawno temu na brzegu tego marsjańskiego oceanu.

Istnieje kilka wątpliwości co do tej teorii. Na przykład taka, że atmosfera na Marsie nie zawierałaby wtedy tlenu. Uważa się jednak, że prymitywne ziemskie formy życia potrafiły przetrwać w atmosferze bardzo ubogiej w tlen. Zatem nieobecność tego pierwiastka w atmosferze Czerwonej Planety mogła nie mieć znaczenia.

Kolejną kwestią jest to, że starożytny marsjański ocean byłby zbyt słony dla znanych ziemskich form życia. Może jednak pierwsze marsjańskie stworzenia przystosowały się do tak wysokiego zasolenia albo rozwinęły się w słodkowodnych jeziorach?

Życie naprawdę mogło się zacząć na Czerwonej Planecie — na brzegu ogromnego oceanu — a potem zabrało się meteorytowym autostopem na Ziemię. Tak więc nasi pierwsi przodkowie mogli być Marsjanami!

Brandon

Rozdział dziewiąty

Przeskoczywszy z Annie próg portalu, George się odwrócił, żeby spojrzeć za siebie. Przez ułamek sekundy widział „czysty pokój” na Ziemi i troskę na twarzy Emmetta za drzwiami. Potem portal się zamknął i zniknął, nie pozostawiając po sobie najmniejszego śladu na zapylonym marsjańskim niebie, gdzie widniał jeszcze przed chwilą.

George i Annie, dużą siłą skoku wyrzuceni za próg drzwi, przelecieli kilka dobrych metrów w atmosferze Marsa, zanim zdołali wylądować. Trzymali się mocno za ręce, by się nie zgubić na tej obcej, pustej planecie. Chłopiec dotknął wreszcie powierzchni, ale siła, z którą uderzył stopami o grunt, wysłała ich oboje w przestrzeń, jakby wykonywali ogromny skok.

— Gdzie są góry? — zapytał Annie przez komunikator, kiedy znów wylądowali i czym prędzej puścili swoje dłonie. Stali teraz na rozległej czerwonawej równinie, usianej kamieniami. Jak okiem sięgnąć, na planetarnej pustyni widać było jedynie niekończące się rdzawe gruzowisko. Słońce — gwiazda, która lśniła tak jasno na Ziemi — wydawało się dalekie i chłodniejsze. Jego światło i ciepło docierały tutaj ze znacznie większej odległości niż w przypadku rodzimej planety George’a i Annie. Z powodu unoszącego się w powietrzu czerwonego pyłu światło było różowe. Nie był to jednak znajomy, piękny, różowy poblask ziemskiego wschodu słońca, lecz jaskrawa poświata, obca i nieprzyjazna dla pierwszych humanoidów, którzy odbyli długą podróż z Ziemi na Marsa.

— Nie ma tu żadnych gór — odparła dziewczynka. — Jesteśmy na północnym biegunie Marsa. Wulkany i doliny są skupione wokół równika planety.

— Ile mamy czasu do zachodu słońca? — George nagle zdał sobie sprawę, że nic nie będą widzieli, kiedy nastanie noc. Absolutna pustka tej jałowej planety przyprawiała go o gęsią skórkę i zdecydowanie nie miał ochoty zostać na niej po zapadnięciu zmroku.

— Całe wieki — odparła Annie. — W lecie Słońce na biegunie północnym wcale nie zachodzi. Ale my nie chcemy tu zostać aż tak długo. Nie podoba mi się to miejsce. — Zadrżała, choć skafander dobrze ją chronił przed marsjańską pogodą.

To osamotnienie nie było przyjemne i Annie, podobnie jak George, nagle zatęskniła za planetą pełną ludzi, budynków, ruchu, hałasu i życia. Choć czasem obojgu się wydawało, że polubiliby życie na Marsie, gdzie nikt by ich nie denerwował ani im nie rozkazywał, rzeczywistość okazała się inna. W tym pustym miejscu nie było nic do roboty i nic ani nikogo do zabawy. Może Annie i George marzyli o byciu władcami własnego świata, ale kiedy przyszło co do czego, dom nagle przestał się wydawać taki okropny.

George znów podskoczył, by się przekonać, jak wysoko poleci. Wzniósł się kilka metrów i wylądował sekundę później niedaleko miejsca, w którym stała Annie.

— To było niesamowite! — powiedział.

Razem skoczyli i popłynęli powoli w dół, na powierzchnię planety, ale gdy tylko dotknęli gruntu, znów unieśli się w górę.

— Lepiej, żebyśmy nie zostawiali zbyt wielu odcisków stóp — ostrzegła Annie, wskazując na ślady George’a na powierzchni. — Inaczej ludzie zobaczą je na zdjęciu, które zrobi przelatujący nad tym miejscem orbiter. Pomyślą, że Marsjanie naprawdę istnieją!

— Widzę Homera! — George dostrzegł samotną małą figurkę w oddali. Teraz już pojedynczo zaczęli skakać w jego kierunku. — Co on robi? — spytał zdumiony chłopak.

Robot wyglądał na bardzo zajętego. Toczył się to w przód, to w tył, podrzucając do góry kawałki skał.

— Przybyliśmy tu właśnie po to, żeby się dowiedzieć — odparła Annie. — Skontaktuję się z Emmettem. Emmett! — zawołała do komunikatora. — Emmett? Do licha. Nie odpowiada.

Zrobili kilka długich kroków w stronę Homera i obserwowali go, kiedy się krzątał tajemniczo, lecz najwyraźniej w jakimś celu.

— Kryj się! — syknęła Annie, przykucając. — Inaczej Homer nas zobaczy swoimi kamerowymi oczami. A wtedy tata się dowie, że jesteśmy na Marsie. To będzie tragedia!

— Ale nie będzie nas widział przez kilka minut, dopóki sygnał nie dotrze na Ziemię — powiedział George. — Więc nawet jeśli Homer zrobi nam zdjęcie, wciąż będziemy mieli czas, by stąd uciec.

— Ha! — prychnęła Annie. — Dobrze ci mówić. Jak tylko mój tata nas tutaj zobaczy, ciebie po prostu odeśle do domu, do Anglii. A ja utkwię tutaj... to znaczy nie dokładnie tutaj, na Marsie, ale na Ziemi, z rozgniewanym tatą i z każdą możliwą karą, jaką będzie w stanie wymyślić.

— Na przykład jaką? — zaciekawił się George.

— Och, nie wiem! Choćby zakaz gry w piłkę nożną, dodatkowe prace domowe z matematyki, wypranie skafandrów i koniec z kieszonkowym, na zawsze, jak przypuszczam. Ziemia naprawdę przestanie być wystarczająco duża.

— A czy musimy również być cicho? — spytał George. — Homer jest w stanie nas usłyszeć?

— Hmm, raczej nie. Atmosfera Marsa nie przenosi dobrze dźwięku, więc nie sądzę, żeby robot cokolwiek nagrywał. Tylko zdjęcia... — Annie przerwała na chwilę, a potem wrzasnęła do nadajnika: — Ale chciałabym, żeby Emmett nas usłyszał!

— Auć! — George’owi wydało się, że jego hełm za chwilę eksploduje od wrzasku dziewczynki, doskonale słyszalnego wewnątrz.

— Co? Kto? Gdzie? — odezwał się wreszcie Emmett.

— Emmett, ty głupku! — zaczęła Annie. — Dlaczego wcześniej nie odpowiadałeś?

— Przepraszam... czytałem coś... Wszystko w porządku?

— Owszem, ale nie dzięki tobie, kontrolerze misji — skomentowała Annie. — Wylądowaliśmy na Marsie i zbliżamy się do Homera. Masz dla nas jakieś nowe informacje?

— Właśnie sprawdzam — mruknął chłopiec. — Zaraz się do was odezwę.

— Mogę przeskoczyć nad Homerem? — spytał prosząco George. Naprawdę podobała mu się zmniejszona grawitacja na Marsie i miał ochotę skakać coraz wyżej i wyżej. — Mógłbym mu się wtedy przyjrzeć z góry i zobaczyć, co tam wyprawia.

Biały kombinezon George’a stał się czerwonobrązowy od marsjańskiego pyłu.

— Nie! Bo na niego spadniesz! — zaprotestowała Annie. — Na Marsie możesz skakać tylko dwa i pół raza wyżej niż na Ziemi, więc nie próbuj niczego głupiego. Musimy dostać się do Homera, ale trzymać się jednej strony. Dzięki temu powinniśmy również uniknąć kamery.

Zrobili kilka wielkich kroków, zbliżając się do robota, który po okresie szalonej aktywności właśnie zastygł, jakby całkiem się zmęczył i musiał odpocząć.

— Przestał wariować. Podkradnijmy się do niego — zaproponowała Annie.

Nie było łatwo chodzić na palcach w ciężkich kosmicznych butach, ale zrobili, co mogli, żeby podejść do robota niezauważeni. Widzieli Homera stojącego pewnie na marsjańskim gruncie, zakurzone panele, które pomagały mu chwytać promienie słoneczne i przetwarzać je na energię, koła z grubymi gumowymi oponami, kamerę wyglądającą jak owadzie oczy i długi wysięgnik, który teraz zwisał bezwładnie u boku łazika.

Kiedy jednak podeszli bliżej, dostrzegli coś jeszcze — coś, czego nie widzieli na zdjęciach wysłanych przez Homera na Ziemię.

— Tutaj! — powiedziała Annie. — Zobacz!

Na powierzchni Marsa widoczne były liczne znaki, wyrysowane w pyle i żwirze przez koła Homera.

— To wiadomość! — zawołał George, zapomniawszy, że nie powinien krzyczeć, gdy nosi przekaźnik głosu. — Zupełnie jak ta, którą przechwycił Kosmos! To ten sam rodzaj symboli! Ktoś nam zostawił wiadomość na Marsie.

Annie kopnęła go kosmicznym butem.

— Nie wrzeszcz! — szepnęła.

W tym samym czasie usłyszeli głos Emmetta z Ziemi.

— Wiadomość? Na Marsie? Co w niej jest?

— Próbujemy się właśnie dowiedzieć — powiedziała Annie. — Co, jeśli Homer wcale nie wariuje? I odbył ten swój taniec po to, żeby napisać dla nas wiadomość?

Zrobili ostrożnie krok, który zaniósł ich w miejsce tuż obok rysunków wykonanych przez Homera w marsjańskim pyle.

— To zajmie kilka podejść, zanim uda mi się rozszyfrować cały przekaz — ostrzegł George.

Razem z Annie zaczęli podskakiwać w przód i w tył nad wiadomością, by zrozumieć, o co w niej chodzi.

— Moglibyście mi już cokolwiek powiedzieć o tych znakach? — spytał niecierpliwie Emmett. — Wprowadziłbym je do Kosmosa i zobaczył, co on z tego wyciągnie.

Właśnie w tym momencie George i Annie przelatywali nad wiadomością.

— Cóż, widzę okrąg otoczony przez inne kręgi — zaczął chłopiec.

— To może być planeta z pierścieniami — zaproponowała Annie. — Na przykład Saturn. I spójrz, tuż obok są te wszystkie kamienie ustawione w jednym rzędzie. To może być Układ Słoneczny, tak jak w poprzedniej wiadomości.

— A tam znów widać planetę z pierścieniami i ją również otacza wiele kamieni.

— Mogą to być księżyce Saturna — dobiegł ich głos Emmetta. — Sądzicie, że wiadomość próbuje was skierować właśnie w ich stronę? Wprowadzam tę informację do Kosmosa. Zobaczymy, czy on coś nam podpowie. Możecie policzyć, ile jest tam kamieni? Saturn ma sporo księżyców, około 60. Ale tylko siedem z nich jest okrągłych.

Wiatr, który do tej pory był zaledwie zefirkiem, teraz zaczął się nasilać, unosząc w powietrze wirujące kawałki żwiru.

— O nie! Ostrzeżenie przed złą pogodą — odczytał Emmett z ekranu komputera. — Wichry nadciągające z południa. Być może będziecie musieli się ewakuować.

— Potrzebujemy więcej czasu! — krzyknął George. — Nie wiemy jeszcze, co oznacza ta wiadomość. Próbujemy policzyć księżyce wokół planety z pierścieniami.

— Ale wiadomość ma to samo zakończenie — zauważyła Annie, której ścięła się krew w żyłach na widok znajomego rysunku. — Nadal mówi, że „nie ma planety Ziemi”.

Dzieci podskoczyły jeszcze raz i wylądowały w pobliżu Homera. Annie chwyciła się jego nóg, żeby nie stracić równowagi w podmuchach silnego wiatru. Drugą ręką złapała George’a.

Emmett wrócił do przekaźnika wyraźnie spanikowany.

— Nie sądzę, żebyście mieli więcej czasu — powiedział szybko. — Kosmos wykrył gigantyczną burzę pyłową, która zmierza bardzo szybko w waszym kierunku! Musimy was stamtąd zabrać, zanim się zgubicie! Kosmos mówi, że może was nie odnaleźć w burzy pyłowej... Och! — przerwał gwałtownie.

— Emmett, o co chodzi? — Annie i George właśnie dostrzegli wielkie chmury pyłu w oddali, które toczyły się w ich stronę nad pustynnym obszarem.

— Kosmos się zawiesił! — powiedział z rozpaczą chłopiec. — Mówi, że portal powrotny jest chwilowo niedostępny w związku z pilną aktualizacją systemu. Dopóki nie skończy, nie będzie mógł was ściągnąć z powrotem! Może jedynie wysłać was gdzieś dalej.

— Emmett, zabierz nas stąd! — krzyknęła Annie, nie przejmując się, ile robi przy tym hałasu. — Wyślij nas gdziekolwiek, byle dalej od tej nawałnicy! Dłużej już nie zdołam się utrzymać!

Wiatr zdmuchiwał wierzchnią warstwę gleby i unosił w ich kierunku. Homer już cały pokrył się pyłem, a jego lśniące panele słoneczne były teraz zupełnie zasłonięte. George i Annie niemal się nie widzieli w wirującym wokół pyle. Dziewczynka wciąż była uczepiona nogi łazika, a szarpany przez wicher George powiewał w powietrzu niczym chorągiewka. Obiema rękami trzymał się kurczowo ramienia Annie. Oboje jednak zdawali sobie sprawę, że w każdej chwili mogą zostać zdmuchnięci, rozdzieleni i że na zawsze zgubią się na Marsie.

— Księżyce Saturna! — krzyknął George do komunikatora. — Jeśli nie możesz sprowadzić nas na Ziemię, wyślij nas dalej! Do kolejnej wskazówki!

W piaszczystej chmurze, która gęstniała z każdą sekundą, dostrzegli tuż obok siebie niewyraźny zarys drzwi. Kiedy te przybrały solidniejszą postać, George wyciągnął ramię, po czym złapał za framugę. Obrócił się i chwycił ją stopami, drugą ręką nadal trzymając się Annie, która z kolei wciąż była uchwycona nogi Homera.

— Otwórz drzwi! — wrzasnął do Emmetta. — Annie, po odliczaniu przerzucę cię przez portal! Puść Homera!

— Nie mogę! — krzyknęła Annie. — Nie mogę go puścić!

George zdał sobie sprawę, że dziewczynka zastygła z przerażenia. Bała się, że wicher zwieje ją gdzieś daleko, jeśli puści nogę robota.

— Musisz! — krzyknął. — Nie mogę wciągnąć przez drzwi i ciebie, i jego! Nie mam tyle siły!

Drzwi otworzyły się dość gwałtownie. Za nimi ujrzeli tajemniczy pomarańczowy wir.

— Na mój znak, Annie, puść Homera! — powiedział George. — Pięć, cztery, trzy, dwa, jeden. — Spróbował przerzucić ją przez drzwi, ale dziewczynka wciąż kurczowo trzymała się łazika. — Zamknij oczy i wyobraź sobie Ziemię — krzyknął George. — Będę tuż za tobą, Annie. Przejdziemy razem. Spróbuj jeszcze raz, potrafisz to zrobić. Pięć! Cztery! Trzy! Dwa! Jeden!

Annie puściła nogę Homera i katapultowała się przez portal. George natychmiast rzucił się tuż za nią, zamaszystym ruchem wskakując do innego świata, o którym wcześniej nawet nie marzył.

Portal zamknął się za nimi w chwili, gdy chmura pyłu pochłonęła całego Marsa, zdmuchnęła z powierzchni planety wiadomość Homera oraz odciski stóp Annie i George’a, a małego robota pokryła warstwą rdzawego kurzu. Wszystko, co było widać, to małe czerwone światełko kamery łazika, które mrugało, gdy Homer fotografował marsjańską burzę i wysyłał zdjęcia do taty Annie, znajdującego się wiele milionów kilometrów dalej, na przyjaznej planecie Ziemi.

Rozdział dziesiąty

Bardzo daleko od siedziby Światowej Agencji Kosmicznej, ale bardzo blisko, jeśli wziąć pod uwagę odległości kosmiczne, mama George’a, Daisy, oglądała wschód słońca nad Pacyfikiem. Szafirowe nocne niebo zmieniło się w jasny lazur, gdy lśniące gwiazdy przestały być widoczne, a znad kryształowo czystej wody uniosła się mgła. Daisy patrzyła w niebo przez całą noc.

Po zachodzie słońca poprzedniego wieczora widziała Merkurego i Wenus, zawieszone tuż nad horyzontem. Znikły, kiedy na wschodzie rozbłysnął Księżyc. Zrobiło się ciemniej i na niebie wykwitły miliony jasnych gwiazd. Pomiędzy nimi znajdowały się Alfa i Beta Centauri — dwie jaskrawe gwiazdy, które wskazywały drogę do Krzyża Południa, pięknej konstelacji widocznej tylko z półkuli południowej. Daisy położyła się na piasku i spojrzała w niebo. Nad sobą widziała gwiazdozbiór Wagi i Skorpiona, z przepięknym Antaresem, który znajduje się w sercu Skorpiona.

Kiedy tak obserwowała gwiazdy, myślała o George’u na platformie startowej promu kosmicznego i wyobrażała sobie jego ekscytację na widok prawdziwego wahadłowca, który wzbija się w niebo. Nie zdawała sobie sprawy, że w tej samej chwili, gdy ona siedziała na plaży i patrzyła w górę, jej syn znajdował się w przestrzeni Układu Słonecznego, podróżując z Marsa w stronę kolejnego przystanku swojej kosmicznej wyprawy w poszukiwaniu skarbów!

Może to i dobrze, że biedna Daisy nie miała pojęcia, gdzie w tej chwili znajduje się jej dziecko, ponieważ tata George’a, Terence, zaginął gdzieś na Ziemi. Właśnie dlatego siedziała na piasku, czekając na pojawienie się łódki, którą jej mąż odpłynął w nieznane. Terence i Daisy udali się na Tuvalu — archipelag wysp na Pacyfiku, cudowny raj, otoczony przez łagodne, błękitne wody. Plaże miały tam biały piasek, palmy chwiały się na wietrze, a wśród gęstej roślinności uwijały się wielkie motyle i egzotyczne ptaki.

Nie przyjechali tu jednak na wakacje. Przyłączyli się do grupy swoich przyjaciół ekobojowników, którzy chcieli opisać zmiany dotykające te wyspy, wysepki i atole.

Ocean, choć wyglądał nader przyjaźnie, był ciepły i kuszący, podnosił swoje wody, grożąc zalaniem i zniszczeniem wszelkiego życia na niektórych z pomniejszych wysepek. W niedalekiej przyszłości, gdy poziom wody wzrośnie, wszyscy mieszkańcy Tuvalu mogą stracić swoje domy. Ocean powiększał się z powodu topniejących lodowców i czap lodowych na Antarktyce, Grenlandii oraz wskutek rozszerzania się wody morskiej pod wpływem temperatury: kiedy woda się ogrzewa, zajmuje więcej miejsca, czego rezultatem jest więcej wody i mniej lądu. Niektóre z wysepek i atoli były położone tak nisko nad poziomem morza, że wszelkie zachodzące tam zmiany stawały się widoczne bardzo szybko — woda zalewała domy, plaże znikały, a główny pas startowy w stolicy przez większość roku nie nadawał się do użytku, ponieważ często znajdował się pod wodą.

Ludzie mieli szansę opuścić te wyspy, choć nie chcieli tracić domów w tym raju, jednak ptaki, motyle i ćmy, które przystosowały się do klimatu i środowiska, naprawdę nie miały dokąd uciec.

