Książka ukazała się po raz pierwszy w 2018 roku nakładem Macmillan we współpracy z Pan Macmillan 20 New Wharf Road, London N1 9RR. Ta publikacja ukazuje się dzięki współpracy z Furniss Lawton.

Tytuł‍ oryginału: Help Me

Przekład:‌ Adriana Celińska

Redaktor prowadzący: Bożena‍ Zasieczna

Redakcja techniczna: Sylwia Rogowska-Kusz

Skład wersji elektronicznej: Robert Fritzkowski

Korekta: Bogusława‌ Jędrasik

© Marianne Power 2018

© for this edition by MUZA SA, Warszawa 2019

Cover design and illustration by Mel Four,
Picador art department

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Żadna część niniejszej publikacji nie może być reprodukowana, przechowywana jako źródło danych i przekazywana w jakiejkolwiek formie zapisu bez pisemnej zgody posiadacza praw.

ISBN 978-83-287-1156-3

MUZA SA

Wydanie I

Warszawa 2019

Moim przyjaciołom i rodzinie

•

Mama: Jeśli chodzi o twoją książkę…

Ja: Tak.

Mama: Proszę, obiecaj mi, że nie użyjesz słowa „podróż”.

Ja: Obiecuję.

Mama: Dobrze.

Ja: Bardziej mi odpowiada sformułowanie „duchowa ścieżka”.

Mama: Och, Marianne…

Spis treści

Wprowadzenie

Kac, który odmienił moje życie

1. Nie bój się bać Susan Jeffers

2. Pieniądze, moja miłość Kate Northrup

3. Sekret Rhondy Byrne

4. Terapia odrzucenia Jasona Comely’ego

5. Terapia przez odrzucenie – drugie podejście

6. Filozofia f**k it, czyli jak osiągnąć spokój ducha Johna C. Parkina

7. Pokłosie filozofii F**k it

8. Uwolnij moc w sobie z Tonym Robbinsem

9. Finansowe dno

10. Anioły z Doreen Virtue

11. Choroba

12. Siedem nawyków skutecznego działania Stephena R. Coveya

13. Depresja

14. Potęga teraźniejszości Eckharta Tolle’a

15. Facet idealny Matthew Husseya

16. Znaleźć sobie męża

17. Z wielką odwagą Brené Brown

18. Możesz uzdrowić swoje życie Louise Hay

Czy poradniki rzeczywiście pomagają

Podziękowania

Od autorki

Wprowadzenie

•

Poplamiony fotel na kółkach ma szarą szorstką tapicerkę. Kiedy mój miękki szlafrok opada na podłogę, staram się nie myśleć, skąd się wziął ten ciemny kleks. Siadam naga. Kompletnie naga.

W auli panuje przeciąg, czuję chłodne powietrze na skórze. Moje serce mocno bije.

Jestem naga. Na oczach innych. Naga. W świetle jupiterów. Naga.

Gonitwa myśli. Co jeśli przyjdzie ktoś znajomy? Z pracy? Lub dawny nauczyciel?

– Usiądź wygodnie i się zrelaksuj – mówi stojący na tyłach sali prowadzący. – Nikt nie zwróci uwagi na twoją nagość, daję słowo, zbyt pochłonie ich praca twórcza.

Przemądrzały drań! Łatwo powiedzieć, gdy ma się na sobie dżinsy i marynarkę. Jest o sto procent bardziej ubrany niż ja w tym momencie.

Zakładam nogę na nogę, ręce opieram na podołku, żeby sięchoć odrobinę zakryć. Patrzę na miękki i biały niczym mozzarella brzuch, na włoski na bladych nogach, które lśnią w ostrym świetle. Tylko drapanie ołówka sunącego po papierze pozwala mi oderwać myśli od głosu, który wrzeszczy w mojej głowie: Co ty tu, do jasnej cholery, robisz? Czemu nie siedzisz w domu przed telewizorem jak normalni ludzie? I dlaczego nie ogoliłaś nóg? Przecież to pierwsze, co się robi przed publicznym występem na golasa! Cholerna podstawa: depilacja.

Kątem oka wyłapuję ruch. Ktoś się spóźnił. Mężczyzna. Wysoki. Ma ciemne, kręcone włosy. Nieznacznie unoszę głowę. Ma na sobie granatowy sweter. Dobry Boże, mam słabość do ładnych swetrów… I brutalny powrót do rzeczywistości: wchodzi przystojniak, gdy siedzę goła na środku auli.

Scena rodem z koszmaru.

Skupiam wzrok na kłębku kurzu, jakby od niego zależało całe moje życie.

Biorę głęboki wdech i zadręczam się, że oddychając, wyglądam grubo. Oddychanie mnie pogrubia.

Przestań,‌ Marianne. Pomyśl o czymś innym… Na przykład, co zjesz na kolację, gdy wrócisz do domu. Smażonego kurczaka z warzywami? A może grzanki z serem?

– Okej, Marianne, czy mogłabyś teraz wstać? Proszę, ustaw się tyłem do sali i unieś ręce.

Nogi mi drżą, gdy się obracam.

Zastanawiam się, jak ci raczkujący michałowie aniołowie uwiecznią mój cellulitis. Czy mają zaliczony specjalny kurs, na którym tego uczą? Analogicznie do zajęć z perspektywy i malowania nieba? Ciekawe, co Przystojniak-w-Sweterku myśli o moim tyłku? Jestem pewna, że mu się nie podoba. Założę się, że wszystkie jego dziewczyny noszą idealny rozmiar XS, a ich pupy przypominają brzoskwinki…

Myślę‌ o grzankach z serem. Zastanawiam się, jaki chleb jest w domu.

Wyciągnięte‍ w górę ramiona aż pieką z wysiłku. Dwie krople potu spływają po moim boku. Wreszcie prowadzący zwraca się do mnie:

– Możesz zmienić pozycję na wygodniejszą. – Potem dodaje, zwracając się już do studentów: – Podejdźcie bliżej modelki. Wybierzcie odpowiedni kąt do pracy.

Krzesła szurają po drewnianej podłodze. Teraz Przystojniak-w-Sweterku siedzi niecały metr ode mnie. Jest tak blisko, że czuję zapach jego wody kolońskiej. Świeży, morski.

Założę się, że uważa mnie za wariatkę, bo kto inny w niedzielny wieczór pozowałby na forum publicznym na golasa. Założę się, że uważa moje owłosione uda za wielkie i paskudne. Założę się… Przestań, Marianne!

Wracam do kłębka kurzu. Ciekawe, dlaczego podłogi w aulach zawsze są zakurzone i czy naprawdę muszę wstawić pranie po powrocie do domu. Prowadzący mówi, żebym się ubrała.

W tym momencie czuję się jeszcze bardziej naga. Prosił, żebym przyniosła szlafrok – wyobrażając sobie paryskie poddasza i modelki w jedwabiach – ale miałam tylko płaszcz kąpielowy frotté. Zakładam go teraz, biorę głęboki wdech i podchodzę do Przystojniaka-w-Sweterku.

– Przepraszam,‌ wyszedłem z wprawy – mamrocze ze spojrzeniem utkwionym w sztalugach. – Niezbyt dobrze uchwyciłem nos, czoło też wyszło ciut za szerokie…

Patrzę na kontury mojego nagiego ciała nakreślone chaotycznymi pociągnięciami węgla. „Pieprzyć czoło! – mam ochotę wrzasnąć. – Mój tyłek jest wielkości Australii!”.

Idę do łazienki, staram się szybko ubrać na lodowatych, wyszczerbionych płytkach. Ograniczona niewielką przestrzenią kabiny z trudem wciągam rajstopy. Siadam na sedesie.

Więcej we mnie wstydu niż wewnętrznej siły.

Czemu w ogóle to robię…?

Kac,‌ który odmienił
moje życie

•

W życiu każdej kobiety nadchodzi moment, gdy uświadamia sobie, że dłużej tak być nie może. W moim przypadku stało się to pewnej niedzieli, kiedy byłam na kacu.

Nie pamiętam, co robiłam w sobotę wieczorem – z wyjątkiem, rzecz jasna, picia na umór, potem padłam w ubraniu i makijażu. Po przebudzeniu oczy miałam sklejone zeschniętym tuszem do rzęs, a moją cerę pokrywała lśniąca tłustawa warstwa podkładu wymieszanego z zeszłonocnym potem. Pasek od dżinsów wrzynał mi się w brzuch, a pęcherz niemiłosiernie cisnął, ale nie miałam siły się ruszyć, dlatego tylko rozpięłam spodnie, rozsunęłam suwak i leżałam z zamkniętymi oczami.

Wszystko mnie bolało.

Czasem całonocne balangi uchodzą na sucho. Człowiek budzi się skacowany, ale cały w skowronkach, wręcz rozpromieniony, potem zmaga się z codziennością aż do około czwartej po południu, gdy kac z cicha się ulatnia. Tym razem było inaczej. Tym razem atak nastąpił frontalnie i nie dało się go zignorować. Miałam wrażenie, że głowa mi zaraz eksploduje. W żołądku wirowało niczym w wypełnionej toksycznymi odpadami pralce. Poza tym potwornie mnie suszyło.

Przekręciłam się, aby sięgnąć do stolika nocnego po szklankę wody. Ręce drżały mi tak mocno, że zalałam siebie i pościel.

Strumień światła przenikający przez szczelinę w zasłonach raził mnie w oczy. Zamknęłam powieki i czekałam na jej nadejście… Och tak, była tuż tuż…

Fala lęku i pogardy dla siebie, która zalewa cię po nocy spędzonej na imprezowaniu. Pewność, że na sto procent zrobiłaś coś bardzo złego, że jesteś złym człowiekiem i czekają cię tylko same złe rzeczy aż do końca twojego żałosnego życia, bo tylko na to zasługujesz.

Dopadł mnie, jak mawiają moi przyjaciele, Lęk przez wielkie L. Jednak kac nie był jedyną przyczyną mojego paskudnego samopoczucia. Niepokój, groza i poczucie klęski, niczym szum w tle, nigdy mnie nie opuszczały. Kac podkręcił głośność.

Nie chodziło o to, że moje życie było do bani. Wręcz przeciwnie.

Po dekadzie mozolnego wspinania się po szczeblach dziennikarskiej kariery pracowałam teraz jako wolny strzelec. Mieszkałam w Londynie i odnotowałam na swoim koncie pewne sukcesy. Zarabiałam – całkiem przyzwoicie – na testowaniu tuszów do rzęs. Na miesiąc przed wywracającym-życie-do-góry-nogami kacem wysłano mnie na delegację do australijskiego SPA, w którym zamożne panie domu płaciły krocie za dietę składającą się z czystego bulionu i czerstwego chleba. Mnie pobyt w ośrodku nic nie kosztował, schudłam trzy kilo i wróciłam do domu z kolekcją miniaturowych buteleczek ekskluzywnych szamponów do włosów.

Wcześniej na potrzeby artykułu prasowego wysłuchałam wykładu o sztuce uwodzenia wygłoszonego przez samą Dittę Von Teese w jej apartamencie w Claridges. Przeprowadziłam nawet wywiad z Jamesem Bondem i przez długie tygodnie odsłuchiwałam wiadomość zostawioną na poczcie głosowej przez wielkiego świętej pamięci Rogera Moore’a, który dziękował mi za „cholernie dobry tekst”.

Z zawodowej perspektywy moje życie stanowiło urzeczywistnienie marzeń.

Poza pracą również nie miałam powodów do narzekań. Miałam rodzinę i przyjaciół, którym na mnie zależało. Kupowałam horrendalnie drogie dżinsy, piłam horrendalnie drogie koktajle. Jeździłam na wakacje. Sprawiałam całkiem dobre wrażenie osoby, która świetnie się w życiu bawi.

Tak jednak nie było. Byłam zagubiona.

Podczas gdy moi przyjaciele remontowali łazienki i planowali wynajem willi na wakacje, weekendy spędzałam na imprezowaniu i piciu lub niewychodzeniu z łóżka i oglądaniu reality show The Real Housewives lub Z kamerą u Kardashianów.

Czasami opuszczałam domowe pielesze i wtedy moje życie towarzyskie sprowadzało się do ciągu przyjęć zaręczynowych, ślubów, parapetówek i chrzcin. Uśmiechałam się i robiłam, co należy. Kupowałam prezenty. Podpisywałam kartki z życzeniami. Wznosiłam toasty za pomyślność i szczęście. Ale wraz z każdą imprezą dla uczczenia kamienia milowego innych zostawałam coraz bardziej w tyle, samotna i niepotrzebna. Miałam trzydzieści sześć lat, moi przyjaciele odhaczali kolejne etapy na liście życiowych osiągnięć, a ja wciąż, od ukończenia dwudziestu lat, tkwiłam w niezmiennej rzeczywistości.

Od zawsze byłam singielką, ale nie miałam własnego domu ani żadnego planu na przyszłość.

Gdy przyjaciele pytali, czy wszystko u mnie w porządku, potakiwałam. Czułam się nieszczęśliwa, ale czy miałam ku temu jakikolwiek powód? Los mi sprzyjał. Miałam wręcz nieprzyzwoity fart. Dlatego narzekałam tylko na bycie singlem, bo wydawało mi się, że wtedy inni mnie zrozumieją – ale nawet nie byłam pewna, czy jest to prawdziwa przyczyna mojego smutku. Czy posiadanie chłopaka okazałoby się antidotum na całe życiowe zło? Może tak, a może nie. Czy chciałam wyjść za mąż i mieć dzieci? Nie wiedziałam. Tak czy inaczej, rozważania były czysto teoretyczne. Faceci wcale nie kładli się u mych stóp.

Prawdą było, że budzili we mnie cholerny lęk i bardzo się tego wstydziłam. Czemu nie mogłam być taka jak inni? Sami wiecie, czemu nie mogłam spotkać kogoś, zakochać się, wyjść za mąż?

Czułam‍ się wybrakowana.

Ale nikomu o tym nie mówiłam. Zamiast tego potakiwałam, gdy inni zapewniali, że na pewno wkrótce kogoś spotkam, a potem następowała szybka zmiana tematu i wracałam do domu sama, z wolna staczając się po równi pochyłej w nicość, aby wprowadzić odrobinę dramatyzmu. W czym z pewnością dopingował mnie kac.

Rozejrzałam się po zabałaganionej sypialni. Wynajmowałam mieszkanie w horrendalnie drogiej piwnicy. Brudne rajstopy i majtki, obok wilgotny ręcznik, wypadające z kosza na śmieci zużyte waciki i puste butelki po wodzie. Jeden, dwa, trzy kubki z resztkami kawy na dnie…

Rozglądając się po pokoju, usłyszałam głos płynący z głębi trzewi:

Co‍ ty robisz?

I jeszcze‍ raz. Tym razem głośniej i dobitniej:

Co‌ ty robisz?

Tak‌ właśnie zawsze się dzieje, gdy bohater powieści sięga dna, prawda? Słyszy głos znikąd, który oznajmia, że czas na zmianę. Może przemawiać Bóg, duch zmarłej matki lub sama nie wiem, kto jeszcze. Może duch minionych świąt Bożego Narodzenia? Zawsze jednak słyszy się głos.

Nigdy‍ w to, rzecz jasna, nie wierzyłam. Uznałam, że to chwyt literacki stosowany na potrzeby złaknionych dramatyzmu czytelników. Okazało się jednak, że taka jest prawda. Czasem człowiek dociera tam, gdzie słyszy się głosy.

Zbliżałam‌ się do tego miejsca już od kilku dobrych miesięcy, praktycznie codziennie budziłam się o trzeciej nad ranem, siadałam sztywno na łóżku z sercem walącym jak oszalałe i słyszałam głos, który pytał:

Co‌ ty robisz? Co ty robisz?

Ze‌ wszelkich sił starałam się go zignorować. Zasypiałam, brałam się do pracy, szłam do pubu. Ale wraz z upływem czasu coraz trudniej było mi zlekceważyć poczucie, że coś nie gra. Prawdę powiedziawszy, nie miałam zielonego pojęcia, co właściwie robię ze swoim życiem. Na powierzchni ukazywały się coraz wyraźniejsze rysy. Miałam trudności z utrzymaniem dobrej miny do złej gry, a łzy zazwyczaj przelewane za zamkniętymi drzwiami sypialni pojawiały się w przestrzeni publicznej – w pubie, w pracy, na przyjęciach u znajomych – aż w końcu stałam się tym weselnym gościem, który zataczającym się krokiem przeskakiwał od pijackiego tańca w rytm Single‌ Ladies Beyoncé do łkania w łazience.

Nigdy‌ o tym nie marzyłam. Ale stało się. Byłam właśnie takim człowiekiem.

Minęły‍ już cztery godziny na kacu u Kardashianów, gdy zadzwonił telefon. Wciąż nie wzięłam prysznica.

To‌ była moja siostra Sheila.

– Co‌ robisz? – zapytała.

Mówiła‌ radosnym i pełnym werwy głosem. Gdzieś szła.

– Nic.‌ Mam kaca. A ty?

– Właśnie‌ wyszłam z siłowni, jestem umówiona na brunch z Jo.

– Super.

– Wydajesz‍ się przygnębiona – zauważyła.

– Nie,‌ skąd. To tylko kac.

– Może‌ idź na spacer? To zawsze pomaga.

– Pada‍ deszcz – skłamałam.

Wcale‌ nie padało, ale Sheila nie mogła tego wiedzieć. Mieszkała w Nowym Jorku, miała wspaniałe mieszkanie, wspaniałą pracę i wspaniałych przyjaciół, z którymi umawiała się na wspaniałe brunche. Wyobraziłam sobie, jak rześka i rozgrzana po treningu przemierza manhattańskie ulice, a słońce odbija się w jej drogich okularach przeciwsłonecznych.

– Co‌ w takim razie zamierzasz dziś robić? – zapytała.

Ukryta‍ między słowami krytyka ubodła mnie.

– Nie‌ wiem. Zresztą, dzień już się kończy, u mnie jest czwarta po południu.

– Wszystko‍ okej?

– Jasne,‍ jestem tylko zmęczona.

– No‌ dobrze, muszę lecieć.

Miałam‌ się rozłączyć, aby wiodła swe bajeczne życie, podczas gdy sama dalej nurzałabym się w żalu nad sobą, lecz nieoczekiwanie rozpłakałam się.

– Co‍ się dzieje? Czy wczoraj wieczorem coś się stało? – chciała wiedzieć Sheila.

– Nie,‌ nie w tym rzecz.

– Więc‌ w czym?

– Sama‌ nie wiem… – przyznałam łamiącym się głosem. – Nie wiem, co jest ze mną nie tak.

– Co‌ masz na myśli?

– Cały‍ czas czuję się nieszczęśliwa i nawet nie wiem dlaczego.

– Och,‍ Marianne…

Głos‌ Sheili stracił swą typową szorstkość.

– Sama‌ nie wiem, co dalej robić. Próbowałam wszystkiego, co rzekomo trzeba zrobić: ciężko pracowałam, starałam się być miła, płaciłam głupi czynsz za głupie mieszkanie, ale jaki w tym sens? Jakie to wszystko w ogóle ma znaczenie?

Sheila‌ nie potrafiła mi odpowiedzieć, dlatego o trzeciej w nocy, nie mogąc zasnąć i już dłużej ścierpieć Kardashianów, zwróciłam się po pomoc do kogoś, a dokładniej czegoś, co było w stanie mi jej udzielić.

• • •

Miałam‍ dwadzieścia cztery lata, gdy przeczytałam pierwszy poradnik psychologiczny. Piłam tanie białe wino w All Bar One przy Oxford Circus i utyskiwałam na swoją gównianą, dorywczą pracę, kiedy przyjaciółka wręczyła mi egzemplarz Nie‍ bój się bać Susan Jeffers.

Przeczytałam‌ na głos slogan z okładki: Jak przekuć lęk i niezdecydowanie w pewność siebie i działanie…

Wywróciłam‌ oczami, ale przeczytałam też tekst z tyłu: „Co ci przeszkadza w byciu osobą, którą pragniesz być? Co ci nie pozwala wieść życia, o jakim marzysz? Obawa przed konfrontacją z szefem? Lęk przed zmianą? Niepokój przez przejęciem kontroli?”.

Po‍ raz kolejny wywróciłam oczami.

– Niczego‍ się nie boję, po prostu mam beznadziejną robotę.

– Wiem,‍ brzmi tandetnie, ale przeczytaj – nalegała przyjaciółka. – Przysięgam, że pomoże ci stanąć na nogi i działać!

Choć‌ najwyraźniej ją skłoniło tylko do picia ze mną, ale to nie było ważne. Później, w nocy, mimo alkoholowego zamroczenia, przeczytałam połowę książki, a następnego dnia dokończyłam lekturę.

Ukończyłam‌ studia literackie i miałam zapędy pisarskie, ale krzykliwe hasła pisane wielkimi literami oraz wykrzykniki w nadmiarze okazały się na swój sposób odurzające. Amerykańskie pozytywne nastawienie, które leżało w całkowitej sprzeczności z moim angielskim/ irlandzkim pesymizmem, pozwalało uwierzyć, że nie ma rzeczy niemożliwych.

Po‌ przeczytaniu książki rzuciłam pracę dorywczą, choć nie miałam nagranego nic innego. Tydzień później dowiedziałam się, że znajoma znajomej znajomej pracuje na etacie w gazecie. Zadzwoniłam do niej i choć nie odbierała, wciąż dzwoniłam. I dzwoniłam. Wykazałam się uporem, o który nawet siebie nie podejrzewałam. W końcu oddzwoniła i zaproponowała mi posadę stażystki. Dwa tygodnie później podpisałam umowę o pracę.

To‌ był początek mojej dziennikarskiej przygody. Ryzyko się opłaciło.

Od‍ tamtej pory uzależniłam się od poradników. Jeśli książka obiecywała odmienić życie w czasie godzinnej przerwy na lunch, gwarantowała zdobycie pewności siebie/faceta/pieniędzy w pięciu prostych krokach, a na dodatek posiadała rekomendację Oprah, kupowałam nie tylko poradnik, ale także koszulkę i kurs audio w pakiecie.

Przeczytałam‌ od deski do deski: Kto‌ zabrał mój ser, Idealną‍ równowagę, Zasady‌ życia i Moc‍ pozytywnego myślenia. Podkreślałam całe akapity. Notowałam na marginesach. Każda kolejna obiecywała klucz do szczęśliwszej, zdrowszej i bardziej spełnionej mnie… Ale czy działały?

Ani‌ trochę!

Mimo‍ że przeczytałam Jak‍ zdobyć pieniądze, mądrość i wolność pióra Paula McKenny’ego, byłego radiowca, a aktualnie hipnotyzera, który niewątpliwie sam się wzbogacił na sprzedaży poradników – pieniądze się mnie nie trzymały. Dasz mi dychę, a wydam dwie, nim zdążysz schować portfel do kieszeni.

Choć‌ przeczytałam Mężczyźni‍ są z Marsa, kobiety z Wenus oraz Dlaczego‌ mężczyźni kochają zołzy, wciąż byłam singielką.

Dzięki‍ Nie‍ bój się bać postawiłam pierwsze kroki w karierze, ale kolejne sukcesy nie były pochodnymi lektury Zasad‍ Canfielda – tylko wynikały z paraliżującego lęku przed porażką, sprawiającego, że praca stała się moją obsesją.

Kiedy‍ moja przyjaciółka Sarah pomagała mi w pakowaniu podczas jednej z moich licznych przeprowadzek, uznała za wręcz histerycznie śmieszne, że w każdym pokoju leżał stos poradników. Pod kanapą, pod łóżkiem, obok szafy.

– Większość‌ czytałam w związku z pracą – broniłam się.

Do‌ pewnego stopnia była to prawda. Czasami recenzowałam poradniki. Ale przeważającą część kupiłam z zupełnie innego powodu: wierzyłam, że pomogą mi odmienić życie.

– Czy‍ nie są ciągle o tym samym? – dociekała Sarah. – Myśl pozytywnie. Wyjdź ze strefy komfortu? Nie rozumiem, dlaczego liczą po dwieście stron, skoro ich sedno można streścić w notatce na tyle okładki.

– Czasem‍ konieczne jest powtórzenie przekazu, żeby się dobrze zagnieździł – wyjaśniłam.

Sarah‌ podniosła jedną z książek, która leżała na lodówce obok dwóch ładowarek do telefonu i stosu ulotek reklamujących jedzenie na wynos.

– Jak‌ przestać się martwić i zacząć żyć – przeczytała na głos tytuł mocno zaczytanej książki.

– Świetny‌ poradnik! – zauważyłam.

Roześmiała‍ się.

– Nie,‌ szczerze, to klasyk napisany w czasie Wielkiego Kryzysu. Przeczytałam go co najmniej trzykrotnie.

– Trzykrotnie?‌ – zdziwiła się Sarah.

– Tak!

– I‍ uważasz, że ci pomógł?

– Tak!

– Już‌ się niczym nie martwisz…

– To‌ znaczy…

Ze‍ śmiechu aż się zgięła w pół, a w jej oczach zalśniły łzy.

Chciałam‌ się na nią obrazić, ale nie mogłam. Zamartwiałam się bardziej niż ktokolwiek inny.

W rzeczywistości‌ byłam kiepską reklamą przydatności poradników zalegających na moich półkach – czy raczej tych upchniętych pod łóżkiem. Byłam żywym dowodem na poparcie tezy, że jeśli poradniki działają, wystarczy przeczytać jeden i wszystko się ułoży. Choć kupowałam co najmniej jeden na miesiąc, efekt był mierny. Proszę, oto ja: na kacu, w depresji, znerwicowana i samotna…

Dlaczego‌ w takim razie czytałam poradniki, skoro hm… wcale mi nie pomagały?

Czytam‌ poradniki z tego samego powodu, dla którego jem ciastka czekoladowe i oglądam stare odcinki Przyjaciół. Żeby‍ się pocieszyć. Potwierdzają niepokój i lęki, które noszę w sobie, ale o których zawsze wstydziłam się rozmawiać. Sprawiają, że moje obawy wydają się normalną pochodną bycia istotą ludzką. Kiedy je czytam, czuję się mniej samotna.

Ważny‌ jest też pierwiastek fantazji. Każdej nocy pochłaniałam obietnice „od pucybuta do milionera” i wyobrażałam sobie, jak wyglądałoby moje życie, gdybym była skuteczniejsza i pewniejsza siebie, gdybym niczym się nie martwiła i wypoczęta wyskakiwała z łóżka o piątej nad ranem, aby pomedytować… Był tylko jeden problem. Każdego ranka budziłam się (wcale nie o piątej) i żyłam tak samo jak dotychczas. Nic się nie zmieniało, bo nie stosowałam porad zawartych w poradnikach. Nie prowadziłam dziennika, nie powtarzałam pozytywnych stwierdzeń…

Moje‌ życie zmieniło się po lekturze Nie‍ bój się bać, bo zaczęłam działać: nie bałam się bać i rzuciłam pracę. Od tamtej pory nie opuszczałam strefy komfortu – z trudem opuszczałam łóżko.

Kiedy‌ wreszcie niedzielny kac osłabł, i po raz piąty czytałam Nie‍ bój się bać, wpadłam na pewien pomysł. Wymyśliłam, jak skończyć z depresją, chaosem na kacu, i jak być szczęśliwą, świetnie funkcjonującą osobą:

Nie‌ poprzestanę na samym czytaniu poradników, ale wcielę porady z nich w życie.

Będę‍ przestrzegała każdej najdrobniejszej nawet wskazówki udzielanej przez tak zwanych guru i zobaczę, co się naprawdę stanie, gdy rzeczywiście wyrobię w sobie siedem nawyków skutecznego działania. Naprawdę poczuję potęgę teraźniejszości. Czy moje życie się zmieni? Czy będę bogata? Szczupła? Znajdę miłość?

Pomysł‍ objawił mi się w pełni ukształtowany: jedna książka na miesiąc, sumienne przestrzeganie zaleceń, aby sprawdzić, czy poradniki naprawdę mogą zmienić życie. Roczny plan, czyli w sumie dwanaście książek. Systematycznie i po kolei będę stawiać czoło moim wadom: długom, zamartwianiu się, nadwadze… a pod koniec roku, będę… ideałem!

• • •

– Okej,‍ ale naprawdę musisz wszystko robić – podkreśliła Sheila, kiedy kilka dni później przez telefon opowiedziałam jej o swoim pomyśle. – Nie możesz przez cały rok czytać książek ograniczających się do analizowania uczuć.

Z tonu‍ jej głosu biła aluzja, że wykorzystam to jako rewelacyjny pretekst do kontemplacji czubka własnego nosa, a moje obsesyjne zapatrzenie w siebie tylko się nasili.

– Wszystko‍ zrobię! – odparowałam. – O to właśnie chodzi.

– Jakie‌ książki wybrałaś? Masz już plan?

Kolejny‍ przycinek. Sheila wie, że nigdy nie mam planu.

– Zacznę‌ od Nie‌ bój się bać, bo kiedy po raz pierwszy przeczytałam tę książkę, to zrobiła na mnie ogromne wrażenie, następny będzie poradnik o pieniądzach, a potem, sama nie wiem. W krainie poradników mawia się, że odpowiednia książka znajdzie cię w odpowiednim czasie – powiedziałam.

Wiedziałam,‌ że nie brzmiałam przekonująco.

– Zamierzasz‌ wybierać książki, które znasz, czy sięgać po nowe? – zapytała.

– Obie‌ kategorie biorę pod uwagę – postanowiłam.

– Masz‍ w planach książkę o randkowaniu?

– Tak.

– Którą?

– Jeszcze‍ nie wiem.

– A‍ kiedy?

– Nie‌ wiem, Sheila! Później. Najpierw chciałabym popracować nad sobą, dopiero później przyjdzie czas na facetów.

Byłam‌ na siebie zła, że użyłam sformułowania: popracować nad sobą.

– Co‌ dokładnie chcesz osiągnąć? – dociekała Sheila.

Właśnie‌ dlatego tyle jej płacą. Zawsze doszuka się dziury w całym.

– Nie‌ wiem. Chciałabym być szczęśliwsza i bardziej pewna siebie, no i nie mieć długów. Chciałabym wieść zdrowszy tryb życia, mniej pić…

– Nie‌ potrzebujesz książek, żeby mniej pić – wtrąciła Sheila.

– Wiem,‍ że nie potrzebuję! – warknęłam i bezgłośnie upiłam łyk wina.

– Okej,‍ ale naprawdę musisz wszystko ROBIĆ. Nie tylko o tym mówić.

– Tak,‍ Sheila, rozumiem. Tak właśnie będzie.

Nawet‍ pragmatyczne podejście mojej siostry nie było w stanie mnie zniechęcić. Rozłączyłam się, zamknęłam oczy, wyobrażając sobie siebie za rok. Wyobrażając sobie Ideał.

Idealna‍ ja nie będzie się zamartwiać ani niczego odkładać na później, praca będzie jej przychodzić z łatwością. Będzie pisać do najlepszych gazet oraz czasopism i zarabiać niebotyczne sumy pieniędzy – wystarczająco dużo, aby opłacić aparat korygujący krzywe uzębienie. Idealna ja będzie mieszkać w wytwornym apartamencie z wielkimi oknami. Jej regały będą uginać się od mądrych, ambitnych książek, które naprawdę przeczyta. Wieczorami będzie chodzić na eleganckie rauty, gdzie będzie zachwycać drogimi, acz stonowanymi kreacjami. Ciągle też będzie przesiadywać w siłowni. Och, i jeszcze będzie jej towarzyszył przystojny facet w kaszmirowym swetrze. Nic dodać, nic ująć.

Ideał‌ z wywiadów w kolorowych czasopismach: idealni ludzie w idealnych domach, ubrani w idealne ciuchy i opowiadający o swoim idealnym życiu? Stanę się jedną z nich!

Był‍ listopad, dlatego postanowiłam zacząć od stycznia. Nowy Rok. Nowa ja.

Zalała‍ mnie fala ekscytacji. To było to. Naprawdę zmienię swoje życie.

Nie‌ miałam wówczas pojęcia, że schludny dwunastomiesięczny plan przeobrazi się w szesnastomiesięczny zjazd kolejką górską, podczas którego każda najdrobniejsza cząstka mojej osobowości zostanie wywrócona do góry nogami.

Poradniki‌ faktycznie zmieniły moje życie. Pytanie tylko: czy na lepsze?

1.

Nie‍ bój się bać
Susan Jeffers

•

Codziennie‌ zrób jeden ryzykowny krok
– to niewielkie lub śmiałe posunięcie,
po którym poczujesz się wspaniale.

Środa,‍ pierwszy stycznia, stoję na drewnianym pomoście i patrzę na zamulony, brunatny staw. Mroźne powietrze chłoszcze mnie po nogach, zaczyna kropić.

Na‌ opartej o krzesło tablicy za mną odnotowano aktualną temperaturę wody: pięć stopni Celsjusza. Lodowata. Drżę i gęsia skórka stawia na baczność wszystkie włoski na moim ciele.

– Pierwszy‌ raz? – pyta stojąca przy brzegu i pilnująca porządku matrona.

Świdrujący‌ głos kobiety idealnie zgrywa się z pogodą, a ton sugeruje, jakby do niej należała połowa hrabstwa Hampshire.

– Tak‌ – odpowiadam.

– Woda‌ o tej porze roku bywa zdradliwa. Jest wyjątkowo zimna.

– Okej‌ – mówię.

– Po‍ wejściu proszę głęboko zaczerpnąć powietrza.

– Okej.

– Aby‌ zapobiec hiperwentylacji.

Dobry‍ Boże!

Patrzę‍ na grupkę kobiet w średnim wieku – mają wilgotne włosy, a w dłoniach trzymają kubki z parującą herbatą. Skoro one mogły, mi też się uda. Prawda?

Stawiam‌ pierwszy krok w zimnej jak lód wodzie, pierwsza stopa, a potem druga. Kolejny krok. Prawą nogą uderzam taflę wody. Przeszywa mnie ból.

– Cholera!‍ – klnę.

Druga‍ stopa. Kolejny pisk.

Nie‍ chcę wchodzić dalej. To był naprawdę głupi pomysł. Nie jestem osobą, która pływa w środku zimy. Marznę przy otwartej lodówce.

Odwracam‍ głowę i widzę ciągnącą się za mną kolejkę. Nie mogę teraz się wycofać, wszyscy na mnie patrzą.

Brnę‍ dalej, aż woda sięga mi talii. Z trudem łapię oddech. Wtedy mam wrażenie, jakby przebiło mnie milion maleńkich sopli.

• • •

Sople‍ były pomysłem Sarah. Może i nie jest fanką poradników, ale zawsze mi kibicuje, bez względu na to, co bym robiła. Gdybym postanowiła wstąpić do scjentologów, ucieszyłaby się: „Super, poznasz Toma Cruise’a!”.

– Zastanawiałam‌ się nad przerażającymi rzeczami, które mogłabyś zrobić w styczniu – powiedziała, gdy się spotkałyśmy przed Bożym Narodzeniem w pubie przy Charlotte Street. – Wczoraj wieczorem oglądałam Kuchenne koszmary i pomyślałam, że mogłabyś zatrudnić się w jednej z kuchni Gordona Ramsaya, który przeklinałby cię, na czym świat stoi – ciągnęła, przekrzykując Slade’a z głośników, życzącego wszystkim wesołych świąt.

– To by było przerażające – zgodziłam się, żeby jej schlebić.

Za żadne skarby świata bym tego nie zrobiła.

– Steve wymyślił, że mogłabyś przechwycić piłkę podczas meczu piłki nożnej…

– Jasne…

– Lub ogolić się na łyso…

– Nie mam ochoty pozbywać się włosów! – zaprotestowałam, bo przestał mnie bawić kierunek, w którym zmierzała rozmowa.

Sarah spojrzała na telefon i przeczytała na głos resztę propozycji z listy:

– Mogłabyś zerwać z kimś znajomość, mówiąc wprost, dlaczego go nienawidzisz. Poza mną, rzecz jasna… Och, i najlepsze! Mogłabyś napisać erotyczne opowiadanie, a potem wysłać je matce!

– Dobry Boże! Dlaczego miałabym chcieć to zrobić?

– Bo to jest przerażające, czyż nie?

– Nie, to jest obleśne.

– Przerażająco obleśne.

– Skąd bierzesz te wszystkie pomysły? – zdziwiłam się.

– Sama nie wiem, leżałam wczoraj wieczorem w łóżku i jakby same do mnie przyszły! – wyjaśniła Sarah.

– Chodzi o stawianie czoła lękom, które napotykam na co dzień, a nie robienie masy przypadkowych rzeczy, za które grozi areszt. Poza tym, jak niby miałabym się dostać do programu Ramsaya? – zapytałam.

– Coś byś wymyśliła. Przecież jesteś dziennikarką, prawda? – stwierdziła Sarah.

– Piszę o tuszach do rzęs.

– Co w takim razie planujesz?

– Sama nie wiem… Może sprawdzę saldo na koncie bankowym, będę odbierać telefon, wyślę rozliczenie podatkowe… Prawdziwe, życiowe sprawy, które mnie przerażają.

– Zamierzasz przez cały styczeń tylko odbierać telefony? – powiedziała Sarah tonem, którym kategorycznie przesądziła, że mi na to nie pozwoli. – Uważam, że powinnaś zacząć od tradycyjnej noworocznej kąpieli w stawie w Hampstead. Stawić czoło lękowi przed zimnem.

Pomysł był rzeczywiście trafiony, naprawdę bałam się zimna. Kiedyś razem z Sarah pojechałyśmy w lutym do Irlandii i zatrzymałyśmy się w wiejskim domku mojej najlepszej przyjaciółki Gemmy. Było tak przeraźliwie zimno, że kładąc się spać, zakładałam wszystkie ubrania, które ze sobą zabrałam, łącznie z paltem. Przez większość tygodnia bałam się odejść od kaloryfera.

Dlatego właśnie pierwszego stycznia, w jeden z najzimniejszych dni w roku, kąpałam się pod gołym niebem.

Sarah mi nie towarzyszyła. Balowała do czwartej nad ranem, a teraz leżała w ciemnym pokoju i wysyłała SMS-y upstrzone chlapiącymi się wodą emotkami. Gemma wspierała mnie telepatycznie z Dublina, gdzie opiekowała się swoim kilkumiesięcznym synkiem Jamesem.

Zamiast nich poszła ze mną inna przyjaciółka – i od niedawna też współlokatorka – Rachel. Tuż przed Bożym Narodzeniem z litości zaproponowała mi wolny pokój w swoim mieszkaniu, dzięki temu wyprowadziłam się z doprowadzającej mnie do bankructwa piwnicy.

Obiecała, że wykąpie się ze mną, jakby to była bułka z masłem. Nie sądziłam, że mówiła serio. Wyobraziłam sobie, że obudzi mnie rano w Nowy Rok i wskazując na zachmurzone niebo, zaproponuje, abyśmy zamiast kąpieli zjadły lunch na mieście. Mogłabym się wymigać i zrzucić winę na nią. Tak się jednak nie stało. Rachel zapukała do moich drzwi o dziesiątej rano z ręcznikiem przewieszonym przez ramię.

– Gotowa? – zapytała.

– Naprawdę to robimy?

– Oczywiście. Będzie fajnie.

– Ale sama popatrz, pada, jest paskudnie.

– Tak czy siak, będziemy mokre.

– Mogłybyśmy po prostu pójść gdzieś na lunch… – rzuciłam.

– Nie wymiękaj. Pomysł był twój.

I tu właśnie jest pies pogrzebany. Miałam świetne pomysły. Równie dobrze radziłam sobie w perorowaniu na ich temat. Ale wprowadzanie ich w życie to zupełnie co innego.

Kiedy szłyśmy wśród gęstych zarośli ścieżką prowadzącą do stawów, gwar rozmów narastał. Na miejscu co najmniej trzydzieści kobiet w wełnianych czapkach i pikowanych kurtkach zebrało się wokół prowizorycznego stołu, na którym leżały kiełbaski zapiekane w cieście, klopsiki i gigantyczna beczka grzanego wina.

Zapowiadała się dobra zabawa. Gdyby tylko można pominąć ten kawałek, w którym mam się zanurzyć w stawie.

– Czy jest bardzo zimno? – zapytałam w przebieralni staruszkę, która już się ubierała.

– Nim się spostrzeżesz, będzie po kąpieli – opowiedziała z uśmiechem na sinych ustach.

Tak właśnie było.

Początkowo woda była lodowata i myślałam, że zaraz wyzionę ducha.

Chlapałam i młóciłam rękami wodę wokół siebie, zachowując się niczym nadpobudliwy szczeniak.

Zaledwie po kilku sekundach złapał mnie skurcz w karku i kolejny w prawej stopie.

Bolało. Woda sprawiała mi ból. Bolała mnie każda cząstka ciała.

Ale nie poddawałam się i powoli zrobiło się cieplej. Może nie dokładnie cieplej, tylko pewnie znieczuliłam się, ale nie mogłam narzekać.

Uspokoiłam się.

Wokół panowała cisza, słyszałam tylko bicie własnego serca.

Patrząc na zwisające nade mną wierzby płaczące, uderzałam rękami i nogami w gładką taflę wody.

To właśnie znaczy żyć, pomyślałam.

Płynęłam dalej.

Było pięknie.

A potem koniec. Chwyciłam się metalowej barierki i wydostałam na brzeg po drabince.

Kobieta w pomarańczowym czepku wycierała się ręcznikiem. Na oko miała siedemdziesiąt lat, na ręce założyła różowe, gumowe rękawice kuchenne. Promieniała.

– Czy można sobie wyobrazić lepszy początek roku?

Poczułam, jak ciepło rozlewa się po moim ciele. Mrowienie i uśmiech od ucha do ucha. Każda cząstka mnie czuła, że żyje.

– Nie, nie ma nic lepszego – zgodziłam się.

Naprawdę tak uważałam! Podczas lodowatej pięciominutowej kąpieli przekroczyłam ważną granicę między osobą, która jedynie snuje plany, a tą, która rzeczywiście wprowadza je w życie. Świat był pełen możliwości. Zaczęłam nowy rok.

• • •

Nie bój się bać Susan Jeffers ukazało się w 1987 roku w epoce szerokich wypchanych poduszkami ramion, Margaret Thatcher i magazynu „Cosmopolitan”.

Wtedy autorami większości poradników byli mężczyźni, którzy radzili kobietom, jak znaleźć i utrzymać miłość. Nie bój się bać napisała kobieta, która namawiała inne kobiety, żeby po prostu zebrały się na odwagę i coś zrobiły – cokolwiek. Nie dla innych, ale dla siebie. Styl autorki jest może hurraoptymistyczny, ale niepozbawiony sensu – gdy czytałam tę książkę podczas bezkrólewia pomiędzy Bożym Narodzeniem a Nowym Rokiem, odczułam dobrze znany pęd do działania. Cała sztuka polegała na tym, żeby go wykorzystać i zacząć działać, podobnie jak zrobiłam, mając dwadzieścia kilka lat.

Główna teza Susan brzmi, że jeśli będziemy siedzieć i czekać, aż zbierzemy w sobie dość odwagi, aby zrobić, co chcemy, nigdy niczego nie dokonamy.

Według niej sekret szczęśliwych i spełnionych ludzi nie polega na tym, że boją się mniej, ale, jak możecie odgadnąć, „nie boją się bać”.

Susan uważa bowiem, że strach powinien nam towarzyszyć na co dzień, gdyż jest znakiem, że stawiamy sobie wymagania i przemy do przodu. Gdy niczego się nie boisz, stoisz w miejscu.

– Krótko mówiąc, powinnam codziennie zrobić coś przerażającego – oświadczyłam Rachel, kiedy po kąpieli wróciłyśmy do mieszkania i przygotowałyśmy sos boloński.

– Czego w takim razie najbardziej się boisz? – zapytała Rachel.

– Stand-upu. Na samą myśl o tym mam ochotę zwymiotować.

– Czekaj – powiedziała i pobiegła do salonu, skąd wróciła z notesem. – Zapisz to.

– Czemu? Nie zamierzam występować przed publicznością.

– Ale oczywiście, że tak.

– Nie, daj spokój. Zrobię przerażające rzeczy, słowo honoru, ale nie posunę się aż tak daleko.

Na nic się zdały moje protesty. Napisała wielkimi literami: STAND-UP.

– Co jeszcze? – ciągnęła.

Poczułam narastającą panikę.

– Hm… Zaproszenia faceta na randkę, flirtowania, generalnie facetów.

– Powinnaś umówić się z kimś w metrze w godzinach szczytu.

– Dlaczego?

– Żeby było ciekawiej.

– Nie ma mowy. Daj spokój.

Zmarszczyła brwi.

– No dobrze – uległam.

Pod koniec wieczoru miałyśmy gotową listę przerażających rzeczy do zrobienia w styczniu:

1. Kabaretowy stand-up.

2. Podryw w metrze.

3. Umówienie się na randkę z nieznajomym.

4. Śpiewanie na oczach tłumu.

5. Publiczne przemawianie.

6. Pozowanie nago do zdjęcia lub portretu.

7. Oglądanie horroru (nie oglądałam ich, od kiedy skończyłam trzynaście lat i prawie umarłam ze strachu na Misery).

8. Zajęcia ze spinningu.

9. Wytknięcie komuś irytującego mnie zachowania.

10. Prośba o upust w sklepie lub targowanie się (poniżające).

11. Wizyta u dentysty (mam cztery ubytki).

12. Zdiagnozowanie pieprzyka na plecach.

13. Jedzenie podrobów (paw nieunikniony – gumowate i ciągliwe; jakiekolwiek trudne do pogryzienia kawałki mięsa budzą we mnie niepokój).

14. Skok ze spadochronem lub inny karkołomny wyczyn.

15. Jazda na rowerze po Londynie.

16. Zapytanie znajomych, co o mnie myślą (niemiłe rzeczy).

17. Koperta, czyli parkowanie równoległe.

18. Jazda po autostradzie.

19. Utrata panowania nad sobą. (Nigdy mi się to nie zdarzyło. Przenigdy. Powstrzymuje mnie przed tym lęk, że ludzie mnie znienawidzą).

20. Codzienne używanie telefonu (naprawdę nie cierpię rozmawiać przez telefon).

• • •

W nocy nie mogłam zasnąć. Mój genialny pomysł był teraz zbyt rzeczywisty, co wcale mi się nie podobało. Nie miałam ochoty skakać ze spadochronem i uważałam, że nigdy, nawet za milion lat, nie wystąpię na scenie w stand-upie, z komediowym monologiem przed publicznością. Inni to lubią, ja nie. Wariaci, amatorzy mocnych wrażeń, masochiści. Ludzie, którym najprawdopodobniej lekko odbija.

Czy mnie również lekko odbijała szajba?

• • •

Drugiego stycznia zaczęłam małymi krokami – od koperty. Może to nie tragedia, ale od czasu egzaminu na prawo jazdy, gdy miałam siedemnaście lat, nigdy później jej nie robiłam. W rzadkich przypadkach szukałam innego miejsca, wolałam zaparkować pięć kilometrów dalej, niż narazić się na stres i upokorzenie, usiłując wcisnąć się w wolną przestrzeń na oczach wszystkich siedzących za kierownicami aut ciągnących się za mną sznurem. Uznałam za głupie, żeby drobiazg – coś, co inni robią na co dzień – przeobraził się w rzecz, której unikam przez całe życie.

Susan uważa, że każdy lęk składa się z trzech „poziomów”. Pierwszy to „konkretna sytuacja”, czyli w moim przypadku fakt, że nienawidzę parkowania równoległego. Pod nim kryje się „lęk drugiego poziomu” – głębszy lęk ego, że wyjdę na idiotkę. Susan twierdzi, że lęki z poziomu drugiego nie są lękami przed sytuacją zewnętrzną. Dotyczą stanu umysłu. Odbijają się w nich indywidualny stosunek do siebie i nasza osobista zdolność radzenia sobie ze światem. Pod nim natomiast leży największy lęk ze wszystkich. Lęk, który według Susan jest podstawą wszystkich innych – lęk, że sobie nie poradzisz z poczuciem, że jesteś idiotką, która nie potrafi równolegle zaparkować. Ale Susan ma dla nas jedną odpowiedź: „PORADZISZ SOBIE”. Pojechałam do mojej mamy, która mieszkała pod Londynem, aby zabrać kilka rzeczy, pożyczyłam jej zdezelowanego peugeota 205 i wybrałam się do Ascot, czyli najbliższego miasteczka.

Swoją sławę zawdzięcza wyścigom konnym, poza którymi niewiele się tam dzieje. Wychowałam się w okolicy, pracowałam w tamtejszej kawiarni. Zawsze współczułam biednym turystom, którzy podchodzili, aby zapytać: „Jak dojechać do królewskiego Ascot?”.

Musiałam im odpowiadać, że już są w Ascot. To właśnie Ascot. Stacja benzynowa, kawiarnia i kiosk z gazetami. Więcej królewskiej chwały nie doświadczycie.

W każdym razie nie jest to żadna metropolia, ale jak na drugi dzień stycznia panował duży ruch. Okrążyłam okolicę trzy razy, zanim dostrzegłam idealne miejsce. Było ciut ciasno i zdenerwowałam się, gdy za mną zatrzymał się biały van. Wjechałam za ostro i uderzyłam w krawężnik.

Serce zabiło mi mocniej, a spocone dłonie ślizgały się po kierownicy.

Chciałam poprawić manewr, lecz tylko bardziej się zaklinowałam. Bałam się, że biały van zaraz zacznie trąbić. Wyobraziłam sobie, że obaj siedzący w nim mężczyźni śmieją się ze mnie. Mój stres był totalnie nieproporcjonalny do sytuacji. Cała w nerwach wjechałam wreszcie na chodnik. Biały van wyminął mnie.

Teraz ulica była pusta. Próbowałam cofnąć i ustawić się lepiej, ale bezskutecznie. Za każdym razem wjeżdżałam na krawężnik.

Najdziwniejsze jednak było to, że w ogóle się nie denerwowałam.

Zaparkowałam prawie równolegle i, jak twierdzi Susan, nawet jeśli nie dotarłam do celu – nie przegrałam, bo jeśli spróbowałam dotrzeć – wygrałam.

Naprawdę czułam, że wygrałam, nie bacząc na krawężnik.

Susan sądzi, że unikanie drobiazgów może mieć na nas ogromny wpływ. Unikanie jazdy po autostradzie, otwierania konta w banku czy odbierania telefonów umacnia wiarę, że świat jest przerażającym miejscem i nie damy sobie rady. Za każdym razem, gdy czegoś unikamy, czujemy się słabsi, a stawianie czoła lękom, nawet tym najmniejszym, sprawia, że rośniemy w siłę, czujemy w sobie moc i przeświadczenie, że mamy wszystko pod kontrolą. O takim stanie ducha marzyłam. Nie tylko za kółkiem, ale w każdej sytuacji.

W domu mój śmiały krok w domenę walki z lękami nie został przyjęty zbyt entuzjastycznie.

– Zrobiłam kopertę! – poinformowałam mamę, kręcąc na palcach kluczykami do samochodu niczym prawdziwy rajdowiec.

Popatrzyła na mnie znad wypełnionego brudnymi naczyniami zlewu.

– Czy to książka do nauki parkowania?

– Nie, chodzi o robienie tego, co nas przeraża. Stawianie czoła lękom. Parkowanie jest straszne.

Mama była skonsternowana, według niej parkowanie wcale nie było straszne. Ustawiłaby ciężarówkę na znaczku pocztowym i wcale by się z tym nie obnosiła.

W moim wieku miała już trójkę dzieci i dom do ogarnięcia, nie miała potrzeby rzucania sobie „wyzwań” w postaci koperty czy kąpieli w lodowatym stawie.

Nie miała czasu na szukanie siebie, czy jak sama to ujęła: „Nie wychowano mnie, abym kontemplowała czubek własnego nosa”.

Dziwnym trafem poradniki nie należały do popularnych lektur na wsi w rolniczej Irlandii, gdzie dorastała jako najstarsze dziecko pośród siedmiorga rodzeństwa.

Kiedy w Boże Narodzenie opowiedziałam jej o swoim pomyśle, otworzyła usta, żeby mi odpowiedzieć, ale szybko je zamknęła. Potem znów je otworzyła. I ponownie zamknęła.

– Większość ludzi uznałoby, że masz bardzo dobre życie, Marianne.

– Wiem, ale czy to źle, że chcę być odrobinę szczęśliwsza?

– Nikt nie może przez cały czas być szczęśliwy. Takie jest życie.

– To jest dołujące.

– Wcale nie. Trzeba być realistą. Może poczułabyś się lepiej, gdybyś zamiast ciągle chcieć więcej, doceniła to, co już masz.

Zalała mnie dobrze znana fala katolickiego poczucia winy.

Dlatego, gdy piątego stycznia pojechałam z wizytą do znajomej ze szkoły – autostradami M25, M3 i M4 – zachowałam swój zuchwały akt odwagi dla siebie.

• • •

Następnego dnia wracałam pociągiem do Londynu, słuchałam Rihanny z telefonu, kiedy przypomniałam sobie, że powinnam poderwać faceta.

Każdy mieszkaniec Londynu doskonale wie, że patrzenie na ludzi w środkach transportu publicznego nie jest dobrze widziane, nie wspominając o zagadywaniu kogokolwiek. Dlatego właśnie całe metro jest obwieszone reklamami portali randkowych o mniej więcej następującej treści: „Wpadł ci w oko facet/dziewczyna siedzący/a naprzeciwko? Zaloguj się na naszej stronie, aby przejrzeć dziesiątki tysięcy profilów w mikroskopijnej nadziei, że znów go/ją zobaczysz”.

Zagadywanie czy uśmiechanie się do innych nie wchodziło w grę. Aż do teraz.

Przeprowadziłam mentalną inwentaryzację własnego wyglądu. Nie było dramatu: dżinsy, porządny płaszcz (Whistles: przecena z trzystu na sto pięćdziesiąt funtów), znoszone conversy i nieumyte włosy.

Nie.

Nie mogłam podrywać z przetłuszczonymi włosami.

Zdecydowanie nie.

Następnym razem. Kiedy umyję głowę.

Wiedziałam jednak, że to wykręt. Susan twierdzi, że odkładając sprawy na później, tylko oszukujemy samych siebie. Nazwała to grą w „kiedy/wtedy” – wmawiamy sobie, że poderwiemy faceta, którym nam się podoba, kiedy schudniemy albo że poprosimy o awans, kiedy zdobędziemy więcej doświadczenia. Sądzimy, że strach się ulotni, jeśli poczekamy na właściwy moment, ale gdy takowy nadchodzi, wówczas wynajdujemy kolejne wymówki. Robienie czegoś po raz pierwszy zawsze budzi przerażenie. Jedynym sposobem, aby to zmienić, jest przejście do działania.

Rozejrzałam się w poszukiwaniu potencjalnego celu.

Dokładnie naprzeciwko siedział wygolony facet w bejsbolówce. Z jego gigantycznych słuchawek wydobywało się ciężkie dudnienie basów, podczas gdy kiwał głową do rytmu. Nie, ten nie.

Po lewej siedział mężczyzna w ciemnogranatowym garniturze. Trzymał znoszoną, starą aktówkę z brązowej skóry. Nie miał ani jednego włoska, ale nie przeszkadzało mi to, nawet lubię łysych. Na oko prawnik lub ogólnie inteligent. Przestraszyłam się, że okażę się dla niego zbyt głupia. Sprawdziłam jego dłonie. Miał obrączkę.

Zaczęłam myśleć, że wszyscy fajni faceci są już zajęci i że mam trzydzieści sześć lat i zostałam na brzegu…

Skup się, Marianne.

Przy drzwiach stał wysoki, szczupły i blady typ, także w garniturze. Był przystojny, ale nie za bardzo, w sam raz dla mnie. Wyglądał na zrezygnowanego i zmęczonego życiem. Nie jestem pewna, jak to o mnie świadczy, ale zrezygnowany i zmęczony życiem jest w moim typie.

Normalnie nawet nie zatrzymuję wzroku na facetach, którzy mi się podobają, o uśmiechaniu się do nich nie wspominając. Na ich widok sporządzam mentalną listę wszystkich powodów, dla których nie byliby mną zainteresowani: za gruba, za ruda, źle ubrana. Taka gra, w którą grywam, dla zabawy.

Ale tym razem nie byłam normalną sobą. Tym razem walczyłam z lękiem. Dlatego podeszłam bliżej. Popatrzyłam na jego dłonie. Brak obrączki.

Jasne. W porządku. Zrobię to.

Otworzyłam usta, żeby powiedzieć: cześć, ale nie wydałam z siebie żadnego dźwięku.

Może nie jestem w stanie tego zrobić?

Wspomnę także, że pomimo ścisku w metrze było niespodziewanie spokojnie. Panowała wręcz absolutna cisza. Wszyscy pasażerowie zamknęli się w popracowej niedoli, czytali książki lub słuchali muzyki. Jeśli się odezwę, wszyscy mnie usłyszą.

Weź się w garść, Marianne. Zagadnij go.

– Czy w metrze zawsze panuje taki tłok? – wyrzuciłam z siebie.

Zrezygnowany Przystojniak podniósł na mnie wzrok znad ekranu telefonu, najwyraźniej zdezorientowany – jakbym go właśnie obudziła. Miał jasnobłękitne oczy.

– Eee… tak – odpowiedział i spuścił oczy na telefon.

– Zazwyczaj nie jeżdżę metrem o tej porze – ciągnęłam.

Moje serce mocno waliło w piersi.

Znów podniósł głowę, z jego twarzy mogłam wyczytać: „Czemu mi o tym opowiadasz? Dlaczego w ogóle ze mną rozmawiasz? Nie znasz zasad?”.

Nie zniechęciłam się.

– Gdzie mieszkasz? – zapytałam.

Jak tylko skończyłam mówić, uświadomiłam sobie, że zadałam typowe pytanie natręta.

Uzmysłowiłam sobie również, że mamy słuchaczy. Stojąca obok kobieta w wąskiej spódnicy i sportowych butach wyciągnęła z ucha jedną z białych słuchawek, a siedzący najbliżej mężczyzna szczerzył zęby.

Zrezygnowany Przystojniak wyglądał na naprawdę przerażonego. Widziałam, że jest rozdarty, bo nie chciał okazać się nieuprzejmy, ale niepokoił się, czy czasem nie ma do czynienia z wariatką. Dobre maniery wzięły górę. Poinformował mnie, że mieszka w Bermondsey.

– Czy jest tam ładnie? – zapytałam.

– Eee… tak – odparł.

Ciągnęłam dalej:

– Długo tam mieszkasz?

– Tak, mieszkamy tam już od kilku lat – mocno zaakcentował użycie liczby mnogiej.

Zarejestrowałam. Jasno i wyraźnie sugerował, że ma dziewczynę, ale żeby nie było cienia wątpliwości, dodał jeszcze:

– Niedawno kupiliśmy dom.

Koleś szczerzący zęby parsknął. Autentycznie parsknął.

Nie zrażając się, wciąż z uśmiechem ciągnęłam pogawędkę, aby pokazać Zrezygnowanemu Przystojniakowi, iż mój świat się nie skończył tylko dlatego, że miał dziewczynę i zauważyłam, że się uspokoił. Rozmawialiśmy jeszcze chwilę o cenach nieruchomości, a potem wysiadł na Waterloo.

I koniec!

Udało się! Nie mogłam uwierzyć, ale zrobiłam to! Spotkałam w metrze przystojniaka i go zagadnęłam.

Może mój podryw nie zakończył się prawdziwym sukcesem, ale zrobiłam to! Tak, byłam skrępowana, ale co z tego? Odrobina zażenowania jeszcze nikogo nie zabiła!

Poczułam, jak prąd przechodzi moje ciało. Albo fala adrenaliny. Elektryczność, adrenalina, cokolwiek! Promieniałam.

Aż do chwili, gdy spojrzałam na Wyszczerzonego Pasażera, który wciąż szczerzył zęby. Wówczas ogarnęły mnie palący wstyd i wściekłość. Pieprzyć go! Pieprzyć jego hipsterską brodę i hipsterskie dżinsy! Nie miał pojęcia, że stawiałam czoło własnym lękom, chwytałam chwilę i wydobywałam z siebie to, co najlepsze! Założę się, że sam nie miałby dość ikry!

Wtedy podjęłam zdumiewającą decyzję: pokażę mu, że wcale nie jestem zażenowana tym, co się właśnie wydarzyło…

– Co czytasz? – zapytałam, siadając obok niego.

Wyszczerzył zęby jeszcze mocniej, ubawiony, że znalazł się na celowniku mojej uwagi.

– Historię świata w 100 przedmiotach – odpowiedział. – Seria Radia 4.

– Prawdziwe tomiszcze – zauważyłam.

– Fakt – przytaknął.

Zapadła cisza. Nie wiedziałam, co mogłabym dodać. Buzująca we mnie energia słabła i zaczynałam żałować, że wsiadłam do tego durnego metra…

– Kupiłem bratu pod choinkę, ale w końcu zostawiłem sobie – wyjaśnił.

Jeju! Wypełnił ciszę. I czytał mądre książki!

– Wygląda na dobrą lekturę do toalety – stwierdziłam.

– Ech, tak, można tak ująć.

Czemu zaczęłaś gadkę o kiblu, Marianne?

– Czy kupiłeś bratu coś innego? – zapytałam.

– Tak, koszulkę.

– Super.

Nienawidzę, gdy nadużywam słowa „super”. Mam trzydzieści sześć lat i w tym wieku mój zasób bardziej adekwatnego słownictwa powinien być znacznie szerszy.

Ciągnęliśmy dalej pogawędkę. Bez użycia królewskiej liczby mnogiej. Szczerzenie zębów wydało mi się teraz uroczym uśmiechem.

– Dokąd jedziesz? – zapytam.

– Mam zabrać parę rzeczy od znajomych, potem wracam do domu.

– Super. Gdzie pracujesz?

– Jestem asystentem artysty.

– Jaki rodzaj sztuki?

– Konceptualna.

Nie wiedziałam, co to dokładnie znaczy, ale wyobraziłam sobie nasz dom wypełniony gustownymi dziełami sztuki.

Zastanawiałam się, jak się całuje kogoś z długą brodą i czy to ma jakiekolwiek znaczenie, że była lekko ruda…

Kiedyś umówiłam się na randkę z rudzielcem i kiedy chciał mnie pocałować, wpadłam w panikę.

– Ludzie pomyślą, że jesteśmy rodzeństwem! – krzyknęłam.

Nigdy nie otrzymałam odpowiedzi na e-maila, który wysłałam mu nazajutrz z propozycją, że przefarbuję się na brąz.

– A ty, gdzie pracujesz? – zapytał Wyszczerzony Pasażer.

– Jestem wolnym strzelcem. Zazwyczaj o tej porze wciąż mam na sobie uwalaną jajkami pidżamę – zwierzyłam się.

Jego twarz nie wiedziała, jaki przybrać wyraz w reakcji na moje słowa.

Marianne, czemu opowiadasz takie bzdury?

– Tu wysiadam – poinformowałam go, gdy dojechaliśmy do Archway.

– Ja też – powiedział. Z uśmiechem.

Razem wjechaliśmy ruchomymi schodami na górę, minęliśmy bramki i na krótką chwilę zawahaliśmy się.

– To do zobaczenia… – pożegnał się.

– Do zobaczenia… Miło się rozmawiało – odpowiedziałam.

– Mnie również.

– Miłego wieczoru.

– Tobie również…

Wyszczerzył zęby/uśmiechnął się po raz ostatni i każde z nas poszło w swoją stronę.

Przez pół sekundy pozwoliłam sobie na myśl, że nie przypadłam mu do gustu, bo nie poprosił o mój numer, ale inna cząstka mojej osobowości zauważyła, że może był zbyt nieśmiały.

Nawet jeśli zostałam odrzucona, nie martwiłam się. Byłam upojona własnym totalnym i absolutnym BOHATERSTWEM.

• • •

Następnego dnia rano wciąż na oparach triumfu zaplanowałam do końca resztę miesiąca.

Już teraz czułam, że żyję inaczej. Susan twierdzi, że za każdym razem, gdy zaczynasz działać, nawiązujesz kontakt z „siłą, która drzemie w tobie”, i miała rację. Czułam się silna. Mogłabym przenosić góry. Wtedy przeczytałam pierwszy punkt z listy: „stand-up” i momentalnie poczułam się słabsza. Podjęłam rozważną decyzję, że poczekam na koniec miesiąca z odhaczeniem tego zadania. Teraz konieczne były rozgrzewka i oswajanie się z nagością.

Wpisałam w Google „pozowanie do portretów” i wysłałam e-maila do pobliskiej szkoły z zapytaniem, czy mogłabym wziąć udział w lekcji jako modelka. Następnie szperałam w Sieci na temat publicznego przemawiania.

Według jednego z dorocznych sondaży większość ludzi bardziej boi się wygłaszania publicznych przemów niż pogrzebania żywcem (Inne równie powszechne lęki rzekomo dotyczą brodatych mężczyzn i drewnianych patyczków od lizaków).

Moje doświadczenie w publicznym przemawianiu ograniczało się do dwóch wystąpień na weselach znajomych. Oba przypadki obudziły we mnie tak wielką panikę, że wolałam opłacić nowożeńcom miesiąc miodowy, niż stanąć na mównicy i przeczytać kolejny wiersz z cyklu „Miłość to…”. Nawet rozmowa w gronie dwóch czy trzech osób wywoływała u mnie palące rumieńce.

Rachel zasugerowała, żebym spróbowała szczęścia w Speaker’s Corner, w Hyde Parku, ale udałam, że nie słyszę. Znalazłam jednak londyńską siedzibę Toastmasters – organizacji, której comiesięczne spotkania pomagają ludziom ćwiczyć publiczne przemowy – i skontaktowałam się z zastępcą przewodniczącego, Nigelem.

Wyjaśnił, że gdyby pozwolili osobie z zewnątrz po prostu przyjść i od razu przemawiać, byłoby to pogwałcenie statutu.

– Kierujemy się protokołem – poinformował mnie przez telefon.

– Oczywiście, rozumiem – powiedziałam.

Ale nalegałam i w końcu obiecał, że porozmawia z przewodniczącą na temat uczynienia dla mnie wyjątku. Wykonano kilka rozmów na wysokim szczeblu i cztery minuty później Nigel oddzwonił.

– Zgoda – oznajmił. – Spotykamy się w czwartek wieczorem w salce kościelnej naprzeciwko indyjskiej restauracji.

Otrzymałam e-maila z informacją, że moje przemówienie powinno trwać od pięciu do siedmiu minut. Stosowali system sygnalizacji świetlnej do odmierzania czasu (zielona lampka oznaczała, że przekroczyłam minimum wymaganego czasu, żółta, że rozpoczęła się szósta minuta, a czerwona, że pozostało mi trzydzieści sekund, aby zakończyć, inaczej zostanę zdyskwalifikowana). Jedna osoba, ewaluator, oceniała mój występ, a druga – zwana gramatykiem – liczyła, ile razy się zająknęłam. Temat przemówienia był dowolny, ale nie mogłam czytać z kartki.

Postanowiłam, że opowiem o misji poradnikowej.

Był wtorek rano, co oznaczało, że miałam dwa dni na przygotowania. Czyli udawanie, że nic się nie zdarzy. W czwartek rano jednak nie mogłam już dłużej się oszukiwać.

Kiedy ćwiczyłam przemowę w sypialni, martwiłam się, że na scenie wszystko zapomnę. Nie będę w stanie nic z siebie wydusić, wszyscy będą na mnie patrzeć, a ja będę marzyć o śmierci. Powtarzałam sobie, że to nie ma znaczenia, że to kompletnie nieistotne z punktu widzenia mojego życia. Nie było ważne, czy poniosę totalną porażkę, bo nigdy więcej nie spotkam ludzi siedzących na widowni. Mimo wszystko byłam przerażona. Dlaczego?

Czytałam artykuły w Sieci. W jednym tłumaczono, że w czasach jaskiniowych przeżycie było związane z przynależnością do grupy, dlatego robienie czegokolwiek, za co potencjalnie groziło odrzucenie, przeraża, bo jak w pojedynkę obronić się przed tygrysem szablozębnym? Nigdy w ten sposób o tym nie myślałam. W kolejnym artykule zasugerowano, abym wyobraziła sobie inną możliwość: wygłoszenie krótkiego przemówienia lub stawienie czoła drapieżnikowi. Ktoś liczył, że w obliczu wyboru między publicznym wystąpieniem a brutalnym okaleczeniem to pierwsze wyda się bułką z masłem.

Czyli wszystko sprowadzało się do tygrysów.

Wygłosiłam swoje przemówienie przez telefon do Rachel, która mierzyła czas.

Siedem minut – bo myślałam, że tyle właśnie mówię – okazało się trzema.

– Miałam wrażenie, że jest dłużej – pocieszała Rachel zmartwiona, że się przeziębiłam.

– Nie, dobrze się czuję – uspokoiłam ją.

– Bo masz chrypkę i zmęczony głos. Pomyślałam, że bierze cię choroba.

– Myślę, że taki właśnie mam głos, gdy się boję.

– Marianne, masz przemawiać w salce kościelnej do prawdopodobnie dwudziestu osób, nie jest to dokładnie O2 Arena.

Okej. Dobrze. Zachować odpowiedni dystans.

Kiedy przechodziłam przez przykościelny cmentarz, przypomniała mi się uwaga komika Jerry’ego Seinfelda, którego zdaniem większość ludzi na pogrzebach jest tak przerażona wizją publicznego wystąpienia, że wolałaby zamienić się miejscami ze zmarłym, niż wygłosić mowę na jego cześć. Miał cholerną rację.

Ludzie siedzący na plastikowych krzesłach w jasno oświetlonej i pełnej sali byli pochłonięci rozmową. Z przodu stał rozklekotany pulpit na nuty przykryty niebieskim atłasem z logo Toastmasters.

Przede mną przemawiały trzy osoby. Pierwsza opowiadała wyjątkowo nieprawdopodobną historię o wojnie między fabryką herbatników Custard Cream a producentami ciastek Jammy Dodger, nie stroniąc od aluzji w stylu Monty’ego Pythona.

Następna tłumaczyła, dlaczego w okolicy potrzebny jest nowy sex-shop.

– Wyobraźcie sobie, o ile szczęśliwsi będą ludzie, mogąc kupić sobie bicze i ozdoby na sutki! – stwierdził siwowłosy mężczyzna o twarzy kapitana Iglo.

Potem nadeszła pora wykładu na temat korzyści z palenia:

– Palacze zapewniają pracę producentom puszek z tlenem – perorował młodzieniec w koszulce z Bobem Marleyem. – Bo co innego mogliby robić? Naprawdę chcecie, aby ich rodziny głodowały?

Poziomem komizmu dorównywali jakiemukolwiek telewizyjnemu programowi.

Nadeszła moja kolej. Ruszyłam do przodu, obijając się o kolana siedzących osób i często przepraszając. Ze strachu stężała mi krew.

– Moje serce bije tak głośno, że pewnie je słyszycie – zaczęłam.

Słuchacze uśmiechnęli się zachęcająco.

Miałam wrażenie, że mój język trzykrotnie zwiększył swoją objętość.

– Nigdy wcześniej nie przemawiałam, dlatego proszę o wyrozumiałość…

Wciąż się uśmiechali, ale tym razem sugestia: „Okej, cudnie, ale dalej!” była bardziej niż czytelna.

Oświetlenie było bardzo mocne. Kilkakrotnie mrugnęłam.

Dalej, Marianne. Dasz radę. To tylko siedem minut. Dawaj, dawaj, dawaj!!

– Ilu z was czyta poradniki? – zapytałam.

Uznałam, że dobrze będzie zacząć bezpośrednim zwrotem do publiczności.

Byłam zdumiona, bo praktycznie wszyscy podnieśli ręce.

– A ilu z was uważa, że poradniki są dla nieudaczników?

Jeden staruszek w rogu i młodzieniec z Bobem Marleyem na piersi.

– W takim razie należę do grona nieudaczników – wyjaśniłam. – Jestem samotną duszą, której jedynym towarzyszem wieczorami w łóżku jest egzemplarz Mężczyźni są z Marsa, kobiety są z Wenus, a Idealna równowaga góruje nad chaosem panującym na moim biurku…

Słysząc wymieniane przeze mnie tytuły, niektórzy zachichotali, wtedy odrobinę się uspokoiłam. Przytoczyłam statystyki, do których dotarłam: rynek poradników przeżywał istny boom; od czasu kryzysu z 2008 roku ich sprzedaż w Wielkiej Brytanii wzrosła o dwadzieścia pięć procent.

– Każdy z nas potrzebuje przewodnika w tych niepewnych czasach – oznajmiłam, czując się bardzo mądra.

Następnie postawiłam tezę, że poradniki są współczesną formą filozofii, wspomniałam o Arystotelesie i Sokratesie, choć dzieł żadnego z nich nie czytałam.

– Nie są bynajmniej amerykańskim wytworem, bo autorem pierwszego poradnika napisanego w tysiąc osiemset pięćdziesiątym dziewiątym roku był Szkot Samuel Smiles – dodałam.

Choć sądziłam, że minęła zaledwie minuta, zauważyłam zieloną lampkę, która zaświeciła się z tyłu sali, aby zasygnalizować, że przemawiam już całe pięć. Szybko ponagliło mnie czerwone światło – mój czas dobiegał końca. Nagrodzono mnie brawami. Wróciłam na miejsce z rozpalonymi do czerwoności policzkami i mocno bijącym sercem.

Udało się!

Później przy herbacie i imbirowo-orzechowych ciasteczkach wszyscy byli bardzo mili.

Wypadłam naturalnie! Mówiłam z zaangażowaniem i byłam zabawna! Czy naprawdę przemawiałam pierwszy raz? Głowa zaczynała mi puchnąć.

– Nawiązałaś kontakt wzrokowy z widownią, co zazwyczaj nie zdarza się początkującym – zauważył Kapitan Iglo. – To tak zwana technika latarni i zwykle stosują ją doświadczeni mówcy. Za pierwszym razem, gdy przemawiałem, byłem tak zdenerwowany, że nawet nie dotarłem do końca – dodał. – On na przykład – wskazał na Jammy Dogera – nie potrafił wydusić z siebie słowa, strasznie seplenił.

– Nie słyszałam, żeby dziś miał z tym problem – zaprotestowałam.

– Pracował nad tym. Przyłączył się do nas cztery lata temu, gdy miał wygłosić przemówienie na ślubie córki, i został. Dobrze się bawimy. Stanowimy zgraną paczkę.

Tak było. W salce wyczuwało się swoiste przebłyski. Wsparcia i zachęty. Blask bił od ludzi wpierających się nawzajem w konfrontacji z lękiem. Ich grupa była przeciwieństwem mojego zwyczajnego nocnego życia spędzanego w megalomańskich londyńskich pubach, gdzie ludzie patrzyli na siebie tylko w celu wybadania konkurencji.

Na zakończenie wieczoru otrzymałam nagrodę dla najlepszego nowicjusza. Przewodnicząca Jane wezwała mnie na środek.

– Zwykle wręczamy czekoladki, ale teraz po świętach dbamy o linię, dlatego proszę, oto twoja nagroda.

Wręczyła mi paczkę batoników jogurtowych Go Ahead.

– Jedynie siedemdziesiąt trzy kalorie sztuka! – poinformowała mnie.

– Cudownie! – promieniałam.

Potem otrzymałam dyplom i zrobiono mi zdjęcie. Zupełnie jak na ceremonii wręczenia Oscarów.

W autobusie w drodze powrotnej do domu próbowałam zrozumieć, dlaczego poszło mi tak dobrze. Zastanawiałam się, w ilu innych dziedzinach mogłabym się okazać niezła, gdybym nie była zbyt przerażona, żeby spróbować.

Może gdybym stawiała czoło lękom, zamiast przed nimi uciekać, mogłabym być zupełnie innym człowiekiem. Może gdybym przezwyciężyła obawę, że wyjdę na idiotkę na oczach ludzi, mogłabym prawdziwie żyć, zamiast patrzeć na życie z bocznego toru. I może gdybym się tak nie pilnowała ze strachu przed oceną innych, mogłabym sobie uświadomić, że ludzie sobie pomagają i się wspierają… Bo w głębi duszy każdy z nas jest równie mocno przerażony.

• • •

Susan nie tylko namawia do stawiania czoła codziennym lękom, ale uważa też, że każdy powinien skompletować biblioteczkę pozytywnie nastrajających książek i płyt, których lektura i słuchanie mają zastąpić śledzenie wiadomości. Dominują wiadomości złe, a takie tylko nas dołują. Był to dla mnie pewien techniczny haczyk, jako dziennikarka rozpoczynałam każdy dzień od lektury gazet. No, trudno.

Susan oprócz czytania inspirujących lektur zaleca codzienne powtarzanie pozytywnych stwierdzeń, na przykład: „Jestem zdrowy, żywy i pewny siebie!” lub „Mogę zrobić wszystko, czego pragnę!”. Przez powtarzanie na okrągło podobnych haseł zagłuszamy negatywne myśli, które zazwyczaj tkwią w naszej głowie.

Stwierdzenia powinny być zdaniami w czasie teraźniejszym o bardziej pozytywnym niż negatywnym wydźwięku, dlatego na przykład zamiast używać sformułowań: „Nigdy siebie nie zawiodę” należy mówić: „Z każdym dniem jestem coraz bardziej pewna siebie”.

Można nagrać, a potem odsłuchiwać pozytywne stwierdzenia, można je powtarzać na głos, lub można posiłkować się najbardziej cenionym przez poradniki narzędziem: małymi żółtymi samoprzylepnymi karteczkami.

Susan uważa, że najlepiej jest spisać pozytywne stwierdzenia na karteczkach, które później wszędzie naklejamy: na lustrze w łazience, przy łóżku, nad biurkiem… Na desce rozdzielczej.

„Przesada jest dobra – twierdzi Susan. – Niech nadmiar sprawi, że przyjaciele zaczną pytać, co się z tobą dzieje”.

Zamiast zająć się pracą, skanalizowałam nowo odkrytą pewność siebie i pozytywne nastawienie w napisanie podnoszących na duchu komunikatów, na przykład: „Kocham się i akceptuję”, „Uwielbiam moje życie” oraz „Przyciągam pieniądze” na karteczkach, które nakleiłam na ścianie nad biurkiem.

Zdanie „Wszystko dzieje się idealnie” – czyli ulubiony slogan Susan – umieściłam na lustrze w sypialni. Susan przekonuje, że cokolwiek by się nie działo – choćby w danym momencie wyglądało okropnie – wydarzenia biegną właściwym dla nich torem.

– Celem jest zamiana naszych zwyczajnych negatywnych myśli na pozytywne – tłumaczyłam mamie, która zadzwoniła, gdy byłam w trakcie pisania.

– Masz na myśli mamienie samej siebie? – zapytała.

– Nie. Chodzi o koncentrowanie uwagi na dobrych rzeczach, zamiast na złych – wyjaśniłam.

– Nie zamierzasz chyba być aż tak amerykańska?

– Co przez to rozumiesz?

– No wiesz… Szczęśliwa – wyrzuciła z siebie. – Ludzie tego nie lubią, Marianne. To jest sztuczne.

• • •

W niedzielę dwunastego stycznia nadszedł moment nagości. W Dzień Pański, nie inaczej.

Siedziałam na przystanku autobusowym przy wejściu do auli i próbowałam psychicznie przygotować się do kolejnego, zawstydzającego doświadczenia. Fala adrenaliny, która dotąd mnie niosła, opadła. Byłam zmęczona. Nie chciałam dłużej stawiać czoła lękom. Znów padał deszcz. I było już ciemno. Zadzwoniłam do Sarah.

– Co robisz? – zapytałam.

– Oglądam Sherlocka i jem curry. A ty?

– Urządzam striptiz dla nieznajomych.

– Dobry Boże, och tak! Jak się czujesz?

– Jestem przerażona i mam kaca.

– Ogoliłaś się?

– Cholera, nie… Nie pomyślałam. Nie traktowałam tego w kategoriach randki…

– Nic się nie martw, najprawdopodobniej cenią naturalne podejście.

– Zapłaciłabym milion funtów, żeby teraz oglądać razem z tobą telewizję.

– Przecież sama chciałaś opuścić strefę komfortu.

– Wiem. Wolałabym jednak zostać w łóżku – stwierdziłam.

Roześmiała się.

– Zawsze wolisz zostać w łóżku.

– Wiem.

To była prawda.

Spanie należało do moich najulubieńszych zajęć pod słońcem. Napisałam nawet artykuł o kampanii: „Przez łóżko do kariery” skierowanej do kobiet, ale nie chodziło w niej o seks, tylko autentycznie promowano zdrowy sen. Najlepszy pomysł, jaki w życiu słyszałam.

– Daj spokój, to podniecające. Pomyśl tylko o anegdotkach, którymi uraczysz nas później w pubie – pocieszyła mnie Sarah.

– Masz rację.

Puby były drugą moją najulubieńszą rzeczą.

Wzięłam więc głęboki oddech i się rozebrałam.

Po powrocie do domu zjadłam grzankę z czterema plastrami sera, bo tak właśnie robią supermodelki.

• • •

Wtorek, czternasty stycznia, na liście wciąż było kilka zadań do odhaczenia:

– Stand up!!! Gdzie???

– Obejrzeć Egzorcystę.

– Zapisać się na skoki spadochronowe i spinning.

Mogłam jeszcze dodać: „Umyć włosy”.