Wyspiarze z Pacyfiku usiłowali alarmować resztę świata, co się z nimi dzieje. Jeździli na wielkie konferencje i głośno mówili o tym, że jeśli przez globalne ocieplenie poziom wód będzie wzrastał w takim tempie, za kilka lat ich ojczyzna być może przestanie istnieć. Niektórzy ludzie twierdzili, że zmiany doświadczane przez mieszkańców Tuvalu są częścią naturalnego cyklu pogodowego, w którym wyspy są zatapiane przez przetaczające się nad nimi silne sztormy. Według innych jednak obserwowane zjawisko to oznaka czegoś o wiele groźniejszego, czego nie da się wytłumaczyć w tak prosty sposób.

W pewnym sensie fakt stopniowego zatapiania Tuvalu nie był niczym nowym. Pięć atoli, które tworzyły archipelag, już od dawna powoli tonęło w oceanie. Znany podróżnik i naturalista Karol Darwin przepłynął Pacyfik w 1835 roku i znalazł wytłumaczenie, w jaki sposób powstały te atole, które z lotu ptaka przypominały otaczające lagunę płaskie kręgi piasku. Nowe wyspy utworzyły się w tropikalnych wodach w wyniku aktywności wulkanicznej. Przez miliony lat na brzegach tych wulkanicznych wysepek, powoli pochłanianych przez ocean, budowały swoje kolonie korale — organizmy zamieszkujące ciepłe płytkie wody. W końcu atol całkowicie zniknął pod wodą, ale korale rosły dalej, w stronę powierzchni i ponad nią, tworząc rafy i plaże.

Cały ten proces trwał bardzo długo — może nawet 30 milionów lat, jednak mieszkańcy Tuvalu martwili się z powodu ostatniego dziesięciolecia i czekających ich najbliższych pięciu lat. I to właśnie te gwałtowne, niedawne zmiany chcieli udokumentować.

Terence, tata George’a, i kilku jego kolegów wypłynęli łodzią z głównego atolu, żeby zbadać okoliczne wyspy. Nie zdołali jednak wrócić w spodziewanym czasie. Mieli ze sobą mapy, ale nie zabrali żadnego systemu GPS ani telefonów komórkowych. Uznali, że będą się kierować gwiazdami, tak jak kapitan Cook, podróżnik i odkrywca, który wiele lat temu przemierzył morza południowe, aby uwiecznić moment przejścia Wenus przed Słońcem.

Terence i jego towarzysze zgubili się i nie zdołali odnaleźć drogi powrotnej do Tuvalu. Daisy bardzo się o nich martwiła. Pozostali ekoaktywiści wysłali kilka łodzi ratunkowych, ale nikomu nie udało się odnaleźć zaginionych kolegów. Mama George’a i reszta uczestników misji niepokoili się coraz bardziej. Wiedzieli, że Terence i jego przyjaciele nie mają wystarczająco dużo wody pitnej, żeby przetrwać długo na łódce, a w ciągu dnia słońce nad południowym Pacyfikiem wręcz płonie żarem. Podczas tej długiej nocy Daisy zadzwoniła na Florydę z prośbą o pomoc...

W innej części Układu Słonecznego George rzucił się przez portal wiodący z Marsa do ciemnopomarańczowego wirującego świata.

— Wszystko tu jest mokre! — usłyszał krzyk Annie.

Stanął obok niej na czymś, co wyglądało jak nachylony i pokryty lodem kawałek gruntu. Zachwiał się i sięgnął ręką w górę, żeby się przytrzymać framugi dla odzyskania równowagi. Annie, którą przerzucił przez drzwi, szybowała powoli przez powietrze, aż wylądowała obok kanału wypełnionego ciemną cieczą, która wpływała do gigantycznego czarnego jeziora. Przez sekundę wyglądało to tak, jakby miała się przewrócić i wpaść do ciemnej cieczy. Zamiast tego jednak ugięła kolana, zamachała ramionami i odbiła się w górę, po czym przeskoczyła z gracją przez czarną rzekę.

George wciąż trzymał się framugi portalu. Samo przejście, które prowadziło z powrotem na Marsa, już się zamknęło, ale portal jeszcze nie zniknął i lśnił lekko w półmroku. Chłopiec jedną stopą sprawdził grunt. Wyglądało na to, że stoi na lodzie. Próbował ukruszyć kawałek obcasem, ale lód był twardy niczym granit. Rozejrzał się za czymkolwiek, czego mógłby się chwycić, gdy portal zniknie, jednak skały za jego plecami były zbyt daleko, a podnóże lodowego stoku tonęło w tajemniczej, ciemnej rzece.

— Cokolwiek będziesz robił, staraj się nie wpaść do strumienia! — zawołała Annie z drugiej strony szybko płynącej cieczy. — Nie wiemy, co w nim jest!

— Gdzie my jesteśmy? — George rozejrzał się dookoła. Niebo nad nimi było zasnute długimi pasmami pomarańczowych i czarnych chmur. Wydawało się ciężkie, nisko zawieszone. Wszystko otaczał półmrok, jakby światło, które tu docierało, pochodziło z jakiejś odległej gwiazdy, położonej wiele milionów kilometrów stąd, a chmury były tak gęste, że promienie docierające do powierzchni tego dziwnego świata z trudem się przez nie przedzierały. — Co to za miejsce?

— Nie wiem — odparła Annie. — Wygląda jak Ziemia przed powstaniem życia. Myślisz, że Kosmos mógł nas przez pomyłkę wysłać w przeszłość? Może przeniósł nas do początków istnienia naszej planety, żebyśmy zobaczyli, jak to było, zanim się wszystko zaczęło?

Wiatr wydawał się dość łagodny, ale mimo to nieźle szarpał George’em, który wciąż usiłował się trzymać framugi drzwi.

— George, tu kontrola naziemna — usłyszał bardzo poważny głos Emmetta. — Kosmos już dłużej nie utrzyma portalu w jednym miejscu. Musi zamknąć tę aplikację, bo inaczej może dojść do awarii.

— Annie, co mam robić? — George’a nagle przeraziła perspektywa stoczenia się do strumienia, który mógłby go znieść do jeziora.

— Musisz skoczyć — odparła Annie. — Tak jak ja! — Stała teraz na czymś, co przypominało małą lodową plażę po drugiej stronie rzeki, tuż przy brzegu jeziora. Za plażą widniał urwisty klif, który wisiał nad tajemniczym, czarnym jeziorem. Jego postrzępiony grzbiet rysował się na tle tygrysich pasków nieba niczym rząd gigantycznych igieł.

— Zbyt dużo aktywnych aplikacji — w głośnikach hełmu George’a rozległ się głos Kosmosa. — Portal zostanie natychmiast zamknięty. Jeżeli nastąpiło to w wyniku błędu, proszę zaznaczyć okienko, aby pomoc techniczna otrzymała raport. Twoje komentarze są dla nas bardzo cenne.

Drzwi zniknęły, zostawiając George’a i Annie samotnych na tajemniczej planecie. Chłopiec nie miał się czego trzymać, więc zaczął zjeżdżać po zboczu w kierunku czarnej cieczy. Odepchnął się od powierzchni tak, jak zrobiła to wcześniej Annie, i uniósł się, przelatując nad strumieniem.

— Ten wiatr jest bardzo silny! — powiedział po wylądowaniu na drugim brzegu. Miał wrażenie, że porusza się w zwolnionym tempie. — Czułem się tak, jakby chciał mnie zepchnąć! A przecież nie wydaje się wiać zbyt mocno.

— Może atmosfera jest tutaj gęstsza niż na Ziemi — powiedziała Annie. — I dlatego czujemy się tak, jakbyśmy poruszali się w zupie, a nie w powietrzu. W dodatku nie ma tu zbyt silnego przyciągania, więc nie opadamy za szybko. Och! Co to jest? — Chmury właśnie się rozstąpiły, ukazując im zupełnie niezwykły świat. Po drugiej stronie jeziora wyrastała ogromna góra z zagłębieniem w miejscu, gdzie powinien być szczyt.

— Rany! To wygląda jak wygasły wulkan — powiedział George.

Kiedy tak wpatrywali się w górę, spostrzegli, że znajdujący się na szczycie krater wypluwa z siebie wielkie kluchy niebieskawej cieczy.

— Nie sądzę, żeby był wygasły! — odparła Annie.

Maź opadała powoli w atmosferze, lądując na zboczach wulkanu, a jej jęzory spływały leniwie w kierunku podnóża niczym ogromne, ślepe i lepkie dżdżownice.

— To wygląda odrażająco! — pisnęła dziewczynka. — Co to jest? I gdzie my jesteśmy? Cóż to za planeta?

— Nie wylądowaliście na planecie. — Emmettowi wreszcie udało się nawiązać kontakt. — Jesteście na Tytanie, największym księżycu Saturna, niemal półtora miliarda kilometrów od Ziemi. Znajdujecie się w pobliżu kriowulkanu Ganesa Macula, który właśnie jest w trakcie erupcji.

— Czy coś nam grozi z tego powodu? — spytał George. Widzieli, jak dziwna gęsta lawa spływa w dół wyrzeźbionymi w skalistym podłożu kanałami.

— Trudno powiedzieć, zważywszy na fakt, że żadna żywa istota nigdy przedtem nie wylądowała na Tytanie — oznajmił Emmett radośnie.

— Dzięki, Emmett — odparł ponuro George.

— Kriowulkany wyrzucają z siebie bardzo zimną wodę. Jest wymieszana z amoniakiem, co oznacza, że może się ochłodzić do minus stu stopni Celsjusza bez zamarzania. Pewnie niezbyt przyjemnie pachnie, ale wam nie powinno to przeszkadzać, bo macie skafandry.

— Emmett, tu są jeziora! I rzeki! — powiedziała Annie. — Ale wyglądają dziwnie, są ciemne i zupełnie nie przypominają wody.

TYTAN

– Tytan jest największym księżycem Saturna i drugim co do wielkości naturalnym satelitą w Układzie Słonecznym. Większy jest tylko Ganimedes — jeden z księżyców Jowisza.

– Tytana zaobserwował 24 marca 1655 roku holenderski astronom Christiaan Huygens, którego inspirowało dokonane przez Galileusza odkrycie czterech księżyców Jowisza. Ustalenie, że Saturn również posiada krążące wokół niego księżyce, dostarczyło astronomom w XVII wieku dalszych dowodów na to, że nie wszystkie obiekty w Układzie Słonecznym kręcą się wokół Ziemi, jak sądzono wcześniej.

– Na początku uważano, że Saturn ma siedem księżyców, ale teraz wiemy, że wokół tego gazowego giganta krąży ich co najmniej 60.

– Tytan okrąża Saturna w ciągu 15 dni ziemskich i 22 godzin. W tym samym czasie obraca się też wokół własnej osi. Oznacza to, że jeden rok na Tytanie ma tę samą długość co jeden dzień!

– Jest to jedyny znany księżyc w Układzie Słonecznym, który ma grubą warstwę atmosfery. Zanim astronomowie zdali sobie z tego sprawę, był uważany za znacznie większego, jeśli chodzi o masę. Atmosfera tego ciała niebieskiego składa się głównie z azotu oraz małych ilości metanu. Naukowcy sądzą, że może to być skład zbliżony do wczesnej atmosfery na Ziemi, a więc Tytan mógłby posiadać wystarczająco dużo materiału do rozpoczęcia procesu tworzenia życia. Jednak Tytan jest bardzo zimny i nie ma na nim dwutlenku węgla, a zatem szanse na istnienie życia na jego powierzchni są w tej chwili niewielkie.

– Tytan może nam pokazać, jakie warunki panowały na Ziemi w bardzo odległej przeszłości, i przez to pomóc zrozumieć, jak pojawiło się życie na naszej planecie.

– Jest to najbardziej oddalone miejsce Układu Słonecznego, na którym wylądowała ziemska sonda kosmiczna. 1 lipca 2004 roku statek kosmiczny Cassini-Huygens dotarł do Saturna. Obok Tytana przeleciał 26 października 2004 roku, potem próbnik Huygens odłączył się od sondy Cassini i wylądował na tym księżycu 14 stycznia 2005 roku.

– Huygens dostarczył fotografii powierzchni Tytana i dzięki temu wiemy teraz, że na Tytanie padają deszcze!

– Próbnik zaobserwował również obecność koryt rzecznych — śladów po płynącej niegdyś na powierzchni tego księżyca cieczy. Zdjęcia wykonane nieco później przez sondę Cassini wykazały, że na Tytanie obecne są śladowe ilości węglowodorów.

– Za kilka miliardów lat, kiedy Słońce zmieni się w czerwonego giganta, Tytan może się ocieplić na tyle, że będzie mogło powstać na nim życie!

Projekt graficzny przedstawiający sondę Cassini, która zbliża się do Saturna.

— Dlaczego Kosmos wysłał nas właśnie tutaj? — spytał George.

— Kiedy rozszyfrowaliście z Annie wskazówkę, która wiodła do jednego z księżyców Saturna, Kosmos obliczył, że Tytan jest najbardziej prawdopodobnym miejscem do powstania jakiejkolwiek formy życia ze względu na chemiczny skład skorupy i atmosfery. Uważał, że na Tytanie znajdziecie kolejną wiadomość — wytłumaczył Emmett. — Choć muszę przyznać, że raczej nie ma pojęcia gdzie. W tej chwili jest dość kapryśny; czasem bardzo pomocny, a nagle zaczyna stroić fochy.

— Och, zamknij się! Przestań mnie dręczyć — jęknął Kosmos.

— Oooo, zobacz. — Annie wskazała jezioro.

— Co to takiego? — W ich kierunku dryfował unoszony prądem przedmiot, który przypominał kształtem boję albo łódkę.

— Wygląda jak maszyna — powiedział George. — Jak coś pochodzącego z Ziemi.

— Chyba że ktoś tu jest i ta maszyna należy do niego — odparła dziewczynka. — Emmett, czy tutaj ktoś jest? — spytała powoli. — A jeśli tak, to czy nie powinniśmy się z nim spotkać?

— Hmm... spróbuję sprawdzić, co Kosmos ma w plikach na temat życia na Tytanie.

— Nie! — warknął komputer. — Jestem zmęczony. Nie chce mi się już pracować. Spadaj.

— Zaczyna mu się przepełniać pamięć operacyjna — powiedział Emmett. — A niebawem będziemy go potrzebować do otwarcia portalu powrotnego dla was. Dlatego sprawdzę, czy jest coś w Podręczniku użytkownika Wszechświata. O proszę, Czy jest tam ktoś? Ten rozdział powinien nam udzielić podpowiedzi.

— Czy jest tam ktoś? — powiedział Emmett. — Zapewne nie, a przynajmniej nie na Tytanie. Myślę, że znajdujecie się tam tylko wy dwoje i jeziora metanu.

— Uch! Zaczęło padać! — Annie wyciągnęła rękę, żeby chwycić kilka kropel deszczu. Były wielkie, trzy razy większe od ziemskich i w dodatku nie spadały prosto na podłoże jak normalny deszcz. Unosiły się w powietrzu, wirując i tańcząc niczym płatki śniegu.

PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA WSZECHŚWIATA

Czy jest tam ktoś?

Czy któryś z czytelników tej książki będzie kiedyś spacerował po Marsie? Mam nadzieję — w zasadzie myślę, że jest to bardzo prawdopodobne. Będzie to niebezpieczna wyprawa i być może najbardziej ekscytująca eksploracja w historii. Wieki temu pierwsi podróżnicy odkrywali nowe kontynenty, zapuszczali się w dżungle Afryki i Południowej Ameryki, docierali do bieguna północnego i południowego, a także wspinali się na najwyższe szczyty gór. Ludzie, którzy polecą na Marsa, będą mieli podobne poczucie przygody.

Cudownie byłoby pochodzić sobie po górach, kanionach i kraterach Marsa, a może nawet przelecieć nad nimi w balonie. Jednak nikt nie wybrałby się na Marsa, aby wieść wygodne życie. Osiedlenie się tam będzie znacznie trudniejsze niż na szczycie Mount Everestu lub na biegunie południowym.

Największą nadzieją przyszłych pionierów będzie odnalezienie na Marsie pozostałości życia.

Tutaj, na Ziemi, istnieją dosłownie miliony gatunków istot żywych — śluzowce, pleśniaki, grzyby, drzewa, żaby, małpy i oczywiście ludzie. Życie potrafi przetrwać w najodleglejszych zakątkach naszej planety — w mrocznych jaskiniach, gdzie światło słoneczne nie dochodzi od tysiąca lat, na spieczonych kamiennych pustyniach, wokół gorących źródeł, gdzie woda osiąga temperaturę wrzenia, głęboko pod ziemią i wysoko w atmosferze.

Ziemia obfituje w niezwykłą różnorodność form życia. Istnieją jednak ograniczenia w ich rozmiarach i kształcie. Duże zwierzęta mają solidne nogi, ale mimo to nie potrafią skakać tak jak insekty. Największe zwierzęta pływają w wodzie. Znacznie bogatsza różnorodność mogłaby istnieć na innych planetach. Gdyby na przykład grawitacja była mniejsza, zwierzęta mogłyby być większe, a stworzenia naszych rozmiarów mogłyby mieć nogi tak cienkie jak owadzie.

Gdziekolwiek na Ziemi istnieją istoty żywe, w pobliżu zawsze jest woda. Na Marsie również się ona znajduje, dlatego kiedyś mogły tam powstać jakieś formy życia. Czerwona Planeta jest dużo zimniejsza niż Ziemia i ma znacznie rzadszą atmosferę. Nikt się nie spodziewa, że zamieszkują ją zielone marsjańskie ludziki jak z komiksów. Jeżeli istniałaby tam zaawansowana cywilizacja, wiedzielibyśmy o tym od dawna — może nawet Marsjanie zdążyliby już nas odwiedzić!

Merkury i Wenus leżą bliżej Słońca niż Ziemia. Na obu panują wysokie temperatury. Ziemia jest planetą w „Strefie Złotowłosej” — ani za ciepłą, ani za zimną. Jeżeli byłaby zbyt rozgrzana, ugotowałyby się na niej nawet najodporniejsze formy życia. Mars jest trochę zbyt chłodny, ale nie koszmarnie zimny. Znacznie bardziej zmarznięte są planety zewnętrzne.

Co z Jowiszem — największą planetą w Układzie Słonecznym? Jeżeli na tej planecie, na której grawitacja jest dużo większa niż na Ziemi, kiedykolwiek pojawiłoby się życie, wyglądałoby naprawdę bardzo dziwacznie. Na przykład w gęstej atmosferze latałyby ogromne stworzenia przypominające balony.

Jowisz ma cztery duże księżyce, które teoretycznie mogłyby się stać przystanią dla życia. Jednym z nich jest Europa, pokryta grubą warstwą lodu, pod którym kryje się ocean. Być może w jego wodach pływają jakieś stworzenia. Aby je odnaleźć, ludzie planują wysłać tam specjalne roboty w łodziach podwodnych.

Jednak największym księżycem w Układzie Słonecznym jest Tytan, jeden z satelitów Saturna. Naukowcom udało się już posadzić sondę kosmiczną na jego powierzchni, dzięki czemu dowiedzieliśmy się o istnieniu rzek, jezior i skał. Ale temperatury panujące na Tytanie sięgają minus 170 stopni Celsjusza, więc woda jest zamarznięta. To nie ona, lecz ciekły metan płynie korytami odkrytych rzek i tworzy jeziora. Nie jest to dobre miejsce do życia.

Spójrzmy teraz dalej, poza Układ Słoneczny, w kierunku innych gwiazd. W naszej galaktyce istnieją dziesiątki miliardów takich słońc. Nawet te najbliższe Ziemi znajdują się tak daleko, że przy prędkościach osiąganych przez współczesne rakiety kosmiczne dotarlibyśmy do nich dopiero po kilku milionach lat. Jeśli zatem na jednej z planet krążących wokół innej gwiazdy istnieje cywilizacja obcych, to im może być równie trudno nas odwiedzić. Szybciej można by porozumieć się za pomocą sygnału radiowego lub laserowego, niż pokonywać niewyobrażalne odległości w przestrzeni międzygwiezdnej.

Jeśli otrzymalibyśmy kiedyś odpowiedź na taki sygnał, to mógłby on pochodzić od Obcych, którzy bardzo by się od nas różnili. Właściwie nawet mogłyby go nadać maszyny, których twórcy już dawno zostali podbici lub wymarli. Oczywiście mogą również istnieć Obcy z dużymi „mózgami”, ale tak bardzo odmienni od nas, że nie bylibyśmy w stanie ich rozpoznać ani się z nimi porozumieć. Poza tym nie jest wykluczone, że nie chcą ujawnić swojego istnienia (nawet jeżeli już teraz nas obserwują!). Być może istnieją jakieś superinteligentne delfiny, radośnie sobie rozmyślające w głębi pozaziemskich oceanów, nierobiące nic, żeby się ujawnić. Obce „mózgi” mogłyby również być rojem owadów, które zachowują się jak jedna inteligentna istota. W kosmosie może ich istnieć dużo więcej, niż kiedykolwiek będziemy w stanie wykryć. Nieistnienie dowodu nie jest dowodem na nieistnienie.

W Drodze Mlecznej znajdują się miliardy planet — a to przecież tylko jedna z miliardów galaktyk we Wszechświecie. Większość ludzi mogłaby uznać, że kosmos obfituje w życie, ale to tylko przypuszczenie. Nadal wiemy zbyt mało o początkach życia i jego ewolucji, aby wnioskować, czy proste formy życia są powszechnym zjawiskiem w kosmosie. Jeszcze mniej wiemy na temat tego, z jakim prawdopodobieństwem takie proste formy życia rozwinęłyby się tam w podobny sposób jak na Ziemi. Ja sam skłonny byłbym założyć, że proste formy życia są rzeczywiście dość powszechnym zjawiskiem, ale życie inteligentne jest już zdecydowanie rzadsze.

Tak naprawdę może nie istnieje żadne inteligentne życie w kosmosie poza nami. Niewykluczone, że złożona biosfera Ziemi jest całkowicie unikatowa. Być może naprawdę jesteśmy sami. Jeśli tak, to ludzie, którzy szukają sygnałów Obcych i którzy nawet mają nadzieję, że ci pewnego dnia nas odwiedzą, będą bardzo rozczarowani. Ale niepowodzenia nauki nie powinny nas zasmucać, lecz wręcz być powodem do radości, bo dzięki temu mamy szansę z dużo większym szacunkiem podchodzić do naszego ziemskiego domu. Wtedy Ziemia może się wydać najbardziej interesującym miejscem w kosmosie.

Jeżeli życie rzeczywiście występuje jedynie na Ziemi, mogłoby być postrzegane jako kosmiczny efekt uboczny — choć wcale niekoniecznie, a to dlatego, że ewolucja wciąż trwa i być może jest bliżej początku niż końca, a nasz Układ Słoneczny nie osiągnął jeszcze nawet wieku średniego. Minie jakieś sześć miliardów lat, zanim Słońce zacznie się powiększać, pochłaniając wewnętrzne planety i zmieniając w parę wszelkie życie, które będzie jeszcze trwało na Ziemi. Inteligentne istoty w dalekiej przyszłości będą miały postać różniąca się nas tak jak my od bakterii. Życie może rozprzestrzenić się z Ziemi po całej Galaktyce, rozkwitnąć w postaci złożonych organizmów wykraczających daleko poza naszą wyobraźnię. Jeśli tak się stanie, to nasza mała planeta — ten bladoniebieski punkcik zawieszony w przestrzeni — okaże się najważniejszym miejscem w całym Wszechświecie.

Martin

— O nie! — zawołał Emmett. — To musi być deszcz metanowy! Nie wiem, jak długo wasze skafandry wytrzymają kontakt z czystym metanem, zanim zaczną się rozpadać.

— Zaraz, poczekaj chwileczkę... — George zerknął na dziwną łódkę, która dryfowała teraz wzdłuż brzegu.

— Ha! — rzuciła Annie ostro. — Przecież czekam. Nie mam tu nic innego do roboty.

— Tam jest jakiś napis! — powiedział chłopiec.

— Oooo, dziwne! — Annie się nachyliła, żeby na to popatrzeć. Ogromne krople rozpryskiwały się na jej hełmie. — Faktycznie. Teraz już widzę... bonanza! — Wpatrzyła się w okrągławy obiekt, wyrzucony teraz na brzeg jeziora. — Spójrz tylko na to! Przyleciał z Ziemi! Tu jest wyraz napisany ludzką ręką.

Na jednej stronie zamrożonego obiektu dostrzegli wielki napis Huygens.

— Emmett, tutaj jest napisane „Huygens” — poinformowała Annie. — Co to znaczy? To chyba nie jest żadna bomba, co?

— Skądże znowu! — zaprotestował chłopiec. — Oznacza to, że odnaleźliście próbnik Huygens, który ludzie wysłali na Tytana! Nie sądzę, żeby nadal działał, ale i tak jest to gratka, jak ciężarówka pełna lodów. No wiecie, takich w temperaturze minus 170 stopni Celsjusza!

— Ale to nie wszystko! — wykrzyknęła Annie. — Mamy tu również inny napis! Obcymi znakami!

Stojący obok niej George mógł teraz dokładnie zobaczyć maszynę.

— To wiadomość wysłana w butelce! — wykrzyknął. — A raczej wiadomość wysłana na próbniku.

Na powierzchni sondy widniał kolejny rząd rysunków.

Rozdział jedenasty

Tymczasem na Ziemi Emmett siedział na środku „czystego pokoju” przed Kosmosem, z otwartym Podręcznikiem użytkownika Wszechświata, gdy nagle usłyszał jakieś hałasy. System oczyszczający ożył z warkotem, a nad drzwiami zaczął błyskać czerwony napis Dekontaminacja i rozległ się przerywany pisk alarmu. Emmett nie zwrócił na to uwagi w drodze do tego miejsca, gdyż był zbyt zafrapowany tym, jak maszyny go szorowały, wycierały i wkładały na niego biały kombinezon. Teraz jednak nie mógł tego dźwięku zignorować, oznaczał on bowiem, że ktoś tu zaraz wejdzie.

Zerwał się na równe nogi z mocno bijącym sercem. Nie chciał ruszać Kosmosa, który był gotów do przeniesienia Annie i George’a w miejsce, do którego będzie kierowała kolejna wskazówka. Ale nie chciał też, aby ktoś przerwał komputerowi i zaczął coś przy nim majstrować w czasie, gdy Kosmos będzie wykonywał tak ważną i trudną operację.

Nagle dostrzegł coś, co wyglądało jak płachta lśniącej żółtej folii kuchennej. W rzeczywistości była to osłona wykorzystywana do ochrony sond przed przegrzaniem się pod wpływem promieni Słońca podczas podróży w przestrzeni. Ostrożnie okrył nią Kosmosa, a potem stanął przed nim, usiłując przybrać beztroską i nonszalancką pozę, jakby codziennie odwiedzał „czyste pokoje” i chował się za ogromnymi maszynami, które szykowano do podróży w kosmos. Poprawił maskę w nadziei, że jeśli ktokolwiek się tu pojawi, nie zorientuje się, iż Emmett jest w rzeczywistości tylko dzieckiem, i uzna, że to ktoś bardzo mały z obsługi „czystego pokoju”.

Z maszyny dekontaminacyjnej wpadł do środka człowiek. Zachwiał się lekko i zatoczył w swoim białym kombinezonie, dopóki nie odzyskał równowagi. Nie można było zgadnąć, kim on jest, zwłaszcza że maszyna najwyraźniej postanowiła włożyć maskę i nakrycie głowy tył na przód. Dlatego teraz tam, gdzie powinny znajdować się oczy, widać było wyłącznie ciemne włosy.

— Auć! — krzyknął przybysz, potykając się o na wpół złożonego satelitę. — Na kolidujące hadrony! — Zaczął przeskakiwać z nogi na nogę. — Uderzyłem się w palec u nogi! Auć! Auć!

Emmett poczuł dziwnie nieprzyjemny ucisk w żołądku, zupełnie jak wtedy, gdy zjadł coś, o czym wiedział, że jest na to uczulony. Przybysz mógł być tylko jedną osobą, i to tą ostatnią na świecie, którą chciałby w tej chwili spotkać.

Podskakująca figura przestała tańczyć, po czym zerwała z głowy odwrotnie włożoną maskę i nakrycie głowy. Oczywiście był to Eric.

— Ach. — spojrzał w dół na Emmetta, zamaskowanego w swoim kombinezonie. — Czy pan tu pracuje?

— Hmm... Tak, tak — odparł Emmett najniższym głosem, jaki był w stanie z siebie wydobyć. — Absolutnie. Od lat. Wielu, wielu, wielu, wielu, wielu lat. Tak naprawdę jestem bardzo stary, ale tego nie widać, bo mam na twarzy maskę.

— Po prostu wygląda pan trochę... trochę jakby... może...

— Byłem wyższy — rzekł Emmett dorosłym głosem. — Ale skurczyłem się na starość.

— Tak, tak, to interesujące — powiedział spokojnie Eric. — Cóż, mam pewien problem, panie...?

Emmett wpadł w panikę.

— Profesor Spock — odparł szybko.

— Profesor... Spock? — powtórzył powoli Eric.

— Owszem — potwierdził Emmett. — Właśnie tak. Profesor Spock z Uniwersytetu... Enterprise.

— Cóż, profesorze Spock. Zastanawiam się, czy mógłby mi pan pomóc. Szukam dzieci, które najwyraźniej gdzieś zgubiłem. Może widział je pan w pobliżu? Albo, skoro jest pan taki sędziwy i mądry, może ma pan pomysł, dokąd te dzieci mogły się udać? Kamery widziały, jak zdążały w tym kierunku.

— Dzieci? — odparł szorstko Emmett. — Nie znoszę dzieci. Nie wpuszczam ich do swojego „czystego pokoju”. Nigdy. Żadnych dzieci.

— Sęk w tym, że naprawdę muszę je odnaleźć — ciągnął łagodnie Eric. — Po pierwsze, bardzo się o nie martwię i chciałbym wiedzieć, że wszystko z nimi w porządku. Po drugie, mamy bardzo nagłą sytuację, w którą wmieszane jest jedno z tych dzieci.

— Doprawdy? — Emmett zapomniał użyć swojego dorosłego głosu.

— W zasadzie chodzi o jego ojca — powiedział Eric.

— Ojca? — Emmett zerwał z twarzy maskę. — Czy mojemu tacie coś się stało? Czy dobrze się czuje? — Łzy napłynęły mu do oczu.

— Nie, Emmetcie — powiedział Eric, obejmując chłopca i klepiąc go po plecach. — Nie chodzi o twojego tatę, ale o tatę George’a.

Eric zaczął opowiadać Emmettowi historię Terence’a: dokąd się wybrał, dlaczego i jak zaginął na południowym Pacyfiku. Przerwał mu jednak alarm maszyny dekontaminacyjnej, która ponownie ożyła.

— Pip! Pip! — czerwone światło nad drzwiami znów zaczęło migać, kiedy kolejna osoba weszła do urządzenia.

— Zabieraj swoje obrzydliwe robocie łapska! — usłyszeli krzyk pełen oburzenia. — Jestem starszą panią! Okaż trochę szacunku!

Rozległ się odgłos miażdżenia, po czym maszyneria nagle się zatrzymała. Emmett i Eric usłyszeli stukot butów, drzwi się otworzyły i do środka wkroczyła bardzo rozeźlona starsza kobieta z laską i torebką, schludnie opakowanymi w plastik.

Piszczenie ucichło, a czerwone światło zamarło w pozycji włączonej.

— Co to wszystko ma znaczyć, na Boga żywego? — zażądała wyjaśnień starsza pani. Nie miała na sobie białego kombinezonu, ale zwykły tweedowy kostium. — Nie pozwolę się w ten sposób traktować żadnym cholernym maszynom! Ach, Eric. — Dostrzegła naukowca. — Znalazłam cię wreszcie. Nie ukryjesz się przede mną, wiesz o tym?

— Zaczynam zdawać sobie z tego sprawę — mruknął mężczyzna.

— Co tam mówisz? Jestem głucha... Musisz mi to napisać. — Zerwała plastikową osłonę z torebki i zaczęła szukać w niej notesu.

— Emmetcie — zaczął zrezygnowany Eric. — Poznaj Mabel, babcię George’a. Przyjechała tu dzisiaj i poprosiła mnie o pomoc w poszukiwaniach taty George’a. Jak ci już mówiłem, on zaginął na południowym Pacyfiku. Ten alarm na pagerze, który dostałem wcześniej... okazało się, że to Mabel, z którą skontaktowała się mama George’a.

Wziął od kobiety notes i napisał: Mabel, to jest Emmett, przyjaciel George’a. Właśnie ma zamiar mi powiedzieć, gdzie się podziewają George i Annie.

Mabel spojrzała na Emmetta i uśmiechnęła się całkiem przyjaźnie i ciepło.

— Och, Ericu! — powiedziała. — Masz poważne problemy z pamięcią. Emmett i ja poznaliśmy się na lotnisku, więc jesteśmy dobrymi znajomymi. Pamiętaj tylko, że niedosłyszę, więc musisz mi wszystko napisać w notesie.

— Żyj długo i w dostatku. — Emmett pozdrowił ją wolkańskim gestem, jednocześnie drugą ręką zapisując przywitanie w notesie.

— Dziękuję, Emmetcie. Rzeczywiście, żyję już dość długo i całkiem dostatnio — odpowiedziała mu tym samym gestem.

— Ale ja nie rozumiem... — Chłopiec spojrzał na Erica. — W jaki sposób znajdzie pan tatę George’a, skoro on jest na Pacyfiku, a pan tutaj? Wyśle pan po niego rakietę?

— No cóż, zapominasz... — zaczął Eric. — Jestem... a właściwie to Agencja jest w posiadaniu satelitów, które krążą wokół Ziemi. Misje kosmiczne nie polegają wyłącznie na spoglądaniu w daleki kosmos, ale również na monitorowaniu naszej planety, żebyśmy wiedzieli, co się z nią dzieje. Poprosiłem więc dział satelitarny, żeby przyjrzał się uważniej tej części oceanu i spróbował znaleźć Terence’a. Kiedy już się dowiemy, gdzie jest, przekażemy współrzędne Daisy i jej kolegom, którzy będą mogli wysłać wyprawę ratunkową. Trzymajmy tylko kciuki za to, żeby Terence’owi nic się nie stało.

— Czy satelita nie mógłby również zmierzyć wzrastającego poziomu wód? — spytał Emmett.

SATELITY W KOSMOSIE

Satelita to ciało, które orbituje — lub obiega — inny obiekt, tak jak Księżyc obraca się wokół Ziemi. Ziemia jest satelitą Słońca, choć zazwyczaj określenie to stosujemy do obiektów stworzonych przez człowieka, które zostają wyniesione w kosmos za pomocą rakiety, aby wykonywać konkretne zadania, takie jak nawigacja, monitorowanie pogody czy komunikacja.

Rakiety zostały wynalezione przez starożytnych Chińczyków około 1000 roku. Wiele stuleci później, 4 października 1957 roku, gdy Rosjanie wykorzystali rakietę do wyniesienia pierwszego satelity na orbitę okołoziemską, rozpoczęła się era kosmiczna. Prawdziwą sensacją stał się wtedy Sputnik, niewielka sfera zdolna wysłać słaby sygnał radiowy z powrotem na Ziemię. W tamtym czasie był znany jako „czerwony księżyc” i ludzie na całym świecie dostrajali swoje radia, aby odebrać jego sygnał. Radioteleskop Mark I  w obserwatorium Jodrell Bank w Wielkiej Brytanii został wykorzystany jako pierwszy w ramach anteny śledzącej, aby wyznaczyć mapę lotu Sputnika 2 — zwanego również „Towarzyszem podróży”, ponieważ miał on na swoim pokładzie pasażera! Łajka, rosyjski pies, stał się pierwszą żywą istotą z Ziemi, która znalazła się w kosmosie.

Amerykanie próbowali wynieść na orbitę swojego własnego satelitę 6 grudnia 1957 roku, ale rakieta wzniosła się zaledwie 1,2 metra nad ziemię i wybuchła. Misja Explorera z 1 lutego 1958 roku zakończyła się większym powodzeniem i niedługo potem oba supermocarstwa na Ziemi — Związek Sowiecki i Stany Zjednoczone — zaczęły rywalizować ze sobą w kosmosie. W tamtym czasie oba państwa były bardzo podejrzliwe względem siebie i szybko zdały sobie sprawę, że satelity są doskonałym narzędziem szpiegowskim. Dzięki zdjęciom wykonanym sponad powierzchni Ziemi mocarstwa te miały nadzieję dowiedzieć się czegoś więcej o działalności przeciwnika. Rozpoczęła się satelitarna rewolucja.

Technologia satelitarna została oryginalnie rozwinięta dla celów wojskowych i szpiegowskich. W latach 70. XX wieku rząd Stanów Zjednoczonych umieścił na orbicie okołoziemskiej 24 satelity, które wysyłały na Ziemię sygnały czasowe i informacje orbitalne. Doprowadziło to do rozwoju systemu nawigacji satelitarnej GPS. Z tej technologii, która pozwala armiom przekraczać pustynie w nocy, a dalekosiężnym pociskom precyzyjnie uderzyć w cel, korzystają obecnie miliony zwykłych kierowców samochodów, by nie zgubić się na drodze! System GPS, znany jako Sat Nav, czyli nawigacja satelitarna, umożliwia karetkom pogotowia dotarcie na miejsce zgłoszenia znacznie szybciej niż kiedyś, a straży nabrzeżnej przeprowadzanie bardziej skutecznych poszukiwań i misji ratunkowych.

Dzięki satelitom zasadniczo zmieniła się komunikacja na świecie. W 1962 roku amerykańska firma telefoniczna uruchomiła Telstara — satelitę, który przesłał pierwszy w historii amerykański program na żywo do Wielkiej Brytanii i Francji. Brytyjczycy mogli wprawdzie przez kilka minut oglądać jedynie rozmazane zdjęcia, za to Francuzi mieli ostry obraz z dźwiękiem. Udało im się nawet przetransmitować swój własny przekaz: Yves’a Montanda śpiewającego „Odpręż się, jesteś w Paryżu”! Przed powstaniem satelitów wszystkie wydarzenia musiały być filmowane, a następnie filmy przesyłano samolotami do innych państw, żeby można je było pokazać w telewizji. Po umieszczeniu na orbicie Telstara ważne wydarzenia międzynarodowe — takie jak pogrzeb amerykańskiego prezydenta Johna F. Kennedy’ego w 1963 roku czy mistrzostwa świata w piłce nożnej w 1966 — mogły być po raz pierwszy transmitowane na żywo do wszystkich krajów świata. W dzisiejszych czasach kolejnymi technologiami wykorzystującymi satelity są telefony komórkowe i Internet.

Obrazowanie satelitarne nie jest wykorzystywane wyłącznie przez szpiegów! Dzięki spojrzeniu na Ziemię z kosmosu mamy możliwość dostrzeżenia wielu wzorców, zarówno na powierzchni naszej planety, jak i w atmosferze. Potrafimy obliczyć procent wykorzystania lądu, obserwować, w jaki sposób rozwijają się miasta i jak zmieniają swój kształt pustynie oraz lasy. Farmerzy wykorzystują zdjęcia satelitarne do monitorowania swoich zbiorów, by zdecydować, które pola wymagają nawożenia.

Satelity zmieniły nasze rozumienie pogody. Dzięki nim prognozy pogody są o wiele dokładniejsze, a oprócz tego poznaliśmy sposób powstawania różnych wzorów pogodowych i ich migrację na świecie. Satelity nie mogą zmienić pogody, ale potrafią śledzić huragany, tornada i cyklony, a jednocześnie ostrzegać nas odpowiednio wcześnie o ich nadejściu.

Pod koniec lat 90. XX wieku wysłany przez NASA satelita TOPEX/Poseidon, który mapował oceany, dostarczył meteorologom wystarczająco dużo informacji, aby mogli oni dostrzec fenomen El Nin~o. Jason, nowa seria satelitów NASA, został ostatnio wyniesiony na orbitę, aby zebrać dane na temat roli oceanów w tworzeniu klimatu ziemskiego. To z kolei pomoże nam lepiej zrozumieć zmiany klimatyczne, pokaże szczegółowe zdjęcia topniejących czap lodowych na biegunach, zanikających mórz wewnętrznych oraz wzrastającego poziomu wód oceanicznych, a są to informacje, których bardzo pilnie potrzebujemy!

Tak jak satelity potrafią spoglądać z góry na Ziemię i zmieniać nasze rozumienie własnej planety, tak również mają wpływ na postrzeganie Wszechświata wokół nas. Kosmiczny Teleskop Hubble’a był pierwszym obserwatorium kosmicznym z programu Wielkich Obserwatoriów. Hubble, który porusza się po orbicie okołoziemskiej, pomógł astronomom obliczyć wiek Wszechświata i wykazał, że uniwersum rozszerza się w przyspieszonym tempie.

Wokół Ziemi krążą 3 tysiące satelitów, zdolne razem obserwować każdy centymetr kwadratowy naszej planety. Na orbicie zaczyna się robić tłoczno, co może być niebezpieczne. Satelity na niskiej orbicie muszą się poruszać bardzo szybko — około 27 tysięcy kilometrów na godzinę. Zderzenia są rzadkie, ale kiedy już do nich dojdzie, powstaje straszny bałagan! Nawet kropelka farby poruszająca się z taką prędkością mogłaby spowodować uszkodzenia, gdyby uderzyła w statek kosmiczny. Wokół Ziemi krążą miliony kosmicznych śmieci, ale tylko około 9 tysięcy z nich ma rozmiar większy niż piłka tenisowa.