Oraz „trochę popracować, żeby zarobić na życie”. Zwalczanie lęków było bardzo absorbującym zajęciem. Żeby dobrze rozpocząć dzień, chodziłam na pobudzające spacery, podczas których mamrotałam pod nosem:

– Wszystko pójdzie sprawnie i gładko jak po maśle…

Czy była to przebiegła technika na przeprogramowanie podświadomości? Czy może kolejna forma gry na zwłokę? Nie byłam pewna.

• • •

Czwartek, szesnasty stycznia, wirowało mi w głowie. Życie stało się zbyt dziwne.

Poszłam na spinning z Rachel, bo uważałam, że z pozostałych do odhaczenia zadań na liście będzie najłatwiejszy. Myliłam się. Po dwudziestu minutach nogi mi wysiadły. Siedziałam w bezruchu do końca zajęć, podczas gdy ludzie ze stalowymi łydkami w drogich legginsach drałowali dalej. Czułam się bardziej upokorzona niż podczas pozowania nago.

Rachel przekonywała, że z czasem jest łatwiej, ale przysięgłam, że choć „nie bałam się bać” i poszłam na spinning, już nigdy więcej tam nie wrócę.

Potem zległam na kanapie i obejrzałam Egzorcystę. Mimo że ciarki przechodziły mi po plecach podczas seansu Napisała: morderstwo, ani zielone wymioty, ani lewitujące meble w ogóle mnie nie przeraziły. Nie odczułam też żadnej satysfakcji z odhaczenia tego punktu na liście. Może dlatego, że oglądając najstraszniejszy horror wszech czasów, równocześnie szperałam w Google w poszukiwaniu występów open mic. Opętanie przez szatana wydawało się czystą igraszką w porównaniu do szyderstw, na które narażę się na lepkiej, brudnej podłodze jakiegoś londyńskiego pubu. Moje życie zaczęło przypominać japoński teleturniej i wcale mi się to nie podobało.

Nie walczyłam z lękami przez kolejne cztery dni. Zamiast tego oglądałam kolejne odcinki Kardashianów (Kim zrobiła sobie jeszcze jeden botoks) i napisałam artykuł o termicznych rajstopach.

Żółte karteczki z pozytywnymi hasłami opadały na podłogę.

• • •

W poniedziałek, dwudziestego stycznia, byłam zmuszona do powrotu na front walki z lękami, bo tego samego dnia miałam wizytę w szpitalu i u dentysty. Kto twierdzi, że wszechświat nie ma poczucia humoru?

Kiedy miałam osiemnaście lat, na wewnętrznej stronie łydki zauważyłam podejrzany pieprzyk, który okazał się złośliwym czerniakiem – jednym z najniebezpieczniejszych typów raka skóry. Miałam zacząć studia, ale zamiast na uniwersytet, trafiłam do szpitala, gdzie wycięto mi z nogi kawałek ciała wielkości piłeczki tenisowej, a słowa „rak” oraz „chemioterapia” wisiały w powietrzu. Nowotwór, który miałam, w trzydziestu procentach przypadków jest śmiertelny.

Lekarze uznali, że operacja się udała, ale przez pięć lat musiałam poddawać się regularnym kontrolom, aby sprawdzić, czy rak nie wrócił. To był przerażający czas.

Za każdym razem, gdy rozbierałam się i kładłam na przykrytym papierowym prześcieradłem łóżku, a lekarz wypatrywał guzków i zgrubień, moje serce stawało, strach chwytał mnie za gardło, a ja w panice myślałam: Co jeśli tym razem coś znajdą? Co wtedy? Nie chcę umierać!

Na szczęście, gdy skończyłam dwadzieścia trzy lata, usłyszałam, że wszystko w porządku i – w mniejszym lub większym stopniu – wróciłam do normalności. Wiele lat później tuż przed Bożym Narodzeniem zauważyłam na klatce piersiowej czarne znamię i w trakcie miesiąca walki z lękami przekroczyłam próg tego samego szpitala co przed laty. Kiedy leżałam na papierowym prześcieradle i patrzyłam na te same płytki na suficie, przypomniało mi się, jak to jest, gdy się ma osiemnaście lat i nie chce się umierać.

Oto ja, lat trzydzieści sześć, i wciąż nie chciałam umierać.

Nie byłam jeszcze gotowa. Zbyt wiele czasu zmarnowałam na zamartwianie się! Wszystko sknociłam!

Dlaczego zadręczałam się nic nieznaczącymi drobiazgami? No właśnie, dlaczego? Dlaczego nie przyswoiłam sobie lekcji za pierwszym razem, gdy miałam osiemnaście lat? Przecież otarcie się o śmierć powinno mnie nauczyć, że życie jest krótkie i trzeba chwytać każdą chwilę. Tak się jednak nie stało. Nauczyłam się raczej, że wszystko może pójść – i na pewno pójdzie – źle.

Tym razem badał mnie inny lekarz. Wyglądał, jakby miał dziesięć lat.

– Nie mogę stwierdzić ze stuprocentową pewnością, nim nie otrzymamy wyników badań, ale nie ma powodu do zmartwienia – poinformował mnie.

Byłam tak wdzięczna, że chciałam go uściskać. Wyobraźcie sobie, że macie taką pracę. Codziennie mówicie ludziom, że albo umrą, albo będą żyć. I to jeszcze mając dziesięć lat.

Wyszłam ze szpitala z identycznym poczuciem jak po wizytach przed laty – ulżyło mi, lecz byłam roztrzęsiona. Usiadłam na ławce i pozwoliłam sobie na łzy. W drodze przez park obiecałam sobie, że będę cieszyć się wszystkim. Nie będę dłużej przejmować się głupstwami. Postanowiłam być lepszą córką i przyjaciółką. Kupiłam sobie ciastko cynamonowe.

W porównaniu do dramatu śmierć albo życie wizyta u dentysty to dla mnie pestka. Trzy wypełnienia bez znieczulenia. Asystentka dentystyczna pochwaliła, że jestem bardzo dzielna.

• • •

Chciałabym powiedzieć, że po wizycie w szpitalu stand-up wydał mi się dziecięcą igraszką. Niestety, tak nie było. Rak ma jedną zaletę – nie musisz na jego temat żartować, a publiczność i tak cię nie wygwiżdże.

Ale nie miałam raka, dzięki Bogu lub komukolwiek tam w górze. Zapisałam się więc na weekendowy kurs komediowy w pubie na Paddington. W ten sam weekend umówiłam się także na karaoke i podrobową ucztę, podejmując rozpaczliwą próbę odhaczenia możliwie jak największej liczby lęków przed końcem miesiąca.

W ostatnią sobotę stycznia o dziesiątej rano zebraliśmy się w piątkę w piwnicach pubu Mitre, z nadzieją, że duch komedii przebije się przez odór zwietrzałego piwa i głośną muzykę.

Ian, nasz instruktor, poprosił, abyśmy się przedstawili i zdradzili powód naszej obecności. Jako pierwszy odpowiedział mu Fin, któremu żona opłaciła zajęcia w ramach bożonarodzeniowego prezentu („Powiedziała, że już jej nie bawię” – zwierzył się), następny był grecki Woody Allen, który zapisał się po pijaku, a potem „metr i dziewięćdziesiąt pięć centymetrów prosto z Liverpoolu” (dosłowny cytat) oraz Jenny, menedżerka z branży reklamowej z Manchesteru – w ramach postanowień noworocznych obiecała sobie więcej żartować. Ostatnia byłam ja.

Ian poprosił, abyśmy opowiedzieli o swoich ulubionych aktorach komediowych.

Z trudem przypomniałam sobie kilka nazwisk. Prawdę powiedziawszy, nie cierpiałam stand-upów. Nawet występy świetnych aktorów sprawiały, że czułam się nieswojo. Są tacy nachalni. Patrzcie, jaki jestem zabawny! Kochajcie mnie! Uwielbiajcie mnie! Męczy mnie to wszystko.

Oczywiście zachowałam swoje przemyślenia dla siebie i powiedziałam, że Joan Rivers.

Opowiedziałam o projekcie walki z lękami, czym wzbudziłam ogólną wesołość. Opowiedziałam o zagadywaniu kolesiów w metrze i pozowaniu nago – nagrodzono mnie kolejną salwą śmiechu. Zaczęłam zmieniać opinię o kabaretach. Najwyraźniej miałam to we krwi.

Następnie czekało nas ćwiczenie zwane „szałem narzekania”, w którym chodziło o pomstowanie przez trzy minuty na pięć rzeczy doprowadzających nas do białej gorączki. Złorzeczyłam na wieczory panieńskie, bycie singlem na weselach niczym tragiczna wersja Bridget Jones, aż wreszcie, choć bez przekonania, utyskiwałam na frazę: „Niech tylko sprawdzę w kalendarzu, czy jestem wolny”.

– Pracuję w domu – wyjaśniłam. – Fajnie jest, gdy prawie codziennie wychodzę… Ale inni zachowują się, jakby mieli grafiki napięte niczym Obama.

Nie byłam zabawna. Pozostali uczestnicy byli skonsternowani, zawstydziłam się. Wyszłam o siedemnastej i szłam niczym na szafot, bo następnym punktem wieczoru było jedzenie cielęcego mózgu. Umówiłam się z Rachel w restauracji St. John zwanej piekłem wegetarian. Zwierzęce wnętrzności przepijałam wiadrami wina, dlatego, gdy dotarłyśmy do położonego we wschodnim Londynie pubu The Bird Cage, gdzie organizowano karaoke, doszłam do stanu idealnego upojenia – wciąż trzymałam się na nogach i bez problemu odczytywałam słowa piosenek, ale byłam zbyt wstawiona, żeby się czymkolwiek przejmować.

Wróciłam do domu około drugiej, w głowie wciąż słysząc Baby, Don’t Hurt Me. Obudziłam się trzy godziny później, wciąż pijana, ale już na kacu i wpadłam w panikę.

Musiałam przygotować skecz kabaretowy. A potem wieczorem stanąć przed publicznością i go wygłosić. Na samą myśl o tym robiło mi się niedobrze. Zresztą, naprawdę mnie mdliło.

Na spotkaniu w piwnicach pubu moja grupa oceniła, że tekst nie jest najgorszy, ale muszę popracować nad dykcją. Ian radził, aby mówiła z „odpowiednim nastawieniem”, ale byłam w stanie wydusić z siebie tylko jedną stylistykę: totalne przerażenie.

Wreszcie odpuścił.

– Jest w porządku, nawet mówiąc równie monotonnie jak teraz, zdołasz rozbawić publiczność. Jesteś zdesperowana i to widać. Emanują z ciebie wibracje kobiety na skraju załamania nerwowego.

Wspaniale. Oto ja: kobieta świadoma własnych niedostatków.

Przed występem przećwiczyłam skecz z Rachel. Ani razu się nie uśmiechnęła.

– Po prostu mi cię żal – stwierdziła. – Naprawdę trudno być singlem na weselu…

Zamówiłam duży kieliszek chardonnay. Dreptałam tam i z powrotem wzdłuż baru.

Poczułam dziwną drętwość kończyn i potworne buczenie w uszach.

Zamówiłam kolejny kieliszek. Kwaśne wino w połączeniu z kwaśnym środowiskiem żołądka tylko spotęgowało mdłości.

Powtarzałam sobie, że za godzinę lub dwie będę w domu, na kanapie. Obejrzę sobie telewizję, zjem kilka tostów. Nikt nie umrze, to nie ma żadnego znaczenia, nawet jeśli źle wypadnę, będzie dobrze.

Pub wypełnił się ludźmi. Ze zmęczenia i z nerwów drżały mi powieki. Miałam mokro pod pachami.

Jako pierwszy występował grecki Woody Allen. Opowiedział o swoim terapeucie, który co tydzień zadawał mu identyczne pytania. Uznał to za technikę terapeutyczną, ale okazało się, że facet cierpiał na alzheimera. Jenny rozwodziła się nad arkuszami kalkulacyjnymi. A dryblas z Liverpoolu poszedł na całość – jego ojciec był księdzem katolickim, który zrzucił sutannę, poznawszy swoją przyszłą żonę!

– Sami zobaczcie, jak Bóg mu odpłacił, jestem tego żywym i wielkim dowodem – spuentował.

Zasłużył na medal.

Potem była moja kolej.

Powróciło buczenie w głowie.

Stanęłam w świetle reflektorów. Wzięłam mikrofon do ręki.

Jasna cholera! Naprawdę to robisz. To się właśnie dzieje. Jesteś na scenie i pora na twój skecz.

Wzięłam głęboki wdech i powiodłam wzrokiem po morzu głów na widowni.

Czekałam na falę paniki, ale nie nadeszła. Byłam tak zmęczona, że przestałam się przejmować.

Zaczęłam mówić. Opowiedziałam o miesiącu walki z lękami.

Zaprezentowałam pozy baletowe, które przyjmowałam podczas pozowania. Usłyszałam śmiech. Opowiedziałam o Przystojniaku-w-Sweterku, który nadał mojemu tyłkowi rozmiar Australii i o mamie martwiącej się, że przez poradniki stanę się do bólu amerykańska. Kolejny chichot. Może nie był to niekontrolowany napad wesołości, dajcie tej dziewczynie nagrodę Perrier za najlepszy występ kabaretowy, ale prawdziwy, szczery śmiech.

Opowiedziałam, jak podczas jednego wesela usadzono mnie przy stoliku dla dzieci.

– Nic nie pobije bandy nastolatków grających w Angry Birds, żeby człowiek zaczął się zastanawiać, w którym momencie życia popełnił błąd – skwitowałam.

Nagrodzono mnie jeszcze jedną salwą śmiechu. Może z litości, ale to nieważne.

Nagle, w okamgnieniu, mój czas dobiegł końca. Debiut kabaretowy – zaliczony. Wróciłam do stolika, Rachel była zachwycona.

– Byłaś zabawna – pochwaliła mnie. – Słowo honoru!

Oszołomiona usiadłam bez słowa, ludzie zaczęli zbierać się do wyjścia, byłam gotowa, aby wracać do domu.

Weszłam do łazienki i popatrzyłam na swoje odbicie w lustrze. Twarz lśniła od potu, ale oczy promieniały. Udało się. Najbardziej przerażająca rzecz, o jakiej mogłam pomyśleć, coś, czego większość ludzi nie spróbowałaby nawet za milion lat… Zrobiłam to.

W taksówce w drodze do domu opowiedziałam kierowcy, czego właśnie dokonałam.

– Nie wierzę – zdziwił się.

– Przysięgam, mówię prawdę.

– W takim razie opowiedz jakiś dowcip.

– To nie tak. Opowiada się o swoim życiu – wyjaśniłam.

– Wow, masz aż tak zabawne życie?

– Tak jakby.

Opowiedziałam o projekcie i ostatnim miesiącu, a potem przeszliśmy do rozmowy o rzeczach, które nas przerażają, zwierzył mi się, że od rozstania z żoną nienawidzi chodzić na imprezy.

– Ale wszystko jest tylko w naszych głowach, prawda? – powiedział. – Bo, gdy się zmuszę, jest fajnie i nie rozumiem, czego się bałem.

Po przyjechaniu na miejsce taksówkarz nie chciał przyjąć ode mnie pieniędzy za kurs.

– Złotko, uważam, że to, co robisz, jest wspaniałe – pochwalił mnie.

Miał rację.

Nigdy w życiu nie byłam z siebie bardziej dumna.

• • •

Uznałam, że w porównaniu do stand-upu, pozowania nago i podrywania nieznajomych skok ze spadochronem – ostatnie zadanie – okaże się bułką z masłem. Nie mogłam w niczym nawalić, nie miałam żadnego powodu do wstydu – a to były moje dwa podstawowe lęki. Nie było nawet mowy o odrzuceniu – kolejny ważny lęk. Musiałam tylko przyjść, przywiązać się do obcego człowieka i rzucić w chmury. To nie mogło być trudne.

Byłam umówiona o siódmej rano na lotnisku w Suffolk, cztery godziny jazdy z Londynu, dlatego wybrałam się (zaliczając w drodze kolejne autostrady) dzień wcześniej i zatrzymałam na noc w pobliskim pensjonacie.

Podczas kąpieli zrobiłam myślowy przegląd szaleństw mijającego miesiąca w dynamiczny montaż najlepszych scen rodem z opery mydlanej. Lodowata kąpiel, karaoke, pozowanie nago… W jednym miesiącu zrobiłam więcej szalonych rzeczy niż przez resztę życia!

Ale czy to mi w ogóle pomogło? Zmieniło mnie?

Chyba tak. Kiedyś przeczytałam, że nie boimy się wcale tego, że życie jest krótkie, ale że nie przeżyjemy go właściwie. Przez ostatni miesiąc czułam, że żyję. Choć to było wyczerpujące. Każdego dnia budziłam się z poczuciem, że coś może i na pewno się wydarzy.

Mnóstwo się także nauczyłam. Podczas kąpieli w stawie uświadomiłam sobie, że życie zaczyna się w momencie, gdy postanowisz wyłączyć telewizor i ruszyć tyłek z kanapy. Publiczne przemawianie i stand-up uzmysłowiły mi, że potrafię o wiele więcej, niż zakładałam. Karaoke było lekcją, że życie jest o wiele zabawniejsze, jeśli tylko wyluzujesz. A każde inne zadanie: koperta, autostrady i odbieranie telefonów zaskakiwało mnie falą pewności siebie płynącą z robienia drobnych rzeczy, których dotąd zazwyczaj unikałam. I stało w całkowitej sprzeczności z wysysającym energię zamartwianiem i stagnacją, w których egzystowałam na co dzień.

Byłam jednak świadoma, że na mojej liście zostało kilka nieodhaczonych punktów. Nic nie zrobiłam w kwestii lęku przed konfrontacją, nie pozwoliłam sobie na utratę panowania nad sobą i nie naciskałam znajomych, aby dowiedzieć się, co o mnie myślą – choć może tak naprawdę wcale o mnie nie myślą.

Następnego dnia obudziłam się o szóstej rano i pojechałam na lotnisko. Niebo było szarobure, a w radiu ostrzegali przez burzą, mimo to byłam osobliwie spokojna, gdy podpisywałam dokument zwalniający organizatorów z odpowiedzialności w razie mojej śmierci. Kiedy wchodziłam do maleńkiego samolociku, który wyglądał jakby sklecono go z puszek po tuńczyku, wciąż byłam spokojna. Nawet nie mrugnęłam okiem, gdy instruktor radził, aby krzyczeć podczas skoku, bo pomoże nam to oddychać.

Dopiero kiedy zawisłam na krawędzi samolotu, z wiatrem chłoszczącym mnie po twarzy, a nogami wiszącymi w chmurach, przestałam być spokojna. Przerażenie, które mnie dopadło, było niczym cios w brzuch, ale nim zdążyłam powiedzieć, że to potworny błąd, było już za późno, leciałam w dół przywiązana do mężczyzny, którego imienia nawet nie zapamiętałam.

Na zimnym powietrzu, smagana wiatrem, przeżyłam wstrząs, jakiego nigdy dotąd nie doświadczyłam. W porównaniu do tych warunków kąpiel w stawie w Hampstead wydała się jacuzzi. Poinformowano nas, że temperatura powietrza wynosi minus piętnaście stopni Celsjusza, ale wiatr sprawiał, że wydawała się o wiele niższa.

Wtedy do mnie dotarło, że skaczę z wysokości czterech tysięcy metrów. Wiszę w chmurach na wysokości czterech kilometrów.

Ciało żadnego człowieka nie było do tego przystosowane.

Spadaliśmy całe czterdzieści sekund. Przy prędkości dwustu czterdziestu kilometrów na godzinę.

Masakra.

Szczerze? Bałam się, że dostanę zawału. Ludziom z całą pewnością serce staje podczas skoków, prawda? Ale spadaliśmy i wciąż żyłam. Nagle szarpnęło nas w górę, otworzył się spadochron. Zwolniliśmy. Tę właśnie część uwielbia większość ludzi, błogi moment, gdy rozglądasz się wokół i czujesz jedność z pięknem świata. Spojrzałam na błotniste kwadraty pól i ogarnęła mnie wściekłość. Nie miałam potrzeby skakać z samolotu, żeby popatrzeć na trawę! W końcu pochodzę z Irlandii, do diabła. Praktycznie urodziłam się na polu! Może nie do końca. Urodziłam się w hrabstwie Surrey, blisko drogi krajowej, ale większość wakacji w dzieciństwie spędziłam uwalana po kolana w krowim łajnie.

Psycholodzy twierdzą, że każdy ludzki lęk ma dwa źródła. Pierwsze jest związane z fizycznym poczuciem bezpieczeństwa, dlatego ludzie mają lęk wysokości, boją się węży i ognia – rzeczy, od których można zginąć. Drugie źródło to obawa przed społeczną izolacją, dlatego tak nas przeraża myśl o odrzuceniu lub wyjściu na idiotów.

Spadając na łeb na szyję poprzez chmury, uświadomiłam sobie, że nie czerpię żadnej satysfakcji z konfrontacji z lękiem fizycznym. Mój lęk wysokości był zupełnie naturalny i wcale nie aż tak ekstremalny, żeby mnie blokował na co dzień – nie musiałam z nim walczyć.

Po twardym lądowaniu tyłkiem na błotnistym polu obiecałam sobie: nigdy więcej.

Gdy wracałam do domu pośród gradobicia, nie miałam pojęcia, że skok z samolotu wyda się przyjemną przechadzką w porównaniu do doświadczeń, które dopiero miały nadejść.

2.

Pieniądze, moja miłość
Kate Northrup

•

Nasze podejście do pieniędzy
jest bezpośrednim odzwierciedleniem tego,
na ile siebie cenimy.

Banknoty unoszą się w powietrzu, muszę je złapać, nim spadną na podłogę. A jeśli nie podołam i wylądują na brzoskwiniowym dywanie? Wypadną mi z rąk? Jeśli znów zawalę kolejną życiową szansę?

Razem ze mną jest Sheila. Skacze w górę i w dół, próbując uchwycić banknoty. Mimo że jest ode mnie rok młodsza, ma przewagę, bo jest wyższa. Kolejna potworna niesprawiedliwość – bo jeszcze zawsze wygrywa w wojnę, ma jedwabiście gładkie, kasztanowe włosy (zamiast kręconych rudych) i szczęśliwie nie ma piegów.

Wskakuję na beżową kanapę, aby wyrównać szanse. Staram się nie martwić tym, co zrobi mama, gdy zauważy brudne ślady stóp na tapicerce. Mój dziewięcioletni, prawie dziesięcioletni mózg, wie, że to jest ważniejsze niż późniejsza awantura.

Czuję się, jakbym grała w filmie albo brała udział w teleturnieju Crystal Maze. Znacie ten program, w którym uczestnicy zostają zamknięci pod szklaną kopułą z włączonym wentylatorem, a ich zadaniem jest schwytanie jak największej liczby złotych banknotów przed upływem wyznaczonego czasu?

Teraz jest dokładnie tak samo, z wyjątkiem okoliczności – jesteśmy w salonie, jest zwykły powszedni dzień, piąta po południu.

W telewizji pewnie leci serial dla nastolatków, Byker Grove lub Grange Hill, na podwieczorek pewnie było spaghetti z sosem bolońskim, choć tego nie pamiętam. Natomiast dobrze zapamiętałam tatę otwierającego drzwi na patio, wyjmującego portfel i rzucającego w górę pieniądze.

– To, co złapiecie, jest wasze, ale banknoty, które spadną, wracają do mnie – powiedział.

O mój Boże! Potworna presja! Miałam wrażenie, że w naszym salonie unoszą się miliony banknotów, że jest ich trylion, wręcz gazylion. Ale było ich co najwyżej pięćdziesiąt.

Ruszyłyśmy do akcji, sięgając, chwytając i łapiąc zielone banknoty.

Nie mogło to trwać dłużej niż kilka sekund, ale wydawało się wiecznością.

Nie zapamiętałam, ile banknotów ściskałam w drobnych dłoniach, gdy zabawa dobiegła końca. Pamiętam jednak, choć minęło prawie trzydzieści lat, co wydarzyło się potem. Tata powiedział, że tylko żartował i nie możemy zatrzymać pieniędzy. Musiałyśmy wszystko oddać.

Pamiętam rozczarowanie i wściekłość. Byłam wściekła z powodu jawnej niesprawiedliwości. Wkurzona, że dałam się nabrać. No jasne, od samego początku nie było mowy o zachowaniu pieniędzy! Byłyśmy głupie, że mu uwierzyłyśmy.

• • •

Według poradnika Pieniądze, moja miłość, wyroczni towarzyszącej mi w lutym, to wspomnienie jest kluczem do zrozumienia, dlaczego pieniądze się mnie nie trzymają. Choć powinnam nazwać rzecz po imieniu i powiedzieć: dlaczego byłam cholerną finansową katastrofą.

Możliwość debetu na koncie, karty kredytowe – miałam wszystko. Nie tylko brakowało mi finansowego poczucia odpowiedzialności, ale zapamiętale szastałam pieniędzmi. Można mi dać sto funtów i nigdy nie miałam problemu z ich wydaniem, roztrwonieniem czy przepiciem przed upływem godziny.

Znacie może małżonków, którzy wciąż są w sobie zakochani mimo upływu lat, bo jak twierdzą, nigdy nie widzieli się na sedesie – podobnie rzecz się miała z moim stanem konta. Nigdy go nie sprawdzałam. Jedyne chwile, w których wiedziałam, ile mam na koncie, ograniczały się do przypadków, gdy moja karta była odrzucana. Oznaczało to, że osiągnęłam limit trzytysięcznego debetu.

Jaki to wszystko miało związek z unoszącymi się w powietrzu banknotami?

Kate Northrup, moja finansowa guru miesiąca, w pierwszym rozdziale swojej książki stawia trzy pytania:

1) Jakie masz pierwsze wspomnienie związane z pieniędzmi?

2) Co obecnie najbardziej cię frustruje w związku z pieniędzmi?

3) Czy dostrzegasz związek między swoim wspomnieniem a obecną sytuacją finansową?

Mimo że wcześniej nie myślałam o tamtej scenie z dzieciństwa, uświadomiłam sobie, że wywarła głęboki wpływ na mój życiowy stosunek do pieniędzy.

Uważałam, że pieniądze są, aby a) szastać nimi dokoła, oraz b) nigdy ich nie zatrzymam. Dlatego pieniądze – niezależnie od ich braku czy nadmiaru – były dla mnie źródłem stresu. Sprawiały, że czułam ucisk w klatce piersiowej, podobnie jak tamtego dnia w salonie – w konsekwencji zbliżałam się do czterdziestki, a nie miałam domu, oszczędności ani funduszu emerytalnego.

Kate miała rację. Czytałam więc dalej.

• • •

Zwlekałam całe dwa tygodnie, nim w ogóle otworzyłam Pieniądze, moja miłość. Był czternasty lutego. W krainie poradnikowej samopomocy to się chyba nazywa „oporem”.

Chciałam przerobić książkę o pieniądzach – może „chciałam” nie jest właściwym terminem, bardziej odpowiednie będzie stwierdzenie „potrzebowałam” – ale trudno było mi się zdecydować, która to ma być.

Po wpisaniu „finanse” w dziale poradników na Amazonie otrzymywałam trzy tysiące sto dwadzieścia pięć wyników. Wśród nich znalazły się książki, które obiecywały zdobycie majątku, na przykład poradnik Denise Duffield Thomas o prowokacyjnym tytule: Trochę kaski dla laski. Były tam także książki o oszczędzaniu, w tym Finansowa dieta, czyli jak odchudzić rachunki (dziękuję Martinowi Lewisowi za zgrabne połączenie dwóch powodów, dla których kobiety się nienawidzą, czyli długów i wielkości tyłka). Że nie wspomnę o na poły religijnych pozycjach, o tym, jak szybko się wzbogacić, na przykład Pieniążki z nieba. Amen.

W oceanie fiskalnej mądrości i wielkich obietnic można znaleźć kilka klasyków, które oparły się upływowi czasu. Myśl i bogać się Napoleona Hilla z 1937 roku pozostaje zdecydowanie najlepszym poradnikiem w dziedzinie bogacenia się i odnoszenia sukcesów.

Ściągnęłam e-book na Kindle’a, ale dotarłam jedynie do połowy.

Lektura okazała się wielce inspirująca, ale niezbyt praktyczna.

Zaczęłam także czytać Bogaty ojciec, biedny ojciec Roberta Kiyosakiego, który ideał ciężkiej pracy, oszczędzania i emerytury uważa za stek bzdur. Według niego naszym celem powinno być używanie pieniędzy, czyli inwestowanie i życie z odsetek. Biorąc pod uwagę moje ujemne saldo, byłoby to stawianiem wozu przed koniem.

Dlatego właśnie zdecydowałam się na bestseller miesiąca w kategorii „podręcznik finansów osobistych”, książkę Kate Northrup Pieniądze, moja miłość. Autorka była mniej więcej w moim wieku i pisała na podstawie własnego doświadczenia: jako dwudziestokilkulatka zadłużyła się na karcie kredytowej na dwadzieścia tysięcy funtów, ale wyszła na prostą.

Według Kate każdy uważa, że jeśli miałby trochę więcej pieniędzy, byłoby okej, ale wystarczy popatrzeć na wszystkich, którzy wygrali na loterii, a kilka lat później znów byli bez grosza, żeby sobie uświadomić, że nie tu jest pies pogrzebany.

Argumentuje poprzez stworzenie analogii do głodówek – nie odniosą skutku, o ile nie zrozumiesz, dlaczego się przejadasz, także żadne próby oszczędzania i wprowadzania cięć budżetowych nie odniosą skutku, jeśli nie zrozumiesz, dlaczego masz takie a nie inne podejście do pieniędzy. Aby to zrozumieć, trzeba zazwyczaj wrócić do czasów dzieciństwa.

Jeśli pochodzisz z rodziny, gdzie pieniądze utożsamiano ze „źródłem wszelkiego zła”, odbije się to echem na twoim dorosłym życiu. Jeśli w twoim domu pieniędzmi szastano na prawo i lewo – w moim przypadku wręcz dosłownie zostały rozrzucone – to także na ciebie wpłynie.

Co najważniejsze, Kate twierdzi, że nasz stosunek do pieniędzy jest „mikrokosmosem naszego podejścia do samych siebie”.

Przekonuje, że jeśli kochamy samych siebie, dbamy również o własne finanse. Ludzie, którzy nie potrafią o nie zadbać – wydają za dużo, wpadają w długi lub oszukują samych siebie odnośnie stanu konta – wcale nie są „wolnymi duchami”, tak naprawdę sabotują samych siebie.

Och!

• • •

– Na pewno nie chcesz iść? – W łazience piętro niżej Rachel nakładała błyszczyk na usta.

Były walentynki i wybierała się na imprezę „wysypisko skarbów”, gdzie każdy zaproszony przychodził ze znajomym singlem płci przeciwnej, którego nie uważał za atrakcyjnego – ale który mógł się okazać prawdziwym skarbem dla innych gości.

– Tak. Jestem pewna.

– Możesz spotkać mężczyznę swoich marzeń.

– Jest to wielce nieprawdopodobne.

Poszłam do kuchni, nalałam sobie kieliszek wina i otworzyłam książkę.

Kate zaczyna od quizu: „Sprawdź, co blokuje osiągnięcie przez ciebie pożądanej obfitości i co twój aktualny stosunek do pieniędzy mówi o tobie”. Poradnikowi guru uwielbiają quizy. Uwielbiają również słowo „obfitość”. Oldskulowe poradniki obiecywały pomoc w szybkim zbiciu majątku, współczesne pozycje rozwodzą się o „obfitości”, a także „myśleniu w kategoriach dobrobytu”. Dzięki temu pragnąc więcej, nie czujesz się pazerny, tylko uduchowiony.

W książce Kate stawia trzydzieści dziewięć pytań, na które zaczęłam po kolei odpowiadać:

1) Czy wiesz, ile pieniędzy wydałaś w zeszłym miesiącu i na co – z dokładnością do stu dolarów?

Nie, nie wiem. Nawet w przeliczeniu na funty, nie mam zielonego pojęcia.

2) Czy wiesz, ile zarobiłaś w zeszłym miesiącu – z dokładnością do stu dolarów?

Tak, praktycznie nic. Poradnikowa misja jest mocno absorbująca, okazała się zajęciem na cały etat.

3) Czy masz zaoszczędzone ponad tysiąc dolarów?

Bardzo śmieszne.

4) Czy masz otwarty przynajmniej jeden fundusz emerytalny?

Och, Kate, rozkładasz mnie na łopatki!

• • •

I tak dalej, i tak dalej… Pytania o nieruchomości, akcje i udziały… Aż pojawiły się pytania, na które wreszcie mogłam udzielić pozytywnych odpowiedzi:

Czy myśl o pieniądzach budzi w tobie niepokój? Tak.

Czy budzisz się w nocy lub nad ranem i martwisz o swoje finanse? Tak.

Czy przynajmniej raz w minionym tygodniu zdarzyło ci się pomyśleć: „Nie mogę sobie na to pozwolić”? Tak.

Czy unikasz sprawdzania wyciągów bankowych, stanu rachunków kart kredytowych i innych finansowych dokumentów?

Tak, tak, tak.

Na końcu zsumowałam wszystkie odpowiedzi na tak i nie – zdobyłam sześć punktów na możliwe trzydzieści dziewięć.

Diagnoza Kate: „Twój stosunek do pieniędzy jest burzliwy. W przeszłości był daleki od czułej miłości, dlatego masz prawo do obaw. Możesz to jednak zmienić. Zacznij od dziś”. Spodobało mi się słowo burzliwy. Wzbudziło we mnie ekscytację. Może to była część problemu.

Kolejnym etapem dla mnie i mojego wyniku sześć na trzydzieści dziewięć było spisanie „finansowej historii miłosnej”, czyli odnotowanie wszystkiego, co kiedykolwiek robiłam, czułam i mówiłam o pieniądzach.

Zazwyczaj pomijam ten etap, ale według Kate pisanie jest kluczowe. Wygrzebałam notes i rozpoczęłam sekretny nastoletni dziennik finansowy autorstwa Marianne Power, lat trzydzieści sześć i pół.

Zaczęłam od wspomnienia unoszących się w powietrzu banknotów – to był mój punkt wyjścia.

• • •

Historia mojego dorastania obfituje w skrajności. Mój tata wyemigrował z Irlandii do Londynu bez grosza przy duszy, gdy miał szesnaście lat. Przed założeniem rodziny zbił majątek na nieruchomościach. W dzieciństwie chadzaliśmy do Harrodsa i Hamleysa, a w wakacje jeździliśmy do Disneylandu i zwiedzaliśmy Europę.

Z okazji moich dziewiątych urodzin urządzono podwieczorek w Ritzu. Pierwszy łyk alkoholu upiłam z kryształowej karafki na tylnym siedzeniu bentleya ojca. Sheila zawsze była odważniejsza i wolała siadać za kierownicą, od kiedy tylko skończyła czternaście lat.

Ani się obejrzeliśmy, jak rozległ się przeraźliwy huk i nasz lśniący zielony jaguar wylądował w przedsionku. Sheila pomyliła pedał hamulca z gazem, i wjechała tyłem w dom. Dosłownie wjechała w dom.

Komentarz ojca?

– Świetne auto, prawda?

Słowem, byliśmy bogaci.

Tak bardzo bogaci, że mogliśmy chełpić się jaguarem zaparkowanym w sieni.

Ale jak powie każda mała, biedna, bogata dziewczynka, nie wszystko było idealne. Mimo że byłam tylko dzieckiem, uświadamiałam sobie kilka rzeczy na temat pieniędzy (i szpanerskich aut):

Ludzie, którzy mają pieniądze (i szpanerskie auta), nie są lubiani. Gdy miałam mniej więcej dziewięć lat i utknęłam z tatą w bentleyu w londyńskim korku, jacyś faceci wyzywali nas od „japiszonów”. Walili w maskę. Nie wiedziałam, kim jest japiszon, ale dostrzegłam nienawiść w ich oczach. Zapytałam tatę, a ten odpowiedział, że to znaczy „młody człowiek”; chyba jednak kłamał. Tata był przecież stary.

Pieniądze (i szpanerskie auta) wyróżniają z tłumu. Jako dziecko pragnęłam normalności. Marzyłam, aby mieć na imię Sarah, śniłam o kasztanowych włosach i ojcu jeżdżącym fordem.

Dom, w którym się wychowywałam, był oddalony o miliony lat świetlnych od świata, w którym dorastali moi rodzice. Tata jako dziecko nie miał nic i postanowił, że nam da wszystko, czego tylko zapragniemy. Mama natomiast nie miała dobrego zdania na temat przepychu, w jakim żyjemy i jasno nam to komunikowała.

Wyrobiłyśmy w sobie poczucie winy w stosunku do pieniędzy, a przynależność do grona tych ludzi, czyli bogaczy, sprawiała, że czułyśmy się źle.

Może dlatego wkrótce odebrałyśmy kolejną życiową lekcję: pieniądze nie są wieczne.

Kiedy byłam nastolatką, kłopoty zdrowotne ojca i recesja z lat dziewięćdziesiątych XX wieku sprawiły, że nasz majątek zaczął szczupleć w dość spektakularnym tempie. Gdy miałam siedemnaście lat, nie dostałyśmy żadnych prezentów pod choinkę. Gdy miałyśmy po dwadzieścia kilka lat, z majątku nie zostało już nic – ani domu, ani samochodów, ani pieniędzy.

Oto, czego się nauczyłam, gdy nie miałam pieniędzy:

Po pierwsze każdy z podobnymi doświadczeniami w życiu wie, że niezapłacone rachunki i wizja utraty domu są przerażające. Może i pieniądze szczęścia nie dają, ale zapewniają poczucie bezpieczeństwa i dach nad głową. Kiedy tego zabraknie, no cóż, wszystkiego brakuje. Jednak człowiek jest w stanie przetrwać. Życie toczy się dalej. Ma to swoje dobre strony. Mama powtarza, że nie pracowałybyśmy równie ciężko i nie zrobiłybyśmy kariery zawodowej, gdybyśmy wciąż byli bogaci. Uważa także, że dzięki temu jesteśmy fajniejsze.

• • •

Zerknęłam na zegarek. Było w pół do dziesiątej wieczorem. Pisałam całe dwie godziny. Bolał mnie nadgarstek.

Kiedy pisałam po kolei – o samochodach, wakacjach, unoszących się w powietrzu banknotach – po raz pierwszy w życiu uzmysłowiłam sobie, ile w tym było skrajności.

Oczywiście, że to na mnie wpłynęło. Czy mogło być inaczej?

Położyłam się do łóżka i na ekranie laptopa oglądałam program Grahama Nortona.

Jego gośćmi byli Bill Murray i Matt Damon. Pomyślałam sobie, że schludny i wymuskany Matt Damon w sprawach finansowych musiał radzić sobie prawdopodobnie tak dobrze, że aż mdli, podczas gdy zwariowany i zakręcony Bill Murray wyglądał na totalną finansową katastrofę. W moim mniemaniu każdy zabawny człowiek kierował się nieroztropnym podejściem do pieniędzy. To była część naszego uroku.

Och, dobrze, wszystkiego najlepszego z okazji walentynek.

• • •

Kiedy obudziłam się rano, Rachel wciąż spała. Jej wysokie buty z cholewami leżały zwinięte koło kanapy niczym dwa ślimaki. Poszłam do mojej ulubionej kawiarni w sąsiedztwie, Bread and Bean. Zamówiłam kawę i jajecznicę, rzuciłam okiem na gazety – ostrzeżenie przed powodzią, skandal w NHS, coś o jurorze X Factora, Simonie Cowellu – nim sobie przypomniałam, że w moim poradnikowym życiu „negatywnie oddziałujące” media były zakazane. Zamiast lektury gazet mogłam się zdołować z innego powodu – własnego życia. Wróciłam do pisania mojej finansowej historii od momentu wkroczenia w dorosłość. Ostatniego słowa użyłam w dość luźnym znaczeniu.

• • •

Po ukończeniu studiów mieszkałam w Londynie złotych czasów Brit Popu. Żyłam w najfajniejszym mieście na świecie, ale sama nie byłam fajna, dlatego wydawałam krocie, żeby to nadrobić: kupowałam najnowsze buty Nike’a, choć tragicznie w nich wyglądałam, wciskałam piwny brzuszek w spodnie biodrówki. Żyłam ponad stan; przez pierwszą połowę miesiąca robiłam zakupy na Covent Garden, przez resztę czasu żyłam na cornflakesach.

Gdy miałam dwadzieścia dziewięć lat, dostałam pierwszą poważną pracę jako redaktorka w gazecie. Wzrosły moje dochody. Wtedy zaczęłam cieszyć się życiem! Taksówki i jedzenie na mieście były na porządku dziennym. Kupowałam designerskie ciuchy, bo uważałam, że trzeba wyglądać jak należy, gdy jest się grubą rybą branży dziennikarskiej. Cały czas wyglądałam, jakbym wyszła prosto od fryzjera. Tak zresztą było.

Ale pod warstwą torebek, fryzur i sukienek czułam się jak oszust. Z trudem radziłam sobie w pracy, dlatego rzuciłam wielką firmę z wielką pensją i zostałam wolnym strzelcem. Moje wydatki stały się jeszcze bardziej nieobliczalne. Kiedy tylko dostawałam czek, świętowałam, żyłam chwilą, ale tydzień później byłam spłukana i zestresowana. Co roku obiecywałam sobie, że poprawię stan finansów, że dorosnę, ale tak się nie działo…

• • •

Podniosłam wzrok znad kartki. Kawiarnia była po brzegi wypełniona pogrążonymi w rozmowie ludźmi. Byłam wstrząśnięta. Jak mogłam nie dostrzec, że pieniądze odgrywały w moim życiu aż tak istotną rolę?

Zawsze uważałam, że moim głównym problemem było posiadanie niedostatecznej sumy pieniędzy, ale teraz uświadomiłam sobie, że żadna kwota nie byłaby dla mnie dostatecznie duża. Zapłaciłam rachunek: czternaście funtów siedemdziesiąt pięć pensów za jajecznicę i dwie kawy.

Rachel stała w kuchni, otwierała listy. W odróżnieniu ode mnie nie bała się brązowych kopert.

– Jak było? – zapytałam.

– Serwowali martini z rachatłukum – odpowiedziała.

– Co takiego?

– Do końca nie wiem, ale było mocne. Przez pół wieczoru nie byłam w stanie poruszyć ustami. A co u ciebie? Jak gorąca randka z wyciągami bankowymi?

– W porządku – skłamałam.

Byłam zbyt zawstydzona, aby rozmawiać z nią o pieniądzach. Rachel nie miała problemów finansowych. Zawsze wiedziała, ile zarabia, ile wydaje. Była hojna, ale nie szpanowała.

Poszłam do swojego pokoju i zadzwoniłam do siostry.

Zapytałam, jakie jest jej pierwsze wspomnienie związane z pieniędzmi.

– Pamiętam, jak mama się wściekała, gdy nie gasiłyśmy światła lub nie przykręciłyśmy ogrzewania.

– Jak to wpływa na twoją obecną sytuację życiową?

– Dbam, aby nie płacić wysokich rachunków. A ty, jakie masz pierwsze wspomnienie?

– Tatę rozrzucającego banknoty po salonie.

– Och, tak, zapomniałam o tym. Czy to w ogóle naprawdę się wydarzyło? Czasem mam wrażenie, że sobie to uroiłyśmy.

– Jak obie mogłybyśmy wymyślić to samo?

– Nie wiem. Jakie to ma dla ciebie znaczenie?

– Wyrzucam pieniądze w błoto.

– Rodzice mają przechlapane. Czegokolwiek nie zrobią, dziecko i tak ich obwini o zmarnowanie mu życia.

Przecież nikogo oprócz siebie nie obwiniałam za to, że taka byłam. Byłam dorosła. Samodzielnie podejmowałam decyzje, które niestety ciągle okazywały się niewłaściwe.

• • •

Kate radzi, aby opisać schematy myślowe i przekonania związane z pieniędzmi, dlatego ponownie sięgnęłam po notes i wzięłam się do pracy; okazało się, że mam mnóstwo przekonań i schematów związanych z pieniędzmi, o których istnieniu dotąd nie miałam bladego pojęcia.

Na pierwszym miejscu znalazło się poczucie winy. Czułam się winna, jeśli miałam więcej niż inni, dlatego zawsze wtedy miałam szeroki gest, czyli stawiałam wszystkim drinki oraz kolacje. Zauważyłam jeszcze jedno: zrozumiałam, że kupowałam innym drobiazgi, żeby mnie lubili. Gdy płaciłam, wzrastało prawdopodobieństwo, że będą się mnie trzymać. Nie należałam do najzabawniejszych ani najładniejszych, ale mogłam być szczodra.

Zgodnie z moją filozofią życiową skąpstwo było najmniej atrakcyjną ludzką cechą. W moim mniemaniu przejmowanie się pieniędzmi było jednoznaczne z nudą, samolubstwem i pazernością. Sama byłam ponad to! Siedziałam na łóżku i gryzmoliłam, gdy nagle doszłam do niepokojącego wniosku: traktowałam pieniądze, jakby były poniżej mojej godności.

Poza tym mój stosunek do pieniędzy był niedojrzały. Bałam się ich. Kate uważa, że mnóstwo kobiet czeka na mężczyznę (w formie męża), który przyjdzie i wybawi je z tarapatów; nazywa to syndromem księcia z bajki – czy było tak również w moim przypadku? Aż wzdrygnęłam się na myśl, że to może i mnie dotyczyć, ale nie mogłam zaprzeczyć, że przez całe życie w kwestiach finansowych odgrywałam rolę ofiary. Nie dbałam o pieniądze, a potem – gdy byłam „spłukana” – żaliłam się: „Och, jaka jestem biedna”, bo nagle nie było mnie stać na bilet na autobus. Nie zliczę nawet, ile razy Sheila musiała mi spieszyć z finansową odsieczą.

Wreszcie, aby podkreślić związek z moim pierwszym wspomnieniem, wierzyłam, że pieniądze raz są, a potem ich nie ma, więc nie przywiązywałam się do nich ani o nie nie dbałam, nie snułam także żadnych planów w związku z nimi.

Kate radzi, aby popatrzeć na swoją historię w taki sposób, aby uświadomić sobie (podobnie jak Susan Jeffers w Nie bój się bać), że wszystko zawsze układa się idealnie. To właśnie „miłosny” aspekt, który uczy, jak pokochać siebie i doświadczenie, które zdobyliśmy.

Zapisałam, że przepuściłam mnóstwo pieniędzy, ale świetnie się wtedy bawiłam. Cieszę się, że jeździłam na luksusowe wycieczki do Nowego Jorku, że kupowałam designerskie torebki, że jadłam w eleganckich restauracjach. Żyłam chwilą i czerpałam z życia pełnymi garściami. Wyciągnęłam stąd jeszcze jeden wniosek, bo uzmysłowiłam sobie, nieważne, jak sztampowo to zabrzmi, że pieniądze szczęścia nie dają – choć dzięki nim podczas wyliczania na papierze życiowych błędów i potknięć twoja historia prezentuje się zdecydowanie lepiej.

• • •

Kate uważa, że nie ma nic gorszego od zdradzieckiego lęku wywołanego uporczywym trwaniem w niewiedzy w temacie własnego stanu finansowego. Dlatego moim kolejnym zadaniem było przeanalizowanie wyciągów bankowych z ostatniego półrocza w celu osiągnięcia, cytuję: „finansowej jasności”. Moja lutowa guru ostrzegała, że nie będzie łatwo.

Miała rację.

Następnego dnia, w niedzielę, choć miałam w planach smętne wylegiwanie się na kanapie, pojechałam pociągiem do mamy, aby przejrzeć stare wyciągi bankowe.

Przeglądanie rzędów cyfr było przerażające.

Po czterech godzinach z wolna rysowała się skala mojego zadłużenia.

Po raz pierwszy w życiu zsumowałam wszystko i uświadomiłam sobie, że jestem zadłużona na piętnaście tysięcy sto dziewięć funtów i sześćdziesiąt pensów: sześć tysięcy byłam winna Sheili, siedem tysięcy wynosił debet na moim firmowym koncie, a dwa tysiące sto dziewięć funtów i sześćdziesiąt pensów na rachunku osobistym. Aż mnie zemdliło na widok tych liczb. Jak mogłam okazać się równie nieodpowiedzialna? Jak mogłam nie wiedzieć, że aż tak dużo pożyczyłam?

Piętnaście tysięcy funtów długu! A nie spłacałam kredytu na mieszkanie ani nie miałam dzieci na utrzymaniu. Nie miałam nic na swoje usprawiedliwienie. Piętnaście tysięcy. Kwota wciąż mi kołatała w głowie.

Kate uważa, że nie wolno pastwić się nad sobą za przeszłość – w niczym to nie pomaga. Ale pastwiłam się. Byłam na siebie zła. Było mi też wstyd.

Już nie dostrzegałam żadnych pozytywnych stron mojej rozrzutności ani nie czerpałam stąd żadnych filozoficznych nauk. Patrzenie na stan finansów przypominało spoglądanie przez ogromne szkło powiększające. Widziałam wszystkie swoje wady: bezmyślna, głupia, próżna, beztroska i niepoważna. Słowem: rozpuszczony bachor.

Zamknęłam się w łazience, usiadłam na sedesie i zapłakałam. Potem zrobiłam sobie kąpiel. Do wody nalałam olejku kąpielowego, który kupiłam mamie pod choinkę, Pomegranate Noir Jo Malone za czterdzieści funtów. Znów załkałam, moja kąpiel musiała kosztować pięć funtów.

• • •

Poniedziałek, siedemnasty lutego. Na zewnątrz wciąż pada deszcz, a w mojej duszy – łzy. Najbardziej na świecie marzyłam o schowaniu głowy w piasek. Ale nie mogłam tego zrobić, musiałam zmierzyć się z problemem – zerwać plaster jednym pociągnięciem.

Kate zaleca, aby podczas analizowania wyciągów bankowych szukać źródeł „przecieków finansowej energii”, czyli wydatków, które sprawiają, że czujesz się gorzej niż lepiej. W celu zapobiegnięcia im na przyszłość.

Studiowanie wyciągów nasuwało jeden oczywisty wniosek: mogłam się obyć bez kuchni, a nawet czajnika. Mniej więcej połowa transakcji dotyczyła kawiarni: Starbucks, Costa, Café Nero, Strady, Wagamamy, pubów i jeszcze raz pubów…

Następne w kolejności były wizyty w salonach piękności. Modna stylizacja – dwadzieścia pięć funtów; paznokcie – dwadzieścia pięć funtów; zakupy w drogerii Boots – czterdzieści dwa funty, Bóg wie, za co; głupie witaminy w Holland and Barrett – dwadzieścia dwa funty; wizyta u kosmetyczki – siedemdziesiąt funtów, depilacja – sześćdziesiąt funtów. Byłam typowym przedstawicielem pokolenia „Jestem tego warta, nawet jeśli mnie nie stać”. Podczas płacenia wmawiałam sobie, że inwestuję w siebie, bo jeśli dobrze wyglądam, dobrze się czuję i wtedy… No właśnie, co wtedy? Spotkam faceta swoich marzeń? Dostanę awans?

Jeszcze nawet nie doszłam do ciuchów. Nie kupowałam dużo, ale jeśli już, na pewno nie tanio. Sto pięćdziesiąt funtów za sweter, którego nie chciało mi się uprać ręcznie i zakończył żywot na dnie kosza z brudną bielizną.

Przeglądając wyciągi bankowe, odkryłam również, że za telefon płaciłam średnio sto czterdzieści trzy funty miesięcznie. Sto czterdzieści trzy funty! A przecież nawet nie lubiłam rozmawiać przez telefon.

Było jeszcze czternaście funtów miesięcznie za prenumeratę czasopisma, którego nawet nie dostawałam, kilka stałych zleceń zapłaty, których nie potrafiłam zidentyfikować, a które prawdopodobnie schodziły z mojego konta od lat, i wreszcie zagadkowe wypłaty gotówki: sto funtów tu, kolejne sto funtów tam – nie miałam pojęcia, na co wydawałam te pieniądze. Równie dobrze mogłyby rozpłynąć się w powietrzu.

Po latach dobrych zarobków roztrwoniłam pieniądze na szpilki, kaca i niekończące się głupie kawy. Byłam zniesmaczona, zażenowana i zawstydzona. Co za cholerna idiotka!

Cały czas podczas przeglądania wyciągów bankowych nie przestawałam myśleć o mamie. Ona nie wydawała stu pięćdziesięciu funtów na kaszmirowe swetry, których nie chciałoby jej się uprać. Wyglądała jak milionerka, ale zakupy robiła w TK Maxxie. Wiedziała dokładnie, ile co kosztuje. „Podoba ci się mój top? – pytała. – Sto procent jedwabiu, przeceniony z sześćdziesięciu na dwadzieścia funtów! A spodnie? Czysty len – piętnaście zamiast sześćdziesięciu funtów!”.

Nie kupowała sobie kawy za dwa i pół funta, wolała za grosze zaparzyć ją sobie w domu. Kupowała jedzenie wieczorami, kiedy zostało przecenione. Prawdopodobnie była w stanie przeżyć tydzień za pieniądze, które wydawałam na jeden głupi tost z awokado w głupiej hipsterskiej kawiarni…

Tamtego wieczoru zapukała do drzwi gościnnej sypialni, w której siedziałam otoczona papierami.

– Wszystko w porządku? Napijesz się herbaty? – zaproponowała.

– Nie, dziękuję.

– Jak ci idzie?

– Nie za dobrze – odpowiedziałam łamiącym się głosem. – Straszna ze mnie idiotka.

– Jak bardzo jest źle?

– Nie powiem, ale jest źle.

– Żyłaś ponad stan, Marianne – zauważyła.

– Wiem – załkałam.

– Zawsze twierdzisz, że wiesz lepiej, ale wciąż popełniasz identyczne błędy.

– Wiem.

– Poczułabyś się zdecydowanie lepiej, gdybyś obcięła wydatki. Sama teraz mam więcej frajdy z oszczędzania niż wydawania. Poczucie bezpieczeństwa jest przyjemne. Musisz odzyskać kontrolę.

– Wiem – przytaknęłam.

Choć tak naprawdę nie wiedziałam. Nigdy nie czułam się pewnie i bezpiecznie w kwestiach finansowych i nigdy nie nauczyłam się przejmować nad czymkolwiek kontroli.

Zadzwoniła Gemma.

– Co się dzieje? – zapytała.

– Nic takiego – skłamałam.

– Przestań, nie ściemniaj – obruszyła się. – Przecież słyszę.

Streściłam pokrótce sytuację, ale bez podawania liczb.

– Jestem złym człowiekiem – stwierdziłam.

– Wcale nie jesteś zła, tylko hojna, a to dobra cecha, choć może trochę przystopuj, pozwól innym za siebie płacić – poradziła.

W tle zapłakał mały James, zawstydziłam się, bo marnowałam jej cenny czas, przecież musiała opiekować się małym dzieckiem.

Drugą noc z rzędu przed zaśnięciem płakałam do poduszki.

• • •

Następnego dnia byłam spokojniejsza – spadł na mnie ten rodzaj spokoju, gdy już brak sił, aby się nad sobą użalać. Zasłużyłam też na pochwałę, bo w końcu stawiłam czoło potworowi na strychu. Najważniejsze, aby się nie poddawać.

Kate uważa, że najistotniejsze jest uporządkowanie finansów za pomocą „porządnych segregatorów”.

Według niej najlepsze są czerwone – według feng shui to kolor obfitości – ważne jest także staranne opisanie etykiet „markerami”. Dobrze jest również „ozdobić” segregatory cekinami.

Darowałam sobie cekiny, ale poszłam do papierniczego, żeby kupić nowe białe segregatory. Każdy za cztery i pół funta.

– Czemu nie użyjesz segregatorów, które już masz? – zapytała mama.

– Muszą do siebie pasować i ładnie się prezentować, żeby mi się dobrze kojarzyły, dzięki temu będę ich używać codziennie – wyjaśniłam.

Nie skomentowała.

Wróciłam do domu i wpięłam wszystkie wyciągi z konta w Barclays do jednego segregatora, na którego etykiecie napisałam: „Bajeczny Barclays”. Do kolejnego – wyciągi z HSBC i podpisałam go: „Hurra! HSBC!”; wreszcie do ostatniego segregatora zebrałam dokumenty podatkowe, a napis „FISKUS” ozdobiłam malutkimi serduszkami. Jakbym brała udział w zajęciach terapii poprzez sztukę, ale efekt, o dziwo, okazał się bardzo terapeutyczny.

Kate uważa również, że trzeba zadbać o banknoty i monety. Koniec upychania drobnych po kieszeniach lub rzucania reszty na dno torebki, choć dotąd tak właśnie robiłam. Kate układa banknoty w portfelu przednią stroną, w porządku rosnącym. Według mnie to lekka przesada, ale przejrzałam kieszenie, szuflady oraz torebki. Uzbierałam dwadzieścia dwa funty i pięćdziesiąt trzy pensy. Starannie ułożyłam pieniądze w portfelu. Pieniądze za nic.

• • •

Do Londynu wracałam roztrzęsiona, ale silniejsza. W miesiącu z Nie bój się bać nawet nie podejrzewałam, że finanse zaliczają się do grona moich lęków – choć okazały się jednym z ważniejszych, ale, jak zauważyła Susan, konfrontacja z lękami nas wzmacnia. Musiałam tylko wytrwać do końca.

Na codzienne kontrolowanie finansów Kate ma dwie rady. Po pierwsze należy każdego ranka sprawdzić stan konta, a potem pomyśleć o trzech rzeczach, za której jesteśmy wdzięczni. Kate uważa, że skupianie uwagi na tym, co mamy, umożliwia wzrost. Koncentrowanie się na długach powiększa je, ale gdy myślimy o tym, co nas czeka przyjemnego – czek w drodze, sympatyczni znajomi, pyszna kawa i tak dalej – mamy tego coraz więcej. Nie do końca zrozumiałam ten mechanizm, ale byłam gotowa spróbować.

Kate sądzi również, że myślenie o miłych rzeczach podczas sprawdzania stanu konta prowadzi do powstania odruchu Pawłowa – zaczynamy utożsamiać bank ze szczęściem. Nawet gdy, na przykład, stan konta w Barclays wynosi minus trzy tysiące sto dwadzieścia dwa funty i osiemdziesiąt siedem pensów.

Po powrocie do mieszkania Rachel sprawdziłam oba konta – oba na minusie – ale podziękowałam za herbatniki, które zjadłam na podwieczorek, i ciepły kaloryfer. Prosta czynność urosła do niebotycznych rozmiarów. Nigdy wcześniej nie sprawdzałam stanu konta. Przenigdy. Ale patrzenie na cyfry poprawiło mi nastrój. Przynajmniej wiedziałam, na czym stoję.

Następnego dnia redaktor naczelny, z którym współpracowałam, zlecił mi napisanie artykułu o kosztującym jedyne sto funtów suplemencie diety „superwitaminy” lansowanym przez Elle Macpherson, w skład którego wchodziło czterdzieści pięć składników mających poprawić „odżywianie na poziomie komórkowym oraz zoptymalizować działanie wszystkich jedenastu układów ludzkiego organizmu”. Kup nasz produkt, a będziesz wyglądać jak supermodelka. Dawna ja kupiłaby od razu dwa opakowania. Nowa ja była zwyczajnie wdzięczna za możliwość zarobienia pieniędzy za własną pracę.

• • •

Dwudziestego ósmego lutego pozwoliłam sobie na niebagatelny wyskok. Pomyślałam, że z okazji urodzin Sarah i w nagrodę za dobre zachowanie należy mi się wychodne wieczorem. Problem polegał na tym, że nie ograniczyłam się do wieczoru w knajpie – szastałam kasą przez bite osiemnaście godzin.

Spotkałyśmy się całą paczką na Kings Cross. Ile kosztują kawa, jajka i bąbelki? Dwadzieścia dwa i pół funta. Potem Sarah chciała, abyśmy pobuszowały na Oxford Street w poszukiwaniu kreacji na wieczór. W Top Shopie znalazła koszulkę za dwadzieścia dziewięć funtów, w której wyglądała cudownie. Ja natomiast kupiłam sobie w Whistles durną bluzkę w leopardzie cętki, która kosztowała prawie trzy razy więcej, czyli osiemdziesiąt pięć funtów. Wcale mi się tak bardzo nie podobała, ale czułam się niespecjalnie w nudnej szarej bluzie. Mózg sprytnie usprawiedliwił rozrzutność. Odpowiedni wygląd jest podstawą. Nigdy nie wiadomo, na kogo się wpadnie. Poza tym Sarah ma dziś urodziny – robisz to dla niej, żeby było fajnie – nie psuj zabawy.

Natychmiast dopadło mnie poczucie winy, ale utopiłam smutki w czerwonym winie serwowanym do późnego lunchu w Cote.

– Dzisiaj stawiam – oznajmiła Sarah, gdy podano rachunek.

Sprzeciwiłam się.

– Są twoje urodziny – nalegałam. – Ja zapłacę.

– W porządku, ale nie musisz, jest okej.

– Żaden problem, czekam na przelew – skłamałam. – Proszę, to dla mnie przyjemność.

Kiedy jednak wręczyłam kartę, żeby zapłacić pięćdziesiąt funtów, bałam się, że zostanie odrzucona.

Czemu to zrobiłam? Czemu uparłam się, że zapłacę? Kate uważa, że jeśli chcesz mieć pieniądze, musisz nauczyć się nie tylko dawać, ale także przyjmować. Twierdzi, że jeśli nie chcesz słuchać komplementów albo nie pozwalasz znajomym postawić sobie kolacji, „blokujesz strumień obfitości”. Dobór słów był żenujący, ale tkwiło w nich ziarno prawdy. Zawsze broniłam się przed komplementami i chciałam wszystkim stawiać.

Potem zrobiłyśmy sobie manicure, dwadzieścia pięć funtów, powrót do domu, zmiana ciuchów i spotkanie z całą bandą w Shoreditch House.

Nie cierpię tego miejsca. To nadęty i pretensjonalny bar tylko dla członków klubu tak zaprojektowany, aby każdy, kto przekroczy próg, poczuł się gorszy. Poczucie niższości może złagodzić tylko: a) zachowywanie się jak zarozumiała suka, b) szastanie pieniędzmi. Postawiłam na drugą opcję. Wciśnięte do kieszeni spodni paragony były dowodem, że wydałam siedemdziesiąt dziewięć funtów i osiemdziesiąt pięć pensów na cztery kawowe martini i butelkę prosecco – choć w ogóle nie pamiętałam ich zamawiania. Mocno jednak utkwiło mi w pamięci, że czułam się gruba i brzydka w tych głupich leopardzich cętkach, oraz że nienawidziłam wszystkich obecnych. Nie zapomniałam także niemych ponagleń w głowie: „Wracaj do domu, pożegnaj się i idź, już, teraz”, ale nie posłuchałam się. Dalej szastałam pieniędzmi, mając nadzieję, że rozrzutność okaże się kluczem do sukcesu. Za taksówkę do domu zapłaciłam dwadzieścia pięć funtów. W sumie w jeden dzień wydałam dwieście czterdzieści sześć funtów trzydzieści pięć pensów.

Następnego dnia byłam sobą zniesmaczona.

W moim dawnym życiu nigdy bym tego nie policzyła, nie miałabym pojęcia, ile kosztuje mnie sobotnie imprezowanie na mieście. Przypomniałam sobie wszystkie przypadki, gdy kupowałam ubrania, które mi się nie podobały z nadzieją na poprawę nastroju. Pomyślałam o wieczorach, gdy starałam się kupić dobrą zabawę w pretensjonalnych barach, w których czułam się jak śmieć.

Cały dzień przeleżałam w łóżku, patrząc na ludzi, z których wychodzą najgorsze cechy w House of Cards. Podobnie jak w Shoreditch House, ale przy mniejszej liczbie kawowych martini.

• • •

– Co się dzieje? – Rachel wyglądała na zaniepokojoną. – Wszystko w porządku?

– Tak, czemu pytasz? Wszystko gra! – warknęłam.

– Okej.

Stała na progu mojego pokoju i patrzyła na panujący w środku chaos. Ubrania walające się po podłodze. Buty zadziornie wystające z reklamówek Tesco.

– O której wstałaś?

– Nie wiem. Wcześnie.

W poniedziałkowy poranek obudziłam się o szóstej z mocnym postanowieniem odbycia pokuty za wszystkie finansowe grzechy – zaczęłam od prania ręcznego i wyciągnęłam ciuchy zalegające na dnie kosza na brudną bieliznę, następnie zabrałam się do przeglądania zagraconej szafy. Kate uważa, że powinniśmy sprzedać wszystko, czego nie używamy, bo jest to nie tylko źródło gotówki, ale również – według feng shui – element blokujący możliwość zdobywania nowych rzeczy.

Dlatego odłożyłam stare, nienoszone ubrania na łóżko.

Słowo stare nie do końca oddawało rzeczywistość. Wśród nich znalazły się sukienki z metkami, kupione przy okazji i nigdy nienoszone. Było też kilka par za małych na mnie dżinsów z Top Shopu, które wybrałam z nadzieją, że schudnę, oraz buty Marni na obcasach, które kupiłam na wyprzedaży, ale były na mnie za szerokie i zsuwały się z pięty za każdym razem, gdy je zakładałam.

Wiedziałam, że więcej dostałabym za wszystko na eBayu, ale byłam zbyt leniwa, dlatego zaniosłam ubrania i buty do pobliskiego sklepu charytatywnego z używaną odzieżą z wewnętrznym przekonaniem, że moja kolekcja ich zachwyci. Wyobrażałam sobie, że pochwalą mój wysmakowany gust i nie będą mogli uwierzyć, że pozbywam się równie pięknych rzeczy.

Okazało się zgoła inaczej.

– Nie przyjmujemy ubrań z Top Shopu – poinformowała mnie sprzedawczyni w tlenionych, prostowanych włosach, kiedy wyciągnęła dżinsy leżące na wierzchu wypchanej ciuchami torby z IKEA.

– Szew jest zaciągnięty – pokazała, rozciągając w pasie nakrapianą sukienkę z LK Bennett.

– Tu jest plama – oznajmiła, patrząc na ledwo zauważalną smugę pudru na dekolcie innej.

Następnie podniosła jedwabną zieloną suknię wieczorową, którą miałam na sobie na ceremonii wręczenia IFTA, irlandzkich Oscarów. Była najdroższą rzeczą, jaką kiedykolwiek kupiłam, kosztowała siedemset funtów.

– Teraz nikt nie kupuje kreacji wieczorowych – powiedziała, odkładając ją na bok. – Może ją pani przynieść w listopadzie.

– To możemy przyjąć – zdecydowała i pokazała brzoskwiniową sukienkę, którą kupiłam na wesele i za duże na mnie buty Marni.

To tylko dowodzi, że masz fatalny gust, miałam ochotę wrzasnąć. Sukienka była okropna! Kupiłam ją w akcie desperacji.

– Wystawimy buty za pięćdziesiąt funtów i sukienkę w tej samej cenie na okres pięciu tygodni. Jeśli nie sprzedadzą się po czterech, zejdziemy z ceny. Gdy nikt ich nie kupi, przekażemy wszystko organizacji charytatywnej. Bierzemy pięćdziesiąt procent.

Moje designerskie życie było warte sto funtów. Góra.

Zebrałam odrzucone ubrania i wyszłam z piekącymi policzkami.

Gdy dotarłam do domu, aż kipiałam ze złości.

– Głupia, zarozumiała krowa! – piekliłam się.

– Kto taki? – chciała wiedzieć Rachel.

– Sprzedawczyni. Nie chcieli moich ciuchów.

– Wrzuć je na eBaya albo zróbmy razem wyprzedaż garażową. W ten sposób więcej zarobisz.

– Nie o to chodzi!

– W takim razie, o co? Czemu pozwalasz, aby kobieta, której praktycznie nie znasz, tak cię zdenerwowała?

Ekspedientka z lumpeksu nie była problemem. Ja nim byłam.

Uważałam, że sprzedawanie nawet nieużywanych rzeczy jest poniżej mojej godności. To, że większość została odrzucona, tylko dolało oliwy do ognia.

Poczułam się upokorzona i zażenowana, odarta ze statusu klienta, którym cieszyłam się zazwyczaj, gdy wchodziłam do sklepu. Nawet sobie nie uświadamiałam, jak bardzo lubiłam bycie klientem; status osoby, która wchodzi do butiku, wybiera kaszmirowy sweterek i czeka, aż sprzedawca ładnie go zapakuje. Status osoby, która wzywa taksówkę, gdy pada, i nie musi w deszczu czekać na autobus. Status osoby, która je na mieście, zamiast zrobić sobie kanapkę na lunch…

Wcale mi się nie spodobało, jak to o mnie świadczyło.

– Wszędzie nawalam – pożaliłam się.

– Co przez to rozumiesz? – zapytała Rachel.

Po raz pierwszy zwierzyłam się ze wstydliwego sekretu pieniężnego. Przyznałam, ile mam długu i jaka byłam głupia. Opowiedziałam o dzieciństwie w luksusie i utracie majątku. Zaparzyła herbatę i podała mi kubek do ręki.

– Teraz, gdy wiesz, na czym stoisz, możesz to naprawić, prawda?

Skinęłam głową.

• • •

Rachel miała rację. Mogłam to naprawić. Zmienić. Od teraz.

Uczciłam koniec finansowego miesiąca dniem finansowej wolności – nazewnictwo Kate.

Moja guru uważa, że bardzo ważne jest, aby raz na tydzień usiąść i podliczyć wydatki oraz przychody – włączyć przy tym fajną muzykę, ładnie się ubrać i zapalić świeczkę, aby stworzyć przyjemny nastrój. Wypracować rytuał. Randka z finansami. Przygotowała nawet listę piosenek specjalnie na tę okazję, dostępną na Spotify – w większości przebojów country, dlatego w moim przypadku nie miało to najmniejszego sensu. Muzyka country jest tak nużąca, że od razu mam ochotę wyskoczyć na zakupy w ramach pocieszenia. Uwaga, wiele rzeczy tak właśnie na mnie działa!

Zdecydowałam się na Gold Digger Kanye’a Westa.

Nie zapaliłam świeczki, bo po latach literalnego wręcz spalania pieniędzy wydanych na horrendalnie drogie świeczki postanowiłam położyć temu kres. Ponadto nie chciałam podkręcać ogrzewania (licznik tyka!), dlatego nie założyłam małej czarnej, tylko opatuliłam się dwoma swetrami.

Zaczęłam od przejrzenia rachunków, które Kate nazywa „fakturami za otrzymane błogosławieństwa”. Twierdzi, że zamiast koncentrować się na poniesionych kosztach, powinniśmy okazać wdzięczność za usługę otrzymaną za nasze pieniądze. Popatrzyłam na ostatni szalony rachunek za telefon i podziękowałam za cudowne rozmowy, które odbyłam z moimi wspaniałymi przyjaciółmi.

Okazałam też najszczerszą wdzięczność i całą miłość Netfliksowi. Za jedyne pięć funtów dziewięćdziesiąt dziewięć pensów miesięcznie cieszyłam się długimi godzinami (dłuższymi, niż chciałam przyznać) rozrywki, nie wspominając o wiernym towarzyszeniu mi w łóżku. Przeczuwałam, że nasza miłość będzie trwać wiecznie.

Następnie podliczyłam przychody. Zadanie było łatwe. W tym miesiącu napisałam tylko jeden artykuł. Zazwyczaj pisywałam dwa teksty tygodniowo. Przygoda z poradnikami zabierała mi stanowczo za dużo czasu.

Wreszcie nadszedł czas na finansowe porządki. Zadzwoniłam do redakcji czasopisma, za którego miesięczną prenumeratę płaciłam od trzech lat. Chodziło o „Vogue’a”, który wysyłano mi pod stary adres – wyprowadziłam się stamtąd dwa lata wcześniej. Zamiast się zbesztać, zwyczajnie odpuściłam. Zadzwoniłam do „The Timesa” – im płaciłam siedemnaście funtów i dziewięćdziesiąt dziewięć pensów miesięcznie, jak się okazało, za superekskluzywny pakiet na iPada. Nie miałam iPada.

Zadzwoniłam również do operatora sieci komórkowej z pytaniem, dlaczego moje rachunki za telefon są takie wysokie. Okazało się, że za każdym razem, gdy dzwoniłam do Gemmy w Dublinie, aby przedyskutować jakąś superważną sprawę, na przykład, czy oglądała ostatni odcinek X Factora, kosztowało mnie to prawie dwadzieścia funtów. Dowiedziałam się, że mogę wybrać dodatkowy pakiet za pięć funtów miesięcznie, który pozwoli na nielimitowane rozmowy z Irlandią.

– Czemu wcześniej nie zwróciła pani na to uwagi? – zapytał mnie konsultant.

– Bo jestem kretynką – odpowiedziałam.

– Mam tak samo, co zaoszczędzę, od razu wydaję – przyznał.

Przy pierwszych dźwiękach Mo Money, Mo Problems Notoriousa B.I.G. uderzyło mnie, że mnóstwo ludzi ma problemy z pieniędzmi, ale nigdy się o tym nie rozmawia.

Tamtego wieczoru Rachel przyjmowała na kolacji gości. Jedna z jej przyjaciółek zwierzyła się, że jako trzydziestokilkulatka miała czterdzieści tysięcy funtów zadłużenia na karcie kredytowej.

Zerwała z facetem, za którego myślała, że wyjdzie za mąż i wpadła w spiralę zadłużenia.

– Nigdzie nie chodziłam, zamawiałam jedzenie z dostawą do domu, piłam wino i kupowałam ciuchy przez Internet. Połowy nawet nie wyjęłam z pudeł, dostawałam przesyłkę i wrzucałam nierozpakowaną na dno szafy.

No właśnie. Kate twierdzi, że za każdym razem gdy tracimy kontrolę nad wydatkami, choćby pozornie było inaczej, wcale się dobrze nie bawimy; tak naprawdę niszczymy samych siebie. Autodestrukcja może mieć różnorakie przyczyny, ale w jej świecie wszystkie nawiedzające nas demony sprowadzają się do jednego: niedostatecznie mocno kochamy samych siebie.

Z trudem przyswajałam filozofię „pokochaj się”, bo wydawała mi się czystą abstrakcją, ale tkwiło w niej ziarno prawdy. Dorastając, wykształciłam w sobie ekstremalne przyzwyczajenia finansowe, które wciąż powielałam. Choć moje siostry miały zupełnie inne podejście do pieniędzy, co oznaczało, że istnieje drugie dno. Może ten frazes jest utarty, ale według mnie odpowiedź sprowadzała się do jednego: nigdy nie czułam się wystarczająco atrakcyjna.

Nigdy nie czułam się wystarczająco ładna, dlatego na potęgę kupowałam ciuchy. Mimo kolejnych awansów nigdy nie czułam się wystarczająco dobra, dlatego trwoniłam zarobki, zamiast czuć dumę z ich powodu. Nie do końca rozumiałam, dlaczego ludzie mieliby mnie lubić i w konsekwencji próbowałam kupić przyjaźń podarunkami. Kiedy nie wiedziałam, co jeszcze mogłabym zrobić, imprezowałam i szastałam pieniędzmi, aby kupić sobie szczęście. Ale w rezultacie tylko powiększałam debet na koncie. Wtedy zadłużenie stawało się kolejnym powodem do samobiczowania i pogardy dla siebie – i koło się zamykało.

Kate uważa, że jeśli martwimy się naszymi finansami, nie jesteśmy „w pełni obecni” w innych sferach naszego życia. Jeśli budzisz się o drugiej w nocy, zadręczając się myślą o pieniądzach (tak było ze mną), nie jesteś w stanie ani twórczo myśleć, ani efektywnie pracować. Problemy tkwiące z tyłu głowy oznaczają, że niczym nie potrafisz się dostatecznie cieszyć. To była bolesna prawda. Sądziłam, że martwienie się pieniędzmi jest normalne. Nie byłam świadoma, że istnieje alternatywa.

Tak jednak było. Książka Kate pomogła mi ją dostrzec. Uświadomiła mi także, że wyprostowanie problemów finansowych zajmie mi o wiele więcej czasu niż kilka tygodni. Podejrzewałam, że nawet kilka lat.

Jakaś cząstka mojej osobowości rozważała, żeby nie zmieniać książki na kolejny miesiąc i dalej wprowadzać w życie finansowe mądrości. Mogłam poświęcić marzec na wyprostowanie sytuacji. Sprzedałabym ubrania na eBayu, może nawet rozpisała budżet…

3.

Sekret
Rhondy Byrne

•

Możesz mieć wszystko,
o czym tylko zamarzysz.

Problem polegał na tym, że wcale nie miałam wszystkiego. Powinnam sprzedać ubrania na eBayu lub rozpisać budżet. Zamiast tego wybrałam książkę, która przekonywała, że wcale nie muszę sprzedawać sukienek, bo lepiej kupić sobie nowe. Książkę, która sugerowała, że tylko nieudacznicy płaczą nad stanem konta, zwycięzcy natomiast wypisują czeki na niby i wyobrażają sobie, jak pieniądze przelatują przez próg ich domu. Książkę, która obiecywała, że mogę mieć, cokolwiek tylko zechcę, a nawet więcej, bez kiwnięcia palcem…

Książka zdradza, że istnieje „Wielki Sekret”, przekazywany z pokolenia na pokolenie przez najświatlejsze ludzkie umysły – ludzi pokroju Platona, da Vinci, Einsteina… i, ech, australijskiej producentki telewizji śniadaniowej Rhondy Byrne. Na czym polega sekret?

Możesz mieć wszystko, czego tylko w życiu zapragniesz, jeśli w to uwierzysz.

Wymarzonego faceta, wymarzony dom, wymarzoną pracę, miliony funtów – wszystko twoje, pod warunkiem że będziesz myśleć wystarczająco pozytywnie. Nie musisz pracować, studiować ani w ogóle nic robić – wystarczy jedynie chcieć.

Cudownie, prawda? Czemu w takim razie, do jasnej cholery, tak sobie komplikujemy życie?

Osobom sceptycznym (cyniku jeden!) Sekret tłumaczy, że wszystko sprowadza się do tak zwanego „prawa przyciągania”, które brzmi: „Myśli się urzeczywistniają”. Myśląc o pieniądzach, sprawiasz, że ich przybywa. Myśląc o długach – powiększasz je.

„Myśli są magnetyczne i mają własną częstotliwość – twierdzi Byrne. – Kiedy myślisz, twoje myśli zostają wysłane w wszechświat i magnetycznie przyciągają wszystko, co jest podobne i odznacza się taką samą częstotliwością”.

Hm…

Mieszkałam kiedyś z dziewczyną, która miała prawdziwą obsesję na punkcie Sekretu. Usypiała, oglądając DVD (na początku był film) i wszystkim znajomym, także mnie, dawała w prezencie egzemplarz książki. Nigdy nie przebrnęłam przez pierwsze kilka stron; mój sprzeciw wyrastał głównie na gruncie estetycznym. Mierziły mnie durne brązowe strony, które wyglądały jak poplamione kawą i wręcz nienawidziłam durnej czcionki z zawijasami, która rzekomo miała dodać tekstowi ducha przeszłości oraz naukowości, choć efektem końcowym były badziew i szajs.

Choć nie kupiłam książki, irytowało mnie, że małe brzydactwo kosztowało czternaście funtów i dziewięćdziesiąt dziewięć pensów. Rhonda Byrne rzeczywiście odkryła sekret, jak się wzbogacić. Bestsellerowy poradnik przyniósł jej zysk trzystu milionów dolarów w skali całego globu, książka, którą kupiło dziewiętnaście milionów ludzi, rozrosła się do serii sobowtórów o tytułach: Siła i Bohater. Pytanie samo ciśnie się na usta: skoro Sekret ujawnia tajemnice wszech czasów, po co kupować pozostałe książki?

Nie byłam odosobniona w alergicznej wręcz reakcji. Krytykowano materialistyczne przesłanie książek, w których szczęście zawsze przybiera formę pieniędzy i samochodów. Z jeszcze większą dezaprobatą spotkała się teza wynikająca z prawa przyciągania – człowiek sam jest sobie winien, jeśli dzieje mu się krzywda.

Potem Byrne skłóciła się z dwójką głównych współpracowników, Esther i Jerrym Hicksami, a w 2011 roku jeden z tak zwanych ekspertów z książki, James Arthur Ray, został oskarżony o „nieumyślne spowodowanie śmierci”, gdy troje ludzi zmarło w łaźni parowej w jednej z jego posiadłości.

To był niedorzeczny i niebezpieczny nonsens – najgorszy przykład poradnika.

Dlaczego go wybrałam?

Bo od kiedy zaczęłam realizowanie projektu, ludzie reagowali w dwojaki sposób: albo rzucali mi obojętne spojrzenie, albo szeroko otwierali oczy i pytali, czy czytałam Sekret, a potem opowiadali, jak bardzo zmieniło się ich życie po lekturze książki.

Jedna z moich przyjaciółek uważała, że dzięki Sekretowi zaszła w ciążę. Wcześniej na próżno przez pięć lat starali się o dziecko. Właśnie mieli rozpocząć trzecią i ostatnią próbę in vitro, gdy mama dała jej książkę Byrne. Dziewięć miesięcy później moja przyjaciółka urodziła bliźnięta.

– Coś we mnie zaskoczyło – zwierzyła się. – Całkowicie uwierzyłam, że to się stanie, i się stało.

Inna była święcie przekonana, że mieszkanie, w którym aktualnie mieszka, wyobraziła sobie w najdrobniejszych szczegółach pięć lat wcześniej.

– Szkicowałam plany idealnego domu: odpowiednio duży salon, sypialnię z oknem wychodzącym na ogródek. Zadziałał Sekret, bez dwóch zdań – twierdziła.