— Oczywiście, że tak — odparł Eric. — I chętnie bym im w tym pomógł, gdyby tylko mnie zapytali. Mimo wszystko jednak eksploracja i doświadczenia wykonywane bezpośrednio przez ludzi nadal są bardzo ważne. Rodzice George’a dowiedzą się podczas swojej podróży o wielu sprawach, w przypadku których satelity nie potrafiłyby pomóc. Mogliśmy jednak razem pracować nad tym projektem i niewykluczone, że właśnie teraz tak się stanie. Daisy zadzwoniła do Mabel z wiadomością o zaginięciu Terence’a. Mabel przyjechała prosto tutaj, żeby mnie znaleźć, co oczywiście było najwłaściwszą decyzją. W każdej chwili możemy zlokalizować Terence’a — dodał z cieniem samozadowolenia. — Ale gdzie są George i Annie? Bawicie się w chowanego? — Uśmiechnął się, a Emmettowi serce podeszło do gardła.

— No... bawimy się w taką jedną grę — wyjąkał.

— Och, doskonale! — odparł Eric. — Mabel, dzieci się bawią! Opowiedz nam o tym, Emmetcie, może się do was przyłączymy. Przydałoby mi się nieco rozrywki, skoro nie mogłem obejrzeć startu wahadłowca.

— No... to takie jakby... poszukiwanie skarbów — powiedział ostrożnie chłopiec.

— Iiii...? — ponaglił go Eric.

— Zabawa? — spytała Mabel. — Wspaniale!

— No więc mamy różne wskazówki, za którymi trzeba podążać, żeby się dowiedzieć, dokąd trzeba iść. — Emmett żałował, że dokładnie w tym momencie nie może się katapultować w kosmos, zamiast kontynuować te wymuszone wyjaśnienia.

Eric napisał coś w notesie Mabel.

— Poszukiwanie skarbów! Fantastycznie! — wykrzyknęła babcia, odczytując notatkę. — Mój Boże, nie tylko pamięć cię zawodzi, Ericu! Twój charakter pisma jest równie okropny! Jakim cudem udało ci się zajść tak daleko w życiu?

— Co to za wskazówka? I dokąd poszło tych dwoje?

Eric wciąż się uśmiechał, kiedy nagle Kosmos się przebudził pod płachtą osłony termicznej.

— Bip! — powiedział głośno. — Przesyłanie zakończone! Trzeci etap misji w stadium realizacji.

Tata Annie natychmiast spoważniał, gdy tylko usłyszał głos Kosmosa. Podbiegł do lśniącej sterty zmiętej folii i zerwał ją, odsłaniając schowaną pod nią supermaszynę.

— To mój komputer! — krzyknął tak głośno, że nawet Mabel była w stanie usłyszeć go bez problemu. — Gdzie we Wszechświecie są teraz Annie i George?

Rozdział dwunasty

Eric sprawiał wrażenie tak rozwścieczonego, że przez jedną przerażającą chwilę Emmett miał wizję, jak naukowiec eksploduje niczym supernowa i emituje promieniowanie na tyle jasne, że przyćmiewa ono swoim blaskiem całą galaktykę. Eric spojrzał gniewnie na chłopca. W jego oczach gotowała się niemal nuklearna złość.

— Jeśli zrobiliście to, co myślę, że zrobiliście... — zaczął.

Emmett otworzył tylko i zamknął usta jak złota rybka. Próbował coś powiedzieć, ale nie mógł wydobyć z siebie żadnego dźwięku poza dziwnym gulgotaniem.

— Gdzie są Annie i George? — spytał Eric cicho, lecz bardzo groźnie. Jego twarz była blada z napięcia.

— A... a... a... — To wszystko, co był w stanie wykrztusić z siebie Emmett.

Mabel spoglądała to na Erica, to na Emmetta, usiłując zrozumieć, co się dzieje.

— Powiedz mi — zażądał Eric. — Muszę to wiedzieć.

Chłopiec poruszył ustami, ale nadal nie mógł wydobyć z siebie głosu. Przełknął głośno ślinę, a do oczu napłynęły mu łzy.

— Rozumiem! — oznajmił Eric. — Skoro nie chcesz mi odpowiedzieć, zapytam Kosmosa. — Przyklęknął na podłodze przed komputerem i zaczął coś szaleńczo wystukiwać na klawiaturze. — Jak mogliście? — mamrotał do siebie. — Jak mogliście zrobić coś takiego?

Mabel przykuśtykała do Emmetta i wręczyła mu notes oraz ołówek.

— Jeśli jest ci trudno coś powiedzieć, może mógłbyś to napisać? — szepnęła. — Wtedy będę mogła cię wyręczyć w przekazaniu informacji Ericowi.

Emmett spojrzał na nią z wdzięcznością i wziął przybory do pisania. Zaczął obgryzać w zamyśleniu końcówkę ołówka, bo nie wiedział, od czego zacząć.

— Może będzie łatwiej, jeśli zadam ci kilka pytań — powiedziała łagodnie Mabel. — Dlaczego Eric jest taki zdenerwowany?

Jest wściekły, ponieważ zabraliśmy jego specjalny komputer, Kosmosa — napisał Emmett zgrabnym charakterem pisma w notesie Mabel. Kosmos może nas wysyłać do różnych miejsc we Wszechświecie.

— Czy Annie i George wybrali się na wycieczkę?

Emmett z przerażeniem w oczach pokiwał głową. Mabel jednak tylko się do niego uśmiechnęła i gestem zachęciła do dalszego pisania. Chłopiec jeszcze raz przełknął głośno ślinę, po czym ponownie chwycił długopis.

Byli na Tytanie, ale właśnie przeszli przez portal prowadzący do najbliższego systemu gwiezdnego, czyli Alfa Centauri. Myślą, że tam znajdą kolejną wskazówkę. Pierwsza przybyła do nich na Ziemię, drugą znaleźli na Marsie, a trzecią na Tytanie.

— Ach, poszukiwanie skarbów? — Mabel pokiwała głową ze zrozumieniem.

Eric nadal walił w klawiaturę Kosmosa, który wcale mu nie pomagał.

— Odczep się! Brak dostępu! — powiedział gniewnie komputer.

Emmett zerknął nerwowo na maszynę i naukowca.

— Kto zostawia im wskazówki? — spytała Mabel.

Nie wiemy — napisał Emmett. Ale każda wiadomość ma to samo zakończenie. Jest w nim groźba zniszczenia planety Ziemi, jeśli nie podążymy za wskazówkami.

— Jakieś szczegóły co do samych wskazówek?

Cóż — Emmett zaczął coś rysować. Wydaje mi się, że na coś wpadłem, ale mogę się mylić... — zakończył, dodając kilka kropek.

— Pisz dalej — zachęciła go Mabel, gdy Eric wydał z siebie jęk pełen frustracji. Położyła uspokajająco dłoń na ramieniu chłopca. — Zajmiemy się nim za chwilę.

Pierwsza wskazówka przybyła do nich na Ziemię, gdzie już istnieje życie. Druga znajdowała się na Marsie, gdzie, jak sądzimy, życie mogło istnieć w odległej przeszłości. Trzecia była na Tytanie, który jest księżycem Saturna i może przypominać Ziemię z czasów, w których życie jeszcze na niej nie zaistniało. Pomyśleliśmy więc, że czwarta może się znajdować w układzie Alfa Centauri, który jest najbliższym systemem gwiezdnym i miejscem, gdzie moglibyśmy najpierw poszukiwać śladów życia poza Układem Słonecznym. George i Annie muszą teraz odnaleźć planetę w podwójnym układzie gwiezdnym. Tak twierdzi wskazówka.

— A więc sądzisz, że oboje podążają śladem życia we Wszechświecie, aby zapobiec końcowi życia na Ziemi? — spytała Mabel. — Jesteś niezwykle mądrym chłopcem, Emmetcie. Ericu! — trąciła naukowca w plecy swoją laską.

— Zostaw. Mnie. W. Spokoju. Jestem. Zajęty — odparł Eric, gdy Kosmos wydał ordynarny dźwięk zaadresowany do naukowca.

— Nic mnie to nie obchodzi! — odparła Mabel. — Mam ci coś do powiedzenia. A kiedy człowiek osiąga mój wiek, ma prawo mówić bez względu na to, czy ktoś chce go słuchać, czy nie. Ericu, wystraszyłeś tego biednego malca tak bardzo, że nie mógł wykrztusić z siebie tego, co wie. Jeśli spróbujesz być dla niego nieco milszy, może przestanie aż tak bardzo się bać i pomoże ci rozwiązać twój problem.

Przez tego chłopca — napisał Eric w notesie Mabel — Annie i George znaleźli się w potwornym niebezpieczeństwie. Gotuję się z wściekłości.

— Tak, widzimy — odparła Mabel. — Jednak w ten sposób tracisz jedynie cenny czas. Musisz zacząć słuchać. I przestań obwiniać Emmetta.

Tym razem Eric naprawdę wybuchnął.

— W jakiś sposób udało mu się naprawić mój komputer, o czym mi nie powiedział — zaczął wyrzekać. — A potem pozwolił Annie i George’owi polecieć w kosmos, w pogoni za jakąś głupawą wiadomością, pochodzącą od nieistniejących Obcych i otrzymaną za pośrednictwem komputera, który wtedy nie był nawet na chodzie. A teraz Kosmos znów się popsuł i nie mam pojęcia, czy w ogóle uda się nam sprowadzić ich tu z powrotem!

Mabel najwyraźniej usłyszała każde jego słowo.

— Och, przestań! — warknęła. — Emmett nie jest niczemu winien. To sprawka wyłącznie twojej córki i mojego wnuka. Widać ich wyraźne ślady. George powiedział mi, że musi pojechać na Florydę, ponieważ Annie ma jakąś ważną misję, którą chce z nim wykonać. To musi być to. Wybrali się w podróż, bo wierzą, że Ziemia jest w niebezpieczeństwie, i muszą coś z tym zrobić. Pierwszą wskazówkę otrzymali na Ziemi, ale Emmett mówi mi, że zawiodła ich ona na Marsa, gdzie znaleźli kolejną. Ta zaprowadziła ich na Tytana, którego właśnie opuścili, aby odnaleźć planetę krążącą wokół — Mabel skonsultowała się ze swoim notesem — Alfy Centauri.

— Co takiego? — spytał Eric. — To znaczy, że nie wybrali się w kosmos dla zabawy, z nudów? Chcesz powiedzieć, że dotarli do pierwszego przystanku, znaleźli kolejną wskazówkę i podążyli za nią dalej?

Emmett pokiwał głową, zaciskając mocno powieki.

— Jak, na Einsteina, mogło do tego dojść? — spytał Eric z niedowierzaniem.

— Hmm, stworzyłem zdalnie sterowaną aplikację portalową, kiedy aktualizowałem Kosmosa — szepnął Emmett, który wreszcie odnalazł swój głos. — Bardzo mi przykro.

Eric zdjął okulary i przetarł oczy.

— I powiadasz, że wybrali się na Marsa, gdzie znaleźli czekającą na nich kolejną wskazówkę?

— Uhm — potwierdził Emmett. — Była narysowana na powierzchni planety za pomocą kół Homera.

Eric założył z powrotem okulary i zerwał się na równe nogi.

— Emmetcie — chwycił chłopca za ramiona. — Przepraszam, że na ciebie nakrzyczałem. Naprawdę jest mi przykro, jednak muszę się natychmiast skontaktować z Annie i George’em. Wyślesz mnie na Alfę Centauri?

Chłopiec przygarbił się nieco.

— Mogę spróbować — odparł nerwowo. — Ale Kosmos zachowuje się trochę kapryśnie i boję się, że wykorzystuje w tej chwili zbyt wiele pamięci. Nie wiem, co się wydarzy, jeżeli wyślę przez portal kolejną osobę.

Jednak Eric poszedł już po swój skafander kosmiczny.

Emmett usiadł po turecku przed Kosmosem, a Mabel stanęła za nim.

— Nie dam rady usiąść tak nisko. Moje biedne kości — powiedziała przepraszająco.

— Och! — Emmett natychmiast wstał, podniósł Kosmosa z podłogi i postawił go na częściowo złożonym satelicie, by babcia George’a widziała ekran. Przyniósł kilka elementów montażowych, które zaaranżował tak, że stworzyły coś w rodzaju krzesła dla Mabel.

— Dziękuję ci, Emmetcie — powiedziała. — To bardzo uprzejme z twojej strony.

— Cała przyjemność po mojej stronie — odparł szczerze, usiłując okryć kolana Mabel lśniącą żółtą folią, ale kobieta odpędziła chłopca od siebie gestem.

— Daj już spokój! — powiedziała wzruszona. — Zajmij się lepiej komputerem i nie przejmuj się starą babcią.

Emmett wprowadził nerwowo własne hasło, zastanawiając się, czy Kosmos zareaguje na niego równie fatalnie jak na Erica.

— Zgoda na dostęp — powiedział komputer uprzejmie. Chłopiec wpisał polecenie zlokalizowania aktywności ostatniego portalu, aby stworzyć kolejne drzwi i wysłać Erica z Ziemi w miejsce, do którego udali się Annie z George’em. Tym razem jednak to nie humorki Kosmosa martwiły Emmetta, lecz jego zdolność do wykonania polecenia, od którego tak wiele zależało.

PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA WSZECHŚWIATA

Jak znaleźć planetę w kosmosie

Planety nie emitują własnej energii, dlatego są dość ciemne w porównaniu z ich napędzanymi energią jądrową gwiazdami. Jeśli użyjemy potężnego teleskopu, aby wykonać zdjęcie planety, jej słabe światło zniknie na tle blasku gwiazdy, wokół której ta planeta krąży.

Jednak planety można również wykrywać poprzez obserwacje pola grawitacyjnego. Za sprawą grawitacji wszystkie ciała niebieskie przyciągają do siebie jabłka, księżyce i satelity. Przyciągają one również swoją rodzimą gwiazdę. Podobnie jak pies na smyczy, który potrafi szarpać swoim właścicielem, planeta ciągnie na smyczy grawitacji swoją gwiazdę.

Astronomowie mogą obserwować gwiazdy, zwłaszcza tak niedalekie, jak Alfa Centauri A lub B, sprawdzając, czy zmieniają one swoje położenie, „szarpane na smyczy” niewidocznych dla nas planet. Reaktywny ruch gwiazdy jest dowodem na istnienie planety. Ruch ten można wykryć dwoma sposobami.

Po pierwsze, fale świetlne wysyłane przez gwiazdę skracają się lub wydłużają (zmieniają częstotliwość), gdy dana gwiazda zbliża się do Ziemi i od niej oddala. Nazywa się to efektem Dopplera.

Po drugie, dwa teleskopy działające jak jeden potrafią zebrać wystarczająco dużo sygnału świetlnego z gwiazdy, aby wykryć jej ruch.

Wykorzystując tę technikę, można wykryć planety duże jak Jowisz i małe jak Ziemia.

Może pewnego dnia wy odkryjecie planetę, której nikt przedtem nie zauważył!

Geoff

— Planeta... orbita... Alfa Centauri... — powiedział Kosmos powoli. — Szukam współrzędnych ostatniego aktywnego portalu w systemie Alfa Centauri... szukam... planeta na orbicie... szukam informacji... szukam lokalizacji ostatniego portalu... — Na ekranie komputera pojawiła się mała klepsydra. Emmett nacisnął kilka klawiszy, ale Kosmos nie zareagował. Tylko klepsydra zamigała parę razy, jakby przypominając chłopcu, że Kosmos jest zajęty.

Myślę, że kończy mu się pamięć operacyjna — napisał Emmett w notesie Mabel. — W tej chwili zużywa jej tak wiele do uruchamiania portali w odległych częściach kosmosu. To bardzo ważne, żeby nie zadawać mu teraz zbyt wielu trudnych pytań.

— Czego powinniśmy się dowiedzieć? — spytała Mabel.

Dokąd Kosmos wysłał Annie i George’a. Poprosili go o odnalezienie planety w systemie Alfa Centauri.

— A w jaki sposób znajduje się planetę w przestrzeni kosmicznej?

Rozdział trzynasty

Auuu! — Przechodząc przez próg portalu wiodącego z Tytana na planetę znalezioną dla nich przez Kosmosa na orbicie gwiazdy Alfa Centauri B, Annie zasłoniła oczy ramieniem. Na szczęście po kilku sekundach specjalna szyba w hełmie pociemniała i dziewczynka znów była w stanie cokolwiek zobaczyć.

— Rety, ale jasno! — powiedział George. Tym razem wydawało im się, że są dużo lepiej przygotowani niż podczas lądowania na Marsie czy Tytanie. Wyciągnęli ze skafandrów linę ratunkową i metalowe kołki, gotowi przypiąć się do powierzchni nowej planety. Kiedy jednak już przeszli przez portal, okazało się, że tym razem wcale się nie unoszą w powietrzu. Wręcz przeciwnie, byli dużo ciężsi niż na Ziemi. Nadal mogli się poruszać, lecz każdy krok do przodu wymagał sporego wysiłku.

— Uff! — Annie rzuciła na podłoże linę i kołki. — Czuję się tak, jakby coś mnie zgniatało. — Miała wrażenie, że coś ją popycha w kierunku wypłowiałego gruntu.

— To z powodu większej grawitacji — powiedział George. — Prawdopodobnie znajdujemy się na planecie podobnej do Ziemi, ale o większej masie, i dlatego odczuwamy przyciąganie bardziej niż w domu. Jednak nie może ono być dużo większe, bo inaczej już zostalibyśmy zmiażdżeni.

— Chyba sobie usiądę — sapnęła Annie. — Naprawdę jestem zmęczona.

— Nie! Nie rób tego, bo możesz się już nie podnieść — ostrzegł George. — Nie wolno ci siadać, jeśli mamy się stąd wydostać.

Annie jęknęła i oparła się na chłopcu. Miała wrażenie, że waży tonę. George zachwiał się, z trudem utrzymując pozycję pionową i jednocześnie podtrzymując dziewczynkę.

— Musimy znaleźć kolejną wskazówkę i uciekać — powiedział zaniepokojony. — Panuje tutaj zbyt duże przyciąganie. Nie jesteśmy stworzeni do życia w takich warunkach. Gdybyśmy byli mrówkami, nic by nam się nie stało, ale jesteśmy zbyt duzi na przebywanie w miejscach o takiej grawitacji. Poza tym jest tu zbyt jasno. Zaczynają mnie boleć oczy.

Podczas gdy Mars i jeszcze bardziej Tytan były dużo ciemniejsze niż Ziemia, na nowej planecie panował oślepiający blask. Nawet z przyciemnionymi wizjerami chroniącymi ich wzrok niczym superokulary słoneczne nadal trudno było cokolwiek dojrzeć.

— Nie patrz bezpośrednio w gwiazdę — ostrzegł George. — Jest jeszcze jaśniejsza niż nasze Słońce.

Jednak nie było tu wiele do zobaczenia. Wokół nich ciągnęły się kilometry nagiej skały, smażącej się w jaskrawym świetle, które spływało na tę ciężką, gorącą planetę. George rozejrzał się niepewnie, by znaleźć jakąkolwiek wskazówkę mogącą doprowadzić ich do czwartej wiadomości.

— Sooo... tam... jessss? — Annie, która teraz opierała się niemal całym ciężarem na chłopcu, machnęła ramieniem w jednym kierunku. Mówiła bardzo powoli i niewyraźnie.

— Annie! — George potrząsnął przyjaciółką. — Obudź się! Obudź się!

Światło i ciężar na tej dziwnej planecie wydawały się działać na dziewczynkę jak środek usypiający. George próbował skontaktować się z Kosmosem lub z Emmettem, ale za pierwszym razem usłyszał sygnał zajętości, za drugim zaś — automatyczną wiadomość: Twój telefon jest dla nas ważny. Naciśnij krzyżyk i jedynkę, aby połączyć się z... — po czym nagle został rozłączony.

Annie opadła na George’a. Na tej planecie była bardzo ciężka i chłopak czuł się tak, jakby niósł małe słoniątko. Stał z głową Annie opartą na swoim ramieniu, mocno obejmując dziewczynkę. Naprawdę zaczął się bać. Wyobraził sobie, jak to w dalekiej przyszłości pierwsi międzygwiezdni wędrowcy dotrą do tej nienazwanej planety i odnajdą na przesuszonej pustyni spalone szczątki dwójki ludzkich dzieci, spieczonych i rozgotowanych na kawałeczki. Nieco oszołomiony wyobraził sobie, jak podróżnicy wychylają się ze swojego statku kosmicznego, aby oficjalnie postawić pierwszy krok na planecie, i nagle się dowiadują, że już wcześniej odległość czterech lat świetlnych pokonały dzieci, które trafiły w to piekielne miejsce tylko po to, aby zginąć pod jego płonącą gwiazdą.

George był już bliski porzucenia nadziei i miał właśnie upaść na powierzchnię, gdy światło na niebie zaczęło nieco przygasać. Zmieniało się z jaskrawobiałego w łagodną żółć.

— Popatrz, Annie! — potrząsnął dziewczynką. — Gwiazda zachodzi! Wszystko będzie dobrze, tylko wytrzymaj jeszcze kilka minut. Ta gwiazda przesuwa się po niebie dość szybko; w każdym razie dużo szybciej niż ziemskie Słońce. Kiedy zajdzie, będziemy w stanie się ochłodzić i odnaleźć wskazówkę.

— Hę? — spytała Annie nieprzytomnie. Uniosła głowę z ramienia chłopca i spojrzała za niego. — Przecież ona wcale nie zachodzi, tylko wschodzi!... Jest taka piękna — ciągnęła rozmarzona. — Jasna, świetlista gwiazda wschodząca na niebie...

— Annie, gwiazda wcale nie wschodzi! — George uznał, że dziewczynka ma halucynacje. — Skup się! Gwiazda zachodzi, a nie wschodzi! — Światło wokół nich przygasało łagodnie.

— Nie bądź głupi! — powiedziała rozzłoszczona Annie już nieco pewniejszym głosem. George poczuł ulgę. Jeżeli była w stanie się na niego zezłościć, to na pewno czuje się już lepiej. — Potrafię odróżnić górę od dołu i zapewniam cię, że wschodzi!

Odsunęli się od siebie na kilka centymetrów i każde z nich spojrzało za plecy tego drugiego.

— Jest tutaj — wskazała Annie. — Wznosi się!

— Nie, jest tutaj! — zaprotestował George. — Zachodzi!

— Odwróć się — poleciła mu Annie.

George odwrócił się bardzo powoli — przy takim ciążeniu nie dało się inaczej — i zobaczył, że Annie miała rację. Na niebie za jego plecami wschodziła nad skalistym horyzontem mała jasna gwiazda. Nie była aż tak przeraźliwie jaskrawa jak ta, która zachodziła po drugiej stronie, ale oblewała ich łagodnym blaskiem. Oznaczało to, że na tej opustoszałej, rozświetlonej planecie nieczęsto zapadał zmrok.

— No cóż! Jesteśmy przecież w układzie gwiazd podwójnych, dokładnie tak, jak to opisano w ostatniej wskazówce! Ta planeta ma dwa słońca! — powiedział George. — Jestem pewien, że czytałem o tym systemie w Internecie. Jedna gwiazda jest większa od drugiej. Ta zachodząca musi być Alfą B, czyli gwiazdą, wokół której krąży planeta. Wygląda na większą, ponieważ jesteśmy bliżej niej. Druga gwiazda to zapewne Alfa A. Tak naprawdę to ona jest większa, ale jesteśmy od niej bardziej oddaleni.

Teraz, gdy światło stało się łagodniejsze, oboje mogli wreszcie zobaczyć więcej szczegółów otaczającego ich krajobrazu. Dość blisko nich znajdowała się ogromna dziura.

— Chodźmy tam zajrzeć — powiedziała Annie.

— A to dlaczego? — spytał George.

— Bo nigdzie indziej nie ma nic do oglądania! — Wzruszyła ramionami. — A tam może znajdziemy kolejną wskazówkę. Zarówno na Marsie, jak i na Tytanie Kosmos wysyłał nas w pobliże wiadomości. Poza tym masz lepszy pomysł? — Najwyraźniej Annie wróciła do formy, bo stała się trochę irytująca.

— Nie. — George ponownie spróbował porozumieć się z Emmettem, jednak znów usłyszał tylko sygnał zajętości.

— Chodźmy — zarządziła Annie. — Ale nie zamierzam iść na nogach. — Opadła na czworaka i zaczęła się czołgać w stronę krateru.

George próbował iść normalnie, choć było to bardzo trudne zadanie, w dodatku pochłaniające dużo czasu. Czuł się jak Blaszany Drwal z Czarnoksiężnika z Krainy Oz. Musiał wykopywać nogę przed siebie, żeby się w ogóle poruszyć. W końcu też opadł na czworaka i podążył za Annie, która już się pochylała nad brzegiem dziury i próbowała dostrzec, co leży na jej dnie.

— Nic tam nie ma — powiedziała rozczarowana, wpatrując się w pusty krater, powstały po uderzeniu komety lub asteroidy.

George podczołgał się do niej.

— W takim razie gdzie my znajdziemy kolejną wska...? — zaczął mówić i nagle przerwał, bo właśnie wtedy na samym dnie wielkiego krateru zobaczyli coś, czego zdecydowanie się nie spodziewali. Na początku niewyraźnie, ale z każdą chwilą zarysowywały się coraz bardziej rzeczywiste drzwi. I w tym samym momencie, w którym przez ich próg przeszła jedna, a potem druga noga odziana w kosmiczne buty, zabrzęczał przekaźnik w hełmie chłopca.

— George! — usłyszał. — Mówi babcia!

Rozdział czternasty

Pewny siebie Eric przedostał się przez portal prosto na dno krateru i natychmiast upadł na twarz. Szykując się do przejścia przez stworzone komputerowo drzwi, przygotował sobie całą pogadankę dla dzieci, ale dotarłszy do docelowej odległej planety, zdołał jedynie wykrztusić:

— Eeeergggg!

— Tato! — zawołała Annie znad brzegu krateru i rozpłakała się pod osłoną hełmu. Nie obchodziło jej już, czy będzie na nią zły. Po prostu cieszyła się, że go widzi. Zjechała na dno krateru i podpełzła do taty. Kiedy Eric obrócił się wreszcie na plecy, dziewczynka wskoczyła na niego i mocno go objęła.

— Tatusiu! — szlochała. — Tutaj jest tak okropnie! Nie lubię tej planety!

Eric odetchnął z ulgą tak głośno, że znajdujący się miliony kilometrów dalej Mabel i Emmett usłyszeli go całkiem wyraźnie. Postanowił odłożyć swoją przemowę o dzieciach, które podróżowały w kosmosie same, choć nie powinny tego robić, i zamiast tego przytulił córkę.

Babcia George’a jednak się nie zawahała.

— George! — zaczęła surową przemowę do przekaźnika. — Nie mogę uwierzyć, że wciągnąłeś mnie w ten niebezpieczny spisek i nie poinformowałeś o faktach! Jestem na ciebie bardzo zła za to, że nie uznałeś za stosowne powiedzieć mi, dlaczego chcesz pojechać do Ameryki... — gadała i gadała, a George żałował, że nie może jej wyciszyć, tak jak Emmett zrobił to z Kosmosem. Potem jednak spojrzał w dół krateru i zobaczył, że Eric przywołuje go do siebie.

— Przepraszam, babciu! — powiedział chłopiec. — Muszę już iść. Porozmawiamy później. — Z tymi słowy ześlizgnął się na dno wielkiej dziury, kończąc w zbiorowym uścisku ubranych w skafandry kosmiczne Erica i Annie, w środku krateru na bezimiennej planecie, która krążyła wokół gwiazdy Alfa B w układzie Alfa Centauri.

— Muszę zamknąć portal na kilka minut — dobiegł ich głos Emmetta. — Nie mogę utrzymać aktywnego przejścia i jednocześnie robić całej reszty koniecznych rzeczy z Kosmosem. Nie panikujcie, kiedy drzwi znikną. Za chwilę znów je aktywuję.

Portal zrobił się przezroczysty, po czym zaczął się zupełnie rozpływać. George, Annie i Eric leżeli na zakrzywionej ścianie krateru, spoglądając na Alfę A, która przesuwała się po czystym, ciemnym niebie.

— Cóż — odezwał się Eric do leżących po obu jego bokach dzieci. — I oto znów jesteśmy razem. Po raz kolejny zagubieni w kosmosie. — Do tej pory portal zdążył już całkiem zniknąć.

— Czy możemy wrócić do domu? — Dziewczynka pociągnęła nosem. — Mam już tego dosyć.

— Niedługo wrócimy. Naprawdę niedługo — odparł łagodnie Eric. — Gdy tylko Emmettowi uda się uruchomić portal powrotny.

— Co takiego? — George próbował usiąść, ale okazało się, że nie ma siły walczyć z grawitacją. — Chce pan powiedzieć, że nie możemy wrócić na Ziemię?

— Obawiam się, że nie — odparł cicho Eric. — Kosmos ma trochę problemów, ale Emmett wszystkim się zajmie. Nie powierzyłbym mu kontroli, gdybym nie był absolutnie przekonany, że jest najlepszym kandydatem do wykonania tego zadania. Jak do tej pory, zrobił z Kosmosem rzeczy, o których ja bym nawet nie marzył.

— To znaczy, że przybyłeś tu, aby nas odnaleźć, choć wiedziałeś, że nasz powrót może okazać się niemożliwy? — spytała Annie. — I że możemy tu utknąć na zawsze?

— Oczywiście — rzekł Eric. — Nie mogłem was tu zostawić samych, prawda?

— Och, tatusiu! — zawołała Annie. — Tak mi przykro! Teraz wszyscy usmażymy się na skwarki na tej okropnej planecie. I to przeze mnie.

— Nie bądź głuptasem, Annie. To nie twoja wina, a poza tym wszystko będzie dobrze! Nie zostaniemy tutaj na tyle długo, żeby zmienić się w skwarki — powiedział Eric z przekonaniem. — Musimy się jednak stąd ewakuować przed ponownym wschodem Alfy B. Nawet w skafandrach jest tu za gorąco, bo ta planeta leży zbyt blisko swojej gwiazdy i nie ma tu wody ani życia. Udamy się jednak gdzie indziej. W dużo przyjemniejsze miejsce.

— A więc Kosmos może nas wysłać dalej? — spytał George z nadzieją. Nigdy więcej nie chciał doświadczyć oślepiającego blasku Alfy B.

— Tak — odparł Eric z większą pewnością, niż czuł. — Czasami musimy znacznie się oddalić, byśmy mogli powrócić. Nie martwcie się więc, że ta podróż wydaje się odbywać w złym kierunku. Pomyślcie o tym jak o zyskiwaniu perspektywy.

— Ile mamy czasu do wschodu Alfy B? — spytał George.

— Nie wiem dokładnie — odparł Eric. — Ale musimy się stąd zebrać, zanim zacznie się pojawiać na niebie.

— Dokąd się wybieramy? — spytała Annie.

— Na inną planetę. Kosmos szuka jej teraz, żeby nas tam wysłać. Emmett powiedział mi, że podążaliście przez Wszechświat za wskazówkami, zupełnie jak poszukiwacze skarbów.

— Hmm, tak — przyznał George. — Szliśmy wciąż dalej i dalej, bo za każdym razem znajdowaliśmy kolejną wiadomość, która kierowała nas do nowego miejsca.

— Przybyliście tutaj, ponieważ ostatnia wskazówka, którą znaleźliście na Tytanie, odesłała was do układu podwójnego z planetą krążącą wokół jednej z gwiazd?

— Wydawało nam się, że jesteśmy naprawdę mądrzy — powiedziała smutno Annie.

— Och, naprawdę jesteście! — zapewnił ją Eric. — Wszyscy troje. Emmett uważa, że wskazówki prowadzą was w miejsce, gdzie może istnieć życie we Wszechświecie. Jeśli ma rację, musimy znaleźć planetę, która znajduje się w tak zwanej Strefie Złotowłosej swojej gwiazdy. Oznacza to, że na tej planecie nie jest ani za gorąco, ani za zimno, tylko w sam raz.

— Och! Rozumiem — odparł George. — Tutaj jest zbyt gorąco! Stąd wiemy, że to niewłaściwe miejsce.

— Znam jeszcze jeden powód, dla którego ta planeta nie może być właściwym miejscem. O ilu gwiazdach mówiła wskazówka? — spytał Eric.

— O dwóch — odparł George.

— No właśnie. A w tym układzie są trzy. Ta słabsza gwiazda, którą ledwo widać, o tam, to Proxima Centauri. Nazwano ją w ten sposób, bo znajduje się najbliżej Ziemi, poza Słońcem. A zatem mamy tutaj układ potrójny.

— O nie! Niewłaściwa planeta, niewłaściwy układ gwiezdny — powiedział George. — Co my teraz zrobimy?

— Więc teraz już nam wierzysz, że otrzymywaliśmy wiadomości i wskazówki? — wtrąciła się Annie.

— Tak, kochanie — przyznał Eric. — I jest mi bardzo przykro. Te wiadomości z pewnością zostały przesłane do mnie, a nie do ciebie. Gdybym mógł odesłać was na Ziemię, uczyniłbym to w tej sekundzie. Ale nie mogę tego zrobić ani nie mogę was tutaj zostawić. Myślę więc, że dalszą część kosmicznego poszukiwania skarbów musimy odbyć razem. Zgadzacie się?

— Tak — powiedziała poważnie Annie, przysuwając się bliżej do swojego taty.

— Ja też — powiedział George. — Skończmy już tę misję. I dowiedzmy się, kto wysyła nam wiadomości.

— Zaraz poproszę Emmetta o otwarcie portalu — oznajmił Eric. Po jednej stronie krateru widzieli już pierwsze promienie Alfy B, która czaiła się za horyzontem. — Emmetcie! — zawołał. — Mógłbyś nas już ściągnąć z powrotem na Ziemię?

— Jeszcze nie — odparł chłopiec. — Ale mam kilka dobrych informacji...

— Znalazłeś dla nas odpowiednią planetę, która ma wielkość Ziemi i znajduje się w „Strefie Złotowłosej”?

— Potwierdzam — rzekł Emmett słabo. — W każdym razie znaleźliśmy „coś”. To nasz najlepszy typ, jednak to księżyc, a nie planeta.

— Jak sobie radzi Kosmos? — spytał Eric.

— Chciałam tylko was poinformować, że obiecałam rodzicom George’a, iż nie pozwolę mu się wplątać w żadne kłopoty podczas tych wakacji! — wtrąciła się Mabel. — Będzie mi bardzo trudno wytłumaczyć Terence’owi i Daisy...

— Kosmos działa — przerwał jej nerwowo Emmett. — Już prawie zaktualizowałem portal powrotny. Gdy tylko skończę, będę mógł was ściągnąć na Ziemię. Czy możecie poczekać?

Jasne promienie gwiazdy skradały się po ścianach krateru, przepędzając cienie.

— Nie, nie możemy tu dłużej zostać — zdecydował Eric. — Wyślij nas dalej, Emmetcie. A ty, Mabel, się nie martw. Na pewno zdołamy wrócić.

PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA WSZECHŚWIATA

„Strefa Złotowłosej”

Galaktyka Drogi Mlecznej składa się ze 100 miliardów skalistych planet. Nasze Słońce posiada cztery takie planety, a mianowicie Merkurego, Wenus, Ziemię i Marsa. Jednak tylko na Ziemi istnieje życie.

Co sprawia, że nasza planeta jest taka szczególna?

Odpowiedzią jest woda, zwłaszcza w postaci ciekłej. Woda to wspaniały mieszalnik dla związków chemicznych. Potrafi je rozkładać, rozprzestrzeniać i gromadzić razem jako nowe moduły konstrukcyjne, takie jak białka czy DNA. Bez wody życie raczej nie mogłoby powstać.

Aby życie mogło istnieć na powierzchni, temperatura planety powinna zawierać się w przedziale od zera do 100 stopni Celsjusza, co pozwala wodzie zachować formę cieczy.

Planeta krążąca zbyt blisko rodzimej gwiazdy pobiera od niej tak dużo energii, że podgrzewa się do straszliwie wysokich temperatur i cała woda zmienia się w parę.

Z kolei planety, które znajdują się zbyt daleko od rodzimej gwiazdy, dostają tej energii zbyt mało. Dlatego jest na nich bardzo zimno i wszelkie zasoby wody pozostają zamrożone w postaci lodu. Na przykład na Marsie lód znajduje się na obu biegunach.

Istnieje określona odległość od każdej gwiazdy, gdzie planeta otrzymuje tyle samo światła, ile emituje ciepła. Ta równowaga energetyczna służy jako termostat, utrzymując temperatury na średnim poziomie — w sam raz, aby woda w jeziorach i oceanach pozostała w stanie ciekłym. Planety znajdujące się w tej tak zwanej Strefie Złotowłosej, czyli ekosferze gwiazdy, byłyby ciepłe i pełne wody przez miliony lat, dzięki czemu miałoby tam szansę rozkwitnąć życie.

Geoff

Rozdział piętnasty

Kiedy przechodzili przez portal, Alfa B właśnie wschodziła, prażąc jaskrawym światłem gorącą, ciężką planetę. Aby uniknąć wstawania, podczołgali się i na początek wysunęli stopy za próg. Znalazłszy się po drugiej stronie, Eric natychmiast się podniósł i pospieszył z pomocą dzieciom.

Zerwawszy się na równe nogi, wszyscy doszli do wniosku, że stanie na powierzchni tego skalistego świata nie sprawia im trudności. Nie unosili się w powietrzu ani nie działała na nich zbyt duża grawitacja. Czuli się normalnie, znów mogli chodzić z łatwością i nie musieli używać lin czy pełzać na czworakach po powierzchni.

Bardzo przyjemne światło pochodziło od gwiazdy, która na tym obcym niebie wyglądała trochę jak ziemskie Słońce. Nie było zbyt jasno, ale też nie przesadnie chłodno. Na skałach nie było widać lodu, tak jak w przypadku Marsa czy Tytana. Z oddali dobiegał do nich jakiś szum i bulgotanie. Wydawało się, że stoją na dnie skalistej doliny.

— Co to za odgłosy? — spytała Annie. — I gdzie my jesteśmy? Wróciliśmy na Ziemię?

— To brzmi jak woda — powiedział George. — Ale nigdzie jej nie widzę.

— Znajdujemy się w systemie 55 Cancri — poinformował ich Eric. — Jest to układ gwiazd podwójnych. Ta, którą widzicie w tej chwili na niebie, to żółty karzeł, taki jak nasze Słońce. Dalej znajduje się czerwony karzeł.

55 Cancri

— 55 Cancri to układ gwiezdny położony w odległości 41 lat świetlnych od naszego Układu Słonecznego. Widziany z Ziemi, znajduje się w gwiazdozbiorze Raka. Jest to układ podwójny: 55 Cancri A jest żółtą gwiazdą, 55 Cancri B zaś to mały czerwony karzeł. Obie gwiazdy obracają się wokół siebie w odległości tysiąc razy większej niż dystans między Słońcem a Ziemią.

— 6 listopada 2007 roku astronomowie odkryli rekordową liczbę pięciu planet krążących wokół Cancri A. Jest to pierwszy i jak dotąd jedyny układ pozasłoneczny z tak wieloma planetami!

— Pierwszą planetę na orbicie Cancri A odkryto w 1996 roku i nazwano ją Cancri b. Wielkością przypomina ona Jowisza i orbituje blisko swojej gwiazdy. W 2002 roku zidentyfikowano kolejne dwie planety (Cancri c i d), w 2004 zaś czwartą planetę, Cancri e, która ma rozmiary Neptuna i okrąża Cancri A w ciągu zaledwie trzech dni. Zapewne panuje na niej straszliwy upał, z temperaturami powierzchniowymi sięgającymi 1500 stopni Celsjusza.

— Piąta planeta, Cancri f, ma masę o połowę mniejszą od Saturna i znajduje się w ekosferze Cancri A. Ten gazowy olbrzym zbudowany jest z helu i wodoru, podobnie jak nasz rodzimy Saturn. Wokół niego mogą jednak orbitować księżyce lub inne skaliste ciała niebieskie leżące w ekosferze Cancri A, na których powierzchni może istnieć woda w stanie ciekłym.

— Cancri f krąży wokół swojej gwiazdy w odległości 0,781 jednostki astronomicznej. Jednostka astronomiczna to miara odległości, której astronomowie używają podczas dyskusji o orbitach i dystansach międzygwiezdnych. Jedna taka jednostka to średnia odległość Ziemi od Słońca i wynosi ona w przybliżeniu 149,6 miliona kilometrów. Biorąc pod uwagę, że na powierzchni Ziemi znajduje się woda w stanie ciekłym i że istnieje na niej życie, można powiedzieć, że jednostka astronomiczna to odległość do granicy ekosfery naszego Układu Słonecznego. Zatem w przypadku gwiazd o zbliżonej masie, wieku i jasności możemy zgadywać, że planeta orbitująca w odległości jednostki astronomicznej od owej gwiazdy również będzie się znajdować w strefie zamieszkiwalnej. Cancri A jest starszą i mniej jasną gwiazdą niż nasze Słońce. Astronomowie wyliczyli, że jej ekosfera znajduje się w odległości pomiędzy 0,5 a 2 jednostkami astronomicznymi, a to oznacza, że Cancri f położona jest we właściwym miejscu!