Koleżanka z mojej byłej pracy wierzyła, że zaręczyła się dzięki Sekretowi. Przez lata była singielką, ale gdy pod choinkę dostała tę książkę, w sylwestra, siedząc samotnie w domu, spisała listę wszystkiego, czego pragnie w życiu. Na pierwszym miejscu umieściła: „Zaręczyć się przed upływem roku”. Doszło do tego nawet wcześniej. W następny weekend spotkała faceta, który poprosił ją o rękę po dwóch miesiącach znajomości. Niestety, potem się rozstali.

– Następnym razem dokładnie określę, jaki ma być mój narzeczony, na pewno nie świrnięty alkoholik – postanowiła.

Drwiłam sobie z tych opowieści. Zawsze dostrzegałam bardziej realistyczne wytłumaczenie. Uważałam, że Jo zaszła w ciążę, bo była bardziej zrelaksowana i dzięki temu się udało. Albo może to był właśnie ten moment. Lucy ma wymarzone mieszkanie wcale nie dzięki tajemnym mocom wszechświata, ale spadkowi, który otrzymała po śmierci babci, bo wreszcie mogła wpłacić depozyt. Natomiast Sam spotkała faceta, bo go szukała.

Ale, wierzcie lub nie, koncepcja prawa przyciągania już od ponad stulecia krąży po świecie – wspomina się o niej w Sztuce wzbogacania Wallace’a Wattlesa w 1911 roku, oraz w wydanych w latach pięćdziesiątych: Myśl i bogać się Napoleona Hilla, a także w Mocy pozytywnego myślenia Normana Vincenta Pealsa.

Według Byrne, która uważa prawo przyciągania za naturalne i zgodne z zasadami fizyki kwantowej, na wszystko są dowody naukowe.

„Odkrycia fizyki kwantowej i nowe osiągnięcia naukowe są absolutnie zgodne z naukami Sekretu – wyjaśnia. – Nigdy nie studiowałam przedmiotów ścisłych ani fizyki, a mimo to, kiedy czytam skomplikowane książki z dziedziny fizyki kwantowej, rozumiem je doskonale…”. Sama także nie studiowałam fizyki, Rhonda, dlatego muszę uwierzyć ci na słowo.

Choć wszystko wydawało się naciągane, jakaś maleńka cząstka mnie nie mogła się powstrzymać przed rozważaniem… Co, jeśli rzeczywiście możemy mieć wszystko, czego tylko zapragniemy, jedynie dzięki zmianie sposobu myślenia? Co, jeśli oddziałują na nas siły, których nie rozumiemy?

Mimo cynicznego podejścia w głębi ducha pragnęłam, aby okazało się to prawdą. Chciałam wierzyć, że wszystkie moje problemy mogą rozpłynąć się w mgnieniu oka. Że mogę osiągnąć wszystko, czego zapragnę, a nawet więcej. Chciałam uwierzyć w magię.

Poza tym potrzebowałam odrobiny ukojenia.

Z impetem wkroczyłam w nowy rok, następnie były łzy i wstyd finansowego miesiąca. Zdanie „Nie uniesiesz ciężaru prawdy!” rezonowało w mojej głowie. Zbyt cholernie prawdziwe. Tak, nie uniosę. Nie sięgnęłam po poradniki w poszukiwaniu prawdy.

Dlatego na początku marca stojąc przed wyborem: ciągnąć dalej konfrontację z finansową rzeczywistością czy schować głowę w piasek? Wybrałam piasek. Mnóstwo, mnóstwo piasku.

Sięgnęłam po stary egzemplarz Sekretu.

• • •

Kiedyś czytałam artykuł, w którym stwierdzono, że poradniki obiecują pomoc w trzech dziedzinach: jak dać się przelecieć, jak się wzbogacić i jak zrzucić dziesięć kilo. Książka łącząca wszystkie trzy byłaby gwarantowanym bestsellerem. Oto właśnie Sekret.

Podstawowa formuła książki sprowadza się do: pytaj, uwierz i przyjmuj to, co dostajesz.

Po pierwsze trzeba postawić sobie pytanie: czego chcesz? Następnie musisz całkowicie uwierzyć, że jest to już w drodze do ciebie. Halo, migiem! Zanim się obejrzysz, dostaniesz niesamowitego faceta, kasę i ciało supermodelki.

Ponieważ przez poprzedni miesiąc lałam łzy nad finansami – w marcu moja ambicja była prosta: nadszedł czas, abym stała się obrzydliwie bogata. Najwyraźniej było to całkiem proste.

W książce autorka przytacza historię mężczyzny, który pocztą dostawał same rachunki, aż pewnego dnia wyobraził sobie, że do jego skrzynki pocztowej trafiają czeki. Choć nikt się nie spodziewał, nie minął miesiąc, a czeki nadleciały.

Dlatego w poniedziałek dziesiątego marca zamiast pisać artykuł, o który mnie poproszono, na temat magicznych właściwości jagód goji, zamknęłam oczy i próbowałam wyobrazić sobie czeki wlatujące do skrzynki na listy zamiast rachunków i ulotek z pizzerii. Oczyma wyobraźni widziałam, jak lądują na wycieraczce niczym żetony wypadające z jednorękiego bandyty. Było ich tak dużo, że utworzyły niewielką papierową górę.

Oczywiście wiedziałam, że to niedorzeczne. Choć przy okazji – dość przyjemne. To znaczy, kto nie lubi czasem pomyśleć o niebieskich migdałach?

Następnie ze strony internetowej Sekretu ściągnęłam szablon czeku od „wszechświata”. Wystarczyło wpisać kwotę, jakiej się pragnie, a pieniądze za sprawą magii miały pojawić się w naszym życiu.

Podczas gdy drukarka warcząc, wypluwała z siebie wydruk, zastanawiałam się, ile chcieć. Według książki wszechświatowi jest „równie łatwo dostarczyć jednego dolara, jak milion dolarów”, nie chciałam jednak okazać się pazerna. Z drugiej strony szkoda byłoby zmarnować okazję. Zdecydowałam się na sto tysięcy funtów. Kwota lekko mnie oszołomiła. Za kogo się uważasz? – pomyślałam, ale mimo wszystko w odpowiednim miejscu napisałam wszystkie pięć zer, a potem własnym imieniem i nazwiskiem uzupełniłam rubrykę na okaziciela. Rzuciłam okiem na czek i przez sekundę przeszedł mnie dreszcz ekscytacji. A jeśli to prawda…

Zdaniem Rhondy trzeba uwierzyć, że tak się stanie, dlatego radzi: „Czuj się tak, jakbyś już miał te pieniądze”.

Następnie zaleca, aby przez kolejne trzydzieści dni widząc wszystko, co się tylko chce kupić, powtarzać: „Stać mnie na to! Mogę sobie na to pozwolić!”. Weszłam na Net A Porter i zaczęłam przeglądać strony. Czy dacie wiarę, że można kupić dżinsy za trzysta funtów? Wcześniej nie byłam tego świadoma, ale teraz już to wiedziałam. Według Sekretu „było mnie na to stać”. Wyobraziłam sobie siebie w dżinsach Victorii Beckham z wysokim stanem i w kwiecistej bluzce… Potem, dla zabawy, wyobraziłam sobie szczupłą wersję siebie w tych horrendalnie drogich spodniach.

Wizualizacja jest ważna, gdyż „kiedy wizualizujesz, emitujesz tę potężną częstotliwość do wszechświata. Prawo przyciągania przechwyci ów sygnał i prześle do ciebie te obrazy z powrotem, tak jak widziałeś je w swym umyśle”.

Aby upewnić się, że wszechświat dostał twoją wiadomość, Sekret radzi sfałszować wyciągi z własnego konta, aby pokazywały kwotę, której pragniemy w miejsce smutnej rzeczywistości, którą dysponujemy. Wzięłam jeden z wyciągów informujący o debecie w wysokości tysiąca dwustu trzydziestu ośmiu funtów i zmieniłam minus na plus, a potem skorygowałam liczbę o dwa zera. W rezultacie miałam sto dwadzieścia trzy tysiące osiemset funtów.

Wieczorem wciąż nie skończyłam zlecenia, dzięki któremu mogłabym zarobić prawdziwe pieniądze, ale wyobraziłam sobie wymarzoną garderobę w moim wymarzonym życiu. Nie sprawdzałam prawdziwego stanu konta. Uznałam, że zmniejszyłabym tym częstotliwość.

Minął dopiero tydzień od ostatniej konfrontacji z finansową rzeczywistością, a już wróciłam do krainy ułudy.

Jakby przeczuwając, że stanęłam na krawędzi, zadzwoniła mama.

– Właśnie wypisałam dla siebie czek na sto tysięcy funtów – pochwaliłam się.

– Słucham?

– W książce na ten miesiąc radzą wypisać sobie czek na niby i wyobrazić sobie, że się go dostaje, bo jeśli w to uwierzymy, pojawią się prawdziwe pieniądze.

– Och, na miłość boską!

– Wiem, to głupie.

– Czyli każdy ma dżina w butelce, tak?

– Dokładnie! W Sekrecie jest napisane, że w oryginalnej wersji opowieści Aladyn miał nie trzy, ale nieskończoną liczbę życzeń.

– W porządku, to kiedy dostaniesz prawdziwe pieniądze?

– Rhonda twierdzi, że nasze marzenia spełnią się, pod warunkiem że naprawdę w nie uwierzymy, w przeciwnym razie nie urzeczywistnią się.

– Bardzo wygodnie – skwitowała mama.

– Uważa także, że czas to iluzja.

– Założę się, że tak jest.

Cisza na linii.

– Nie wierzysz w to, prawda? – zapytała.

– Nie, nie do końca, ale wielu ludzi przysięga, że tak jest. Może to wcale nie jest takie złe, aby myśleć pozytywnie, zamiast ciągłego wyobrażania sobie najgorszych scenariuszy? Kto wie, może napiszę bestseller, zarobię krocie i zamieszkam na plaży w Los Angeles? Przyjechałabyś mnie odwiedzić, prawda?

– Czy tam przypadkiem nie ma trzęsień ziemi?

– Nie wiem.

– Może przynajmniej kiedy już całkiem przewróci ci się w głowie, zaczniesz o nią dbać… Mogłabyś to uczcić, fundując sobie leczenie kanałowe. Albo aparat na zęby.

Nie wiedziałam, co jest lepsze: cynizm mojej mamy czy magiczne myślenie Sekretu. Ale nie miałam wątpliwości, które oznacza lepszą zabawę.

Wieczorem usnęłam, oglądając na YouTubie wywiad Oprah z Jimem Carreyem. Opowiadał, że kiedy był spłukany, wypisał sobie czek na dziesięć milionów dolarów. Włożył go do portfela, a kilka lat później zarobił dziesięć milionów dolarów za film Głupi i głupszy… Wiem, że to brzmi nieprawdopodobnie, ale oglądając filmik, pomyślałam sobie: Czemu nie? Czemu coś takiego nie miałoby się przytrafić i mnie? Każdemu z nas? To znaczy, co różni ludzi, którzy odnieśli sukces od całej reszty poza wiarą, że mogą więcej? Jak brzmi to słynne powiedzenie Henry’ego Forda? Coś w stylu „Jeśli uważasz, że coś potrafisz lub że czegoś nie potrafisz, na pewno masz rację”.

Pomyślałam, jak fajnie byłoby wyjść z długów, mieć sto tysięcy funtów na koncie, własne mieszkanie i poczucie bezpieczeństwa. Mogłabym polecieć dokądkolwiek, odwiedzić siostrę w Nowym Jorku, przyjaciółkę w Hiszpanii… Byłabym naprawdę uroczą bogatą babką. Udzielałabym się charytatywnie i mimo bajecznego majątku twardo stąpałabym po ziemi…

• • •

Kiedy chodziłam do szkoły, nauczyciel wychowania fizycznego jeździł starym, niebieskim sportowym modelem mercedesa, który bardzo mi się podobał. Zawsze chciałam taki mieć. W Sekrecie jest napisane, że jeśli marzysz o aucie, musisz się nim wybrać na jazdę próbną, to ci pomoże uwierzyć, że już do ciebie należy. Po nocy spędzonej na słuchaniu Jima Carreya byłam gotowa uwierzyć, że coś jest na rzeczy.

Znalazłam salon samochodowy w East Finchley, gdzie interesujący mnie model był w sprzedaży i poprosiłam Sarah, żeby mi towarzyszyła. Umówiłyśmy się na stacji metra.

– Mam wrażenie, że nie widziałam cię z tysiąc lat – przywitała się.

– Wiem, przepraszam, mam teraz napięty okres.

– Jak leci? Czujesz się nowsza i lepsza?

– Sama nie wiem. W styczniu najadłam się mnóstwo strachu, w lutym wylałam morze łez nad wyciągami z konta, ale jest dobrze. Zabiera mi to więcej czasu, niż zakładałam, choć na pewno się nie nudzę.

– Co w takim razie radzi ci Sekret?

– Że cokolwiek zapragniemy, możemy mieć, pod warunkiem że w to uwierzymy.

– Zgadzam się.

– Naprawdę? – byłam zachwycona.

Łaknęłam dowodu.

– Tak, uważam, że jeśli dobrze się nastawisz, wszystko zaplanujesz, będziesz ciężko pracować, to nie ma rzeczy niemożliwych.

– W książce nic się nie wspomina o planowaniu ani ciężkiej pracy, tylko o zdecydowaniu, czego się chce, uwierzeniu, że tak się stanie, a wówczas jak za sprawą magicznej różdżki wszechświat to ofiaruje.

– W takim razie nic nie trzeba robić?

– Raz pojawia się wzmianka o podjęciu „inspirowanego działania”, które jednak nie jest traktowane jako rzeczywista praca, tylko coś „radosnego”. Czyli nie. Dostajesz i tyle.

– Jeśli marzy mi się duży dom w Hampstead, to mam po prostu usiąść i go sobie wyobrazić?

– Nie tylko wyobrazić go sobie, masz uwierzyć, że jest już twój. Jeśli nie uwierzysz, nic z tego nie będzie.

– Jak mam uwierzyć, że dom, który nie jest mój, jest mój?

– Nie wiem, po prostu. Musisz mieć w sobie wiarę.

– I mam siedzieć w domu, czekając na wygraną na loterii, tak?

– No, tak.

– Nawet nie muszę kupować losu.

– Możesz radośnie zainspirować się i kupić los…

– Co, gdy nie wygram?

– To znaczy, że tak naprawdę nie uwierzyłaś, iż tak się stanie, dlatego nie wygrałaś.

– Bzdura!

Choć wiedziałam, że Sarah ma rację, przyjęłam pozycję obronną.

– Może mi się zamarzyć większy biust, tak? – ciągnęła. – Jak zatem wyjaśnić, że komuś dzieje się krzywda? Czy każdy mieszkaniec Syrii marzył o wybuchu wojny? A ludzie w obozach koncentracyjnych najwyraźniej nie dość pozytywnie myśleli?

– W książce pojawia się taka sugestia – przyznałam.

Dokładnie jest tam napisane: „Myśli o niedoskonałości są przyczyną wszystkich schorzeń rodzaju ludzkiego, w tym chorób, ubóstwa i braku szczęścia”.

– To okropne.

– Wiem.

Szłyśmy przez chwilę w milczeniu, gdy Sarah zadała mi identyczne pytanie jak mama:

– Tak naprawdę w to nie wierzysz, prawda?

– Nie, nie wierzę.

Bo nie wierzyłam. Nie do końca. Tylko odrobinę. Może. Och, sama już nie wiem.

Doszłyśmy do salonu, świątyni chromu i szkła, w stylu lat osiemdziesiątych XX wieku z czarnymi skórzanymi sofami.

Sprzedawca Gary oprowadził nas po sklepie, w którym stał szafirowy mercedes. Zapytałam, jaki ma przebieg, żeby udać zainteresowanie. Kiedy odpowiedział, nie wiedziałam, czy to dużo, czy mało, ale zapewnił, że:

– To niewiele w przypadku równie wiekowego auta.

Skinęłam głową, jakbym wiedziała, o czym mówi. Czułam się podle. Marnowałam jego czas. Mogłam się założyć, że zarabiał na prowizji.

– Obawiam się, że dziś jazda próbna nie jest możliwa, ale może chciałaby pani wsiąść i zobaczyć, jak się pani podoba? – zaproponował.

Razem z Sarah wsiadłyśmy do środka, usiłując zachować powagę. Czułam się jak piętnastolatka zamawiająca piwo w barze.

Drzwi były kojąco masywne, a tapicerka z jasnej skóry kojąco miękka.

– Ooch… jak fajnie – powiedziała Sarah, gładząc mahoniową deskę rozdzielczą.

Oparłam dłonie o kierownicę. Naprawdę fajne uczucie. Bardzo fajne.

Kręciłam kierownicą jak małe dziecko, ale szybko przestałam z obawy, że Gary mnie zobaczy.

– Czy wierzysz, że to twój samochód? – zapytała Sarah.

– To dziwne, ale tak. Dlaczego by nie?

Tak było. Siedząc w aucie, czułam, że jestem na swoim miejscu, że jestem jego kierowcą.

– Zatem powiedz mu, że go bierzesz – stwierdziła. – Wypisz mu jeden z tych czeków od wszechświata.

– Ha, ha – zaśmiałam się sarkastycznie, gdy wysiadałyśmy z auta.

Musiałam sprzedać Gary’emu jakieś gładkie kłamstwo.

– Zastanowię się – powiedziałam. – Jest wspaniały, ale w przyszłym tygodniu oglądam jeszcze jeden.

Czułam, że się czerwienię.

Razem z Sarah poszłyśmy do włoskiej knajpy na rogu. Obie zamówiłyśmy najtańsze danie w menu – spaghetti z sosem pomidorowym.

– Jestem spłukana – wyjaśniła.

– Ja też, ale nie wolno nam tak mówić. Jeśli będziesz powtarzać, że jesteś spłukana, będziesz do siebie przyciągać coraz więcej spłukania – wyjaśniłam.

Przewróciła oczami, ale nie zraziłam się.

– Im bardziej pozytywnie się nastawisz, tym więcej dobrych rzeczy ci się przydarzy, dlatego trzeba powtarzać pozytywne stwierdzenia: przyciągam pieniądze jak magnes.

– Przyciągam jedzenie jak magnes – zażartowała Sarah, wgryzając się w pieczywo czosnkowe. – Zjadam wszystko, co znajdzie się w zasięgu wzroku. Chciałabym być jedną z tych osób, które w stresie przestają jeść…

Zaczęła opowiadać, że w pracy ma teraz istny obłęd, szefowa robi jej problemy z urlopem.

– Powiedziała, że nie dostała mojego e-maila z prośbą o urlop w czerwcu, a sama już coś w tym czasie zarezerwowała, co oznacza, że mi nie podpisze wolnego.

– Może przeoczyła twoją wiadomość?

– Dostaję potwierdzenie, gdy moje wiadomości zostaną otwarte.

– Może ją przeczytała, a potem coś ją oderwało i zapomniała wpisać do kalendarza.

– Nie. To nie pierwszy raz… – i ciągnęła dalej wątek, ale się wyłączyłam.

W Sekrecie napisano, że nie wolno prowadzić negatywnych rozmów na żaden temat. Nie powinno się narzekać, bo wówczas na zasadzie prawa przyciągania przybędzie spraw do narzekania. Zamiast tego trzeba zastąpić negatywne myśli pozytywnymi. Trzeba żywić serdeczne odczucia wobec wszystkich i być wdzięcznym za wszystko, gdyż w ten sposób tworzy się wibracje przyciągające więcej dobrych rzeczy. Jeśli wciąż psioczymy na temat tego, co mamy, wysyłamy sygnał, że to nie dość i wciąż będziemy się czuć tak samo.

Gdy twoi znajomi zaczną narzekać, trzeba zmienić temat albo się z nimi rozstać. To był jednak problem. Przez lata wszystkie moje przyjaźnie bazowały właśnie na marudzeniu i piciu. Jednak nie mogłam dłużej pozwolić sobie na jęczenie. Po raz pierwszy wręcz nie chciałam się użalać. Uświadomiłam sobie, że zmarnowałam mnóstwo czasu na narzekanie, irytację i rozgoryczenie.

– Jadę do Camden, umówiłam się ze Steve’em i jego znajomymi, zabierasz się ze mną? – zapytała.

– Nie, dzięki, wracam do domu.

Wyglądała na urażoną. Zazwyczaj zgadzałam się i potem wracałam o czwartej nad ranem.

– Wszystko w porządku? – zaniepokoiła się.

– Jasne, wszystko gra.

Wróciłam do domu autobusem.

• • •

Przez kilka kolejnych dni wciąż wracałam do rozmowy z Sarah, rozkładając ją na czynniki pierwsze. Rzecz jasna, miała rację. To było głupie. Choć, może wcale nie… To znaczy, dobrze jest się pozytywnie nastawić do życia, prawda? Cuda natomiast zdarzają się cały czas, czyż nie? Poza tym, skoro tylu ludzi uwielbia Sekret, musi coś w nim być.

Postanowiłam dalej zgłębiać temat, dążąc do posiadania ciała supermodelki, ale na diecie obfitującej w węglowodany. Tylko frajerzy chodzą na siłownię i trzymają reżim, znawcy Sekretu nie zwracają sobie tym głowy. Według Rhondy: „Jedzenie nie może spowodować u ciebie przyrostu wagi, chyba że pomyślisz, iż tak właśnie jest”. Jeśli marzy ci się utrata kilogramów, sprawa jest prosta! Wcinaj marsy, ale miej szczupłe myśli.

Oto trzyetapowy plan utraty wagi autorstwa Rhondy:

Pytaj: Wyobraź sobie, jak będziesz wyglądać z wymarzoną wagą. Jeśli tyle ważyłaś w przeszłości, znajdź stare zdjęcie, aby na nie patrzeć; w innym przypadku patrz na zdjęcie osoby, która waży tyle, ile ci się marzy.

Uwierz: Uwierz, że taką masz wagę. Naklej na wadze kartkę z wymarzoną wagą, zakrywając prawdziwy odczyt.

Przyjmuj: Czuj się teraz dobrze ze swoją wagą. Rhonda radzi, aby oddawać się myślom doskonałym, a rezultatem będzie doskonała waga.

Wyciągnęłam zakurzoną wagę z szafki pod umywalką. Zdjęłam spodnie i buty (każdy szczegół ma znaczenie) i stanęłam na szarym plastikowym kwadracie. Po chwili wahania wskazówka zatrzymała się. Siedemdziesiąt kilogramów – jakieś trzy kilogramy więcej, niż gdy ważyłam się ostatnio. Właśnie dlatego z tym skończyłam… Ważenie było zbyt dołujące. Grube i brzydkie myśli zalały mój umysł, ale powstrzymałam je.

Pomyśl: nogi Elle Macpherson. Wyobraź sobie, że masz tyłeczek Kate Moss i płaski brzuch Heidi Klum…

Wróciłam do pokoju i znalazłam białe samoprzylepne etykiety, których używałam do opisania finansowych segregatorów, a teraz jedną zakleiłam plastikowe okienko wagi. Ile chciałabym ważyć? Kilka kilogramów mniej? Niebieskim markerem napisałam sześćdziesiąt jeden kilogramów.

Popatrzyłam na cyfry, które zapisałam i zaniepokoiłam się. Otworzyły się frontowe drzwi, wróciła Rachel i zawołała „cześć”. Schowałam wagę do szafki, żeby nie widziała, co zrobiłam.

– Jeśli jedząc, będziemy miały szczupłe myśli, nie przytyjemy – powiedziałam wieczorem nad talerzem risotto.

– Jak to działa? – zapytała.

– W Sekrecie jest napisane, że tyjemy, bo mamy tuczące myśli, nie ma to nic wspólnego z kaloriami, śmietaną czy parmezanem.

Dołożyłam sobie jeszcze więcej serowego risotto, ale Rachel uznała, że już się najadła. Miała staroświeckie podejście w kwestii utrzymania zgrabnej sylwetki – po prostu się nie przejadała. Nigdy by na tym nie zarobiła.

• • •

Spojrzałam na kobietę o idealnie białych zębach i kasztanowych włosach, które były proste i lśniące. Wiedziałam, że nigdy się z nią nie zaprzyjaźnię.

– Ta książka zmieniła moje życie – wyznała.

Siedziałam w kawiarni Bread and Bean i pracowałam (przeglądałam Facebooka), a książka leżała na stoliku.

– Rok temu, gdy zerwałam z jednym dupkiem, dała mi ją koleżanka. Spisałam skrupulatnie, czego pragnę u facetów. Potem o tym zapomniałam, aż do czasu przeprowadzki, gdy znalazłam kartkę w szufladzie. Mój obecny chłopak jest wypisz wymaluj jak z opisu, z jednym wyjątkiem – nie potrafi nurkować! Ale zawsze może się nauczyć.

Czemu każdy miał do opowiedzenia podobną historię?

– Masz kogoś? – ciągnęła, otwarcie lekceważąc wszelkie angielskie zasady o nierozmawianiu z nieznajomymi.

– Nie.

– Napisałaś dokładnie, jakiego chłopaka chcesz?

– Nie, ale przez ostatnie dwa dni robiłam miejsce w szafie i starałam się spać po jednej stronie łóżka.

W Sekrecie pada przykład kobiety, która, podobnie jak ja, była singielką. Choć wielokrotnie wyobrażała sobie, jak powinien wyglądać jej idealny partner, wciąż go nie spotykała. Pewnego dnia wróciła do domu i uzmysłowiła sobie – no, ba! – że wciąż jest samotna, bo parkuje na środku garażu. „Uświadomiwszy sobie, że jej działania zaprzeczały temu, czego pragnęła. Skoro jej samochód stał na środku garażu, to nie było już miejsca dla wozu jej partnera!”, zauważa Rhonda.

Nie tylko przestawiła samochód, ale zrobiła również miejsce w szafie na ubrania idealnego towarzysza życia i przestała spać na środku łóżka, aby się zmieścił. Potem spotkała faceta ze swoich snów i żyli razem długo i szczęśliwie…

Kobieta o lśniących włosach uśmiechnęła się.

– Nie robiłam nic takiego. Po prostu napisałam na kartce, jaki marzy mi się chłopak, dom, praca, dokąd chcę podróżować… Następnie zrobiłam tablicę marzeń ze zdjęciami tego, co chciałam przyciągnąć. Próbowałaś z tablicą?

– Nie.

– Musisz spróbować.

– Naprawdę uważasz, że to działa? – zapytałam.

– Wiem, że działa, jednak musisz w to wierzyć – odpowiedziała.

– Ale jak uwierzyć w coś, w co się nie wierzy?

– Udawaj, aż stanie się to prawdą.

• • •

W tamten weekend wzięłam się za tworzenie tablicy marzeń, czyli ogromnej tablicy z korka lub kartonu, na której naklejasz zdjęcia lub hasła obrazujące twoją wymarzoną przyszłość. Postanowiłam podejść do sprawy poważnie. Zdusić w sobie wątpliwości i włożyć w to serce. Koniec z cynizmem – inaczej zwanym rozsądkiem.

Kiedy zasiadłam z plikiem gazet i nożyczkami, szybko objawił się pierwszy problem. Nie wiedziałam, czego chcę od życia, poza mglistą wizją bycia szczuplejszą, bogatszą i odnoszącą sukcesy kobietą. Nigdy nie zastanawiałam się nad tym, czego chcę, gdyż a) jak niby miało by się to stać, oraz b) za kogo się uważasz?

„Większość ludzi nigdy nie pozwoliła sobie chcieć tego, czego chce naprawdę, nie potrafi bowiem zobaczyć, w jaki sposób ma się to ujawnić”, napisał cytowany w Sekrecie Jack Canfield, autor książki Balsam dla duszy dziecka. Rhonda mu odpowiada: „Jak się to stanie, jak wszechświat ci to przyniesie, nie jest twoją troską czy zadaniem. Pozwól, by wszechświat zrobił to dla ciebie…”.

Gdyby zatem zniknęły wszelkie przeszkody – inaczej zwane rzeczywistością – czego właściwie chciałam?

Postanowiłam zacząć od luksusowej willi.

John Assaraf „metafizyk, specjalista od marketingu i pisarz” zwierzył się, że wyciął zdjęcia ogromnej posiadłości z czasopisma i przyczepił do tablicy marzeń, a pięć lat później już w niej mieszkał – dokładnie w tym domu.

Od kiedy miałam okazję rok temu polecieć do Los Angeles na konwent zumby, marzyłam, aby tam zamieszkać. Z tą myślą wybrałam się na internetowe niby-zakupy. Nie mogłam się zdecydować: dzielnica Hollywood Hills czy przy plaży. Hiszpański bungalow czy ultranowoczesny szklany dom?

Kolejne dwadzieścia minut zajęło mi wybieranie płytek do łazienki w domu, którego nie miałam, w kraju, w którym nie mieszkałam. Turkusowe czy szmaragdowe? Fioletowe czy błękitne? Podobnie z poduchami na moją nieistniejąca jasną kanapę. Nie żartuję, stresowałam się. Jeśli źle wybiorę? Ile ma mnie to kosztować? Czy już byłam spłukana w wymarzonym życiu?

Podczas przeglądania setek zdjęć idealnych ludzi w idealnych domach naszło mnie dobrze znane poczucie, że nie jestem wystarczająco dobra. Nie byłam wystarczająco ładna, żeby mieszkać w LA! Z kim bym się tam przyjaźniła? W tym wielkim domu czułabym się samotna.

Znalazłam zdjęcie starego modelu mercedesa, w którym siedziałam za kierownicą, ale nie poczułam żadnej inspiracji. Samochód nie zmieni mojego życia.

Zaparzyłam sobie herbatę, zrobiłam grzankę z serem i uświadomiłam, że idealne, manekinopodobne, szczupłe dziewczyny z LA nie jedzą węglowodanów. Nawalałam nawet w wymarzonym życiu! Nie chciałam takiej przyszłości, która oznaczałaby koniec grzanek z serem.

Kiedy Rachel wróciła do domu, miałam za sobą pół butelki czerwonego wina i siedziałam przy kuchennym stole otoczona stosami papierów.

Usiadała obok mnie i podniosła zdjęcie domu w Hollywood Hills.

– Co to jest?

– Mój przyszły dom.

– Naprawdę? Wcale do ciebie nie pasuje.

– Dlaczego?

– Nie wiem, po prostu. Czemu chcesz mieszkać w Kalifornii? Nikogo tam nie znasz. Czemu nie możesz znaleźć szczęścia tutaj?

To było dobre pytania. Czemu zawsze uważałam, że będę szczęśliwsza gdzie indziej, będąc kimś innym?

Zawsze utożsamiałam szczęście ze stosami pieniędzy, eleganckich ubrań i z luksusową willą, ale może nie miałam racji? Może były inne sposoby na osiągnięcie szczęścia? Nie chciałam, żeby moje życie przypominało gigantyczną listę zakupów.

Jasna cholera, naprawdę się zmieniałam.

Postanowiłam zmienić podejście. Czas na nową wizję! Nowa ja nie będzie miała obsesji na punkcie wagi i pieniędzy – będzie szczęśliwa, wolna i zabawna! Przypięłam zdjęcia hinduskich świątyń i marokańskiej ceramiki (symbolizującej podróż do Maroka, a nie wystrój łazienki). Wybrałam jeszcze zdjęcie starego biurka obok wysokiego okna – przy nim przyszła ja będzie pisać cudowne, zabawne opowieści. Kolejne przedstawiało medytująca kobietę, jeszcze inne joginkę, a także szklankę zielonego soku (przyszła ja będzie pić zielone soki) i sałatkę z cukinii. Była też stojąca na głowie kobieta. Ostatni raz stałam na głowie w wieku ośmiu lat – ale podobało mi się to zdjęcie. Kobieta, mimo że w pozycji do góry nogami, wyglądała na szczęśliwą.

Obok mnie Rachel przypinała zdjęcia słonecznych pikników, domków na wsi i śmiejących się, biesiadujących ludzi. Jej tablica marzeń przypominała życie, które wiodła teraz, pełne prostych przyjemności, smacznych posiłków, fajnych przyjaciół. Bez designerskiej torebki na horyzoncie.

– Teraz kolej na faceta – postanowiła.

Przejrzałam plik weekendowych dodatków z działem „zakupy dla niego”. Powinno mnie to bawić, ale patrzyłam na uśmiechniętych, przystojnych facetów i wyobrażałam sobie, co pomyślą: „Możesz tylko pomarzyć, kotku, nigdy bym się z tobą nie umówił”.

Zaczęłam wycinać zdjęcie mężczyzny, który zaprojektował nowe londyńskie autobusy. Obok był wywiad. Mężczyzna wydawał się mądry, skromny i zabawny. Miał także urocze, kręcone włosy. Sprawdziłam go w Google i okazało się, że jest żonaty. Nie mogę do tablicy marzeń przykleić męża innej kobiety.

– Przesadzasz – uznała Rachel.

– Wiem, ale czuję, że to nie w porządku – zauważyłam.

– Czego zatem chciałabyś od faceta? – zapytała mnie.

– Nie wiem. Żeby był miły.

– Okej. Co jeszcze?

– Dobry, mądry, zabawny… i z błyskiem.

– Jaki? Z błyskiem?

– No wiesz, żeby miał błysk w oczach. Musi być też zrównoważony i spełniony, ale nie za bardzo. Żeby tylko nie okazał się palantem.

– Czemu jesteś taka przerażona?

Choć to było absurdalne, naprawdę byłam przerażona. Stresowało mnie samo myślenie o mężczyźnie, którego bym chciała, bo on by mnie nie zechciał – no bo niby dlaczego miałby chcieć? Byłby lepszy ode mnie i poczułabym się odtrącona, a to boli, i jaki w ogóle w tym sens? Lepiej nic nie chcieć.

Odrzucałam siebie nawet w wyobrażonym życiu.

Na tym właśnie polegał problem – skoro uważasz, że nie zasługujesz na dobre rzeczy, one się nie wydarzą.

Gemma zawsze wypominała mi ten jeden raz, kiedy mnie podrywano w pubie. Najprawdopodobniej spełniał każdy punkt z mojej listy marzeń – przynajmniej w kategoriach wygląd i praca – był wysoki, ciemnowłosy, niebieskooki, uśmiechnięty i był architektem. Co zrobiłam, kiedy mój przyszły mąż zaczął z nami rozmawiać i chciał mi postawić drinka? Powiedziałam: „Nie, dziękuję”.

Właśnie skończyłam dwunastogodzinny dzień pracy, wyglądałam upiornie – przetłuszczone włosy, zero makijażu, szarobury biurowy kostium – i nie wierzyłam, że taki facet jak on mógłby się naprawdę zainteresować taką mną.

– Jest wstawiony i próbuje z każdym – skwitowałam.

– Nieprawda, ty kretynko – zaprzeczyła Gemma.

Byłam kretynką i wciąż nią pozostałam.

Rhonda mówi: „Kiedy się czujesz źle ze sobą, blokujesz całą miłość i wszystko dobre, co wszechświat ma dla ciebie”.

Blokowałam mnóstwo rzeczy przez bardzo długi czas. To wydawało się bezpieczniejszą opcją. Lepiej nie marzyć, niż marzyć i przeżyć rozczarowanie. Musiałam z tym skończyć.

Wpisałam w Google hasło: „Uśmiechnięty przystojniak z brodą” i przez dwadzieścia minut oglądałam w sieci fotki brodaczy. Potem przypomniał mi się e-mail, który dostałam kilka miesięcy wcześniej od Sarah, w temacie którego napisała: MĘŻCZYZNA, KTÓREGO POŚLUBISZ. W treści znalazłam link do wywiadu z wokalistą zespołu Snow Patrol. Opowiadał, że w obecności kobiet okazuje się totalną ofermą i za dużo pije. Mieszkał w LA. Byliśmy praktycznie bratnimi duszami. Wydrukowałam sobie jego zdjęcie i przypięłam do tablicy. Mimo poczucia absurdu miałam wrażenie, że potwornie się obnażam – przykleić sobie zdjęcie faceta i mówić, że mogłabym go w realu polubić.

Po kolacji ustawiłam tablicę marzeń na podłodze przy moim biurku. Leżąc w łóżku, patrzyłam na nią. Moje wymarzone życie. Wyglądało całkiem fajnie. Kiedy tak patrzyłam przez kolejne kilka dni, zaczęłam wierzyć, że wszystko jest możliwie.

Może właśnie na tym polega prawdziwy sekret książki; pozwala nam na snucie marzeń o przyszłości na wzór pięcioletnich dzieci, które bez cienia skrępowania oświadczają, że będą astronautą, primabaleriną czy kierowcą karetki. Powstrzymuje nas przed szukaniem wymówek i chowaniem się za tak zwaną „rzeczywistością”, czyli życiem, jakie wiedziemy powaleni ciosami pierwszych nastoletnich rozczarowań.

Wielkie marzenia były naprawdę przerażające, bo łączyły się z otwarciem na rozczarowanie, gdyby się nie spełniły. Ale uzmysłowienie sobie, czego tak właściwie chcę, było dobre. Sądziłam, że pragnę samochodu i wielkiego domu, ale w rzeczywistości łaknęłam spokoju, przyjaciół i podróży. Choć, bądźmy szczerzy, marzyłam też o garnkach z pieniędzmi. Do tablicy przypięłam czek na sto tysięcy funtów. Im więcej na niego patrzyłam, tym mniej niedorzecznie wyglądało moje wymarzone życie (nawet czek).

W Sekrecie jest napisane, że nie do nas należy martwienie się, jak to wszystko się ułoży, choć pomijanie znaczenia „pracy” w książce wciąż budziło we mnie dyskomfort. Nie wierzyłam w magiczne dżiny z butelki; ale wierzyłam, że połączenie dostatecznej dozy pozytywnego myślenia i ciężkiej pracy dać zamierzony efekt.

Sportowcy wierzą w sukces i wyobrażają sobie chwilę, w której przekraczają linię mety, ale trenują codziennie, aby zrealizować marzenia. Pamiętam film dokumentalny o Usainie Bolcie. Mógł sobie żartować, że bijący rekordy sprint to dla niego zwykła przebieżka, ale na filmie zobaczyłam, że trenował tak intensywnie, iż zdarzało mu się wymiotować.

Czy to było „inspirujące działanie” i prawo przyciągania? Czy raczej staromodna ciężka praca?

Potem stało się coś dziwnego: cztery dni po tym, jak zrobiłam tablicę marzeń, dostałam e-maila od redaktora z propozycją napisania artykułu o cudownych właściwościach jarmużu. Przez tydzień miałam jeść i pić tylko i wyłącznie jarmuż, a potem zdać relację – prawdopodobnie z toalety.

Kilka dni po przyklejeniu do tablicy marzeń zdjęcia zielonego soku płacono mi za picie zielonych soków! Ciągle pisałam o zdrowych rzeczach i artykuł o jarmużu nie wykraczał zbytnio poza moje normalne zainteresowania… ale… Dwa dni później ten sam redaktor zapytał, czy nie napisałabym jeszcze o zajęciach jogi, podczas których robi się zwis głową w dół… Wszechświecie, czy to znak? Może magia naprawdę działa? Jeśli teraz ktoś mi przyśle czek na sto tysięcy… Uwierzę na mur-beton.

4.

Terapia odrzucenia
Jasona Comely’ego

•

Każdy przynajmniej raz dziennie, codziennie,
musi zostać odrzucony przez drugiego człowieka.

Miałam osiem lat, samotnie snułam się po placu zabaw. Nie pamiętam, gdzie była moja najlepsza przyjaciółka ani inne koleżanki – tamtego dnia byłam sama.

Godzinna przerwa na lunch ciągnęła się niczym niedzielne popołudnie.

Rano padało, szary beton był mokry. Ciężkie chmury wisiały tuż nad głową, zapowiadało się na kolejną ulewę. Świat wydawał się ohydny.

To tu, to tam widać było grupki dziewczyn. Jedne, w granatowych plisowanych spódniczkach wetkniętych za majtki, zwisały głową w dół na drabinkach. Inne, na bananowożółtych kwadratach, grały w klasy. Niektóre skakały, wyliczając: ene, due, rike, fake…

Rozejrzałam się po dziedzińcu w poszukiwaniu towarzyszki zabaw, innej trzymającej się na uboczu dziewczynki. Ale na próżno. Zauważyłam za to dwie koleżanki z klasy, które siedziały na ławce i rozmawiały. Zarzuciły nogę na nogę, naśladując własne matki. Jedna chrupała chipsy, a druga trzymała niewielkie opakowanie rodzynek. Pozazdrościłam im przekąsek. Dostawałam tylko owoce, a dzisiejszy banan był zbyt dojrzały. Znałyśmy się trochę, ale nigdy wcześniej razem się nie bawiłyśmy. Podeszłam do nich i zawahałam się.

– Tak? – zapytała dziewczynka z chipsami, miała na imię Lucy T.

W naszej klasie aż cztery dziewczynki nazywały się Lucy: Lucy S., Lucy W., Lucy J. i Lucy T; Lucy T. była bystra, a ponieważ jej starsza siostra także chodziła do szkoły, cieszyła się wysokim statusem. Miała kręcone mysie włosy tak gęste, że spinała gumką nieujarzmione loki tylko raz, nie więcej. Obok niej siedziała Lucy J., która miała jedwabiste, brązowe włosy i cichy głosik. Też miała starsze siostry, poza tym z wakacji przywoziła zagraniczne przybory papiernicze, z Włoch lub Francji. Zapewniało jej to mocną pozycję. Kontynentalne notesy ze stronami w maleńką kratkę stanowiły szczyt klasowego szyku.

– Mogę się z wami pobawić? – wyrzuciłam z siebie.

Zmartwiłam się, jak tylko skończyłam mówić, bo zabrzmiałam dziecinnie i desperacko. Miałam prawie dziewięć lat, byłam za duża na „bawienie się”. Czemu nie zapytałam: czy mogę się do was przysiąść? Albo: czy mogę do was dołączyć? Moja pomyłka ciężko zawisła w powietrzu. Dziewczynki popatrzyły na siebie.

– Zastanowimy się – odpowiedziała Lucy od rodzynek.

– Czy możesz cofnąć się kilka kroków, kiedy będziemy o tym rozmawiać? – zapytała Lucy od chipsów.

Cofnęłam się i udawałam, że podziwiam gigantyczny dąb. W zeszłym roku zerwaliśmy z niego liście, które potem odrysowaliśmy w klasie, aby na końcu ususzyć je między kartkami książek. Rysowaliśmy żołędzie, dotykaliśmy korę. Bardzo bym chciała bawić się z drzewem.

– Możesz teraz podejść! – zawołała Lucy od rodzynek.

Wróciłam do nich.

– Dziś nie możesz się z nami bawić – poinformowała mnie Lucy od chipsów.

Jasno i dobitnie.

– Ale może jutro – dodała Lucy od rodzynek z nieśmiałym uśmiechem, sugerującym, że nie czuła się dobrze z takim zakończeniem sprawy.

– Okej, dzięki – powiedziałam.

Nie jestem pewna, dlaczego im podziękowałam. Pewnie za czas, który poświęciły na rozpatrzenie mojej prośby.

Kiedy odchodziłam od ławki, spojrzałam na swoje szare buty marki Clarks, poczułam narastające pieczenie policzków i swędzenie oczu. Nie płacz, nie płacz, nie płacz. Ale rozpłakałam się. Poszłam do łazienki, zamknęłam za sobą drzwi i ryczałam aż do dzwonka.

To moje pierwsze wspomnienie z bycia odrzuconą, i choć nie myślałam o tym dniu od tamtej pory, najprawdopodobniej przez większość życia unikałam sytuacji, w których prosisz kogoś, żeby się z tobą pobawił, bo w odpowiedzi możesz usłyszeć: nie. Trzyliterowe słówko, które sprawiało, że znów stawałam się ośmioletnią dziewczynką.

• • •

– Oszalałaś? Brzmi autodestrukcyjne – zauważyła Sarah, kiedy zadzwoniłam, aby przedstawić jej plan działania.

– Ci, którzy tak zrobili, twierdzą, że ich życie się zmieniło, poza tym muszę stanąć mocno na ziemi po tym całym Sekrecie.

– To wcale nie oznacza twardego stąpania po ziemi, tylko wbijanie w stopy gwoździ – powiedziała Sarah.

Moją kwietniową misją była ekstremalna forma samopomocy zwana terapią przez odrzucenie. Lekko nagięłam zasady, bo nie był to poradnik, ale rodzaj gry.

Cel był prosty: musiałam raz dziennie zostać odrzucona przez drugiego człowieka. Nie chodziło o staranie się czy usiłowanie bycia odrzuconą, ale autentyczne odrzucenie. Kiedy przed kilku laty po raz pierwszy usłyszałam o tej masochistycznej formie rozwoju osobistego, uznałam ją za czysty obłęd. Kto by chciał sobie coś takiego zafundować? Życie jest dostatecznie ciężkie! Ale pomysł utkwił z tyłu mojej głowy i nurtował mnie, a po ostatnim miesiącu czeków na niby i fantazjowania na jawie potrzebowałam kubła zimnej rzeczywistości na głowę. Ostatnie doświadczenia nauczyły mnie przynajmniej jednego: im mniej chcę coś zrobić, tym bardziej prawdopodobne jest, że tego potrzebuję.

– Nie rozumiem jednak, w jaki sposób codzienne odrzucenie może ci pomóc – nie dowierzała Sarah.

– Każdy z nas żyje w nieustannym lęku przed odrzuceniem. Odpuszczamy sobie połowę rzeczy, które nam się marzą, bo boimy się, że usłyszymy: „nie”. Dzięki temu jednak uczysz się, że choć odrzucenie jest potworne, nie zabije cię. Ludzie, którzy w to grali, twierdzą, że znacznie trudniej jest zostać odrzuconym, niż nam się wydaje, częściej słyszymy „tak”, gdy spodziewamy się usłyszeć „nie”.

Doświadczył tego kanadyjski informatyk Jason Comely, który opracował grę, po tym, jak zostawiła go żona. Całymi dniami i nocami siedział samotnie w swoim małym mieszkaniu, coraz bardziej izolując się od świata. Uświadomił sobie, że blokuje go – i zawsze blokował – lęk przed odepchnięciem przez innych, dlatego rzucił sobie wyzwanie, aby raz dziennie przeżyć odrzucenie.

Jason postawił na głowie życiowe zasady. Uczynił z odrzucenia, którego każdy się obawia, rzecz pożądaną.

Nie był świadomy, że sięgnął po narzędzie znane w psychoterapii i zwane ekspozycją lub zanurzeniem. Polega na stopniowym zmuszaniu się do konfrontacji z lękami, aż w końcu człowiek się znieczula. Jest pomocne w leczeniu fobii, na przykład lęku wysokości lub strachu przed wężami.

Jason szukał odrzucenia. Zaczął od przepychania się w kolejkach w supermarkecie, wysyłał nieznajomym zaproszenia na Facebooku, domagał się upustów w sklepach. Wziął nawet udział w kanadyjskiej edycji Dragons’ Den, jak zostać milionerem.

Ludzie częściej niż „nie”, mówili „tak”, co otwierało przed nim nowe możliwości i szczęście mu sprzyjało bardziej niż dotychczas. Poza udziałem w teleturnieju, gdzie został, delikatnie mówiąc, wyśmiany.

– Zamierzasz wystąpić w Dragon’s Den? – zapytała Sarah.

– Na miłość boską, nie! – zirytowałam się.

– Tylko żartowałam. Nie stresuj się.

– Nie mogę. Wszystko jest bardzo dołujące. Jestem zmęczona. Zwoje mózgowe mi się przepaliły.

– Czemu nie zrobisz sobie przerwy? Wpadnij do mnie na weekend, wyskoczymy na drinka, upijemy się i całą niedzielę przeleżymy za kanapie, pławiąc się w samonienawiści.

– Brzmi świetnie, ale muszę się zorganizować, opracować listę scenariuszy odrzucenia.

– Nie możesz sobie zrobić dwóch dni wolnego? Prawie się nie widujemy, a naprawdę dużo zrobiłaś.

– Nieprawda.

– Prawda, i to jest niesamowite, ale chyba te wszystkie konfrontacje i zmiany nie są dla ciebie dobre. Kilka dni temu brałaś auto na jazdę próbną, a teraz to… Jakbyś co miesiąc zmieniała diety. W tym miesiącu Atkins, w kolejnym wegańska… Jasna cholera! Przepraszam. Muszę lecieć…

Rozłączyła się. Widocznie wróciła jej szefowa. Wyobraziłam siebie Sarah, gdzieś tam w normalnym świecie ludzi pracujących, z e-mailami, kolegami z biura…

Usiadłam przy biurku w moim pokoju i poczułam się bardzo samotna, spojrzałam przez okno na chmury. U sąsiadów trwał remont i odgłos wiercenia doprowadzał mnie do szału. Miałam ochotę na drinka. Zerknęłam na telefon, dopiero co minęło południe.

Nie miałam ochoty na terapię przez odrzucenie. Ani trochę.

Nie wiedziałam, co zrobić. To znaczy, w sensie praktycznym. Czy powinnam wyjść na ulicę i prosić ludzi, aby dali mi dychę? Albo domagać się darmowego drinka w pubie? Chciałam wykorzystać pomysłowość Sarah, ale moja misja w porównaniu do stresów jej prawdziwego życia wydała się żałośnie śmieszna, dlatego wrzuciłam pytanie na Facebooka. Jak zostać odrzuconą?

Dostałam mnóstwo odpowiedzi:

Zapytaj w hotelu Claridge’s, czy możesz uciąć sobie drzemkę w którymś z ich wolnych pokoi, oczywiście za darmo.

Zadzwoń do Buckingham Palace z prośbą o zaproszenie na garden party z królową.

Idź na przesłuchanie do X Factora lub do roli w spektaklu na West Endzie.

W salonie Chanel zapytaj, czy ich torebki to podróby.

Zgłoś chęć współpracy w agencji modelek.

Poproś Kate Moss o udzielenie wywiadu.

Uznałam, że wcale nie jest za wcześnie na drinka.

• • •

Trzy dni później, po weekendzie, który spędziłam na rauszu i w łóżku, udzieliłam sobie solidnej reprymendy i opracowałam listę szesnastu scenariuszy odrzucenia, które miałam wprowadzić w życie przed upływem miesiąca.

1. Poprosić o zniżkę w sklepie.

2. Poprosić o darmową kawę.

3. Poprosić o darmowy posiłek.

4. Przez cały dzień uśmiechać się do każdej napotkanej osoby.

5. Powiedzieć „dzień dobry” pięciu nieznajomym spotkanym na ulicy.

6. Zaprosić nieznajomego faceta na randkę.

7. Zapytać nieznajomą osobę o numer telefonu.

8. Poprosić ludzi w kolejce, aby mnie przepuścili.

9. Zapytać nieznajomą osobę, czy mogę się dosiąść do stolika w barze/restauracji/kawiarni.

10. Poprosić o zmniejszenie oprocentowania karty kredytowej/opłat za prowadzenie konta.

11. Skontaktować się z trzema nowymi czasopismami w sprawie podjęcia z nimi współpracy.

12. Poprosić w banku, żeby za nic dali mi sto funtów.

13. Zaprosić kogoś, kogo podziwiam, na kawę.

14. Wysłać nieznajomej osobie zaproszenie na Facebooku.

15. Poprosić o darmowy pokój w Claridge’s.

16. Poprosić o darmową torebkę w salonie Chanel.

Jason radzi zaczynać od drobiazgów, na przykład prośby o darmową kawę. Moja ulubiona kawiarnia w Tufnell Park należała do tych tolerancyjnych lokali, które pozwalają freelancerom przesiadywać długie godziny nad laptopem, choć zamawiało się tylko jedną czy dwie kawy. Trzeciego kwietnia pracowałam (pisałam artykuł na temat zależności między miejscem zamieszkania a kręceniem się włosów… Od wody w kranie do emitowanych w okolicy oparów i dymów, które wpływają na wygląd…), a potem podeszłam do kasy, aby zapłacić.

– Dużo udało się dziś zrobić? – zapytał właściciel.

– Całkiem sporo – skłamałam.

– Chcesz zapłacić?

– Nie do końca – odpowiedziałam, uśmiechając się. – Czy mogę dziś liczyć na darmową kawę?

Roześmiał się.

Zawtórowałam.

– Nie, pytam szczerze, czy mogę dziś liczyć na darmową kawę?

Wciąż się śmiał, ale chyba już nie uważał, że jestem zabawna.

Poczułam się podle, ale nalegałam:

– Czyli nie mogę liczyć na darmową kawę?

Posłał mi smutny i zmęczony uśmiech. Potarł łysinę na głowie. Nie rozumiał, w co gram, ale miał wyraźną ochotę, abym skończyła.

– Wolałbym, żebyś zapłaciła. Dziś jest mały ruch… – powiedział, rozglądając się po kawiarni.

Obydwoje smutnym spojrzeniem obrzuciliśmy świecący pustkami lokal. Trzech klientów pochylało się nad ekranami laptopów i pustymi kubkami po kawie. Jedna kobieta w długim, fioletowym swetrze tuliła się do kaloryfera. Nie miała laptopa, tylko starą gazetę, a na jej stoliku stała szklanka z darmową wodą z kranu. Wyglądało, jakby spędziła tu cały dzień, nie wydawszy ani grosza. Młoda dziewczyna w martensach, z pomarańczowymi włosami czytała Wołanie o prawa kobiety Mary Wollstonecraft i zawzięcie notowała coś w zeszycie formatu A4. Był jeszcze na oko dwudziestokilkulatek, którego już tam widziałam – czarny T-shirt, czarne dżinsy i gigantyczne słuchawki na uszach. Strzelał do ludzi na ekranie komputera.

Właściciel był zbyt miły. Nie sposób tu zarobić.

– Czemu jest dziś tak spokojnie? Czy to przez deszcz? – zapytałam.

– Nie wiem. Może. W okolicy otworzyli mnóstwo nowych miejsc, może wybrali Costę naprzeciwko.

– Ludzie są głupi, tu jest o wiele fajniej.

– Dzięki. Ale trudno z nimi konkurować. Kiedy w okolicy otwiera się Costa, czynsz automatycznie winduje w górę. Wkrótce będzie tylko Costa. Costa i Starbucks.

Staliśmy przez chwilę w milczeniu, wyobrażając sobie apokalipsę małych kawiarenek.

– Ile jestem dłużna?

– Funt sześćdziesiąt.

Wręczyłam mu dwa i pół funta z podłym samopoczuciem, bo chciałam go pozbawić uczciwego zarobku. Obraziłam go. Uwaga dla mnie: nie stosować terapii przez odrzucenie w niesieciówkach.

W imię sprawiedliwości poszłam do położonej na przeciwko kawiarni Costa i poprosiłam o darmową kawę.

– Często kupuję u was kawę i zastanawiałam się, czy macie karty klienta, aby zbierać naklejki, a potem dostać darmową kawę?

– Niestety, przykro mi – poinformowała mnie, nad wyraz uprzejmym tonem, stojąca za kontuarem nastolatka.

– Czy w takim razie mogłabym dostać darmową kawę? – zapytałam.

– Nie, nie może pani dostać darmowej kawy. Ale może pani kupić kawę – wyjaśniła, wciąż nad wyraz spokojnie.

Jakby codziennie zadawano jej to pytanie.

– W takim razie dziękuję! – odpowiedziałam z uśmiechem.

Jak szalona wyparowałam na ulicę. A masz, ty Wielka Korporacjo! Walczę w imię człowieka! A może dla człowieka?! Nigdy nie potrafiłam ogarnąć przyimków… Ale wyraziłam się jasno. Chyba.

Po tym wszystkim za bardzo się wstydziłam i nie wróciłam do małej kawiarenki. Przez resztę miesiąca pracowałam u konkurencji, w Costa.

Następnego dnia poszłam do punktu telefonii komórkowej.

Zgubiłam ładowarkę, potrzebowałam nowej. Wzięłam ją z półki i podeszłam do kasy, przy której stał pryszczaty, na oko osiemnastolatek.

– Dzień dobry! – przywitałam się. – To będzie dla mnie – wręczyłam mu ładowarkę.

Zeskanował kod kreskowy.

– Nie wiem, co z nimi robię – ciągnęłam. – Przestałam liczyć, ile już kupiłam. Ciągle je gubię.

W milczeniu patrzył na kasę, ale oczami zdawał się mówić: „W ogóle mnie to nie obchodzi, czemu mi pani o tym opowiada?”.

– Niemniej jednak – nie zrażałam się – jestem waszym stałym klientem i czy w związku z tym mogłabym liczyć na zniżkę?

Tym razem podniósł znad kasy wzrok. Był zakłopotany. Tego się nie spodziewał. Przez chwilę się wahał, a potem rozejrzał się za drugim sprzedawcą, który akurat był zajęty.

– Yyyy… niestety nie jestem w stanie udzielić pani zniżki.

Uśmiechnęłam się szeroko.

– Na pewno? Naprawdę jestem wierną użytkowniczką waszej Sieci. Moje comiesięczne rachunki to istne szaleństwo…

Popatrzył na mnie, jakby nie tylko moje rachunki były szalone, ale ja też, i chyba zaraz będzie musiał poprosić kierownika.

– Eeee… przykro mi, ale nie.

– Nie może pan spuścić nawet o funta?

– Nie.

Był niespokojny. Jego ogromne, brązowe oczy przeskakiwały z kasy na kierownika. Wtedy przypomniałam sobie, że nie muszę go naciskać, przecież chodziło mi tylko o odmowę.

– Okej! Dzięki. Nie ma problemu! – powiedziałam z szerokim uśmiechem.

Najwyraźniej mu ulżyło. Podałam kartę, wklepałam PIN. Posłał mi nerwowy uśmiech. Wciąż się szczerzyłam jak wariatka.

Koniec.

Poczułam się podle, bo postawiłam chłopaka w kłopotliwej sytuacji. No właśnie, odrzucenie jest bolesne dla obydwu stron.

Z jednym odrzuceniem na koncie ruszyłam do pracy – w błogiej nieświadomości czekających na mnie doświadczeń. W drogerii Superdrug sprzedawano nową linię „odświeżonych” produktów do makijażu, które po raz pierwszy pojawiały się na półkach sklepowych w latach sześćdziesiątych. Poproszono mnie o porównanie staromodnych podkładów korygujących w sztyfcie i pudrów w kamieniu z dzisiejszymi nowoczesnymi serum i pudrami rozświetlającymi. W realizacji mojego zadania miała mi pomóc profesjonalna makijażystka.

Opowiedziałam jej o swoim projekcie.

– Jesteś naprawdę dzielna! – pochwaliła mnie.

– No wiesz – zmieszałam się, ale wewnątrz promieniałam.

– Nie, naprawdę myślę, że jesteś bardzo dzielna! Tash, czy słyszałaś, co ona robi? – i zaczęła streszczać asystentce fotografa moją misję poradnikową.

Opowiedziałam im wszystko ze szczegółami. Najlepsze momenty: komediowy skecz na scenie i przemawianie do publiczności. Najgorsze momenty: skok na spadochronie i studiowanie stanu konta. Łykały wszystko, a ja łykałam, że one łykały. Od samego początku czekałam, aż inni dostrzegą, jaka jestem cudowna, ale dotąd przyjaciele i rodzina okazywali mi tylko spektakularne rozczarowanie. Może trzeba obcych ludzi, aby docenili dogłębną i zachwycającą odwagę?

Wygłosiłam prawdziwy wykład o tym, jak ważne jest opuszczanie strefy komfortu, że w chwili, gdy zrobisz coś, cokolwiek, przerażającego czujesz się silniejsza i o tym, jak nie stresują mnie już drobiazgi…

– Pomyślcie tylko, ile można osiągnąć, gdyby człowiek nie bał się, że zostanie odrzucony! – entuzjazmowałam się, gdy opowiadałam o wyzwaniu na bieżący miesiąc.

Wtedy Tash powiedziała coś, co sprawiło, iż pożałowałam, że w ogóle otworzyłam swoją głupią gębę.

– Razem z przyjaciółką zapisałyśmy się na przesłuchanie do X Factora w przyszły weekend, musisz do nas dołączyć!

– Och, cóż… eeee…

– Potrafisz śpiewać? – zapytała Tash.

– Nie.

– Idealnie! Zostaniesz odrzucona! Przesłuchania odbywają się w sobotę, ale kolejka ustawia się już w piątek wieczorem, więc spotkajmy się o północy, zajmiemy sobie miejsce. Gdzie mieszkasz?

– Archway.

– Będę jechać z Peckham, ale możemy się umówić w połowie drogi – zaproponowała.

Co? Nie! Niczego ze mną nie planuj! Nie zamierzam tego robić!

Nie mogłam wziąć udziału w przesłuchaniach do X Factora – naraziłabym się na otwarte szyderstwo…

Ale ponieważ mój opór, aby tego nie robić, był wielki, byłam stuprocentowo przekonana, że nie mam wyjścia. Jakie miałam szanse na kolejną równie wspaniałą propozycję przeżycia brutalnego i publicznego odrzucenia w miesiącu, w którym zdecydowałam się na terapię przez odrzucenie?

– Czy to znaczy tak? – spytała Tash.

– Uhm…

– Nie słyszę…

– Zgoda.

Poszłam do łazienki i objęłam rękami głowę, bo moje zwyczajne życie przybrało zaskakujący obrót.

Tamtego wieczoru wypiłam półtorej butelki czerwonego wina, podczas gdy Rachel próbowała mnie uspokoić.

– Zostanę zapamiętana jako doszczętnie wyśmiana wariatka. Będę rudowłosą wersją duetu Jedward z szóstej edycji. Tylko że solo.

– Nie, na pewno nie. Bierze w tym udział tysiące tobie podobnych ludzi, pośpiewasz przez dwie minuty przed którymś z producentów na zapleczu.

– Jesteś pewna?

– Oczywiście. Nigdy nie wystąpisz przed kamerą. Wybierają tylko tych naprawdę dobrych lub totalnie beznadziejnych. Postaraj się wypaść umiarkowanie słabo, nie zakładaj tylko nic głupiego.

• • •

Dziesięć dni do akcji X Factor. Obudziłam się na kacu i wpisałam w Google: „Najgorsze przesłuchania do X Factora”. Wzięłam dwa proszki przeciwbólowe i przespałam cały dzień.

Jeszcze dziewięć dni – totalna panika. Co zaśpiewać? Manic Monday? Trochę staroć. Może Fast Car Tracey Chapman? Napisałam SMS-a do Tash, żeby odwołać, ale w końcu go nie wysłałam.

Jeszcze osiem dni – jedynym sposobem, aby przetrwać, jest udawanie, że nic się nie dzieje. Skupić się na innych odrzuceniach, zaczynając od małych rzeczy: uśmiechanie się do ludzi w metrze… Posłałam nieśmiały uśmiech parze w średnim wieku. Kobieta spiorunowała mnie wzrokiem, a potem spojrzała na męża:

– Znasz ją? – zapytała.

Jeszcze siedem dni – poszłam na spacer. Powiedziałam „dzień dobry” trzem osobom napotkanym po drodze na pocztę. Jeden starszy pan uśmiechnął się i odpowiedział na moje powitanie, to było miłe, ale dwie kobiety spojrzały na mnie jak na wariatkę. Poczułam się jak niespełna rozumu. Szczerze, co nam wszystkim dolega, że nie mówimy sobie dzień dobry? Dlaczego jesteśmy tacy podejrzliwi? Czy komuś stanie się krzywda? Badania pokazują, że gdy w miejscach publicznych zostaniemy potraktowani jak powietrze – nawet przez obcego człowieka – czujemy się wykluczeni, wykluczenie natomiast sprzyja depresji, nadciśnieniu i demencji. Zabijamy siebie nawzajem obojętnością. Gandhi mógł przekonywać: bądź zmianą, którą pragniesz ujrzeć w świecie, ale mówienie dzień dobry obcym ludziom w Archway jest niewdzięczną harówą.

Wróciłam do mentalnego przeglądu piosenek. Może Cranberries? Wokalistka nie ma zbyt wysokiego głosu.

Jeszcze sześć dni – odwiedziłam przyjaciółkę i jej osiemnastomiesięczną córeczkę, która wrzeszczała:

– Nie, nie, nie! – kiedy tylko przekroczyłam próg pokoju.

Może zaśpiewam Ironic Alanis Morisette.

Jeszcze pięć dni – poszłam na pocztę z zamiarem ominięcia kolejki, ale patrząc na staruszków czekających na wypłatę emerytur i matki usiłujące okiełznać dzieci, nie potrafiłam się zdobyć na ten krok.

Jeszcze cztery dni – cały dzień na granicy łez, bo uczyłam się na pamięć słów Someone Like You Adele. Wieczorem – okej, o szesnastej – poszłam kupić butelkę wina w Tesco. Kasjer poprosił o dokument, aby sprawdzić, czy jestem pełnoletnia. Już miałam mu podziękować za najmilszą rzecz, jaka przydarzyła mi się w tym tygodniu, gdy podniósł wzrok i stwierdził:

– Och, proszę się nie kłopotać, nie przyjrzałem się pani zbyt dokładnie.

Jeszcze trzy dni – nie zmrużyłam oka przez całą noc. Nie odnoszę wrażenia, że się rozwijam, raczej, że to jakiś chory żart. Przypominam sobie słowa Rachel. Miała rację, nie stanę przed kamerą. Będę jedną z miliarda. Wejdę i wyjdę. Kolejne durne doświadczenie z listy. Zadzwonił telefon. Sarah.

– Słyszę, że jesteś spięta – zauważyła.

– Biorę udział w przesłuchaniach do X Factora, to chyba oczywiste, że jestem spięta!

Jezu! Czemu nikt nie pojmuje, na co się poważam i jak to na mnie wpływa?

Wzięła głęboki oddech.

– Kochanie, nie musisz tego robić, jeśli nie chcesz.

Pieszczotliwy zwrot – który zawsze wywoływał u mnie uśmiech i poprawiał mi nastrój – sprawił, że przez sekundę niemal uległam, ale natychmiast wzięłam się w garść. Nie było czasu na relaks. Musiałam się skoncentrować.

– Na tym to polega, robię rzeczy, które wywołują we mnie dyskomfort, nie zamierzam wymiękać – stwierdziłam łamiącym się głosem.

– Wydawało mi się, że chciałaś przede wszystkim być szczęśliwsza, a nie wygląda, żeby cię to uszczęśliwiało.

– Nieprawda! – warknęłam, nim rzuciłam słuchawką.

Odśpiewałam przebój Adele, przemierzając pokój wzdłuż i wszerz.

• • •

Jeszcze dwa dni. Obudziłam się, a w głowie kołatała mi dobrze znajoma pyskówka.

Nie potrafię.

Musisz.

Nie chcę.

Bądź twarda. Nie bądź cholerną łajzą.

Zerknęłam na telefon, trzy nieodebrane połączenia od mamy. Pojechała na wesele do Irlandii, dlatego zdziwiłam się, że dzwoni. Zazwyczaj w czasie zagranicznych wyjazdów traktowała telefon niczym radioaktywny odpad – nie dotykała go, omijała wzrokiem z obawy przed rachunkiem na trzy tysiące funtów po powrocie.

– Umarł wujek – poinformowała mnie, kiedy do niej oddzwoniłam.

Ukochany brat mojej mamy wyszedł z wesela wcześniej, bo nie czuł się dobrze. Kilka godzin później dostał zawału i zmarł. Miał zaledwie pięćdziesiąt dziewięć lat.

Następnego dnia zamiast szykować się do wyprawy na Wembley, aby powalić Adele na obie łopatki, poleciałam do Irlandii na pogrzeb. Jeden telefon sprawił, że wszystkie głupie obawy przed głupim występem w głupim programie telewizyjnym wydały się, no cóż, głupie.

Kościół był wypełniony po brzegi, ludzie stali też na zewnątrz. Odprowadziliśmy trumnę na leżący kilka kilometrów dalej cmentarz, do którego prowadziła udeptana, gruntowa droga. Szliśmy w milczeniu, wokół niósł się tylko odgłos stawianych kroków.

Stypę zorganizowano w domu. Kuzynostwo zebrało się w kuchni, aby powspominać ojca i napełniać niekończący się ciąg kubków herbatą, a szklaneczek – whiskey.

Wuj Gerald był rolnikiem, ale przede wszystkim palił i pił herbatę. Zawsze siedział przy kuchennym stole z kubkiem w jednej, a papierosem w drugiej ręce i wyglądał przez okno, słuchając radia. W przerwach między niemym rozmyślaniem o niebieskich migdałach wygłaszał opinie o współczesnej muzyce. Na przykład: „Lady Gaga coraz bardziej przypomina Madonnę”. Mówił z mocnym irlandzkim akcentem, co budziło uśmiech słuchaczy, tym szerszy, im wzięło się pod uwagę więcej całokształtu: ubłocone kalosze, znoszone dżinsy, czterdziestoletni sweter itd.

Kuzyni wspominali dzień, gdy jeździł po polu traktorem i krzyczał:

– Nie, nie, nie!…

Nie wiedzieli, o co mu chodziło. Okazało się, że śpiewał piosenkę Amy Winehouse: They tried to make me go to rehab, I said: No, no, no… Miał również talent do kupowania samochodów z ukrytymi defektami. Jeden trąbił, gdy kierownica skręcała. Zaśmiewaliśmy się do łez, wyobrażając sobie, jak przeklina i złorzeczy na rondach, a klakson robi: tuut, tuut, tuut.

Wszyscy go uwielbiali. Nawet wiele lat po tym, jak jego dzieci wyprowadziły się z domu, ich przyjaciele wpadali do niego z wizytą.

Każdego wysłuchał, a na każdy problem reagował przechyleniem głowy i westchnieniem, które zdawało się mówić: „I co poradzisz?”. Skinieniem przywoływał rzeczywistość do porządku. Świat się zmieniał i szedł do przodu, a on uparcie pozostawał sobą.

Tamtego wieczoru w pubie rozmawiałam z jednym z dalszych kuzynów, który zbił majątek w Stanach Zjednoczonych.

– Tylko to się liczy: rodzina i przyjaciele, cała reszta nie ma znaczenia – stwierdził, patrząc na żałobników.

Przytaknęłam.

– Wciąż pisujesz do gazet? – zapytał.

– Tak, trochę, ale ostatnio mniej. – Opowiedziałam mu o projekcie. – Teraz właśnie miałam brać udział w przesłuchaniach do X Factora – powiedziałam. – W ramach terapii przez odrzucenie.

Popatrzył na mnie zaniepokojony.

– Czy twoje życie było aż tak beznadziejne, że się na to zdecydowałaś? – zapytał miękkim głosem.

Kiedy tylko skończył mówić, zawstydziłam się.

Oczywiście, że moje życie nie było beznadziejne – każdy by powiedział, że było dobre, więcej nawet, uprzywilejowane. Na pogrzebie wujka cały projekt wydał mi się durny.

Wuj praktycznie nie wychodził z kuchni, ale dzięki swej dobroci i cierpliwości udało mu się wpłynąć na setki ludzi. Słuchał każdego. Był tu i teraz. Czy dzięki temu nie zasłużył na miano guru bardziej niż autorzy poradników, które pochłaniałam? On, a nie Rhonda Byrne, powinien stanowić dla mnie wzór. Być dobrym człowiekiem. Dawać z siebie to, co najlepsze. Okazywać wdzięczność za to, co się ma.

Po powrocie do domu nie kontynuowałam terapii przez odrzucenie. Wręcz nie mogłam o niej myśleć. Miałam dość poradników, dość siebie.

Zadzwoniła Sarah, ale nie odebrałam. Nie miałam pojęcia, co powiedzieć jej czy komukolwiek innemu.

5.

Terapia przez odrzucenie – drugie podejście

•

Od tej pory poczucie komfortu
uważaj za wroga osobistego rozwoju.

Pod koniec kwietnia wróciłam do dawnego trybu życia. Znów całymi dniami pracowałam, spałam i oglądałam telewizję. Nie byłam odrzucana, nie powtarzałam na głos pozytywnych stwierdzeń i nie patrzyłam na tablicę marzeń. Po przebudzeniu nie zastanawiałam się, czy aby nie dziś powinnam poprosić o darmowy pokój w Claridges, zaprosić George’a Clooneya na randkę lub postarać się trafić na okładkę „Vogue’a”. Co za ulga!

– Koniec z poradnikami? – spytała Rachel. Z nadzieją w głosie.

– Nie wiem. Robię sobie przerwę. Zobaczymy – odpowiedziałam.

W drugim tygodniu maja z wolna wracałam na stare koleiny, gdy natknęłam się na kartkę wetkniętą między strony terminarza.

„Poczucie komfortu jest mocno przereklamowane, szczególnie w przypadku jednostek, które pragną się rozwijać… – przeczytałam. – Strefa komfortu bardziej przypomina klatkę, z której nie można się wydostać niż bezpieczne schronienie, w którym znajdujemy azyl. Od tej pory poczucie komfortu uważaj za wroga osobistego rozwoju…”.

Autorem słów, które wydrukowałam z Internetu na początku kwietnia, był Jason Comely. Rozejrzałam się po pokoju, w którym spędziłam ostatni weekend na oglądaniu durnych programów: brudne spodnie walały się po podłodze, a szklanki wody i kubki z do połowy wypitą kawą były dosłownie wszędzie… Bałagan w klatce.

Czytałam dalej. „Lęk przed odrzuceniem nie pozwala odkryć drzemiącego w nas potencjału… Przekształca go w żal i pustkę”.

Miał rację. Może wcielanie w życie poradnikowych rad było samolubne i niedorzeczne, ale czy odpuszczanie sobie i niechlujstwo były lepsze? Nie chciałam żyć w pustce i żalu. Chciałam wydobyć z siebie własny potencjał, czymkolwiek był.

Ostatnie słowa Jasona były zawołaniem bojowym: „Wybierz swojego mistrza. Poddaj się lękom i żyj w żalu aż do śmierci albo postaw na odrzucenie”.

Wybrałam odrzucenie. Znów.

• • •

– Przecież tego nie cierpiałaś, czemu po prostu nie przejdziesz do następnej książki? – zapytała Rachel przy śniadaniu.

– Ponieważ tego nie cierpiałam, a to oznacza, że jest dla mnie poważnym problemem, dlatego chcę się z nim uporać.

– Odrzucenie jest poważnym problemem dla każdego – zauważyła Rachel.

Miała rację. Nauczyłam się tego dzięki Nie bój się bać. Lęk przed odrzuceniem został wyryty w ludzkich mózgach, bo człowiek pierwotny do przeżycia potrzebował grupy. Odrzucenie oznaczało śmierć, i wciąż jest w ten sposób odbierane, choć to tylko dwie dziewczynki, które nie chcą się z tobą bawić lub szef nieodpowiadający na e-maila.

Teraz ten lęk nie ratował życia, tylko je niszczył. Nadszedł czas na zmianę.

• • •

W piątek dziewiątego maja umówiłam się na drinka z moją młodszą siostrą Helen i jej przyjacielem Jimem w pubie Queen’s Head w Islington. Wysłałam SMS-a do Sarah z pytaniem, czy do nas dołączy, ale odpisała, że ma popsuty bojler i czeka na fachowca. Na końcu wiadomości nie wstawiła żadnych buziaczków i odniosłam niemiłe wrażenie, że się na mnie gniewa, bo trzykrotnie nie odebrałam telefonu, gdy do mnie dzwoniła.

Jak dotąd, Helen trzymała się z daleka od mojego poradnikowego szaleństwa. Jest typem, którego rady ograniczają się do: „Po prostu weź się w garść”. Ale jak to zrobić, to już musisz sam wykombinować.

Z kolei Jim okazał niemały entuzjazm.

– Zapytaj ich, czy możesz zagrać na jednym z instrumentów – zasugerował, wskazując na muzyków brzdąkających w rogu jazzowe kawałki.

– Co ty? Nie zgodzą się – zaoponowałam.

– O to przecież chodzi – zauważył Jim.

– No tak, zapomniałam.

Kiedy przestali grać, podeszłam do kudłatego basisty.

– Cześć – przywitałam się.

– Cześć – odpowiedział, nawet na mnie nie spojrzawszy.

– Zastanawiałam się… Hm… Nigdy nie grałam na kontrabasie, a zawsze byłam ciekawa, jakie to uczucie. Wiem, że moja prośba jest nietypowa, ale czy mogłabym spróbować?

Już miałam dodać: „Nic nie szkodzi, jeśli nie chcesz, żeby obca osoba grała na twoim pięknym i prawdopodobnie szalenie drogim instrumencie…”.

Ale nim zdołałam otworzyć usta, wzruszył ramionami i powiedział:

– Jasne, jeśli masz ochotę.

Och! Tak po prostu! Podał mi jedwabiście gładki, drewniany instrument i oplotłam ciało wokół jego krzywizn. Kontrabas był ode mnie wyższy, ale lżejszy, niż zakładałam. Szarpnęłam napięte struny, a wibrujący dźwięk sprawił, że przeszedł mnie dreszcz.

– I jak? – zapytał Kontrabasista.

– Cudownie! – zachwyciłam się. – Czy jest ciężki w transporcie?

– Ciężki nie, raczej nieporęczny, ale można się przyzwyczaić. Choć w metrze zdarzają się rozmaite komplikacje.

– To naprawdę cudowne! – powtórzyłam, szarpiąc struny.

– Świetnie! – powiedział. Tym razem się uśmiechnął. – Grasz na czymś?

– Nie, przez rok chodziłam do szkoły muzycznej, ale mama przekonała mnie, abym sobie odpuściła, bo strasznie fałszowałam.

– Och!

– Nie jestem zbyt muzykalna. To znaczy, uwielbiam muzykę, ale nie potrafię grać. Podeszłam do ciebie tylko dlatego, że jestem w trakcie pewnego projektu.

Opowiedziałam mu o terapii przez odrzucenie. Szeroko otworzył oczy.

– Zostań muzykiem – skwitował. – Odrzucenie stanie się twoim chlebem powszednim…

I zaczął narzekać, jak trudno pracuje się w branży muzycznej, że lepiej by zrobił, gdyby zrealizował swoje drugie marzenie i sprzedawał kawę z furgonetki.

– Kupowałabym u ciebie kawę – zapewniłam.

– Naprawdę? – zapytał.

– No pewnie.

Rozpromienił się i wróciłam do stolika.

– Nie zostałaś odrzucona, prawda? – chciał się upewnić Jim.

– Nie, okazał się bardzo miły!

Miałam ochotę uczcić własną odwagę w przełamywaniu społecznych norm, ale Jim miał dla mnie kolejne wyzwanie.

– Teraz poproś barmankę, żeby ci pozwoliła samodzielnie nalać piwo – powiedział.

Spojrzałam na bar. Kobieta za kontuarem miała mocny makijaż i agresywnie wycięty dekolt, dlatego uznałam, że z całą pewnością mi odmówi. Nie chciałam dać jej satysfakcji z poczucia władzy, ale mimo wszystko wstałam…

Zespół znów zaczął grać, w pubie panował gwar, dlatego początkowo nie zostałam właściwie zrozumiana.

– Nigdy jeszcze sobie nie nalewałam piwa, a jestem ciekawa, jakie to uczucie… – zaczęłam gadkę.

– Chcesz piwa? – zapytała, marszcząc brwi.

Nie była Angielką, a bariera językowa wcale nie pomagała.

– Tak, ale chciałabym sobie sama nalać.

– Jakie piwo? Becks? Fosters?

– Piwo, ale… – teraz pokazałam rękami gest nalewania z kija.

Zmarszczyła brwi, jej gniewny makijaż nabrał ostrości.

Jeszcze raz powtórzyłam gest nalewania i wskazałam na kij za barem, a potem na siebie.

Wtedy wreszcie mnie zrozumiała, bo nim się obejrzałam, podniosła ciężką, drewnianą klapę przytwierdzoną do kontuaru i gestem kazała mi podejść. Kiedy podekscytowana zbliżyłam się do niej, zauważyłam, że barmani stoją na podwyższeniu – poprawiłam swoją pozycję w świecie! Barmanka z gniewnym makijażem ujęła moją rękę, którą oparła na kiju, i nagle lałam sobie piwo! Sama sobie lałam z kija! Jeju!

– Fajnie? – zapytała.

– Pewnie! Dzięki!

Uśmiechnęłyśmy się do siebie. Nie była już barmanką z gniewnym makijażem, ale zabawną i uroczą dziewczyną!

– Widzieliście? Pozwoliła mi nalać sobie piwa! – powiedziałam, siadając przy stoliku oszołomiona z podekscytowania.

Przybiłam piątkę z Jimem, który chwilę potem wskazał na grupę kobiet przy barze.

– Twoja nowa misja to dołączenie do nich – rzucił kolejne wyzwanie.

Tak zrobiłam. Podeszłam do trzech pochłoniętych rozmową kobiet i stanęłam przy ich stoliku, aż w końcu na mnie spojrzały. Obdarowałam je swoim najpiękniejszym uśmiechem i zapytałam:

– Moi znajomi przynudzają, czy mogłabym się na chwilę do was przysiąść?

– No, pewnie! Właśnie rozmawiamy o seksie po urodzeniu dziecka – poinformowała mnie kobieta o zachwycającym biuście.

Dwie z nich były świeżo upieczonymi mamami i właśnie po raz pierwszy od porodu wyszyły na miasto. Świętowały, pijąc prosecco, zamówiły też sticky toffee pudding.

Zjadłam deser z moimi nowymi koleżankami i wysłuchałam szczegółowego wykładu na temat poporodowych zmian w pochwie.