— Bardzo trudno jest dostrzec wszystkie planety krążące wokół gwiazdy, ponieważ każdy taki obiekt wytwarza w widmie gwiazdy własne zaburzenia. Aby zidentyfikować więcej niż jedną planetę, astronomowie muszą dostrzec zaburzenia w zaburzeniach! Kalifornijscy naukowcy obserwują 55 Cancri już ponad 20 lat.

projekt graficzny porównujący rozmiar układu pozasłonecznego 55 Cancri (od lewej) z małym układem gwiezdnym brązowego karła w gwiazdozbiorze Kameleona (na górze po prawej)

Emmett przyłączył się do rozmowy.

— Jesteście na księżycu piątej planety od 55 Cancri A. Planeta znajduje się w ekosferze gwiazdy, ale jest gazowym olbrzymem, o wielkości mniej więcej połowy Saturna, więc nie przypuszczam, że chcielibyście na niej wylądować.

— Dobra robota, Emmetcie — pochwalił chłopca Eric. — Rzeczywiście nie miałbym ochoty szybować przez warstwy gazów. A przynajmniej nie dzisiaj. Podjąłeś dobrą decyzję.

Dzieci się przeciągnęły. Miło było znów swobodnie się poruszać.

— Czy możemy zdjąć już hełmy? — spytała Annie.

— Nie, absolutnie nie! — odparł Eric. — Nie mamy pojęcia, z czego zbudowana jest atmosfera tego księżyca. Sprawdzę twój poziom tlenu. — Spojrzał na wskazówkę przy zbiorniku z tlenem i zobaczył, że znajduje się ona niebezpiecznie blisko czerwonego pola. Annie miała mało powietrza. Sprawdził zbiornik George’a, ale chłopiec dysponował jeszcze sporym zapasem. Eric nic nie powiedział, za to znów skontaktował się z Emmettem.

— Emmetcie, kiedy będziemy mogli wrócić na Ziemię?

— Robię się głodna — wymamrotała Annie. — Myślicie, że jest tutaj coś do jedzenia?

— Nie sądzę, żeby tu, na krańcu Wszechświata, mieli jakieś restauracje — powiedział George.

— Nie jesteśmy jeszcze na krańcu Wszechświata — zauważył Eric, czekając na odpowiedź Emmetta. — Wręcz przeciwnie. Nadal znajdujemy się bardzo blisko domu, w odległości zaledwie czterdziestu lat świetlnych! Nawet nie przekroczyliśmy jeszcze granicy naszej galaktyki. W kategoriach Wszechświata to mniej więcej to samo, co podróż George’a do Ameryki. Dość długa wycieczka, a nie epicka wyprawa.

— Ale co ze wskazówką? — spytał George. — Nie powinniśmy sprawdzić, czy nie ma tu dla nas jakiejś wiadomości? W końcu chyba mieliśmy ocalić Ziemię przed kimś, kto chce ją zniszczyć.

— Hmm. — Eric wyglądał na trochę przestraszonego, natomiast Emmett wciąż milczał. — Myślę, że ktokolwiek wysłał te wiadomości, dodał ów kawałek, żeby nas przestraszyć. Nie jestem w stanie stwierdzić w tej chwili, co byłoby na tyle potężne, aby zniszczyć całą planetę. Do wysadzenia Ziemi w powietrze potrzeba by było dużo więcej energii, niż kiedykolwiek wytworzyliśmy. To tylko pogróżka, aby nie przyszło nam do głowy zignorować tych wiadomości.

— Ale co, jeśli wysłali je Obcy, którzy mają źródła energii, o jakich nam się nawet nie śniło? — spytała Annie. — Skąd wiesz, że nie istnieje tam gdzieś jakaś superrasa? Te wiadomości nie zostały przecież wysłane przez bakterie, prawda?

— Właśnie to usiłujemy ustalić — odparł Eric. — Annie — głos mu się zmienił — może usiądziesz i trochę odpoczniesz? Postaraj się nic nie mówić przez kilka minut, dopóki nie odzyskasz sił.

— Ale ja nie chcę milczeć — odparła dziewczynka. — Lubię mówić i jestem w tym dobra. W piłce nożnej też jestem dobra. I w fizyce. Jestem w tym świetna, prawda, tato?

— Tak, wiem — odparł Eric uspokajająco. — Ale masz mało powietrza. Dlatego musisz przestać mówić, dopóki się nie dowiemy, kiedy będziemy mogli wrócić do domu, dobrze?

George rozejrzał się wokół, by zbadać góry i wąwozy skalistej planety i znaleźć źródło szumu. Nagle po drugiej stronie doliny zobaczył jakiś ruch.

— Tam! — powiedział cicho do Erica, tymczasem Annie siadła na kamieniu.

— Porusza się — mruknął Eric, obserwując to samo co George. — Ale co to jest?

Czymkolwiek było to coś, skrywało się w cieniu, więc nie mogli nawet dostrzec kształtu. Widzieli tylko, że się do nich zbliża. Wyglądało jak podkradający się do nich czarny kleks.

— George, natychmiast skontaktuj się z Emmettem! — polecił Eric. — Powiedz mu, że widzimy istotę pozaziemską i że chcę, aby natychmiast otworzył portal i zabrał stąd ciebie i Annie.

— Emmett... — George usiłował wypełnić polecenie. — Emmett... Zgłoś się, Emmett... Emmett, musisz nas stąd teleportować.

Obcy kształt szedł w ich stronę wzdłuż ocienionej strony wąwozu, ukryty przed promieniami żółtego karła Cancri A. Kiedy tak się zbliżał, dostrzegli dwa małe punkciki jasnoczerwonego światła na samym jego środku, przypominające parę płonących wściekłością oczu.

— Annie, podnieś się i schowaj za mną — powiedział Eric. — Zbliża się Obcy.

Dziewczynka wstała i pospiesznie się ukrywszy za swoim tatą, spoglądała zza jego pleców. Ciemny kształt podszedł bliżej, a czerwone światła migały demonicznie. Dostrzegli teraz coś, co wyglądało niemal jak istota ludzka ubrana całkowicie na czarno, z krwistymi ślepiami umieszczonymi gdzieś w okolicach brzucha.

— Odejdź — powiedział Eric. — Czymkolwiek jesteś, nie zbliżaj się ani na krok.

Obca istota nie zareagowała i kontynuowała wędrówkę. Wreszcie wyszła z cienia na oświetloną przestrzeń. I przemówiła.

— Ericu — zachrzęścił głos w głośnikach całej trójki. — A więc znów się spotykamy.

Rozdział szesnasty

Omój Boże, to Reeper! — wykrzyknęli równocześnie Annie i George.

Przed nimi znajdował się odziany w czarny skafander kosmiczny, z czarnym szklanym wizjerem w czarnym hełmie, nie kto inny, tylko zły duch Erica, doktor Graham Reeper, dawny przyjaciel i współpracownik, który zwrócił się przeciwko niemu i stał się śmiertelnym wrogiem.

Nie tak dawno temu Eric pozwolił doktorowi Reeperowi pracującemu jako nauczyciel w szkole George’a uciec i rozpocząć nowe życie w innej części świata. Choć Reeper usiłował wrzucić Erica do czarnej dziury i ukraść jego niezwykły komputer, tata Annie uznał, że były przyjaciel wcale nie zasługuje na karę.

Teraz wyglądało na to, że Eric popełnił fatalny błąd. Reeper powrócił i w swoim czarnym skafandrze na odległym księżycu wydawał się tysiąc razy bardziej przerażający niż wtedy, gdy George i Annie widzieli go po raz ostatni.

Nie był sam. W złożonych dłoniach trzymał coś, co wyglądało jak zwierzątko z płonącymi czerwonymi ślepiami. Małe łapki istoty skrobały w lśniący materiał kosmicznych rękawic Reepera.

— Aaaaach, zobaczcie! — zawołała Annie. — Znalazł tu ślicznego małego futrzaczka! — Zrobiła pół kroku w przód, ale Eric wyciągnął ramię, powstrzymując ją przed pójściem dalej.

Tymczasem stworzenie w dłoniach Reepera syknęło i obnażyło zęby. Ten pogładził je dłonią po głowie.

— No już, już — powiedział uspokajająco. — Nie martw się, Pooky. Niedługo się ich pozbędziemy.

— Nigdy nas nie zniszczysz, Reeper — odparł Eric buntowniczo. Za jego plecami George desperacko usiłował porozumieć się przez radio z Emmettem.

— Czy to ten chłopiec? — spytał Reeper leniwie. — Czy to chłopiec, który ostatnim razem zrujnował moje plany? Jak to miło, że jego też ze sobą przyprowadziłeś. To takie uprzejme z twojej strony. — Zwierzę wydało z siebie nieprzyjemny warkot. — Ach, jest też twoja córka. To bardzo miłe.

— Reeper, możesz ze mną zrobić, co zechcesz — zawołał Eric. — Ale nie waż się tknąć dzieci. Pozwól im odejść.

— Pozwolić im odejść? — Reeper udał, że się zastanawia. — Co ty na to, Pooky? — Podrapał zwierzątko po głowie. — Powinniśmy pozwolić dzieciom odejść? — Pooky zasyczał głośno. — Problem w tym, że twoje dzieci nie mają dokąd odejść. Ani jak. Wiem, że usiłujesz się połączyć ze swoim drogim kumplem Kosmosem, by ci pomógł. To naprawdę wzruszające, jak wielką pokładasz w nim nadzieję. Możesz jednak oszczędzić sobie tlenu, bo nasz Pooky wysyła bardzo silny sygnał blokujący.

— Co takiego? — wykrzyknął Eric. — Czym jest Pooky?

— Kochany mały Pooky — powiedział Reeper. — To mój przyjaciel. Słodki, prawda? Dwukrotnie potężniejszy niż Kosmos i przy okazji o wiele mniejszy. W zasadzie można powiedzieć, że Pooky jest nano-Kosmosem. Przebrałem go za chomika. W końcu kto wpadłby na to, że w ciele tak małego zwierzątka może się ukrywać potężna supermaszyna?

— Co takiego? Zbudowałeś nową wersję Kosmosa?

— A myślisz, że co robiłem przez cały ten czas? — odpowiedział szyderczo Reeper. — Sądzisz, że tak po prostu zapomnę o wszystkim, co się wydarzyło? A może myślałeś, że ci wybaczę? — Ostatnie słowo wymówił wyjątkowo nieprzyjemnym tonem. — Przebaczanie jest wyłącznie domeną szczęściarzy, Ericu. Ludzi takich jak ty, którzy dostają wszystko, czego zapragną. Wybaczanie przychodzi ci łatwo, z twoją wspaniałą karierą, cudowną rodziną, pięknym domem i uczynnym superkomputerem. Zawsze wszystko się toczyło po twojej myśli. Oczywiście do tej pory.

— Reeper, dlaczego nas tutaj ściągnąłeś? — spytał Eric. — To ty wysłałeś nam te wszystkie wskazówki, prawda?

— Owszem — westchnął doktor. — Wreszcie zgadłeś, choć zajęło ci to sporo czasu. Wysyłaliśmy wiadomości do Kosmosa już od wieków. I zaczęliśmy nawet sądzić, że nigdy nie złapiesz przynęty. Taka opieszałość jest do ciebie niepodobna. I owszem, zanim zapytasz, to ja zabawiałem się twoim słodkim robocikiem Homerem. Pooky przejął go podczas zniżania się i udało mu się zmodyfikować oprogramowanie. Pomyślałem, że Homera z pewnością zauważysz, ale nie, nawet to zajęło ci całą wieczność. Jesteś potwornym amatorem, Ericu. Spodziewałem się po tobie więcej.

— To nie Eric — George wysunął się do przodu gniewnie — tylko my! My odczytaliśmy wskazówki i udaliśmy się w pogoń za panem.

— Och, cudowne dziecko — skomentował Reeper. — Mini-Eric. Kolejny wyznawca... jakież to nudne.

— Cofnij się, George — ostrzegł Eric. — Próbuj dalej skontaktować się z Kosmosem. Nie wierzę, że ten nanokomputer jest tak potężny, jak twierdzi Reeper.

Tymczasem doktor odezwał się obrzydliwym, chrapliwym głosem.

— Uważasz, że jesteś sprytny, Ericu, prawda? Szukasz śladów życia we Wszechświecie, ale nie jesteś taki pomysłowy jak ja. I sprowadziłem cię tu po to, żeby ci to wreszcie udowodnić.

— Udowodnić co? — prychnął Eric. — Niczego w tej chwili nie udowadniasz, Reeper, poza tym, że miałem rację, trzymając cię przez te wszystkie lata z dala od Kosmosa.

— Zawsze świętoszkowaty — szydził znów Reeper. — Pragnący, aby wiedza naukowa służyła ludziom. Co zrobiłeś dla ludzkości, Ericu? Czy twoja ukochana ludzka rasa nie jest w trakcie niszczenia tej pięknej planety, którą zamieszkuje? Dlaczego nie pomóc jej osiągnąć tego celu szybciej: pozbyć się Ziemi wraz z tymi wszystkimi idiotami i zacząć od nowa? W miejscu takim jak to. Na nowej planecie. Właśnie dlatego cię tu sprowadziłem, Ericu. Zakończyłem swoją misję i odnalazłem miejsce, w którym można zaszczepić życie. Miejsce, gdzie mogłoby się rozwinąć inteligentne życie. Gdzie, jak się okazuje, proste formy życia są już obecne. — Wyciągnął przed siebie przezroczystą tubkę z jakimś płynem. — Znalazłem to — powiedział. — Eliksir życia.

— Skąd pewność, że to woda! — odparł Eric. — Nie wiadomo, co to jest.

— Cokolwiek to jest, znalazłem to przed tobą. Ja, a nie ty, Ericu. Ja znalazłem nową planetę Ziemię. Ona należy do mnie i to ja kontroluję dostęp do niej. A kiedy Ziemia rozpadnie się wreszcie na kawałki, będę rządził całą ludzką rasą.

Oczy kosmicznego chomika płonęły niczym dwa piece. Zwierzątko skrobało łapkami podekscytowane słowami Reepera.

Eric potrząsnął głową.

— Grahamie — powiedział ze smutkiem. — Przegrałeś.

— Wcale nie! — zawył Reeper. — Wygrałem!

— Wcale nie — odparł Eric. — A więc ty wcale nie lubisz ludzi? Uważasz, że narobiliśmy bałaganu na naszej planecie? Wolisz trzymać całą swoją wiedzę tylko dla siebie i nie dzielić się nią z nikim innym? A może chcesz, żeby ludzie płacili ci dużo pieniędzy za jej wykorzystanie? Właśnie dlatego już przegrałeś. Odciąłeś się od wszystkiego, co jest dobre, pożyteczne, interesujące czy piękne. Od wszystkiego, co ludzkie. Spójrz tylko na swoją wersję Kosmosa. Jest obrzydliwa. A tak w ogóle Pooky linieje.

Chomik wyglądał na zbulwersowanego, natomiast Reeper z wściekłością kiwał się w przód i w tył w swoich kosmicznych butach.

Tymczasem za plecami Erica Annie dawała George’owi znaki ukrytymi w rękawicach palcami. Bezgłośnie policzyła: pięć, cztery, trzy, dwa, jeden! Na ten znak oboje rzucili się przed siebie z pochylonymi głowami, a potem uderzyli Reepera w tułów swoimi hełmami.

George chwycił Pooky’ego i zaczął uciekać, Annie zaś zgrabnie kopnęła Reepera w brzuch. Wytrącony z równowagi tym nagłym atakiem doktor przewrócił się z jękiem na plecy. Wyglądał jak leżący na grzbiecie chrząszcz, jelonek rogacz. Fiolka z cieczą wypadła mu z ręki i roztrzaskała się o skały, a przejrzysty płyn zaczął wyciekać. Tymczasem Eric podbiegł szybko do Reepera, po czym postawił ciężki but na jego klatce piersiowej.

— Grahamie, nie po to zajęliśmy się nauką... — zaczął. — Zrobiliśmy to, bo jest ona fascynująca, wspaniała i dlatego że chcieliśmy zbadać Wszechświat i odkryć jego tajemnice. Chcieliśmy rozgryźć, pojąć, zrozumieć, napisać kolejny rozdział w historii dążenia ludzkości do wiedzy. Jesteśmy częścią znakomitej tradycji, wykorzystujemy bowiem dokonania naszych poprzedników, aby coraz bardziej zgłębiać tajemnice tego wspaniałego Wszechświata, który zamieszkujemy. Chcieliśmy zrozumieć, dlaczego tu jesteśmy i jak to się wszystko zaczęło. Na tym polega nasza misja, Grahamie. Przynosimy oświecenie, dzieląc się naszą wiedzą. Nie trzymamy jej wyłącznie dla siebie. Wyjaśniamy, uczymy, poszukujemy. Pomagamy ludzkości się rozwijać, powierzając jej tajemnice, które uda nam się odkryć. Pragniemy stworzyć lepszy świat na każdej planecie, na której żyjemy, a nie szukać nowego świata i zatrzymać go dla nas samych.

Ale Reepera najwyraźniej to nie obchodziło.

— Oddaj mi Pooky’ego — wychrypiał. — Jest mój. — Już raz ukradłeś mi Kosmosa. Nie odbieraj mi Pooky’ego. Nie mogę bez niego żyć.

— Pooky to tylko narzędzie — oznajmił Eric. — Podobnie jak Kosmos.

— Nie! To niesprawiedliwe! — wyrzekał Reeper. — Mówisz tak tylko dlatego, że masz Kosmosa, choć go wcale nie potrzebujesz. Ty rozumiesz Wszechświat, a ja nie! To dlatego chciałem odzyskać Kosmosa, Ericu. Zawsze byłeś geniuszem, więc nie masz pojęcia, jak to jest być zwykłym człowiekiem jak ja. — Zaczął płakać.

George z trudem utrzymywał Pooky’ego w rękach.

— Nie wiem, jak go wyłączyć! — powiedział do Annie.

— Pogłaskaj go po głowie — odparła. — Tak jak to robił Reeper. To tam musi się znajdować panel kontrolny.

— Nie mogę! — powiedział chłopiec. — Upuszczę go. Cały czas usiłuje się wyrwać na wolność. Ty to zrób.

— Łeeee! — Annie podeszła ostrożnie w kierunku George’a. Wyciągnęła palec, który Pooky czym prędzej ugryzł. Szarpnęła rękę do tyłu. Okropne stworzenie nie przebiło na szczęście jej rękawicy, więc dziewczynka nadal była bezpiecznie odizolowana w swoim kombinezonie. Podeszła trochę bliżej, machając jedną ręką w stronę Pooky’ego. Podczas gdy potworek obserwował jej dłoń, użyła drugiej ręki, aby dotknąć łebka stworzenia. Potarła mocno...

Niemal natychmiast usłyszeli w głośnikach skafandrów głos Emmetta.

— Annie! George! Panie Ericu! Nie mogłem się z wami skontaktować.

— Otwórz portal! Szybko — polecił George. — Wracamy.

— Kosmosowi zabrakło pamięci operacyjnej. — Emmett był wyraźnie przerażony. — Potrzebuje pomocy drugiego komputera. Muszą się połączyć, żeby Kosmos mógł was ściągnąć.

— Drugi komputer? — powtórzył George. — Skąd my teraz weźmiemy drugi komputer? Stoimy na księżycu krążącym wokół planety położonej czterdzieści jeden lat świetlnych od Ziemi! I raczej nie ma tu sklepów.

Nagle George, Annie i Eric wpadli jednocześnie na ten sam pomysł:

— Pooky!

Rozdział siedemnasty

Eric nadal mocno przyciskał Reepera swoim butem do skalistego podłoża.

— Grahamie — zaczął szybko. — Potrzebujemy twojej pomocy. Musisz połączyć siły Pooky’ego i Kosmosa, żebyśmy mogli otworzyć portal i wszyscy wrócić do domu.

— Mam was wysłać z powrotem na Ziemię? — zawołał Reeper. — Nigdy wam nie pomogę! Mam znacznie większy zbiornik tlenu niż w waszych skafandrach. Kiedy skończy się wam powietrze, zabiorę Pooky’ego i zniknę stąd, a wy utkniecie tutaj na zawsze. Nie będziecie mi już więcej sprawiali problemu.