– Urocze babki! – powiedziałam Jimowi po powrocie do stolika. – Czy to nie głupie, że normalnie nie rozmawiamy z innymi? Czemu tak jest? Dlaczego zawsze trzymamy się swoich znajomych i ciągle gadamy o tym samym?

– Nie wiem – odpowiedział. – Nie wszyscy są równie pewni siebie co ty.

– Wcale nie jestem pewna siebie.

– Jesteś, i to w o wiele większym stopniu, niż ci się wydaje.

– Dlaczego tak uważasz?

– Nigdy nie zrobiłbym tego co ty.

– No jasne, bo masz ułożone życie: żona, dom, dzieci. Nie potrzebujesz tego. Jesteś szczęśliwy.

Popatrzył na mnie, wypił resztę piwa. Jego niebieskie oczy były przekrwione i szkliste, opadały mu ramiona.

– Budzę się każdego ranka i wiem dokładnie, co się wydarzy. Ty się budzisz i wszystko może się zdarzyć. Wykorzystaj to.

Helen wróciła z łazienki. Zebraliśmy rzeczy i wyszliśmy na zewnątrz. Był łagodny, ciepły wieczór. Zbliżało się lato. Z rozświetlonych wystaw drogich sklepów z ciuchami padała na chodnik lekka poświata. Pary, tuląc się i szepcąc, wracały do domu. Minęła nas wesoła i hałaśliwa grupa znajomych.

Wciąż nie zostałam odrzucona, więc gdy przechodziliśmy obok chłopaka parkującego motor, postanowiłam skorzystać z okazji.

– Nigdy jeszcze nie siedziałam na motorze… – zaczęłam. – Mogłabym na chwilę usiąść na twoim?

– Pewnie! – odpowiedział z uśmiechem.

Przerzuciłam nogę przez miękkie, skórzane siedzenie i usiadłam. Było mi zaskakująco wygodnie.

– Fajnie! – oceniłam.

Jeszcze raz się uśmiechnął.

– Mam go od wczoraj.

Zaczął opowiadać o rozmiarach silnika i biegach; uszczęśliwiony, że może mówić o swoim nowym cacku. Miał siedemnaście lat.

– Co twoja mama na to? – zapytałam.

– Kupiłem go za własne pieniądze, więc nic nie może powiedzieć – wyznał.

– Weźmiesz mnie na krótką przejażdżkę? – poprosiłam.

– Nie mam drugiego kasku.

– Czyli nie?

– Niestety, przykro mi.

Hurra! Odrzucenie zaliczone.

Czego się nauczyłam?

1. Terapia przez odrzucenie jest prosta, gdy jest się na rauszu.

2. Ludzie są wspaniali. Nasze lęki sprawiają, że uważamy inaczej. Wmawiałam sobie, że muzycy zadzierają nosa, a barmanka jest groźna. Myliłam się w obu przypadkach.

3. O wiele prościej i wygodniej jest nie wychodzić ze swojego kąta w pubie (i życiu), ale w sekundę po tym, jak poważysz się na niezbyt mądrą, ale zabawną rzecz, na przykład zagadasz do jazzmanów czy nalejesz sobie piwa z kija, robi się weselej – masz wtedy wrażenie, że życie bardziej przypomina ekscytującą grę niż test na wytrzymałość.

4. Wstyd nie zabija. Tak naprawdę szybko przechodzi.

5. Uwielbiam terapię przez odrzucenie.

• • •

Następnego dnia rano, gdy obudziłam się na kacu, dobiegły mnie głosy z ogródka sąsiadów. Mały, najprawdopodobniej czteroletni chłopiec rozmawiał ze swoim tatą.

– Tato!

– Tak?

– Tato!

– Słucham cię, Nate.

– Kocham cię – oznajmił dziecięcy głosik.

– Też cię kocham… – powiedział dorosły. – Chcesz się przytulić?

Propozycja rozeźliła brzdąca.

– Nie!

Odrzucenie… Czyha na każdym rogu.

Wróciłam do gry.

• • •

Poniedziałek, dwunasty maja, słońce świeci, a świat jest piękny. Wieczór w pubie zmienił moje podejście do terapii przez odrzucenie – oraz całego projektu. Cały czas myślałam o tym, co powiedział Jim. Po raz pierwszy nie czułam, że poniosłam porażkę, choć przecież nie miałam tego, co on i reszta moich znajomych. Nie miałam męża, domu ani oszczędności, ale byłam wolna i otwarta na przygodę. Zamierzałam to w pełni wykorzystać. Po raz pierwszy od lektury Nie bój się bać byłam dumna z tego, co robię. Nie byłam samolubna ani narcystyczna (okej, może odrobinę) – byłam dzielna i błyskotliwa!

Wyskoczyłam z łóżka i poszłam na spacer po Hampstead Heath ubrana w legginsy, w których spałam. Po drodze uśmiechałam się do każdego. Uśmiechałam się do psów i dzieci. Staruszków i drzew. Uśmiechnęłam się nawet do zarozumiałych, tyczkowatych lasek. Drzewa i tyczkowate laski nie odwzajemniały mojego uśmiechu, ale wszyscy pozostali jak najbardziej. Zdobywałam przyjaciół i wpływałam na ludzi!

W drodze powrotnej przechodziłam przez boisko do koszykówki, gdzie dwóch nastolatków w adidasach i bluzach z kapturem rzucało piłką do kosza. Pewnie powinni być w szkole, ale postanowiłam w to nie wnikać. Zapytałam jednak, czy mogę do nich dołączyć.

– No jasne – zgodził się jeden z nich.

Przez następne dziesięć minut szkolili mnie: jak trzymać piłkę, uginać kolana, mierzyć kąty. Nazywali się Steve i Leon.

Opowiedziałam im o terapii przez odrzucenie. Popatrzyli na mnie jak na starą wariatkę w legginsach, w których najprawdopodobniej spała, ale nie zrazili się.

– Spróbuj być facetem – powiedział Leon. – Codziennie ktoś cię odrzuca. Podchodzisz do dziewczyny, ale dostajesz kosza i musisz wrócić do kumpli, zrobić dziesięć kroków…

– Przejmujesz się tym? – zapytałam.

– Nie – mruknął w odpowiedzi ze wzrokiem utkwionym w ziemi.

Opowiedziałam, że jednym z moich zadań jest umówienie się na randkę.

– Żaden facet nigdy by cię nie odrzucił – powiedział Leon.

Promieniałam.

– Bo każdy facet się zgodzi, nawet jeśli laska nie jest w jego typie, bo czemu nie? Zawsze jest szansa na…

Cudownie!

Rozmawialiśmy dalej. Dzieliłam się technikami podrywu z dwójką szesnastolatków.

Kiedy już schodziłam z boiska, Leon krzyknął za mną:

– Co teraz zrobisz? Nie odrzuciliśmy cię.

– Pożyczycie mi dychę? – zapytałam.

– Niezła zagrywka – uśmiechnął się.

– Czy to znaczy, że nie?

– Tak, to znaczy, że nie.

• • •

– Ale jaki to wszystko ma związek z prawdziwym życiem? Przecież nie zostałaś odrzucona podczas rozmowy o wymarzoną pracę…

– Napisałam do kilku gazet – skłamałam.

Tak naprawdę do nikogo nie napisałam. Praktycznie nie pracowałam.

– I co?

– Nikt mi nie odpowiedział.

– Skontaktowałaś się z nimi ponownie?

Rozmawiałam przez telefon z Sheilą. Zadzwoniłam do niej, aby zrelacjonować moje śmiałe dokonania w nadziei na pochwałę. Przeliczyłam się.

– Naprawdę nie rozumiem, co to za wielkie halo zapytanie muzyka, czy możesz potrzymać instrument. Byłaś w pubie. I tak robisz podobne rzeczy – zauważyła.

– Nieprawda, kiedy niby tak zrobiłam?

– Chciałam tylko powiedzieć, że powinnaś skupić się na sprawach, które mają realny wpływ na twoje życie. Gdyby ci chłopcy odmówili i powiedzieli, że nie możesz z nim zagrać, to uznałabyś cały tydzień za zmarnowany?

– Nie, ale czułabym się zażenowana, a rzecz w tym, aby oswoić się z dyskomfortem, który bierze się z odrzucenia w drobiazgach, aby dzięki temu nabrać dostatecznej siły koniecznej w poważniejszych sprawach.

– Dokładnie to miałam na myśli. Kiedy przejdziesz do poważniejszych spraw? Jeden jedyny raz stawką było prawdziwe odrzucenie, gdy podrywałaś faceta w metrze, a to było kilka miesięcy temu.

Nabuzowana odłożyłam słuchawkę… Chrzanić ją! Niech sama spróbuje skoczyć na spadochronie lub zagrać w kosza z nastolatkami… Czemu nikt nie okazuje mi wsparcia? Czemu każdy tylko krytykuje? Potrzebuję nowych przyjaciół, nowej rodziny…

Piekliłam się, aby zagłuszyć myśl, że Sheila jak zwykle miała rację, niestety na próżno. Moja siostra przejrzała mnie na wskroś.

Jason uważa, że należy zacząć od drobiazgów, nim się przejdzie do „etapu odrzucenia o większym znaczeniu społecznym i głębszym ładunku emocjonalnym”, ale unikałam odrzucenia ze strony przyjaciół i płci przeciwnej oraz nie naraziłam się na żadne odrzucenie w sprawach zawodowych.

Jako wolny strzelec powinnam nieustannie bombardować pomysłami różne gazety, ale tego nie rozbiłam. Wśród moich znajomych po fachu wielu dokonało wspaniałych rzeczy, nie dlatego że byli ode mnie lepsi, ale pukali do każdych drzwi i robili wokół siebie szum. Sama tego unikałam, bo bałam się odrzucenia. Nie chciałam zostać odrzucona, bo odebrałabym to jako potwierdzenie własnych lęków – że beznadziejnie piszę, że doprawdy miałam szczęście, bo, jak dotąd, mi się udawało, że już nie dostanę żadnego zlecenia.

Na tym właśnie polega istota odrzucenia – dotyka nas głębiej, niż pozornie wygląda, bo potwierdza nasze najgorsze myśli na własny temat. Ale odrzucenie nie zawsze jest równoznaczne z tym, że nie jesteśmy nic warci. Dowodem są tuziny znanych anegdot: rękopis Harry’ego Pottera odrzuciło dwunastu wydawców. Praktycznie każda wytwórnia fonograficzna odrzuciła Beatlesów. Walt Disney został zwolniony z powodu braku wyobraźni, i lista ciągnie się dalej…

Dlatego wysłałam pomysły na artykuły do redakcji „Telegrapha”, „Grazii” oraz „Irish Independent”.

Pierwsza odpowiedź przyszła bez owijania w bawełnę: „To już było”. To odrzucenie w żaden sposób mnie nie wyzwoliło, poczułam się jak śmieć, ale potem dostałam jeszcze dwie wiadomości. Jedna również była odmowna, ale na końcu znalazła się uwaga: „Proszę o podesłanie innych pomysłów, cenię Pani artykuły i chętnie nawiązałabym współpracę”. Napisała, że ceni moje artykuły! Chętnie nawiązałaby współpracę! Wiedziała, kim jestem!

Trzeci e-mail był odpowiedzią na moją najśmielszą propozycję – pisania felietonu o drobiazgach, które nas uszczęśliwiają. „Proszę podesłać przykładowe teksty” – poprosił redaktor. Jeju! Mogłam zostać felietonistką! Najprawdziwszą, prasową felietonistką!

• • •

W ostatnim tygodniu terapii przez odrzucenie nadszedł mój wielki moment. Wóz albo przewóz, raz kozie śmierć.

Pracowałam, siedząc w kawiarnii na Soho, kiedy do środka wszedł prawdziwy przystojniak. Pisząc przystojniak, mam na myśli mój typ przystojnego faceta: niechlujny, zarośnięty, na oko inteligent.

Już go raz widziałam.

Już raz minęłam się z nim w tej samej kawiarni kilka miesięcy temu, gdy przyszłam tu po raz pierwszy, i, jak dotąd, jedyny raz. Wyglądał na bystrego i zdroworozsądkowego gościa, wyobrażałam sobie, że jest autorem poczytnej książki lub fenomenalnego scenariusza. Byłam wtedy tak oczarowana, że po powrocie do domu opowiedziałam o nim Rachel.

– Trzeba było go zagadnąć – powiedziała.

– No jasne! – odgryzłam się sarkastycznie.

Nigdy, nawet za milion lat bym tego nie zrobiła.

Teraz znów tu był. Grałam w terapię przez odrzucenie. To był znak.

Znak, iż popadnę w totalną i kompletną panikę, że ogarnie mnie całkowity paraliż.

Mimo że stawką w grze było odrzucenie i wiedziałam o tym, byłam także świadoma, że w przeciwnym razie sukces okazałby się spektakularny, ale siedziałam jak przykuta do krzesła.

Po pierwsze wyzwanie miało charakter praktyczny, czyli sam akt – podrywanie nieznajomego. Jak to rozegrać? Po prostu podejść i się przywitać? A potem co? Odpowie „cześć”, zapadnie krępująca cisza i wrócę na swoje miejsce?

W odróżnieniu ode mnie bohaterowie amerykańskich sitkomów do mistrzostwa opanowali podobne sytuacje.

Po drugie wyzwanie miało charakter emocjonalny, bo wiązało się z ryzykiem odrzucenia przez przedstawiciela płci przeciwnej, co miałoby na mnie druzgoczący wpływ. Mimo świadomości, że jego brak zainteresowania moją osobą nie odmieni mojego życia, odczuję to niczym cios, jeden z tych, które na całe tygodnie wrzucą mnie w spiralę samozwątpienia.

Dlatego siedziałam, mieszając kawę i patrząc na niego.

W pewnym momencie musiał poczuć moje spojrzenie, bo podniósł wzrok znad laptopa i uśmiechnął się. Spanikowałam i odwróciłam głowę. Facet w moim typie uśmiechnął się do mnie, a ja go zgasiłam. Byłam beznadziejna!

Pół godziny później znów się do mnie uśmiechnął, tym razem odpowiedziałam uśmiechem. Poczułam, jak płoną mi policzki. Niby taki drobiazg – uśmiech – a czułam, jakbym miała na sobie koszulkę z napisem: „Jestem samotną singielką, proszę, zainteresuj się mną! Podobam ci się? Założę się, że nie. Oczywiście, że nie…”.

Wróciłam do czytania wpisów na Facebooku.

Nagle nastąpiła katastrofa. Dosiadł się do niego znajomy. Kilka minut później znajomy odwrócił się i na mnie spojrzał. Co za upokorzenie! Musieli rozmawiać o wariatce, która całe popołudnie gapi się na obcych ludzi. Spuściłam wzrok na ekran laptopa.

Sprawdziłam godzinę. Było dziesięć po szóstej. Według Jasona Comely’ego w terapii przez odrzucenie musimy stosować zasadę trzech sekund, czyli opracowaną przez podrywaczy strategię, głoszącą, że od momentu zauważenia drugiej osoby mamy trzy sekundy, aby do niej podejść. Po dłuższym czasie nasz lęk rośnie. „Redukując czas, redukujesz lęk” – zauważył Jason. Nie zredukowałam czasu. Siedziałam w kawiarni od czterech i pół godziny – nie, nie przesadzam – cztery i pół godziny niańczyłam zimną kawę i zbierałam się na odwagę, aby zagadnąć faceta.

Byłam umówiona na służbowego drinka o szóstej trzydzieści. Chciałam napisać SMS-a do Sarah, ale poczułam się winna, że nie odbierałam ostatnio od niej telefonów, poza tym pewnie była jeszcze w pracy, dlatego wysłałam wiadomość do Rachel.

Ja: Jestem na Soho w kawiarni i przystojniak też tu jest, ale z kumplem. Totalny paraliż. Uśmiecha się, ja też. Ale nic z tego nie wynika. Ghrrr!

Rachel: Przypominam: terapia przez odrzucenie! Powiedz mu, że ma ładny uśmiech – gigaobciach, ale jeśli mu się podobasz, wcale tak nie pomyśli!!!

Ja: Ghrrrrrrrrrrrrrrrrrrr… Jestem do bani.

Rachel: Buzia w ciup i do dzieła.

Ja: Za bardzo się boję.

Rachel: Już pewnie nigdy więcej go nie spotkasz. Nawet jak wyjdziesz na idiotkę, co z tego? Masz za sobą publiczną przemowę, występ na scenie, pozowanie nago… Dasz radę.

Ale niestety nie dałam i dwadzieścia po szóstej wyszłam z kawiarni, kierując się na promocję nowego typu materaca. Słowo honoru, szłam na łóżkowy wernisaż.

Po drodze łajałam się w myślach. Ty tchórzu. Czemu nawet się nie przywitałaś? Nie powiedziałaś po prostu cześć? Zawaliłaś sprawę. Zawsze zawalasz.

Na progu eleganckiego sklepu z meblami mężczyzna z tacą zaproponował mi lampkę prosecco, podziękowałam i pełna nienawiści do siebie, z kieliszkiem w dłoni, stanęłam przy łóżku z baldachimem.

Czemu w kwestii facetów okazujesz się taką cholerną idiotką? Jaki masz problem? Czy umarłabyś, gdy ci nie odpowiedział?

Po sklepie krążyło jakieś dwadzieścia osób, elegancko ubrane dziennikarki i kilku facetów w garniturach, którzy, jak zakładałam, byli przedstawicielami producenta materaców.

– Jeśli go wcześniej spotkałaś, prawdopodobnie wpadniesz na niego jeszcze raz, nie przejmuj się – pocieszała mnie Liz, która organizowała imprezę i w związku z tym słuchała tylko jednym uchem.

Ale przecież wiedziałam, że w życiu wcale tak nie jest. Spotkanie tej samej osoby dwukrotnie w centrum Londynu należy do rzadkości. Dostałam drugą szansę, czyli więcej niż większość ludzi. Wybór należał do mnie. Albo zostaję z ciepłym prosecco i materacami – alkohol plus łóżko, czyli idealna metafora mojej strefy komfortu – albo stawię czoło lękowi przed odrzuceniem i wrócę do kawiarni.

– Przykro mi, ale muszę lecieć – pożegnałam się z Liz, wręczając jej kieliszek z resztką prosecco.

Ruszyłam do drzwi, nim zdążyłam zmienić zdanie. Na zewnątrz przeszłam na drugą stronę, lawirując między samochodami niczym bohaterka komedii romantycznej.

Czy właśnie to robię? Czy naprawdę to robię? Dobry Boże, naprawdę…

Doszłam do kawiarni i mnie zmroziło. Zobaczyłam go przez szybę, rozmawiał z przyjacielem.

Do dzieła, nie zatrzymuj się. No, dalej…

Otworzyłam drzwi i podeszłam do jego stolika bez żadnego pomysłu, co powiedzieć. Nim się obejrzałam, stałam tuż przy nim. Spojrzał na mnie. Jego przyjaciel także na mnie popatrzył. Znów mnie zmroziło.

– Cześć – przywitałam się, a raczej wymamrotałam. Coś dziwnego stało się z moim głosem.

– Cześć – odpowiedzieli obaj.

Czułam się, jakbym patrzyła na scenę z sufitu.

Powiedz coś, Marianne. Powiedz coś!

Wtedy jego przyjaciel jak na zawołanie oznajmił:

– Właśnie wychodziłem. Moje miejsce jest wolne.

Podziękowałam i usiadłam. Przystojniak wyglądał na lekko zbitego z tropu, ale nie dawał po sobie nic poznać.

– Napijesz się kawy? – zaproponował.

Przytaknęłam, choć kolejna dawka kofeiny była ostatnią rzeczą, której potrzebował mój organizm.

Patrzyłam na niego, gdy wracał z kawą. Ciężko było stwierdzić, czy był wysoki – wyższy ode mnie? – ale zauważyłam, że szedł wyprostowany. Jakby kij połknął. Choć nie, nie było w tym cienia arogancji, tylko komunikat: „Oto jestem. Nie mam nic do ukrycia”. Spodobało mi się.

Postawił obie kawy i podając mi rękę, przedstawił się.

Miał greckie imię, dlatego zapytałam, czy jest Grekiem i potwierdził. Zapytał, czy znam grecki, ale zaprzeczyłam.

– Raz jednak byłam w Atenach, bardzo tam gorąco. Podczas zwiedzania Akropolu pot lał się ze mnie strumieniami – wyznałam.

Czemu, do jasnej cholery, opowiadasz o pocie, ty kretynko?

Drżały mi dłonie oplatające kubek z kawą.

– Dziewczyna z Grecji studiowała ze mną na jednym roku i pamiętam, że gdy padało, mówiła coś w stylu: „Nie jesteśmy z cukru, nie roztopimy się” – dodałam jeszcze.

Z nerwów gadałam jak nakręcona, ale moja anegdota go rozśmieszyła. Uf, przynajmniej nie śmiał się ze mnie.

Zaczęliśmy normalnie rozmawiać.

Okazało się, że nie jest wybitnym pisarzem, ale doktorantem, studiuje coś związanego z psychologią i kursuje między Londynem a Grecją.

– Jakie masz plany na wieczór? – zapytał.

– Nic szczególnego…

– W takim razie zapraszam na lampkę wina.

– Super, brzmi fajnie – powiedziałam.

Mam nadzieję, że ton mojego głosu był bardziej opanowany niż głos w mojej głowie, który wrzeszczał: jasny gwint, to się naprawdę dzieje! Poderwałaś faceta w kawiarni, a teraz idziesz na randkę!

Wyszliśmy i straciłam pewność siebie. Byliśmy podobnego wzrostu, ale był szczupły i czułam się przy nim jak pączek… Weź się w garść, Marianne, nie psuj tego.

Na ulicach panował gwar, ludzie po pracy szli na drinka, lawirowaliśmy w tłumie. Wyglądaliśmy jak para. Jak para w drodze na drinka, bo tak właśnie robią normalni ludzie…

Zaprowadził mnie do baru, w którym nigdy wcześniej nie byłam. W środku było dużo ludzi, ale nie tłoczno, elegancko, ale nie pretensjonalnie. Zamówił dla nas wino i usiedliśmy na szerokiej, skórzanej sofie przy oknie.

– Zdrówko – wzniósł toast.

Stuknęliśmy się kieliszkami.

Popatrzył mi prosto w oczy i zawstydziłam się.

– To była nieoczekiwana niespodzianka – powiedział.

Roześmialiśmy się. Nerwowo.

– Wiem – przytaknęłam.

Na sekundę zapadła cisza.

– Oniemiałem, kiedy podeszłaś do stolika – ciągnął dalej. – Kiedy poszedłem po kawę, serce mocno mi waliło w piersi, bo bałem się, że coś pokręcę w zamówieniu.

– Wyglądałeś na wyluzowanego – zauważyłam.

– To tylko pozory – przyznał. – Zauważyłem cię już wcześniej i wróciłbym wściekły do domu, że zabrakło mi odwagi, aby z tobą porozmawiać. Kiepski ze mnie podrywacz.

– Mam podobnie.

– Czyli nie masz w zwyczaju zagadywać facetów w kawiarniach.

– Nie, skądże!

Opowiedziałam mu o terapii przez odrzucenie.

– Ale nie odrzuciłem cię – zauważył.

– To prawda.

Wtedy zapytałam barmana, czy może nam zaoferować darmowe drinki, ale odpowiedział, że choć bardzo by chciał, miałby potem problemy z szefem. Bez urazy. Odrzucenie zaliczone. Nie mogło mnie to mniej obejść.

– Kiedy kobieta uśmiecha się do mnie trzy razy, odbieram to jako sygnał, że jest zainteresowana i staram się podejść, aby się przywitać – wyjaśnił.

Nigdy nie zdarzyło mi się uśmiechnąć do faceta aż trzy razy – byłam zbyt dumna, przerażona i zawstydzona. Przez całe życie uważałam, że inne dziewczyny mają chłopaków, bo są szczuplejsze i ładniejsze, ale być może po prostu częściej się uśmiechały.

Powiedział także, że od trzech lat, kiedy rozstał się z długoletnią partnerką, jest singlem.

– A ty? – zapytał.

To standardowe pytanie na pierwszej randce, ale nie cierpię go. Wzdrygnęłam się, przyznając, że przez większość życia byłam singielką, a moje związki kończyły się maksymalnie po kilku miesiącach.

– Dlaczego? – dociekał.

Takie proste pytanie – w rzeczywistości bardzo ważne. Nie potrafiłam jednak mu odpowiedzieć, dlatego napiłam się wina i zmieniłam temat.

Opowiedział mi o sobie: wychowywał się częściowo w Grecji, a częściowo w Nowym Jorku, bo jego ojciec jako zawodowy muzyk często podróżował. Był jedynakiem.

Po zamknięciu baru odprowadził mnie na stację.

– Kiedy do mnie podeszłaś, była to najmilsza rzecz, jaka mi się ostatnio przydarzyła – przyznał.

Popatrzyłam na swoje stopy.

Roześmiał się i pochylił, aby mnie pocałować. Pocałunek był słodki. Czuły.

Byłam zawstydzona i skrępowana. Dlaczego? Czemu w takich chwilach jestem potwornie przerażona?

Cofnął się i uśmiechnęliśmy się do siebie.

– Było bardzo miło – powiedział.

– To prawda – roześmiałam się.

– W piątek lecę do Aten, ale wracam do Londynu za kilka tygodniu.

– Okej.

– Mój ojciec ostatnio źle się czuje i muszę pomóc mamie – wyjaśnił.

– Przykro mi to słyszeć.

– Jest w porządku. To ciągnie się już od pewnego czasu. Czy umówimy się po moim powrocie?

– Jasne, byłoby super – powiedziałam i wsiadłam do pociągu.

• • •

Terapia przez odrzucenie momentami okazywała się pioruńsko trudna. Krępowało mnie to, że choć według zasad gry sam prosisz się o odrzucenie, bardzo często dzieje się to kosztem innych ludzi, poza tym byłam zszokowana skalą dosięgającego cię bólu w sytuacji, gdy w odpowiedzi na uśmiech napotykasz lodowatą obojętność – jednak bardzo dużo zyskałam. Nie tylko nawiązałam niezobowiązujący, ale bardzo serdeczny kontakt z obcymi ludźmi, dzięki czemu świat wydał mi się o wiele przyjaźniejszym miejscem, ale zgarnęłam też wielką pulę. Po wysłaniu trzech propozycji współpracy dostałam propozycję prowadzenia stałej kolumny. W porządku, kolumna to może słowo na wyrost, bo wielkością przypominała pudełko do zapałek, ale była moja! Świecie wielkich mediów, oto nadchodzę!

Ponadto poszłam na randkę.

Przede wszystkim uświadomiłam sobie jedną ważną rzecz, która zmieniła moje podejście do życia. Uzmysłowiłam sobie, że mimo ogromnego lęku przed odrzuceniem tak naprawdę bardzo rzadko mnie odrzucano, bo na wszelkie sposoby tego unikałam – w pracy, wśród przyjaciół, w miłości.

Na początku maja przypadkiem trafiłam na słowa J.K. Rowling: „Życie bez ponoszenia porażek jest niemożliwe, chyba że żyjesz tak ostrożnie, iż w zasadzie nie żyjesz wcale. Wówczas z góry ustawiasz się na straconej pozycji”.

Z góry ustawiałam się na straconej pozycji, z góry się odrzucałam. Musiałam z tym skończyć.

Telepiąc się czarną linią metra w otoczeniu podchmielonych par i studentów, choć raz poczułam, że przynależę do radosnego tłumu wokół mnie. Jedno zwykłe „cześć” może zmienić całe twoje życie.

6.

Filozofia f**k it,
czyli jak osiągnąć spokój ducha Johna C. Parkina

•

Jeśli coś cię stresuje, powiedz sobie „pieprzyć to” a natychmiast poczujesz się lepiej.

Dostałam SMS-a od Sarah, gdy siedziałam w Wetherspoon’s na lotnisku Gatwick. „Wszystko OK? Co słychać? Dawno się nie widziałyśmy, ale gdy tylko proponuję spotkanie, mam wrażenie, że nie masz ochoty. Czy zrobiłam coś nie tak? Sx”.

Miała rację. Choć nie planowałam, aby się zdystansować, tak wyszło…

Egzystowałyśmy w dwóch różnych rzeczywistościach. Ona w świecie prawdziwej pracy i popsutych bojlerów, a ja… No, cóż podrywałam facetów w kawiarniach i powtarzałam pozytywne stwierdzenia. Mimo że nie usłyszałam słowa, które mogłoby posłużyć za dowód, z narastającą paranoją podejrzewałam, że znajomi śmieją się za moimi plecami. Jeszcze pół roku temu sama żartowałam z własnego upodobania do polecanych przez Oprah nadprogramowych lektur, ale na początku czerwca, czyli szóstego miesiąca misji samodoskonalenia, nie miałam ochoty wysłuchiwać nawet delikatnie drwiących uwag na ten lub własny temat. Poradniki przestały być obiektem drwin; należały teraz do porządku ważnych, życiowych spraw.

Przestały być hobby, stały się moim życiem.

Opuszczanie strefy komfortu absorbowało każdą moją świadomą myśl, a także całkiem sporo marzeń sennych. Zmieniałam się. Nie chciałam już dłużej narzekać na pracę, jak zazwyczaj robiłam. Nie chciałam obgadywać ludzi ani plotkować o nieistotnych bzdurach. Starałam się zachować pozytywne podejście do życia, chciałam być lepszym człowiekiem!

Rozejrzałam się wokoło. Obok mnie siedział dziwny, długowłosy sześćdziesięciolatek w koszulce Hell’s Angels. Mimo że byliśmy w środku, nie zdejmował okularów przeciwsłonecznych i wlewał w siebie hektolitry piwa, jakby to było jego ostatnie życzenie. Z drugiej strony, przypominający manekiny młodzi ludzie o idealnej opaleniźnie i muskulaturze sączyli różowe wino. Przed chwilą wybiło południe.

Pieprzyć to. Zamówiłam kieliszek chardonnay. Duży kieliszek.

Pijąc wino, czułam, jak moje poczucie winy krzepnie i przeistacza się w przekorę.

Dawna ja zrobiłaby wszystko, żeby naprawić sytuację, wymownie przepraszałaby za wszystko, co zrobiła lub czego zrobić nie zdołała, ale pieprzyć to. Miałam po dziurki w nosie przepraszania. Ręce mi drżały. Zamówiłam kolejną lampkę wina.

Zabrzęczał telefon. Wiadomość od Greka.

„Baw się dobrze!” i uśmiechnięta buźka.

Nie cierpiałam emotikonów. Czy doktoranci naprawdę ich używają?

Odpisałam: „Taki mam plan!”.

Zamiast emotikonów nadużywam wykrzykników. Niezbyt to w sobie lubię.

Zerknęłam na tablicę informacyjną. Lot Ryanaira do Ancony: boarding.

Dopiłam wino, schowałam telefon do torebki i ruszyłam do gate’u. Odpowiem Sarah po powrocie.

W samolocie wyjrzałam przez okno i sięgnęłam po książkę. Gdy wznosiliśmy się coraz wyżej i wyżej, życie na dole znikało. Zostałam tylko ja. Nie musiałam myśleć o nikim i niczym, byłam tylko ja. Pieprzyć wszystko.

• • •

Kilka lat wcześniej pewien totalnie zestresowany Brytyjczyk również zostawił wszystko za sobą. John Parkin pracował na stanowisku menedżerskim w agencji reklamowej, gdy dopadł go życiowy kryzys. W swojej książce Filozofia f**k it, czyli jak osiągnąć spokój ducha, napisał: „Po raz pierwszy w moim życiu całkowicie straciłem poczucie sensu życia. […] Cały czas odczuwałem ból… […] Ból istnienia”.

Sprawy obrały bardzo zły obrót, pewnego dnia obudził się dosłownie w rynsztoku. „Leżąc tam, zwinąłem się w kłębek, jak mały chłopiec, i zacząłem pojękiwać. To był punkt kulminacyjny tygodnia” – napisał.

Czy jest ktoś, kto nie lubi dramatycznych upadków na samo dno?

John sięgnął wtedy po rozmaite uduchowiające lektury, aby rozpoznać źródło własnej niedoli. Rzucił pracę, zaczął uprawiać jogę, tai chi, parać się szamanizmem, a wreszcie spakował cały dobytek, przeprowadził do przyczepy kempingowej i wyjechał z żoną i dwoma synami do Włoch, gdzie założył ośrodki dla wypalonych menedżerów.

Właśnie w jednym z tych miejsc z przypadkowego komentarza narodził się ruch samodoskonalenia. John pracował z trzydziestolatką, która uparcie opierała się i nie chciała się zrelaksować, mimo tygodnia spędzonego na ćwiczeniach oddechowych, jodze i wizualizacjach. Już miała wracać do domu, z identycznym psychicznym bagażem, z jakim przyjechała, gdy John zasugerował, żeby powiedziała, że pieprzy wszystkie swoje zmartwienia.

Kilka tygodni później napisała, że istotnie powiedziała „pieprzyć to”, i jedno przekleństwo wszystko zmieniło. Przestała się martwić – pieprzyć to – wiodła o niebo lepsze życie.

John uświadomił sobie, że coś jest na rzeczy. Napisał książkę, w której stwierdził, że „Filozofia «pieprz to» jest idealnym zachodnim środkiem wyrazu obrazującym wschodnie podejście polegające na odpuszczeniu sobie, rezygnacji i osłabieniu naszego przywiązania do rzeczy materialnych”. Zrozumiał, że w chwili, gdy mówimy sobie „pieprzyć to”, kończy się nasza obsesja na punkcie rzeczy nieistotnych.

„Pieprzyć to” jest wyrażeniem, które – ostatecznie – oznacza, że nic nie ma większego znaczenia. Bo taka właśnie jest prawda. Gdy racjonalnie podchodziłam do tematu, wiedziałam o tym, ale w codziennym życiu wszystko okazywało się bardzo ważne. Co inni o mnie pomyślą? Jak pójdzie mi w pracy? Czy jestem gruba? Jak fatalną mam fryzurę? Debety i karty kredytowe, przyszłość, związki, a bardziej ich brak… Wszystko kotłowało w mojej głowie, tworząc gigantyczny gar udręki, którą sama sobie nawarzyłam.

Filozofia f**k it miała okazać się lekiem na całe zło – rozwiązaniem wszystkich moich problemów.

Czytałam książkę lata temu i podobała mi się. Pochodzę przecież z Irlandii, więc to normalne, że lubię przeklinać. Jest uduchowiona, ale wolna od zadufania, newage’owa, a przy okazji zdroworozsądkowa.

To poradnik dla ludzi, którzy nie lubią poradników.

Jednak głównym powodem, dla którego znów sięgnęłam po książkę Parkina, był dodatkowy bonus w postaci urlopu. Tygodniowy pobyt w ośrodku F**k it we Włoszech. Wnikanie w głąb duszy w słońcu Italii… Chętnie w to weszłam.

Moja mama miała jednak jedno „ale”.

– Czy możesz sobie pozwolić na wyjazd? – zapytała.

– Nie za bardzo, ale potrzebuję wakacji.

– Marianne, każdy potrzebuje wakacji. Tydzień temu płakałaś nad saldem karty kredytowej.

– To nie było w zeszłym tygodniu, ale kilka miesięcy temu, a ostatnio dużo pracowałam. Będzie dobrze.

Skłamałam. Wcale dużo nie pracowałam. Ostatnio nie płakałam nad wyciągami z konta, tylko dlatego że ich nie sprawdzałam, nawet tego z dopisanymi zerami.

Próbowałam stłamsić niekomfortowe poczucie, że wszystko, co robię, jest samolubne i bezsensowne. Moja sześćdziesięcioośmioletnia matka pracowała przez całe życie na pełny etat jako nauczycielka, a co roku podczas wakacji jeździła na dwa deszczowe tygodnie do Irlandii. Kiedy wszystko się wokół waliło, po prostu kładła się do łóżka i się łajała. Zapłaciłam kilkaset funtów, żeby zrobić to samo, ale nad brzegiem basenu.

Zapłaciłam kartą kredytową, rzecz jasna.

• • •

Usnęłam w samolocie i obudziłam się, czując na policzku zaschniętą ślinę, gdy linie lotnicze Ryanair z głośników chwaliły się wysokim odsetkiem punktualnych lotów. Wypite w południe wino całkowicie mnie ścięło, podobnie jak ściana upału, który powitał nas po wyjściu z samolotu. Dżinsy i bawełniana bluza, czyli brawurowa kreacja na londyńskie lato, teraz przypominały strój narciarski.

Stojąca obok mnie para sześćdziesięciolatków w milczeniu czekała na bagaż. Ona była smutna, on zarumieniony i zrezygnowany. Miałam nadzieję, że nie jadą do ośrodka.

Po drugiej stronie taśmociągu wysoki, opalony blondyn sięgał po plecak North Face, a stojąca obok kobieta o ciemnych kręconych włosach wskazywała na srebrną walizkę na kółkach. Ściągnął ją dla niej i razem odeszli. Tworzyli ładną parę, oboje dobrze ubrani, o zadbanej cerze i szczupłych, wysportowanych sylwetkach… Prawdopodobnie przyjechali na romantyczny weekend. Poczułam się gruba i spocona, włączył mi się dobrze znany ciąg myśli, że nie mam chłopaka… Ale przypomniałam sobie o Greku i się uśmiechnęłam. Może kiedyś będziemy jak oni: piękni, na romantycznym wypadzie? Mogłabym pojechać do Grecji i spędzilibyśmy razem urlop na wyspach… Wcześniej jednak musiałabym przejść na dietę.

W kolejce do taksówki pokazałam adres ciemnowłosemu mężczyźnie z kucykiem i w zbyt mocno rozpiętej koszuli. Jakby włoska agencja turystyczna wystawiła go specjalnie w ramach nagrody za zwycięstwo w ogólnokrajowym castingu. Oddaliliśmy się od wybrzeża, wjechaliśmy w góry, a wraz z nasilającym się wiatrem coraz mocniej kołysał się biały plastikowy różaniec zawieszony na wstecznym lusterku. Dwadzieścia minut później zjechaliśmy na gruntową drogę ciągnącą się między winnicami i gajami oliwnymi, aż wreszcie dotarliśmy do celu.

– Jesteśmy na miejscu! – powiedział kierowca, wskazując na piękny, stary, kamienny budynek naprzeciwko.

Wysiadłam z auta i przez chwilę podziwiałam szeroki taras i turkusowy basen, z którego woda zdawała się rozlewać na otaczające zielone wzgórza. Było o niebo cudowniej, niż się spodziewałam.

Zaprowadzono mnie do pokoju w kamiennym domku położonym w ogrodzie z widokiem na niewielki kościółek. Aż podskoczyłam i pisnęłam z zachwytu na widok szerokiego łóżka, płaskiego telewizora i łazienki w marmurach…

Przypomniałam sobie Sarah i mamę. Ścisnęło mnie z poczucia winy, nie zasłużyłam, aby znaleźć się w raju, bo zaniedbywałam przyjaciółkę i ciężko harującą na etacie starą matkę, ale gdy usłyszałam plusk wody i harmider znad basenu, szybko się otrząsnęłam.

Pieprzyć to, pieprzyć to.

Rozebrałam się i położyłam na wykrochmalonych, białych prześcieradłach w samej bieliźnie. Zamknęłam oczy…

Kiedy się obudziłam, ciemnopomarańczowa poświata włoskiego słońca przenikała do środka poprzez okiennice. Było dziesięć po siódmej wieczorem. Spałam dwie godziny, a za chwilę miałam spotkać pozostałych uczestników. Założyłam niebieską dżersejową sukienkę, upięłam włosy w kok i poszłam na taras, gdzie mniej więcej tuzin osób sączyło drinki.

Zauważyłam piękną parę z lotniska.

– Czy jesteś wyznawczynią f**kityzmu? – zapytała uśmiechnięta kobieta z ciemnymi włosami obciętymi na boba.

– Na to wygląda! – odpowiedziałam.

– Zapraszam do nas.

Było jedno wolne miejsce obok Kolesia-z-Lotniska ubranego w błękitną koszulkę i szorty, które wyglądały jak z żurnala. Jego dziewczyna siedziała przy innym stole.

– Mam na imię Geoff – przedstawił się z północnoirlandzkim akcentem.

Miał ciemnobrązowe oczy. Wyciągając do mnie rękę, wstał. Był bardzo wysoki. Z bliska wyglądał jak facet z reklamy maszynek Gillette. Najprawdopodobniej był najprzystojniejszym facetem, jakiego w życiu spotkałam. Poczułam ukłucie w brzuchu. Uścisnęłam jego dłoń i zmartwiłam się, że zrobiłam to za mocno i że miałam spocone ręce.

– Mój Boże, zachwycająca okolica – stwierdziłam, patrząc na basen.

– To prawda. Spodziewałem się dzielonych pokoi i fasoli mung – zażartował Geoff.

– Miałam identyczne wyobrażenia! – zgodziłam się z nim odrobinę za głośno.

– Czyli jesteś tu pierwszy raz? – zapytał.

– Tak, ale czytałam książkę…

Zawsze wiem, kiedy facet mi się podoba, bo dzieje się jedno z dwojga. Milknę albo zaczynam mówić głośniej niż zazwyczaj, świadoma każdego słowa i presji, aby powiedzieć coś zabawnego lub zrobić dobre wrażenie. Zaczęłam jednoosobowe przedstawienie.

Wyglądał, jakby się o mnie martwił, po tym jak odegrałam poradnikowy show na jedną aktorkę. Poczułam się nielojalna wobec Greka, dopiero co go poznałam, a już interesowałam się innym.

Nim jednak pogrążyłam się do reszty, na taras wszedł facet w kwiecistej koszuli, klapkach Birkenstocks i modnych okularach o ciemnych oprawkach. Poznałam go ze zdjęcia na okładce. John, guru naszego tygodnia. Choć wcale nie wyglądał na guru. Nie nosił powłóczystej szaty ani drewnianych koralików. Nawet sarongu. Wyglądał dokładnie jak facet w średnim wieku, który kiedyś pracował w branży reklamowej.

Za nim wysoka surowa kobieta sondowała wzrokiem zebranych, jakby w oczach miała zamontowany skaner dusz. Przypominała budzącą postrach niemiecką instruktorkę jogi.

John się przywitał, a potem przedstawił surową kobietę jako swoją żonę, Gaię. Uśmiechnęła się, mrużąc oczy, a wówczas cała jej twarz się rozpromieniła. Już nie wyglądała na groźną joginkę, była uroczą, zdroworozsądkową damą!

– Nie mamy z góry ustalonego planu, bo każdy tydzień jest inny, w zależności od priorytetów ustalanych przez grupę – wyjaśnił John. – Nie ma żadnego śpiewania ani medytacji o piątej nad ranem. Wierzymy, że duchowość tkwi we wszystkim: w winie, uśmiechu, ciastku czekoladowym… Spotykamy się prawie codziennie około dziesiątej, choć Gaia zawsze się spóźnia, następnie działamy, aż do mniej więcej pierwszej po południu, kiedy robimy przerwę na lunch, później możecie odpoczywać nad basenem lub robić cokolwiek innego, na co tylko macie ochotę.

Podczas kolacji, nad kieliszkiem wina, dzieliliśmy się życiowymi historiami.

Następnego ranka kontynuowaliśmy opowieści, ale już na poważnie, siedzieliśmy w kręgu na poduchach położonych na podłodze skąpanego w słońcu pokoju. John poprosił, abyśmy się przedstawili i zdradzili powód przyjazdu. Słuchałam innych i robiłam się coraz bardziej znerwicowana.

Mieszanka rozwodów, śmierci bliskich osób, chorób i ogromna ilość stresującej pracy. Ludzie byli rozbrajająco szczerzy.

Kiedy nadeszła moja kolej, serce waliło mi jak szalone. Czułam się jak oszustka. Moi rodzice wciąż żyli. Nie rozwodziłam się. Nie chciałam opowiadać wszystkim o poradnikowym projekcie, żeby nie uznali mnie za wariatkę, dlatego ograniczyłam się do:

– Od kiedy skończyłam dwadzieścia kilka lat, przez całą dekadę pracowałam jak szalona i zawsze uważałam, że moim problemem jest stres związany z pracą. Pomyślałam, że gdy przyhamuję, poczuję się lepiej, więc odeszłam z firmy, zaczęłam karierę wolnego strzelca i wtedy uświadomiłam sobie, że problem nie jest praca, ale sama nim jestem…

Słuchając kolejnej osoby, skupiłam wzrok na podłodze.

– Podczas każdego turnusu pojawia się inny temat przewodni – wyjaśnił John. – W tym tygodniu wyraźnie dominuje problem wypalenia; jesteście niczym zawodowi żołnierze, walczycie niezależnie od okoliczności, i ma to niewątpliwie mnóstwo zalet, ale może prowadzić do wyczerpania i poczucia niezadowolenia z życia. Podczas najbliższych dni zastanowimy się, co się stanie, jeśli odpuścicie i przestaniecie aż tak bardzo się starać.

Wszyscy jak jeden mąż odetchnęli z ulgą.

Podczas lunchu usiadłam obok Geoffa.

– Mocny początek – zauważył.

– Tak, przypomina spotkanie AA – stwierdziłam.

Rozejrzałam się, szukając dziewczyny o kręconych włosach, ale nigdzie jej nie widziałam.

– Gdzie twoja dziewczyna?

– Hę?

– Czy nie przyjechałeś z dziewczyną o kręconych włosach? Widziałam was razem na lotnisku.

– Ach, tak… Nie, tylko rozmawialiśmy w czasie lotu. Poznaliśmy się w samolocie.

Próbowałam powstrzymać szeroki uśmiech malujący się na mojej twarzy.

Wyluzuj, Marianne.

Po południu wygrzewaliśmy się na leżakach nad basenem. Wzięłam ze sobą książkę Johna, ale nawet jej nie otworzyłam. Leżała obok kremu do opalania. Gdy tylko oparłam głowę, natychmiast usnęłam.

• • •

Następnego dnia rano uczyliśmy się, jak mówić „pieprzyć to” za pomocą karmelków Werther’s Original.

Podzieliliśmy się na pary. Jedna osoba trzymała wyciągniętą rękę partnera, który starał się włożyć dłoń do kieszeni (aby wyciągnąć wyimaginowanego cukierka), i jej zadaniem było ciągnięcie go za ramię w przeciwnym kierunku.

Moją partnerką była Janet, pielęgniarka z Glasgow. Miała na oko metr pięćdziesiąt, szeroki uśmiech i na wzór małych dzieci była wulkanem niewyczerpanej energii. Okazało się, że była nawróconą imprezowiczką aktualnie uzależnioną od duchowości.

– Chodzę wszędzie – opowiadała – do uzdrowicieli, medium, szamanów, przewodników duchowych… Uprawiam chi gong, medytację, buddyzm. Jestem wyczerpana, bo próbuję wszystkiego! Muszę wyluzować od wyluzowywania!

Okazała się zaskakująco silna. Im mocniej starałam się sięgnąć do kieszeni, tym bardziej zaciskała uchwyt na moim ramieniu. Po kilku minutach szarpaniny wciąż byłam daleka od wyciągnięcia wyimaginowanego cukierka. Następnie mieliśmy zmienić podejście. Cukierek wciąż był w kieszeni, wciąż go chcieliśmy, ale już tak bardzo nam na nim nie zależało. Mieliśmy przestać się mocować, puścić luźno rękę i obserwować, co się stanie. Machałam i kręciłam ręką, potrząsałam nią dla zabawy i błyskawicznie znalazła się w mojej kieszeni. Janet, która miała mnie powstrzymać, wyglądała na skonfundowaną.

– Naprawdę się starałam – przyznała.

John wyjaśnił, że filozofia f**k it nie polega na nicnierobieniu, jej sednem jest doprowadzenie do sytuacji, aby przestało nam zależeć na rezultatach. Dążymy do zdobycia cukierka (pracy, faceta, domu), ale totalnie zrelaksowani, pogodzeni, że będzie, co ma być. Jeśli rzeczywiście jesteśmy zmęczeni naszymi zabiegami o cukierek (pracę, faceta czy dom), do diabła z tym – odpuśćmy sobie. Zdrzemnijmy się. Zróbmy sobie rok przerwy. Zacznijmy znów żyć.

Łatwiej powiedzieć, niż zrobić, rzecz jasna. Większości z nas w procesie wychowania wpojono, że musimy ciężko pracować, ciągle się starać i nigdy się nie poddawać. Bez pracy nie ma kołaczy. Chlubimy się wycieńczeniem po dwunastogodzinnym dniu w biurze niczym medalem zasługi. Dlaczego jednak życie ma być ciężkie? No właśnie, dlaczego? Czy cały czas trzeba sobie podnosić poprzeczkę? Czy nie lepiej cieszyć się życiem? Dlaczego sama myśl o czerpaniu przyjemności z życia wydaje się nieprzyzwoita? Wręcz zuchwała?

John napisał: „Jeżeli znajdziemy dość odwagi, aby poluzować kontrolę nad życiem, aby mniej pragnąć, aby przestać tak ciężko pracować i tak się starać, aby odpuścić sobie niektóre sprawy, na których nam zależy, stanie się coś magicznego: zaczniemy zwyczajnie dostawać to, czego chcieliśmy, tyle że bez wysiłku”.

Przyznaje on, że zmiana toku myślenia, uznanie, że jeśli czegoś chcesz, to musisz przestać chcieć, dezorientuje, ale tłumaczy to w następujący sposób: „Wszelkie pragnienia i dążenia wiążą się z jakimś napięciem. Kiedy porzucasz pragnienie, napięcie mija, a relaks, który je zastępuje, przeważnie przyciąga dobre zdarzenia do twojego życia”.

Nie mam pojęcia, dlaczego to działa, ale tak właśnie jest, czyż nie? Dlatego właśnie podobasz się facetom, którzy ci się nie podobają – bo jesteś zrelaksowana, jesteś sobą. Dlatego właśnie kobiety po latach starań zachodzą w ciążę, kiedy wreszcie sobie odpuszczą. Dlatego właśnie kiedy postanowimy rzucić pracę, zaczynamy się tym cieszyć. Znika napięcie i wszystko się udaje.

John uważa, że: „Mówienie «pieprzę to» to przeżycie duchowe […], ponieważ rezygnujesz, odpuszczasz sobie, przestajesz się opierać i poddajesz się naturalnemu rytmowi samego życia”.

• • •

Po ćwiczeniu z cukierkiem poszliśmy na lunch, a potem nastąpiła popołudniowa, duchowa bezczynność nad basenem. Znowu usnęłam. Jakbym zapadała w lekką śpiączkę, za każdym razem, gdy się kładłam. Później w pokoju przeczytałam wiadomość od Greka. Napisał: „Chciałem się tylko przywitać”, dodał też kilka buziek. „Mam nadzieję, że dobrze się bawisz w słońcu”. Jego zapał mnie zirytował. Szybko odpowiedziałam: „Bawię się świetnie!” i pobiegłam na kolację.

Spóźniłam się i jedyne wolne miejsce było obok kobiety, której dotąd starałam się unikać. Wyglądała podejrzanie dobrze. Przypatrz mi się porządnie. Wstałam-o-szóstej-rano-aby-ćwiczyć-jogę, dlatego wyglądam tak dobrze. Poza tym mówiła za głośno, jakby zwracała się do wszystkich zebranych. Afiszowała się swym szczęściem. Włosy zaplatała w warkocze. No, dajcie spokój. Kto się tak czesze po trzydziestce?

Usiadłam z nieszczerym uśmiechem.

– Daisy – przedstawiła się. Głośno.

– Marianne.

– Wiem! Pierwszego wieczora usłyszałam, jak mówisz o swoim projekcie i od razu chciałam z tobą pogadać! – ucieszyła się. – Sama czytam mnóstwo poradników… Czy znasz Kobiety, które kochają za bardzo? Albo Ja jestem OK – ty jesteś OK?

– Nie, ale obiło mi się o uszy – przyznałam.

– A co z Prawem przyciągania Ester i Jerry’ego Hicków?

– Nie, ale czytałam Sekret i mnie zirytował.

– W takim razie musisz przeczytać Hicków. To esencja prawdy. Wtedy zrozumiesz. Tyle rzeczy mi się w życiu objawiło!

– Na przykład co? – zapytałam.

– Och, mnóstwo rzeczy!

Pomachała dłońmi, jakby nie miała czasu wchodzić w szczegóły.

Potem uśmiechnęła się do mnie. To był jeden z tych zarozumiałych, uduchowionych uśmieszków: „W odróżnieniu ode mnie nie masz najmniejszego pojęcia o wyższych siłach wszechświata”. Nie mogłam zdecydować, czego bardziej pragnęłam: zdzielić ją pięścią czy stać się taka jak ona.

• • •

Trzeciego dnia uczyliśmy się udawania, że lubimy rzeczy, których nie cierpimy, rzeczy, które wywołują w nas mdłości i nas męczą.

Mieliśmy wyciągnąć ręce i głośno powtarzać, co lubimy. Wyprostowałam ramiona i powiedziałam:

– Lubię makaron. Lubię makaron. Lubię makaron…

Janet próbowała siłą zmusić mnie do opuszczenia rąk, ale opierałam się. Naciskała na mnie przez kilka minut, wreszcie sobie odpuściła. Wniosek:

– Wow, naprawdę lubisz makaron.

Potem mieliśmy wyciągnąć ręce i skłamać. Tak zrobiłam i powiedziałam:

– Lubię grzyby. Lubię grzyby. Lubię grzyby.

Nie cierpię grzybów. Kiedyś u przyjaciół podano vol-au-vent z sosem grzybowym. Nigdy wcześniej czegoś podobnego nie jadłam i nie wiedziałam jeszcze, że nie cierpię grzybów. Gdy tylko włożyłam niewielki kęs ciasta z sosem do ust, udławiłam się. Krztusząc się, wyplułam ciemną papkę na rękę, a potem wsunęłam ją do kieszeni, gdzie przeleżała coraz zimniejsza i wilgotniejsza aż do wieczora…

Gdy głosiłam uwielbienie dla grzybów, Janet z łatwością opuściła moją rękę.

– Wow, naprawdę nie lubisz grzybów – stwierdziła.

Miało nam to pokazać, że gdy mówimy prawdę – a w szerokim ujęciu, gdy działamy w zgodzie ze sobą – jesteśmy silni. Gdy udajemy, że jesteśmy kimś innym, że lubimy rzeczy, których nie lubimy – słabniemy. Fizycznie tracimy siły.

Kolejne ćwiczenie kręciło się wokół tego samego tematu. Partner miał nas ustawić gdzieś w obrębie pokoju, a potem oderwać jedną z naszych nóg od podłogi. Janet ustawiła mnie twarzą do ściany i z łatwością podniosła moją stopę, choć bardzo starałam się jej w tym przeszkodzić.

Potem sama wybrałam sobie miejsce. Stanęłam naprzeciwko szerokich, szklanych drzwi balkonowych prowadzących do ogrodu. Zamarłam. Patrzyłam przez okno na drzewa i łagodne zbocza pagórków rysujące się na tle błękitnego nieba. Traktor orał pole. Ptak tańczył na niebie. Nurkował, schodził coraz niżej, a potem się unosił. Janet nie była w stanie mnie ruszyć. Jakbym zapuściła korzenie. Nawet się nie starałam być silna. Nic nie robiłam. Wszechświat chciał, abym tam była i nie pozwalał mnie ruszyć.

Wniosek: jeśli jesteś na właściwym miejscu, robisz to, co powinieneś robić, posiadasz niesamowitą siłę. Jeśli jednak znajdziesz się tam, gdzie nie chcesz być, tam, gdzie ktoś cię wepchnął (w pracy, w związku itd.), będzie ci źle, będziesz zmęczony i słaby. W taki sposób właśnie żyje większość z nas.

Mijały dni wypełnione radosnymi objawieniami – opierającymi się na fikcyjnych słodyczach i miejscach, w których staliśmy – uczyliśmy się o życiu, miłości i tak dalej. Wciąż dużo spałam i jadłam wszystko, co pojawiało się w zasięgu wzroku, nawet ciasto serwowane na śniadanie, prawdziwe domowe ciasto, żaden tam muffin czy croissant. Mieszkaliśmy w raju, odcięci od reszty świata, z dala od wszelkich bzdur.

Z każdym mijającym dniem narastały w nas lekkość i łagodność. Okrzepliśmy w kojącej rutynie: grupowe zajęcia rankiem, popołudniowa drzemka nad basenem, a wieczorami uczta: risotto z parmezanem, linguini z krewetkami, gnocchi z serem oraz wino… Trzeciego wieczora znów siedziałam obok Geoffa, który – jak się okazało – był reżyserem.

– Jakich filmów? – zapytałam.

– Och, no wiesz, kilka krótkich metraży, nic wielkiego… ale mam nadzieję, że mój pierwszy pełnometrażowy projekt ruszy jesienią.

– Brzmi super.

– Muszę też robić komercyjne projekty, za którymi nie przepadam, trzeba jednak z czegoś płacić rachunki, poza tym nie narzekam.

Słuchałam, jak opowiadał o zleceniu, nad którym miał pracować w wakacje – razem z zespołem rockowym ruszał w trasę po Stanach Zjednoczonych. Może odrobinę za długo rozwodził się nad „kreatywnością” – zaś frazy „sztuka nowatorska” zdecydowanie nadużywał – ale podobał mi się.

Po kolacji usiedliśmy w półmroku, pod gwiazdami na werandzie i dzieliliśmy się historiami z naszego życia.

Grek blaknął, odchodząc w niepamięć.

• • •

Czwartego dnia położyliśmy się na podłodze i mieliśmy przez godzinę oddychać. Każdy miał wybrać partnera, aby usiadł obok i obserwował nasz oddech, trzymając nas w razie potrzeby. Zapowiadało się na nudy, ale jakaś nuta w głosie Johna sprawiła, że zaczęłam się denerwować:

– To może obudzić w człowieku mnóstwo emocji – ostrzegał. – Ale nie martwcie się. Poddajcie się i do dzieła.

Napięcie w powietrzu było wręcz namacalne. Każdy przeczuwał, że wydarzy się coś ważnego. Spanikowałam. Nie chciałam się poddać! Nie chciałam budzić emocji!

Siedziałam między Janet i Geoffem. Dotąd wszystkie ćwiczenia robiłam z Janet, ale może byłoby dobrze nie bać się bać, stawić czoło potencjalnemu odrzuceniu i zapytać tego przystojniaka w idealnie wyprasowanej koszuli, czy nie popatrzyłby przez godzinę, jak oddycham?

– Zaczynamy? – zapytałam.

– Jasne – zgodził się.

Wtedy spanikowałam.

– Jestem przerażona – przyznałam.

– Dlaczego? – chciał wiedzieć.

– Nie wiem.

– Będzie dobrze – uspokoił mnie.

Położyłam się. Zamknęłam oczy i starałam się wyglądać pięknie oraz spokojnie, jakby w moim umyśle rodziły się same głębokie myśli. Głębokie myśli, które on rozpaczliwie chciałby poznać… Ucieszyłam się, że rano nie spięłam włosów i miałam nadzieję, że utworzyły wokół mojej głowy uroczą aureolę. Chciałam wyglądać niczym Ofelia, ale oczywiście, mniej martwa.

Popłynęła muzyka – głośna, plemienna. John przypomniał, abyśmy oddychali głęboko przeponą, nasze brzuchy miały opadać i unosić się; mieliśmy poczuć krążące po naszym ciele tlen i energię… Następnie powiedział, abyśmy oddychali coraz szybciej i szybciej, nie robiąc przerw między wdechem i wydechem… Nie musiałam długo czekać, aż poczułam mrowienie w rękach, stopach i nogach. Muzyka była coraz głośniejsza. Oddychałam – szybko i głęboko. Miałam poczucie, że moje ciało coraz mocniej przywiera do podłogi.

Wiedziałam, że powinnam odpuścić – poddać się – ale nie chciałam tego zrobić. Bałam się, że wpadnę do czarnej dziury – dokładnie taką miałam wizję: jeśli poddam się, wpadnę do czarnej dziury. Leżąc na podłodze i nie robiąc nic poza oddychaniem, uświadomiłam sobie, że ten obraz towarzyszył mi przez całe życie – jeśli wyluzuję choćby na sekundę, wpadnę do czarnej dziury i… Co wtedy? Nie wiedziałam, ale czułam, że czarna dziura nie jest niczym dobrym. Zawsze też była blisko. Ale dlaczego tak się czułam? Dlaczego zawsze bałam się, że stanie się coś złego, że jeśli w jakikolwiek sposób wyluzuję i pozwolę sobie na krótką chwilę szczęścia, czeka mnie kara?

Popłynęły ciężkie, rzęsiste łzy. Spływały po policzkach, po szyi. Geoff oparł dłonie i delikatnie uścisnął moje ramię. Wywołał kolejną lawinę łez. Zazwyczaj mężczyźni nie byli dla mnie mili i zazwyczaj całkowicie się kontrolowałam w ich obecności. Dlaczego przez całe życie bałam się mężczyzn? Bałam się wszystkiego?

Muzyka z ciężkiej i dudniącej przeszła na wyższe tony. Miałam wrażenie, że spada na mnie deszcz światła, każda nuta była ciepłą, złotą kroplą.

Ale wciąż stałam nad czarną dziurą. Bałam się, że w nią wpadnę, ale także, że się od niej oddalę. Dobrze znane uczucie.

Masz wybór, masz wybór. Czarna dziura nie jest twoja. Wcale nie musisz w nią wpaść. Odsuń się. Odsuń się – usłyszałam głos płynący z trzewi – ten sam głos, który o trzeciej nad ranem pytał, co robię ze swoim życiem.

Usłyszałam też inny głos. Rzeczywisty. Gaia szeptała mi do ucha.

– Jesteś silna – mamrotała pospiesznie. Czułam jej gorący oddech na skórze. – Silniejsza, niż myślisz. Jesteś zwierzęciem… Poczuj swoje ciało, bądź w nim, ciesz się nim… Przez cały czas tkwisz w umyśle, ale masz też ciało… Ciało i zmysły… Jesteś zwierzęciem, tygrysicą. Poczuj to, poczuj własną moc.

Moje policzki płonęły. Zawstydziły mnie słowa o drzemiącej we mnie zwierzęcej naturze, bo Geoff był w zasięgu słuchu. Gaia odeszła i skończyło się. Dziwaczna podróż do własnego wnętrza dobiegła kresu. Niczym na narkotykowym haju, choć tylko leżałam na ziemi i oddychałam.

– Jak było? – zapytał Geoff.

– Dziwnie. Poczułam, że zaraz wpadnę do czarnej dziury i uświadomiłam sobie, że tak właśnie czuję się przez cały czas: jakbym zaraz miała wpaść w mroczną otchłań, z własnej winy. Ale niczemu nie jestem winna. Nie jestem złym człowiekiem i sama nie wiem, czemu tak właśnie czuję…

Geoff przytaknął, jakbym powiedziała coś zupełnie normalnego.

– Nie jestem złym człowiekiem, prawda? – zapytałam.

Nie miałam pojęcia, skąd niby miałby wiedzieć, jaka jestem, ale potrzebowałam, żeby mnie o tym zapewnił.

– Nie, nie jesteś – przyznał i uścisnął mi dłoń.

Przygryzłam wargę.

Potem nadeszła kolej Geoffa, aby oddychać i płakać, tym razem moją rolą było wspieranie go. Chciałam go łagodnie ukoić, odwzajemnić troskę, którą mi okazał, ale bałam się i wstydziłam. Doświadczenie było zbyt intymne. Może wcale nie życzył sobie, żebym go dotykała? Może miałam spocone i brudne ręce?

Weź się w garść, Marianne. Do jasnej cholery!

Leżał i czekał, spokojnie, z zamkniętymi oczami, jego jasne rzęsy lekko drżały przy każdym oddechu. Po kilku minutach położyłam dłonie na jego lewym ramieniu i kołysałam go delikatnie, choć rozpraszały mnie dobiegające zewsząd odgłosy łkania i zawodzenia. Menedżerowie średniego szczebla, urzędnicy i hipsterzy z branży muzycznej płakali niczym małe dzieci. Wyrażając ból. Ból istnienia, cytując Johna.

Potem muzyka zmieniła rytm, Geoff uśmiechnął się, wręcz promieniał. Jego twarz jaśniała, ja również jaśniałam. Czułam się z nim związana, a wręcz uhonorowana, że zawierzył mi się w tej właśnie chwili.

Po drugiej stronie pokoju młoda kobieta łkała w ramionach swojego chłopaka, który kołysał ją niczym pisklę. Jej jęki wypełniły całą przestrzeń. Wydawało się, że będzie tam z nią siedział już na zawsze, głaszcząc i tuląc ukochaną, aż ból przeminie.

Kiedy skończyliśmy, Geoff popatrzył na nich.

– Gdybym był kobietą, właśnie takiego chciałbym mieć faceta – stwierdził.

– Wiem – zgodziłam się.

Ale jego uwaga mnie poirytowała. Wolałabym, żeby myślał o więzi, która nas połączyła, a nie o innych ludziach, gdzieś w kącie pokoju.

– Dziękuję, że chciałaś dzielić ze mną to doświadczenie – powiedział. – Poczułem się jak twój ojciec. Chciałem się o ciebie troszczyć.

Doprowadził mnie do szewskiej pasji! Ojciec? Nie chciałam, żeby czuł się jak mój ojciec, ale żeby chciał ściągnąć mi majtki. Z zazdrością popatrzyłam na tulącą się parę. Żaden facet nigdy mnie tak nie pokocha. Nie byłam delikatna ani ładna, ani wrażliwa. Nigdy bym sobie nie odpuściła w takim stopniu jak ta dziewczyna, bo wiedziałam, że nie mam nikogo, kto by mnie wspierał.

– Muszę iść do toalety – powiedziałam Geoffowi.

Weszłam do wyłożonej niebieskimi kafelkami łazienki, spojrzałam w lustro i się rozpłakałam. Patrzyłam na swoją przybrudzoną i opuchniętą twarz. Daleko mi było do modelek prerafaelitów, bardziej przypominałam rozklekotane kobiety z obrazów Picassa.

Oczywiście nie pociągam go. Bo niby dlaczego miałabym pociągać?

Właśnie dlatego nie lubię emocji. Tylko ranią i sprawiają, że wyglądasz jak idiotka.

Spóźniłam się na lunch, ale Geoff zatrzymał dla mnie miejsce. Pokręciłam odmownie głową i pokazałam, że usiądę obok Janet. Nic nie zjadłam. Byłam niczym ziejąca rana. Tamtego popołudnia leżałam w łóżku i płakałam, aż w końcu zasnęłam. Na zewnątrz mojego domku stał posąg anioła z rozpostartymi skrzydłami i spojrzeniem utkwionym we wzgórza.

• • •

Następnego dnia kontynuowaliśmy ćwiczenia oddechowe, ale tym razem w niewielkim krytym basenie znajdującym się w części eleganckiego SPA, gdzie mieliśmy unosić się w ciepłej wodzie, a partner miał podtrzymywać nasze ciało. Geoff podszedł do mnie przy wejściu.

– Chcesz być znów moją partnerką? – zapytał.

– Umówiłam się już z Janet – odpowiedziałam.

Wyglądał na zaskoczonego, poczułam się małostkowa, lecz zwycięska.

Ściany wokół basenu były pokryte brązowymi płytkami, a okna zostały szczelne zasłonięte, było ciemno. Amazońska muzyka odbijała się niczym echo w pomieszczeniu. Unosiłam się na wodzie podtrzymywana palcami Janet. Mieliśmy poczuć się z powrotem jak w łonie i tak chyba było. Choć szczerze wątpiłam, aby w macicy mojej matki leciała amazońska muzyka z iPhone’a.

Mieliśmy spokojnie oddychać, a z każdym oddechem czuć światło przenikające ciało. Tym razem nie było czarnej dziury – tylko otaczająca mnie zewsząd jasność, która okoliła moje serce. Czułam miłość i cierpliwość emanującą z palców Janet, czułam, że łączy mnie więź z nią i innymi osobami zanurzonymi w wodzie. Jakbyśmy stanowili jedność. Zaufanie drugiemu człowiekowi, że się o mnie zatroszczy, podczas gdy sama będę się unosić na wodzie, okazało się wręcz nieznośnie cudowne. Uzmysłowiłam sobie wtedy, w basenie, że nigdy nie ufałam innym. Nigdy nie byłam zrelaksowana w ich obecności, nie wierzyłam, że mi pomogą. Zawsze zakładałam, że mnie zawiodą, wyśmieją, zranią i zostawią.

Znów płakałam jak dziecko, ale nie na skutek uwolnionego cierpienia, ale jako wyraz wyzwolenia. Miłości. Emocji. Magii życia. Moje odczucia były tak silne, że aż bolało, ale to był dobry ból.

Tak właśnie jest, gdy człowiek się zakocha, pomyślałam.

Potem z wielką jasnością uświadomiłam sobie, że nigdy dotąd nie byłam zakochana, bo nigdy nie opuściłam gardy na tyle, aby poczuć coś podobnego. Nigdy wcześniej się nie poddałam – zawsze się zamykałam lub uciekałam na tyle daleko, aby nikt mnie nie zranił, dokładnie tak jak zrobiłam w przypadku Geoffa.

Ale poddałam się wtedy, w basenie. Na kilka minut głęboko w sercu poczułam piękno życia, ludzi, wszechświata. Byłam częścią większej całości, pewnej magii.

Czegoś duchowego.

• • •

Ostatniego wieczoru przed kolacją ogoliłam nogi i posmarowałam ciało balsamem. Włosy, które przez większość tygodnia upinałam w kok, zostawiłam rozpuszczone, lekko falowały, ale nie oszukujmy się, żadne tam bajeczne, obłędne loki. Założyłam długą biało-czarną sukienkę i sandały na przysadzistym obcasie. Popatrzyłam w lustro. Miałam jasne, promieniejące oczy, świeżą cerę. Uśmiechałam się. Poczułam się ładna.

Kiedy weszłam do jadalni, Janet zawołała.

– Tylko popatrz!

Geoff spojrzał na mnie i uśmiechnął się.

– Ładnie wyglądasz – powiedział.

– Ty również – odpowiedziałam i poczułam, jak płoną mi policzki.

Miał na sobie białą, lnianą koszulę. Opalił się. Popatrzył mi prosto w oczy.

Odwróciłam wzrok. Wciąż patrzył na mnie. Jego brązowe oczy były nieruchome. Byłam śmiertelnie wystraszona.

Po kolacji całą grupą wybraliśmy się na przechadzkę po winnicach i gajach oliwnych. Nagie, opalone ramiona lśniły w blasku księżyca, kiedy spacerowaliśmy dwójkami lub trójkami, gawędząc o wszystkim i niczym. Sześć dni wcześniej byliśmy sobie obcy, a teraz wyglądaliśmy na zżytych niczym starzy przyjaciele. Przekomarzaliśmy się. Swobodni. Otwarci. Szliśmy z Geoffem ramię w ramię na samym końcu.

– Nie mam ochoty wracać – stwierdziłam.

– Ja jestem gotowy – powiedział.

– O której masz samolot?

– Dziesięć po dziewiątej, wcześnie się zbieram. A ty?

– Później, dopiero koło piętnastej. Muszę sprawdzić, o której dokładnie.

Szliśmy w milczeniu, tylko żwir chrzęścił pod naszymi stopami. Potknęłam się o wybój, zachwiałam i prawie przewróciłam. Ale złapał mnie, poczułam ciepło jego dłoni.

Marzyłam, aby wciąż mnie trzymał, jednak cofnął ręce.

Szliśmy dalej w blasku księżyca. Cała przyroda jakby sprzysięgła się, żeby zapewnić najbardziej romantyczny nastrój.

Pragnęłam, aby mnie pocałował. Aby zatrzymał się, aby się odwrócił i aby mnie pocałował.

Tak się stało. Naprawdę! Zatrzymał się, odwrócił się…

Tak, to właśnie to, to właśnie to…

– Prawie zapomniałem! – powiedział.

– O czym?

– Dziś Anglia gra przeciwko Francji – wyjaśnił.

– Słucham?

– Mecz. Anglia–Francja.

Nie wierzę. Czy to się właśnie wydarzyło? Poczułam, jakbym dostała w twarz.

Ruszyłam przed siebie.

– Może na recepcji mają telewizor – zastanawiał się kilka kroków za mną.

Wróciliśmy do głównego budynku, gdzie kilka osób oglądało, a reszta piła drinki nad basenem.

– No i…? – zapytała Janet z błyskiem w oku.

– Nic, zupełnie nic. Mówił o meczu.

– Co?

– Nie zmyśliłam tego, prawda?

– Sama nie wiem, kotku. Takie miejsca są dziwaczne. Opowiadamy sobie wszystko niczym na odwyku. Czy zaproponował spotkanie po powrocie? – zapytała Janet.

– Nie – przyznałam.

Janet wzruszyła ramionami i nalała mi drinka.

– Pieprzyć to! To nasza ostatnia noc, zabawmy się – zaproponowała, wznosząc kieliszek.

– Pieprzyć to! – powtórzyłam, szkło stuknęło o szkło.

Podeszła do nas zdyszana Daisy.

– Przytulałam się do drzew! Chodźcie, też musicie to zrobić, to uzdrawia!

Popatrzyłam na Janet, która aż podskoczyła.

– Pieprzyć to! Idziemy!

Zdjęłyśmy sandały i boso przeszłyśmy przez wilgotną, atramentowo-granatową trawę.

– Nawet nie wspomnę o tym w pracy i tak mają mnie za wariatkę – zażartowała Janet.

Może wszyscy zwariowaliśmy, choć wcale tak nie czułam.

Szeroko otworzyłam ramiona i otoczyłam ciepłą, gładką korę srebrzyście lśniącą w świetle księżyca. Zobaczyłam, że nieco dalej Janet robi dokładnie to samo i roześmiałyśmy się, bo sytuacja była absurdalna. Nie uśmiałam się tak od czasu egzaminu z historii, gdy miałam piętnaście lat. Pamiętam, że ktoś opowiedział dowcip, a chichot rozprzestrzenił się po całej klasie niczym wirus, i każdy, łącznie z nauczycielką, panią Fisher, aż zginał się w pół.

Kiedy jednak stałam tam z ramionami oplatającymi drzewo, przestałam się śmiać.

Na sekundę cały świat stanął. Nic nie miało znaczenia. Geoff. Grek. Sarah. Przeniknął we mnie bezruch drzewa. Z kory emanowały: mądrość, pokój i miłość. Korzenie sięgały głęboko w ziemię i poczułam to. Poczułam siebie wewnątrz, głęboko. Szum energii między mną a drzewem. Wszystko było idealne. Wszystko było dokładnie tam, gdzie powinno być.

Tamten tydzień kompletnie rozminął się z moimi oczekiwaniami. Spodziewałam się mnóstwa przekleństw i rejwachu, a czekało na mnie o wiele głębsze i poruszające przeżycie niż wszystko, czego dotychczas doświadczyłam. Chwilami miałam wrażenie, że dostrzegam błysk większej całości. Boga? Kosmicznej energii? Piękna? Nie miało znaczenia, co to było. Po prostu wiedziałam, że będzie dobrze. Że ze mną jest dobrze. Że świat jest piękny, a moje zmartwienia są nieistotne, nie są prawdziwe. Bo prawdą jest więź z drzewami, niebem, chmurami i ludźmi.

W moich oczach wezbrały łzy, było idealnie.

7.

Pokłosie filozofii
F**k it

•

Kiedy mówimy „pieprz to” […]
tracą dla nas na znaczeniu rzeczy,
które dotychczas traktowaliśmy bardzo poważnie, […] wiąże się to dla większości z nas ze zniewalającym poczuciem wolności.

Po powrocie do domu wciąż miałam łzy w oczach. Reklamy kas oszczędnościowo-budowlanych, filmik na YouTubie o pierwszym spotkaniu odosobnionego plemienia z innymi ludźmi, Blowing in the Wind Boba Dylana na Radio 2… Wszystko mnie wzruszało.

Choć przez większość życia uważałam okazywanie emocji za dobre dla mięczaków, słabeuszy, teraz nieustanie unosiłam się na emocjonalnym haju. Przeżycia emocjonalne stały się wręcz robotą na pełny etat. Bo na pracę zarobkową nie starczało już czasu. Do końca czerwca spacerowałam po parkach i wszystko mnie zachwycało. Któregoś ranka, podczas przechadzki po Hyde Parku, rozpłakałam się, kontemplując piękno wiewiórek. Nie ściemniam. Wiewiórek!

Geoff wysłał mi kilka wiadomości, dlatego oprócz płakania nad wiewiórkami mnóstwo czasu spędzałam na myśleniu o nim. Na całe lato wyjechał do Stanów, ale byłam pewna, że spotkamy się po jego powrocie.

– Co z Grekiem? – zapytała Rachel.

Poczułam się winna. Grek wciąż był w Grecji. Pisał, że przyjedzie w czerwcu, aby się ze mną spotkać, ale odpisałam, że najprawdopodobniej przez większość wakacji będę w rozjazdach.

– Wydawało mi się, że ci się podobał – zauważyła Rachel.

– Podobał mi się. Jest uroczy, tyle że nie wiem, czy kręci mnie aż w takim stopniu jak Geoff. Ten jest zupełnie inny. Poza tym nie powinien przyjeżdżać do Londynu, ma chorego ojca i musi się nim opiekować.

– Nie jest mu łatwo.

– Na pewno nie.

– Wydaje się porządnym facetem – stwierdziła Rachel.

– To prawda.

Otworzyła usta, aby coś jeszcze dodać, ale szybko je zamknęła. Dlaczego ludzie zawsze tak się przy mnie zachowują?

– No co? – zapytałam.

– Nic – odpowiedziała. – Bądź wobec niego uczciwa. Jeśli ci się nie podoba, powiedz mu to.

– Wiem.

– Co z Sarah?

– Nie pytaj.

W kilka dni po powrocie sytuacja z Sarah przeistoczyła się w rzeczywisty problem. Kiedy wróciłam do domu z ośrodka F**k it, postanowiłam powiedzieć jej prawdę. Miałam dość zadowalania wszystkich, robienia rzeczy, na które nie mam ochoty! Nadszedł czas szczerości i otwartości! Jeszcze mi podziękuje, byłam pewna. Prawda jest podstawą przyjaźni.

Dlatego wysłałam jej e-maila poniższej treści:

Cześć!

Przepraszam, że się nie odzywałam i nie odbierałam telefonu. Poradnikowy projekt pochłania mnóstwo energii – nie potrafię wyjaśnić, ale… Naprawdę nie mam już ochoty umawiać się w pubie, aby jęczeć i narzekać – bo to właśnie zazwyczaj razem robimy. Staram się nastrajać pozytywnie do życia i mniej pić! Ale możemy umówić się na kawę, co ty na to?

Ściskam,

Marianne

Okazało się, że wcale nie była wdzięczna za moją chwilę prawdy.

Jeju, co za wiadomość. Nie wiedziałam, że w twoich oczach przez wszystkie lata tylko „jęczałyśmy i narzekałyśmy”. Wydawało mi się, że rozmawiamy o problemach i się wspieramy. Ze swej strony z całą pewnością mogę powiedzieć, że zawsze byłam przy tobie, gdy miałaś ochotę się wypłakać. Nie miałam pojęcia, że przez cały czas uważałaś mnie za negatywną i marudną sukę. Dobrze jednak wiedzieć, na czym się stoi.

Odpowiedziałam:

Wcale nie uważam cię za sukę! Nie przyjaźniłybyśmy się, gdybym tak myślała – kocham cię! Po prostu chciałam być szczera, żebyś wiedziała, jak to widzę.

Jej odpowiedź:

Jeśli chcesz szczerości, proszę bardzo. Dzięki poradnikom wcale nie stajesz się lepsza, tylko bardziej zapatrzona w siebie. Nie ty jedna przechodzisz przez życiowe zmiany, u innych też dużo się dzieje, ale nic o tym nie wiesz, bo nie odbierasz telefonu. Zmieniłaś się i uważam, że najlepiej będzie, jeśli przestaniemy się przez jakiś czas kontaktować.

Zrobiło mi się niedobrze. Nigdy dotąd nie pokłóciłam się z przyjaciółką. Kłótnie są potworne. Okropnie jest ranić drugiego człowieka. Ale we wszystkich poradnikach podkreśla się, jak ważne jest usunięcie z grona znajomych negatywnie nastawionych osób, a może taka właśnie jest Sarah. Negatywnie nastawiona.

– Sarah jest najmniej negatywnie nastawionym człowiekiem, jakiego znam – zauważyła Rachel, kiedy streściłam pokrótce, co się stało. – Cały czas ci kibicowała.

– Po prostu aktualnie nie mamy zbyt wiele ze sobą wspólnego – stwierdziłam. – Mam ochotę rozmawiać o ważnych sprawach, głębokich i życiowo istotnych sprawach, a nie w kółko narzekać na koleżanki z pracy.

– Ale, Marianne, wszyscy o tym rozmawiamy. Sama też tak robiłaś. A teraz…

– Co, teraz? – warknęłam.

Rachel wzięła głęboki oddech i dokończyła:

– To, co teraz robisz, jest niezwykle intensywne i nie możesz oczekiwać, że wszyscy pozostali będą nadawać na tych samych falach.

– We wszystkich poradnikach ostrzegają, że gdy człowiek się zmienia, niektórym się to nie podoba, nic na to nie poradzisz – wyjaśniłam.

– Dlatego zamierzasz zerwać kontakt z jedną z najlepszych przyjaciółek?

– Nie wiem, ale obecnie zmierzamy w przeciwnych kierunkach.

• • •

Najwyraźniej zmierzałam w przeciwnym kierunku do większości bliskich mi osób.

Na tym zasadzało się sedno projektu, miałam się zmienić, ale nie spodziewałam się, że to tak bardzo wkurzy innych.

Największym zmartwieniem mojej mamy był wpływ wdrażania filozofii F**k it na mój wygląd. W pierwszą sobotę po moim powrocie umówiłyśmy się na comiesięczny lunch i zakupy, podczas których mama zerkała na metki w Whistles i informowała mnie, ile podobna rzecz kosztuje w TK Maxxie. Zawsze tyle samo: szesnaście funtów.

– Wyglądasz jak hipiska – powitała mnie na stacji.

Sama była ubrana w dopasowane do siebie szare spodnie i szary płaszcz. Na szyi zawiązała kremową apaszkę. Miała perfekcyjną fryzurę, w której każdy włos znał swoje miejsce. Można by ją wywieźć do strefy działań wojennych, a wyszłaby z okopów w spodniach z idealnym kantem i w perfekcyjnym makijażu.

– Co to ma znaczyć?

– Nic takiego, tylko masz potargane włosy. Poza tym jesteś blada. Nie bierze cię czasem choroba?

– Nie, po prostu nie umalowałam się.

– Och, nie zgubiłaś chyba kosmetyczki, Marianne? Zawsze coś gubisz…

– Nie, po prostu nie miałam ochoty na makijaż.

– Och!

Podeszła, aby mi się lepiej przyjrzeć, lustrując mnie od stóp do głów.

– Jadłaś dużo makaronu? – ciągnęła.

– Tak, mamo, dużo. Jadłam też ciasto na śniadanie – przyznałam buńczucznie.

– Trudno, zrzucisz, gdy wrócisz do normalnego trybu życia.

– Zrzucę co, mamo? Jestem jak szafa trzydrzwiowa?

– Wcale tak nie powiedziałam! – zaprzeczyła zaskoczona moją reakcją.

– Mam dość, że ciągle martwisz się moją wagą i wyglądem. Są w życiu ważniejsze sprawy niż szczupła sylwetka i uroda! Połowa ludzkości głoduje, a ty się zadręczasz liczeniem kalorii.

– Okej – powiedziała.

– Poza tym facet, który prowadził nasz kurs, twierdzi, że jeśli wszyscy powiemy sobie „pieprzę diety i chodzenie z przymusu na siłownię”, będziemy o niebo zdrowsi. Pozwolimy naszym ciałom wrócić do naturalnego rytmu, zamiast ciągle je kontrolować. Wtedy okaże się, że od czasu do czasu mamy ochotę na sałatkę albo jogging…

– Czy w takim razie zamówisz na lunch sałatkę? – zapytała.

– Nie, makaron.

– Więcej makaronu?

– Tak!

Weszłyśmy do włoskiej knajpki przy placu, zamówiłam spaghetti carbonara i czerwone wino, a mama – ciabattę z kurczakiem i kawę. Ładując makaron do ust, ciągnęłam swój wywód z chaotycznie posklejanych strzępów poglądów na temat patriarchatu i postrzegania własnego ciała.

– Ktoś niedawno wrzucił na fejsa opis eksperymentu, w którym naukowcy poprosili grupę kobiet i mężczyzn o zrobienie testu na inteligencję. Wyniki były podobne, aż do chwili, gdy uczestnicy mieli wystąpić w kostiumach kąpielowych. Wtedy kobiety straciły jasność myślenia, bo całą energię kierowały na zamartwianie się tym, jak prezentuje się ich ciało. Pomyśl tylko, ile energii marnuje się na troskę o wygląd! Gdybym przez całe życie nie zamartwiała się obwodem w talii, mogłabym być teraz premierem!

– Chcesz być premierem? – parsknęła mama.

– Nie. Nie o to mi chodzi. Mówię tylko, że skończyłam z zamartwianiem się własnym wyglądem. W życiu są dużo ważniejsze sprawy.

– Świetnie! Idź na całość! Jutro będziesz palić biustonosz! – skwitowała, zaśmiewając się z własnego dowcipu.

Nabrałam widelcem kolejną porcję makaronu i nie skomentowałam.

Kiedy skończyłyśmy posiłek, mama otworzyła torebkę w poszukiwaniu szminki, którą nałożyła, patrząc w lusterko. Nigdy nie nosiłam w torebce lusterka ani szminki.

– Osobiście uważam, że dbanie o własny wygląd jest miłe – stwierdziła. Z idealnie umalowanymi ustami. – To mi zawsze poprawia humor.

Nie wiedziałam, co jej odpowiedzieć. Miała rację. To było miłe.

Poszłyśmy do COS, gdzie przymierzyła kilka rzeczy i każda świetnie pasowała do jej szczupłych nóg. Próbowałam zdusić w sobie nieprzyjemne poczucie, że stosowanie filozofii F**k it w diecie wcale mi dobrze nie zrobiło, bo gdy przymierzyłam jedwabne, zielone, rozszerzane spodnie, to uwydatniły one każdy wałeczek na moim tyłku. Och, pieprzyć to.

• • •

Do końca miesiąca kierowałam się filozofią F**k it: pieprzyć bycie miłym dla znajomych, pieprzyć wygląd i mega pieprzyć pracę. Od kiedy zaczęłam metawędrówkę w głąb siebie, zepchnęłam karierę na dalszy plan, teraz jednak totalnie się wyłączyłam. Po latach pracoholizmu nawet nie udawałam zainteresowania nią.

– Nie mam ochoty pisać o tuszach do rzęs i kremach antycellulitisowych ani powodach nielubienia sztucznej opalenizny – wyjaśniłam Rachel któregoś wieczora po całym dniu obserwowania wiewiórek.

– Każdy robi rzeczy, na które nie ma ochoty – zauważyła.

– Ale po co? Czemu musimy robić to, czego nie chcemy? Wylądowaliśmy na Gatwick, a tam wszyscy wyglądali tak żałośnie. Poszarzałe twarze w metrze, dlaczego tak musi być?

– Aby mieć z czego zapłacić rachunki?

– Nie możemy się ograniczać do pracy, rachunków i kupowania badziewia, którego nie potrzebujemy – stwierdziłam.

– Jak to sobie wyobrażasz? Wszyscy mamy rzucić pracę? Nic nie robić? – spytała Rachel.

– Czemu nie? John uważa, że nasz problem zrodził się w wyniku pogwałcenia naturalnego rytmu życia, poza tym czasem każdy musi odpocząć. Zatem, jasne, można rzucić robotę, której się nie lubi i na tydzień zalec w łóżku, a nawet miesiąc, jednak któregoś dnia obudzimy się i poczujemy w sobie pragnienie. Pragnienie, które zaprowadzi nas do kolejnej rzeczy. Wówczas hop, ruszymy nową ścieżką. Ścieżką, na której chcemy być, zamiast nieustannie gonić w kieracie…

– Co z pieniędzmi?

– John twierdzi, że mamy obsesję na punkcie pieniędzy. Kiedy ich nie mamy, uważamy, że rozwiązałyby każdy problem, ale gdy je mamy, martwimy się, że się skończą. Prawda zaś jest taka, że w naszym kraju nie będziemy głodować. Nawet gdy wszystko stracimy, znajdziemy jakieś rozwiązanie.

Była dziesiąta wieczorem, pracowała cały dzień.

– Idę pod prysznic – powiedziała.

Słyszałam, jak wchodzi po schodach, wyczerpana z trudem powłóczyła nogami.

Wszystkich irytowałam. Wiedziałam o tym. Miałam to gdzieś. Po raz pierwszy w życiu miałam to gdzieś.

Wszyscy wokół żyli w kłamstwie. Półżyciem. Nie chciałam tego. Pragnęłam czegoś więcej, czegoś innego.

Pod powierzchnią filozofii F**k it kryła się idea, że musimy odpuścić, poddać się i uwierzyć, że będzie dobrze, że istnieje siła, która o nas zadba – Bóg, wszechświat czy cokolwiek innego.

Zaczynałam w to wierzyć. Po raz pierwszy w życiu poczułam, że mogę odpuścić i to było cudowne.

• • •

– Co takiego zrobiłaś?

– Przecież słyszałaś.

– Ćwiczyłaś jogę na golasa?

– Tak.

– Bez żadnych ubrań?

– Tak.

– Z innymi ludźmi wokół.

– Tak.

Helen znów utkwiła we mnie wzrok. To było jedno z tych spojrzeń: „Czy do reszty postradałaś rozum?”.

– Jeszcze raz to sobie wyjaśnijmy, robiłaś psa z głową w dół, patrząc na czyjś tyłek?

– Nie, instruktorka tak ustawiła maty, żeby nikt nie patrzył na inną osobę wprost. Światło było przyciemnione, więc zobaczyłam tylko kawałek czyjegoś wacka.

– Obleśne.

– Wcale nie. Nie było w tym nic sprośnego – sprostowałam.

Kłamałam.

To były jedyne zajęcia jogi, na których stawiło się więcej mężczyzn niż kobiet. Dreszczyk emocji unosił się w powietrzu, był wręcz namacalny. Udało mi się dobrnąć do końca tylko dlatego, że przez dziewięćdziesiąt procent czasu miałam zamknięte oczy.

Nie zamierzałam jednak wspominać o tym Helen.

– Chodziło o pokochanie własnego ciała i zaakceptowanie się takimi, jakimi jesteśmy… – ciągnęłam, przybierając sztuczny ton „wyzwolonej kobiety”.

– Zwyczajnie nie rozumiem, czemu to zrobiłaś. Przecież wcale nie ćwiczysz jogi, nawet w ubraniu.

– Usłyszałam o tym i pomyślałam: pieprzyć to, spróbuję.

Helen skończyła drinka i sięgnęła po płaszcz.

– Po prostu uważam, że są jakieś granice i ty je przekroczyłaś. Co teraz? Czy dołączysz do scjentologów? Wstąpisz do sekty?

• • •

Ani Helen, ani nikt inny tego nie zniszczy. Pokochałam F**k it całym sercem i duszą. Jeśli moi znajomi i rodzina tego nie rozumieli, pieprzyć to.

Zdobędę nowych przyjaciół.

Pod koniec tygodniowego pobytu we Włoszech uznałam, że Daisy wcale nie jest niefajna. Przynajmniej miała otwarty umysł i myślała o ważnych życiowych sprawach.

Pisała do mnie od powrotu, proponowała wyjścia na rozmaite wykłady, na przykład: „Przyjmij w siebie światło” lub „Zaakceptuj wszystko, co istnieje”. Zdziwiło mnie, że organizuje się aż tyle podobnego typu spotkań, nie wspominając już o tym, że biorą w nich udział setki ludzi. Myśl, że usiądę w auli pełnej uśmiechniętych, obejmujących się tropicieli duchowości, była stymulująca i ekscytująca.

Pod koniec czerwca widywałam się z Daisy prawie codziennie. Z tego, co zrozumiałam, zrobiła sobie rok przerwy od pracy, dlatego miała mnóstwo czasu, co mi bardzo odpowiadało. Była dla mnie bramą do nowego świata – świata ceremonii picia kakao i recytowania mantr w kręgu, grup medytacyjnych i zajęć wyzwalającego tańca, podczas których udawałam, że wcale mnie nie dziwią kucające nad podłogą w pozycji embrionalnej dorosłe kobiety oraz biegający dookoła i wymachujący ramionami niczym skrzydłami mężczyźni, których skrzeczenie zagłuszało dźwięki muzyki house.

Szaleńcze tańce były, prawdę powiedziawszy, lekką przesadą. Podczas zajęć próbowałam porozumieć się spojrzeniami z Daisy, wymienić uśmieszki komentujące otaczający nas obłęd, ale zawsze miała zamknięte oczy. Całkowicie się zatracała w muzyce. Przez sekundę pożałowałam, że nie ma ze mną Sarah. Byłaby pierwsza do skrzeczenia i machania ramionami, sikania w majtki ze śmiechu, bo to był totalny absurd. Potem poszłybyśmy do pubu rozłożyć na czynniki pierwsze problem staruszka w przyciasnych, nastoletnich szortach i dziewczyny piszczącej jak małpa. Piłybyśmy na umór i zaśmiewały się do łez.

Ale nie było przy mnie Sarah. Teraz to byli moi ludzie. Prawda?

8.

Uwolnij moc w sobie
z Tonym Robbinsem

•

W każdej istocie ludzkiej drzemie wielka
siła napędowa, która po uwolnieniu pozwoli,
aby wizje, marzenia czy pragnienia
stały się rzeczywistością.

Dwudziesta pierwsza, czwartek wieczór, siedem tysięcy ludzi na parkingu we wschodnim Londynie skanduje: „Tak! Tak! Tak!”. Panują egipskie ciemności, ziemia jest wilgotna. Bose stopy drętwieją na zimnym, twardym betonie.

W oddali dudni bęben, do rytmu którego tupiemy. Jakby szykując się do złożenia rytualnej krwawej ofiary. Być może z samych siebie. Wcześniej podpisaliśmy zrzeczenie się praw do ewentualnego odszkodowania w przypadku możliwych „poważnych urazów, w tym oparzeń i innego rodzaju uszczerbku na zdrowiu fizycznym lub psychicznym”… Natomiast przez ostatnie pół godziny informowano nas, jak uniknąć hospitalizacji.

Tłum na mnie napiera, a kiedy milknie bęben, wokół zapada cisza. Naprzeciwko migocze nasze przeznaczenie: czerwony pas rozżarzonego węgla, po którym mamy przejść. Mam ochotę uciec, ale zostaję. Przygotowywałam się do tego przez wiele godzin. Do chodzenia po gorących węglach.

Dwaj mężczyźni w bandanach dorzucają taczkę rozpalonego do czerwoności żaru na leżące węgle. Czerwone iskry unoszą się na nocnym niebie. Z ciemności wynurza się postać, która chwyta mnie za ramię i popycha do przodu.

– Gotowa? – krzyczy mi prosto do ucha.

– Tak! Tak! Tak! – skandują ludzie w kolejce za mną.

Tłum wiwatujący przed szubienicą.

Nie! Nie! Nie! – wrzeszczy głos w mojej głowie.

Jednak odmowa nie wchodzi w grę.

Powiedziano nam, że kiedy tylko pokonamy lęk przed chodzeniem po rozgrzanych do tysiąca stopni węglach, „z łatwością pokonamy każdy pożar w naszym życiu”.

Tego właśnie pragnę. Życia bez lęku. Wydobycia tego, co we mnie najlepsze. Doskonałości.

Robię głęboki wdech i wydaję z siebie ryk – pierwotny, bojowy okrzyk. Potem stawiam pierwszy krok…

• • •

Przemiana z hippisowskiej amatorki nudystycznej jogi w członkinię sekty nastąpiła szybciej niż Helen, a także ja sama, mogłyśmy podejrzewać, w momencie gdy Daisy wyciągnęła mnie na spotkanie z Tonym Robbinsem.

– Chodzenie po żarze przypomina… – Spojrzała w niebo, szukając odpowiedniego słowa. – To jedna z tych chwil, które wszystko zmieniają.

Mówiła z wigorem charakterystycznym dla człowieka, który właśnie odkrył Boga i uprawiał seks tego samego dnia, szybko jednak okazało się, że z identyczną manierą mówią wszyscy fani Tony’ego. Także mężczyźni. Przede wszystkim mężczyźni.

Według informacji, które znalazłam na stronie jego seminarium „Uwolnij moc w sobie”, dzięki niemu nauczę się „rozpoznawać rzeczywiste pragnienia, na zawsze pokonywać każdą blokującą przeszkodę i radykalnie zwiększę wewnętrzną energię oraz umysłową jasność, a także rozpalę życiową pasję”.

Daisy brała już udział w dwóch spotkaniach, pierwszy raz w Palm Springs i Londynie rok wcześniej.

– Nie zastanawiaj się, tylko kup bilet! Przyjeżdża do Londynu jedynie raz w roku – namawiała mnie.

– Ile to kosztuje?

– Jest warte każdego pensa.

– W porządku, ile?

Okazało się, że bilety kosztowały od pięciuset do tysiąca dwustu funtów – pięćset funtów za cztery dni, które – jak obiecywano – „zrewolucjonizują moje podejście do ciała, emocji, pieniędzy i związków” oraz przeniosą mnie tam, gdzie „niemożliwe staje się możliwe” – to była niewątpliwie świetna okazja. Tym bardziej biorąc pod uwagę, że książka Tony’ego miała pięćset stron, uznałam, że w ten sposób szybciej zapoznam się z jego metodą – a bądźmy szczerzy, czas to pieniądz.

Znów sięgnęłam po kartę kredytową.

• • •

Umówiłam się z Daisy przy wejściu do centrum konferencyjnego ExCel w Docklands. Metro było wypełnione po brzegi, miałam kaca i brało mnie przeziębienie. Byłam w marnym nastroju, irytowały mnie energiczne kobiety w energicznych fryzurach i z energicznymi uśmiechami gawędzące z facetami, którzy wyglądali, jakby ich dieta opierała się na odżywkach białkowych i czystej determinacji – taki jednak był przekrój społeczny.

– Potrzebuję kawy – poinformowałam Daisy.

– Kupisz sobie, jak się już zarejestrujemy – powiedziała, praktycznie podskakując z podniecenia.

Doprowadzała mnie do szewskiej pasji.

Gdy czekałyśmy w kolejce do rejestracji, wolontariusze w czarnych koszulkach z napisem „Personel” nieustannie przybijali z każdym piątkę. Nowicjusze nieobeznani ze światem Tony’ego Robbinsa byli skrępowani i zmieszani, ale starzy wyjadacze, na przykład Daisy, ochoczo wyciągali dłonie.

– Czy możemy już kupić sobie kawę? – zapytałam, gdy się podpisałyśmy, dostałyśmy opaski na nadgarstki, program i stos ulotek.

– Może najpierw zajmijmy miejsca, potem pójdziesz po kawę.

Wywróciłam oczami, ale poszłam za Daisy w stronę dobywającego się ze sceny grzmiącego electropopu. Jeszcze więcej nieznajomych osób przybijało z nami piątki. Uśmiechy stawały się coraz bardziej maniakalne, a muzyka głośniejsza. Czego oni wszyscy się nałykali?

Sunęłyśmy wzdłuż rzędu jakby budek telefonicznych. Na każdej wisiała tabliczka z innym językiem: rosyjski, chiński, polski, hiszpański, hebrajski…

– Tutaj siedzą tłumacze! – krzyczała Daisy.

Potem nam powiedziano, że słowa Tony’ego były symultanicznie przekładane na trzydzieści dwa języki.

Kiedy wreszcie doszłyśmy do sceny, na widowni panował niebywały ścisk. Ludzie spieszyli się, aby usiąść jak najbliżej. Daisy chwyciła mnie za rękę i pociągnęła w kierunku strefy oznaczonej jako złota.

– Okej? – Daisy próbowała przekrzyczeć muzykę. Zajęłyśmy dwa miejsca z brzegu. – Dzięki temu będziemy mogły tańczyć w przejściu i mieć dobry widok na ekrany.

Na scenie członkowie personelu tańczyli i klaskali w rytm piosenki Black Eyed Peas I Gotta Feeling. Wyglądali jak połączenie prezenterów telewizyjnych z kanałów dla dzieci i menedżerów działu informatycznego na biurowej imprezie. Wśród publiczności kobiety typu Daisy podrygiwały niczym czirliderki. Przelała się moja czara goryczy.

– Idę po kawę.

Kiedy wróciłam, Daisy tańczyła z mężczyzną we wzorzystym, kolorowym krawacie. Zajęłam miejsce obok kobiety siedzącej z założonymi rękami. Zerknęłam na telefon i jadłam czekoladowego muffina, myśląc, że to wszystko jest absurdalne i wcale mi się nie podoba.

Potem puścili piosenkę Rihanny i musiałam zatańczyć. Uwielbiam Rihannę.

Kilka przebojów później nadszedł wielki moment: na scenę wbiegł wielki mężczyzna w czarnym T-shircie i długich czarnych szortach z bezprzewodowym mikrofonem przy policzku. Jego hollywoodzka opalenizna, białe zęby i szeroka szczęka sprawiały, że wyglądał jak wymarzony amant Harlequina. Efekt potęgował fakt, że jego wypielęgnowana twarz została powiększona do boskich rozmiarów na ekranach z tyłu sceny.

Publiczność szalała.

Jakby Beatlesi i Mesjasz razem wylądowali w Docklands w porze czwartkowego lunchu.

Siedem i pół tysiąca ludzi podskakiwało w rytm huczącej muzyki, a światła oślepiały. Ludzie przybijali ze sobą piątki. Daisy uderzyła mnie tak mocno, że aż zapiekła mnie ręka. Odwróciłam się do kobiety siedzącej z drugiej strony.

Wciąż siedziała z założonymi rękoma.

Miałam wybór. Mogłam na kolejne cztery dni przysiąść się do pani Udręki albo poddać się szaleństwu.

– Jesteście gotowi? – wrzasnął Tony niskim głosem wydobywającym się jakby z głębi ziemi.

– TAK!! – wrzasnęłam w odpowiedzi z całą resztą tłumu.

– Kto pragnie żyć niesamowitym i wyjątkowym życiem? Życiem na waszych zasadach? Niech krzyknie ja!!!

– Ja!

I zaczęło się… Seksowny wyrzucał z siebie słowa niczym motywacyjny karabin maszynowy, od trzynastej do dwudziestej pierwszej. Bez przerwy na herbatę czy lunch, jeden motywacyjny slogan za drugim:

– Miłość jest tlenem dla duszy!

– Energia to życie!

– Zamień oczekiwania na wdzięczność!

Przekaz Tony’ego opiera się na zasadzie, że wszystko jest możliwe, jeśli tylko przestawimy ciała i umysły na właściwy tor. Twierdzi, że definiują nas ograniczające przekonania i gdy tylko się ich pozbędziemy, „niemożliwe stanie się możliwe”.

Na dowód przytoczył historię osiemdziesięcioczteroletniej zakonnicy, która zaliczała triatlony:

– Nieważny jest fizyczny wiek, ale to, co mamy w głowie! – krzyczał.

Złapałam się na tym, że robię notatki. Wszystko wydawało się ważne.

Nim się spostrzegliśmy, wyciągnął z widowni przygnębioną kobietę. Zapytał, czy jest przygnębiona, gdy uprawia seks, a ona tylko się uśmiechnęła w odpowiedzi. Najwyraźniej nie. Wtedy niespodziewanie przygnębiona kobieta zaczęła odgrywać orgazm na oczach siedmiu tysięcy ludzi, a z głośników ryknął przebój Lets Talk About Sex w wykonaniu Salt-N-Pepa.

Promieniała! A my wraz z nią! Przygnębienie zniknęło, jak ręką odjął!

Tony wytłumaczył, dlaczego była przygnębiona – przyczyną nie był skład chemiczny jej organizmu ani życiowe doświadczenia – po prostu lubiła być przygnębiona! Według Tony’ego – który szybko stawał się miłością mojego życia – można wyróżnić sześć ludzkich potrzeb, które napędzają wszystkie nasze działania.

Pierwsza to potrzeba pewności/komfortu, czyli pragniemy sprawować kontrolę i czuć się bezpiecznie. Druga jest jej przeciwieństwem: łaknienie zróżnicowania i niepewności. Trzecia to potrzeba uznania. Każdy chce czuć się ważny i wyjątkowy. Tony wyjaśnił, że niektórzy znajdują uznanie w pracy, inni – kupując sportowy samochód lub zdobywając tysiąc fanów na Twitterze. Dodał, że czasem ludzie popełniają przestępstwa w pogoni za uznaniem – osobliwa teza, choć jeśli przyłożysz komuś nóż do gardła, pewnie w oczach ofiary stajesz się niesamowicie ważny. Potrzeba czwarta dotyczyła miłości i więzi. Piąta – rozwoju. „Jeśli się nie rozwijasz, umierasz” – stwierdził Tony. Nieważne, czego dotyczy rozwój: firmy, związku czy umysłu i tak dalej liczy się sam wzrost. Ostatnią potrzebą był nasz wkład.

– Życie nie kręci się wokół mnie, ale wokół nas – skwitował Tony, który twierdzi, że podstawą ludzkiej egzystencji jest dawanie.

Za każdym razem, gdy znajdziemy się w z pozoru niepożądanym położeniu, okazuje się, że dzięki temu zaspokajamy którąś z potrzeb. Przygnębiona kobieta przyznała, że depresja zapewniała jej komfort i bezpieczeństwo, bo dzięki niej mogła leżeć w łóżku i nie musiała się do niczego zmuszać. Była także źródłem uznania, bo czuła się wyjątkowa, gdy opowiadała o swojej chorobie. Wreszcie dostawała miłość i czułą więź, bo mogła prosić o pomoc, choć normalnie tego unikała. Z powodu depresji cała rodzina musiała się nią opiekować.

Wow! Rzeczywiście brzmiało sensownie. Tony powiedział, że każdy z nas ma inną hierarchię potrzeb. Dla niektórych najważniejsze jest bezpieczeństwo; dla innych priorytetem jest bycie wyjątkowym i ważnym.

Mieliśmy porozmawiać z kimś, kogo nie znamy, o potrzebach, które były dla nas najistotniejsze.

– Dla mnie liczy się przede wszystkim bezpieczeństwo i miłość! – przyznał siedzący w rzędzie za mną norweski księgowy. – Od ukończenia studiów nie zmieniłem pracy. Ożeniłem się z dziewczyną, z którą chodziłem od czasów szkolnych. To bezpieczne, lecz nudne.

– Jestem twoim przeciwieństwem! – stwierdziłam podekscytowana tym momentem iluminacji współdzielonym z obcym człowiekiem. – Cenię sobie niepewność i uznanie, dlatego pracuję jako wolny strzelec, nie mam żadnych oszczędności ani planu działania i nieustannie staram się czerpać satysfakcję z pracy!

Uśmiechnęliśmy się do siebie.

Potem muzyka się zmieniła i wszyscy zaczęliśmy tańczyć.

W przejściu między rzędami Daisy udawała, że gra na gitarze do wtóru z umięśnionym facetem, który jakby wyskoczył z okładki „Men’s Health”, podczas gdy ja ugniatałam ziemniaki z norweskim księgowym.

Następnie nauczono nas, jak doprowadzić się do „stanu szczytowego” przez przywoływanie w pamięci najlepszych momentów z naszego życia, chwil, gdy czuliśmy się najsilniejsi i najspokojniejsi.

Pomyślałam o słonecznych plażach, końcówce studiów, choć co chwila trafiałam do szpitala ze względu na podejrzenie choroby nowotworowej – i o tym, że pracowałam na etacie jako dziennikarka.

Za każdym razem, gdy pojawiła się nowa myśl, mieliśmy „zrobić jakiś gest”, aby w przyszłości obudził falę pozytywnych wspomnień.

Podniosłam w górę pięść, i jeszcze raz, i jeszcze, i jeszcze.

Z głośników ryknął motyw przewodni Rydwanów ognia, a potem Life Will Never Be the Same Again – idealne połączenie. Życie już nigdy nie będzie takie samo! Naprawdę tego chciałam! Marzyłam o życiu pełnym orgazmów i triatlonów! Aż do setki!

Pod koniec pierwszego dnia, w przejściu między rzędami, tańczyłam, krzyczałam i wyłam z całą resztą. Norweski księgowy miał ogień w oczach i był mokry od potu.

– Chyba się zakochałem! – krzyknął.

– Ja też! – odpowiedziałam.

Oboje spojrzeliśmy na ekran, na Tony’ego. Na naszego boga.

Pieprzyć to, ustąpiło pola pieprzyć, ooo… tak!!

Biedny John nie miał najmniejszych szans.

• • •

Podobnie wyglądały pozostałe dni.

Tony każdy epizod ze swojego życia przekuwał w motywacyjne złoto. Potworne dzieciństwo, agresywna matka, ojczymowie, którzy pojawiali się i znikali… Wszystko pomogło mu stać się tym, kim był – zamożnym człowiekiem sukcesu. W kwestii jego majątku i powodzenia nie mieliśmy cienia wątpliwości, bo sam nieustannie o tym przypominał.

Każda opowieść obfitowała w anegdoty o zawrotnej jeździe sportowymi samochodami wzdłuż kalifornijskiego wybrzeża lub o wskakiwaniu na podkłady prywatnych samolotów w drodze do jego posiadłości na Fidżi, gdzie podejmował najpotężniejsze figury współczesnego świata. Ale mówił o tym w taki sposób, że zaczynaliśmy wierzyć, że auta, samoloty, wille są także w zasięgu naszych rąk. Jeśli tylko zaczniemy żyć tak jak on: codzienne ćwiczenia, restrykcyjna dieta, poranne medytacje… Możemy stać się tacy jak on.

Przekazywał żarliwą wiarę, że stać nas na wielkość i szybko sami w to uwierzyliśmy. W rytm ryczącego z głośników przeboju Spice Girls Wannabe spisywaliśmy, czego pragniemy w życiu – zgodnie z wytycznymi Susan Jeffers – w formie zdań orzekających. Zapisałam własne marzenia w czasie teraźniejszym, jakby już się urzeczywistniły:

Mam sto tysięcy funtów na koncie! Właśnie piszę świetną książkę! Jestem szczęśliwa, wolna i zakochana! Często latam, dużo podróżuję, kocham seksownego przystojniaka, który jest czuły i wysoki – to mężczyzna, który w żadnym razie nie ogranicza mojej wolności. Jestem szczupła, mam świetne ciuchy i fantastyczną fryzurę! Sheila, Helen i mama są szczęśliwe! Też jestem szczęśliwa! Tryskam energią i pracuję jak szalona! Noszę aparat na zębach.

Wróciłam do pierwotnej wizji idealnej mnie – szczupłej, bogatej, z prostymi zębami. Zen spod znaku pieprzyć to ulotnił się.

Właśnie dlatego czytam poradniki – właśnie tego pragnęłam. Nie chciałam zwykłego życia, marzyło mi się niezwykłe! Podobnie było z ludźmi wokół mnie. Dobrze przebywać wśród osób, które pragnęły tego co ja. Bycia lepszym. Szczęśliwszym. Dawania z siebie tego, co najlepsze.

– Mam doktorat z efektywności, wy sukinsyny! – wrzasnął Tony, budząc aplauz publiczności.

• • •

Trzeci dzień – zwany Dniem Przemiany – był ważny. Tony wyjaśnił, że istnieją dwa sposoby na wprowadzenie zmian w życiu: albo tak bardzo cierpimy, że nie mamy innego wyjścia, albo potencjalne korzyści są tak wspaniałe, że nie potrafmy się oprzeć. Aby się zmienić, musimy skupić się na pozytywnych stronach nowego życia, ale także bezlitośnie straszyć się wizją tego, co się wydarzy, jeśli się nie zmienimy.

Najpierw poprosił, abyśmy zidentyfikowali ograniczające nas przekonania, przekonania–fundamenty naszego świata, które powstrzymywały nas przed realizowaniem marzeń. Przy akompaniamencie smętnej melodii zapisałam dwa odwieczne, ograniczające mnie przekonania: nie podobam się facetom i pieniądze się mnie nie imają.

Tony powiedział, abyśmy zamknęli oczy i wyobrazili sobie, co się stanie za pięć, dziesięć i piętnaście lat, jeśli zachowamy dotychczasowe przekonania. Natychmiast zobaczyłam siebie: stałam przed lustrem w łazience, z lewej strony miałam okno. Byłam starsza, miałam ziemistą cerę, a włosy siwe i rzadkie. Otworzyłam szafkę, żeby zażyć leki – antydepresanty – potem ją zamknęłam. Miałam na sobie białą, bezkształtną koszulę nocną. Byłam pięćdziesięcioletnią starą panną, ale wyglądałam znacznie starzej. To była łazienka w mieszkaniu, za które z trudem opłacałam czynsz. Byłam spłukana i samotna. Wyobraziłam sobie, jak nakładam makijaż i przyklejam do twarzy uśmiech przed spotkaniami z przyjaciółmi w ich rodzinnych domach pełnych gwaru, miłości, życia i ludzi. Ze sztucznym uśmiechem siedziałam w ich kuchniach i mówiłam, że czuję się świetnie, a potem pytałam, co u nich i na długie godziny zamieniałam się w słuch. Później wracałam do siebie, samotna, niepotrzebna, niewidzialna.

Wizja była tak rzeczywista, że przeżyłam szok. Tak będzie wyglądało moje życie, jeśli nic nie zmienię. Zaczęłam płakać, podobnie jak inni ludzie wokół.

Moja sąsiadka zawodziła boleśnie, jakby właśnie straciła dziecko. Za mną łkał jakiś mężczyzna. Siedem tysięcy osób w sali konferencyjnej w londyńskich Docklands odtworzyło Krzyk Edwarda Muncha. Trwało to całą wieczność, bo Tony chciał, abyśmy poczuli grozę. Potem muzyka się zmieniła. Zagrano lżejsze tony, jakby na stadion opadł magiczny pył. To był sygnał do zmiany emocji.

Mieliśmy zidentyfikować przeciwieństwa ograniczających nas przekonań i wykrzyczeć je z całych sił.

– Świetnie zarządzam pieniędzmi! – ryknęłam.

– Faceci mnie uwielbiają! – krzyknęłam, ale pół tonu ciszej, żeby dwóch przystojniaków siedzących dwa rzędy przede mną nie pomyślało, że mi odbija.

Następnie wyobrażaliśmy sobie, jak będzie wyglądać nasze życie, gdy wdrożymy nowe przekonania.

Zamknęłam oczy. Wciąż stałam w łazience, przeglądałam się w lustrze. Lustro jednak było inne, łazienka też nie ta sama. Tym razem malowałam się z uśmiechem, radośnie nucąc; miałam na sobie obcisłe czarne spodnie i kremową bluzkę. Moje włosy lśniły. Promieniałam. Ktoś mnie zawołał z salonu, dokąd poszłam. W pokoju o szerokich oknach z rozłożystą szarą sofą na ścianach wisiały obrazy. Mówił do mnie mężczyzna o pogodnej twarzy i ciemnych włosach. Siedział na kanapie i się do mnie uśmiechał.

– Gotowa? – zapytał.

– Tak – odpowiedziałam i pochyliłam się, aby go pocałować.

Przyciągnął mnie, posadził na kanapie i się roześmialiśmy. Wybieraliśmy się na spotkanie z przyjaciółmi. Wyobraziłam sobie, że idziemy ulicą. Byłam zdrowa, pełna energii i zapału, byłam osobą, która działa i nie zamartwia się, że coś pójdzie nie tak. Prawdziwe błogosławieństwo. Obejrzałam film mojego życia w dwóch wersjach: drastycznej i baśniowej.

Pragnęłam, aby ziściła się baśń.

Zaczęliśmy nawzajem przybijać sobie piątki i się obejmować. Przytulaliśmy się mocno niczym bracia i siostry odnalezieni po długiej rozłące. Mężczyźni w wyprasowanych koszulach i eleganckich spodniach tulili się do siebie, kołysali się w mocnym uścisku, i odrywali się od siebie z wyraźną niechęcią. Uścisnęłam Daisy, a kiedy się odsunęłam, zauważyłam, że ma łzy w oczach. Podobnie było ze mną. Byliśmy pełni życia i inspiracji. Zakochani w samych sobie, w innych, w świecie!

Podbiegaliśmy jedni do drugich, dzieląc się naszymi wizjami.

– Pragnę więcej, aby więcej zdziałać! – powiedziała kobieta w fioletowych legginsach.

– Chciałbym, żeby Putin wysłuchał Tony’ego Robbinsa, wtedy na świecie zapanowałby pokój! – zauważył mężczyzna z postawionymi włosami (pewnie na żel) i mocnym akcentem.

– Marzy mi się seks – zwierzyła się Daisy – mnóstwo, mnóstwo seksu!

– Mnie też! – przyznałam.

Potem znów ogarnęły mnie ciemności – wszyscy staliśmy z zamkniętymi oczami, a po arenie niosły się dźwięki z tematu przewodniego Odysei kosmicznej 2001. Otworzyłam oczy i ujrzałam morze urzeczonych twarzy – przez sekundę odczuwałam lęk. Oto jak człowiek czuje się w sekcie.

• • •

Szliśmy boso po mokrym betonie w kierunku fioletowej poświaty neonu Travelodge padającej na rzędy rozpalonych do białości węgli. Buty i skarpetki zostawiliśmy w budynku wraz z naszymi ograniczającymi przekonaniami. Maszerowaliśmy w podwiniętych dżinsach ku nowej przyszłości.

Oparłam stopę na węglach, a potem nie pamiętam zupełnie nic, aż do ostatniego kroku, gdy poczułam gorąco. Na pół sekundy spanikowałam, bo przypomniało mi się, co robię, ale już stałam na chłodnym trawniku na samym końcu, a asystenci polewali mnie wodą ze szlauchu.

Zrobiłam to. Przeszłam po rozżarzonych węglach.

To było tak proste, że wręcz rozczarowujące. Nie rozumiałam tego, ale nie było takiej potrzeby. Rozstałam się z Tonym w niedzielny wieczór z poczuciem, że nie tylko potrafię chodzić po żarze, ale także po wodzie. Unosić się w powietrzu. Wręcz fruwać.

Na to uczucie czekałam całe życie, uczucie, że mogę zrobić absolutnie wszystko. Puścić w niepamięć lata wątpliwości i samotności. Były już za mną. Przeszłam przez ogień. Stałam się kimś innym.

Moje nowe życie zaczynało się teraz.

Koniec z dawną mną: neurotyczną, w lekkiej depresji i z nadwagą.

Nadeszła pora na mnie idealną.

Idealna ja – dziesięciodniowe wyzwanie Tony’ego.

Aby osiągnąć ideał, musiałam wdrożyć dziesięciodniowe wyzwanie czystej energii Tony’ego. Jeśli przyłożę się „całą siłą”, wtedy „poczuję moc, zapał, energię i radość płynące z ciała, które kipi zdrowiem i życiem”.

Życie nigdy już nie będzie takie samo. Zaczynam dziś!

• • •

– Pobudka o szóstej rano! Siadam na łóżku i wykonuję ćwiczenia oddechowe Tony’ego oraz tak zwane „motywowanie”, które polega na myśleniu o wszystkim, za co jestem wdzięczna, i wyobrażaniu sobie przyszłości. Widzę eleganckie auta. Seksownych facetów. Bestsellery mojego autorstwa. Ładne mieszkanie. Za wszystko jestem wdzięczna. Za łóżko! Przyjaciół! Laptop! Jestem wdzięczna za przyjaciół! Za rodzinę!

– Schodzę na dół. Wstawiam czajnik i piję gorącą wodę z sokiem z cytryny. Koniec z kawą – jest zbyt kwaśna! Zakwaszenie organizmu wywołuje ospałość i choroby! Moje ciało to świątynia. Doprowadzona do ruiny świątynia w trakcie prac renowacyjnych!

– Szykuję sobie na śniadanie sałatkę. Tak, sałatkę. Przesypuję do miski sałatę z torebki i kroję awokado. Koniec z marmoladą i masłem na gorącym toście – chleb to czyste zło! Każdy rodzaj „białego” [wysoko przetworzonego] jedzenia jest zły. Zielony to kolor, którego pragnę. Tony uważa, że trzeba wybierać zieloną żywność, aby zmienić pH organizmu. Koniec także z przetworzonymi węglowodanami! Koniec z pszenicą! Koniec z cukrem! Jesteś tym, co jesz! Pragnę być zielonym smoothie! Koniec z kacem i pryszczami, teraz moja skóra będzie promienista i świeża, poza tym zamierzam wyskakiwać z łóżka pełna energii!

– Skoro mowa o skakaniu… Tony co rano ćwiczy na minitrampolinie fitness, aby pobudzić układ limfatyczny i pozbyć się toksyn, a tym samym uchronić przed rakiem. Nie mam takiej. Zamiast tego skaczę w kuchni przez dziesięć minut – okej, przez minutę – aż kręci mi się w głowie. Potem biegam – okej, szybko maszeruję – aż na szczyt Parliament Hill, gdzie znów przez chwilę podskakuję. Limfatyzuję!

– Biegam – okej, szybko chodzę – i biję powietrze uniesioną w górę pięścią. Czekam, aż parkowa alejka opustoszeje, aby na całe gardło wrzasnąć: „Jestem niepokonana!”. To zaklęcie. Powtarzanie pozytywnych twierdzeń jest dla mięczaków, bo tak naprawdę potrzeba nam zaklęć, wówczas dogłębnie odczuwamy własne słowa. Zresztą, trzeba je wykrzyczeć. Zauważam kobietę wyprowadzającą na spacer teriera. Robi się niezręcznie. Biegnę dalej – okej, szybko idę – powtarzając zaklęcia w głowie i boksując powietrze odrobinę subtelniej, na wysokości bioder.

– Powrót do domu. Tony każdego ranka zanurza się w wannie wypełnionej lodem, aby pobudzić krążenie i układ odpornościowy. Nigdy nie pamiętam o wypełnieniu pojemnika na lód w zamrażarce – dlatego pod prysznicem odkręcam zimną wodę. Z piskiem kopię lodowaty strumień. To nie może być dobre dla ludzi! Przestawiam strumień na ciepły.

– Wracam do kuchni i przyrządzam sobie zielone smoothie, miksując jarmuż, ogórek, wodę kokosową i zielony proszek witaminowy (za dwadzieścia sześć funtów) w moim nowym koktajlerze NutriBullet (za pięćdziesiąt dziewięć funtów). Dodaję kilka kropel mieszanki olejów marki Undo’s Choice (za dwadzieścia cztery funty) zawierającej tłuszcze niezbędne dla organizmu. Nie każdy tłuszcz jest zły! Wszyscy potrzebujemy dobrych tłuszczów!

– Pracuję od dziewiątej rano do pierwszej po południu. Jestem skupiona! Przeistaczam się w pracującą i skoncentrowaną maszynę. Żadnego znużenia. To kwestia odpowiedniego podejścia. Piszę kolejny artykuł o tuszach do rzęs. Regularnie robię sobie muzyczne przerywniki, żeby osiągnąć „stan szczytowy”. Podskakuję w górę i w dół przy biurku w rytm przebojów Rihanny lub Beyoncé. Czerpię inspirację z ich siły i urody. Też mogę być piękna i silna! Ach, tak, i jeszcze bogata!!

– Zauważam, że zaczynam się martwić, bo wstęp do artykułu o tuszach do rzęs jest do bani, ale powstrzymuję się przed wejściem na negatywną ścieżkę, wyrzucając w tył ramiona. Tony uważa, że możemy błyskawicznie zmienić nastrój, zmieniając postawę ciała. Siadam prosto, wypinam klatkę piersiową, broda i oczy w górę. Tak, proszę pana!

– Sałatka na lunch. Więcej sałaty. Więcej oleju Udo’s. Wolałabym dodać garść pokrojonej szynki i sera, ale Tony nie lubi czerwonego mięsa ani nabiału w nadmiarze. Sięgam po puszkę tuńczyka, ale chyba wspominał o rtęci? Może powinnam przejść na wegetarianizm? Tak! Albo jeszcze lepiej – zostanę weganką!

– Kolejny szybki spacer. Więcej zaklęć w głowie i subtelnego boksowania powietrza.

Jestem silna i potężna! Uderzenie.

Wszystko przychodzi mi łatwo i bez trudu. Uderzenie.

Jestem silna i piękna! Uderzenie.

– Druga po południu. Piszę o najnowszym typie rajstop, które są ponoć najlepsze na świecie. Przymierzam je. Od razu idzie mi oczko.

– Sikam na test, by sprawdzić pH moczu. Tak, aby zmienić życie, trzeba zmienić mocz! Tony uważa, że idealne pH moczu wynosi siedem, mój wynik to sześć. Niedobrze – jestem zbyt kwaśna!

– Piję wodę. Mnóstwo wody. Woda jest podstawowym i głównym składnikiem każdej istoty żywej! Muszę dziennie wypić połowę masy ciała wyrażonej w uncjach, aby mój ogranizm mógł się sam oczyścić. Nie mam pojęcia, ile ważę w uncjach czy innych jednostkach wagi, ale do diabła z tym! Po prostu piję mnóstwo wody. Moje ciało wkrótce będzie przypominać czysty górski potok.

– O szesnastej trzydzieści dopada mnie popołudniowy kryzys, ale nie potrzebuję kofeiny, muszę się dotlenić, czyli, innymi słowy, czas na oddychanie! Tony uważa, że zamiast przerw na kawę, powinniśmy trzy razy dziennie wykonywać dziesięć „regenerujących oddechów”. Wdycham powietrze przez osiem sekund i próbuję wstrzymać oddech na zalecane trzydzieści dwie, ale po dziesięciu odpuszczam. No, trudno.

– Więcej pląsania i podskakiwania. Na Spotify ściągnęłam sobie ścieżkę dźwiękową ze spotkania z Tonym.

– Osiemnasta, sprawdzam otwartą grupę Tony’ego na fejsie i czerpię inspirację z zielonych napojów i podskoków innych. Wszyscy wrzucają motywujące frazy: „Dziś należy do ciebie!”, „Pora na twój ruch!”, „Jeśli nie boisz się własnych marzeń, nie są wystarczająco wielkie”. Wysyłamy sobie nawzajem wiadomości: „Jesteś zajebiście odlotowa!!!”. To moi ludzie! Pozytywni i zmotywowani! Czerpiący z życia pełnymi garściami!

Komentarz od Daisy: „Jesteś wyjątkowa!”.

„Ty też!!!”

„Wymiatasz!!!”

„Zrobiłaś test moczu?”

– Siódma wieczorem. Nie piję wina – jest kwaśne! Zabija komórki mózgowe! Upajam się życiem!

• • •

Rachel wchodzi, gdy po zjedzeniu trzeciej sałatki dnia skaczę po całej kuchni w rytm Paradise City Guns N’Roses.

– Chyba wolałam F**k it – komentuje i wraca do siebie.

9.

Finansowe dno

•

Skoro Tony Robbins jest miliarderem,
który pragnie zmienić świat na lepsze,
dlaczego tak drogo sobie liczy?
– Rachel.

Z kasy rozległ się tępy pisk, sprzedawca podniósł na mnie wzrok.

– Karta została odrzucona – wymamrotał. – Próbujemy jeszcze raz?

Z płonącymi policzkami wyciągnęłam kartę z terminala i ponownie ją włożyłam, wstukałam PIN. Kolejny pisk.

– To samo. – Wzruszył ramionami.

– Nie rozumiem dlaczego – przyznałam.

Sprawdziłam, czy mam w portfelu wystarczającą ilość gotówki, ale niestety nie miałam.

Wyciągnęłam drugą kartę i wręczyłam sprzedawcy. Płaciłam kartą kredytową jedenaście funtów i dwanaście pensów za tampony i butelkę czerwonego wina. Tak nisko jeszcze nie upadłam.

Kiedy wróciłam z Tesco do domu, nalałam sobie kieliszek wina. Idealna ja wytrzymała osiem dni – okej pięć. Poddałam się, gdy Rachel nalała sobie kieliszek białego wina – tak kusząco wyglądało, aż poleciała mi ślinka… Poza tym był piątek wieczór i…

– Jeden kieliszek mnie nie zabije – stwierdziłam. – Jest piątkowy wieczór i mogę napić się wina.

Jeden kieliszek przeistoczył się w butelkę.

– Nie rozumiem, czemu sobie to robisz. Kręcisz na siebie bat, zbyt radykalnie podchodzisz do wszystkiego – powiedziała Rachel.

– Wiem, ale nie cierpię, że tak dużo piję i jem śmieciowe żarcie… Chciałabym poprawić swoje życie…

– Dlaczego wszystko albo nic? Zacznij małymi krokami.

Rachel przypominała moją matkę – pełna prostoty, skromna, odnosząca ciche sukcesy, bo robiła swoje bez podnoszenia wokół siebie szumu. Nie potrzebowała motywujących wykładów ani filmików na YouTubie. Więcej zrobiła przed wyjściem do pracy niż ja przez cały dzień. Nie ściągała sobie aplikacji do zwiększenia efektywności za dziesięć funtów, tylko robiła listy zadań na zużytych kopertach, a potem wykreślała po kolei zrobione.

Choć wiedziałam, że ma rację, w ślepym uporze postanowiłam podążać owczym pędem za Tonym. Przez resztę lipca przeskakiwałam z sałatki na śniadanie do ciasta na lunch, zielony smoothie zapijałam kawą, aż wreszcie pogodziłam się z porażką. Na początku sierpnia wróciłam do durnych programów telewizyjnych i wina. Wina, na które – jak się okazało – nie było mnie dłużej stać.

Kiedy wróciłam ze sklepu, zrobiłam rzecz, której unikałam od lutego. Zalogowałam się na koncie bankowym. Przeszedł mnie zimny dreszcz, gdy zobaczyłam, że mam debet na trzy tysiące dwieście funtów. Kurde. Kurde. Kurde. Jak mogłam aż tak nisko upaść?

Sprawdziłam historię operacji: kawiarnie, wino, pub, pub, księgarnia Waterstones, aż doszłam do wydatku, którego nie rozpoznałam: dziewięćdziesiąt dwa funty – OPŁATY. Jakie opłaty? Ktoś się włamał na moje konto!

Zadzwoniłam do banku.

– Dzień dobry, zauważyłam na moim koncie podejrzaną aktywność. Zostałam obciążona na dziewięćdziesiąt dwa funty, ale nie wiem, za co. Wydaje mi się, że ktoś podrobił moją kartę.

– Przykro mi to słyszeć, proszę o chwilę cierpliwości, zaraz sprawdzę… Tak, widzę, dziewięćdziesiąt dwa funty…

– Czy mogę się dowiedzieć, za co zostałam obciążona tą kwotą i czy doszło do innych podejrzanych transakcji?

– To miesięczna opłata za możliwość zaciągnięcia kredytu na rachunku bieżącym.

– Słucham?

– Wynosi trzy funty za każdy dzień, gdy debet na koncie przekroczy tysiąc funtów.

– Słucham? Od kiedy? Czemu nikt mnie o tym nie poinformował?

– Wysłaliśmy do pani dwa listy – wyjaśnił pracownik banku. – Nie dostała ich pani?

– Nie wiem… Nie otwieram wszystkich listów… Jestem bardzo zajęta… Jak możecie? To nie w porządku, trzy funty dziennie, to za dużo! Jak długo to się ciągnie?

– Opłaty zostały wprowadzone dwa miesiące temu.

Rozłączyłam się i wróciłam do pokoju, gdzie na biurku piętrzył się stos nieotwartej korespondencji – były tam oba listy z banku oraz wyciągi z kart kredytowych, a także wezwanie do zapłacenia VAT-u, bo było już po terminie. Poczułam, jak narasta we mnie lepka panika. Było źle. Bardzo źle.

Co, do jasnej cholery, robiłam przez ostatnie pół roku? Czemu nie pracowałam? Przecież umiem ciężko pracować, słowo honoru. Co się stało? Kiedy zaczynałam projekt, pragnęłam zwiększyć własną efektywność, aby odnosić więcej sukcesów – mijały miesiące, a mnie udało się powiedzieć „pieprzę to” wszystkiemu wokół i uwierzyć, że Sekret uratuje mi skórę.

Mimo że przez cały luty płakałam nad wyciągami z banku i obiecywałam poprawę, wróciłam na utarte ścieżki. Nie zdołałam przez rok utrzymać zwyczaju codziennego sprawdzania konta, moją uwagę odwróciło tworzenie tablic marzeń ze zdjęciami cukinii i mat do jogi oraz wypisywanie niby-czeków na sto tysięcy funtów. Utknęłam w obłąkańczej bańce poradnikowej samopomocy. Pieniądze przychodzą do mnie łatwo i bez wysiłku. Co za stek bzdur. Żadna inspiracyjna fraza nie spłaci moich długów. A czek od wszechświata to był prawdziwy odpał.

Przemierzałam pokój wzdłuż i wszerz. Jestem cholerną kretynką!

Nie wiedziałam, co robić. Termin następnej spłaty karty kredytowej zbliżał się wielkimi krokami. Za dziesięć dni miałam wpłacić sto dwadzieścia funtów, których nie miałam.

Poczułam, jakby zdarto ze mnie skórę. Chciałam uciec od siebie samej, wyskoczyć z ciała, z głowy. Nie mogłam dłużej pozostać sobą.

Zeszłam do kuchni i nalałam sobie dużą szklankę whiskey, potem położyłam się z pilotem w ręku na kanapie w salonie. Skakałam z kanału na kanał. Kardashianie sprzeczali się o ubrania, które Kane przyniósł Kim. Wypiłam jeszcze jedną whiskey i usnęłam. Kiedy się obudziłam, z ekranu patrzyła na mnie Lindsay Lohan. Płakała. Właśnie wyrzucano ją z hotelu, w którym dotąd mieszkała.

Kiedy następnego dnia rano Rachel zeszła na dół, wciąż leżałam na kanapie, gdzie usnęłam w ubraniu. Znów płakałam. Tym razem jednak nie wylewałam łez nad pięknem wiewiórek czy reklamą kasy oszczędnościowo-budowlanej, ale nad własną głupotą.

– Chcesz, żebym ci pożyczyła? – zaproponowała Rachel.

– Nie. Dzięki, ale nie. To mój problem, sama muszę go rozwiązać.

– Chcesz, żebym usiadała z tobą i razem wszystko rozplanujemy. Mogłybyśmy opracować budżet, rozrysować plan działania.

Budżet, plan. Oba słowa sprawiły, że oblał mnie zimny pot. Już wcześniej proponowała mi pomoc, ale zawsze się wymigiwałam. Teraz skończyły się wymówki.

Wieczorem przeanalizowałyśmy wyciągi z moich kont.

– Za co zapłaciłaś pięćdziesiąt sześć funtów w księgarni? – zapytała Rachel.

– Nie mam pojęcia – przyznałam. – Za książki?

– Jakie książki? – ciągnęła Rachel.

– Sama nie wiem, pewnie poradniki.

Znalazłam paragon. To były książki: o wychodzeniu z bałaganu, diecie bez cukru i sokach. Przypomniało mi się, jak przeglądałam książkę o diecie bez cukru w kawiarni na górnym piętrze księgarni, czytałam przepisy na spiralki z cukinii, delektując się gorącą czekoladą i kawałkiem ciasta marchewkowego. Jeszcze nie skorzystałam z żadnego przepisu, a książki o sokach i Magii sprzątania Marie Kondo nawet nie otworzyłam. Dorzuciłam je do bałaganu panującego w moim pokoju.

– Za co zapłaciłaś pięćdziesiąt pięć funtów w Whole Foods? – zapytała Rachel.

– Za witaminy – odpowiedziałam.

– Kupujesz witaminy za pięćdziesiąt pięć funtów?

– Tak, bo pomyślałam, że dodadzą mi energii, a wtedy zrobię więcej i wyjdę na prostą – przyznałam, uświadamiając sobie, jak głupio to zabrzmiało.

– Marianne… – zaczęła.

Rozpłakałam się.

– Wiem, wiem. Proszę, nic nie mów.

Ale nie przestała: pobyt we Włoszech, rachunek z knajpy po F**k it…

– Za co zapłaciłaś pięćset funtów?

– Za szkolenie z Tonym Robbinsem.

– Kosztuje pięćset funtów?

– Tak.

– Ile tam było ludzi?

– Siedem tysięcy.

– W kilka dni zgarnął miliony. Skoro Tony Robbins jest miliarderem, który pragnie zmienić świat na lepsze, dlaczego tak drogo sobie liczy? – chciała wiedzieć Rachel.

– Jeśli nie płacisz, nie cenisz tego, co dostajesz, nie bierzesz tego na poważnie. Poza tym mnóstwo pieniędzy przeznacza na cele charytatywne.

Nie powiedziałam jej, że kupiłam kiepską miejscówkę, a ludzie byli gotowi zapłacić tysiąc dwieście funtów, żeby tylko siedzieć bliżej niego oraz że przez większość czasu podczas seminarium próbowano nas namówić na wykupienie dłuższych i droższych kursów, jak na przykład „Mistrzostwo w biznesie”, a także trwającej tydzień „Randki z przeznaczeniem” – to były wydatki kilku tysięcy każdy.

W równych odstępach czasu Tony zapraszał na scenę ludzi, aby przez czterdzieści pięć minut perorowali, jak bardzo zmieniło się ich życie dzięki warsztatom. Nieustannie powtarzano, że wszyscy zainwestowali w siebie i ich dochód wzrósł z dziesięciu tysięcy do miliona dolarów rocznie.

Przekaz Tony’ego Robbinsa był jednoznaczny: brak pieniędzy to wymówka, kupowanie jego szkoleń jest inwestycją, która przyniesie kokosy. Ale kiedy? Kiedy nadejdzie nagroda? Już od siedmiu miesięcy prowadziłam poradnikowy eksperyment i deszcz nagród wcale nie rysował się na horyzoncie. Po każdej górce spadałam na łeb na szyję. Miałam niestabilną sytuację zawodową, ucierpiały moje przyjaźnie, finanse… Nieumiejętność kontrolowania pieniędzy niczym lustro odbijała wszystkie moje wady: lenistwo, niedojrzałość, pobłażanie samej sobie… Od początku poradnikowego projektu pobłażałam sobie coraz bardziej.

Zaczynałam sobie uświadamiać, jak poradnikowa samopomoc może okazać się niebezpieczna dla osoby mojego pokroju. Uwielbiałam tracić kontakt z rzeczywistością – to była moja najmocniejsza strona. Dzięki poradnikom robiłam to z fanfarami. Byłam zbyt zajęta czytaniem książek, powtarzaniem pozytywnych twierdzeń i snuciem wielkich marzeń, aby zajmować się takimi głupstwami, jak zarabianie, aby opłacić rachunki.

Pamiętacie Kate Nothrup? Moją finansową guru? Czy wiecie, jak wpadła w długi? Uczestnicząc w zbyt wielu kursach rozwoju osobistego. Nie kłamię. Napisała poradnik, w którym radzi, jak wyjść z długu powstałego przez poradniki. Podczas lektury książki świadomie pominęłam ten fakt. Poradniki to biznes – niebagatelny. Sprzedają to samo, co producenci ubrań, jedzenia czy alkoholu: szczęście.

Czy można dostać więcej szczęścia dzięki udziałowi w czterodniowym seminarium w centrum ExCeL, niż jadąc na wakacje lub kupując nowy samochód?

– To przypomina moment z powieści Nicka Hornby’ego, gdy bohater uświadamia sobie, jakim był idiotą – zauważyła Rachel.

Nie mogłam sobie przypomnieć, czy książki Hornby’ego miały szczęśliwe zakończenie.

• • •

Zadzwonił telefon. To była Daisy.

– Rezerwuję bilety, żeby w styczniu lecieć do Indii, zabierzesz się ze mną? – zapytała.

– Nie mogę, jestem bankrutem.

– Nie mów tak.

– Okej, dobrze, nie stać mnie!

– Nie ma czegoś takiego, jak nie stać mnie.

– Właśnie zapłaciłam za tampony kartą kredytową – warknęłam.

– Czy już przeczytałaś Prawo przyciągania? – zapytała, udając, że nie słyszy albo nie przyjmując do świadomości mojego tonu głosu.

– Nie.

– Koniecznie przeczytaj, naprawdę ci pomoże. Potem sięgnij po Energię do kwadratu Pam Grout, jest jeszcze świetna książka Marianne Williamson… Prawo bożego odszkodowania. Daj spokój, wystarczy, że zmienisz podejście do pieniędzy i same do ciebie przyjdą. Nie zapominaj, że świat jest szczodry.

Jakoś teraz nie czułam tej szczodrości. Zastanowiło mnie, skąd Daisy bierze środki na opłacenie wszystkich kursów i wyjazdów. W zeszłym roku poleciała na Florydę na seminarium Tony’ego Robbinsa, we wrześniu była na sokowym detoksie. Zrobiła sobie rok przerwy zawodowej, ale z czego płaciła za ogólnoświatowe duchowe poszukiwania? Musiała wcześniej oszczędzać. Oszczędzała cichaczem, podobnie jak inni – tylko nie zdawałam sobie z tego sprawy.

– Wciąż tam jesteś? – usłyszałam głos Daisy.

– Tak, przepraszam, jestem.

– Czy kiedykolwiek myślałaś, żeby pójść na spotkanie AD? – zapytała.

– Czego?

– Anonimowych Dłużników, przez analogię do AA, ale dla ludzi, którzy mają problemy z pieniędzmi.

– Nie! Daj spokój, nie jest ze mną aż tak tragicznie.

– Moja znajoma chodzi i uważa, że jej to bardzo pomaga. Już wyszła z długów, ale w zeszłym roku miała problemy z kartami podarunkowymi i twierdzi, że dzięki temu utrzymuje się w pionie. Chodzi na spotkania w Knightsbridge. Mogłabym was ze sobą poznać, jeśli masz ochotę.

– Sama nie wiem, ale brzmi ekstremalnie.

– Skoro masz problemy z pieniędzmi, może ci pomóc.

– Zastanowię się – powiedziałam, pożegnałam się i przez cały weekend oglądałam telewizję.

Aby posypać solą otwartą ranę, Grek zadzwonił na Skype’a.

– Pod koniec mięsiąca jestem świadkiem na ślubie przyjaciela. Na jednej z wysp… – zaczął.

– Brzmi super – zauważyłam, wyobrażając sobie błękitne niebo i jeszcze bardziej błękitne morze.

– Zastanawiałem się… – odchrząknął – czy nie chciałabyś wybrać się ze mną? Zapowiada się fajne wesele, będą fajni ludzie. Chciałbym, żebyś się zgodziła. Marzę o powrocie do Londynu – ciągnął – ale ze względu na rodziców nie jest to teraz możliwe. Pomyślałem, że byłaby to nasza druga randka. Wystarczy, że kupisz sobie bilety, o resztę się nie martw – dodał.

Wtedy zrobiłam to, co każda dziewczyna na moim miejscu, słysząc zaproszenie na randkę na greckiej wyspie, odmówiłam. Nie tylko nie było mnie stać na bilet, ale czułam, że nie zasługuję. Karałam się.

Co gorsza, wciąż myślałam o Geoffie. Nie żeby z wzajemnością. Za każdym razem wchodząc na Facebooka, widziałam jego zdjęcia u boku rozmaitych dziewczyn.

Głos Greka zdradzał rozczarowanie.

– Okej – powiedział. – Mam nadzieję, że zmienisz zdanie…

Zadzwoniła Gemma i opowiedziałam jej o zaproszeniu.

– Jeśli sama nie wsiądziesz do samolotu i nie zaczniesz działać, przyjadę i osobiście wniosę cię na pokład – zagroziła. – Ile razy zdarzyło ci się dostać zaproszenie na wyspę na Morzu Śródziemnym od seksownego Greka? Pożyczę ci kasę.

– Nie mogę na to pozwolić.

– Oczywiście, że możesz. Życie jest krótkie, trzeba się nim cieszyć.

– Nie zasługuję na radość, przemieniłam własne życie w chaos, byłam nieodpowiedzialną kretynką w kwestii pieniędzy i nie mogę szaleć. Nie mogę uwierzyć we własne lenistwo. Jestem sobą zniesmaczona.

– Nie jesteś mistrzynią finansów, ale nie jesteś leniem. Należysz do najciężej pracujących osób, jakie znam. W tym roku przechodzisz przez kryzys, ale to nie koniec świata, zawsze możesz postarać się o nowe zlecenia. A co na to Sarah? Założę się, że też każe ci lecieć.

Nie powiedziałam Gemmie, że nie rozmawiamy z Sarah, bo Gemma ją uwielbiała, ale wiedziałam, co by mi poradziła Sarah. Kazałaby pieprzyć karty kredytowe, pojechać, zaliczyć seks i dobrze się bawić. Powstrzymałaby mnie przed nurzaniem się samoużalaniu. Powiedziałaby, żebym chwytała życie obiema rękami…

Ale już nie było przy mnie Sarah, a duma nie pozwalała mi do niej zadzwonić. Za bardzo wstydziłam się przyjąć hojną propozycję Gemmy, aby zapłacić za wyskok w stylu Shirley Valentine.

• • •

– Co teraz zrobisz?

– Pójdę na spotkanie Anonimowych Dłużników z przyjaciółką Daisy.

– Nie sądzisz, że to lekka przesada.

– Nie, mam problem z pieniędzmi, a to może mi pomóc.

– Wystarczy, że będziesz więcej pracować, rozwiązałoby to większość twoich problemów.

Nie chciałam jednak słuchać głosu rozsądku. Byłam po uszy wkręcona w samoużalającą się/samopomocową spiralę, gdzie wszystkie odpowiedzi musiały przyjść do mnie w formie terapii lub samoanalizy. Wsiadłam do metra, pojechałam na Knightsbridge i wysiadłam w jednej z najzamożniejszych dzielnic Londynu, aby rozmawiać z podobnymi do mnie bankrutami. Albo większymi ode mnie – taką przynajmniej żywiłam nadzieję, aby ich życie okazało się takim bagnem, że porównanie wypadnie na moją korzyść i poczuję się lepiej.

Okazało się inaczej i to było wkurzające. Opowieści uczestników spotkania były ubogie w detale. Desperacko pragnęłam, żeby ktoś się przyznał do stutysięcznego zadłużenia na karcie, wtedy mogłabym stwierdzić:

– Wcale nie jest ze mną aż tak źle!

Nie chcieli współpracować. Słuchałam rozmaitych życiowych historii, a potem sama wstałam i powiedziałam znamienne słowa:

– Cześć, mam na imię Marianne i mam prawie dwadzieścia tysięcy długu.

Bardziej się odsłoniłam niż podczas pozowania nago na zajęciach z rysunku.

Ale słuchając innych, zrozumiałam, że znalazłam się w niewłaściwym miejscu. Według AD dług był chorobą, wobec której byłam bezsilna. W moich uszach brzmiało to fałszywie: wcale nie byłam bezsilna i nie chciałam udawać, że tak jest.

Następnego dnia zadzwoniłam do StepChange, charytatywnej organizacji pomocowej dla zadłużonych. Rozpłakałam się do słuchawki, tłumacząc, w jakim znalazłam się położeniu. Niesamowicie cierpliwa kobieta omówiła ze mną rozmaite opcje, w tym ogłoszenie niewypłacalności w związku z debetem na rachunku bieżącym i zadłużeniu na kartach kredytowych, wówczas mogliby wkroczyć, aby ustalić plan spłaty z bankiem. Totalnie pogrążyłabym własną ocenę kredytową, ale jeśli byłabym chora i niezdatna do pracy, nie mogłabym opłacić za dach nad głową ani zapewnić bytu osobom zależnym, była to jakaś opcja, wyjaśniła. Byłam sobą jeszcze bardziej zniesmaczona niż wieczór wcześniej. Nie byłam chora. Mogłam pracować. Cieszyłam się zasłużoną dziennikarską renomą, na miłość boską, i nie miałam nikogo, kim musiałabym się zajmować ani żadnego kredytu do spłacenia. Dół finansowy, w który wpadłam, był wynikiem tylko i wyłącznie moich działań – i sama mogłam się z niego wykaraskać. Podziękowałam mojej rozmówczyni i rozłączyłam się. Nie zasługiwałam na współczucie. Zasłużyłam natomiast na porządnego kopa w tyłek.

Do końca sierpnia zawiesiłam samopomocowy projekt poradnikowy i całą energię spożytkowałam na realną pomoc – zarabianie pieniędzy i pracę. Wykorzystałam terapię przez odrzucenie w praktyce i wysłałam e-maile do każdego znanego i nieznanego wydawcy. Przez cztery tygodnie pracowałam nieprzerwanie, siedem dni w tygodniu, od siódmej rano do siódmej wieczorem. Sekret mi nie pomógł, sama sobie pomogłam. Przetestowałam czas suszenia włosów dwudziestu suszarek, napisałam artykuł o szamponie dla koni, który stał się nieprawdopodobnym hitem wśród ludzi. Dwa dni spędziłam z profesjonalną makijażystką, która umalowała mnie, tak że przypominałam Jacka Nicholsona w Lśnieniu. Napisałam artykuł o wakacyjnej linii bielizny Spanx (przez którą pociłam się w niepożądanych miejscach). W zastępstwie wzięłam udział w kręceniu filmu dokumentalnego BBC o nowatorskich zabiegach chirurgicznych na zwierzętach, przykładowo: usunięciu zaćmy u samicy orangutana Rosemary, operacji na mózgu samicy tygrysa Tiary oraz wstawieniu protezy ogona delfinowi Fuji. Znów pisałam o kremach do opalania. Poszłam do domu aukcyjnego w południowym Londynie, aby kupić przechowywaną w biurze zagubionych bagaży walizkę, po którą nikt nigdy się nie zgłosił…

Nigdy nie byłam bardziej wdzięczna za swoją pracę. Na co, u licha, narzekałam? Miałam szczęście, że zarabiałam, przy okazji dobrze się bawiąc i robiąc ciekawe rzeczy – dlaczego chcieć więcej? Po prostu musiałam dorosnąć i przestać zachowywać się jak rozpuszczony bachor. Kierować się pragmatyzmem, a nie emocjami. Działać, zamiast zatracać się w kontemplacji czubka własnego nosa.

Pod koniec miesiąca może nie wyszłam na prostą, ale przynajmniej opanowałam kryzys. Nie byłam pewna, czy powinnam wracać do projektu, może nadszedł czas, aby zejść na ziemię. Stawić czoło faktom.

– Może właśnie tego miałaś się nauczyć – powiedziała Sheila przez telefon. – Że masz całkiem niezłe życie i nie trzeba go zmieniać.

• • •

Czy miała rację? W ostatni poniedziałek sierpnia wypadał dzień wolny od pracy i zostałam zaproszona na grill do koleżanki, z którą kiedyś pracowałam. Wahałam się, czy iść, ale po zerwaniu kontaktów z Sarah przerażało mnie, że zrażę do siebie innych znajomych. Pojechałam autobusem z Archway do Clapham. Podróż trwała dwie i pół godziny, ale bilet na autobus jest tańszy niż na metro, no i jestem typem męczennicy.

– Dawno się nie widzieliśmy – przywitał mnie inny znajomy z byłej pracy, Tom, który otworzył drzwi i zaprowadził mnie do ogrodu. – Co słychać? Wciąż piszesz? Ostatnio zniknęłaś z nagłówków – zauważył.

– Wciąż piszę, ale dużo mniej niż kiedyś.

– Wiem coś o tym – przyznał. – Nawet moja matka nie wierzy, że wciąż jestem dziennikarzem. Ostatnimi czasy zleceń jest jak na lekarstwo. Dziennikarstwo schodzi na psy…

Podeszła do nas inna koleżanka z byłej pracy, Leslie, z potwornie zwęglonym burgerem na papierowym talerzyku.

– Dziennikarstwo umarło – oznajmiła między kolejnymi gryzami. – Nastąpił koniec drukowanych mediów. Teraz liczą się tylko młodociani blogerzy… Niedawno poproszono mnie, abym napisała o nowej stronie internetowej. Zapytałam, ile płacą i usłyszałam: „Nic! Ale świetnie wpisze się to w twoje portfolio”. W moje portfolio? Jestem dziennikarką. Piszę, żeby mieć z czego zapłacić rachunki…

Rozpętała się dyskusja o końcu branży.

To było dołujące, dlatego poważyłam się na optymistyczną uwagę:

– No tak, ale świat idzie do przodu i nie ma co narzekać, po prostu musimy dopasować się najlepiej jak potrafimy do rzeczywistości.

– Niby jak? – zapytała Leslie.

– Obecnie możemy zrobić o niebo więcej niż kiedyś: założyć własny blog… Popatrzcie tylko na ludzi, którzy zbijają krocie na YouTubie. Teraz można robić wszystko, nawet nie wychodząc z łóżka – powiedziałam.

– Nie po to harowałam dwie dekady na Fleet Street[1], żeby teraz kręcić filmiki w pościeli – stwierdziła Leslie.

– Poza tym ludzie piszący za darmo dobijają dziennikarstwo – zauważył Tom.

Przeprosiłam pod pretekstem pójścia do toalety, ale zatrzymałam się w kuchni, skąd wzięłam jasnopomarańczowe chipsy o smaku tortilli i wróciłam. Podeszłam do innej grupki prowadzącej złowieszczą i ponurą dyskusję na temat: „Czy widzieliście, ile dziś kosztuje kawalerka w Clapham?”.

Wszyscy w odróżnieniu ode mnie byli wypłacalni. Mieli dzieci, kredyty, fundusze emerytalne i plany na wakacje, tymczasem ja kilka tygodni wcześniej zapłaciłam za tampony kartą kredytową. Ale oni, dobry Boże, byli nieszczęśliwi. Nie chciałam się do nich upodobnić.

– Będę się zbierać – oznajmiłam kilka godzin później.

Nikt nie wyglądał na zasmuconego. Wróciłam do ogrodu, aby się ze wszystkimi pożegnać i wpadłam na sześćdziesięciolatkę z ufarbowanymi na czarno włosami niedbale upiętymi na czubku głowy.

– Jestem Victoria – przedstawiła się, podając mi rękę.

Miała długie, pomalowane na fioletowo paznokcie. Była pisarką i feministką, którą znałam ze słyszenia. Jedną z tych diablo inteligentnych kobiet, które protestowały w obronie praw kobiet, równej płacy, na Greenham Common[2]…

– Dobrze się bawisz? – zapytała, unosząc brwi.

– Niezbyt, właśnie wychodzę.

– Nuda, nieprawdaż? – roześmiała się, dolewając sobie wina. – Też jesteś dziennikarką?

– Tak jakby – odpowiedziałam.

– O czym piszesz? – zapytała.

– Przede wszystkim o tuszach do rzęs – zażartowałam, ale poczułam zażenowanie.

Ona pisała o ważnych sprawach. Problemach. Polityce. Feminizmie.

– Ale w tym roku zajmowałam się czymś jeszcze… – i opowiedziałam o poradnikach.

Pewnie uznałam, że zrobię na niej wrażenie, a potem wspólnie podyskutujemy na poważniejsze i głębsze tematy niż otaczający nas ludzie.

Myliłam się.

– Czemu do licha potrzebujesz, żeby ktoś mówił ci, jak żyć? – zdziwiła się, upijając łyk ciepłego, białego wina. – Czy nie potrafisz sama tego rozgryźć?

Otworzyłam usta, żeby odpowiedzieć, że ludzie od zawsze potrzebowali filozofii lub religii, które pomagały zrozumieć, na czym polega dobre życie – ale nie zdążyłam…

– Wasze pokolenie… – ciągnęła, cmokając i kręcąc głową. – Tylko ja, ja, ja.

Zaciągnęła się papierosem.

– Narcyzi z obsesją na własnym punkcie. Dawniej walczyliśmy o ważne rzeczy. Problemy. Niesprawiedliwość. – Potem, żeby mnie dobić, dodała: – Poradniki tylko pogłębiają neurozę neurotyków.

Po tym nie miałam ochoty z nikim się żegnać. Wzięłam z salonu torebkę i wyszłam po angielsku. Powoli szłam ulicą.

Głupia krowa! Co ona wie? Może i jestem samolubna, ona za to jest zła, zgorzkniała i pijana! Była zwyczajnie zazdrosna! Tak, dokładnie. Zazdrościła mi! Jestem młodsza i mam całe życie przed sobą, czego nie można o niej powiedzieć!

Szłam dalej, mijając zwykłych ludzi robiących zwykłe, sobotnie rzeczy, wracających z torbami z supermarketu lub spacerujących z wózkami. Miałam nadzieję, że jeśli będę dostatecznie szybko maszerować, ucieknę przed potwornym, dręczącym uczuciem, które we mnie narastało… Że miała rację, że byłam rozpieszczonym, samolubnym narcyzem, który powinien przejmować się pokojem na świecie i prawami kobiet, a nie dumać nad lokalizacją wymarzonego domu. Londyn czy LA?… Musiałam wreszcie dorosnąć, odłożyć na mieszkanie… Wziąć za siebie odpowiedzialność. Być jak inni. Płynąć z falą.

Ale potem przypomniałam sobie znajomych z dawnej pracy, którzy tak właśnie zrobili. Odhaczyli każdą rubrykę, posłusznie wypełniali obowiązki. Mieli domy, rodziny i jeździli na wakacje, ale nikt z nich nie wyglądał na zadowolonego.

Nigdy nie czułam się taka jak oni, teraz zaś dzieląca nas przepaść tylko się pogłębiła.

Nie wiedziałam już, gdzie jest moje miejsce. W prawdziwym czy poradnikowym świecie.

I wtedy doszło do zderzenia obu rzeczywistości.

W poniedziałek rano zadzwonił do mnie redaktor:

– Według badania opinii społecznej trzydzieści dziewięć procent Brytyjek wierzy w anioły. Wiąże się z tym gigantyczny przemysł. Byłabyś zainteresowana? Nie miałabyś ochoty sprawdzić, skąd bierze się ta popularność?

10.

Anioły z Doreen Virtue

•

Aniołowie stróże to obrońcy i przewodnicy dbający o to, abyśmy byli bezpieczni, szczęśliwi, zdrowi, i wypełniali naszą życiową misję.

Kiedy byłam mała, święcie wierzyłam w anioły, Boga i cały ten kram. Dla moich irlandzkich dalszych i bliższych krewnych Maryja, Jezus i aniołowie stanowili stały, wręcz namacalny element rzeczywistości, zwłaszcza w przypadku moich dziadków, u których ściany zostały obwieszone świętymi obrazkami w tanich, pozłacanych ramkach, z podobiznami Chrystusa i Jego Matki oraz migoczącym, czerwonym światłem reprezentującym Ducha Świętego.

Szczyt katolickiego kiczu.

Rodzice lojalni wobec wszechobecnej kultury wychowali nas zgodnie z panującym duchem. Poza tym chcieli, żebyśmy trafili do dobrych szkół. Bóg, jak uważano, był świetnym egzekutorem zasad ortografii i dobrych manier, dlatego od czwartego do osiemnastego roku życia uczęszczałam do przyklasztornych placówek oświatowych i wierzyłam w Boga tak płomiennie, że za kłamców miałam tych, którzy uważali się za ateistów. Uważałam, że silą się na fajność, z którą sama chciałam się obnosić, gdy twierdziłam, że lubię The Cure. Powiedzenie, że Bóg nie istnieje, było równoznaczne z twierdzeniem, że nie istnieją drzewa lub niebo. Czysty absurd. Bóg był faktem dokonanym.

Wieczorami przed pójściem spać odmawiałam trzy modlitwy: Ojcze Nasz, Zdrowaś Maryjo, a na zakończenie gawędziłam jeszcze z aniołem stróżem.

Aniele boży, stróżu mój, ty zawsze przy mnie stój. Rano, wieczór, we dnie, w nocy bądź mi zawsze ku pomocy, strzeż duszy, ciała mego, zaprowadź mnie do żywota wiecznego. Amen.

Moja boża anielica towarzyszyła mi na co dzień, pomagała w trakcie egzaminów i koiła nieustający lęk przed złodziejami, którzy włamią się nocą. Co wieczór modliłam się do niej, gasiłam światło i ćwiczyłam się w udawaniu umarlaka (uznałam, że rabusie nie zabiją mnie w łóżku, jeśli już będę martwa) i wyobrażając sobie, jak się nade mną unosi, a jej złote skrzydła trzepoczą niczym u Dzwoneczka. Była piękna. Każdy anioł był piękny.

Później, gdy skończyłam osiemnaście lat, nagle cały ten kram z Bogiem ulotnił się. Skończyłam szkołę, a moja wiara zawieruszyła się gdzieś po drodze, w identyczny sposób, jak porzuca się dziecięcą przytulankę, nie będąc nawet tego świadomym. Bywałam w kościele na ślubach i czekałam na chwilę uniesienia, ale nic się nie działo. Zupełnie nic. Potem tuż przed trzydziestką niechęć do Kościoła przerodziła się w gniew, gdy wyszły na jaw pedofilskie skandale z udziałem księży. W konsekwencji trudno mi było wręcz przekroczyć próg kościoła. Choć przez całe dzieciństwo modliłam się, jak na grzeczną dziewczynkę przystało, religia stała się odpychająca, a sama myśl o aniołach stróżach wydawała się dziecięcym bajdurzeniem.

Dlatego byłam totalnie i całkowicie zbita z tropu, gdy okazało się, że mnóstwo dorosłych wierzy w anioły.

W dowolnie wybranej księgarni znajdziecie pełne regały pozycji, które uczą rozmawiać z aniołami, poza tym można kupić karty z aniołami (z uduchowionymi sentencjami o rzekomo anielskim rodowodzie) i płyty CD z anielskimi medytacjami.

Podjęłam decyzję, że przeprowadzę śledztwo, szczęśliwa, że będą mi płacić za poradnikową misję. Może wróci do mnie choć okruch wiary, która w dzieciństwie była moją opoką.

• • •

Tradycyjne poradniki kojarzą nam się z przypadkowanymi Amerykanami w typie Tony’ego Robbinsa, natomiast anielską terapię łączymy najczęściej z uzdrawiającą mocą kryształów i łapaczami snów. Królową kryształowego świata jest Doreen Virtue, autorka czterdziestu książek na ten temat. Czterdziestu.

Doreen odkryła anioły, gdy próbowano jej ukraść samochód – ekscytujący sposób na ich poznanie. Twierdzi, że nim wsiadła do auta, usłyszała w głowie męski głos. Przestrzegał, aby nigdzie nie jechała, ale zignorowała go. Kiedy zaparkowała, podeszło do niej dwóch uzbrojonych mężczyzn. Znów usłyszała głos, który kazał jej krzyczeć.

Tak właśnie zrobiła. Nadeszła pomoc, uniknęła tragedii i od tamtej pory rozmawianie z aniołami jest dla Doreen źródłem dochodu. Jeździ po świecie, prowadzi anielskie warsztaty i sprzedaje mnóstwo anielskich produktów.