— Dlaczego pan tak bardzo wszystkich nienawidzi? — spytała dzielnie Annie, choć zdawała sobie sprawę, jak mało tlenu jej zostało. — Czemu chce pan wszystko zniszczyć?

— Dlaczego wszystkich nienawidzę, mała dziewczynko? — powtórzył Reeper. — Bo wszyscy nienawidzą mnie, ot co. Od kiedy zostałem wyrzucony z Cechu Badań Naukowych dla Dobra Ludzkości, nic, ale to nic mi się nie udawało. Przez wiele lat żyłem pogrążony w mroku i rozpaczy. Ale w końcu to ja dyktuję warunki.

— Nie. Wcale nie — zaprzeczył George. Tymczasem Pooky przestał się wyrywać i leżał wygodnie w jego dłoniach, jakby zamierzał zapaść w sen. Oczy nie błyszczały mu już wrogą czerwienią, lecz zmieniły kolor na przygaszony żółty. — Jest pan po prostu stary i zgorzkniały. A jeśli nawet pan nas tutaj zostawi i nigdy nie zdołamy wrócić do domu, nie przyniesie to panu żadnej radości, nie zyska pan z tego powodu przyjaciół ani nie stanie się mądrzejszy. Będzie pan samotny ze swoim głupim chomikiem.

Pooky pisnął z oburzenia.

— Przepraszam cię, Pooky... — George nawet zaczynał lubić ten mały, pokryty futrem komputer. — W każdym razie wiedział pan dobrze, co się stanie, jeśli złamie pan reguły Cechu — dodał. — Wszystko jest zawarte w Przysiędze.

— Ach tak — powiedział rozmarzony Reeper. — Przysięga. Wydaje się, że upłynęło już tak wiele czasu. Całkiem zapomniałem o tej staroświeckiej bzdurze. Jak to szło...

Annie zaczęła mówić, ale George ją uciszył.

— Nie, Annie — powiedział. — Oszczędzaj powietrze. Przysięga brzmi następująco... — wyrecytował obietnicę, którą złożył wobec Cechu podczas swojego pierwszego spotkania z Erikiem: — Przysięgam wykorzystywać zdobytą przez siebie wiedzę naukową dla dobra Ludzkości. W swojej pogoni za oświeceniem obiecuję nigdy nie skrzywdzić żadnej osoby. Przysięgam, że będę odważny i ostrożny w zdobywaniu wiedzy na temat tajemnic otaczającego nas świata. Nie będę wykorzystywał swojej wiedzy naukowej dla własnego zysku ani dzielił się nią z tymi, którzy pragną zniszczyć cudowną planetę, na której żyjemy. Jeżeli złamię tę Przysięgę, niech piękno i cuda Wszechświata na zawsze pozostaną przede mną ukryte. Złamał pan obietnicę. Dlatego nic się panu nie udawało.

— Doprawdy? — spytał cicho Reeper. — A w jaki sposób złamałem ową obietnicę? Czy kiedykolwiek zadałeś sobie to pytanie? Dlaczego to zrobiłem, choć miałem świadomość, ile mogę stracić?

— Nie wiem — szepnęła Annie.

— W takim razie dlaczego nie zapytasz o to swojego ojca? — zasugerował Reeper, usiłując podnieść się na kolana, ponieważ Eric przestał przyciskać go butem do ziemi i się odwrócił.

— Tato? — odezwała się Annie pytająco. — Tato?

— To było dawno, dawno temu — mruknął Eric. — A my byliśmy bardzo młodzi.

— Co się stało? — Dziewczynce zaczynało się kręcić w głowie.

— Dlaczego jej o tym nie opowiesz? — Reeper podniósł się na nogi. — A może to ja powinienem? Nikt stąd nie odejdzie, dopóki ta historia nie zostanie opowiedziana.

— Graham i ja studiowaliśmy razem — zaczął powoli Eric. — Nasz nauczyciel był najwybitniejszym kosmologiem, jaki kiedykolwiek stąpał po Ziemi. Chciał się dowiedzieć, w jaki sposób powstał Wszechświat. We trzech zbudowaliśmy pierwszego Kosmosa, który bardzo się różnił od swojej dzisiejszej wersji. W tamtych czasach był ogromną maszyną i zajmował całą piwnicę budynku uniwersyteckiego.

— Mów dalej — rozkazał Reeper. — Albo nikt nie wróci do domu. Nigdy.

— Ci z nas, którzy używali Kosmosa albo pracowali z nim, utworzyli pierwszy oddział Cechu Badań Naukowych. Zdawaliśmy sobie sprawę, jak potężnym narzędziem dysponujemy, więc musieliśmy zachować ostrożność. Graham złożył przysięgę i na początku pracowaliśmy razem. Potem jednak zaczął się zachowywać bardzo dziwnie...

— Wcale nie! — przerwał gniewnie Reeper. — To nieprawda! Nie chciałeś zostawić mnie w spokoju. Chodziłeś za mną wszędzie, próbowałeś zaglądać do moich notatek, żeby je skopiować i przedstawić jako własne. Chciałeś opublikować moje badania pod swoim nazwiskiem i zgarnąć wszelkie zaszczyty i pochwały.

— Nie, Grahamie — odparł Eric. — Wcale tak nie było. Chciałem pracować z tobą, ale ty mi nie pozwalałeś. Wiedzieliśmy, że ukrywasz swoje badania przed resztą grupy, i zdawaliśmy sobie sprawę, że stajesz się coraz bardziej tajemniczy. Nasz nauczyciel poprosił, bym miał na ciebie oko.

— Ooooch — powiedział zaskoczony Reeper. — Tego nie wiedziałem.

— Właśnie dlatego poszedłem za tobą tamtej nocy, kiedy postanowiłeś użyć Kosmosa sam. Mieliśmy wtedy zasadę, że nikt nie powinien uruchamiać komputera w pojedynkę. Ale Graham to zrobił. Wszedł na teren uniwersytetu w nocy i wtedy go przyłapałem.

— A co chciał zrobić? — spytał George.

— Próbował użyć Kosmosa po to, aby się przyjrzeć samemu Wielkiemu Wybuchowi. To było zbyt niebezpieczne. Nie wiedzieliśmy, jakie efekty może wywołać oglądanie tego rodzaju eksplozji, nawet jeśli zrobilibyśmy to za pomocą Kosmosa, z drugiej strony portalu. Rozmawialiśmy o tym, ale nasz nauczyciel powiedział „nie”; dopóki nie dowiemy się czegoś więcej o wczesnym Wszechświecie i o Kosmosie, nie wolno nam go wykorzystywać do studiowania Wielkiego Wybuchu.

— Głupcy! — zaskrzeczał Reeper. — Wszyscy byliście głupcami! Mieliśmy szansę odkryć fundamenty całej naszej wiedzy! Mogliśmy się dowiedzieć, co stworzyło Wszechświat! Ale wy za bardzo się baliście. Dlatego chciałem zrobić to sam w tajemnicy. To było jedyne wyjście. Musiałem wiedzieć, co się wydarzyło na początku wszystkiego.

— Ryzyko było zbyt wielkie — powiedział Eric. — Pamiętaj, że przysięgaliśmy nie skrzywdzić żadnej osoby w naszej pogoni za oświeceniem. Ale domyśliłem się, co usiłujesz zrobić. Chciałeś być świadkiem pierwszych kilku sekund istnienia samego czasu. Kiedy poszedłem za tobą tamtej nocy...

Rozdział osiemnasty

W starym miasteczku uniwersyteckim, gdzie studiowali Graham i Eric, panowała chłodna, bezchmurna noc, powietrze trzaskało od szronu, a mroźny wiatr przenikał najgrubsze nawet ubrania. Obaj mieszkali w tym samym kolegium, w pokojach, których okna wychodziły na dziedziniec ze zniszczonymi kamiennymi płytami, wycieranymi przez wiele stuleci stopami chodzących po nich ludzi. Tej nocy na dziedzińcu panowała cisza. W jasnym świetle księżyca królującego na aksamitnym nocnym niebie idealne zielone trawniki przybrały barwę głębokiego granatu. Zegar na wieży wybijał jedenastą, kiedy Eric przeszedł przez główną bramę. Miała takie umocnienia, że człowiek miał wrażenie, iż wchodzi do fortecy, a nie do świątyni nauki.

— Dobry wieczór, doktorze Bellis — przywitał go portier w meloniku, kiedy Eric zajrzał do recepcji, żeby odebrać listy. Przeglądając koperty w swojej przegródce, zauważył, że portier mu się przypatruje. Zerknął na niego z uśmiechem.

— Dawno pan nie był na kolacji, doktorze Bellis — zauważył portier. Członkowie kolegium w tej czcigodnej instytucji mieli prawo spożywać kolację ze srebrnej zastawy, w wyłożonej dębową boazerią jadalni, otoczeni portretami badaczy, którzy żyli w minionych wiekach.

— Byłem bardzo zajęty — odparł Eric. Wetknął listy do starej, zniszczonej teczki i szczelniej owinął szyję szalikiem. W kolegium zawsze było bardzo zimno, czasem nawet zimniej niż na dworze, dlatego rzadko chodził zimą bez szalika. W jego kwaterze było tak chłodno, że spał w tweedowej marynarce zarzuconej na piżamę, dwóch parach skarpetek i wełnianej czapce.

— Tego doktora Reepera też ostatnio nie widuję. — Portier rzucił Ericowi znaczące spojrzenie. Ten zdawał sobie sprawę, że portierzy wiedzą wszystko, widzą wszystko i słyszą wszystko. Nie zaglądał ostatnio do kolegium, bo miał baczenie na Reepera, który wyraźnie starał mu się wywinąć.

— Czy doktor Reeper jest dziś u siebie? — spytał od niechcenia.

— Owszem — odparł portier znacząco. — Co dziwniejsze, wydawało mi się, że bardzo mu zależy na tym, żeby pan się o tym dowiedział. Czy coś się dzieje, doktorze Bellis?

Eric zdjął okulary i przetarł oczy. Czuł się strasznie zmęczony, bo nieustanne śledzenie Reepera przy jednoczesnym prowadzeniu własnych badań było bardzo wyczerpujące.

— Nic takiego — odparł zdecydowanym tonem.

— Widzieliśmy to już wcześniej — skomentował portier. — Ludzie zaczynają jako przyjaciele, a w końcu ze sobą rywalizują. To się nigdy dobrze nie kończy.

Eric westchnął.

— Dziękuję — odparł i ruszył przez dziedziniec. Powoli wspiął się po drewnianych schodach do swojego pokoju, a potem otworzył drzwi. Wszedł do środka, włączył słaby elektryczny piecyk i podszedł do okna.

W oknie Reepera, po przeciwnej stronie dziedzińca, wciąż paliło się światło. Eric się zastanawiał, czy dane mu będzie przespać całą noc, czy też będzie się budził co godzina w obawie przed tym, że Reeper wyszedł z kolegium bez niego. Zaciągnął zasłony, po czym usiadł w fotelu. W tym samym momencie przepaliła się żarówka i pogrążyła jego pokój w ciemnościach. Eric siedział tak przez kilka minut, zastanawiając się, czy powinien umyć zęby w swojej łazience, w której panowała temperatura poniżej zera. Wstał, a potem instynktownie wyjrzał przez szczelinę między zasłonami. Udało mu się dostrzec przemykającą przez dziedziniec ciemną sylwetkę, która w świetle księżyca rzucała długi cień.

Zmęczony Eric włożył dodatkową marynarkę i wyszedł z pokoju. Ostrożnie poszedł za Grahamem Reeperem, który postanowił wymknąć się o północy z kolegium.

Nie musiał go śledzić uważnie, żeby wiedzieć, dokąd zmierza, ale chciał powstrzymać kolegę przed wyrządzeniem zbyt wielkich szkód. Kierownicę roweru Erica pokrywał szron, a z powodu oblodzonych ulic sama jazda była niebezpieczna i czasochłonna. Zanim mężczyzna zdołał dojechać pod budynek uniwersytetu, gdzie znajdował się Kosmos, jego nieosłonięte rękawiczkami palce posiniały już z zimna i były tak sztywne, że ledwie mógł nimi poruszyć. Chuchając na dłonie, odnalazł klucze, po czym wszedł do środka.

— I co pan tam zastał? — spytał George, przerywając opowieść, tak bardzo chciał się dowiedzieć, co zrobił Reeper.

— Znalazł mnie niemal w chwili, gdy dokonywałem największego odkrycia w historii nauki! — powiedział Reeper. — I wszystko zepsuł! A potem jeszcze zwalił winę na mnie.

Podejrzenia Erica okazały się słuszne. Kiedy wszedł do piwnicy, w której umieszczony był Kosmos, zorientował się, że Reeper próbuje wykorzystać komputer do obejrzenia Wielkiego Wybuchu. Portal był już gotowy, ale nadal pozostawał zamknięty.

— Musiałem go powstrzymać — powiedział Eric. — Na początku istnienia Wszechświata panowały bardzo ekstremalne warunki. Było tak gorąco, że nie mógł powstać nawet wodór! To było zbyt niebezpieczne. Nie wiedziałem, co dokładnie znajduje się za drzwiami, ale nie mogłem dopuścić, by Graham je otworzył.

— Ale czy pan też nie chciał tego zobaczyć? — spytał zdumiony George. — Nie mógł pan spojrzeć tylko troszkę? Z bardzo, bardzo daleka?

— Wielkiego Wybuchu nie da się obserwować z żadnej odległości, ponieważ zachodzi on wszędzie — odparł Eric. — Graham powinien oglądać Wielki Wybuch z dużym przesunięciem widma ku czerwieni.

— Przesunięcie ku czerwieni! — wykrzyknął George. — Tak jak na pana przyjęciu?

— Dokładnie tak! Kiedy promieniowanie wyemitowane zaraz po Wielkim Wybuchu zmierza w kierunku Ziemi, staje się dużo bardziej czerwone i zarazem słabsze — wyjaśnił Eric.

— Przecież ja właśnie to chciałem zrobić! — wykrzyknął Reeper. — Powiedziałbym ci o tym, gdyby przyszło ci do głowy zapytać, zamiast wpadać do środka i rzucać mnie na ziemię!

— Aaaach — odparł Eric powoli. Rzeczywiście, w tamtej chwili nie dał Reeperowi szansy, by wyjaśnił, co ma zamiar zrobić. Po prostu wbiegł do pomieszczenia z Kosmosem i powalił Reepera stojącego w pobliżu portalu. Wywiązała się przepychanka, podczas której Eric uderzył na oślep w klawiaturę Kosmosa, z nadzieją, że wyłączy drzwi. Tymczasem Reeper zdołał się wyswobodzić i podbiegł do przejścia, a potem gwałtownie je otworzył. Okazało się jednak, że przypadkowe wciśnięcie klawiszy przez Erica było dla Kosmosa poleceniem do przeniesienia portalu w zupełnie inne miejsce.

Kiedy Reeper otworzył drzwi, stanął naprzeciwko Słońca. Uniósł ręce do góry, zasłaniając się przed oślepiającym blaskiem, ale żar promieni potwornie je poparzył. Jęcząc i szlochając, wycofał się, a Eric kazał w tym czasie Kosmosowi zamknąć drzwi.

Eric próbował pomóc Reeperowi, jednak ten wybiegł z budynku, zataczając się, a potem zniknął w ciemnościach. Tej samej nocy prawdopodobnie wyjechał z miasteczka uniwersyteckiego. Eric nie miał wyboru, musiał poprosić swojego nauczyciela, aby wyrzucił Reepera z Cechu Badań Naukowych.

— Zrujnowałeś mi życie — powiedział z goryczą Reeper. — Ty, Ericu. Zabrałeś mi wszystko i zostawiłeś z niczym. Byłem zażenowany, że przyłapałeś mnie na korzystaniu z Kosmosa w tajemnicy. Tamtej nocy tak bardzo cierpiałem, że do końca nie wiedziałem, co robię. Wypadłem na ulicę i zacząłem uciekać. Po prostu biegłem tak długo, dopóki starczyło mi sił. Pewnie zemdlałem, bo ocknąłem się w szpitalu, na wpół oślepiony przez Słońce i z okropnymi oparzeniami na rękach. Na początku nie wiedziałem nawet, kim jestem, jednak po jakimś czasie zaczęły wracać wspomnienia. Koniecznie chciałem wyjść ze szpitala i wrócić do kolegium, żeby przeprosić za to, co zrobiłem. Lecz kiedy wreszcie tam poszedłem, dowiedziałem się, że doprowadziłeś do mojego wydalenia, nie dając mi szansy na wyjaśnienia. Dopilnowałeś, abym nigdy więcej nie mógł przekroczyć progu uczelni.

— Próbowałem cię chronić — wściekł się Eric.

— Przed czym? — spytał gniewnie Reeper.

— Przed sobą samym!

— Cóż, chyba ci nie wyszło, prawda? — skomentowała nieco już ospała Annie. — No wiesz, tato, musisz przyznać, że choć Reeper nie powinien używać Kosmosa w pojedynkę, nam też nie wolno tego robić. Doktorze Reeper, to na wypadek, gdyby pan sądził, że mamy specjalne przywileje... Z twojego powodu, tato, miał okropny wypadek, a ty nie dałeś mu drugiej szansy i przekreśliłeś jego dalszą karierę w nauce.

— Zasłużył sobie na to! — odparł Eric. — Znał zasady.

— To nie do końca tak — mruknęła Annie. — Bo przecież nie udało mu się zobaczyć Wielkiego Wybuchu, prawda? A poza tym chciał go obserwować dokładnie w taki sam sposób, jaki ty zaproponowałeś, tyle że tobie nie przyszło na myśl, by go o to zapytać! Poza tym to ty doprowadziłeś do niebezpiecznej sytuacji, zmieniając lokalizację portalu. Więc to przynajmniej po części twoja wina.

— Moja wina? — spytał zdumiony Eric.

— Tak — potwierdziła Annie. — To wszystko mi wygląda na jedno wielkie nieporozumienie. Gdybyś od razu przeprosił, nie bylibyśmy teraz w takich tarapatach.

— Przeprosił? — powtórzył Eric z niedowierzaniem. — Chcesz, żebym ja przeprosił jego?

— Tak — odparła dziewczynka na tyle stanowczo, na ile potrafiła. — Chcę. Reeper też, prawda, panie doktorze? To uratuje całą sytuację. A wtedy może wreszcie będziemy mogli wrócić na Ziemię.

Eric wymamrotał coś pod nosem.

— Nic nie słyszeliśmy — powiedział George.

— Dobrze, dobrze — odparł zeźlony Eric. — Reeper... to znaczy Grahamie, ja... ja...

— Powiedz to — rozkazała Annie — w miły sposób.

— Prze-e-e-e... — zaczął Eric przez zaciśnięte zęby. — Prze-e-e-e... — słowo nie przechodziło mu przez gardło.

— Co takiego? Dokładnie! — spytał Reeper.

— Prze... prze... przepra... — walczył ze sobą Eric.

— Panie Ericu, proszę się pospieszyć! — ponaglił go cicho George. — Annie musi się stąd wydostać.

— Grahamie — powiedział Eric zdecydowanym głosem. — Grahamie, przepraszam cię. Przykro mi ze względu na to, co ci się stało, i z powodu mojego udziału w tym wydarzeniu. Przepraszam, że cię wyrzuciłem z Cechu, nie dając ci szansy na wytłumaczenie. Działałem zbyt pochopnie.

— Rozumiem. — Reeper wydawał się nieco zdumiony. — Jest ci przykro. — Chyba nie miał pojęcia, co zrobić dalej.

— Tak, jest mi przykro! — Eric zaczął mówić bardzo szybko. — Dawniej byłeś moim najlepszym przyjacielem i kolegą po fachu. Razem, jako naukowcy, moglibyśmy być wspaniali. Dokonalibyśmy genialnych odkryć, gdybyś tylko nie chciał przywłaszczyć wszystkiego sobie. I wiesz co, Grahamie? Nie jesteś jedyną osobą, która została skrzywdzona tamtej nocy. Tęskniłem za tobą, a przynajmniej za osobą, którą byłeś, zanim zwróciłeś się przeciwko mnie. Ja również musiałem żyć z poczuciem winy z powodu tego, co się wydarzyło tamtej koszmarnej nocy. Nie jesteś więc jedyną osobą, która na tym ucierpiała. Dlatego przestań już być taki melodramatyczny i zabierz nas z tego miejsca do domu, dopóki jeszcze możemy oddychać.

— Straciłem cię raz jako przyjaciela — powiedział ze smutkiem Reeper. — Przekreśliłem również swoją karierę w nauce. Jedyną rzeczą, która dodawała mi sił, była nienawiść do ciebie i pragnienie zemsty. Ale teraz, skoro nie jesteś moim wrogiem, nie mam już nic.