Poszłam do księgarni Waterstones na Piccadilly, gdzie na półce z etykietą „Anioły” trafiłam na trzy z jej książek. Leżały obok Aniołów w moim życiu Lorny Byrne, Irlandki, która twierdzi, że od dziecka widuje anioły, a także pozycji autorstwa Diany Cooper, wśród których można również znaleźć książeczkę z aniołami do kolorowania.

Dbając o podstawy, kupiłam wszystkie trzy klasyki pióra Doreen: 101 Aniołów, Jak usłyszeć swoje anioły i Anielska odpowiedź. Dopiero po powrocie do domu uświadomiłam sobie, że zachowałam się w typowy dla siebie sposób – po co kupić jedną książkę na temat, który cię w ogóle nie kręci, skoro można kilka?

Zaczęłam czytać i dowiedziałam się, że każdy człowiek ma przynajmniej dwóch anielskich stróżów: pierwszy jest ekstrawertykiem, który popycha do działania, podczas gdy drugi jest łagodniejszy, jego rolą jest pocieszanie, gdy w piątek facet nie przychodzi na umówioną randkę.

W moim przypadku, Doreen, piątkowe randki ZAWSZE się tak kończą.

Aniołowie stróże nie są duszami bliskich zmarłych, ale bożymi posłańcami. Doreen twierdzi, że wiara w Boga nie jest warunkiem koniecznym, aby z nimi rozmawiać – to mnie zdezorientowało. Jeśli nie wierzymy w Boga, jak możemy wierzyć, że ma posłańców ze skrzydłami?

Naprawdę mają skrzydła – tak uważa Doreen, która twierdzi, że przypominają anioły z bożonarodzeniowych kartek. Ale skrzydła nie są im potrzebne do poruszania się. „Nigdy nie widziałam, aby nimi poruszali, by latać”, dodaje. A kto widział, Doreen?

W końcu zaczęłam przeskakiwać fragmenty, mając nadzieję, że dalsza część okaże się lepsza, aż wreszcie pochłonęła mnie lektura życiorysów piętnastu archaniołów, którzy górują nad aniołami w anielskiej strukturze zarządzania.

Archanioł Jofiel jest aniołem feng shui pomagającym uporać się z bałaganem. Natomiast archanioł Michał to złota rączka, jest „świetny w naprawianiu sprzętu elektronicznego i mechanicznego”. Ale niech nikt nie mówi, że Michał nie jest wszechstronny, bo „może ci pomóc odkryć cel twojego życia”.

Zaczęłam notować na marginesach stron, posiłkując się niezwykle skomplikowanym systemem przypisów literackich: WTF?!!!!

Wśród kilku akapitów z komentarzem WTF znalazł się ten, w którym Doreen radzi, aby modlić się do aniołów o „miłą, przyjazną i kompetentną obsługę, gdy dzwonisz w celu dokonania rezerwacji” (najwyraźniej można też wykorzystywać anioły, aby uniknąć kolejki do odprawy). Oraz kolejny, w którym twierdzi, że widziała, jak aniołowie przyjmują postać koni, a nawet świnki morskiej.

Wystarczyło, aby Sekret uznać za sensowną i racjonalną książkę.

Z każdą kolejną stroną myślałam: minęło kolejne pięć minut twojego życia i nigdy ich nie odzyskasz. Nie mogłam w to uwierzyć. Ani trochę. Byłam po prostu wściekła. Co miliony ludzi w tym widziały? Czy było tam coś, czego nie potrafiłam dostrzec?

• • •

Doreen twierdzi, że możemy zwracać się do aniołów z prośbą o pomoc w czymkolwiek, o każdej porze dnia i nocy. Nie przychodziło mi nic do głowy, o co mogłabym poprosić, dlatego postanowiłam zacząć od zwykłej pogawędki.

– Cześć, aniele! – powiedziałam na głos, gdy Rachel wyszła do pracy.

Poczułam się jak kretynka. Żadnych piór, oślepiających błysków ani słodkiej woni – nie było żadnych znaków, poprzez które anioły nam się objawiają – słyszałam jedynie tykanie kuchennego zegara i włączone na piętrze radio.

– Czy masz dla mnie jakąś wiadomość? – rzuciłam pytanie w pustkę.

Tykanie i muzyka z góry. Uptown Girl.

Wtedy zmieniłam podejście.

Doreen radzi, aby zamknąć oczy i zapytać, jak mają na imię nasi dwaj aniołowie, dlatego usiadłam na kuchennej podłodze i dokładnie tak zrobiłam. Do głowy przyszły mi dwa imiona Mary oraz John. Próbowałam ich sobie wyobrazić jako niebiańskie istoty ze skrzydłami, jaśniejące źródła emanującej wokół miłości, ale nie potrafiłam. Mary przypominała moją mamę. Nie byłam szczególnie zdziwiona, bo mama tak właśnie ma na imię. John natomiast wyglądał jak budowlaniec w odblaskowej kamizelce i z przysadzistym tyłkiem. Bob Budowniczy z dwudniowym zarostem. Nawet nie chciałam wiedzieć, co ten facet robił w mojej podświadomości.

Czy masz dla mnie wiadomość? – w myślach zapytałam anielicę Mary (mamę).

Bierz się do roboty – usłyszałam w odpowiedzi.

Typowe. Teraz zwróciłam się do Boba.

– Po prostu to zrób – powiedział.

– Co takiego? Co powinnam zrobić? – zapytałam na głos, ale nie dostałam żadnej odpowiedzi.

Boba i Mary już nie było.

Wtedy spróbowałam napisać list do moich aniołów.

Doreen radzi posłużyć się techniką zwaną pismem automatycznym – najpierw zwracasz się do aniołów, a potem one ci odpowiadają (w rzeczywistości samemu się wszystko pisze, ale najwyraźniej człowiek służy jako medium). Doreen opowiada, że w niektórych przypadkach aniołowie, odpowiadając, posługiwali się innym charakterem pisma, używali słów, których sami nie używamy. Dziwne.

Ale spróbowałam. Wymazałam obraz Johna Budowniczego i Mary (mamy), a wyobraziłam sobie typowego, pięknego anioła. Zaczęłam pisać w notesie, w którym spisałam moją tragiczną, finansową historię miłosną.

Ja: Drogi aniele, czy jesteś tutaj?

Anioł: Nie.

Ja: Dlaczego nie?

Anioł: Bo nie chcesz, żebym był.

Ja: Dlaczego tego nie chcę?

Anioł: Sama mi odpowiedz.

Ja: Bo uważam, że to durne wymysły rodem z bajek dla dzieci.

Anioł: Życie jest bajką.

Ja: Czyżby?

Anioł: Oczywiście.

Ja: Co w takim razie powinnam teraz powiedzieć?

Anioł: Wierzysz tylko wtedy, kiedy tego potrzebujesz.

Ja: Co to znaczy?

Anioł: Kiedy robi się źle, wtedy zaczynasz wierzyć.

Ja: Czyli teraz nie mam potrzeby, żeby wierzyć?

Anioł: Tak.

Ja: W porządku, pa!

Anioł: Jeszcze się spotkamy.

Ja: Tak sądzisz?

Anioł: Tak.

Ja: Teraz zaczynam się martwić, że wydarzy się coś niedobrego…

Anioł: Ależ nie, nie.

Ja: Co się stanie?

Anioł: Nic poważnego, wszystko skończy się dobrze.

Nawet przez sekundę nie wierzyłam, że konwersuję z aniołem, po prostu gadałam sama ze sobą.

• • •

Książki Doreen irytowały mnie przez cały tydzień. Przeczytałam wszystkie trzy, w nadziei, że jedna okaże się bardziej sensowna, ale okazało się, że jest to z grubsza jedna książka napisana w ciut odmienny sposób. Może i Doreen całymi dniami przebywała w „królestwie aniołów”, ale na pewno znała się na interesach. Sprzedać to samo czterdzieści razy, żeby ludzie kupowali. Ludzie, do których sama należałam, co doprowadzało mnie do szewskiej pasji.

Drażniło mnie wszystko, co było związane z aniołami. Miałam wrażenie, że bujam w obłokach. Dosłownie.

– Według mnie twoja reakcja bierze się ze smutku po utracie wiary w Kościół – stwierdziła Rachel, przygotowując sałatkę.

– Nie, wcale nie. Po prostu nie wierzę w ani jedno słowo tej kobiety i wściekam się, że tylu ludzi wydaje pieniądze na jej książki i karty, wierząc w bzdury. Jakby kazać komuś uwierzyć w jednorożca lub pójść do wróżki. W ofercie ma także karty z syrenami. Z mądrościami zesłanymi przez syreny. Syreny, na miłość boską!

– Przestań czytać jej książki – poradziła mi Helen, która wpadła na kolację.

– Ale nie chcę z góry przekreślać rzeczy, w którą wierzy tylu ludzi. Wolę zachować otwarty umysł.

– Uważaj jednak z otwartością, żeby ci mózg nie wypadł – zażartowała Helen.

– Dlaczego zawsze musisz być równie cyniczna? – obruszyłam się.

– Marianne, rozchmurz się. Jeśli tak dalej pójdzie, może i odnajdziesz siebie, ale stracisz poczucie humoru.

• • •

W desperackim odruchu kupiłam „anielskie karty” (za dwanaście funtów), aby przeglądać je, zamiast czytania książki. Wybierasz jedną dziennie, aby jej przekaz kierował tobą w danym dniu. W trakcie oglądania telewizji razem z Rachel dla zabawy wyciągałyśmy karty po kolei. Cały czas trafiały nam się ogólne hasła, nic dla mnie nieznaczące. „Nie trać wiary”, „Okaż zaufanie”. Bla, bla, bla.

Leżąc w łóżku w piątkowy wieczór, przetasowałam karty. Tym razem jednak zadałam plikowi małych tekturek pytanie. Czy znajdę miłość? Wybrałam trzy karty. Odwróciłam pierwszą.

„Wszystko w rękach Boga”, przeczytałam. Świetny wykręt.

Druga okazała się równie pomocna: „Przestań się bać”.

Aż w końcu sięgnęłam po trzecią.

„Aniołowie opiekujący się zakochanymi są z tobą” – było napisane na karcie. Obrazek przedstawiał archanioła Michała flirtującego z dwoma małymi cherubinami w lesie. Serce zaczęło mi mocniej bić.

Usiadłam. Co to oznaczało? Czysty przypadek? Może jednak aniołowie istnieją? Z całą pewnością to był przypadek.

Dwa dni później usłyszałam sygnał SMS-a.

– Czy pisze do ciebie anioł? – zażartowała Rachel.

– Ha, ha, ha.

To był Geoff. „Już w Londynie. Kolacja w czwartek?”

• • •

Poszłam do fryzjera, kupiłam sobie nowy top i wcisnęłam się w przyciasne dżinsy. Nie ustawałam w mężnych wysiłkach, aby społecznej presji zachowania szczupłej sylwetki mówić „pieprzyć to”, jednak trudno znaleźć w sobie siłę, gdy twoje nogi przypominają dwa pękate serdelki.

Gdy weszłam do restauracji, siedział już przy barze i wyglądał nawet lepiej, niż zapamiętałam: w niebieskiej dopasowanej koszuli, ciemnych dżinsach i z mocną opalenizną.

Wstał, pocałował mnie na powitanie w policzek i poczułam, że się rumienię.

Wyluzuj, Marianne, wyluzuj!

– Ładnie wyglądasz – powiedział.

– Ty też! – odpowiedziałam z nadmiernym entuzjazmem. – Jak podróż?

– Bajecznie…

Opowiedział mi o wszystkim – LA, Vegas, Palm Springs… Poprawiłam włosy i spijałam mu z ust każde słowo.

– I… – przerwał.

– Tak?

– Poznałem kogoś…

Zimny cios prosto w brzuch.

– Och, super.

– Tak, jest wspaniała.

– Cudownie – powiedziałam.

– Jest siostrą jednego z członków zespołu – ciągnął, ale nie słuchałam. – Polubiłabyś ją…

Kiwałam głową i powtarzałam: „cudownie”. Jakby to było jedyne słowo dostępne w moim repertuarze. Cudownie, cudownie, cudownie.

Zaczęło mi huczeć w głowie.

Poszłam do łazienki z postanowieniem, że się nie rozpłaczę.

Potem wróciłam i dalej słuchałam, jaką idealną kobietą jest nowo poznana. Utalentowaną. Piękną.

Cudownie. Super. Cudownie. To wszystko brzmi cuuuudownie…

Po powrocie do domu zastałam Rachel czekającą na kanapie.

– Czemu nie jestem dla niego wystarczająco dobra? Dlaczego nie podobam się żadnemu facetowi, który mnie kręci? Co ze mną jest nie tak? – jęczałam.

– Wszystko z tobą w porządku.

– Czemu nie podobam się facetom?

– Podobasz się całej masie facetów. Na litość boską, zostałaś zaproszona na grecką wyspę.

– Chodziło mi o facetów, którzy mi się podobają. Zamożni, dorośli mężczyźni. Geoff ma pracę, dom. Jest urządzony. Czemu nie mogę mieć takiego faceta?

– Myślę, że masz talent do lokowania uczuć w niewłaściwych typach. Podobają ci się tylko ci, którym się nie podobasz. Nie oni mają problem, tylko ty.

• • •

Antyrandka z Geoffem wyznaczyła kres przygody z aniołami. Poświęciłam im dziewięć dni. To było dla mnie zbyt dziwaczne i niepojęte.

We Włoszech przez krótką chwilę dostrzegłam coś potężniejszego ode mnie. Kiedy w wypełnionej południowym słońcem sali mocno stałam na nogach, otarłam się o siły, których nie rozumiałam. Kiedy leżałam na podłodze i unosiłam się w basenie, czułam, że świat mnie kocha. Byłam poruszona, w podobny sposób, w jaki reagujemy na widok zachwycającego dzieła sztuki lub jak dawniej wzruszało mnie piękno Kościoła.

Teraz jednak nic mnie nie poruszało. Nie czułam żadnej świętości. Żadnego zachwytu.

Irytowało mnie, że wrażliwi ludzie wydają mnóstwo pieniędzy na anielskie karty i książki, uważając, że na ich życie wpływa coś, co może w ogóle nie istnieć. Czym to się różniło od handlu odpustami czy wykładnią, że można kupić sobie miejsce w niebie?

W desperackim pędzie do zrozumienia, dlaczego tylu dorosłych ludzi postrzega świat inaczej ode mnie, przeprowadziłam małe dochodzenie. Czytałam artykuły, w których cytowano psychologów, argumentujących, że w czasie kryzysu ekonomicznego ludzie szukają pociechy – i dlatego anielskie książki, karty i tatuaże są obecnie tak popularne, choć żyjemy w niezbyt religijnej epoce. Nie potrafimy uporać się z tym, co się dzieje na Ziemi, dlatego pokładamy wiarę w czymś innym.

Niektórzy uważają, że historie ludzi, których uratowały anioły, są wynikiem halucynacji. Według innych w kryzysowych momentach ogarnia nas spokój, nie dzięki obecności anioła, ale mechanizmom przetrwania. W ten sposób mózg pomaga nam przejść przez najgorsze życiowe doświadczenia. Innymi słowy, nasz anioł stróż żyje w nas.

Doreen radzi, aby zwracać się do aniołów o pomocne wskazówki, ale z pewnością większość ludzi w głębi duszy wie, co jest dla nich najlepsze, wystarczy znaleźć chwilę, aby usiąść i wsłuchać się we własny instynkt. Uświadomiłam sobie, że odpowiedzi, które dostajemy od aniołów, są głosem naszego rozumu, nie pochodzą od żadnej siły wyższej.

Przypomniałam sobie rozmowę, którą przed laty przeprowadziłam z terapeutką. Opowiedziałam jej o facecie, który wpadł mi w oko. Często się z nim spotykałam na stopie koleżeńskiej, ale nigdy nie zrobił kroku dalej.

– Myślę, że podobam mu się – stwierdziłam – ale z jakiegoś powodu do niczego nie dochodzi…

Rozpoczęłam wygłaszanie długiej litanii rozmaitych powodów, które nam przeszkodziły przy różnych okazjach.

Terapeutka poprosiła, abym zamknęła oczy i wzięła dziesięć głębokich wdechów. Wciąż miałam zamknięte oczy, kiedy zapytała:

– Czy uważasz, że czeka was wspólna przyszłość?

– Nie – odpowiedziałam bez chwili wahania.

– Dlaczego w takim razie tak dużo o nim myślisz?

– Bo o czymś muszę.

Identyczny scenariusz odegrałam z Geoffem: nigdy przecież nie powiedział nic, czym mógłby rozbudzić moje nadzieje. Traktował mnie jak przyjaciółkę, resztę sobie dopowiedziałam, aby zachować się jak zawsze, czyli uciec co sił w nogach od czegoś prawdziwego. Napisałam SMS-a do Greka. Nie odpowiedział.

Pod koniec sierpnia byłam zła – na Doreen, na anioły, na Goeffa – ale przede wszystkim na siebie. Dziewięć miesięcy i czy coś się zmieniło na lepsze? Olałam faceta, któremu się podobałam, a dostałam obsesji na punkcie tego, który nie był mną zainteresowany. W kwestii pieniędzy okazałam się większą idiotką niż zazwyczaj. Kiedy wreszcie zerwałam naklejkę z wymarzoną wagą sześćdziesięciu jeden kilogramów, zobaczyłam, że od czasów Sekretu przytyłam prawie sześć kilo, bo mówiłam „pieprzyć to”, zjem loda/makaron/ciasto na śniadanie. Teraz zmarnowałam dwa tygodnie, próbując rozmawiać z aniołami? Kim się stałam? No właśnie, kim? Czemu sama sobie to robiłam?

11.

Choroba

•

Całe to myślenie o sobie nie robi ci dobrze – mama.

Na początek o moim rozchorowaniu się.

W pierwszym tygodniu października zaczęło mnie drapać w gardle, miałam dreszcze i suchy kaszel. Mogłam pomodlić się do aniołów, aby zesłały uzdrawiające moce, ale niestety już w nie nie wierzyłam. Zamiast tego pojechałam do mamy i zostałam u niej cały tydzień, jadłam grzanki, oglądałam Plotkarę i brałam paracetamol.

Z początku było dobrze. Naprawdę fajnie znaleźć sobie pretekst, aby nie pracować i przerwać projekt, tylko leżeć pod kołdrą z dzieciństwa w kolorowe lodowe rożki. Fajnie było, że mama robiła mi herbatę i pytała, co wolę: marmoladę czy dżem do chleba. Po dziesięciu dniach – gdy na Netfliksie pojawiło się pytanie: „Jak często oglądasz seriale dla nastolatków? Często/Bardzo często?” – czar prysnął.

Lekarz stwierdził, że to wirus. Kazał mi się nie przemęczać i dużo pić. Ale kilka dni później, gdy już chorowałam prawie od trzech tygodni, zaczęłam szukać alternatywnej diagnozy. Poradnikowej diagnozy. W świecie poradnikowej samopomocy wirus nigdy nie jest tylko wirusem. Zawsze coś się pod nim kryje – głęboko zakorzeniona emocjonalna lub psychologiczna przyczyna.

Sekret twierdzi, że nie możesz się rozchorować, chyba że odbierasz na częstotliwości choroby. Czy tak właśnie było? Rhonda wspomniała o człowieku, który uleczył się z raka, oglądając komedie, dlatego włączałam sobie na laptopie Parks and Recreation. Zabawny serial. Ale moje migdałki wciąż były powiększone jak u chomika.

Tony Robbins opowiadał o lekarzu, który leczył ludzi tylko i wyłącznie wodą, dlatego piłam i kąpałam się na potęgę. Twierdził także, że jeśli coś nam się często przydarza, musi zaspokajać jedną z potrzeb, na przykład miłości, uwagi lub uznania. Czy rozchorowałam się, żeby się mną opiekowano, żeby poczuć się wyjątkowo?

John Parkin, guru F**k it, również często chorował – cierpiał z powodu wyprysków. Znalazłam podcast, w którym opowiadał, że poczuł się lepiej dopiero wówczas, gdy powiedział „pieprzyć to” i pogodził się z zaczerwienioną skórą. Leżałam w łóżku z zamkniętymi oczami i powtarzałam w myślach: „Akceptuję drapanie w gardle i ból głowy”. Wściekłam się, gdy afirmacja choroby nie przerodziła się w natychmiastowe remedium.

Louise Hay, królowa nowoczesnych poradników i założycielka wydawnictwa Hay House, opracowała listę emocjonalnych przyczyn chorób. Uważa, że ludzie często chorujący na gardło „powstrzymywali w sobie słowa złości” i „nie potrafili wyrażać samych siebie”. Brzmiało wiarygodnie – zawsze wszystko w sobie dusiłam! Nigdy nie mówiłam ludziom, co myślę. Gemma latami zachęcała mnie, abym przestała wszystkich zadowalać i „mówiła, co myślę”, ale zobaczcie, co się stało, kiedy okazałam Sarah szczerość. Powinnam trzymać opuchniętą gębę na kłódkę.

Na innej stronie przeczytałam, że częste przeziębienia i kaszel są sposobem na pozostanie dzieckiem. Och! Powyższa teoria nie przypadła mi do gustu, ale gdy trzydzieste siódme urodziny obchodziłam w rodzinnym domu, a mama pichciła dla mnie zupę jarzynową, musiałam przyznać, że tkwi w tym ziarno prawdy.

Opowiadałam o wszystkich teoriach mamie, która zbywała je, puszczała mimo uszu.

– Marianne, masz problemy laryngologiczne, od kiedy poszłaś do szkoły. Niektórzy cierpią na zapalenie stawów, inni – migreny, to po prostu twój słaby punkt. Odpoczywaj.

– No, tak, ale przyczyną artretyzmu jest uraza. Migreny zaś… Tak naprawdę nie mam pojęcia, co ją wywołuje. Chyba życie pod zbyt wielką presją.

– Och, na litość boską, Marianne. Ludzie chorują. Koniec tematu.

– Ale przecież ciągle choruję, częściej niż inni. Rachel prawie nie choruje, ani Gemma, ani ty…

Nie przesadzałam. Ciągle coś łapałam. Zarwana noc i od razu katar. Napięty okres w pracy i budziłam się z bólem gardła. Przez dekadę, którą spędziłam na dziennikarskim etacie, byłam chodzącym i gadającym przykładem zapalenia migdałków. Jak na ironię, byłam wówczas redaktorem działu zdrowia.

Zabieg usunięcia przebrzydłych migdałków nie uleczył mnie, lekarze orzekli, że byłam na granicy syndromu chronicznego przemęczenia, i wpadłam w panikę. Koleżanka z biura pożyczyła mi książkę Diny Glouberman o radości płynącej z wypalenia. Autorka polemizowała, że choroba jest komunikatem, za jej pomocą organizm domaga się zmiany w życiu, dlatego rzuciłam pracę, zaczęłam zarabiać jako wolny strzelec i ogólnie odtąd byłam zdrowsza.

Czy teraz znów dopadło mnie wypalenie? Czy rozchorowałam się przez eksperyment z poradnikami? Czy choroba była sygnałem wysłanym przez organizm, że myślenie o sobie nie robi mi dobrze?

Przez dziewięć miesięcy myślałam tylko i wyłącznie o sobie – ja, ja i ja. Rozbierałam na czynniki pierwsze każdą sekundę życia i każdy aspekt mojej osobowości. Nie było minuty, żebym nie pomyślała: czemu tak powiedziałam? Czemu tak zrobiłam? Czy szkodzę samej sobie? Czy boję się odrzucenia?

Początkowo uznałam, że psychoanaliza okaże się pomocna. Uważałam, że jeśli wytrwam, dotrę na samo dno chaosu panującego w mojej głowie i wszystko naprawię – tak się jednak nie stało. Im bardziej przypatrywałam się własnym wadom, tym więcej ich zauważałam. Mogłabym przez okrągły rok zajmować się tylko problemami finansowymi – choć wcześniej wcale nie uważałam ich za problem. A jeszcze nie dotarłam do facetów! Wystarczą lęk przed konfrontacją i szalony głos w głowie, który powtarza, że ponoszę same porażki.

Ten głos stawał się z dnia na dzień coraz donośniejszy. Pomimo aktów brawury i pięknych momentów chwały uważałam się bardziej niż zazwyczaj za życiową ofermę, bo zawiodłam także na linii samodoskonalenia. Czemu wciąż nie byłam ideałem? Albo przynajmniej nie miałam więcej pieniędzy? Lub nie byłam efektywniejsza? Powinnam mieć teraz przynajmniej więcej pieniędzy na koncie niż na początku roku, powinnam codziennie uprawiać jogging lub medytować. Wszystko jednak zmieniło się na gorsze.

Jeden z argumentów przeciwników poradnikowej samopomocy brzmi, że jeśli poradniki by działały, wystarczyłoby kupić jeden i nasze problemy zostałyby na dobre rozwiązane! W zeszłym tygodniu ściągnęłam sobie pięć e-booków. Im więcej poradników czytałam, tym więcej chciałam przeczytać. Kurczowo chwytałam się myśli, że sekret szczęścia odkryję w następnej książce, i kolejnej, i kolejnej. Nie przyszło mi do głowy, żeby samej wszystko rozgryźć. Wolałam pytać mężczyzn i kobiet tkwiących w mojej głowie. Co by mi poradził John, guru F**kitu? Co powiedziałby Tony? A Susan?

Do poradników miałam identyczne podejście jak do wina: jeden kieliszek za dużo, dwanaście za mało.

Na mojej facebookowej ścianie nie pojawiały się już wpisy przyjaciół, tylko cytaty Dalajlamy. Wcześniej nie cierpiałam pisanych kursywą na tle górskiej panoramy uduchowionych fraz – teraz mój mózg był zalewany oceanem pozytywnych twierdzeń i sloganów. „Nie płacz, bo coś się skończyło, tylko ciesz się, że to przeżyłaś”. „Przyszłość należy do tych, którzy wierzą w piękno marzeń…”

W weekendy i wieczorami wolałam olewać starych znajomych, aby wraz z Daisy wysłuchiwać wykładów o „obfitości życia”, „wsłuchiwaniu się w duszę” i „cudach objawionych”.

Kiedy leżałam w łóżku w brudnej pidżamie i z przetłuszczonymi włosami, uzmysłowiłam sobie, że całkiem się odcięłam od swojego dawnego życia. Od maja nie kontaktowałam się z Sarah, od miesięcy nie odwiedziłam Gemmy. Jej synka widziałam tylko raz, co było niewybaczalne.

Ostatnio prawie też nie rozmawiałam z siostrami. Byłam obrażona na Helen, bo zasugerowała, że moje próby nawiązania kontaktu z aniołami były o wiele bardziej niepokojące niż joga na golasa.

Miała rację – straciłam poczucie humoru.

Stałam się człowiekiem, którego na przyjęciach omija się szerokim łukiem. Typem, który przez dwie godziny rozwodzi się w szczegółach, odpowiadając na pytanie: „Jak się masz?”, wspomina o terapii, dzieciństwie, a także przywołuje niecenzuralne anegdoty z facetami w roli głównej.

Próbowałam sobie przypomnieć rozmowę z dziennikarką feministką na sierpniowym grillu.

„Poradniki tylko pogłębiają neurozę neurotyków”.

Czy miała rację?

Zadzwoniłam do Rachel.

– Czy uważasz, że to mi w ogóle pomaga?

– Co masz na myśli?

– To znaczy, czy wydaję ci się mądrzejsza? Albo szczęśliwsza? Martwię się, że to myślenie o sobie robi ze mnie złego, samolubnego człowieka.

– Hm… to dobry znak, że tak myślisz. Dowodzi, że twoja obsesja na własnym punkcie nie jest totalna.

Z akcentem na totalna.

Usnęłam i obudziłam się kilka godzin później w przepoconej pościeli. Była szesnasta i już zapadał zmrok. Poszłam do kuchni, gdzie mama piekła chleb.

– Jak się czujesz?

– Lepiej. Chyba nie mam już gorączki.

– Dobrze, zmień sobie pościel, weź prysznic i umyj włosy. Poczujesz się lepiej.

– W porządku.

– Chciałabym, żebyś jutro zajrzała do sąsiadki, wreszcie pogadała z Carmel. Zawsze o ciebie pyta, gdy zobaczy twój artykuł w gazecie i zawsze obiecujesz, że pójdziesz się przywitać, ale nigdy tak się nie dzieje.

– W porządku.

– Mówię poważnie. Biedna kobieta ledwo chodzi, ale nigdy nie narzeka. Czy któraś z twoich książek radzi, aby robić coś dla innych? Czy może zawsze każą ograniczać się do siebie? Myślenie o sobie w takim stopniu jak to robisz, nie jest zdrowe. Nie mogłabyś leżeć, gdybyś miała trójkę dzieci do opieki i dom do ogarnięcia.

Jej komentarz ubódł mnie do żywego. Chciałam wybiec z kuchni, krzycząc, że jest małostkowa, krytyczna, ponura i trywialna, ale nie mogłam. Wiedziałam, że ma rację – przyczyną mojej choroby był nie tylko wirus, ale i ja sama.

Wręcz dosłownie rzygałam sobą.

Tamtego wieczora oglądałyśmy razem X Factor. Z programu wypadła zapłakana nastolatka.

– To bardzo okrutne – zauważyła mama. – Wcale nie jesteśmy lepsi od Rzymian.

Nazajutrz poszłam odwiedzić osiemdziesięciopięcioletnią Carmel, która dochodziła do siebie po operacji biodra.

– Jak się czujesz? – zapytałam.

– Niedługo wracam na parkiet!

– Świetnie! Dobrze wyglądasz – powiedziałam.

Mówiłam szczerze. Wciąż miała sztywną fryzurę, bo dopiero ściągnęła wałki. Założyła śliczny, liliowy rozpinany sweter, który kolorystycznie współgrał z kwiecistym wzorem na spódnicy.

– Podoba mi się twój sweter.

– Dziękuję.

Gdy tak siedziałam w jej nieskazitelnie czystym salonie, zawstydziłam się, bo miałam na sobie za szeroką bluzę, w której pewnie spałam, a nieuczesane włosy niedbale zebrałam w kucyk. Ona miała osiemdziesiąt pięć lat, a codziennie malowała usta. Mnie się nawet nie chciało sięgnąć po szczotkę do włosów.

– Piękne zdjęcie – zauważyłam, wskazując na stojącą na gzymsie kominka czarno-białą ślubną fotografię, do której pozowała u boku męża. – Musi ci go brakować.

– Cały czas… – przyznała ze wzrokiem utkwionym za oknem. Oczy zaszły jej mgłą. – Ale dość o tym. Czy nie jest dziś pięknie? – powiedziała.

Wyjrzałam na zewnątrz i popatrzyłam na spadające z drzew bordowe i złote liście. Zazwyczaj jesień jest moją ulubioną porą roku, ale nawet nie zauważyłam, że już nadeszła, aż do teraz.

– Co słychać w dziennikarskim świecie?

– W porządku, już nie pracuję w redakcji, tylko w domu. Tak jest lepiej.

– Cieszysz się wolnością.

– Tak, szczęściara ze mnie.

– Poza tym dobrze się bawisz? Zalotnicy na horyzoncie?

– Nie, niezupełnie. Żyję sobie spokojnie.

Rozmawiałyśmy dalej, opowiedziała o klubie książki, do którego należy i zbiórce pieniędzy na cele charytatywne w kościele.

W tle grało Radio 4, nadeszła pora wiadomości. Zaczęłyśmy słuchać doniesień z Syrii. Przeżyłam szok, bo słuchałam wiadomości po raz pierwszy od miesięcy.

– Dawniej ludzie byli szczęśliwsi – powiedziała, kręcąc głową Carmel. – Trzeba być wdzięcznym za błogosławieństwa, które na nas spadają, to wszystko, co możemy zrobić. Wykorzystać każdy dzień. Życie jest za krótkie.

– Wiem – przyznałam. – Masz rację.

Wyszłam na zewnątrz i zmiotłam liście z podjazdu, oddychając rześkim powietrzem, od którego zaróżowiły mi się policzki. Nieopodal ktoś palił liście i woń dymu unosiła się wokoło. To był mój ulubiony zapach, bo oznaczał, że Boże Narodzenie jest blisko. Zmierzchało.

Kiedy ciągnęłam grabiami po ziemi, układając pryzmy złotych, pomarańczowych i czerwonych liści, ogarnął mnie spokój. Dobrze było być na świeżym powietrzu, w prawdziwym świecie, zmuszać mięśnie do pracy, zamiast wciąż błądzić myślami. Dobrze było komuś pomagać…

Wtedy mnie olśniło: źle podeszłam do projektu. Nie potrzebowałam aniołów ani afirmacyjnych twierdzeń: powinnam się skupić na byciu dobrym człowiekiem, zamiast szukać szczęścia! Myśleć o innych, a nie o sobie! Dlatego mama i Carmel były zadowolone i pewne siebie – czego nie mogłam powiedzieć o sobie – bo nie miały czasu, aby wciąż myśleć o sobie, były zbyt zajęte troszczeniem się o innych. Po prostu szły do przodu! Tak właśnie miałam zamiar zrobić. W oldskulowym stylu. Zostanę bezinteresowną świętą, koniec z samolubną kontemplacją własnego nosa.

Wszystkim teraz pokażę!

12.

Siedem nawyków
skutecznego działania Stephena R. Coveya

•

Zaczynaj z wizją końca.

Kościół jest prawie pusty, nie licząc garstki osób klęczących z przodu przy organach. W powietrzu unosi się zapach lilii. Podchodzę do gładkiej, mahoniowej trumny wystawionej przy ołtarzu. Buty stukają o kamienną posadzkę, dlatego przenoszę ciężar ciała z pięt i drepczę na paluszkach.

Zbliżam się do trumny, wieko jest podniesione. Nie zatrzymuję się i po chwili jestem na miejscu. Tuż przy zmarłej. Nie chcę patrzeć. Nikt nie lubi patrzeć na zwłoki – zwłaszcza własne.

Ale podnoszę wzrok i oto jestem. Martwa. Lodowato zimna i sztywna.

Moja skóra jest jeszcze bardziej trupio blada niż zazwyczaj, a podkład na twarzy przypomina kredę. Usta mam pomalowane na dziwaczny malinowy odcień. Kto, u diabła, wybrał ten kolor? Ubranie prezentuje się znacznie lepiej – czarne spodnie i kremowa, jedwabna bluzka. Wyglądam szczupło, a to już coś.

Podnoszę wzrok i widzę obok trumny zalaną łzami mamę, która wyciera nos w papierową chusteczkę. Sheila i Helen stoją nieopodal, znudzone i poirytowane.

Siadam w ławce z przodu i patrzę na kartkę – kiepska odbitka mojego zdjęcia z czasów, gdy chodziłam do szkoły. Przecież można było znaleźć bardziej aktualną fotografię. Patrzę na datę na wydruku. W chwili śmierci mam czterdzieści dwa lata. Wow! Tylko czterdzieści dwa. Co się stało? W głębi duszy dobrze wiem, co się stało.

Siedzę w ciszy ubrana identycznie jak trup. Przychodzi ksiądz i zaczyna rozwodzić się nad życiem, śmiercią i tajemniczymi drogami Pana, ale nie wkłada w swoje słowa serca. Nie przykłada się. Czy można go winić? Nigdy się nie spotkaliśmy.

– Chciałbym poprosić bliskich Marianne o wygłoszenie kilku słów – kończy z milczącą powagą, kłaniając się uniżenie podczas schodzenia z mównicy.

Zjawia się Sarah. Ma fantastyczną fryzurę – twarzowego boba. „Wyglądasz prześlicznie!” – mam ochotę powiedzieć, ale milczę. To nie jest dobry moment. Podchodzi do mikrofonu i bierze głęboki wdech. Spuszcza wzrok, patrzy na Steve’a i małą dziewczynkę, którzy siedzą obok siebie wśród zgromadzonych.

„To twoja córka? – mam ochotę krzyknąć. – To wspaniale. Jesteś mamą!”.

Sarah jeszcze raz bierze głęboki wdech.

– Marianne miała wszystko, ale nigdy nie dość – mówi hardo, zadzierając podbródek, zdeterminowana, aby dać świadectwo prawdzie. – Sama jest sobie winna i mam dość poczucia winy z jej powodu.

Spogląda na trumnę – na mnie – a potem na resztę zgromadzonych. Steve jej przytakuje, kiwając głową. Steve, nie wspieraj jej… Myślałam, że jesteśmy przyjaciółmi!

Sarah kończy.

Potem nadchodzi kolej Sheili i Helen. Występują razem. Sheila patrzy na zebranych.

– Zostawiła po sobie jeden wielki bałagan. Jak zwykle – stwierdza.

Przez zgromadzonych przechodzi nieśmiały chichot. Patrzcie, jak rozkosznie śmieją się z mojej nieumiejętności prowadzeniu domu! Nie wszystko było złe! Byłam znana i kochana.

– Dzięki, że zrzuciłaś na nas troszczenie się o mamę – dodaje Sheila, tym razem patrząc na trumnę.

Helen stoi ze wzrokiem utkwionym w tyle kościoła, pogarda maluje się na jej twarzy. Nawet nie chce rzucić okiem na moje martwe ciało. Wracają na miejsca.

Teraz mama. Wygląda staro i mizernie, garbi się w czarnej sukience, miętosząc chusteczkę. Mam ochotę ją przytulić, pogłaskać po plecach i przeprosić. Jest w szoku, ma oczy spuchnięte od płaczu.

– Dziękuję wszystkim za przybycie, jesteście niezwykle uprzejmi. Nie wiem, co powiedzieć – wygląda na zdruzgotaną. – Nie rozumiem… Nie wiem, jak mogła sobie samej to zrobić.

Głos jej się łamie, trzęsą ramiona, zapada się w sobie. Helen pomaga jej wrócić na miejsce. Gniew panujący w kościele jest wręcz namacalny.

Czy sama sobie to zrobiłam – tak właśnie powiedziała Sarah. Przypomina mi się coś, mgliste wspomnienie, jak we śnie… Czy popełniłam samobójstwo?

• • •

Zadzwonił dzwonek do drzwi.

– Otworzę! – krzyknęła z dołu Rachel.

Usłyszałam odgłos jej stóp, gdy biegła z kuchni do drzwi wejściowych. W domu pachniało pieczoną jagnięciną.

Nie byłam na żadnym pogrzebie. Siedziałam w pokoju przy biurku z piórem w ręku pochylona nad notatnikiem-pamiętnikiem. Miałam zapisać wspaniałe rzeczy, które chciałabym usłyszeć na własnym pogrzebie, żeby się zainspirować do bycia lepszym człowiekiem. Nie wyszło. Zeszłam na dół, aby dołączyć do reszty. Zbliżała się pora niedzielnego lunchu.

• • •

Siedem nawyków skutecznego działania autorstwa Stephena R. Coveya to poradnikowa Wojna i pokój. Przez lata zbierała kurz na moim regale, nieużywana, bo przeczytałam zaledwie kilka stron, choć jest uznana za klasyk. Jeszcze nie spotkałam nikogo, kto by ją przeczytał – ale być może dlatego że nie obracam się w gronie światowych przywódców, którzy uważają się za fanów mądrości Conveya.

Pełne odniesień do Arystotelesa, Thoreau i Benjamina Franklina przesłanie książki, które poznałam z lektury wywiadów z autorem, a nie samego poradnika, głosi, że szczęście nie może być celem naszych dążeń, bo przychodzi wtedy, gdy jesteśmy dobrymi ludźmi. Convey niechętnie podchodził do współczesnej branży poradnikowej, wierzył, że ludzie są nieszczęśliwi, bo pragną chodzić na skróty, chcą prześliznąć się po powierzchni istoty rzeczy.

„Szczęście jest ubocznym produktem wypełniania obowiązków i prawego życia, a jeśli ludzie nie hołdują w życiu prawdzie, nie są zaangażowani w swoje powinności, wtedy nie pozostaje im nic poza depresją i rozpaczą”. To jego słowa, które zacytowano w artykule napisanym krótko po jego śmierci w dwa tysiące dwunastym roku. Zmarł w wieku siedemdziesięciu dziewięciu lat.

Covey był mormonem i miał dziewięcioro dzieci oraz czterdzieści dwoje wnucząt, nie był orędownikiem spacerów i mruczenia pod nosem pozytywnych stwierdzeń o obfitości. Żadnych tablic marzeń. Tylko mozolne, codzienne zobowiązanie, aby czynić dobrze.

Dokładnie tego potrzebowałam po trzech tygodniach użalania się nad sobą w chorobie oraz dziesięciu miesiącach samolubnej samoanalizy. Koniec z egoistycznym poszukiwaniem szczęścia! Teraz będę moralnie zrównoważonym człowiekiem z zasadami! Człowiekiem dotrzymującym słowa! Zdyscyplinowanym! Altruistą!

Człowiekiem skutecznie działającym!

Pozostał tylko jeden problem. Najwyraźniej utraciłam umiejętność czytania.

W poniedziałek trzeciego listopada usiadłam przy biurku z notesem. Przypomniało mi się, dlaczego nigdy nie przebrnęłam przez więcej niż kilka stron.

Wykład o „przesunięciu paradygmatu” i „synergii” był zbyt zawiły jak na możliwości mojego przepalonego umysłu. Rysunki schematyczne wcale nie pomagały: trójkąty, koła, strzałki, wykresy i wciśnięte w nie maleńkie słowa. Mrużyłam oczy. Przewróciłam książkę do góry nogami. Wcale nie było lepiej. Nie rozumiałam ani słowa. Przebrnięcie przez jeden akapit zajęło mi dwadzieścia minut.

Próbowałam zmusić się do myślenia, biczowałam się niczym starą szkapę podnoszącą na duchu i pełną wigoru gadką: dalej, ty leniu patentowany, weź się w garść. Ludzie na całym świecie borykają się z prawdziwymi trudnościami, do których na pewno nie należy to, co sama robisz. Dlaczego nie umiesz czytać? Co z tobą nie tak? Takie właśnie książki czytają ludzie odnoszący sukcesy – światowi przywódcy! Dobrzy ludzie! Musisz przeczytać tę książkę, jeśli chcesz skończyć ze swoim cholernym egocentryzmem!

Ale ta metoda nie zadziałała.

Praktycznie czułam woń palonej gumy, gdy mój mózg wysilał się, aby zrozumieć czytany tekst. W piątkowe popołudnie poddałam się i zamieniłam książkę na streszczenie ściągnięte z Internetu. Ale nawet ono okazało się twardym orzechem do zgryzienia. Przez cały weekend w kółko czytałam konspekt, próbując zrozumieć, o co chodzi. W końcu doszłam do własnej interpretacji siedmiu zasad Coveya.

Zasada 1: „Bądź proaktywny”

Nie mamy wpływu na to, co nam się przydarza w życiu, ale kontrolujemy własne reakcje. Przestań obwiniać innych i zachowywać się jak ofiara, weź odpowiedzialność za siebie, własne czyny, słowa i myśli.

Zasada 2: „Zaczynaj z wizją końca”

Jak chcesz, żeby inni zapamiętali cię po śmierci? Pamiętaj o tym każdego dnia.

Zasada 3: „Najpierw rzeczy najważniejsze”

Każdy się rozprasza e-mailami i problemami w pracy, ale trzeba pamiętać, aby koncentrować się na tym, co jest dla nas najistotniejsze, a nie na tym, co wydaje się najpilniejsze.

Zasada 4: „Myśl w kategoriach wygrana-wygrana”
Prawdziwych sukcesów nie odnosi się kosztem innych.

Zasada 5: „Staraj się najpierw zrozumieć, później być zrozumianym”

W trakcie rozmowy nastaw się na słuchanie – autentyczne słuchanie – drugiej osoby.

Zasada 6: „Synergia”

Kiedy naprawdę będziesz słuchać i współpracować z innymi, aby wszyscy wyszli z sytuacji zwycięsko, wydarzą się naprawdę wspaniałe rzeczy.

Zasada 7: „Ostrzenie piły”

W tym scenariuszu jesteśmy piłą. Aby zawsze dawać z siebie wszystko, co najlepsze, trzeba być „ostrą”, nie tępą czy wyszczerbioną piłą. Zachowujemy „ostrość”, utrzymując dobrą formę – fizyczną i psychiczną, znajdując czas na odpoczynek i dbając o własne emocjonalne i duchowe samopoczucie.

Głowa rozbolała mnie już od samego czytania streszczenia. „Proaktywność”. „Ostrzenie piły”. Moja piła nie była zaostrzona, tylko tępa i niezdatna do użycia. Ale nie powinnam już więcej narzekać.

W książce Convey przytacza historię ocalałego z Zagłady Victora Frankla, który w obozie utracił całą rodzinę, ale zachował trzeźwość umysłu. Wszystko można odebrać człowiekowi poza jedną rzeczą: „Resztką ludzkiej wolności – decydowania w swoim wnętrzu niezależnie od okoliczności”.

Choć każda komórka mojego mózgu błagała, abym skończyła z poradnikami, postanowiłam zostać dobrym i „proaktywnym” człowiekiem. Rzuciłam picie, skończyłam z jęczeniem, ćwiczyłam i wyznaczyłam sobie misję spełniania jednego dobrego uczynku dziennie: przygotowałam kolację dla Rachel, w metrze pomogłam innej pasażerce z wielką walizą… Świat jednak śmiał się z moich wysiłków.

W poniedziałek dziesiątego listopada przypadkowo ściągnęłam na komputer złośliwe oprogramowanie, które wykasowało prawie połowę plików na dysku. We wtorek dostałam e-maila od księgowego z przypomnieniem, że do końca miesiąca muszę złożyć zeznanie podatkowe. Przez dwa dni studiowałam stare wyciągi z banku i znów się nienawidziłam.

Na dodatek w drodze powrotnej z supermarketu ukradziono mi w autobusie telefon. Nie, nie byłam ubezpieczona. Choć nie jest to do końca prawda. Miałam opcję ubezpieczenia telefonu przy koncie bankowym, ale nie było ważne, bo nigdy mi się nie chciało zarejestrować telefonu, aby aktywować polisę.

Miałam ochotę wrzeszczeć, choć żadna z tych rzeczy nie powinna mnie wzruszyć. Powinnam skutecznie działać i patrzeć z szerszej perspektywy! Skoro Victor Frankl przeżył obóz koncentracyjny, powinnam, do jasnej cholery, uporać się z kradzieżą telefonu!

Poradniki mogą doprowadzić do zrodzenia się niebezpiecznych oczekiwań, na przykład jeśli na co dzień nie jesteś połączeniem Mary Poppins, Buddy i Jezusa, to niedostatecznie się starasz. Musisz zatem zwiększyć wysiłki.

Czasem miałam wrażenie, że celem poradników jest wybicie istoty człowieczeństwa, które obejmuje wiele emocji, także negatywnych. Nikt nie jest ideałem. Choć starałam się nim być.

Im wyżej podnosiłam poprzeczkę, tym większym nieudacznikiem się czułam.

• • •

W miarę upływu miesiąca z wolna rozpadałam się na kawałki. Nocami śniłam koszmary, między innymi o mordowaniu najbliższych i ucieczce przed pościgiem wokół rodzinnego domu, który przeistaczał się w wielopiętrowy parking.

W mojej głowie od zawsze panował lekki chaos, ale obecnie wszystko we mnie wirowało bez żadnej kontroli. Przeprowadzałam mnóstwo rozmów, ale tylko we własnych myślach. Byłam przekonana, że przyjaciele i rodzina mnie nienawidzą. Wyobrażałam sobie, że ludzie mnie obmawiają. Starałam się popychać zawodowe sprawy do przodu, ale na dodatek jakbym utraciła zdolność pisania. Przez pięć dni trudziłam się nad artykułem, który powinnam napisać w jeden dzień, a potem dostałam krytycznego e-maila od redaktora. Tekst okazał się „nieczytelny”.

Przez trzynaście lat kariery dziennikarskiej nie zdarzyło mi się usłyszeć podobnego komentarza. Był to dowód na to, że z punktu widzenia kariery zawodowej poradniki nie kierują mnie na właściwą ścieżkę.

Byłam niczym wirująca klepsydra, która pojawia się na ekranie komputera, nim on się zawiesi. Starałam się stanąć na nogi, ale upadek był nieunikniony.

Wtedy zaczęłam planować własny pogrzeb.

• • •

Convey twierdzi, że większość z nas spędza życie, wspinając się po drabinie, która została oparta o niewłaściwą ścianę. Powinniśmy mieć jasność, czego tak naprawdę chcemy od życia, co jest dla nas ważne, jaki przyświeca nam cel, a następnie powinniśmy każdy dzień przykrawać do tej wizji. Według Conveya najlepszym sposobem na jej rozpoznanie jest wyobrażenie sobie własnego pogrzebu i tego, jak chcielibyśmy, żeby nas zapamiętano.

Usiadłam przy biurku i otworzyłam notes.

Napisałam: „Mój pogrzeb”. Potem to podkreśliłam.

No właśnie, mój pogrzeb.

Co chciałabym, żeby inni powiedzieli na moim pogrzebie? Co chciałabym osiągnąć, zanim umrę? Nie miałam bladego pojęcia. Przez większość czasu nie wiedziałam, co chciałabym zjeść na kolację – skąd, u diabła, miałam wiedzieć, co zrobić z własnym życiem?

Kto by przyszedł, żeby wygłosić mowę pożegnalną? Moje dzieci? Mąż? A może przyjaciele, których poznam w trakcie podróży dookoła świata? Czy umrę jako singielka? Czy to dobrze? Czy jestem z tym szczęśliwa? Czy będę bogata? Czy może będę wieść proste życie, a majątek oddam na cele charytatywne?

Jednym słowem, co sprawia, że życie jest dobre? Nie wiedziałam tego i czułam się jak nieudacznik, że nie wiem. Z trudem poskramiałam duszące się od sierpnia na wolnym ogniu złość i frustrację. Dlaczego nie wiedziałam, czego chcę od życia? Co było ze mną nie tak? Dlaczego byłam tak cholernie bezużyteczna?

Na dole, w kuchni, przyjaciele Rachel otwierali butelki wina. Przywitałam się z każdym, ale myślami wciąż byłam na własnym pogrzebie.

– Wszystko okej? – zapytała Rachel.

– Tak, czemu pytasz? – żachnęłam się.

– Wyglądasz na spiętą.

– Nie, wszystko w porządku.

Czy mogłam powiedzieć, że stresuje mnie planowanie własnego pogrzebu? Czysty absurd! Nalałam sobie czerwonego wina, szybko przechyliłam kieliszek i znów go napełniłam. Przy trzeciej lampce ogarnęło mnie dobrze znane, przyjemne odrętwienie, które sprawiło, że przebywanie we własnej głowie stało się bardziej znośne.

Między rozmowami o dzieciach i pracy znajomi Rachel zapytali o poradniki i opowiedziałam o pogrzebie.

– Czy czasem Joan Rivers nie przyznała się, że chciałaby wyzionąć ducha pod George’em Clooneyem? – zapytała Rachel.

Wszyscy wybuchnęli śmiechem, udawałam, że udziela mi się ogólna wesołość.

Ha, ha, pieprzone ha!

Dolałam sobie wina i wyłączyłam się, gdy rozmowa zeszła na wakacyjne plany i anegdoty z szaleńczej imprezy, na której wszyscy byli. Zwykle podobne popołudnie było moją wizją raju, ale teraz czułam się wyłączona. Czemu nikt nie rozmawia na poważnie? Czemu nie dyskutujemy o rzeczach istotnych? Na przykład, co sprawia, że dobrze przeżywamy życie? Lub jaki jest cel wszystkiego?

Dlaczego marnowaliśmy czas na gadki-szmatki? Co za bezsens.

– Na pewno wszystko w porządku? – zapytała Rachel, gdy już sprzątałyśmy po gościach.

– Tak, jestem po prostu zmęczona – odpowiedziałam.

Poszłam na górę i zobaczyłam, że mam dwa nieodebrane połączenia od mamy.

Oddzwoniłam.

– Chciałam ci tylko przypomnieć, że jutro są urodziny cioci.

– W porządku, dzięki.

– Nie zapomnij do niej napisać.

– Tak zrobię… Mamo…?

– Tak.

– Co chciałabyś, żeby ludzie powiedzieli na twoim pogrzebie?

– Słucham?

– To znaczy, kiedy umrzesz, jakie mowy pogrzebowe by cię ucieszyły?

– Nie chcę żadnych mów pogrzebowych. Kiedy człowiek umiera, to umiera. Cała szopka z wygadywaniem, jaki to ten czy tamten był cudowny, jest zwykłą obłudą. Przecież nikt nie wstanie i nie powie, że zmarła była starą jędzą, prawda?

– No dobrze, ale co chciałabyś osiągnąć w życiu?

– Chciałabym, żebyście były szczęśliwe.

– Okej, ale co chcesz dla siebie?

– Marianne, nie wiem. Dobrze wiesz, że podobne rzeczy nie zajmują mnie w równym stopniu jak ciebie…

– Proszę cię, musi być coś, za co chciałabyś zostać zapamiętana?

– Chyba chciałabym, że ludzie powiedzieli: „Nikogo nie skrzywdziła”.

Nie potrafiłam ocenić, czy był to jeden z najskromniejszych czy najambitniejszych celów życiowych.

• • •

Pod koniec listopada presja, aby określić, jak wyglądałoby moje idealne życie, idealnie zgrała się z artykułem, o którego napisanie mnie poproszono – na temat życia odwiecznej singielki. Naukowcy ogłosili, że odkryli „gen singla”, co oznacza, że niektórzy z nas rodzą się ze skłonnością do samotnego życia. Napisałam, że od zawsze byłam sama i może faktycznie mam ten gen. Redakcja gazety poprosiła o więcej szczegółów. Dostałam listę pytań: „Czy kiedykolwiek byłam zakochana? Czy chcę mieć dzieci? Jak się widzę w przyszłości?”. Potwornie osobiste pytania, na które odpowiedzi miałam udzielić w z góry określonym terminie, aby cały świat mógł o tym przeczytać.

We wtorek po południu w Bread and Bean, gdy z głośników leciało Do They Know It’s Christmas? poczułam, że muszę podjąć decyzję na każdym poziomie mojego życia.

Nie pływałam w jeziorze. Ja w nim tonęłam. Samoocena przerodziła się w samowstręt. Kiedy zaczęły się myśli samobójcze, poczułam, że czas położyć temu kres.

Fakt, że przerwałam na drugim z siedmiu nawyków skutecznego działania, mówił sam za siebie.

13.

Depresja

•

Stanęłaś na krawędzi pustki…
I musisz się cofnąć, bo nic dobrego dla nikogo nie wyniknie, jeśli zrobisz kolejny krok
– łysy londyński taksówkarz.

– Musisz pójść do lekarza. Długo tak nie pociągniesz.

– Co przez to rozumiesz?

– Nieustanne wzloty i upadki… to nie jest dobre. Przez minutę jest cudownie, wszechświat cię kocha, a za chwilę jest do bani…

– Nie jest aż tak źle.

– Przez ostatnią godzinę płakałaś, siedząc w pubie w sobotni wieczór.

Siedziałyśmy w Queen’s Head w Islington. Napięcie wisiało w powietrzu. Wokół normalni ludzie rozmawiali o normalnych sprawach. Umówiłam się z Helen w nadziei udawania, że jestem jedną z nich. Że jestem normalna. Nie udało się.

Na początku zapytałam o jej pogrzeb – nie miała ochoty ciągnąć tematu.

Potem wspomniała o przesunięciu wizyty u dentysty.

– Dlaczego ciągle to odwlekasz? – zapytałam, nachylając się nad nią.

– Czy możemy nie urządzać sobie sesji terapeutycznej? – żachnęła się.

W moich oczach zalśniły łzy.

– Co się stało? – zdziwiła się.

– Nic.

Milczałam.

– Marianne, co się z tobą dzieje?

– Już mnie nie lubisz – wyrzuciłam z siebie.

Wtedy właśnie się rozpłakałam. Niczym czterolatka.

– Marianne, nie bądź niemądra – uspokajała mnie, kręcąc głową.

– Nie chcesz już się ze mną umawiać – ciągnęłam.

– To nieprawda.

– Uważasz mnie za kretynkę.

– Szczerze? Wcale całymi dniami o tobie nie myślę – powiedziała.

– Uważasz, że jestem głupia przez ten projekt.

– Nie uważam, że jesteś głupia, ale czy według ciebie jest lepiej? – zapytała.

– Nie wiem.

– Moim zdaniem powinnaś poszukać innej formy pomocy – zasugerowała.

Byłam zdezorientowana.

– Jakiej pomocy?

– Medycznej.

– Co masz na myśli?

– Antydepresanty.

Uznałam, że Helen przesadza. Nie miałam zamiaru tłumić emocji za pomocą prochów i alkoholu. No, może kapka alkoholu by nie zaszkodziła… ale…

– Nie potrzebuję leków. Po prostu… – nie wiedziałam, co powiedzieć.

Po prostu, co? W każdej sekundzie dnia czułam, że balansuję na krawędzi noża, kurczowo chwytając się resztek zdrowego rozsądku. Bywały dni, gdy miałam wrażenie, jakby coś wciągało mnie na głębinę, traciłam grunt pod nogami, byłam coraz dalej od rzeczy, które mnie określały: przyjaciół, pracy, zwyczajów, chodzenia do pubu, zakupów…

– Po prostu, co? – zapytała Helen.

Nie opowiedziałam jej o krawędzi noża ani morskiej głębinie. Ani nie wspomniałam o koszmarach, w których zabijam ludzi i samobójstwie przed wyobrażonym pogrzebem.

– Jestem zwyczajnie zmęczona – stwierdziłam.

Zmęczona. Ile razy tak mówiłam, gdy nie wiedziałam, jak inaczej odpowiedzieć? Gdy nie potrafiłam przyznać: jestem zagubiona, przerażona, samotna, mam wrażenie, że tracę nad sobą kontrolę…?

– Czemu nie zrobisz sobie kilkudniowego urlopu? Umów się z Sarah. Bądź przez chwilę sobą.

– Nie rozmawiamy ze sobą od kilku miesięcy.

– Słucham? Jeszcze tego nie załatwiłaś?

– Nie.

– Marianne!

Helen podobnie jak inni uwielbiała Sarah.

– Przestań. Wiem.

– Czemu nie wyjedziesz na kilka dni? Może do Irlandii do Gemmy? Zawsze ci poprawia humor.

To była prawda.

Poznałyśmy się z Gemmą podczas pracy w dublińskiej gazecie. Obie miałyśmy po dwadzieścia kilka lat. Połączyły nas zlecenia robione na ostatnią chwilę i hektolitry czerwonego wina. Różniłyśmy się pod każdym względem – jestem wysoka, blada i unikam słońca, a Gemma jest drobna, ma oliwkową karnację i opala się w dwie sekundy. Wiecznie chodzę spięta i wszystko w sobie duszę, natomiast ona jest nieustraszona i mówi bez owijania w bawełnę. Ale polubiłyśmy się od pierwszego wejrzenia.

Zazwyczaj podróżowałyśmy na zmianę co kilka miesięcy, żeby się spotkać, ale kiedy ja zaczęłam poradnikowy projekt, Gemma urodziła dziecko; byłam zbyt zajęta i spłukana, żeby się do niej wybrać. Od miesięcy powtarzała, że mam dziwny głos, że za bardzo na siebie naciskam. Zaprzeczałam i twierdziłam, że wszystko jest w całkowitym porządku. Nie chciałam, aby wysłuchiwała obłędu, który sobie zafundowałam, bo przecież musiała zajmować się niemowlakiem.

– Nie mogę pojechać do Irlandii, powinnam zacząć kolejną książkę. Już mam w plecy – poinformowałam Helen.

– Nie możesz teraz zaczynać nowej książki. Uważam, że w ogóle powinnaś z tym skończyć. Koniec, kropka. Za bardzo namieszałaś sobie w głowie. Przestań, zanim rzeczywiście się skrzywdzisz.

Może miała rację?

W tym samym pubie, kilka miesięcy wcześniej, przerabiałam terapię przez odrzucenie: sama sobie nalałam piwa z kija, grałam z zespołem i rozmawiałam o seksie z młodymi mamami. Pokonałam lęk, stawiłam czoło swoim finansom i (prawie) delektowałam się odrzuceniem. Poradnikowa misja okazała się strzałem w dziesiątkę! Otwierała przede mną drzwi – dokonałam rzeczy, o których w życiu nawet nie śniłam. Czułam, że żyję! Byłam podekscytowana! Pełna możliwości. Co się stało?

Rozejrzałam się po pubie, po pijących, śmiejących się z durnych anegdot i gawędzących o pogodzie ludziach. Nie byłam pewna, kto błądził: oni czy ja?

• • •

Pochyliłam się nad barierką, aby spojrzeć na szumiące w dole ciemne, głębokie morze. Moje włosy targał wiatr. Ziąb był nie tyle przenikliwy, ile zabójczy. Zataczając się, wróciłam do środka, a prom unosił się i opadał, unosił się i opadał. Potknęłam się na schodach do łazienki, odór wymiocin był zbyt intensywny, szybko zawróciłam, zanim sama poczułam mdłości. Korytarze były pełne ludzi w śpiworach lub otulonych kocami. Zwinięte ciała przy drzwiach, na stołach i parapetach. Znalazłam wolny kawałek podłogi, zamknęłam oczy i próbowałam zasnąć. Kołysanie fal wkrótce zrobiło swoje, spałam, aż przez głośniki ogłoszono, że jesteśmy w Dublinie.

Posłuchałam Helen i postanowiłam pojechać do Irlandii. Pieniądze wciąż stanowiły problem, dlatego popłynęłam promem (jedynie czterdzieści pięć funtów w obie strony), a wszystkie oszczędności przeznaczyłam na opłacenie taniego pensjonatu. Uświadomiłam sobie, że potrzebuję kilku dni w samotności, zanim się spotkam z Gemmą. Kilka dni sam na sam ze sobą, bez poradników, na pewno pomoże mi wrócić do normy. Tak się jednak nie stało.

Trzy dni spędziłam, leżąc na żółtej narzucie z syntetycznego włókna z poczuciem, że ponoszę klęskę za klęską.

Wpatrzona w sufit słuchałam głosu w głowie, który godzinami bez końca powtarzał, że wszędzie namieszałam… Poradnikowy projekt był porażką. Wszędzie nawalałam. Ludzie mnie nie cierpieli. Każdy mnie nienawidził.

Jedynym wytchnieniem były metaliczne dźwięki telewizora, który przez cały czas miałam ściszony. Teoria wielkiego podrywu. Przyjaciele. Frasier. Blaszany śmiech momentami niósł ukojenie, a momentami grzmiał złowieszczo. Czy śmiali się ze mnie? W pewnym momencie o czwartej nad ranem, nie mogąc zasnąć, aby zachować zdrowy rozsądek, oglądałam reklamy przyrządu do robienia brzuszków i pomyślałam, że tak właśnie wygląda szaleństwo… dokładnie tak.

Gemma pisała do mnie codziennie, odpowiadałam, że jutro zadzwonię, ale potem nie odbierałam telefonu. Wreszcie przyjechała z małym Jamesem w wózku. Wyglądała prześlicznie, jej włosy lśniły w zimowym słońcu. Zawstydziłam się, bo utknęłam w brudzie i chaosie, a ona potrafiła ubrać się i wyjść z domu mimo braku snu.

– No, dalej, zbieraj się. Wychodzimy.

– Nie chcę.

– Musisz. Potrzebujesz świeżego powietrza.

Powoli spacerowałyśmy wzdłuż kanałów, przez Baggot Steet, aż do Portobello. Potem wróciłam do pensjonatu. Prawie nic nie powiedziałam. Autentycznie straciłam głos. Kilkakrotnie otwierałam usta, ale nie wydobywał się z nich żaden dźwięk. Za to Gemma mówiła, a jej słowa były niczym szalupa ratunkowa. Kurczowo chwytałam się jej opowieści i ich związku z normalnym, zdrowym, zrównoważonym światem, jakby od tego zależało moje zdrowie psychiczne.

Następnego dnia znów przyszła i znów poszłyśmy na spacer. Kolejnego dnia znów to samo. Wreszcie, z wolna zaczęłam mówić.

Opowiedziałam jej o głosie w głowie, koszmarach i poczuciu grozy nad ranem.

– Czasem mam wrażenie, jakby ogień zajął mi mózg i ten teraz płonie. Przez cały dzień myślę tylko o jednym, że wszędzie namieszałam.

Czekałam na słowa otuchy, że czasami każdemu się tak zdarza, że tylko potrzebuję chwilę odpocząć.

Ale nie doczekałam się.

– Od jak dawna to się ciągnie?

– Sama nie wiem. Jakiś czas.

Uświadomiłam sobie, że z wolna popadałam w ten nastój od końca sierpnia, gdy powaliły mnie problemy finansowe. Napady paniki w środku nocy nasiliły się, a wraz z nimi nieustanne ślęczenie przed telewizorem – nie byłam w stanie przebywać sama ze sobą. Czułam do siebie wstręt.

Potem wrześniowe anioły były próbą szaleńczego wysiłku ogarnięcia się, ale tylko spotęgowały moją złość – złość na głupie anioły i ich głupie nieistniejące skrzydła, złość na Geoffa i jego głupią, amerykańską dziewczynę, złość na życie – oraz złość na siebie… Aż wreszcie rozchorowałam się i przestałam odbierać telefony.

– Dlaczego nic wcześniej nie powiedziałaś? – zapytała. – Czułam, że nie jest z tobą dobrze, ale zapewniałaś mnie, że czujesz się świetnie.

– Nie chciałam cię niepokoić. Masz małe dziecko, nie powinnaś na dodatek jeszcze wysłuchiwać moich wynurzeń.

– Zawsze cię chętnie wysłucham – przypomniała mi Gemma. – Martwię się o ciebie.

– Nie spodziewałam się, że jest aż tak źle.

– Już kiedyś przez to przechodziłaś.

– Wiem.

• • •

Od zawsze miałam skłonność do łapania doła. To narasta stopniowo i początkowo nic nie zauważyłam. Budzę się w środku nocy z poczuciem nieokreślonej paniki, a rano po otwarciu oczu jestem niespokojna i przerażona. Krok po kroku nasilają się objawy, aż mam wrażenie, że cały dzień – i cały świat – składa się tylko i wyłącznie z przepaści, w które mogę spaść.

Męczę się. Wycofuję. Nie mam ochoty wychodzić. Ładuję w siebie coraz większe ilości kofeiny, aby podołać zleceniom, aż wreszcie mózg zwalnia tak bardzo, że przebrnięcie od początku zdania do kropki wydaje się maratonem. Choruję. Jest mi przeraźliwie zimno. Śpię niczym maniaczka z nadzieją, że jeśli dłużej pośpię, wszystko wróci do normy. Jeśli będę jadła więcej brokułów, wszystko będzie w porządku.

Ale ani ilość snu, ani warzyw na talerzu nie ma znaczenia, nie robi się od nich lepiej.

Z początku jestem niczym fortepian, który został pozbawiony wszystkich wysokich dźwięków, nic mnie wówczas nie cieszy, nic mnie nie śmieszy.

Potem znikają nawet niskie tony. Zostaje tylko puste pudło, którym się czuję.

– Nienawidzę, kiedy tak się dzieje. Ludzie borykają się z naprawdę poważnymi problemami i wcale nie łapią dołów. Mieszkają w strefach działań wojennych, rodzice umierają im na raka… mają prawo do przygnębienia, ale nie ja. Po prostu muszę wyjść na prostą. Helen uważa, że powinnam znów brać leki – przyznałam się Gemmie.

– A ty, co o tym sądzisz?

– Sama nie wiem.

Już dwukrotnie byłam na antydepresantach – raz tuż przed trzydziestką i kilka lat później. Kiedy lekarz po raz pierwszy zaproponował mi leki, byłam przerażona.

Przed trzydziestką pracowałam na okrągło na wymagającym ogromnego zaangażowania stanowisku, cierpiąc na chroniczne zapalenie migdałków. Przy każdej wizycie po kolejną porcję antybiotyków płakałam i lekarz podawał mi chusteczki ze stojącego na zagraconym biurku pudełka w różowe kwiaty. Powtarzał, że mam depresję. Ale za każdym razem zaprzeczałam, twierdziłam, że to nie może być prawda.

Wydawało mi się normalne, że każdego dnia mój świat rozpada się coraz bardziej, uważałam, że większość ludzi tak ma. Trzeba mocniej się starać, przeć przed siebie z nadzieją, że pewnego dnia będzie lepiej. Poza tym przyznanie się do depresji było w moich oczach synonimem porażki. Bo nie udało mi się ogarnąć biznesu, jakim jest życie.

Lekarz zadał mi kilka pytań.

– Jak często utożsamia się pani z następującymi stwierdzeniami: nigdy, czasem, prawie codziennie – przeczytał na głos. – Niewielkie zaangażowanie i nikła przyjemność w działaniu.

– Prawie codziennie.

– Smutek i poczucie beznadziei.

– Prawie codziennie.

– Problemy z zasypianiem, budzenie się w nocy lub zbyt długi sen.

– Prawie codziennie.

– Brak zadowolenia z siebie, poczucie bycia nieudacznikiem lub że się zawiodło siebie i najbliższych…

– Prawie codziennie.

W końcu strzał z dużego kalibru.

– Czy czasem sądzisz, że lepiej byłoby, gdybyś umarła albo zrobiła sobie krzywdę?

Lekarz podniósł na mnie wzrok. Z jego zmęczonych oczu biło znużenie przemieszane z głębokim współczuciem. Z nosa sterczały mu siwe włoski, a pory na skórze przypominały kratery.

– Czasem mam wrażenie, że jedynym wyjściem, aby z tym skończyć, jest śmierć – przyznałam.

Byłam zszokowana własną odpowiedzią.

Nie miewałam myśli samobójczych. Nie planowałam odebrania sobie życia i świadomie wcale nie pragnęłam śmierci, tylko nie widziałam innego sposobu, aby przerwać ten nieszczęsny dzień świstaka niż… no tak… skończyć ze sobą.

Słowa zawisły w dusznym gabinecie o ścianach w kolorze magnolii, i przez sekundę wydało mi się, że dałam się ponieść własnej rozpaczy.

Ze łzami spływającymi po policzkach spojrzałam na lekarza, licząc na współczucie i troskę. Zamiast tego dostałam odpowiedź, która idealnie podsumowała przeżywany przeze mnie melodramat.

– Och, nie martwiłbym się aż tak bardzo – stwierdził. – Powiedziałbym, że to całkowicie normalna reakcja na życie.

Wręczył mi receptę na antydepresanty.

Wystarczył miesiąc i różnica była zauważalna. Pamiętam, że siedziałam przy biurku w domu i patrzyłam przez okno na drzewo. Wyglądało pięknie. Po raz pierwszy od miesięcy zauważyłam piękno. Ogarnęło mnie nieznane uczucie lekkości i starałam się rozgryźć, o co chodzi. Wtedy do mnie dotarło niczym uderzenie: och, jestem szczęśliwa! To właśnie było szczęście!

To było bardzo dawno temu.

Brałam leki i po roku różnica była kolosalna.

Potem uznałam, że już ich nie potrzebuję. Nie chciałam brać leków, aby żyć, przez kilka lat było w porządku, aż tuż po trzydziestce znów przeszłam załamanie. Wróciłam do antydepresantów i znów mi się poprawiło.

Chciałam sama sobie poukładać życie. Byłam pewna, że sprostam temu, jeśli ograniczę picie, będę więcej ćwiczyć i myśleć pozytywnie. Ale choć próbowałam, sami widzicie, dokąd mnie to doprowadziło.

– Dam sobie czas do stycznia. Jeśli wciąż będzie ze mną źle, umówię się na wizytę – oznajmiłam Gemmie, która jako jedyna z moich przyjaciółek wiedziała, że byłam na antydepresantach.

– Okej, do tego czasu ciesz się życiem. Koniec z poradnikami.

– Ale już mam zaległości, miałam przerobić dwanaście książek w rok, a zrobiłam dopiero dziewięć.

– Kogo to obchodzi?

– Mnie! Muszę to skończyć. Poczuję się jeszcze większym nieudacznikiem, jeśli nie dobrnę do końca.

– W której dziedzinie odnosisz porażki? W kiosku widziałam dwa czasopisma i jedną gazetę z twoimi artykułami. Na jakiej planecie jesteś nieudacznikiem?

Miała rację. Gdyby kilka lat wcześniej ktoś mi powiedział, że moje artykuły pojawią się w trzech różnych gazetach tego samego dnia, skakałabym jak szalona z radości. Idealnie odzwierciedlało to zażenowanie, w jakie się wpędziłam.

– Jakieś głupie artykuliki, w jednym piszę, czemu nie mam chłopaka.

– Nie chodzi mi tylko o pracę, masz dobre serce. Uwielbiam cię. Każdy cię lubi. Chciałabym, żebyś to dostrzegła. Dlaczego w ogóle to robisz? Sama się nakręcasz, no i po co? Nie musisz się naprawiać. Jesteś dobrym człowiekiem i nie masz potrzeby tego zmieniać. Kiedy sobie to wreszcie uświadomisz? – zapytała.

– Wcale nie czuję się dobrym człowiekiem – odpowiedziałam łamiącym się głosem.

Zalałam się łzami.

– Marianne, wmawiasz sobie, że jesteś nieudacznikiem i złym człowiekiem, ale to nie jest prawda. Chyba o tym wiesz. Chciałabym, żebyś z tym skończyła i uzmysłowiła sobie, że wszystko z tobą w porządku, i to od zawsze. Nie potrzebujesz być nikim ponad to, kim jesteś teraz.

Wciąż płakałam. Chciałabym tak czuć.

– Martwię się o ciebie – ciągnęła Gemma. – Ludzki mózg przypomina gumę, możesz go ciągnąć w jedną i drugą stronę, ale zawsze wraca do pierwotnej formy, ale jeśli pewnego dnia przesadzisz, pęknie. Nie chciałabym, aby tak się stało.

– Ani ja.

Zostałam w Irlandii na trzy tygodnie. Kiedy nie spałam, chodziliśmy razem z Gemmą i Jamesem na długie spacery, a potem oglądałyśmy telewizję przy kominku.

Z każdym kolejnym dniem czułam się odrobinę lepiej.

• • •

Dwudziestego grudnia wróciłam promem do Walii, potem wsiadłam do pociągu do Euston. Był piątek, po ósmej wieczorem, taszczyłam ciężką walizkę.

Mogłam poczekać na autobus linii dziewięćdziesiąt jeden albo wziąć taksówkę. Ustawiłam się w kolejce na postoju. Przede mną stała para Amerykanów z walizkami wielkości trumien na kółkach. Wyglądali na zdenerwowanych. Wsiedli do taksówki. Czekałam dalej. Podjechał samochód z napisem „przewóz osób”. Nie cierpiałam ich.

– Dokąd? – zapytał mały łysy kierowca.

– Archway, proszę – opowiedziałam, patrząc przez okno na ludzi i światła.

Grupki ludzi po pracy, w swetrach w świąteczne wzory, dziewczyny na szpilkach z gęsią skórką na nogach. Zazwyczaj to był mój ulubiony czas w roku. Lampki choinkowe, whiskey i Fairytale of New York. Teraz nic nie czułam.

– Mam dziś pracowity wieczór – zagadał kierowca.

– Acha – mruknęłam.

– Czy potem jeszcze wychodzisz? – zapytał.

– Nie.

– Kursuję dziś do trzeciej – poinformował mnie.

Poczułam, że niegrzecznie jest go zbywać monosylabami, najwyraźniej miał ochotę na pogawędkę.

– W nocy musi być trudno – zauważyłam.

– Niezupełnie. Niewielki ruch, ludzie są bardziej wyluzowani i więcej się zarabia. Wystarczą trzy nocki na tydzień, żeby przeżyć.

– To dobrze – stwierdziłam.

– Nie jestem pracoholikiem. – Roześmiał się. – Raczej leniem patentowanym.

– Mam podobnie – przyznałam.

Popatrzył na mnie we wstecznym lusterku i się uśmiechnął.

– Tak właśnie pomyślałem, wyglądasz na wyluzowaną – powiedział.

– Naprawdę? Wcale tak nie czuję, mam wrażenie, że popadam w obłęd – wyznałam.

Kiedy tylko skończyłam, osłupiałam, bo zwierzyłam się totalnie obcej osobie.

Wciąż patrzył na mnie w lusterku.

– Dlaczego? – zapytał.

– Och, długa historia – odpowiedziałam.

– Gdzie pracujesz, jeśli mogę wiedzieć?

– Jestem dziennikarką, a raczej byłam. Ostatnio mam niewiele zleceń.

– Dlaczego?

Wciąż na mnie patrzył.

Zmieszałam się. Co sześćdziesięcioletni taksówkarz pomyśli o szaleństwie na skutek dwunastomiesięcznej maniackiej samopomocy poradnikowej?

Nie spuszczał ze mnie wzroku.

– Czytasz poradniki? Wiesz, książki, w których radzą, jak być pewnym siebie, przestać się zamartwiać i pokonać własne lęki?

– Wiem – przyznał.

– Postanowiłam, że będę co miesiąc czytać jeden poradnik i robić wszystko, co w nim radzą, aby sprawdzić, czy będę szczęśliwsza.

Przeskakiwał wzrokiem z drogi na lusterko. Zapadła głucha cisza braku zrozumienia.

– Czyli kopałaś głęboko – powiedział wreszcie.

Osłupiałam.

– Tak, to prawda.

– To przypomina obieranie cebuli… Za każdym razem zdejmujesz jedną warstwę… – ciągnął.

– Dokładnie tak – przyznałam. Oszołomiona.

– To wcale nie jest proste.

– Nie jest. Mam wrażenie, że rozpadam się na kawałki – mówiąc to, poczułam dobrze znane ciepłe krople spływające po policzkach.

Jezu Chryste, czy choć przez jeden dzień mogłabym nie płakać w miejscach publicznych?

– Jakie to poczucie, gdy się człowiek rozpada? – zapytał najwyraźniej niewzruszony moimi łzami.

Jechaliśmy Caledonian Road, a pogrążona w mroku taksówka przypominała konfesjonał.

– Nie jestem w stanie robić rzeczy, które dotychczas robiłam – wyrzuciłam z siebie. – Mam kłopot z wypełnianiem zleceń, a kiedyś pracowałam na okrągło. Nie mam ochoty wychodzić na miasto. Pozrywałam kontakty ze znajomymi. Mam wrażenie, że cały świat mnie nienawidzi i uważa za złą osobę. Mam koszmary, w których zabijam rodziców. Ciągle płaczę.

Zamilkłam na chwilę, podczas gdy taksówkarz przetwarzał moje słowa.

– Poważyłaś się na poważną rzecz. Wielkie wyzwanie dla mózgu… – stwierdził.

– To tylko cholerne poradniki! Nie przewidziałam takiego zakończenia.

– Nigdy byś nie zaczęła, gdybyś wiedziała – odparł. – Jesteś jak kamikaze, słoneczko. Dłubiesz we własnej głowie, co nigdy nie jest bezpieczne. Wiem, co mówię, bo sam przez to przeszedłem.

– Układałeś sobie życie za pomocą poradników?

Zaśmiał się.

– Gorzej. Pisałem doktorat o Thomasie Hardym. Prawdziwy z niego ponurak. Więc rzuciłem go w diabły i przeprowadziłem się na włoską wieś. Na jakieś zadupie. Bez bieżącej wody i elektryczności. Wytrzymałem dziewięć miesięcy, a przez cały ten czas po siedem, osiem, dziewięć godzin dziennie spacerowałem. Po prostu chodziłem i myślałem. Myślałem o wszystkim. Przestałem jeść. Doświadczałem euforycznych wzlotów i masakrujących dołów… Czasem czułem się jak w niebie, a czasem trafiałem do prawdziwego piekła. Musiałem wrócić, inaczej bym zwariował… Dotarłem do pustki. – Przerwał. – I właśnie w tym samym miejscu teraz ty się znalazłaś. Stanęłaś na krawędzi pustki… i musisz się cofnąć, bo nic dobrego dla nikogo nie wyniknie, jeśli zrobisz kolejny krok.

Dokładnie tak się czułam przez ostatnie kilka tygodni – na krawędzi pustki.

Taksówkarz mówił dalej.

– Pamiętam lata sześćdziesiąte, kiedy hipisi wszystkim radzili: „Po prostu odpuść, stary…”, ale nikt tak naprawdę nie wiedział, co znaczy odpuścić sobie, jakie to potworne. Odpuszczanie sobie jest przerażające.

Łzy wciąż płynęły po moich policzkach.

– To prawda – przyznałam.

Odpuszczanie sobie i zostawianie w tyle starej mnie: uzależnionej od pracy, ludzkiej sympatii, dopasowywania się… wcale nie poprawiło mi samopoczucia, tylko okazało się koszmarniejsze, niż byłabym w stanie wyrazić. Na początku roku uważałam, że chcę się zmienić, ale zmiana jest przerażająca. Bo jeśli nie jestem tym, kim byłam, to kim jestem? Skąd mieć pewność, że wyjdę z tego w jednym kawałku? Co, jeśli na zawsze pozostanę w totalnej rozsypce?

– Chyba przechodzę przez załamanie nerwowe – stwierdziłam. – Tracę poczucie rzeczywistości.