— To naprawdę głupie — powiedział George. — Eric pana przeprosił i powiedział, że jest mu przykro. Czy nie powinien pan czegoś powiedzieć?

— Faktycznie — przyznał Reeper cicho. — W takim razie, Ericu Bellisie, przyjmuję twoje przeprosiny. — Skłonił się lekko.

— Teraz pana kolej — szepnęła Annie.

— Co takiego? — wykrzyknął Reeper.

— Pana kolej na przeprosiny. Tak to działa. Skoro tata przeprosił, teraz pan musi zrobić to samo.

— Za co? — Reeper autentycznie zdawał się nie rozumieć.

— Och, no nie wiem... — wtrącił się George. — Za kradzież Kosmosa, wrzucenie pana Erica do czarnej dziury, ciąganie nas po całym Wszechświecie pod groźbą wysadzenia w powietrze Ziemi, jeśli nie posłuchamy... Niech pan wybierze, co pan chce, i za to przeprosi.

— Tylko szybko, Grahamie — warknął Eric.

— Już nie musicie dalej tłumaczyć — odezwał się pospiesznie Reeper. — Ja również przepraszam. Przykro mi, że nie jestem lepszym człowiekiem i że zmarnowałem tak dużo czasu. Żałuję, że nie mogę wrócić do nauki... prawdziwej nauki — zakończył z nutką tęsknej nadziei.

— Posłuchaj, Grahamie — powiedział nagląco Eric. — Chcesz wrócić do świata nauki? W porządku. Chcesz, bym uwierzył, że mimo wszystko jesteś dobrym człowiekiem? Nie ma sprawy. Ale skończmy już to i zabierzmy moją córkę i George’a na Ziemię, zanim skończy się im powietrze. Bo inaczej nigdy ci tego nie wybaczę i gdziekolwiek we Wszechświecie się schowasz, ja cię znajdę.

— Mówisz poważnie? — spytał Reeper. — Naprawdę mógłbym wrócić do nauki?

— Zabierz nas z powrotem na Ziemię, a potem porozmawiamy — odparł Eric.

— George — powiedział Reeper. — Pogłaskaj Pooky’ego po głowie. Uśpiłeś go, a teraz musisz go obudzić.

Chłopiec ostrożnie pogładził futerko na łebku Pooky’ego, a chomik poruszył się w jego rękach.

— Pooky — ciągnął Reeper. — Chcę, żebyś połączył się z komputerem na Ziemi. Tym samym, który kazałem ci zablokować. Będziesz z nim współpracował, żeby stworzyć portal, a on zabierze nas z powrotem w tamto miejsce.

Chomik całkiem się przebudził, tymczasem George wezwał Emmetta.

— Emmett? Babciu? Przygotujcie portal. Znaleźliśmy drugi komputer. Kosmos musi z nim współpracować, żeby stworzyć wystarczająco silne przejście, przez które wrócimy na Ziemię.

— Znaleźliście drugi komputer? Gdzie? — Emmett był zaskoczony. — Co tam się dzieje? Wygrzebaliście go z ziemi?

— Zgadza się — odpowiedział George. — Z Ziemi. To nasza ostatnia wskazówka w poszukiwaniach kosmicznego skarbu. Poprowadzi nas tam, skąd przybyliśmy. Przygotujcie się. Wracamy do domu. Bez odbioru.

Pooky usiadł wyprężony, a z jego oczu wystrzeliły dwa promienie światła i zaczęły rysować drzwi, dokładnie tak, jak to robił Kosmos. Podczas gdy superkomputer tworzył portal, który miał przenieść ich z powrotem do domu, George zadał ostatnie pytanie:

— Doktorze Reeper... — zaczął, kiedy wszyscy czekali, aż kosmiczny chomik skończy budować przejście. — Na końcu wiadomości... napisał pan, że zniszczy planetę Ziemię, jeśli nie podążymy za wskazówkami. Mówił pan poważnie? Czy naprawdę mógłby pan zniszczyć całą planetę?

— Nie bądź śmieszny — powiedział Eric, który trzymał Annie jak najbliżej lśniącego portalu, żeby ją przezeń przerzucić, gdy tylko się otworzy. — Graham nie mógłby zniszczyć Ziemi. Wymagałoby to eksplozji o niewyobrażalnej sile. To były niczym niepoparte groźby, prawda, Grahamie?

Reeper zaczął poprawiać swoje kosmiczne rękawice.

— Prawda? — naciskał Eric.

— Sęk w tym, że to naprawdę mogłoby się zdarzyć — odparł wreszcie Reeper. — Ale nie z mojej winy. Jest coś, o czym słyszałem podczas swoich podróży...

W tej chwili oczy Pooky’ego zalśniły i chomik otworzył dla nich portal powrotny do „czystego pokoju” w Światowej Agencji Kosmicznej, w Stanach Zjednoczonych, na planecie Ziemi.

Tym razem oczy chomika nie były już żółte, lecz marmurkowate, ze smugami zieleni, błękitu i kleksami bieli.

Odbijała się w nich najpiękniejsza planeta Wszechświata. Ta planeta nie jest ani zbyt gorąca, ani zbyt chłodna, na jej powierzchni występuje woda w stanie ciekłym, grawitacja jest w sam raz dla istot ludzkich, a atmosfera idealnie nadaje się do oddychania. Znajdują się na niej góry, pustynie, oceany, wyspy, lasy, drzewa, ptaki, rośliny, zwierzęta, owady i ludzie — wielu, wielu ludzi.

Istnieje tam życie.

Po części nawet inteligentne.

Epilog

Żyjcie długo i w dostatku! — pozdrowił ich po wolkańsku Emmett, wsiadając do samochodu swojego taty, który pod koniec wakacji przyjechał zabrać go do domu. Tata Emmetta — dokładna kopia syna, tyle że dużo wyższa — uśmiechnął się, po czym zdjął jedną rękę z kierownicy i również podniósł ją w wolkańskim geście.

Annie wraz z rodzicami oraz George i jego babcia stali na ganku, aby ich pożegnać.

— Do zobaczenia w następne wakacje! — zawołał George.

— Emmett, jesteś czadowy! — Annie pomachała do niego ręką. — Nie zapominaj o nas.

— Jesteście na stałe zapisani w moim banku pamięci. — Chłopiec zapiął pas. — Na zawsze. Było naprawdę super. Będę za wami tęsknił. Tato, znalazłem sobie przyjaciół — powiedział płaczliwym głosem i pociągnął nosem. — A teraz znów ich stracę!

— Nie ma mowy! — zawołała Annie. — Będę cię przez cały czas dręczyła e-mailami! George też!

— Może twoi przyjaciele odwiedzą nas kiedyś, Emmetcie? — powiedział jego tata. — Wiesz, jak mama ucieszyłaby się z ich wizyty.

— A może pojechałbym do Anglii! — powiedział chłopiec z zapałem. — Annie też mogłaby się wybrać. Odwiedzilibyśmy George’a i poszukali jakichś kursów uniwersyteckich? Robią tam naprawdę fajne rzeczy.

Eric podszedł do okna samochodu.

— Dobra robota, Emmett. Ocaliłeś nas.

— Od czego? — spytał tata malca. — Co wyście tu robili?

— Graliśmy w coś — powiedział Emmett.

— I wygraliście?

— Nikt nie wygrał ani nie przegrał — próbował wytłumaczyć chłopiec. — Po prostu przeszliśmy na następny poziom.

Jego tata uruchomił silnik auta.

— Dziękuję, Ericu — powiedział. — Nie wiem, co zrobiłeś z moim synem, ale wygląda na to, że zadziałała tu jakaś magia.

— To nie magia, tato — odparł zdegustowany Emmett. — To nauka! I przyjaciele. Jedno i drugie razem.

Mabel pomachała do nich laską.

— Do zobaczenia na ostatecznej granicy, Emmetcie — zawołała.

Kiedy samochód z chłopcem odjechał, wszyscy wrócili do domu. W tym samym momencie odezwał się pager Erica z nowinami z Marsjańskiego Laboratorium Naukowego. Mężczyzna odczytał wiadomość, a potem uśmiechnął się od ucha do ucha.

— Chodzi o Homera! — wykrzyknął. — Znów zaczął działać! Znalazł widoczne ślady wody na Czerwonej Planecie i sądzimy, że niebawem prześle nam również dowody chemiczne!

— Co to oznacza? — zainteresował się George.

— Musimy urządzić kolejne przyjęcie — odparł Eric stanowczo.

— Zaprosi pan Reepera? — spytał chłopiec. — Założę się, że od wieków nie brał w żadnym udziału.

Po powrocie z systemu 55 Cancri — dzięki Kosmosowi i specjalnemu nanokomputerowi Reepera Pooky’emu — obaj mężczyźni spędzili sporo czasu, siedząc na werandzie i rozmawiając. George, Emmett i Annie usiłowali ich podsłuchiwać z drzewa, lecz nie zrozumieli zbyt wiele z przyciszonej konwersacji dwóch dawnych kolegów. Domyślili się jednak, że rozmowa zakończyła się dobrze, bo Reeper uśmiechnął się do nich, gdy przyszedł się pożegnać. Eric znalazł mu pracę w instytucie naukowym i dzięki temu Graham znów będzie mógł prowadzić badania. Jest to przyjemne i ciche miejsce, jak stwierdził Eric, gdzie jego dawny kolega doszkoli się w tym, co go ominęło, i znów w pełni się zaangażuje w prawdziwą naukę.

Eric udzielił pomocy Reeperowi pod warunkiem, że ten zostawi mu Pooky’ego. On sam miał nadzorować zasadniczą przebudowę systemów Kosmosa i nanokomputera, żeby sprawdzić, czy można połączyć obie maszyny. Były one rozłożone na części, a Eric usiłował znaleźć jakieś rozwiązanie, więc żadne kosmiczne przygody nie były w tej chwili możliwe.

Jak się okazało, Eric nie był jedyną osobą, która otrzymała wiadomość o życiu. Zadźwięczał domowy telefon i Susan, która podniosła słuchawkę, przekazała ją George’owi. Dzwoniła jego mama z południowego Pacyfiku.

Po tym, jak satelity odnalazły tatę chłopca, wysłano misję ratunkową, która sprowadziła go bezpiecznie z powrotem na macierzysty statek, gdzie znów przyłączył się do swojej żony.

— George! — powiedziała mama, której głos był ledwo słyszalny z powodu trzasków na linii. — Jesteśmy wszyscy bezpieczni i niedługo zobaczymy się z tobą i babcią. Wracamy do domu przez Florydę. I... — przerwała, jakby się zastanawiając, czy mówić dalej. — Mamy dla ciebie wspaniałe wieści! Mieliśmy zaczekać do czasu, kiedy cię zobaczymy, ale ja nie mogę już dłużej trzymać tego w tajemnicy. Będziesz miał młodszego brata lub siostrę. Czy to nie cudowne? To znaczy, że nie będziesz już więcej samotny. Cieszysz się?

George był dość zaskoczony. Przez cały ten czas szukali śladów życia we Wszechświecie, a teraz się okazało, że całkiem nowa forma tego życia pojawi się w jego własnym domu.

— Do zobaczenia za dwa dni!

— Rany! — zawołał George po skończeniu rozmowy. — Moja mama będzie miała dziecko.

— Aaaach, słodko! — uśmiechnęła się Annie.

— Hmm. — George zaczął się zastanawiać, jak zareagowałaby ona sama, gdyby chodziło o jej mamę i tatę.

— Nie, to naprawdę jest super! — dziewczynka zauważyła jego minę. — Będziemy mieli kolejną osobę, która przyłączy się do naszych przygód!

— Co to, to nie — powiedział jej tata zdecydowanym tonem. — Absolutnie żadnych niemowląt w kosmosie, Annie. To żelazna zasada. Tak naprawdę to już żadnych dzieci w kosmosie.

— Ale, tato... — zaczęła marudnie Annie. — Co my będziemy robić? Zanudzimy się na śmierć!

— Annie Bellis, wrócisz do szkoły i nie będziesz miała czasu na nudę.

— Łeeee! — skrzywiła się dziewczynka. — Mogę pojechać z George’em i zamieszkać u niego?

— Cóż — zaczął Eric. — Zabawne, że o tym wspomniałaś. Myślałem o powrocie do Anglii. Teraz, gdy Homer znów pracuje prawidłowo i znalazł wodę na Marsie, może nadeszła pora, żebym wziął udział w kolejnym wielkim eksperymencie prowadzonym w Europie, a konkretnie w Szwajcarii. Moglibyśmy zamieszkać z powrotem w Anglii, a ja pracowałbym w naszym starym domu.

— Taaaaak! — Annie i George zaczęli się razem cieszyć. Nie będą już dłużej rozdzieleni.

Wszyscy wyszli na werandę, zastanawiając się, czym mają się teraz zająć, gdy nie było już żadnych wyzwań, a Emmett wyjechał.

George wziął do ręki leżący na stole ogrodowym Podręcznik użytkownika Wszechświata.

— Panie Ericu — zaczął z namysłem. — Jest coś, o co chciałem zapytać, ale do tej pory nie miałem czasu.

— Pytaj więc — zachęcił go Eric.

— Kiedy byliśmy — George ściszył głos — w kosmosie, Reeper powiedział coś ważnego. Chodziło mu o to, że pan rozumie Wszechświat. Czy to prawda?

— No cóż, owszem — odparł skromnie Eric. — Rozumiem.

— Ale jak pan to robi? — spytał George. — Jak można to osiągnąć?

Eric się uśmiechnął.

— Zajrzyj na ostatnie strony książki, George. Tam znajdziesz odpowiedź.

PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA WSZECHŚWIATA

Jak zrozumieć Wszechświat

Wszechświatem rządzą prawa fizyki, które zdecydowały, w jaki sposób on powstał i jak się rozwija w czasie. Nauka musi odkryć te prawa i zrozumieć, co one oznaczają. Jest to jak ekscytujące poszukiwanie skarbu, ponieważ w tym przypadku tym skarbem jest zrozumienie Wszechświata i wszystkiego, co w nim istnieje. Nie odkryliśmy jeszcze wszystkich praw, więc poszukiwanie jest w toku. Mamy już jakieś pojęcie o tych kwestiach, z wyjątkiem praw obowiązujących w najbardziej ekstremalnych warunkach.

Najważniejszymi prawami są te, które opisują oddziaływania.

Do tej pory odkryliśmy cztery ich rodzaje:

1) Oddziaływania elektromagnetyczne

— utrzymują atomy razem i odpowiadają za fale świetlne, radiowe oraz za działanie urządzeń elektrycznych, takich jak komputery i telewizory.

2) Oddziaływania słabe

— odpowiadają za radioaktywność, odgrywają też istotną rolę w zasilaniu Słońca i formowaniu cząsteczek w gwiazdach i we wczesnym Wszechświecie.

3) Oddziaływania silne

— utrzymują w całości jądro atomu, dostarczają mocy broni jądrowej i Słońcu.

4) Grawitacja

— dzięki temu najsłabszemu z czterech oddziaływań podstawowych utrzymujemy się na Ziemi, ona sama i pozostałe planety na orbicie okołosłonecznej, Słońce na orbicie centrum Galaktyki i tak dalej.

Potrafimy opisać każde z tych oddziaływań, ale prawdopodobnie istnieje jeden uniwersalny klucz do Wszechświata, a nie cztery. Sądzimy, że ów podział na cztery siły podstawowe jest sztuczny i że w końcu uda nam się stworzyć z praw dotyczących tych oddziaływań jedną teorię. Do tej pory zdołaliśmy połączyć w jedno prawo oddziaływania elektromagnetyczne i słabe. Z czasem powinniśmy być w stanie dodać do tej wspólnej teorii oddziaływania mocne, ale dużo trudniej będzie dołączyć do tego grawitację, ponieważ zakrzywia ona czas i przestrzeń.

Mimo to mamy dobrą kandydatkę na wspólną teorię łączącą wszystkie oddziaływania. Może być ona kluczem do zrozumienia Wszechświata. Jest to tak zwana M-teoria. Nie wiemy jeszcze, jak powinna wyglądać M-teoria, dlatego niektórzy ludzie mówią, że M to skrót od „misterium”. Jeśli uda się nam opracować tę teorię do końca, zrozumiemy Wszechświat — od chwili Wielkiego Wybuchu aż po bardzo odległą przyszłość.

Eric

Podziękowania

Najserdeczniejsze podziękowania składamy:

Jane i Jonathanowi, bez których dobroci i wsparcia ta książka nie mogłaby powstać. Williamowi za jego słodkość i za to, że z dużą dozą dobrego humoru podszedł do tego, iż jego mama i dziadek piszą kolejną powieść.

Garry’emu Parsonsowi za jego ilustracje, które tak doskonale oddają fabułę, przygody i charaktery bohaterów.

Geoffowi Marcy’emu za niesamowity wykład w Instytucie Astronomii w Cambridge, który zainspirował nas do napisania tej powieści.

Uznanym naukowcom, którzy przybliżyli swoje dokonania młodej publiczności poprzez eseje wchodzące w skład Podręcznika użytkownika Wszechświata: Bernardowi Carrowi, Sethowi Shostakowi, Brandonowi Carterowi, Martinowi Reesowi i Geoffowi Marcy’emu. Ich specjalistyczna wiedza i entuzjazm dla tego projektu sprawiły, że praca nad nim była przyjemnością.

Stuartowi Rankinowi z Uniwersytetu w Cambridge za wspaniały opis tego, jak podróżują światło i dźwięk.

Przyjaciołom z NASA i wszystkim ludziom z różnych wydziałów, którzy poświęcili nam czas i zadali sobie trud, aby opowiedzieć, czym zajmuje się ta agencja i w jaki sposób działa. W szczególności chcemy podziękować Michaelowi Griffinowi, Michaelowi O’Brienowi, Michaelowi Curie i Bobowi Jacobsowi.

Kimberly Lievense i Marcowi Raymanowi z Jet Propulsion Laboratory w Kalifornii za pomoc w zgłębieniu cudów zautomatyzowanych misji kosmicznych.

Kipowi Thorne’owi i Leonardowi Mlodinowowi z Caltechu za bezcenne rady i przyjaźń.

Richardowi Garriottowi i Peterowi Diamandisowi z firmy Space Adventures za energię i entuzjazm. Szczególne podziękowania dla Richarda za włączenie nas — i pierwszej książki o George’u — w jego prawdziwą przygodę w kosmosie! Dzięki niemu George i tajny klucz do Wszechświata odwiedził Międzynarodową Stację Kosmiczną.

Markusowi Poesselowi za wnikliwość i pomocne komentarze.

George’owi Beckerowi i Danielowi Starkowi z Instytutu Astronomii w Cambridge za ich bezcenne uwagi.

Samowi Blackburnowi i Tomowi Kendallowi za cierpliwe odpowiedzi na dziwaczne pytania z dziedziny nauki, inżynierii i informatyki.

Tifowi Loehnisowi i wszystkim pracownikom agencji Janklow and Nesbit w Wielkiej Brytanii za życzliwość i ciężką pracę nad serią powieści o George’u, a także Ericowi Simonoffowi z filii nowojorskiej za ponowne wysłanie George’a do Stanów.

Naszej wspaniałej redaktorce Sue Cook z Random House za jej niesamowitą pracę, która sprawiła, że „poszukiwanie kosmicznego skarbu” stało się spójną, wspaniałą książką. Lauren Buckland za wspaniałą obróbkę tekstu i ilustracji, Sophie Nelson za staranną adiustację i Jamesowi Fraserowi za znakomity projekt okładki. Także Maeve Banham i jej zespołowi z wydziału praw autorskich, dzięki którym opowieści o George’u rzeczywiście mogły dotrzeć do międzynarodowej publiczności. Szczególne słowa podziękowania dla Annie Eaton za jej poświęcenie i dużo serca dla serii o przygodach George’a.

Keso Kendall za jej ustalenia, w jaki sposób powinien się wyrażać nastoletni superkomputer.

Całemu „zespołowi” — w domu i na uniwersytecie — za cierpliwość i przychylność w stosunku do kolejnej książki o George’u.

Co najważniejsze, chcielibyśmy wreszcie podziękować naszym młodym czytelnikom — Melissie Ball, Poppy i Oscarowi Wallingtonom, Anthony’emu Redfordowi i Joannie Fox za przemyślane opinie i pomocne uwagi na temat „poszukiwania kosmicznego skarbu”. Pragniemy również wyrazić wdzięczność wszystkim dzieciom, które zadawały nam pytania, pisały do nas listy i e-maile, przychodziły na wykłady i które były wystarczająco odważne, aby pod koniec wstać i o coś zapytać. Mamy nadzieję, że w tej książce znajdziecie kilka odpowiedzi i że nigdy nie przestaniecie pytać „dlaczego?”.

Lucy i Stephen Hawking