– W pewnym sensie to prawda – przytaknął. – Ale jest okej. To chyba Gide powiedział: „Nie odkrywa się nowych lądów bez pogodzenia się z utratą z oczu wybrzeża na bardzo długi czas”. Jesteś dokładnie w takim położeniu. Straciłaś z oczu wybrzeże, ale jest okej. Musisz jeszcze przez chwilę dryfować po falach. Odpocząć. Zadbać o siebie, robić zwyczajne rzeczy. Jeśli masz ochotę płakać, płacz. Sam płakałem nieustannie; nosiłem ciemne okulary, żeby pasażerowie nic nie zauważyli. Siadałem w parku i płakałem…

– Okej.

– Czy myślałaś, żeby z kimś pogadać? Z terapeutą?

– Nie – zaprzeczyłam.

– Może warto. Pewnie zaczną grzebać w rodzinnej przeszłości – to u nich standard – ale pamiętaj, że nie chodzi o nikogo innego, tylko o ciebie. Walczysz o wolność.

Przeszedł mnie dreszcz. Od miesiąca z aniołami zastanawiałam się, dlaczego do jasnej cholery w ogóle to robię. Zaczynając, chciałam zwyczajnie poprawić sobie samopoczucie na zasadzie, gdy człowiek się cieszy ze zrzucenia trzech kilogramów, ćwiczeń fizycznych lub spotkania kogoś, kto mu się podoba. Taksówkarz miał jednak rację. Nie byłam tego świadoma, ale łaknęłam wolności. Chciałam uwolnić się od poczucia, że coś jest ze mną nie tak, od nieustannego wrażenia, że to, co robię, jest niewystarczająco dobre, od ciągłej obawy przed wszystkim i wszystkimi… Wolności, aby być sobą lub po prostu być.

Facet w czapce Świętego Mikołaja zapukał w szybę. Przestraszyłam się i jednocześnie uzmysłowiłam, że stoimy. Zatrzymaliśmy się przed domem Rachel. Nie miałam pojęcia, jak długo tam siedzieliśmy.

– Lepiej wracaj do siebie. – Uśmiechnął się.

– Jasne, przepraszam, że zabrałam ci tyle czasu.

– Nie wygłupiaj się.

Wysiadł i otworzył przede mną drzwi. Wyciągnął z bagażnika moją walizkę. Przez sekundę staliśmy na chodniku, patrząc na siebie.

– Jeszcze się spotkamy – pożegnał się.

Skinął głową, wsiadł do samochodu, a wraz z nim grupa wrzeszczących dwudziestokilkulatków.

– Wesołych świąąąąąąąąt!

Nie wiedziałam nawet, jak ma imię, sama też się nie przedstawiłam. Ale wejrzał w głąb mojej duszy.

Wspięłam się po schodkach prowadzących do drzwi frontowych. Było tak zimno, że z ust unosiły się obłoczki pary. U sąsiadów za oknem migotały lampki choinkowe.

Czy nasza rozmowa wydarzyła się naprawdę?

Nim zdążyłam przekręcić klucz w zamku, drzwi się otworzyły, a na progu stanęła Rachel z szerokim uśmiechem na twarzy.

– Migdaliłaś się z taksówkarzem? Siedzieliście tam ponad godzinę!

14.

Potęga teraźniejszości
Eckharta Tolle’a

•

Wiele osób żyje, nosząc we własnej głowie dręczyciela, który nieustannie je atakuje,
poddaje rozmaitym karom
i wysysa energię życiową.
Bywa to źródłem nieopisanych cierpień
i nieszczęść, a także chorób.

Święta minęły spokojnie. Jadłam, piłam i oglądałam mnóstwo telewizji. Rachel podarowała mi książkę ze zdjęciami szopki bożonarodzeniowej z poprzebieranymi świnkami morskimi w rolach głównych. Ubawiła mnie do łez. Znów się śmiałam, a to dobry znak. Moja rodzina przeżyła święta i nikt nikogo nie zabił, a dwa tygodnie wolnego w krzywym zwierciadle o smaku czekoladek z fioletowego pudełka Quality Street podziałało na mój mózg niczym kojący balsam. Zwyczajne życie.

W sylwestra pożegnałam się z mamą i wróciłam do Londynu. Rachel pojechała do znajomych w Szkocji i zostałam sama, ale nie miałam z tym problemu.

Od zawsze nienawidziłam sylwestra, presji, aby noc należała do najwspanialszych w roku, bo trzydziesty pierwszy grudnia zobowiązuje. Zostałam w domu, zjadłam spaghetti z sosem bolońskim i oglądałam przez okno fajerwerki. Daisy była w Kerali na obozie jogi. Sheila w Meksyku, a Helen na domówce. Gemma spędzała wieczór z rodziną. Zastanawiałam się, co robi Sarah.

Usnęłam na kanapie i obudziłam się, gdy Jools Holland z zespołem śpiewała Auld Lang Syne.

Był czwartek, pierwszy stycznia. Początek nowego roku.

Teoretycznie powinnam mieć za sobą dwanaście książek. Po wzlotach i upadkach, łzach i momentach olśnienia, flirtowaniu i odrzuceniu wszystko miało się skumulować w formie głęboko poruszającej (lecz czystej i schludnej) epifanii.

Nowa i lepsza wersja mnie miała być promienista i oświecona. Także szczuplejsza i bogatsza, rzecz jasna. Nie wspominając o przystojniaku w kaszmirowym swetrze u jej boku. To znaczy, bądźmy szczerzy – do czego zazwyczaj sprowadza się rozwój osobisty? Do pieniędzy, seksu i wyglądu. Jednak nie byłam ideałem, którym pragnęłam zostać. Pod koniec roku byłam jeszcze większym kłębkiem nerwów niż wcześniej.

O wpół do pierwszej w nocy dostałam wiadomość. Od Greka. „Szczęśliwego Nowego Roku! :)”

Natychmiast odpisałam: „Nawzajem!”.

Odpowiedział: „Przepraszam za milczenie. Mój tata jest w szpitalu. Często o tobie myślę :)”.

Wyobraziłam sobie, jak w Atenach troszczy się o schorowanych, starych rodziców, podczas gdy grecka gospodarka schodzi na psy. Miał prawdziwe problemy.

Na ekranie pojawiły się kropki. Wciąż pisał.

„Czy skończyłaś swoją misję?”

„Nie wiem!” – odpowiedziałam.

„Masz ochotę pogadać?” – zapytał.

Umówiliśmy się na rozmowę przez Skype’a i w pierwszych godzinach nowego roku opowiedziałam mu o wszystkich wydarzeniach od czasu naszego spotkania w kawiarni.

– Sama nie wiem, czy dalej to ciągnąć, czy lepiej dać sobie spokój. Nie zauważyłam, żeby było mi lepiej. Bywało dość ekstremalnie – przyznałam.

– Może, aby się zmienić, potrzebujesz skrajności. Przecież wcześniej czytałaś poradniki i nic się nie zmieniało, prawda?

– Tak, to prawda.

– Teraz się zmieniło.

– No tak, ale wcale nie na lepsze.

– Może musisz się załamać, żeby zbudować coś nowego – zauważył.

– Ale kiedy nadejdzie nowe? Bo teraz jestem jedynie załamana.

– Brzmisz całkiem dobrze.

– Przepraszam, to prawda. Dramatyzuję. Czuję się znacznie lepiej. Przez ostatni miesiąc dużo odpoczywałam. A co u ciebie?

Opowiedział o chorobie ojca i stresie, w jakim żyje jego matka. Spał po kilka godzin na dobę, bo zajmował się obojgiem. Nie miałam pojęcia, jak sobie radzi.

– To moi rodzice. Zrobili dla mnie wszystko, teraz moja kolej – wyjaśnił bez cienia goryczy czy żalu.

– Moje życie w porównaniu do twojego wydaje się potwornie samolubne – zauważyłam.

– Według mnie to, co robisz, jest super. Ale nie zapominaj, że masz dobre życie i ciesz się tym.

• • •

Następnego ranka o siódmej obudziłam się na kanapie. Helen napisała mi SMS-a z życzeniami o czwartej nad ranem: „SZCZĘŚLIWEGO NOWEGO ROKU!!!”, a Sheila wysłała zdjęcie koktajlu na tle zachodzącego słońca.

Wstałam i wyjrzałam przez okno na szare niebo. Ulica świeciła pustkami. Wszyscy odsypiali. Wstawiłam wodę i zaparzyłam sobie kawę. No więc, kolejny rok. Co dalej? Rzucić czy kontynuować projekt? Wszystko przemawiało za zakończeniem. Każda racjonalna osoba poradziłabym mi, żebym przestała.

Ale nie chciałam. Nie wiedziałam dlaczego, ale nie chciałam przestać. Chciałam dojść do końca, byłam pewna, że jeśli się nie poddam, wyniknie z tego coś dobrego. Jednak potrzebowałam pomocy.

• • •

Za radą taksówkarza umówiłam się z terapeutką. Początek okazał się wielce obiecujący.

– Nie dziwię się, że utknęłaś – usłyszałam. – Prowadziłaś eksperymenty na sobie samej. Stałaś się królikiem doświadczalnym, na dodatek bez żadnego nadzoru.

– Nigdy tego nie postrzegałam w taki sposób – przyznałam.

– Czy wiesz, czym jest podświadomość? – zapytała, pochylając się na wielkim, beżowym, skórzanym fotelu marki La-Z-Boy.

– Niezupełnie.

– Podświadomość jest zbiorem uczuć, myśli i wspomnień, które żyją poza wiedzą naszej świadomości. Przez ostatni rok grzebałaś w podświadomości, wyciągając na światło dzienne rzeczy, o których istnieniu nie miałaś pojęcia. Teraz, gdy znalazły się na powierzchni, pojawiły się łzy, złość i koszmary.

Potem było dokładnie, tak jak przewidział taksówkarz.

– Czy w snach twoją rolą jest ratowanie rodziny? – zapytała.

– Tak.

– I zawodzisz?

– Tak, to znaczy, nie jestem w stanie im pomóc.

– Czy nie uważasz, że twoją rolą jest ratowanie innych?

– Nie, nie wiem, nie sądzę.

– Czy taką odgrywasz rolę w gronie rodzinnym?

– Czy teraz sprowadzimy wszystko do mojej rodziny? – zapytałam.

Uśmiechnęła się.

– Zobaczymy.

– Czy przechodzę przez załamanie nerwowe? – zapytałam, aby zmienić temat.

– Niektórzy powiedzieliby, że znalazłaś się w punkcie przełomowym, na granicy duchowego przebudzenia.

– Czego?

Zapłaciłam siedemdziesiąt funtów, żeby rozmawiać z terapeutą o duchowym przebudzeniu. Matka by mnie zabiła.

– W tym momencie wszystko podajesz w wątpliwość. To się zdarza w okresie wielkiej życiowej zmiany, gdy dawne zasady tracą rację bytu.

– Dokładnie tak się czuję.

– Co chciałaś osiągnąć na samym początku?

– Chciałam być szczęśliwa.

– Co to jest szczęście?

– Nie wiem, szczęście to szczęście.

– Nikt nie może być przez cały czas szczęśliwy, ale można być zadowolonym. Można osiągnąć pewien poziom spokoju.

– Okej, wystarczyłoby mi.

– Jak sądzisz, dlaczego tak się nie stało? Przeczytałaś te wszystkie książki, przyjęłaś ich mądrość. Dlaczego ci nie pomogły?

– Nie wiem. Może poradniki nie działają?

– Według mnie problem z poradnikami polega na tym, że czytamy je w stanie ducha, który doprowadził do niezadowolenia. Aby rzucić sobie wyzwanie, konieczne jest spojrzenie z zewnątrz, wtedy można dostrzec inną drogę – powiedziała.

Brzmiało sensownie.

– Czy powinnam zakończyć projekt? – zapytałam.

– Czy uważasz, że powinnaś zakończyć projekt?

Jasna cholera, czy terapeuci naprawdę tak robią? Odwracanie kota ogonem i tak dalej? Myślałam, że to żart.

– Nie. Chcę dokończyć projekt, tak jak planowałam, ale martwi mnie, że przez niego robię się samolubna. Dlaczego nie potrafię po prostu żyć jak inni?

– Wcale nie uważam, że to samolubne. Wyruszyłaś w podróż, aby odkryć siebie i według mnie gra jest warta świeczki. To inwestycja. Inwestycja w siebie, ale nie powinnaś działać na własną rękę.

Pomyślałam, że ma rację, a potem sesja dobiegła końca. Zapytała, czy chcę się umówić na kolejne spotkanie, odpowiedziałam, że się odezwę. Kiedy już wychodziłam, zapytała:

– Czytałaś Potęgę teraźniejszości?

– Nie, ale mam ją w domu. Nie udało mi się przebrnąć przez początek.

– Teraz może ci się spodobać.

Tak właśnie się stało, znalazłam poradnik na styczeń; książkę, z której dowiedziałam się, że najlepsze doświadczenia biorą się z najgorszych.

• • •

Kiedy kilka lat wcześniej po raz pierwszy sięgnęłam po Potęgę teraźniejszości Eckharta Tollego, uznałam ją za bełkot w stylu New Age nie do sforsowania. Nie potrafiłam pojąć, dlaczego znalazła się na pierwszym miejscu listy bestsellerów, wychwalana przez wszystkich, od Oprah (rzecz jasna) po Paris Hilton, która przeczytała Tollego w więzieniu podczas odsiadki za jazdę pod wpływem alkoholu. Szczerze? Nie rozumiałam jej, taka była prawda.

Na przekór determinacji, aby udowodnić, że posiadam lepszą – a przynajmniej identyczną – zdolność rozumienia tekstu czytanego od panny Hilton, poddałam się po dwudziestu stronach.

Zdania w stylu: „Nie jest tobą, lecz tylko fałszywym obrazem twojej rzeczywistej istoty, której nie dotyczą narodziny ani śmierć. Ów obraz powstaje za sprawą ograniczeń twojego umysłu, ten bowiem, utraciwszy łączność z Istnieniem, stwarza ciało jako dowód rzekomej słuszności swojej wiary w odrębność, chcąc przez to zarazem uprawomocnić własny lęk” okazały się dla mnie przesadą.

Potem następował wykład o „ciałach bolesnych” i „czasie psychicznym”. Przepraszam, ale o co chodzi?

Tym razem jednak było inaczej. Tym razem dziwaczne długie zdania brzmiały prawdziwie. Mogłabym wręcz napisać wielkimi literami w celu zwiększenia efektu: były PRAWDĄ.

Przez kolejne trzy dni czytałam bez wytchnienia.

Po raz pierwszy od czasu lekcji angielskiego, podczas których pani Batch wprowadziła system sporządzania kolorowych notatek w celu przeprowadzenia dekonstrukcji Wichrowych wzgórz, tyle nabazgrałam na marginesach książki. Na niemal każdej stronie pojawiało się entuzjastyczne „TAK!!!”, podkreślałam całe akapity, rysowałam gwiazdki i wstawiałam wykrzykniki przy najlepszych kawałkach. Teraz pojęłam, czemu Oprah nazwała Eckharta Tollego prorokiem naszych czasów i zaczęłam podejrzewać, że za gładkim obliczem Paris Hilton kryje się coś więcej.

• • •

Eckhart Tolle, z pochodzenia Niemiec, po studiach mieszkał w kawalerce w północnym Londynie, gdy w tysiąc dziewięćset siedemdziesiątym dziewiątym roku nocą doznał „duchowego przebudzenia”. Planował odebrać sobie życie. Po latach nieustannej depresji i niepokoju miał dość. „Dłużej już ze sobą nie wytrzymam”, pomyślał.

W tym samym momencie jednak olśniło go. „Jeśli nie mogę ze sobą wytrzymać, to widocznie jesteśmy dwaj: z jednej strony «ja», który mówię te słowa, a z drugiej jakaś – powiedzmy – «osoba», z którą już nie wytrzymuję”. Stąd wyciągnął wniosek, że tylko jeden z nich istnieje naprawdę i natychmiast ustały wszelkie negatywne myśli.

Następnego dnia obudził się i wszystko było inne – znalazł się „w niezmąconym, głębokim spokoju i błogości”. Tamtego poranka, napisał, „chodziłem po mieście, bezgranicznie zdziwiony cudownością życia na Ziemi, jakbym dopiero co przyszedł na świat”.

Tolle wykroczył poza myśli, poza głos w głowie.

W książce tłumaczy, że większość z nas żyje, słysząc niecichnące „głosy w głowie” – oceniającego i interpretującego rzeczywistość wewnętrznego krytyka, który wpływa na nasz nastrój. Tolle wyjaśnił, że ludzi mówiących do siebie na ulicach uważamy za wariatów, ale podobny dialog bez końca toczy się w naszych głowach, tyle że w ciszy.

W głowie każdego człowieka istnieje głos, który „komentuje, snuje domysły, osądza, porównuje, narzeka, lubi, nie lubi i tak dalej”.

Bardzo często wewnętrzny mówca wcale nie koncentruje się na bieżących wydarzeniach, tylko wraca do dawnych sytuacji albo zamartwia się wyobrażeniem przyszłych wydarzeń.

„Nierzadko się zdarza, że głos wewnętrzny jest najgorszym wrogiem tego, w kim się gnieździ. Wiele osób żyje, nosząc we własnej głowie dręczyciela, który nieustannie je atakuje, poddaje rozmaitym karom i wysysa energię życiową. Bywa to źródłem nieopisanych cierpień i nieszczęść, a także chorób” – pisze Tolle. Po przeczytaniu tych słów aż wyprostowałam się na łóżku.

Mały Niemiec zdawał relację z wnętrza mojej głowy.

Tolle tłumaczy, że głos powstrzymuje nas przed cieszeniem się jedną jedyną prawdziwą rzeczą, teraźniejszością. Bo tylko i wyłącznie żyjąc teraźniejszością, możemy odnaleźć spokój i radość.

Lektura każdej strony okazała się doświadczeniem na poły religijnym.

Prawdziwy strzał w dziesiątkę. To była TA KSIĄŻKA.

Jeśli dowiem się, jak uciszyć złośliwy głos w głowie, wszystko zmieni się na lepsze. Ale jak to zrobić?

• • •

Pierwszy krok polega na uświadomieniu sobie, co mówi wewnętrzny mówca. Tolle radzi, aby nie oceniać własnych myśli ani nie złościć się na samych siebie, dlatego że je mamy, ale też nie pozwalać się im ponieść – mamy nabrać dystansu i obserwować.

Uważa, że im dłużej przyglądamy się naszym myślom – nie dając się im omotać – tym bardziej tracą na sile. Wciąż będą się pojawiać, od czasu do czasu, ale nie będą dłużej mieć nad nami dotychczasowej władzy. Będziemy mogli je zlekceważyć niczym zdziecinniałego, starego wujaszka.

Zrobiłam, jak mi radzono. Zaczęłam obserwować własne myśli; wsłuchiwałam się w ścieżkę dźwiękową własnej głowy. Leciały same ponure kawałki.

Pierwszy był „album nadwagi”. Włączył się, gdy tylko otworzyłam oczy i poczułam ciężar moich pulchnych ud kołyszących się nad podłogą. Słowa były mniej więcej takie: „Jesteś obrzydliwa. Czemu tak się obżerasz? Za grosz samodyscypliny, wczoraj za dużo zjadłaś”. Potem następowała wewnętrzna inwentaryzacja wszystkich posiłków spożytych poprzedniego dnia i ślubowanie, że dziś unikam węglowodanów.

Następnie, gdy zeszłam na śniadanie, włączył się „album lenistwa”: „Czemu tak późno wstałaś? Czemu nie nastawiłaś sobie budzika? Czemu wczoraj tyle wypiłaś? Masz dziś mnóstwo roboty, bo wczoraj leniuchowałaś. Czemu jesteś takim obibokiem?”. Na końcu pojawiała się lista wszystkich moich odnoszących sukcesy znajomych i ich dokonań o niebo przewyższających moje…

Później, kiedy chciałam popracować, włączyła się nowa piosenka: „To jest do bani, czemu twój mózg jest taki otępiały? Weź się w garść, wypij kawę, to bułka z masłem. Czemu się tak guzdrzesz z artykułem o rajstopach? Na litość boską, pierwszy lepszy idiota by się z tym szybciej uporał. W połowę czasu, jaki zajęło to tobie, a do tej pory napisałby już trzy artykuły, a ty co? Wciąż w środku tego badziewia…”.

Wreszcie, gdy dzień chylił się ku końcowi, próbowałam utopić głos w alkoholu i włączył się „album za dużo piję”: „Czemu pijesz? Obiecałaś sobie, że dziś się powstrzymasz. Nie masz za grosz samodyscypliny, jutro znów będziesz czuła się jak śmieć…”.

W towarzystwie przyjaciół leciało: „Ludzie uważają cię za nudziarę. Zamknij się, nikt nie jest tobą zainteresowany, po prostu milcz i słuchaj, wszyscy mają cię za samolubną idiotkę”.

A facetów: „Nigdy nikomu się nie spodobasz, masz krzywe zęby i tłusty tyłek, poza tym jesteś ruda. Koleś widzi, że wpadł ci w oko, ale sam uważa: nie ma mowy itd., itp.”.

Był też „album finansowy”, który włączał się o każdej porze dnia i nocy, zwłaszcza gdy próbowałam zasnąć: „Jesteś cholerną kretynką, wszystko psujesz, jesteś odrażającym, rozpuszczonym stworzeniem. Ludzie w twoim wieku mają fundusze emerytalne i domy. A ty? Nie masz nawet żadnych oszczędności. Nigdy nie będzie cię stać na własne mieszkanie…”.

Tak właśnie wyglądała okrutna ścieżka dźwiękowa mojego dnia. Tak do niej przywykłam, że nawet sobie nie uświadamiałam jej istnienia.

Z tego właśnie powodu ciągle chorowałam. Zatruwałam myślami ciało. Wydawało mi się, że twarde podejście mnie zmobilizuje, ale efekt okazywał się wręcz przeciwny. Prześladujący mnie głos niszczył każdą radość i pozbawiał mnie energii. Przy okazji paraliżował mnie, byłam zbyt zaabsorbowana przeszłymi potknięciami i wyobrażaniem sobie przyszłych katastrof, aby rzeczywiście zająć się bieżącymi sprawami. Zbyt pochłonięta samonienawiścią nie doceniałam fajnego życia, które miałam. Utknęłam w umysłowym więzieniu, które sama sobie stworzyłam.

• • •

Tolle twierdzi, że wcale nie musimy siedzieć na podłodze w pozycji lotosu, aby być tu i teraz. Według niego, aby wrócić do teraźniejszości, wystarczy w ciągu dnia na minutę lub dwie wyjrzeć przez okno. Pomagają także spacer i obserwowanie nieba, drzew oraz ptaków. Również przyswajanie wszelkich zmysłowych doznań niezależnie od tego, co robimy: począwszy od mycia naczyń, do wchodzenia po schodach. Ponieważ zasadniczo nie możemy jednocześnie być w ciele i umyśle. Dlatego, gdy dopada nas gonitwa myśli, należy zwrócić się ku energii cielesnej. Tolle radzi zamknąć oczy i poczuć ją w dłoniach, stopach, brzuchu, klatce piersiowej. Natychmiast się uspokoimy.

Tak właśnie robiłam. Wyglądałam przez okno, oddychałam głęboko i czułam własne kończyny podczas pisania artykułu o nowej diecie. Lodowej diecie. Ano, je się lód i traci na wadze. Bo przecież lód nie zawiera kalorii. Nie ja to wymyśliłam.

Po tygodniu oddychania, rozmawiania z drzewami i czucia stóp siła negatywnych myśli wcale nie zmalała. Ale odkryłam coś ciekawego: byłam z nimi mocno związana.

Uświadomiłam to sobie, gdy jadłam makaron u Helen. Mieszkanie mojej siostry jest ciepłe i przytulne, a jedzenie było pyszne. Zapowiadało się na przyjemny wieczór. Ale w mojej głowie wciąż dźwięczał taki oto radosny monolog: „Nie powinnaś pić, ty leniu patentowany. Ale nie mów nic Helen, bo pomyśli, że do reszty zgłupiałaś… Czemu dokładasz sobie makaronu? Przecież spodnie już cię cisną. A tak w ogóle, to miałaś nie jeść węglowodanów. A dzisiaj nie jadłaś nic innego”.

Zaczęłam robić całe to „bądź tu i teraz”, czyli głębokie wdechy i odczuwanie stóp – ale wciąż leciały stare kawałki. Musiałam przyznać, że odczuwałam perwersyjną przyjemność z ponurej gadki-szmatki w rytmie „och, jaka jestem biedna”.

Umysł uwarunkowany przeszłością zawsze stara się odtworzyć znane mu i wiadome rzeczy. Choć to bolesne, jest przynajmniej znane. Tak twierdzi Tolle i dodaje: „Obserwuj tę szczególną przyjemność, jaką sprawia ci własna zgryzota”.

Dobry Boże, ma całkowitą rację. Ekscytuje mnie bycie nieszczęśliwą. Ale dlaczego?

Tolle obwinia nasze „ego”, które określa jako fałszywą tożsamość stworzoną przez nas samych na podstawie myśli i narracji, które sami sobie wmawiamy. Powszechnie sądzi się, że osoba z przerośniętym ego uważa się za lepszą od innych, ale najwyraźniej było zupełnie na odwrót.

– Każde ego pragnie się wyróżniać – wyjaśnił Tolle w wywiadzie z Oprah. – Jeśli nie może być wyjątkowe, górując nad innymi, równie dobrze zadowoli się pławieniem w wyjątkowej niedoli. Jeden powie, że boli go głowa, a inny uzna, że jego łupie od tygodni. Ludzie autentycznie współzawodniczą o to, kto okaże się najbardziej nieszczęśliwy! Mają równie przerośnięte ego jak u osób uważających się za lepsze od innych.

Dodał także, że wielu z nas konstruuje własną tożsamość wokół problemów, dlatego niechętnie sobie odpuszczamy, bo boimy się stracić poczucie siebie.

Tony Robbins powiedział dokładnie to samo. Najbardziej jesteśmy uzależnieni od naszych problemów. Mimo pozorów, że niby ich nie chcemy, w rzeczywistości jest wręcz przeciwnie, bo zaspokajają nasze potrzeby. Dopiero teraz uświadomiłam sobie, jak bardzo miał rację.

Dlatego słuchając pięknej dziewczyny śpiewającej piosenkę Coldplay The Voice, sama doznałam małego olśnienia.

UWIELBIAŁAM WŁASNE PROBLEMY. NAPRAWDĘ JE UWIELBIAŁAM. CHOĆ PRAWDĘ POWIEDZIAWSZY, TEORETYCZNIE NIE MIAŁAM ŻADNYCH PROBLEMÓW, POZA TYMI, KTÓRE SAMA SOBIE STWORZYŁAM W GŁOWIE.

Tolle uważa, że za każdym razem, gdy zaczynamy się zamartwiać, powinniśmy zapytać samych siebie: „Czy mam rzeczywisty problem?”. W dziewięćdziesięciu dziewięciu przypadkach na sto odpowiedź będzie negatywna.

Ale wciąż mnożyłam wydumane problemy. Wolałam trzymać się negatywnych myśli, choć sprawiały, że czułam się nieszczęśliwa, bo utożsamiałam się z nimi. Były dobrze mi znaną narracją, którą opowiadałam sobie od tak dawna, jak sięgam pamięcią.

Tolle twierdzi, że wyjście z ego (z narracji) wręcz literalnie odczuwamy jako śmierć, dlatego ego (pod postacią obłąkańczych, maniakalnych myśli) zrobi wszystko, co w jego mocy, aby utrzymać nas w starym obiegu. „Gdy już utożsamiłeś się z czymś negatywnym, nie chcesz wyrzec się tego utożsamienia, a na głęboko nieświadomym poziomie wcale nie pragniesz pozytywnej zmiany. Zagroziłaby ona bowiem twojej tożsamości, zgodnie z którą masz być przygnębiony, wściekły i skrzywdzony. Wszelkie pozytywne wpływy, jakie pojawią się w twoim życiu, będziesz więc ignorował, negował lub sabotował” – pisze Tolle.

Poza tym, gdyby same negatywne myśli nie wystarczyły, każdy z nas jest równie mocno przywiązany do negatywnych emocji. Wchodzimy w tajemnicze „ciało bolesne”, które według Tollego budują dawne cierpienia wciąż noszone w sobie. Począwszy od zawstydzenia, gdy zmoczyliśmy majtki w szkole, do złamanego serca po pierwszym zerwaniu, przez złość na ojca… Wszystkie emocje, jeśli nie zostały przeżyte do końca, wyrażone i uwolnione w odpowiedniej chwili, zapuszczają korzenie i wpływają na nasze codzienne reakcje, choćby od wydarzeń minęło pięćdziesiąt lat.

Podświadomie szukamy sytuacji potwierdzających, że „ciało bolesne” ma rację. Dlatego na przykład niepewni siebie ludzie nieustannie będą się utwierdzać, że nikt ich nie lubi, a nawet wchodzić w relacje, w których druga strona nie jest nimi zainteresowana, tylko dla potwierdzenia odczuć „ciała bolesnego”.

To było to. Zawsze stawiałam się w położeniu, w którym byłoby mi ciężko. Wynajdywałam przeszkody, z którymi musiałam się uporać. Ludzi, którzy by mnie odrzucili – choć, czego dowiedziałam się w trakcie miesiąca terapii przez odrzucenie, przez większość czasu sama byłam stroną odrzucającą.

„Inaczej mówiąc, będziesz wolał cierpieć – b y ć «ciałem bolesnym» – niż dać susa w nieznane, ryzykując utratę swojskiego, nieszczęśliwego Ja” – zauważa Tolle.

Dokładnie! Zawsze wchodzę w rolę biednej, grubej, rudej dziewczynki, której nikt nie poprosił do tańca na szkolnej zabawie. Bo wtedy mogę się nad sobą użalać i odgrywać ofiarę, zamiast działać, brudzić sobie ręce i przyjmować ciosy jak pozostali.

Przeczesując stronę internetową Tollego, aby dowiedzieć się więcej – nigdy nie mam dość – znalazłam jeszcze bardziej przygnębiające podsumowanie: „«Ciało bolesne» jest uzależnieniem od nieszczęścia”.

Oto cała ja! Byłam uzależniona od nieszczęścia.

Uwielbiałam czuć się podle! Pobudzało mnie nieszczęście! Użalanie się nad sobą!

Kiedy wracałam nocnym autobusem do domu, próbowałam przyswoić nowo odkrytą prawdę. Wszystkie myśli w mojej głowie były jednym wielkim bzdurnym wymysłem. Nie było w nich cienia prawdy.

Obudziłam się wciąż oszołomiona własnym odkryciem. Kim będę, jeśli stracę narrację o byciu grubą i brzydką, rozrzutną i wiecznie chorą? Narracje, które budowały moją tożsamość. Czy wciąż będę sobą? Czy stanę się… och, nikim?

Myśl, że pozbędę się urojonych problemów, wcale nie sprawiła mi przyjemności, wręcz przeciwnie – przeraziła mnie. Niczym skok w przepaść.

W trakcie codziennego spaceru po parku rozważałam głęboko egzystencjalne zagadnienia, gdy nagle olśniło mnie, dlaczego poradniki zazwyczaj nie działają na dłuższą metę. Wydaje nam się, że pragniemy zmiany, ale jest wprost przeciwnie. Wracamy do starych nawyków, starych osobowości, starych narracji, bo inaczej jest zbyt strasznie.

Ponieważ prawdziwa zmiana oznacza całkowite zatracenie się.

• • •

Wtedy właśnie dostałam kręćka. Pod koniec trzeciego tygodnia stycznia wałęsałam się po Hyde Parku, próbując odnaleźć sens w czymś, co nie miało dla mnie żadnego sensu.

Jeśli nie jesteśmy naszymi myślami ani uczuciami, to kim tak właściwie jesteśmy?

Tolle twierdzi, że ego chce, abyśmy czuli się odseparowani od ludzi wokół, podczas gdy wszyscy stanowimy część jednej świadomości, jednej siły życiowej. Stanowimy jedność z kwiatami, drzewami, ze zwierzętami, z ziemią i innymi ludźmi – wszystkim, co żyje. Jesteśmy jedną masą energii czy świadomości, która tylko przybiera różnorodne formy. Tolle sięga po porównanie do fali, która uważałaby się za byt odrębny od morza. Nie jest nim. Stanowi część oceanu i tylko czasowo przyjmuje własną formę, ale zawsze wraca do oceanu. Tym właśnie są dla nas narodziny i śmierć, tłumaczy. Nasze ciała pojawiają się i odchodzą, ale nasza „istota” zawsze trwa, bo wszyscy stanowimy część jednej „istoty”.

Tolle pisze: „Na poziomie głębszym niż wszelka fizyczna powierzchowność, niż wszelka odrębność form stanowisz jedność ze wszystkim, co jest”.

Czytałam jego zdania wciąż od nowa, próbując uchwycić ich sens, ale ciągle mi umykał. Czy istota jest synonimem Boga? Czy o to chodziło? Czy Bóg istnieje? Czy istnieje boska siła? Czy o to właśnie mu chodziło? Nie rozumiałam. Przecież jesteśmy odrębnymi bytami. Jestem mną, ty – tobą i… rozbolała mnie głowa.

Podniosłam wzrok i zauważyłam, że wyszłam z Hyde Parku, minęłam Edgware Road i stałam na Baker Street. Było już po godzinach pracy i na chodnikach kłębił się tłum elegancko ubranych ludzi spieszących się do metra.

Weszłam do Costy i zamówiłam gorącą czekoladę. Siedząca obok mnie kobieta jadła muffina z jagodami, a młodzi, uśmiechnięci zakochani flirtowali w najlepsze. Byli na randce bez alkoholu – pomysł równie zdumiewający jak istnienie świadomości.

Uruchomiłam laptop i wpisałam w wyszukiwarkę: „Czy Bóg istnieje?”. Kolejne dwie godziny wchodziłam na strony, których nie rozumiałam, teorie New Age na temat świadomości, energii i łączności… Mimo najszczerszych chęci nie rozumiałam ich.

Nigdy dotąd nie myślałam o sprawach natury egzystencjalnej; zawsze byłam zbyt pochłonięta własnymi małostkowymi obsesyjnymi neurozami, aby znaleźć na to czas. Przez całe życie tkwiłam w idiotycznym, ciasnym więzieniu własnych myśli i brakowało mi poczucia, że żyję!

Kiedy szłam zakorkowaną w piątkowe popołudnie Marylebone Road, kręciło mi się w głowie. Dlaczego tu jesteśmy? Jeśli jesteśmy ze sobą połączeni, dlaczego nie jesteśmy dla siebie milsi? Dlaczego życie nie przypomina nieba?

Zadzwoniłam do mamy. Była nauczycielką, niejedno wiedziała.

– W Potędze teraźniejszości jest napisane, że jesteśmy czymś więcej niż umysłem i emocjami. Jeśli to prawda, czym w takim razie jesteśmy? – zapytałam. – Czy jesteśmy energią? Miłością? Świadomością? Czy wierzysz, że Bóg istnieje? Nie chodzi mi o katolickiego Boga, ale pewną siłę wyższą, która wszystkich jednoczy?

Po dłuższej chwili milczenia odpowiedź mamy na podstawowe, filozoficzne pytanie leżące u podstaw naszej egzystencji była zaskakująco zwięzła:

– Nie wiem, Marianne, ale muszę kończyć, bo zaraz zaczyna się Graham Norton.

• • •

Choć nie rozumiałam do końca przekazu Tollego, jego słowa bardzo mocno na mnie wpłynęły. Pod koniec stycznia ogarnął mnie spokój, którego nigdy wcześniej nie doświadczałam.

Nocą zamiast leżeć godzinami i zamartwiać się o wszystko i nic, wczuwałam się po kolei w każdą część ciała, w przepływ energii w stopach, nogach, biodrach… Zazwyczaj zasypiałam mniej więcej na poziomie ramion.

Rankiem wciąż jeszcze budziłam się z poczuciem niepokoju, ale powtarzałam sobie w głowie: bądź tu i teraz, bądź tu i teraz…

Schodziłam na dół i w pełni świadomie parzyłam kawę, i autentycznie delektowałam się smakiem tosta, zamiast pochłonąć go w ekspresowym tempie. Następnie szłam na szybką przechadzkę po pobliskim parku. Zazwyczaj w trakcie spaceru słuchałam badziewnych elektronicznych kawałków tanecznych, spinałam pośladki i szybkim marszem podchodziłam pod górkę, aby na cały dzień pobudzić w sobie chęć do działania. Ale w piątek trzydziestego stycznia zmieniłam podejście.

Podczas porannego spaceru po Hampstead Heath w głowie opracowywałam plan pracy: skończyć kolejny artykuł o kręconych włosach i zacząć felieton o medytacji dla irlandzkiej gazety. Zazwyczaj podobne myśli wzbudzały adrenalinowy wir, zwiększałam tempo i beształam się, że znów wstałam zbyt późno. Choć zabrzmi absurdalnie, ale zestresowałoby mnie pisanie o odstresowującej medytacji.

Tamtego dnia lista zadań do zrobienia w ogóle mnie nie przytłoczyła.

Zamiast tego ogarnął mnie spokój. Poważyłam się na radykalny krok: wyjęłam słuchawki i maszerowałam w ciszy.

Zwolniłam, wsłuchując się w rytmiczne uderzenia butów o ziemię i szelest materiału, gdy rękawy ocierały się o boki kurtki. Poczułam zimny podmuch wiatru na policzkach. Wyłączając muzykę, wyostrzyłam zmysły.

Wydawało mi się, że słyszę krzyk mew i zastanowiło mnie, czy to w ogóle możliwe – czy w Londynie żyją mewy? Zaszczekał pies, a potem z oddali dobiegł mnie warkot samolotu.

Zatrzymałam się.

Popatrzyłam na pozbawione liści drzewa rozsiane po całym w parku. Eleganckie, milczące i silne. Chciałabym być drzewem, pomyślałam. Założę się, że niczym się nie przejmują.

Poczułam bicie własnego serca.

Minęły mnie dwie kobiety w getrach.

– Nawet nie przysłał taksówki – powiedziała jedna z nich.

– Co za drań – skwitowała jej koleżanka.

Maszerowały dalej pełne oburzenia i kiełkującej furii.

Pomyślałam, jakie to idiotyczne, że pozwalamy, aby głupstwa wyprowadzały nas z równowagi.

Ubłocony, jasnobrązowy labrador minął mnie w biegu, ściskając w pysku patyk, dysząc z zachwytu i aż trzęsąc się z radości. Psy są szczęśliwe, prawda? Niewiele im trzeba – kawałek pola i patyk – a natychmiast kipią szczęściem. Nie obrażają się, nie noszą w sobie urazy ani nie martwią się o swe bezcenne ego. Po prostu wiedzą, że właśnie teraz ich łapy uderzają o wilgotną ziemię, a w powietrzu leci pogryziona piłeczka tenisowa i nie ma nic lepszego pod słońcem!

Dlaczego ludzie tak nie potrafią?

Wróciłam do domu pełna spokoju ducha. Uwinęłam się z pracą w pięć godzin – bez żadnego dramatyzowania.

Około piętnastej zrobiłam sobie przerwę na późny lunch. Popołudniowe światło wpadało przez okna, a panującą w domu ciszę wypełniał delikatny szum. Suszarka na górze kończyła pracę i wszystko nieznacznie wibrowało. Słyszałam niemalże prąd płynący w przewodach i piszczenie rur kanalizacyjnych.

Głęboko odetchnęłam.

Spojrzałam na pięknie ułożone na talerzu jedzenie i zjadłam różyczkę brokuła. Erupcja życia na języku. Dlaczego dotąd nie zauważałam, jak żywiołowo brokuły pękają między zębami? Zawsze lubiłam brokuły, ale tym razem miały w sobie posmak magii.

Znów wyjrzałam przez okno. Na trawie w ogródku siedziała wiewiórka. Przypomniało mi się, że doprowadzają Rachel do wściekłości – kopią w ziemi i wszystko gryzą – ale ta, ze swym pięknym ogonem, wyglądała majestatycznie. Czy można się na nią złościć?

Kolejny głęboki oddech.

Popatrzyłam na drewniany blat stołu i zauważyłam plamę w kolorze karmelu. Spojrzałam na soczyście pomarańczowe tulipany stojące na baczność w wazonie. Były pełne życia, wyglądały niczym malutkie ustawione na stole istotki. W tym momencie we wszystkim widziałam przejaw życia. Magię.

Czemu, u licha, zawsze sobie utrudniałam? Wszystko, czego mi trzeba, było w zasięgu ręki. Poczułam, jak całe moje ciało zalewa ciepła fala miłości, doznanie było tak silne, że aż bolesne. Oszołomiona poczułam łzy w oczach.

Pomyślałam o mamie i poczułam rozpierający ogrom miłości, który dla niej żywię. Pomyślałam o siostrach, przyjaciołach… Przypominałam sobie niewidzianych od lat znajomych, nawet tych, którzy mnie zranili lub rozzłościli; uświadomiłam sobie, że mieli swoje powody. Przypomniałam też sobie tych, których sama skrzywdziłam, z nadzieją, że oni pomyślą o mnie.

Nagle wydało mi się zdumiewająco piękne, że krew krąży w żyłach, serce bije, a wieczorne niebo zachwyca feerią różu, fioletu i złota. Są ludzie, którzy nas kochają, istnieją rośliny i życie, i śmierć, i światło wpadające przez okna.

Słyszałam dzieci rozmawiające u sąsiadów i warkot lecącego samolotu… Może zmierzał do Nowego Jorku, gdzie żyła moja siostra… Byłam spokrewniona z mieszkanką Nowego Jorku! Czy to nie wspaniałe? Ludzie znali ludzi rozsianych po całym świecie i latali samolotami, aby się z nimi zobaczyć, podróżowali w chmurach…

Zadudniły rury, było mi ciepło, zrobiłam się senna, gotowa na drzemkę. Poszłam do salonu i usiadłam na kanapie, okryłam nogi kocem w szkocką kratę. Kanapa była miękka. Zamknęłam oczy i odpłynęłam… Och, drzemki, najlepsza rzecz na świecie. Jest tyle wspaniałych rzeczy… kawa, uśmiech, przytulanie…

Kiedy się obudziłam, było ciemno. Wciąż byłam sama w domu. Wciąż czułam błogość w ciele, głowie, pokoju… Nagle na sekundę pojawił się korowód wyrzutów: „Czemu zasnęłaś? Masz mnóstwo roboty… Ale z ciebie leń. Rachel nie może pozwolić sobie na drzemki w ciągu dnia…”. Tym razem jednak roześmiałam się, to było aż nazbyt przewidywalne.

Po prostu mój mózg robił to co zawsze. Powiedziałam sobie, że to tylko zdarta płyta.

I skończyło się. Potem poczułam się nieco zagubiona.

Kiedy głos zamilkł, zrobiło się dziwnie – i przerażająco.

Było dwadzieścia po siódmej. Rachel jeszcze nie wróciła. Usiadłam w milczeniu. Co teraz?

Jeśli życie w teraźniejszości było kluczem do szczęścia, czy to oznaczało, że już wyszłam na prostą? Nie potrzebowałam więcej żadnych poradników ani samodoskonalenia?

Czy powinnam teraz wyjść, usiąść na ławce w parku i cieszyć się tym? Nie martwić się długami, odpuścić sobie ambicje i porzucić marzenia?

To doprowadziło mnie do pytań o projekt. Dlaczego to robiłam? Do czego dążyłam?

Eckhart Tolle powiedziałby, że mam wszystko, czego teraz potrzebuję. Żyję. Oddycham. Jestem bezpieczna. Ale wciąż chciałam więcej.

Czy to źle? Czy to oznaczało, że nie żyję w teraźniejszości?

Ponieważ jakaś część mnie pragnęła spokojnej przyszłości, za każdym razem myśląc o celach i zdaniach, stresowałam się. Pragnienia mnie stresowały. Zaczynałam panikować i coraz usilniej starać się, robić więcej, działać. Pragnienia są przeciwieństwem bycia w teraźniejszości.

Tolle definiuje stres jako „bycie tutaj, ale pragnienie bycia tam”. Uważa, że planowanie przyszłości jest naturalne dla człowieka, ale nigdy nie powinniśmy przedkładać jutra nad dziś. Można wyznaczyć sobie cele i do nich dążyć, ale najwięcej uwagi trzeba przeznaczać etapowi, w którym znajdujemy się właśnie teraz, a nie efektom końcowym.

Jeśli zrobimy inaczej, przestrzega, „podróż przez życie nie jest już odtąd przygodą, tylko obsesyjnym pędem do tego, żeby gdzieś dotrzeć, coś osiągnąć, odnieść sukces. Nie widzisz już przydrożnych kwiatów ani nie czujesz ich zapachu, nie dostrzegasz też piękna i cudowności życia, które rozkwita wszędzie wokół ciebie, kiedy jesteś tu i teraz”.

Moje życie było niekończącą się próbą „osiągania” i „docierania”. Uważałam, że poczuję się lepiej, gdy odniosę więcej sukcesów, gdy schudnę, gdy się wzbogacę. Uważałam, że poczuję się lepiej, gdy będę miała chłopaka albo stanę się lepszą wersją siebie.

Ale to nie działało, bo szczęście nie bierze się z dążenia, lecz z zanurzania się w każdej chwili i czerpania z niej pełnymi garściami. Cieszenia się pracą, a nie jej efektem. Cieszenia się śmiechem Rachel. Cieszenia się smakiem ciepłej grzanki z masłem. Odpływania w piątkowe popołudnie w miękki, aksamitny sen na kanapie.

Bycie w teraźniejszości nie oznaczało porzucenia wszystkiego i nicnierobienia. Można robić, ile się chce, pod warunkiem że będzie się twardo stąpać po gruncie teraźniejszości. Tolle przekonuje, że najlepiej pracujemy i czerpiemy najwięcej inspiracji, gdy jesteśmy pełni spokoju ducha, a nie w pędzie i zestresowani. Przypomniałam sobie pobyt we Włoszech i to, z jaką łatwością sięgnęłam po karmelek, kiedy przestałam się starać. Było podobnie.

Ale jedynie garstka ludzi tak żyje. Jesteśmy zbyt zaabsorbowani gonitwą za kolejnymi rzeczami, i kolejnymi, i jeszcze innymi. Zmusza nas do tego społeczeństwo. Choć to obłęd.

„Ludzkość to gatunek ciężko chory, dotknięty niebezpiecznym obłędem – napisał Tolle. – Nie wygłaszam tu osądu, tylko stwierdzam fakt.”. Wystarczy sięgnąć po podręcznik do historii, aby przeanalizować wydarzenia z ubiegłego wieku. Wojny światowe, ludobójstwa, niszczenie lasów i dzikiej przyrody – tak nie zachowuje się zdrowe społeczeństwo. Wręcz literalnie zabijamy jedni drugich i niszczymy planetę, od której zależy nasze przeżycie. Zabijamy samych siebie.

Tolle w chwili olśnienia miał myśli samobójcze, dlatego wierzy, że dopiero gdy dotkniemy kamiennego dna, uświadamiamy sobie, że można żyć inaczej.

W moim przypadku były nim ostatnie miesiące mojego życia.

Przypomniałam sobie porównanie Gemmy do gumki; byłam bliska pęknięcia. Powrót do dawnego trybu życia nie wchodził dłużej w rachubę: nieustanne biczowanie się, naciskanie i karanie.

Jak zauważył Tolle: „Ale skoro tkwi w koszmarze, będzie miał zapewne silniejszą motywację do tego, żeby się przebudzić, niż ktoś, kto tylko trzęsie się na wybojach zwykłego snu”.

Przebudziłam się.

Pod koniec stycznia po miesiącu mycia naczyń, gapienia się na drzewa i wyczuwania stóp nie chciałam być nigdzie indziej, nie chciałam być nikim innym.

W sobotę trzydziestego pierwszego stycznia piłam kawę w Bread and Bean. W radio leciał przebój The Depeche Mode… Wyglądałam przez okno i śpiewałam pod nosem wraz z zespołem: „Wszystko, czego pragnę/
/wszystko, czego potrzebuję/ jest w moich ramionach”. Śnieg padał niczym przekazywany szeptem sekret. Oblicze świata złagodniało. Ulicą szedł otyły, łysy mężczyzna w jaskraworóżowym dresie. Wewnątrz poczułam ciepło. Spokój i radość tak głęboką, że znów w oczach stanęły mi łzy i zrozumiałam, że życie jest dobre, że dobrze się czuję. Takie chwile są bezcenne, ale jeśli zaczniemy zwracać na nie uwagę, uświadomimy sobie, że przydarzają nam się nieustannie.

15.

Facet idealny
Matthew Husseya

•

Większość kobiet jest tak skupiona na poznaniu
Tego Jedynego, że w końcu nie poznaje nikogo.

– Jasne, róże są w porządku, ale gdzie akcja? Co z bzykankiem? – zapytał Paul, przyjaciel Rachel, kiedy po trzech piwach wpadł w bojowy nastrój.

Siedzieliśmy w wypakowanym po brzegi pubie St. John w Archway, ludzie radośnie świętowali koniec stycznia. Po raz pierwszy od miesięcy wyszłam z domu.

Upajałam się życiem w teraźniejszości, przyjmowałam rzeczywistość bez zastrzeżeń. Emanowałam spokojem i radością, dlatego uważałam, że każdy to zauważy (i mi pozazdrości), ale, jak dotąd, nikt nie spostrzegł, że piją piwo z rudowłosym buddą.

– Wydawało mi się, że masz w planach książkę o randkach – przypomniała Rachel.

– Tak było – przyznałam – ale nie jestem pewna, czy mam ochotę na kolejne poradniki. Potęga teraźniejszości okazała się moim strzałem w dziesiątkę. Chciałam być szczęśliwa i jestem, misja wykonana.

– Ale randki mogą się okazać fajną odmianą po podróży w głąb duszy – nie poddawała się Rachel.

– Nie uważam, żeby były fajne – zaoponowałam. – Zresztą w każdym poradniku przeczytasz, że do szczęścia nie potrzebujesz nikogo poza sobą. Osiąga się je tylko w pojedynkę. Tak właśnie jest.

– Czy autor Potęgi teraźniejszości jest singlem?

– Nie, ma kogoś.

– A co z pieprzyć-to-Johnem?

– Jest żonaty.

– Muszą uważać, że miłość jest dobra. Nie chciałabyś kogoś poznać? – zapytała Rachel.

Nigdy nie potrafiłam odpowiedzieć na to pytanie.

– Może zamówisz następną kolejkę i poflirtujesz z barmanem? – zaproponował Paul. – Gdy będzie wydawał ci resztę, muśnij jego rękę i popatrz mu prosto w oczy.

– Och, na miłość boską. Nie zrobię tego.

W kolejce do baru poirytowałam się. Po wszystkim, czego dokonałam w zeszłym roku, moich znajomych interesowało tylko jedno: kiedy sobie znajdę faceta.

Czemu wszystko się do tego sprowadzało? Czy nie wystarczały spokój i zadowolenie z życia? Brokułowa błogość i przestawienie głosów w głowie z frontalnego ataku wyzwisk na ledwo słyszalny szum? Przeżycie najprawdopodobniej – ale zachowajcie to dla siebie – „duchowego przebudzenia”?

– Co podać?

Spojrzałam prosto w ogromne, brązowe oczy barmana i poczułam gorącą falę podniecenia. Och!

– Proszę dwa czerwone wina i jedno piwo IPA – powiedziałam.

Spąsowiałam i spuściłam wzrok.

I tak po prostu wróciłam. Wróciłam do realnego świata. Wróciłam do randkowych zapasów – o ile kiedykolwiek w nich uczestniczyłam.

• • •

Wpiszcie randka w wyszukiwarkę Amazona, a dostaniecie trzynaście tysięcy sto jedenaście wyników. Książki zatytułowane: Bądź damą, myśl jak facet, Nie zależy mu na tobie oraz Dlaczego mężczyźni kochają zołzy. Każda obiecywała zdradzić sekret złapania na haczyk pana Bogatego i aż wzdrygałam się na ich widok.

Po godzinie lub dwóch przeglądania zamówiłam Faceta idealnego autorstwa angielskiego eksperta od randkowania Matthew Husseya. Otrzymał mnóstwo pięciogwiazdkowych recenzji od czytelników, według których książka była pomocna i rzetelna, wolna od wymyślnych sztuczek i zagrywek. Sama Eva Longoria przyznała, że jest jej wielką fanką, choć trudno mi uwierzyć, żeby miała problem ze znalezieniem partnera na piątkowy wieczór.

Z tyłu okładki przeczytałam: „Matthew Hussey jest wiodącym, światowym autorytetem do spraw atrakcyjności. Przebadał ponad dziesięć tysięcy mężczyzn i przeanalizował ponad pięć tysięcy randek, aby obnażyć prawdę na temat męskiego sposobu myślenia i pomóc ci znaleźć najlepszego z nich”.

Dzięki poradnikowi miałam się nauczyć: „Jak i gdzie spotykać najlepszych mężczyzn; ośmiu słów, które natychmiast tworzą chemię z każdym facetem; sprawdzonych metod, aby zauważył mnie ten, który wpadł mi w oko”.

Szczęśliwym trafem, według Husseya, najlepszym miejscem, aby spotkać faceta, są kawiarnie. „Możesz go poprosić, aby się trochę przesunął, bo chcesz wziąć coś z półki, albo żeby potrzymał ci parasol, żebyś mogła wyjąć coś z torebki. Spytaj, co woli: kawę z mlekiem czy cappuccino”.

Gwałtowny przeskok z duchowości w niedorzeczność. Chwilę temu zastanawiałam się, czy Bóg istnieje, aby teraz uczyć się flirtować w kolejce do kawiarnianej kasy… Przypomniał mi się Grek. Od sylwestra rozmawialiśmy regularnie co tydzień i poczułam, że nieuczciwie będzie wkroczyć do królestwa randek bez uprzedzenia go.

Przypadkiem byłam w sprawach zawodowych w okolicach Soho, dlatego zadzwoniłam do niego z kawiarni, w której się poznaliśmy.

– Chciałbym teraz być tam z tobą – powiedział, gdy się dowiedział, gdzie jestem.

– Nic nie tracisz. Jest szaro i ponuro – pocieszyłam go.

– Co słychać?

– Zaczynam nową książkę…

– Jaką?

– O randkowaniu.

Zapadła cisza.

– Ach, okej – mruknął, a potem znów zamilkł. – W porządku. Fajnie, że się dobrze bawisz.

– A co u ciebie? Spotykasz się z kimś? – zapytałam.

Po raz pierwszy poruszyliśmy ten temat.

– Nie – zaprzeczył. – Jest jedna dziewczyna, flirtujemy czasem w barze nieopodal, ale sam nie wiem… W chwili obecnej nie mam zbyt wiele do zaoferowania kobiecie.

Powiedział, że musi kończyć.

• • •

Hussey uważa, że większość kobiet oddaje sprawy sercowe w ręce losu. Koncentrujemy się na innych sferach życia – przyjaźniach, rodzinie, pracy – tymczasem lata lecą, aż pewnego dnia budzimy się ze świadomością, że mamy trzydzieści siedem lat, a pan Idealny nie padł jeszcze przed nami na kolana. Panikujemy.

Obsesyjnie pragniemy spotkać tego jedynego i nie spotykamy nikogo.

Hussey twierdzi, że aby poznać więcej facetów, trzeba, no właśnie, poznawać więcej facetów. Dosłownie jak największą liczbę facetów. „Każda interakcja z inną ludzką istotą to brama do nowego świata doświadczeń, w którym możesz poznać miłość swojego życia” – zauważa. Radzi, aby zagadywać facetów wszędzie – w parku, księgarni, na siłowni. Pytać, jak mają na imię. Prawić komplementy. Uśmiechać się. Rozmawiać o ich zainteresowaniach i gadżetach – według Husseya każdy facet uwielbia rozwodzić się o swoich zabawkach. Nie muszą się nam podobać, faceci, rzecz jasna, mamy po prostu ćwiczyć się w uśmiechaniu, gawędzeniu i we flirtowaniu.

To loteria. Hussey zakłada, że na przyjęciu, na którym byłoby stu mężczyzn (to dopiero impreza!), zaiskrzyłoby między tobą a dwudziestoma. Po krótkiej rozmowie z dwudziestki może z dziesięcioma wciąż chciałabyś się umówić. Z dziesiątki – z połową poszłabyś na drugą randkę, a z pozostałej piątki może z jednym dogadywałabyś się na tyle dobrze, żeby mieć ochotę na dalsze spotkania.

Hussey pyta: ilu nowych facetów poznajesz średnio na tydzień? Jeśli jednego (albo żadnego), to ile zajmie ci spotkanie kogoś, kto ci się spodoba? Odpowiedź: bardzo dużo czasu.

Moim wyzwaniem na pierwszy tydzień operacji „polowanie na faceta” było uśmiechanie się i zagadywanie każdego napotkanego mężczyzny. Dokładnie tak robiłam – stałam się jednoosobową maszyną kobiecego czaru i uroku. Rozmawiałam ze śmieciarzami o pogodzie. Zapytałam kolesia w pralni samoobsługowej, gdzie był na wakacjach. We włoskiej knajpce niedaleko domu powiedziałam kelnerowi – który tort czekoladowy nazywa trzykondygnacyjnym i zapewnia, że klient ma zawsze rację – że świetnie mówi po angielsku. Prawiłam komplementy facetowi w sklepie na rogu, bo miał fajną bluzę. W Bread and Bean nowemu pracownikowi Mike’a powiedziałam, że fajnie wygląda z brodą. Mike’owi zaś wyznałam, że lubię jego tatuaże. Zmieszał się, bo skomentowałam je po raz pierwszy, a widywałam go przez ostatni rok praktycznie codziennie. Ale podziękował i odwzajemnił się, komplementując mój sweter.

– Dzięki. Moja koleżanka uważa, że powinnam przestać nosić obszerne bluzy, ale uwielbiam je.

– Według mnie powinnaś ubierać się w to, co lubisz – powiedział Mike.

– Czy dziewczyna w szerokiej bluzie cię nie odstręcza?

Zamilkł.

– Nie, fajnie jest, gdy człowiek czuje się dobrze sam ze sobą.

Jeju! Kawalkada komplementów.

Następnego dnia, czyli czwartego lutego, zapytałam faceta w metrze o książkę, którą czytał, zatytułowaną: Rzeczozmęczenie.

– O czym to jest? – chciałam się dowiedzieć.

Najwyraźniej się zmieszał.

– Eee… o tym, że nie potrzebujemy aż tylu rzeczy.

– Ciekawa? – ciągnęłam.

– Dopiero zacząłem – przyznał. – Jeszcze nie wiem.

Spojrzałam w dół, naprawdę był na pierwszej stronie.

Nie zraziłam się.

– Czy myślisz, że po lekturze będziesz chciał wszystko wyrzucić z domu?

– Nie.

No trudno.

Kiedy wysiadłam z pociągu, weszłam do sklepu, żeby kupić coś do jedzenia. Była szósta wieczorem, a w środku aż roiło się od facetów. Matthew twierdzi, że każde miejsce jest dobre, aby spotkać faceta, ale czy naprawdę miałam podrywać klientów Tesco na Archway? Czy może raczej w desperacji próbowałam przekroczyć granicę, której nie chciałam przekraczać?

Pierwszy mężczyzna, na którego wpadłam, miał na sobie skórzaną kurtkę i stał przy zamrażarkach. Przysunęłam się bliżej i zauważyłam, że patrzy na lody. Czy naprawdę miałam to zrobić? Stałam zmrożona przy zamrażarkach i zastanawiałam się, co powiedzieć. Hussey nie podawał żadnej szczegółowej instrukcji… Pieprzyć to! Marianne, po prostu się odezwij!

– Eee… czy próbowałeś już tych lodów? – zapytałam.

Był zaskoczony, ale uśmiechnął się i odpowiedział:

– Nie.

– Jaki to smak? – ciągnęłam.

– Masło orzechowe z dżemem malinowym – wyjaśnił. Musiałam zrobić głupią minę, bo roześmiał się i dodał: – Tak, wiem. Trochę zakręcone.

Spodobało mi się, że powiedział „zakręcone”, ale zanim mogłam wciągnąć go w fascynującą dyskusję o słownictwie, odłożył lody i odszedł.

Poczułam się odrzucona. I zażenowana. Rozejrzałam się, aby sprawdzić, czy ktokolwiek zwrócił uwagę na naszą rozmowę. Nic za tym nie przemawiało, ale na wszelki wypadek wzięłam pudełko zakręconych lodów. Aby zachować pozory, że naprawdę byłam nimi zainteresowana.

Adrenalina wciąż we mnie buzowała i chciałam to wykorzystać. Niewysoki mężczyzna, na oko artysta, w jasnobłękitnym szaliku wahał się między na oko mdłą sałatką nicejską a równie mdłą sałatką z fetą. Postawił na fetę.

Do dzieła, Marianne. No dalej…

– Czy już ją próbowałeś? – zapytałam.

– Nie – odpowiedział, ale tym razem czekał na mnie szeroki uśmiech. – Mam nadzieję, że jest smaczna – dodał. – Będzie na kolację.

Mówił z lekkim włoskim akcentem i wyglądał na zainteresowanego dalszą rozmową, ale nie miałam pojęcia, jak rozwinąć dyskusję o sałatkach.

– Smacznego! – skwitowałam głupiutkim, sztucznym głosem, nim wróciłam do domu, gdzie na kolację zjadłam lody.

W samotności.

Nie były wcale takie tragiczne – połączenie masła orzechowego i dżemu jest zaskakująco udane. Wcale nie zakręcone.

• • •

W połowie drogi do metra uświadomiłam sobie, że ostatnio całkiem nieźle sobie radziłam w zagadywaniu facetów. Miesiąc terapii przez odrzucenie i kolejny zwalczania lęków uodporniły mnie na wstyd. Problem pojawiał się tylko w przypadków facetów, którzy mi się podobają, a odkryłam to po południu następnego dnia w Hampstead Heath, gdzie zauważyłam wysokiego, ciemnowłosego mężczyznę w tweedowej marynarce z labradorem na smyczy. Szedł w moim kierunku, był lekko zmięty, ale wyglądał na bystrego, i był przystojny, nie żaden tam śliczny laluś. Połączenie Heathcliffa z Ryanem Goslingiem. W ułamku sekundy uzmysłowiłam sobie, że musiał był też dobry i mądry, zręczny i prawdopodobnie odnosił sukcesy w artystycznej, lecz praktycznej dziedzinie…

Im był bliżej, tym szybciej biegły moje myśli.

Po prostu popatrz na niego i powiedz: cześć!

Był coraz bliżej.

No dalej, dasz radę.

Jeszcze bliżej.

Uśmiechnij się, Marianne, wystarczy się uśmiechnąć. Albo popatrz na niego – tylko tyle…

Ale nie uśmiechnęłam się ani nie popatrzyłam. Zamiast tego skręciłam w boczną alejkę, żeby uniknąć spotkania. Byłam tak przerażona, że prawie wpadłam w krzaki.

No, naprawdę – co ze mną jest nie tak?

Po tym wszystkim czego dokonałam, nie potrafiłam uśmiechnąć się do przystojnego gościa.

Czemu to zawsze tak się kończyło? Dlaczego? Kiedy wreszcie to się zmieni?

Co najgorszego mogłoby się wydarzyć? Uśmiechnęłabym się, a on nie? No i co z tego?

Wracałam do domu wściekła na siebie. Czy przez cały rok dokonałam choć minimalnego postępu, skoro wciąż okazywałam się beznadziejna w dziedzinie, która innym nie sprawiała problemów? Miałam prawie czterdzieści lat, na miłość boską! Niejeden trzynastolatek miał więcej śmiałości ode mnie.

Minęłam pub St. John i z przyzwyczajenia zerknęłam przez okno, czy nie ma kogoś znajomego. Nie było nikogo z wyjątkiem wesołego barmana, który obsługiwał nas ostatnim razem, gdy byłam z Rachel i Paulem. Ruszyłam dalej, wciąż rugając się w myślach… Wtedy mnie olśniło. Zawaliłam z Heathcliffem, ale mogłam zagadać barmana. Musiałam.

Przypomniałam sobie także, co napisał w książce Matthew: obsługa ma być uprzejma, za to im płacą, dlatego nigdy cię nie odrzucą. Postanowione. Zawróciłam i weszłam do pubu. Pchnęłam ciężkie drzwi i skierowałam się do baru, przy którym usiadłam na wysokim stołku. Starszy mężczyzna na końcu kontuaru skinął głową w moim kierunku. Odpowiedziałam tym samym. Poczułam skrępowanie.

Oto i on. Stał przede mną. Uśmiechnięty. Wesolutki.

Uśmiechnęłam się i spanikowałam.

Tylko nie okaż się zbyt nachalna, Marianne! Pomyśli, że ci się podoba i że jesteś zdesperowaną ofermą, która nie potrafi przygruchać sobie chłopaka, dlatego włóczy się samotnie po knajpach.

– Cześć – przywitał się.

– Cześć – odpowiedziałam. Z sercem na ramieniu.

– Co podać? – zapytał.

– Hm… Proszę mały kieliszek czerwonego wina.

– Jakiego?

Zmroziło mi mózg. Można by pomyśleć, że po tylu latach konsumpcji powinnam wiedzieć, jakie wino lubię, ale nie miałam zielonego pojęcia.

– Eee…

– Shiraz, merlot… pinot noir?

– Proszę merlot.

Kiedy poszedł po kieliszek, wyciągnęłam telefon. Sami wiecie, aby udawać, że mam jakieś życie, przyjaciół. Że cieszę się wzięciem. Żadnej wiadomości. Zaczęłam bazgrolić w notatkach… Jestem sama w barze…

Podał mi kieliszek i pozwoliłam sobie na komentarz, na jaki żadna kobieta nie powinna się poważyć w stosunku do mężczyzny:

– Jest mały.

– Zgodnie z zamówieniem, czyż nie? – powiedział.

– No tak, przepraszam.

Nigdy nie zamawiam małych kieliszków, tym razem zrobiłam tak tylko dlatego, żeby nie wziął mnie za alkoholiczkę.

Przez następne dwadzieścia minut obsługiwał innych klientów. Powoli sączyłam (małą) lampkę wina. Napisałam do Rachel z prośbą o ratunek. Co dalej? Matthew radził, żeby zapytać, jak ma na imię albo dowiedzieć się czegoś o nim.

Wesolutki Barman podał facetowi na końcu baru kolejne piwo i podszedł do mnie.

– Jeszcze jeden? – zapytał z uśmiechem.

Miał piękny uśmiech. Też się do niego uśmiechnęłam.

Nie chciałam, żeby uznał mnie za dziewczynę, która kręci się po knajpach w pojedynkę w – próżnym – zamiarze poderwania barmana, dlatego skłamałam.

– Byłam umówiona z przyjaciółką, ale napisała właśnie, że utknęła w biurze… Sama nie wiem, czekać czy wracać do domu.

– Wypij jeszcze jeden kieliszek wina, dziś jest zimno – poradził i znów się uśmiechnął.

Powiedział tak, bo mu się podobam, czy dlatego że jest barmanem i taką, no cóż, ma pracę?

– Masz rację, czemu nie, proszę jeszcze jeden.

– Mały? – uśmiechnął się.

– Do diabła z tym, niech będzie duży… – odpowiedziałam z uśmiechem.

Czy to flirt? Dodałam też:

– Jestem Marianne, a ty?

– Antonio – przedstawił się z uśmiechem.

– Skąd jesteś, bo mówisz z akcentem? – ciągnęłam z mocno bijącym sercem.

Płonęły mi policzki.

– Z Brazylii.

– Jak długo mieszkasz w Londynie?

– Dziesięć miesięcy.

– Podoba ci się?

– Jest w porządku, ale jednocześnie ciężko. Praca, potem metro i sen… – przyznał.

Zapowiadało się obiecująco. Przecież nie powiedział: praca, metro, seks z moją piękną dziewczyną i sen…

– Chyba nie jestem miejskim typem. Pochodzę ze wsi. Z małej wioski.

– Dlaczego w takim razie przyjechałeś do Londynu, skoro nie lubisz dużych miast?

Wzruszył ramionami. Nie będę kryć, rozmowa była dołująca.

Dlatego Matthew Hussey radził zagadywać facetów, którzy nam się podobają – w przeciwnym razie idealizujemy ich, a przecież po pięciominutowej rozmowie wiesz, czy w ogóle do siebie pasujecie. Ale mimo że mój rozmówca był nieco nieszczęśliwy, wciąż mi się podobał. Przynajmniej był szczery.

Wyglądał także na samotnego. Kiedy obsługiwał innego klienta, w myślach ćwiczyłam kolejną wypowiedź: „Jeśli kiedykolwiek będziesz miał ochotę poznać Londyn od zabawniejszej strony, koniecznie daj mi znać…” lub: „Chętnie cię oprowadzę, gdy będziesz miał wolne”. Miałam mu to powiedzieć, kiedy do mnie wróci.

Ktoś klepnął mnie w ramię. Rachel. Zapomniałam, że do niej napisałam.

– Mam sobie pójść?

– Nie, nie, nie! – zaprzeczyłam przerażona, że barman mógłby ją usłyszeć.

Natychmiast opuściła mnie cała odwaga. Pub się zapełnił, pojawili się nowi klienci do obsłużenia. Wypiłyśmy nasze drinki i poszłyśmy do domu. Nie powiedziałam, że podoba mi się jego uśmiech ani nie zapytałam o numer jego telefonu. Było mi wstyd i czułam się odrzucona. Tak właśnie zawsze czułam się w obecności facetów – zawstydzona i odrzucona. Niezależnie od tego, co zrobili, zawsze czułam się identycznie.

W nocy byłam zbyt niespokojna, żeby zasnąć. Temat facetów zawsze budził najrozmaitsze uczucia: nadzieję, niepewność, lęk… Czy uznał mnie za ofermę, bo siedziałam w barze sama? Czy naprawdę było widać, że mi się podoba? Co sobie o mnie pomyślał? Włączyły się stare płyty – że jestem gruba i wyszczególnianie wszystkiego, co zjadłam w ciągu dnia… Potem zadręczałam się stanem swoich zębów i niesforną fryzurą… Czemu zamiast prostych, lśniących włosów miałam ryży druciak?

Przestań, Marianne. Poczuj własne stopy. Bądź tu i teraz.

Zamknęłam oczy i skupiłam się na moim ciele, powoli kierując myśli od palców stóp do… bioder… i…

• • •

– Który to? – ryknął Paul po wejściu do pubu. – Chudzielec czy ten w koszuli?

Popełniłam błąd i opowiedziałam mu o barmanie, a teraz gorzko żałowałam. Namówił mnie na powrót do pubu, obiecując, że nie będzie się mieszał, ale zachowywał się jak idiota i marzyłam, żeby umrzeć.

– Zamknij się, bo sobie pójdę – warknęłam i mocno przywaliłam mu w ramię.

Usiadłam przy najbardziej oddalonym od baru wolnym stoliku.

– Przysięgam, nic nie słyszał – poinformował mnie, gdy wrócił z drinkami. – To ten w koszuli?

– Tak.

Uspokoiłam się. Spojrzałam na bar dokładnie w momencie, gdy Wesolutki Barman patrzył w moim kierunku.

Nasze spojrzenia się spotkały. Zemdliło mnie.

Matthew Hussey uważa, że kontakt wzrokowy jest podstawą flirtu. Twierdzi, że wszystkie mamy się za ekspertki w nawiązywaniu kontaktu wzrokowego, ale mylimy się – aby mężczyzna złapał haczyk, potrzebna jest przesada. Radzi, aby spojrzeć na faceta, który wpadł nam w oko i zatrzymać wzrok o sekundę dłużej, nim czujemy się komfortowo. Następnie trzeba odwrócić wzrok. I znów popatrzeć na niego z figlarnym uśmiechem, aby nie miał żadnych wątpliwości, że jesteśmy nim zainteresowane.

Taki kontakt wzrokowy budził we mnie przerażenie. Na dodatek figlarny uśmiech – co to w ogóle jest? Czym różni się zwykły uśmiech od figlarnego? Grek powiedział, że gdy dziewczyna spojrzy na niego trzy razy z rzędu, zbiera w sobie odwagę, aby do niej podejść. Uśmiech więc jest ważny. Mogłam się uśmiechać do każdego człowieka pod słońcem – z wyjątkiem facetów, którzy mi się podobali. Znów na niego popatrzyłam i się uśmiechnęłam. Odwzajemnił uśmiech. Aż mnie zelektryzowało.

Udawałam, że przysłuchuję się rozmowie Rachel i Paula, ale moje serce mocno waliło, gdy sączyłam drinka.

– W porządku, do dzieła.

Rachel uśmiechnęła się i klasnęła w dłonie.

– Ciiii… Tylko bez cyrku – zbeształam ją, wstając.

Miałam miękkie kolana jak podczas występu na scenie. Podeszłam do baru. Uśmiechnęłam się. Odpowiedział uśmiechem.

– Jak leci? – zapytałam.

– W porządku, a u ciebie? – odpowiedział.

– Dobrze. Poproszę butelkę merlota i jedno piwo IPA.

– Ile kieliszków?

– Bez kieliszków, dziękuję.

– Będziesz pić prosto z butelki? – zdziwił się.

– Tak, choć może macie słomki, przydadzą się! – zażartowałam.

Super, sypałam dowcipami jak z rękawa!

Przygotował drinki i postawił je przede mną.

W takim momencie Matthew radzi, aby powiedzieć komplement, że ma ładny uśmiech lub oczy… albo wciągnąć go w dyskusję nad odwiecznym dylematem: kawa z mlekiem czy cappuccino, zamiast tego wydusiłam:

– Moi znajomi się ze mnie nabijają, bo mam na ciebie chrapkę.

Chwila przerwy. Popatrzył na mnie. Ja na niego.

Moje słowa zawisły w powietrzu. Wokół w piątkowy wieczór ludzie nadrabiali zaległości w plotkach, nieświadomi wysokiej stawki emocjonalnego pokera, który rozgrywał się tuż pod ich nosem. Wciąż na niego patrzyłam. Też nie spuszczał ze mnie wzroku.

– Och – westchnął i obdarzył mnie pustym spojrzeniem.

Przysunął w moją stronę terminal i powiedział:

– Razem będzie dwadzieścia pięć funtów.

Och!

Ręce mi drżały, gdy wpisywałam PIN, wzięłam drinki i wróciłam do stolika. Bałam się, że upuszczę butelkę, normalnie mną telepało. Poczułam upokorzenie, złość. Ale natychmiast pojawiło się też nieoczekiwane uczucie… Dotąd nieznane… Co to było? Tak, już wiem: euforia. Zrobiłam coś, na co nigdy wcześniej się nie poważyłam! Poniosłam spektakularne fiasko, ale co z tego? Dlaczego, do licha, ludzie robią z igły widły? Przecież ani ja go nie znałam, ani on mnie. Liczyło się, że pokonałam własny lęk – po raz koleiny – i spróbowałam. Matthew Hussey zgadzał się ze mną, bo napisał: „Czasem facet, który ci się spodobał, okaże się obojętny lub zainteresowany inną. […]. To nie ma znaczenia. Liczy się tylko to, że podjęłaś próbę. To naprawdę ogromny sukces”.

– Może nie zrozumiał, co znaczy mieć chrapkę – zasugerowała Rachel, gdy zdałam relację z rozmowy z barmanem.

– Może.

– Może ma dziewczynę – ciągnęła.

– Ważne, że się odważyłaś – pogratulował mi Paul, wznosząc toast. – Teraz chodźmy na kolejną rundę do knajpy naprzeciwko.

W Hideaway DJ puszczał Sexual Healing Marvina Gaye’a. Zamówiliśmy drinki. Potem jeszcze jedną kolejkę. I jeszcze jedną.

Teraz uśmiechałam się do każdego i wszystkich, także bezzębnego dziadka całymi dniami przesiadującego u bukmachera i dwudziestolatka w rozpiętej koszuli.

Uśmiechnęłam się też do stojącego przy barze faceta o gęstych, kręconych włosach. Uśmiechnęłam się jeszcze raz. Odwzajemnił uśmiech. Następnie przez kilka sekund patrzyliśmy na siebie. Odwróciłam wzrok i znów spojrzałam na niego. Cały czas się we mnie wpatrywał.

Według Husseya kobiety uważają, że mężczyźni do nich nie podchodzą, bo uważają je za mało atrakcyjne – ale prawda jest inna. Większość z nich paraliżuje lęk, że ośmieszą się na oczach przyjaciół i nie zrobią pierwszego kroku, choćbyś nawet w ich oczach była najseksowniejszą laską na świecie. Rolą kobiety jest ułatwienie im zadania przez podejście bliżej z całą paczką znajomych.

Hussey nie radził co prawda wypicia butelki wina przed tym krokiem, ale uznałam, że nie zaszkodzi.

– Przepraszam – powiedziałam, gdy wpadłam na Kolesia o Bujnych Kędziorach podczas zamawiania kolejnej rundy drinków.

– Wybaczam – odpowiedział.

Miał błękitne oczy.

Uśmiechnęłam się figlarnie. Lub bardziej po pijacku.

– Zauważyłem cię wcześniej – przyznał.

– Ja ciebie też.

– Nawiązaliśmy prawdziwy kontakt wzrokowy – dodał.

Miał duży nos i piękne, błękitne oczy.

Pachniał płynem po goleniu, który znałam, ale nie mogłam sobie przypomnieć nazwy.

– Mogę ci postawić drinka? – zaproponował.

– Jasne, dzięki. Wezmę to samo co ty.

– Malibu z sokiem ananasowym.

– Naprawdę?

Zaczęliśmy rozmawiać. Był informatykiem, grał na ukulele, właśnie się rozwodził. Puściła go z torbami. Zabrała również kota. Przez głośną muzykę docierała do mnie jedynie połowa jego wypowiedzi. Zamówił następną kolejkę. Traciłam trzeźwość myśli. Zatańczyliśmy do przeboju Britney Spears. Było mi gorąco. Nie wiem, gdzie się podziali Rachel z Paulem, byliśmy tylko my dwoje. Tańczyliśmy do… Only Girl (in the World) Rihanny… Wyciągnęłam ręce w górę i zamknęłam oczy. O to właśnie chodziło w życiu! Taniec! Alkohol! Zabawa. Czego się bać? Podobałam się facetom. Nie miałam żadnych wątpliwości.

Kiedy wracaliśmy do domu, było ciemno.

– Nie spodziewałem się, że skończę jako rozwodnik – ciągnął. – Nienawidzę mieszkać sam.

Znów wspomniał o kocie.

Następnie pamiętam, że całowaliśmy się przed domem Rachel. Pocałunek był potworny. Zderzyliśmy się zębami. Było dziwnie, niechlujnie, z macankiem. Smakował ananasem i papierosami.

– Było miło – powiedział.

Skinęłam głową.

Patrzył, gdy wspinałam się po schodach i szukałam kluczy.

– Zadzwonię – obiecał.

Mimo pijackiego otumanienia wiedziałam, że nie wymieniliśmy się numerami.

Następnego ranka obudziłam się w ubraniu z potwornym kacem.

– Przynajmniej zaliczyłaś pocałunek – stwierdziła Rachel, gdy podczas oglądania Pola marzeń z Kevinem Costnerem zajadałyśmy się gigantycznymi batonami Snickers.

– Racja.

– Jak się czujesz w związku z barmanem?

– Czy możemy już nigdy więcej o tym nie wspominać?

• • •

On: Cześć, Marianne!

Ja: Cześć, Jon!

On: Masz piękne włosy.

Ja: Dzięki!

On: W przypadku brudnej roboty stawiam na rudą…

Ja: ???

On: Bruce Springsteen.

Ja: Założę się, że chodzi mu o czyszczenie piekarnika.

On: Chciałbym zobaczyć, jak pochylasz się nad moim piekarnikiem. Czy nie zabrzmiało to zbyt ordynarnie?

• • •

Zabrzmiało. Nie odpowiedziałam.

Godzinę później kolejna wiadomość: „Możesz założyć gumowe rękawice”.

Tym razem też nie odpowiedziałam.

Minęła kolejna godzina i ostatnia prośba: „Zapomnijmy o rękawicach, OK?”.

Po piętach fana Bruce’a Springsteena deptał kolejny absztyfikant, który zamieścił tylko jedno zdjęcie profilowe – w okularach przeciwsłonecznych. Powinnam wiedzieć, że to nie jest dobry znak.

• • •

On: Hejka! Jak leci?

Ja: W porządku, a u ciebie?

On: Dobrze. Fajna fotka. Znalazłaś już miłość?

Ja: Dzięki. Jeszcze nie. A ty?

On: Nie szukam miłości, tylko romansu.

Ja: Jesteś żonaty?

On: Tak. Czy to ci przeszkadza?

Ja: Nie, wcale, ale nie zmierzam w tym kierunku.

On: Co sprawiłoby, żebyś zmieniła zdanie?

Ja: Obawiam się, że nic.

• • •

Dziesięć minut później: „Może skontaktujesz mnie ze swoimi koleżankami?”.

Matthew Hussey nie jest wielkim fanem internetowych randek. Według niego są w porządku, jeśli chodzi o poszerzenie sieci kontaktów, ale nie można się tylko do nich ograniczać, bo czatowanie w Sieci z kanapy jest chodzeniem na łatwiznę i unikaniem nawiązywania prawdziwych interakcji z prawdziwymi ludźmi w prawdziwym świecie. Właśnie dlatego ściągnęłam sobie Tindera.

Komu potrzeba barmana, który cię odrzuca czy zderzenia szczęk z rozwodnikiem o złamanym sercu, gdy można flirtować bez wychodzenia z domu?

Nigdy wcześniej nie korzystałam z Tindera, ale okazał się objawieniem – wszyscy londyńscy single w jednym miejscu! Zamieszczający własne zdjęcia w podkoszulkach i bez. Uśmiechnięci i skwaszeni, na czarno-białych zdjęciach. W pubie, przy sportowych autach, w górach, przytuleni do psa. Sami lub w towarzystwie wystrzałowych dziewczyn – czyli na zdjęciach, które mówią: patrz, kobiety mnie uwielbiają! Jestem świetną partią!

Buszowałam po stronach obfitości: każdy typ z uśmiechem i w koszulce otrzymywał ode mnie kredyt zaufania. W rezultacie otrzymałam mnóstwo rekomendacji i co kilka godzin dostawałam nową wiadomość: „Cześć, Marianne! Jak ci mija dzień?”.

Opowiadanie o moim dniu kompletnie obcej osobie wydało mi się co najmniej osobliwe – czy naprawdę interesowało ich, że po długim odwlekaniu wreszcie umyłam włosy? Albo że właśnie szłam do sklepu po mleko? Chyba nie, dlatego ograniczyłam się do banalnego ogólnika: „Świetnie, dzięki! A ty, jak się masz?”.

Pod koniec drugiego dnia na Tinderze miałam umówione cztery randki.

I załamanie psychiczne na zawołanie. W obliczu randek ulotniło się całe zen Potęgi teraźniejszości.

Aktualnie moim pełnoetatowym zajęciem było nienawidzenie własnych zębów, tyłka i włosów. Głos w głowie wpadł w nadbieg, marudząc, że nie spodobam się nikomu albo powiedzą, że wcale nie przypominam siebie ze zdjęć – co oczywiście było prawdą, nie przypominałam. Wybrałam same najlepsze fotki. Wiem, że takie są zasady gry, ale prawdę powiedziawszy, mogłam w opisie handlowym zdobyć się na szczerość.

Zadzwoniłam do mamy, co okazało się błędem. „Nie pij za dużo. Masz wtedy opuchniętą i zaróżowioną twarz”. Tak mi doradziła.

Ale piłam za dużo. Bo zawsze gdy się denerwuję, piję.

Pierwszy był urzędnik. Mieszkał w Surrey, ale zaoferował, że przyjedzie i spotkamy się na Southbanku. Umówiliśmy się w barze BFI we wtorek, dziesiątego lutego. Szykowałam się trzy godziny, próbując różnych połączeń bluzek i dżinsów. Sukienek i butów. Spódnic i swetrów. Aż wreszcie stanęłam na progu gotowa do wyjścia (w dżinsach, jedwabnej bluzce i kozakach) wypiłam dwa duże kieliszki wina na ukojenie nerwów. Była szósta wieczorem we wtorek, a już miałam za sobą pół butelki wina. Po nerwach i oczekiwaniu, gdy tylko go zobaczyłam, wiedziałam, że nie mam ochoty na żadne spotkania bliższego stopnia. Miło nam się gawędziło, ale nie zaiskrzyło.

Według Husseya jest to kolejny powód braku skuteczności działań portali randkowych – w realu uważamy ludzi za atrakcyjnych ze względu na rozmaite drobiazgi, na przykład sposób chodzenia, tembr głosu, gesty dłoni. W Internecie to umyka, dlatego masz tygodniowe załamanie nerwowe przez faceta, którego skreślasz w dziesięć sekund, bo nie jest w twoim typie.

Mimo to, w drodze powrotnej metrem, byłam podekscytowana. Moja pierwsza randka z Tindera zaliczona. Nie było ani strasznie, ani trudno.

W środowy wieczór umówiłam się z fotografem, który wrócił właśnie ze zlecenia w Iraku. Pracował w większości obszarów klęsk żywiołowych na świecie – tak napisał. Wydał mi się interesujący. Sobie również. Spędziliśmy w kawiarni dwie godziny, podczas których nie dał mi dojść do głosu.

W czwartek miałam w planie wieczór z gościem, który opisał się jako „prawie dwumetrowy amator absurdu rodem z Liverpoolu”. Na zdjęciu profilowym pozował z przyklejonymi wąsami i w peruce, a na innym, z jakiegoś festiwalu, założył strój do flamenco…

Nie trafiał w mój gust. Byłam zbyt spięta na przebieranki. Poza tym uważam absurd za głupi i dziecinny. Ale była też jedna normalna fotka, na której się uśmiechał, zauważyłam także, że mieszka niedaleko, dlatego go wybrałam. Trochę czatowaliśmy i ubawił mnie do łez. Powiedział, że robi świetne burgery i nie lubi leniwych ludzi. Zrewanżowałam się wyznaniem, że fatalna ze mnie kucharka, a poza tym jestem leniem. Odpowiedział, że podziwia mnie za szczerość. Więc napisałam, że lubię burgery.

Ponieważ nie lubił czatować w nieskończoność, zapytał, czy nie chciałabym się umówić.

Spotkaliśmy się w Crown and Goose na Camden o szóstej wieczorem i po dwudziestu minutach dość nudnej rozmowy przeszedł do ataku.

– Potem idziemy do ciebie? – zapytał.

– Słucham?

– Czy potem pójdziemy do ciebie?

– Nie.

– Dlaczego?

– Bo nie mam ochoty.

– Okej.

Wcale nie wyglądał na zmartwionego. Raczej ulżyło mu, że ma już to pytanie za sobą.

Nie będzie żadną niespodzianką, że Hussey nie jest zwolennikiem wskakiwania do łóżka po dziesięciu minutach podczas pierwszego spotkania. Choć według niego każdy facet pragnie seksu, żaden nie lubi odnosić wrażenia, że poszłabyś do łóżka z każdym. Chcą się poczuć wyjątkowi.

– Czy to w ogóle kiedykolwiek działa? – chciałam wiedzieć.

– Co?

– Bezpośrednie pytanie.

– Pewnie.

– Ale jak?

– Spotykam dziewczynę i pytam, czy do niej idziemy, a gdy się zgodzi, uprawiamy seks.

– A potem?

– Co masz na myśli?

– Co robicie po stosunku?

– Powtórkę z rozrywki.

– A potem?

– Znajdujemy innych chętnych na seks.

Poczułam się jak matka Teresa na randce z Hugh Hefnerem, założycielem „Playboya”.

– Na co czekasz? Na grom z jasnego nieba? – zapytał.

– Może – odpowiedziałam.

– Nie zadowoliłabyś się w międzyczasie kapuśniaczkiem?

Rozśmieszył mnie. Był naprawdę zabawny, kiedy nie był obleśny. Roześmiałam się, wtedy nachylił się, aby mnie pocałować. Nie opierałam się.

Mokry, łaskoczący brodą pocałunek okazał się całkiem miły. Jego marynarkę czuć było stęchlizną.

– Czy jesteś pewna, że nie chcesz mnie potem do siebie zaprosić? – powtórzył pytanie.

– W życiu nie byłam pewniejsza – stwierdziłam.

Wróciłam do domu sama z poczuciem klęski. Swoim zachowaniem obdarł całą radość z randkowej przygody. Spotykasz kogoś, wskakujesz mu do łóżka, potem spotykasz kogoś innego… spłukujesz się po prysznicem i od nowa. Wiedziałam, że to loteria, brakowało mi jednak fizycznej i psychicznej odporności, aby grać dalej. Był dopiero czwartek, a byłam wykończona.

Trzy randki w jeden tydzień i nie spotkałam nikogo, kto by mi się spodobał. Pełna nadziei czekałam na czwartą randkę z wolontariuszem, z którym umówiłam się na drinka w Charlotte Street Hotel w sobotę wieczorem – w walentynki. Rano jednak przysłał wiadomość, że źle się czuje. Życzyłam mu zdrowia i zaproponowałam przesunięcie randki na inny termin. Później zauważyłam, że wykreślił mnie na portalu. Zabolało i byłam zdezorientowana, ale poczułam także ulgę.

Walentynki spędziłam z Rachel na kanapie, oglądałyśmy film z Ashtonem Kutcherem. Razem z Brittany Murphy wyjechali na miesiąc miodowy, który okazał się wielką porażką. Zasnęłam, nim oboje uświadomili sobie, że naprawdę się kochają.

• • •

Trzeci tydzień i ostatnia tinderowa randka, tym razem ze Szkotem Alistairem, pracownikiem służby zdrowia. W opisie, który zamieścił na portalu, przeczytałam, że „uwielbia na podstawie zdjęć profilowych z góry zakładać, jacy są ludzie”. Odgadł, że pochodzę z Irlandii, lubię tańczyć swinga i klasyczne ciuchy. Mnie udało się odgadnąć, że jest Szkotem.

Przez kilka dni pisaliśmy do siebie. Był zabawny. Było fajnie.

Zaproponował spotkanie. Zgodziłam się. Umówiliśmy się w czwartek dziewiętnastego. Obiecał, że się jeszcze odezwie, aby dograć szczegóły.

W środę wieczorem wciąż milczał. Poirytowałam się. Uniesiona dumą nie chciałam pierwsza się odezwać, ale byłam ciekawa, czy randka jest aktualna, bo miałam inne plany, gdyby okazało się, że jednak nie.

Dlatego napisałam: „Cześć, co słychać? Czy jutrzejsze spotkanie aktualne?”.

Odpowiedział po pięciu minutach: „Miałem ciężki tydzień, siedzę w pracy od rana do nocy, tak wcześnie nie dam rady”.

Żadnego: „Cześć! Co u ciebie?”. Ani przeprosin, że się dotąd nie odezwał. Że nie wspomnę o: „Jasne, wciąż aktualne”.

Potem dostałam kolejną wiadomość: „Wyrobiłbym się najwcześniej na 20/20:30”.

Och, wyświadcz mi przysługę, czemu nie?

W pierwszym odruchu chciałam go wykasować i żołądkować się w milczeniu, ale wzięłam głęboki oddech i wybrałam trudniejszą ścieżkę.

Odpowiedziałam: „Darujmy sobie, najwyraźniej jesteś przepracowany”.

Napisał: „Tak, to był ciężki tydzień”.

Potem rozpisał się w szczegółach o wydarzeniach z jego pracy, że jest zmęczony i zestresowany… Znów się zezłościłam. Miałam w nosie jego biurowe przepychanki. Nawet go nie znałam.

Wiedziałam, że to tylko Tinder, ale chyba na tym etapie wypada zadać sobie choć odrobinę zachodu. Gdzie umizgi? Gdzie zaloty?

Kiedy skończył z wyszczególnianiem, co ma jeszcze do zrobienia, dodał: „Wciąż mam ochotę na spotkanie, chyba że zmieniłaś zdanie”.

Akurat zmieniłam zdanie.

Odpowiedziałam: „Całkowicie rozumiem nadmiar pracy, ale w kwestii manier mam staroświeckie podejście. Miło by było, gdybyś się wcześniej odezwał, choćby tylko, aby przesunąć termin. Szczerze mówiąc, mam teraz umówionych aż za dużo randek, więc darujmy sobie. Powodzenia we wszystkim i dzięki za zabawne rozmowy. Naprawdę świetnie się bawiłam”.

Byłam z siebie dumna za wzmiankę o spiętrzeniu randek. Tak naprawdę byłam z siebie dumna tak ogólnie. Nigdy wcześniej nie postawiłam na swoim – w kwestii facetów, ale też przyjaciół, nigdy z nikim. Muszę przyznać, że poczułam się silniejsza, odpowiadając mu równie uprzejmie. Choć nie, to nie jest odpowiednie słowo.

To był prawdziwy przełom.

Hussey uważa, że stawiając na swoim, pokazałam, że jestem wartościową kobietą. Co nie znaczyło, że jestem droga w utrzymaniu ani trudna do zdobycia, tylko stanowcza i pewna siebie, wiem, czego chcę i nie boję się tego wyrażać.

Napisał: „Kobieta pewna siebie ma głębokie przekonanie o własnej wartości […]. Jeśli nie dostaje w związku tego, czego chce albo potrzebuje, spokojnie powie partnerowi o swoich potrzebach albo odejdzie. Sprawdza się to również na wczesnych etapach spotykania się z mężczyznami – jeśli facet, z którym wartościowa kobieta rozmawia, nudzi ją śmiertelnie lub nadmiernie się przechwala, ona grzecznie przerwie spotkanie, by nie marnować czasu”.

Przypomniały mi się niezliczone nudne rozmowy, które z grzeczności prowadziłam, odgrywając zainteresowanie. Hussey twierdzi, że gdy wyrazimy własne oczekiwania, mężczyźni podniosą stawkę w grze, aby im sprostać.

Miał rację.

Alistair kompletnie zmienił ton. Wysłał mi kilka wiadomości z przeprosinami, że nie odezwał się wcześniej i prosił, abym go nie skreślała, bo chciałby się ze mną umówić… Było jednak odrobinę za późno. Usunęłam go.

Byłam pewna, że był miłym człowiekiem – po prostu okazał się beztroski i leniwy. Byłam równie okropna. Przez dwa tygodnie na Tinderze zdarzało mi się przerywać czaty bez słowa pożegnania, bo zwyczajnie traciłam zainteresowanie. Odpisywałam, oglądając telewizję, podczas posiłków czy rozmów z Rachel. Trudno to nazwać prawdziwą rozmową. Zaczęłam czuć się jak w grze komputerowej; łatwo zapomnieć, że ma się do czynienia z prawdziwymi ludźmi.

Zbliżał się koniec lutego i byłam wykończona fizycznie oraz psychicznie. Przez ostatnie trzy tygodnie weszłam w więcej interakcji z mężczyznami niż przez całe swoje dorosłe życie i w konsekwencji miałam mętlik w głowie. Internetowe randkowanie sprawiło, że wszystko kwestionowałam – czy jestem za bardzo wybredna? A może niedostatecznie?

Z drugiej strony dobrze było odczarować randkowe igrzyska. Uzmysłowić sobie, że faceci są tacy jak ja – też starają się ze wszelkich sił kogoś poznać. Poza tym byłam przyjemnie zaskoczona, że równie łatwo przychodzi mi zagadywanie osobników płci przeciwnej, choć odezwanie się do tego jedynego to już inna sprawa. Czy kiedykolwiek go spotkam? I co ważniejsze, czy w ogóle o tym marzę? Został mi ostatni tydzień, żeby się dowiedzieć. Ale postanowiłam skończyć z Tinderem, nadeszła chwila, aby zaczepiać nieznajomych na ulicach lub w salach konferencyjnych.

16.

Znaleźć sobie męża

•

Nigdy nie widziałam cię w roli żony i matki – mama.

Niedowierzający śmiech. Jeden mężczyzna prawie się zakrztusił kawą. Inny z zażenowania odwrócił wzrok. Starsza kobieta w siwych włosach za ucho aż pisnęła.

– Muszę przyznać, że zdarza nam się to po raz pierwszy! – zauważył, prostując się na krześle, ubrany w garnitur facet z pokaźną łysiną.

Rozejrzał się po sali konferencyjnej, gdzie przy stole siedziało ponad dwadzieścia osób, oszołomieni i milczący mężczyźni oraz kobiety, przed którymi spoczywały segregatory, notesy i długopisy.

Odezwał się ktoś z tyłu:

– Byłbym chętny, ale nie sądzę, żeby moja żona to pochwaliła.

Spojrzałam na niego i się uśmiechnęłam.

– Moja też, ale gdybym był singlem… – zaczął drugi.

– Gdybym miał dwadzieścia lat mniej, wziąłbym cię na miasto! – roześmiał się mężczyzna w trzyrzędowym garniturze, o twarzy Świętego Mikołaja.

– Bez ryzyka nie ma zabawy! – skwitowałam z płonącymi policzkami i usiadłam.

Kolejny pierwszy raz. Stanęłam przed salą pełną obcych ludzi i zapytałam, czy ktoś z nich nie umówiłby się ze mną na randkę. Sama nie wiem, zaliczyć to do wzlotów czy upadków na ścieżce osobistego rozwoju… Kogo oszukiwałam? Siebie. Najwyraźniej.

Kiedy Paul zaproponował, abym towarzyszyła mu podczas biznesowego śniadania, bo wśród obecnych większość stanowią mężczyźni, zgodziłam się, gdyż Matthew Hussey radził przyjmować każde zaproszenie.

Dopiero kiedy o szóstej trzydzieści rano jechaliśmy metrem, Paul poinformował mnie, że każda nowa osoba musi wstać i się przedstawić.

– Albo powiesz, że jako wolny strzelec w branży dziennikarskiej chętnie weźmiesz zlecenia z copywritingu – powiedział – albo przyznasz, że chcesz się umówić na randkę.

Tak właśnie zrobiłam. Po wysłuchaniu jednego z uczestników oferującego usługi drukarskie i kolejnego wychwalającego własne umiejętności w zakresie marketingu w Sieci, wstałam – z naklejką na piersi, na której niebieskim markerem napisano moje imię – i zapytałam dwadzieścia osób w garniturach, czy ktoś z nich umówi się ze mną na randkę. Była siódma trzydzieści rano.

Rok wcześniej prędzej bym umarła, ale teraz, cóż, mijał kolejny czwartek. Byłam lekko zakłopotana, ale mniej niżbym się spodziewała. Kiedy tylko usiadłam, w sali podniósł się gwar rozmów.

– Brawo! – pogratulowała mi kobieta siedząca w głębi sali. – Też chętnie umówię się na kolację! Wszyscy zainteresowani proszę grzecznie ustawić się w kolejkę!

Wszyscy się roześmiali. Nagle sztywni biznesmeni okazali się uroczymi, ludzkimi istotami.

Kiedy powrócił temat spotkania, mężczyzna w granatowej marynarce, z pokaźnym sygnetem na palcu, podał mi liścik, w którym napisał: „Umówię się z tobą…”.

„Okej!” – odpisałam i oddałam mu kartkę.

„Kawa? Jak już skończymy?” – zapytał.

„Okej!” – zgodziłam się.

Byliśmy w połowie latte, kiedy niespodziewanie zapytał:

– Szukasz męża?

Czy to były oświadczyny? Nie miałam pojęcia. Może pytał tak sobie, ogólnie. Tak czy siak, było to zbyt poważne pytanie jak na dziewiątą rano i Starbucksa, zwłaszcza z ust mężczyzny, którego imienia nawet nie zapamiętałam.

– Ech, prawdę powiedziawszy, nie jestem pewna – odpowiedziałam. – Nie wiem, czy chcę wyjść za mąż i mieć dzieci. Nie sądzę, żeby tam właśnie prowadziła moja ścieżka życiowa.

Był wyraźnie zaskoczony. Pytanie o randkę podczas biznesowego spotkania odczytał jako palące pragnienie ustatkowania się. Miał prawo do takiej interpretacji.

– Może jeszcze nie spotkałaś właściwego faceta.

– Może – zgodziłam się.

Miło nam się gawędziło, opowiadał o podróżach służbowych, pracy, śmierci rodziców.

– Jestem gotowy, aby się ustatkować i założyć rodzinę. Rozkręciłem biznes, który świetnie prosperuje. Nie interesują mnie jednorazowe nocne wyskoki. Skończyłem z tym. Szukam czegoś prawdziwego.

Podziwiałam jego szczerość i zazdrościłam mu pewności siebie.

– Wyjeżdżam w przyszłym tygodniu, ale kiedy wrócę, może umówimy się na kolację. Odezwę się.

– Hm… okej, jasne, może…

I już go nie było.

W drodze powrotnej do domu, w metrze, po kolejnym dziwnym doświadczeniu, wcale nie byłam bliżej odkrycia, czego właściwie chcę niż na początku projektu. Czy marzyłam o mężu i rodzinie? O dzieciach? Wciąż się nie ustatkowałam – czy to znak, że nie tędy droga? A może moja niezależność była symptomem lęku? Czy konieczna jest druga osoba, aby życie było dobre i pełne, a może można wieść dobre i pełne życie w pojedynkę? Czy wszystkie wątpliwości ulotniłyby się, gdybym spotkała właściwego faceta? A może byłam tak zamknięta w sobie, że nie rozpoznałabym właściwego faceta, nawet gdyby uśmiechnął się do mnie w kawiarni?

Żyjemy w świecie, w którym szczęście utożsamia się z małżeństwem i posiadaniem dzieci – i w którym bycie singlem najczęściej kwituje się pełnym politowania uśmiechem i uwagami typu: „Jeszcze kogoś spotkasz…” lub „Nie martw się, wciąż masz czas…”, co mnie niezmiernie irytowało. Bo kryła się w nich sugestia, że w przeciwnym wypadku moje życie okaże się porażką.

Czy ta dama przyrzeka za wiele?

Wysiadłam na Archway i zadzwoniłam do mamy.

– Gdzie jesteś? – zapytałam.

– W domu, właśnie prasuję.

– Okej.

– A ty?

– Wracam z kolejnej randki.

– Och! Jak było?

– Nie spodobał mi się.

– A ty jemu?

– Chyba tak.

– Och!

– Mamo, nie musisz być aż tak zaskoczona.

– Nie wiedziałam, że z ciebie taka femme fatale! – bardzo ją to rozbawiło.

Wtedy zadałam jej pytanie, którego jeszcze nigdy ode mnie nie usłyszała:

– Czy nie uważasz za dziwne tego, że wszystkie moje koleżanki wychodzą za mąż, a ja nie?

Zamilkła na dłuższą chwilę. Słyszałam w tle grające radio.

– Zawsze byłaś bardzo niezależna – stwierdziła.

– Można być niezależnym także w związku.

– Nigdy nie widziałam cię w roli żony i matki – przyznała.

To niezwykle ważne wyznanie usłyszałam, przechodząc obok kebabu na Junction Road.

– Nie pamiętasz, jak ci to powiedziałam, kiedy byłaś nastolatką?

– Nie.

– Razem z siostrami pytałyście, jak sobie wyobrażam, co się z wami stanie, gdy dorośniecie, i tobie powiedziałam, że nie sądzę, abyś się kiedykolwiek ustatkowała. Bardzo się zdenerwowałaś, a twój ojciec był na mnie zły.

– Nic takiego nie pamiętam. Dlaczego tak pomyślałaś?

– Nie wyobrażałam sobie ciebie jako pani domu, wydawało mi się, że będziesz się czuła jak w pułapce.

Najpierw poczułam ulgę – bo mama powiedziała, że nie muszę iść tą ścieżką. Na myśl o małżeństwie, dzieciach, domu i „na zawsze” naprawdę czułam się jak w pułapce – tak bardzo zniewolona, że miałam ochotę zedrzeć z siebie skórę…

Potem jednak ścisnęło mnie w żołądku. Nagle zobaczyłam się w rodzinnej kuchni – piłam herbatę, gdy to powiedziała. Przypomniałam sobie, iż bardzo mnie zabolało, bo nawet mama uważała, że nikt nie będzie mnie chciał za żonę.

– Zna mnie bardzo dobrze, to zrozumiałe – zwierzyłam się następnego dnia terapeutce – dlatego może mieć rację i życie singla jest moim przeznaczeniem.

– Bardzo trudno stwierdzić, czy akurat jej słowa wpłynęły na twoją decyzję, aby żyć, tak jak żyjesz.

– Słuszna uwaga, ale kiedy wczoraj to usłyszałam, ulżyło mi. Całe dorosłe życie widziałam w sobie nieudacznika, bo nie wychodziłam za mąż ani nie miałam chłopaków jak inne dziewczyny – ale może tak właśnie było, bo nie było mi to przeznaczone. Lubię być wolna i prawdę powiedziawszy podoba mi się życie w pojedynkę. Kiedy myślę o przyszłości, marzę o podróżach i dobrej zabawie. Pragnę seksu i romansów, ale na myśl o ustatkowaniu się czuję się jak w potrzasku. Mama ma rację – nie cierpię gotować i zajmować się domem.

– Masz bardzo staroświeckie podejście do związku – zauważyła terapeutka. – Ludzie dostosowują łączące ich relacje do własnych potrzeb.

– Czy mogę być szczęśliwa, jeśli nie wyjdę za mąż?

– Oczywiście – powiedziała. – Uważam, że można wieść dobre życie niezależnie od tego, co się robi.

– Ale czy byłabym szczęśliwsza, gdybym kogoś poznała?

– Gdyby to była odpowiednia osoba, wtedy z całą pewnością. Ale konieczne są prawdziwa miłość, pokochanie jego zapachu, skóry. Ustatkowanie się nie jest konieczne.

– Skąd mam wiedzieć, że to odpowiednia osoba? Może jestem zbyt wybredna?

– Nie wiem, mogę ci jedynie poradzić, abyś spróbowała się otworzyć…

• • •

Z otwieraniem się jest jeden problem: męczy. Każdego dnia trzeba mieć nadzieję, ale bez robienia sobie nadziei. Patrzeć na każdego mijanego faceta i myśleć – czy powinnam go zapytać, jak ma na imię? Dowiedzieć się, co woli – kawę z mlekiem czy cappuccino?

Ale właśnie, gdy miałam dać sobie spokój, stało się. Stało się, czyli pojawił się ON.

Stał przy przejściu dla pieszych na Old Street. Wysoki, ciemnowłosy, z brodą. Miał na sobie tweedową marynarkę, jak ten gość, który wpadł mi w oko w Hampstead Heath. Nie dałabym głowy, ale to mógł być ten sam. Był równie przystojny. Szpakowate włosy…

Och, Boże. Spokojnie, Marianne. Zrób coś.

Według Husseya nawet w dwudziestym pierwszym wieku fraza: „Naprawdę przydałaby mi się twoja pomoc” to najbardziej pociągające słowa, jakie może mężczyźnie powiedzieć kobieta. Trafiają prosto do pierwotnych męskich instynktów – zapewnić byt i chronić. Choć każda feministyczna cząstka mojego ciała była przeciwna, tak właśnie zrobiłam, odegrałam panienkę w opałach.

– Przepraszam – powiedziałam, patrząc na niego.

Miał w uszach słuchawki i mnie nie usłyszał.

Delikatnie dotknęłam jego rękaw. Zaskoczony, aż podskoczył. Wyjął słuchawki. Słuchał muzyki klasycznej.

– Przepraszam – powtórzyłam. – Czy mógłby mi pan pomóc? Szukam Hoxton Hotel… Czy nie wie pan, w którą stronę powinnam pójść?

Przez sekundę patrzył na mnie w milczeniu. Wreszcie rozpogodził się.

– Och, tak, trzeba iść prosto, a potem na światłach skręcić w lewo.

– Okej, dziękuję bardzo – uśmiechnęłam się do niego.

Odpowiedział mi uśmiechem.

– Właśnie idę w tamtą stronę – dodał.

Szliśmy obok siebie w krępującej ciszy. Padająca od rana mżawka nasiliła się. Miał parasolkę.

– Możemy iść razem, jeśli nie masz nic przeciwko – zaproponował.

Hussey radzi, aby zawsze się zgadzać, gdy mężczyzna oferuje marynarkę czy parasolkę. Czuje się wtedy użyteczny. Schowałam się pod nią i znów szliśmy ramię w ramię w krępującym milczeniu. Byliśmy zbyt blisko siebie jak na dwie obce sobie osoby.

Spanikowałam i zaczęłam paplać bez zastanowienia, zapytałam, gdzie idzie i co robi.

Szybko dowiedziałam się, że spotyka się teraz z bratem, a pracuje w organizacji charytatywnej. Dobroczynność! Wreszcie, seksowny i święty!

– Czyli jesteś dobrym człowiekiem – oceniłam.

– No, nie wiem, ale staram się – przyznał, spuszczając wzrok.

Przystojny, ale skromny działacz charytatywny! Szliśmy razem pod parasolem! Dziękuję ci, Matthew Husseyu! Dziękuję ci, świecie!

– Tutaj skręcam, ale Hotel Hoxton jest zaraz za rogiem – powiedział, pokazując na lewo.

– Okej, bardzo dziękuję.

– Nie ma sprawy.

– Miło było cię poznać.

– Ciebie też.

Przez sekundę staliśmy pod parasolem. Przypomniało mi się, jak stałam przy bramkach do metra obok asystenta artysty z hipsterską brodą. Tym razem nie uciekłam. Stałam nieruchomo i patrzyłam na Przystojniaka-z-Parasolem. On patrzył na mnie. Roześmiałam się. On także.

– Hm… nie mam zwyczaju podrywać dziewczyn na ulicach, ale może umówmy się na drinka?

– Tak, byłoby super – zgodziłam się, ale tonem głosu, sugerującym, że to normalna sprawa. Faceci codziennie wyrywają mnie na ulicy.

– Och! Okej, dobrze.

– Dobrze!

– Chyba powinienem zapisać twój numer.

Podałam mu swój numer telefonu, powstrzymując szeroki uśmiech. Wyluzuj, Marianne, wyluzuj.

– Okej, do zobaczenia – pożegnał się.

– Do zobaczenia – pomachałam i ruszyłam w swoją stronę.

– Mam na imię Harry, tak w ogóle! – krzyknął w moim kierunku.

– Na razie, Harry Tak W Ogóle! – odpowiedziałam.

Zdziwił się, ale błyskawicznie uśmiechnął. Normalnie skakałam z radości.

• • •

Napisał do mnie wieczorem z pytaniem, czy jestem wolna następnego dnia. Przez kolejne dwadzieścia cztery godziny roztrząsałam każdy szczegół. Nie byłam w stanie skupić się na pracy. Nie mogłam jeść. Martwiłam się, że okażę się dla niego za brzydka. Hussey twierdzi, że to bzdury, jeśli facet już cię widział i zaprosił na randkę, to znaczy, że mu się podobasz. Potem wyobraziłam sobie, że okaże się idealny pod każdym względem, ale znów wszystko sknocę. W wyobraźni już widziałam, jak poznaję jego przyjaciół, którzy okażą się spełnieni i mądrzy, a potem zastanawiałam się, gdzie zamieszkamy… Mieszkał w południowej części miasta, która nie należy do moich ulubionych, ale mogłabym się przeprowadzić do Brixton, gdyby nie było innego wyjścia… Wyobraziłam sobie nasz wypełniony książkami dom o wielkich oknach. Widziałam, jak chodzimy na proszone kolacje i spędzamy razem leniwe niedziele…

Projektowałam jak szalona.

To kolejne wielkie Nie-Nie, według Husseya, który tłumaczy, że kobiety mają tendencję do natychmiastowego mentalnego wtłaczania nowo poznanego mężczyzny w ramki „Pana Idealnego”. W ten sposób zakochujemy się w kimś, kto nie miał jeszcze szansy się wykazać, a nasz zapał sprawia, że czujemy się „pozbawione wartości”. Upomina, abyśmy nie zapominały, że nawet gdy ktoś nam się podoba, to trzeba pozwolić mu się wykazać.

Umówiliśmy się w etiopskiej knajpce. Sama ją zaproponowałam. Restauracja leżała w Tufnell Park i od dawna byłam jej ciekawa. Kiedy przyjechałam, już na mnie czekał. Fajnie było go znów zobaczyć. Podczas powitania zawstydziłam się i byłam skrępowana. Pochylił się, żeby pocałować mnie w policzek, ale osunęłam się, gdy chciał pocałować drugi…

– Nigdy nie wiem, ile razy – wyjaśnił.

– Przepraszam – mruknęłam.

Ruszyliśmy w stronę stolika, wszystko mnie onieśmielało – że szłam przed nim, że patrzył, jak przed nim idę… Usiadłam, gdy okrążał stolik, aby wysunąć dla mnie krzesło.

– Zniweczyłaś mój plan – zażartował. – Cały dzień ćwiczyłem wysuwanie krzesła.

Wstałam i powiedziałam:

– Spróbuj teraz.

– Nie, jest już za późno – zrezygnował z uśmiechem.

Zamówiliśmy drinki i zaczęliśmy rozmawiać. Zamówiliśmy duży naleśnik serwowany z mnóstwem różnych dodatków. Byłam skrępowana, że mam przy nim jeść. Im dłużej rozmawialiśmy, tym bardziej go lubiłam. Był bystry, zabawny. Wydawał się dobrym człowiekiem. Miał własne mieszkanie. Dobrą pracę. Był prawdziwym dorosłym mężczyzną. Zbyt dojrzałym dla kogoś takiego jak ja. Zapytał o moich byłych chłopaków i spłonęłam rumieńcem, odpowiadając, że nie byłam nigdy w dłuższym związku. Zaproponował, że mnie odprowadzi do domu, objął mnie ramieniem, a mnie sparaliżowało z samej świadomości. Zesztywniałam.

– Dobrze się bawiłem – stwierdził.

Milczałam.

– A ty?

Uśmiechnął się.

– Hm… tak…

Byłam sparaliżowana, czułam się jak idiotka. Przestań, Marianne, nie bądź kretynką… Zachowuj się normalnie!

Matthew Hussey uważa, że na randce „ważna też jest umiejętność zachowania swobody w atmosferze napięcia seksualnego”. NIE MAM TAKIEJ SWOBODY.

Twierdzi także, że: „Kobieta, która tego nie potrafi, często ignoruje zaloty mężczyzny i natychmiast zmienia temat, kiedy tylko facet próbuje dać jej do zrozumienia, że jej pragnie. Czasami kobieta usiłuje rozładować napięcie, ucinając rozmowę, kiedy wkracza ona na bardziej intymne tory. Nie ma w tym nic złego, jeśli mężczyzna nie interesuje jej pod tym względem. W przeciwnym razie może to momentalnie zastopować rozwój znajomości”.

Tak właśnie zrobiłam. Momentalnie zastopowałam.

Hussey uważa, że mnóstwo odnoszących sukcesy kobiet potrafi swobodnie rozmawiać z każdym – ale wpada w przerażenie, gdy trzeba odegrać figlarne i kobiece kokietki. No właśnie. Cała ja.

Gdy flirtuję, jestem tak bardzo zawstydzona, że aż rumienię się po uszy.

Harry odprowadził mnie do domu, a kiedy zatrzymaliśmy się pod drzwiami, pochylił się, aby mnie pocałować, spanikowałam. Cmoknęłam go w policzek, wbiegłam po schodkach i pożegnałam się:

– Okej, dobrej nocy!

Tonem jakbym żegnała się z własną babcią. Kiedy na szczycie schodów odwróciłam się, już szedł w swoją stronę.

Serce mi zamarło.

Następnego dnia napisałam do niego, dziękując za cudowną randkę. Przez cały dzień się nie odezwał. Dopiero o ósmej wieczorem zwięźle odpowiedział, że fajnie było mnie poznać. Bez propozycji kolejnego spotkania. Musiałam to uratować! „Może to powtórzymy?” – napisałam.

Dwie godziny później dostałam odpowiedź: „W ciągu najbliższych tygodni czeka mnie mnóstwo pracy, to nie jest dobry moment”.

Nawaliłam na całej linii.

• • •

Przez całe lata uważałam, że nie mam chłopaka, bo nie jestem dość ładna, dość szczupła, dość blond. Teraz uświadomiłam sobie, że to wszystko bzdury. Nie miałam chłopaka, bo się bałam.

Potrafiłam się umawiać z facetami i jak się okazało z o wiele większą łatwością, niż zakładałam. Potrafiłam z nimi beztrosko gawędzić. Problem pojawiał się dopiero, gdy spotykałam mężczyznę, który mi się podobał. Wtedy, przerażona, brałam nogi za pas. Dlatego żadne randkowe porady raczej mi nie pomogą. Bycie singlem równie długo, jak w moim przypadku, ma zawsze głębszą przyczynę…

17.

Z wielką odwagą
Brené Brown

•

Łączność z innymi ludźmi stanowi sens
naszej egzystencji. Musimy odważyć się wyjść
do ludzi i pozwolić się pokazać.

– Nigdy nie byłam w nikim zakochana i nikt się we mnie nigdy nie zakochał.

Moje słowa zawisły w pokoju. Wokół panowała cisza. Patrzyło na mnie dwadzieścia pięć osób siedzących w okręgu na plastikowych krzesłach.

– Nigdy nie byłam w związku. Nigdy z nikim nie żyłam. Nigdy się do nikogo nie zbliżyłam.

Dwadzieścia pięć par oczu wciąż się we mnie wpatrywało. W ciszy. W bezruchu.

– Nie mam pojęcia, co ze mną jest nie tak… – mój głos się łamał, a nogi były jak z waty. – N-n-n-nie… wierzę, żeby jakikolwiek przyzwoity człowiek mógł mnie pokochać.

Oto prawda. Prawda, o której istnieniu nie miałam pojęcia. Prawda, która kryła się na samym dnie.

Czułam, że nikt o zdrowych zmysłach mnie nie pokocha. Uważałam, że noszę w sobie defekt. Nie można mnie było pokochać jak innych ludzi.

Teraz łkałam tak głośno, że nie mogłam uspokoić oddechu. Smarki mieszały się z łzami, kolana się pode mną uginały.

W całym swoim życiu nigdy nie czułam się równie obnażona i bezbronna.

• • •

Przed rozpoczęciem podręcznikowej przygody przyjaciółka opowiedziała mi o szaleńczej tygodniowej terapii, którą odbyła jej siostra. Choć całość była owiana tajemnicą, udało jej się dowiedzieć, że polegała na zwierzaniu się z najmroczniejszych sekretów grupie obcych ludzi i waleniu w poduchy kijem bejsbolowym. Wspomniała też o zostawianiu „bagażu” i odnajdywaniu „wewnętrznego dziecka”.

Potworność.

– Jak bardzo trzeba być zdesperowanym, żeby pozwolić sobie na coś podobnego? – skwitowałam wówczas opowieść przyjaciółki, ale z tyłu głowy zanotowałam nazwę ośrodka, na wpół podejrzewając, że pewnego dnia mogę być równie zdesperowana.

Tak oto znalazłam się w Procesie Hoffmana i rozkleiłam się na oczach dwudziestu pięciu osób zebranych w wiejskim domu w Sussex.

Kiedy skończyłam chaotyczne wyznanie, wróciłam na miejsce, a następna osoba wstała, aby podzielić się własną historią, ale nie słuchałam. W głowie powtarzałam słowa, które dopiero co padły z moich ust. Tym kompletnie obcym ludziom powiedziałam więcej niż przyjaciołom – więcej, niż dopuszczałam do samej siebie…

Gdy wstałam na przerwę, nogi mi dygotały. W drodze do kuchni, gdzie ustawiłam się w kolejce po herbatę, miałam spuszczoną głowę. Nie potrafiłam spojrzeć na innych. Wokół panował gwar oszołomionych szeptów. Każdy był zszokowany po tym, co się wydarzyło. Poczułam mdłości. Machnęłam ręką na herbatę, opuściłam kolejkę i wyszłam na zewnątrz.

Było zimno i szaro. W zamarzniętej trawie podskakiwał rudzik. Poczułam, jakbym spadła z krawędzi świata. Czy naprawdę tak uważałam? Że nikt mnie nie pokocha?

Za mną zachrzęścił żwir, kobieta z krótko przyciętymi jasnymi włosami ubrana w ołówkową spódnicę zatrzymała się obok mnie z papierosem w dłoni. Spojrzałam na nią z niewyraźnym uśmiechem. Normalnie oczarowałabym ją swoim wdziękiem, zadałabym mnóstwo pytań, słuchałabym, promieniałabym i starałabym się ukazać z możliwie najprzyjaźniejszej strony. Ale czy teraz to w ogóle miało sens? Obnażyłam się na oczach wszystkich.

– Byłaś bardzo odważna – powiedziała.

Co to było? Zaszyfrowany synonim „żenującej, głupiej i patetycznej”? Czy właśnie mnie krytykowała w swojej idealnej, ołówkowej spódnicy i krótkiej szykownej fryzurce?

– Każde twoje słowo odnosi się do mnie – ciągnęła, choć pewnie zwyczajnie starała się być miła.

Opowiadała o stresie w pracy. Mogłam się założyć, że zajmowała wysokie stanowisko w ogromnej korporacji, miała wielki dom, męża, rodzinę i życie. Nie byłyśmy do siebie podobne.

Nie przestawała mówić:

– Stchórzyłam. Nie powiedziałam prawdy. Mąż mnie zostawił i na całe weekendy zamykam się w kawalerce, odpalam papierosa od papierosa i oglądam chłam w telewizji. Opycham się czekoladą, aż dostaję mdłości. Zmuszam się do wymiotów. W zeszłym roku próbowałam się zabić.

Och!

Przez kilka minut stałyśmy w milczeniu, patrząc na rudzika. Zaciągnęła się dymem.

– Przykro mi to słyszeć – powiedziałam.

Skinęła głową.

Nic więcej nie trzeba było dodawać.

Dźwięk dzwonka oznaczał koniec przerwy.

Kiedy wracałyśmy z powrotem do budynku, zgasiła papierosa. Przy drzwiach wysoki, opalony mężczyzna również kończył palić. Był ubrany w miękki, szary sweter i miał gładką, lśniącą cerę charakterystyczną dla bardzo zamożnych ludzi. Nie potrafiłam na niego spojrzeć, byłam zbyt zawstydzona, że widział mnie usmarkaną. Ale nie było gdzie się ukryć. Stało się. Wyszło szydło z worka. Cały mój bajzel. Podniosłam wzrok i nieśmiało się do niego uśmiechnęłam.

Wtedy stała się rzecz nieprawdopodobna. Ten niewątpliwie zamożny mężczyzna o wypielęgnowanej twarzy objął mnie ramieniem i przez chwilę po prostu staliśmy.

Milczeliśmy. Trójka nieznajomych i cisza. Każdy z nas samotny. Ale byliśmy razem. Po moich policzkach płynęły kolejne łzy. Podał mi chusteczkę.

– Wracamy? – zapytał.

Wróciliśmy. Razem.

Przez osiem dni siadaliśmy w okręgu, opowiadaliśmy o naszych uczuciach, życiach, rodzinach. Najmłodszy z nas miał dziewiętnaście, najstarszy sześćdziesiąt pięć lat, przybyliśmy zewsząd.

Jak nas uprzedzono, waliliśmy w poduchy plastikowymi kijami bejsbolowymi, drąc się wniebogłosy, aby wyrzucić z siebie gniew. Staliśmy na podmokłych polach, udając, że grzebiemy bliskich, aby powiedzieć to, co potrzebowaliśmy wyrazić. Pochowaliśmy także samych siebie – a dokładnie najgorsze fragmenty siebie – czyli wliczając pogrzeb podczas miesiąca Siedmiu nawyków…, miałam już za sobą dwa własne pochówki.

Przy każdym nowym ćwiczeniu myślałam: „Tak właśnie wygląda piekło…”, a później przychodziło kolejne, jeszcze trudniejsze zadanie – „Nie, teraz dopiero jest piekło…”, i tak bez końca.

Nie brakowało też absurdalnych momentów, podejrzewałam nawet, że filmują nas z ukrycia w ramach kręcenia dokumentu autorstwa specjalizującej się w obnażaniu anglosaskich stereotypów Ruby Wax. – „Popatrzcie, co ci wariaci z uprzywilejowanego kraju muszą zrobić, aby być szczęśliwi!” – powiedziałaby podczas emisji filmu, gdy w tle pokazywano by nas głaszczących aksamitne poduchy przedstawiające nasze wewnętrzne dziecko.

Tydzień okazał się o wiele potworniejszy, niż się spodziewałam.

Była to również jedna z najlepszych rzeczy, jakie w życiu zrobiłam.

Podzieliłam się tym, co najgorsze z innymi, a oni nie uciekli – wręcz przeciwnie. Nie zawiedli, okazali mi dobroć. Po raz pierwszy w życiu nie czułam się samotna. To było niczym cud.

Największym cudem jednak było odkrycie, że choć mieliśmy za sobą inne doświadczenia, pod spodem, co z wolna odrywaliśmy, wszyscy jesteśmy tacy sami. Każdy widział w sobie wady. Nie czuł się wystarczająco dobry. Uważał, że nie zasługuje na miłość.

Nie zdawałam sobie z tego sprawy, że mój problem, o którym opowiedziałam pierwszego dnia – i który był przyczyną mojego wstydu, i którego wręcz nie dopuszczałam do własnej świadomości – okazał się najpowszechniejszym źródłem cierpienia ludzkich istot. Pisano o nim w każdym poradniku, który czytałam, ale dopiero teraz to zrozumiałam.

„Wszyscy obawiamy się, że nie stajemy na wysokości – powiedział Tony Robbins. – W środku nas jest miejsce, w którym ludzie czują się niedostatecznie mądrzy, niedostatecznie młodzi, niedostatecznie dorośli, niedostatecznie zamożni, niedostatecznie zabawni czy niedostatecznie cokolwiek innego. To najgorsze uczucie, bo pod nim kryje się lęk: «Nikt mnie nie pokocha»”.

Zgadza się z nim Eckhart Tolle. Twierdzi: „Poczucie, że coś jest ze mną nie tak, nie jest tylko moim problemem. To uniwersalny ludzki stan. Możecie być zaskoczeni, gdy się dowiecie, że żyją miliony… miliardy ludzi na kuli ziemskiej, którzy myślą identycznie. Tak właśnie działa ludzkie ego”.

• • •

Po powrocie do domu z Procesu Hoffmana odkryłam kobietę, która swoją sławę zawdzięcza temu, że właśnie o tym opowiedziała. Kilka lat temu Brené Brown przygotowała w ramach konferencji TED wykład, który wygłosiła przed kilkoma setkami osób w swoim rodzinnym mieście Houston w Teksasie.

W świecie ogarniętym obsesją pozytywnego myślenia i efektywności temat, który podjęła, nie prezentował się optymistycznie, wręcz przeciwnie. Mówiła o wstydzie, który definiuje jako „niezwykle bolesne uczucie lub przeświadczenie, że posiadamy skazę, która sprawia, że nie zasługujemy na miłość lub przynależność”.

Jej wystąpienie stało się internetowym hitem, obejrzały go miliony ludzi na całym świecie. Potem napisała książkę Z wielką odwagą, w której tłumaczyła, że często wstyd uważa się za uczucie zastrzeżone dla ludzi po traumatycznych doświadczeniach, ale niesłusznie. Wstyd przeżywa każdy. Brown twierdzi, że w rzeczywistości znaleźliśmy się w samym epicentrum epidemii wstydu – gdyż każdy uważa się za niewystarczająco dobrego, niewystarczająco szczupłego, niewystarczająco bystrego, niewystarczająco bogatego, niewystarczająco skutecznego, niewystarczająco dobrze ubranego.

Wcześniej kilka razy wspomniano mi o konferencji TED Brené Brown, co zaskakujące, powiedział o niej nawet koleś z Tindera, który chciał wprosić się do mnie po pierwszej randce. Nigdy wcześniej nie zgłębiłam tematu aż do powrotu z Procesu Hoffmana. Wtedy obejrzałam wykład, i jeszcze raz, i jeszcze, oraz od deski do deski przeczytałam Z wielką odwagą. Trzykrotnie. Książce udaje się uchwycić sedno bycia człowiekiem – istotą kruchą i ułomną. Brown opisuje także schemat zachowań, który rządził moim życiem, ale z którego zupełnie nie zdawałam sobie sprawy. Pozwala zrozumieć, dlaczego zmienił mnie tydzień, podczas którego obnażyłam się na oczach obcych ludzi, wyrzuciłam z siebie wszystko, choć nie sprostały temu poradniki.

Brené twierdzi, że gdy się wstydzimy, robimy kilka rzeczy. Po pierwsze dążymy do ideału. Wierzymy, że jeśli będziemy w stanie schudnąć, zmądrzeć, osiągnąć sukces, wtedy poczujemy się lepiej i wszyscy nas pokochają, nikt nas nie skrzywdzi.

Kiedy jednak tak się nie dzieje – bo nigdy tak się nie dzieje – próbujemy innego podejścia: dusimy w sobie wstyd. Oglądamy telewizję. Pijemy. Przejadamy się. Narkotyzujemy. Według Brown znieczulanie się sprawia, że otyłość, uzależnienia i depresja stały się bardzo powszechne.

Kiedy ani znieczulanie, ani perfekcjonizm nie zdają egzaminu, wkraczamy na trzecią drogę: odcinamy się, wyłączamy uczucia i postanawiamy żyć w pojedynkę.

Brené praktycznie opisała moje życie.

Nie szłam tylko ścieżką, która według niej jest jedyną skuteczną: nawiązanie więzi z innymi. Pokazanie prawdy o sobie innym, którzy nas pokochają i zaakceptują – z każdym pryszczem i tak dalej.

Z naszą bezbronnością.

Brené napisała: „Jeśli będziemy mogli się podzielić naszą historią z kimś, kto zareaguje z empatią i ze zrozumieniem, wstyd nie przetrwa”.

W osiągnięciu tego celu Brené nie zaleca poradnikowej samopomocy.

– Nie rozumiem tego – przyznała podczas wywiadu. – Nie sądzę, abyśmy byli stworzeni, aby przejść przez to w pojedynkę. Uzdrowienie przychodzi z dzielenia się historią życia z osobą godną, aby jej wysłuchać.

Miała rację. Uzmysłowiłam sobie, że opatrznie podeszłam do samopomocy. Nie mogłam zrobić tego sama. Po wmawianiu sobie przez całe życie, że jestem silna i nie potrzebuję innych – zrozumiałam, że jest wręcz przeciwnie.

Obnażenie się przed innymi w Procesie Hoffmana było przerażające – ale tego właśnie potrzebowałam. Zasmarkana i zapłakana poczułam się zaakceptowana i kochana, patrzono na mnie w sposób, jakiego nigdy wcześniej nie doświadczyłam. Nie wiedziałam, że właśnie tego pragnie każda istota ludzka. Nie potrzebujemy nowych dżinsów, pracy, domu, chłopaka ani samochodu, ale miłości i poczucia przynależności.

W swojej wcześniejszej książce Dary niedoskonałości Brown napisała: „Głębokie poczucie miłości i przynależności stanowią nieusuwalną potrzebę wszystkich ludzi w każdym wieku. Zarówno na poziomie biologicznym, kognitywnym, fizycznym, jak i duchowym jesteśmy zaprogramowani na to, by kochać, być kochanym i przynależeć. Kiedy nie udaje nam się zaspokoić tych potrzeb, nie funkcjonujemy, tak jak powinniśmy. Załamujemy się. Rozpada nam się osobowość. Pogrążamy się w odrętwieniu. Cierpimy. Krzywdzimy innych. Chorujemy”.

Przez całe życie załamywałam się, pogrążałam, krzywdziłam innych i chorowałam. Historia życia w pojedynkę. Najwyższy czas położyć temu kres przy pomocy Brené Brown i moich przyjaciół.

• • •

Brené bardzo dużo pisze o przyjaźni. „Noszę w portfelu niewielką karteczkę, na której zapisuję imiona osób, których opinia na mój temat ma dla mnie znaczenie. Aby znaleźć się na tej liście, musisz kochać mnie zarówno za moje mocne strony, jak i słabości […]. Musisz wiedzieć i uszanować to, że wcale nie jestem wyluzowana”.

Nazywa ich przyjaciółmi „na rozstępy i życie” i są nimi ludzie, do których mogłaby zadzwonić w środku nocy, a przyjechaliby i pomogli w czymkolwiek bez zadawania zbędnych pytań.

Brakowało mi Sarah. Bardziej niż czegokolwiek pragnęłam wrócić na lepką podłogę pubu, aby przesadzać z alkoholem i chichotać z nią do wtóru. Kochała mnie taką, jaka jestem. Pomagała mi śmiać się z własnych wad. Sprawiała, że czułam się jak księżniczka mimo pryszczy i kaca.

Znała mnie. Naprawdę mnie znała. A ja znałam ją. Wiedziałam, że była o wiele wrażliwsza, niż pokazywała. Wierzyła w Boga i dla każdego była dobra. Według niej najgorszą rzeczą, jaką można zrobić, to zostawić innych na lodzie. Zawsze pierwsza zaprzyjaźniała się z dziewczynkami w szatni lub zagubionymi uczennicami stojącymi w kącie na szkolnych imprezach. Jej miłość i humor sprawiały, że uspokajały się i szybko ruszały w tany, dzięki niej czuły się najzabawniejszymi i najbardziej fascynującymi z obecnych.

Uderzyło mnie, że zrobiłam Sarah najgorszą rzecz na świecie. Porzuciłam ją. Wyrzuciłam z mojego nowego życia. Uważałam, że muszę sama się zmienić na lepsze, ale tak nie było. Rozwijać się można tylko z innymi ludźmi.

Musiałam do niej zadzwonić, ale byłam sparaliżowana strachem. Dużo czasu minęło. Co powinnam powiedzieć? „Cześć, przepraszam”? A potem? Co, jeśli rzuci słuchawką? Albo nic nie powie? Albo zwyzywa mnie od krów?

Przez dwa dni podnosiłam telefon, a potem wynajdywałam powody, dla których nie mogę do niej zadzwonić. Artykuł do napisania. Wyprawa na pocztę. Pilny telefon do mamy. Wreszcie w sobotnie popołudnie, gdy siedziałam sama na łóżku, wzięłam telefon i wybrałam jej numer. Numer, który wybierałam miliony razy wcześniej. Ręce mi drżały. Nie miałam pojęcia, co jej powiedzieć.

Dzwonił. I dzwonił. Przełączyło mnie na pocztę głosową. Usłyszałam jej głos. Pogodny. Radosny. Spanikowałam i rozłączyłam się, nie zostawiając żadnej wiadomości.

Wyobraziłam sobie, że patrzy na moje imię wyświetlone na ekranie telefonu i odrzuca połączenie. Wyobraziłam sobie, że siedzi w domu na kanapie ze Steve’em. Pragnęłam bardziej niż czegokolwiek być z nią teraz, zamówić indyjskie jedzenie, obejrzeć film, zasnąć na kanapie po wypiciu morza wina i zjedzeniu góry mlecznej czekolady. Nagle z tęsknoty za nią aż mnie zabolało. Jak mogłam okazać się tak głupia? Tak zimna i wyrachowana?

Napisałam do niej: „Byłam samolubną idiotką. Bardzo mi przykro. Brakuje mi ciebie. MX”.

Przez resztę wieczoru nie potrafiłam usiedzieć w spokoju. Byłam tak bardzo przerażona tym, co może mi odpowiedzieć, że wyłączyłam telefon. Potem znów go włączyłam. I wyłączyłam. I włączyłam. Zero odpowiedzi. Następnego dnia rano obudziłam się o siódmej i sprawdziłam telefon. Wciąż nic.

– Daj jej czas – poradziła Rachel przy śniadaniu. – Uspokój się, chodźmy na spacer.

Włóczyłyśmy się po Heath, aż doszłyśmy do stawu, do którego wskoczyłam piętnaście miesięcy wcześniej. Kilka matron w średnim wieku pływało kraulem. Energia i optymizm, które poczułam po zanurzeniu się w lodowatej wodzie pierwszego dnia samopomocowej misji, były w tej chwili oddalone ode mnie o miliony lat świetlnych.

– Popływamy? – zaproponowała Rachel.

– Nie mamy kostiumów.

– Zawsze się znajdzie kilka wolnych w przebieralniach.

Czułam, że pewnie powinnam się zgodzić, aby cały czas naciskać na siebie, wychodzić ze strefy komfortu. Bez wytchnienia. Ale nie miałam ochoty.

– Nie, nie chcę się przeziębić. Chodźmy coś zjeść.

Zjadłyśmy niedzielny lunch w St. John. Patrzenie na grupy normalnych przyjaciół i rodziny pochłonięte najnormalniejszymi sprawami: jedzeniem, piciem wina, czytaniem gazet było błogosławieństwem. Kilka miesięcy temu, kiedy byłam zajęta planowaniem własnego pogrzebu, patrzyłam na ludzi i uważałam, że uciekają i chowają się, ale teraz widziałam, iż to właśnie jest szczęście. O to chodziło w życiu. Przyjaciele, wspólne biesiadowanie i rozmowy.

Gdy byłam w połowie jagnięciny, zabrzęczał mój telefon. Sięgnęłam do torebki.

Wiadomość od Sarah. Spanikowana zamarłam.

– Co napisała? – zapytała Rachel.

– Nie wiem.

– Otwórz.

– Boję się.

– Daj spokój.

Kliknęłam w wiadomość. Ujrzałam zdjęcie kobiety w ogromnym dzierganym wełnianym kombinezonie z kapturem.

Poniżej napisała: „Zobaczyłam to kilka tygodni temu i miałam ci wysłać, ale przypomniało mi się, że jesteśmy zażartymi wrogami… Skończmy z tym. Wolę, gdy się przyjaźnimy”.

Pisnęłam i podskoczyłam na krześle.

Podałam telefon Rachel.

Była zdezorientowana.

– Byłyśmy kiedyś razem w Irlandii w zimie i tak marzłam, że kładłam się spać w trzech swetrach i kurtce puchowej. Od tamtej pory wysyła mi zdjęcia ciepłych podkoszulków i długich kalesonów.

Sarah mnie znała.

Wiedziała, że zawsze marznę. Wiedziała, że uwielbiam grube swetry. Wiedziała, że jestem bałaganiarą i że potrafiłabym spać dwadzieścia godzin na dobę, jeśli byłoby to możliwe. Wiedziała, że równie mocno i namiętnie kocham Boże Narodzenie, jak nie trawię kolorowych lampek choinkowych.

– Och, Boże, znowu płaczesz…? – uśmiechnęła się Rachel.

Tak było.

Ze szczęścia.

Odpowiedziałam: „Chcę taki kombinezon!”.

Sarah: „Wydziergam ci taki”.

Ja: „Robisz teraz na drutach?”.

Sarah: „Tak, dużo się ostatnio u mnie zmieniło”.

Ja: „Co słychać? Właśnie jemy lunch z Rachel, może do nas dołączysz”.

Sarah: „Jesteśmy u mamy Steve’a, w Westfield. Nienawidzę Westfield. Innym razem”.

Ja: „Jutro wieczorem?”.

• • •

Spotkałyśmy się następnego dnia w Pizza Express o szóstej wieczorem.

Przyjechałam pierwsza i czekałam bardziej zdenerwowana niż przed jakąkolwiek randką. Lokal praktycznie świecił pustkami, z wyjątkiem kilku matek krojących pizze dzieciom po szkole. Kiedy weszła, wstrzymałam oddech. Ślicznie wyglądała. Strasznie mi jej brakowało.

– Wyglądasz cudownie – przywitałam się, kiedy podeszła do stolika. – Nowa bluzka?

– Już nie taka nowa… – uśmiechnęła się.

Wstałam, bo nie usiadła. Popatrzyłyśmy na siebie. Nie wiedziałam, czy pocałować ją i uściskać. Nie ruszałam się. Po prostu stałam.

– Naprawdę dobrze wyglądasz – powtórzyłam.

– Nie sądzisz, że przytyłam?

– Nie.

Podniosła bluzkę. Okrągły, napięty brzuszek.

– Och, mój Boże!

– Piąty miesiąc.

– Och, mój Boże, jesteś w ciąży.

– Tak!

– Och, mój Boże!

– Wiem.

– Przegapiłam to… – posmutniałam.

Spojrzałam na Sarah, a potem spuściłam wzrok na podłogę.

– Jak się czujesz? – zapytałam, nie wiedząc, czy w ogóle mam jeszcze prawo wiedzieć.

– Dobrze, w porządku… Jestem zmęczona, w nocy budzę się ze dwadzieścia razy, bo muszę iść siku, ale nie chcę narzekać, żebyś nie pomyślała, że się negatywnie nastawiam.

Uniosła brwi.

– Tak mi przykro. Byłam totalną kretynką. Wredną małpą. Przepraszam cię, bardzo cię przepraszam.

– W porządku.

– Nie, naprawdę, jest mi przykro. Nie wiem, co więcej powiedzieć poza tym, że zeszłam na dno. Nie zachowywałam się normalnie, nie wiem, co sobie ubzdurałam.

Zapadła krępująca cisza. Wciąż stała.

– Może być tutaj? Czy wolisz usiąść gdzie indziej? – zapytałam.

Roześmiała się.

– Tu jest w porządku – i usiadła przy oknie.

– Jesteś pewna?

Znów się zaśmiała.

– Tak, Marianne. Jest dobrze.

Znów męcząca cisza. Nie wywinę się łatwo. Ale sama bym jej szybko nie odpuściła.

– Czy byłam okropna? – zapytałam.

– Tak – odpowiedziała, ale szybko pożałowała. – Nie patrz tak na mnie.

– Wcale tak nie patrzę, zwyczajnie jest mi przykro.

Ale do oczu napłynęły mi łzy.

Zamilkła. Widziałam, że stara się dyplomatycznie ująć to, co miała mi do powiedzenia.

– Nasze życiowe ścieżki się zwyczajnie rozjechały. Rozumiem, tak się zdarza. Podjęłaś ogromne wyzwanie, ale nie podobało mi się, że cię tracę. Nie wiedziałam, co robić. Miałam wrażenie, że wcale mnie nie lubisz.

– Przepraszam.

– Byłaś chłodna i zdystansowana. Patrzyłaś na mnie z góry.

Wzdrygnęłam się. Miała rację – traktowałam ludzi z góry. Po F**k it uznałam, że rozgryzłam, o co biega w życiowym interesie. Byłam zadufana. Arogancka. Drwiłam sobie ze wszystkich, bo doznałam oświecenia. Uważałam, że należę do garstki wybrańców, którzy wszystko rozpracowali, a cała reszta żyje w tępym zaślepieniu i niewiedzy.

Uszczypnęłam się w nogę, żeby powstrzymać łzy. Nie chodziło teraz o mnie. Nie miałam prawa do przygnębienia.

– Jeśli znajdziesz w tym pocieszenie, po naszym rozstaniu totalnie się załamałam i większość czasu spędziłam, łkając w łóżku.

– Tak, teraz czuję się zdecydowanie lepiej. – Roześmiała się. – Kłamię. Co się stało?

– Pławiłam się w pysze, stałam się zapatrzonym w siebie koszmarem i zwyczajnie eksplodowałam na skutek obsesyjnego myślenia o sobie.

– Brzmi jak dobra zabawa.

– Myślę, że wyruszyłam na misję, aby stać się ideałem, ale kiedy się nie powiodła, totalnie się zestresowałam.

– Nikt nie jest ideałem.

– Wiem.

– Poza tym, nawet gdyby to było możliwe, czy ktokolwiek chciałby być ideałem? Pamiętasz Jane z pracy? Idealna fryzura, idealne stroje i idealne sałatki…

Obie się skrzywiłyśmy.

– Kto chce być żoną ze Stepford? To dopiero nuda. Naprawdę nie rozumiem, dlaczego tak bardzo chcesz się zmienić. To znaczy, czytaj sobie poradniki i medytuj, jeśli cię to cieszy, ale nie stawaj się kimś zupełnie innym. Mnóstwo ludzi lubi cię taką, jaka jesteś.

– Nawet gdy zachowuję się jak samolubna krowa?

– Wcale taka nie jesteś. Zazwyczaj jesteś pogodna, dobra i zabawna. Chciałabym, żebyś znów taka była, proszę.

Zapadła krótka cisza.

– Brakowało mi naszych rozmów – przyznała. – Po prostu mnie odcięłaś.

– Wiem, to prawda.

– Wydawało mi się, że jesteśmy lepszymi przyjaciółkami.

Kolejna mordercza cisza. Cisza, w której można się zatracić i nigdy się z niej nie wydostać. To właśnie jest bezbronność. I to jest okropnie. Ale konieczne.

– Nawet nie możemy się teraz upić, żeby znów było dobrze – zażartowała Sarah.

Uśmiechnęłam się. Kolejne milczenie.

– Jasna cholera… Dziecko. Nie mogę uwierzyć. Jak się z tym czujesz? A Steve?

– Jest poddenerwowany. Ciągle mu się śni, że gubi dziecko w autobusie.

– Będzie wspaniałym ojcem.

– No.

– Bardzo mi przykro, że to przegapiłam.

– Masz szansę odpokutować, bo potrzebuję pomocy w jednej strasznie ważnej sprawie.

– Pewnie, dla ciebie wszystko.

Wyciągnęła telefon z torebki.

– Co o tym myślisz? Fajne czy bardziej styl nauczycielki szkoły podstawowej z końcówki lat siedemdziesiątych?

Pokazała mi zdjęcie długiej sukienki w kwiaty.

Roześmiałam się.

– Bardziej w stylu pani Hindley od geografii.

– A ta?

Tym razem pokazała mi obcisłą dżersejową sukienkę w paski z dużym dekoltem.

– Tak, kotku! To jest to. Bądź dumna z brzuszka!

Zalała mnie kojąca fala miłości i ulgi – to właśnie jest szczęście i nie ma nic wspólnego z pozytywnymi stwierdzeniami ani zielonymi sokami, ale bierze się z rozmowy z przyjaciółką o kieckach w kwiatki.

– Będzie dziewczynka?

Była zaskoczona.

– Nikomu nie mówiliśmy, ale tak. Jak się domyśliłaś?

– Miałam wizję ciebie na swoim pogrzebie i byłaś z córką.

– Słucham?

– Przechodziłam wtedy przez załamanie. Zadanie polegało na wyobrażeniu sobie, co ludzie powiedzą na moim pogrzebie i byłaś tam ze Steve’em i waszą córką.

– Słucham? Co to była za książka?

– Siedem nawyków skutecznego działania. Miała mi pomóc skoncentrować się na tym, czego naprawdę chcę od życia.

– Podziałała?

– Nie. Wyobraziłam sobie, że jestem na swoim pogrzebie i wszyscy mnie nienawidzą.

– Brzmi zabawnie.

– Ludzie byli tak wściekli, że nikt się nie upił i nie opowiadano żadnych fajnych anegdot na mój temat. Zarzuciłaś mi, że miałam wszystko, ale tego nie doceniłam.

– Przepraszam w imieniu wyobrażonej mnie na twoim wyobrażonym pogrzebie.

– Nie. Powiedziałaś prawdę.

– Daj spokój. A inne książki? Przerobiłaś poradnik randkowy?

– Tak! Stanęłam przed biznesmenami na służbowym śniadaniu i zapytałam, czy ktoś się ze mną umówi.

– Nie wierzę.

– Tak było! Jeden koleś zaprosił mnie na kawę i tak jakby oświadczył się, gdy byliśmy w połowie naszych latte. Stwierdził, że dojrzał już do założenia rodziny i zaoferował mi tę fuchę.

– Co mu odpowiedziałaś?

– Zgodziłam się, rzecz jasna. Polecieliśmy do Vegas.

– Przegapiłam ślub w Vegas!

– No tak…

– Czyli nie było nikogo, kto by ci się naprawdę podobał?

– Niezupełnie. Był jeden facet, ale dałam plamę. Uciekłam, kiedy chciał mnie pocałować, a potem nie chciał się już ze mną spotkać.

– Skoro tak łatwo się zniechęcił, nie był ci pisany.

Sarah zawsze wiedziała, co powiedzieć.

– Ktoś jeszcze?

Opowiedziałam o Greku.

– Wydaje się miły.

– Bo taki jest, ale mieszkamy teraz w dwóch różnych krajach. Nie wiem… Nie jestem pewna, czy coś do niego czuję.

– Coś musisz, skoro go zagadałaś.

– Tak, pewnie masz rację, ale nie poczułam żadnej iskry między nami.

Zmarszczyła czoło.

– Czy w ogóle miałaś czas, aby to sprawdzić? Między mną a Steve’em zaskoczyło dopiero na trzeciej czy czwartej randce.

– Po prostu myślę, że nic nie było.

Potrząsnęła głową.

– Czy jesteś pewna, że zwyczajnie nie uciekasz? Kiedy poznałam Steve’a, byłam śmiertelnie przerażona. Kiedy się w nim zakochałam, czułam, jakbym skoczyła w przepaść. Wymyślałam najrozmaitsze powody, dla których nie był dla mnie odpowiedni… za niski, za szczupły, miał zbyt piskliwy głos…

– Wcale nie jest taki piskliwy.

– Dobrze wiesz, o co mi chodzi. Zwyczajnie się bałam. Był przy mnie naprawdę i lubił mnie, ale próbowałam mu uciec. Nie poddał się jednak i ciągle dzwonił. Nie pozwolił mi się wymknąć.

– Grek ciągle do mnie dzwoni.

– Serio?

– Tak, przez jakiś czas nie odbierałam, bo nie chciałam, żeby sobie robił nadzieje, ale to było niegrzeczne, i teraz sobie po prostu rozmawiamy.

– O czym?

– Nie wiem… O wszystkim. O jego ojcu, moim projekcie. Studiował psychologię i chyba dlatego rozumie, co robię, tak to przynajmniej wygląda, no i fajnie się z nim gada.

– Fajnie się gada. Jak często rozmawiacie?

– Raz w tygodniu.

– Czy łapiesz się na tym, że o nim myślisz?

– Chyba tak.

– A co on do ciebie czuje?

– Nie wiem.

– Nie zapytałaś go?

– Nie. Wcale zresztą nie uważam, żeby był miłością mojego życia. Pocałowaliśmy się i nie było żadnych fajerwerków.

– Byłaś na nie gotowa? – zapytała.

– Nie wiem… Chyba nie…

– Byłaś gotowa na miłość? – ciągnęła stanowczym tonem i z poważną miną.

Byłam zaskoczona. Normalnie tak nie rozmawiamy.

– Nie wiem.

– Czy ty w ogóle wiesz, czym jest miłość? – zapytała i gdy tylko skończyła mówić, łzy popłynęły po moich policzkach, jakby ktoś odkręcił kran.

– Nie wiem.

Uścisnęła moją dłoń.

– Po prostu uważam, że powinnaś dać sobie szansę. Miłość nie musi być na zawsze. Spotykasz kogoś, czujesz z nim więź i uczycie się od siebie nawzajem. To może trwać dzień, tydzień, rok. Nieważne, jak długo. Liczy się, że dajesz temu szansę. Pozwalasz, aby potoczyło się własnym torem. Wystarczy, nic ponad to.

– Od kiedy zrobiłaś się taka mądra?

– To przez hormony, jestem teraz Matką Ziemią. – Uśmiechnęła się. – Albo przez brak alkoholu, mam więcej komórek w mózgu.

Wygrzebałam z torebki chusteczkę i wytarłam nos. Miała rację. Śmiertelnie bałam się miłości, ale jedną rzeczą, która jest wspólna dla wszystkich poradników to stwierdzenie, że miłość to przyczyna, dla której tu jesteśmy. Niekoniecznie chodzi o miłość w pakiecie z małżeństwem i zakupem domu, ale każdą jej formę. Ludzką więź.

Uregulowałyśmy rachunek i poszłyśmy na stację metra.

– Po raz pierwszy wracamy do domu na trzeźwo.

– Wiem.

– Kocham cię i przepraszam, że byłam taką suką.

– Też cię kocham.

Przytuliłyśmy się. Było ciemno, stałyśmy w świetle latarni ulicznej. Było romantycznie jak na randce. Miłość to miłość. Nieważne, czy łączy przyjaciółki, kochanków czy rodzinę. Przez całe życie udawałam, że nie potrzebuję innych ludzi, ale to nie miało sensu. W metrze w drodze powrotnej do domu znów zaczęłam płakać. Tym razem z radości.

• • •

Kiedy wróciłam do siebie, napisałam do Greka. Była dwudziesta trzecia czasu brytyjskiego, a pierwsza w nocy w Atenach.

„Śpisz?”

„Nie :)”

„Czemu nie śpisz”?

„Nie mogę zasnąć. Chcesz pogadać?”

Przenieśliśmy rozmowę na Skype’a. Zazwyczaj wyłączałam kamerę, kiedy z nim rozmawiałam, bo martwiłam się, że na ekranie przypominam drożdżowego ludzika z reklamy słodyczy Pillsbury, tym razem jednak się pokazałam.

– Och, widzę cię! Poczekaj, też włączę kamerkę.

Po chwili zobaczyłam jego twarz. Był blady, uśmiechnięty, mrużył oczy.

– Jak dobrze cię widzieć – ucieszył się. – Świetnie wyglądasz.

– Nieprawda, jestem wyczerpana… ale ty wyglądasz dobrze.

Tak było, aż serce mi podskoczyło, gdy go zobaczyłam, trudno było mi patrzeć mu prosto w oczy.

– Dzięki.

– Co słychać?

– Pogodziłam się z przyjaciółką.

– Wspaniale.

– Tak, to prawda. Jak się czuje twój tata?

– Och, bez zmian… Nie za dobrze… Ale zmieńmy temat. Co słychać w Londynie? Jaką książkę teraz przerabiasz?

Wysłałam mu link do konferencji TED Brené Brown. Obejrzeliśmy filmik razem. On w Atenach z chorym ojcem śpiącym w pokoju obok, a ja w pogrążonej w mroku sypialni w Londynie. Mężczyzna, którego zaczepiłam w kawiarni prawie rok temu.

– Podoba mi się – stwierdził.

– Mnie też.

– Zresztą, tak właśnie staram się żyć – dodał.

Tak było. Od kiedy się spotkaliśmy, zawsze był otwarty i uczciwy. Podtrzymywał kontakt, nawet gdy próbowałam go zniechęcić. Nie ukrywał, że się mu podobam, ani nie udawał, że wiedzie idealne życie. Pokazał mi się takim, jakim był naprawdę. To ja ciągle prowadziłam gierki.

Moje serce mocno biło, siedziałam na wykładzinie przy drzwiach, bo tam miałam najlepszy zasięg wi-fi.

– Zabawne, że ciągle jesteśmy w kontakcie – zauważyłam.

– Zgadzam się.

– Tak się zastanawiałam… hm… Co o mnie myślisz?

Milczał. Poczułam dzielące nas czarne nocne niebo. Oceany. Patrzył na mnie. Uśmiechnął się.

– Kiedy się poznaliśmy, nie mogłem uwierzyć… Dzień wcześniej opowiadałem przyjaciółce, jak sobie wyobrażam ideał kobiety, i podeszła do mnie piękna kobieta, wypisz wymaluj z listy marzeń. Okazało się, że nie tylko z wyglądu. Bo kiedy zaczęliśmy rozmawiać, było jeszcze lepiej. Nie wierzyłem we własne szczęście – przyznał.

Z trudem zdusiłam w sobie uwagę: „Twoja lista musiała być krótka”, ale i tak popsułam magię chwili, bo zapytałam, ile razy podrywał na tę śpiewkę.

– Nigdy. Kiedy poznasz moją przyjaciółkę, możesz ją zapytać – powiedział.

– Naprawdę tak myślałeś?

– Tak.

Chwila ciszy.

– A ty, co o mnie myślisz? – zapytał, patrząc mi prosto w oczy.

– Hm… – spuściłam wzrok na podłogę i zaczęłam bawić się kłębkiem kurzu.

Kolejna chwila ciszy.

– Że jesteś miły, mądry i fajnie się z tobą rozmawia – przyznałam ze wzrokiem wbitym w regał z książkami.

Spojrzałam na niego, gdy skończyłam mówić. Uśmiechał się.

– A co teraz o mnie myślisz?

Odwrócił wzrok.

– Hm… że jesteś miła, mądra i fajnie się z tobą rozmawia.

Uśmiechnął się.

– Przestań – obruszyłam się.

– Ale co? – zdziwił się.

– Nie wiem. Nie jestem w tym najlepsza.

– Nie szkodzi.

– Nie wiem. Przyjaźnimy się… chyba – stwierdziłam, patrząc na niego.

– Okej.

Sposób, w jaki mówił okej, był cudowny, jakby wszystko w jego życiu było okej.

– To znaczy, nie wiem. Lubię cię i myślę o tobie.

Cisza. Znów to samo. Poczucie bezbronności. Totalnie przerażenie i otwarcie się, jakbym miała zwymiotować prosto z głowy.

– Jest mi niezręcznie – stwierdziłam.

– A nie powinno. – Roześmiał się. – Też o tobie myślę. Jak poszło randkowanie? Poznałaś kogoś?

– Niezupełnie. A ty? Spotykasz się z kimś? Co z dziewczyną z baru?

– Nic. Była miła, ale to był tylko flirt.

– Och, dobrze.

Byłam zaskoczona, bo bardzo się ucieszyłam, że mężczyzna, z którym tylko raz umówiłam się na randkę dziesięć miesięcy wcześniej, nie spotka się z dziewczyną z baru, którą wyobrażałam sobie jako młodą, szczupłą i wytatuowaną.

Kolejna cisza, tym razem jednak cisza między dwojgiem ludzi – bardziej intymna i uczciwa niż jakiekolwiek słowa. Zakuło mnie w sercu. Poczułam, że się duszę. Chciałam ją przerwać. To było zbyt wiele.

Więc wróciłam do słów.

– Jakie stanowisko zajmujesz w odwiecznej debacie: kawa z mlekiem czy cappuccino?

– Kawa z mlekiem – odpowiedział.

Jakby to było najnormalniejsze pytanie pod słońcem.

– Ja też.

• • •

Daisy wróciła po trzymiesięcznym pobycie w Indiach. Stanęła na moim progu ubrana w długą białą koszulę, z koralikami na szyi, co mnie zirytowało, ale gdy się pochyliła i mnie pocałowała, wydawała się spokojna. Żadnych podskoków, żadnego namaste.

– Przywiozłam ci coś – powiedziała, wręczając mi torbę ze sklepu wolnocłowego.

Zajrzałam do środka. Butelka whiskey.

– Przecież nie pijesz – zauważyłam.

– No, ja nie, ale ty tak.

– Dzięki! Choć ostatnio staram się ograniczyć. Zachowam jednak upominek w celach leczniczych.

– Dobrze się bawiłaś? – zapytałam, gdy już podałam jej napar z rumianku, a sobie słodzoną herbatę z mlekiem.

– To było prawdziwe wyzwanie, ale tego właśnie potrzebowałam.

– Naprawdę uprawiałaś jogę przez dwadzieścia godzin na dobę?

– Nie, choć chciałam, ale doktor Ali mi zakazał i to całkowicie. Zalecił nicnierobienie.

– Kim jest doktor Ali?

– Lekarz medycyny ajurwedyjskiej, do którego chodziłam.

– Och!

Nie potrafiłam sobie wyobrazić Daisy, która nic nie robi, miała w sobie więcej energii niż króliczek z reklamy baterii Duracell.

– W drugim tygodniu pobytu podczas masażu poczułam, że coś mi puszcza w biodrach i kilka dni spędziłam w łóżku, płacząc.

– Z jego winy?

– Nie. Wyjaśnił mi, że wstrzymywałam w ciele żałobę i wreszcie ją z siebie wyrzuciłam.

– Och!

– Stwierdził, że nigdy tak naprawdę nie przeżyłam żałoby po matce i wreszcie nadszedł czas, aby przestać uciekać i przez nią przejść.

– Jasne. Przykro mi, wiedziałam, że twoja mama nie żyje, ale nigdy o tym nie rozmawiałyśmy…

– W porządku, zmarła kilka lat temu. Na raka. Rzuciłam pracę, żeby się nią zajmować.

– Bardzo mi przykro. Musi ci jej brakować.

– To prawda, tęsknię za nią.

– Czy to pomogło? Gdy się zatrzymałaś?

– Tak.

Czekałam w milczeniu, gotowa wysłuchać terapeutycznej gadki lub wykładu o energii i „oczyszczeniu”. Ale milczała.

W ciszy piłyśmy herbatę. Daisy bawiła się stojącym na stole wazonem z kwiatami. Kręciła nim, dotykała płatków róż.

– Czy masz w planach kolejne podróże? – zapytałam.

– Sądzę, że czas wrócić do pracy. Odziedziczyłam trochę pieniędzy po śmierci mamy, ale większość już wydałam, dlatego myślę, że to odpowiedni moment. Uważam, że mi dobrze zrobi.

Nagle wszystko nabrało sensu. Obsesyjne wydawanie pieniędzy i równie obsesyjne poszukiwania Daisy, przeskakiwanie z jednych warsztatów na kolejne, z jednego kursu jogi na kolejny. Pogrążona w żałobie i samotności szukała odpowiedzi. Zaparzyłam kolejny rumianek i herbatę.

• • •

Pod koniec marca moja siostra obchodzi urodziny. Mama upiekła tort. Pojechałam do niej do Ascot, aby go odebrać i zawieźć pociągiem do Helen, która mieszkała we wschodnim Londynie; po drodze miałam trzy przesiadki, w tym jedną na autobus. Mama nie miała odpowiednio dużego plastikowego pojemnika na żywność z pokrywką, dlatego trzymałam tort na paterze, był jednak przykryty rodzajem siatki, którą osłania się jedzenie w ciepłe dni. Aby muchy nie siadały.

Dlatego właśnie moja podróż była prawdziwym wyzwaniem – martwiłam się, że ktoś na mnie wpadnie i upuszczę tort, ale na szczęście tak się nie stało. Tamtego wieczoru godziny szczytu wyglądały zupełnie inaczej niż zwykle. Ludzie schodzili mi z drogi, uśmiechali się, a wręcz zagadywali:

– Wygląda pysznie – mówili, patrząc na tort.

Rozpogadzali się. Znikał surowy, zmęczony i kategoryczny wyraz twarzy: „Nienawidzę życia”, który większość z nas przybiera w metrze.

Jakby każdy na nowo stawał się człowiekiem.

Na ostatnim odcinku podróży czekałam na przystanku przy Highbury, obok dwóch kolesiów piło piwo. Wyglądali na bezdomnych i kiedy koło nich usiadłam, zalało mnie znajome poczucie winy, że mam tyle szczęścia, podczas gdy inni żyją w nędzy. Potem skarciłam się za protekcjonalizm; może byli szczęśliwi.

– Czy to dla nas? – zapytał jeden z nich.

– Obawiam się, że nie. Dla mojej siostry, ma dziś urodziny – odpowiedziałam.

– Sama go upiekłaś? – zapytał drugi.

– Nie, bo przypalam nawet grzanki, zrobiła go moja mama. Robię tylko za kuriera – wyjaśniłam.

– Gdzie w takim razie jest mama? – dociekał pierwszy.

– Och, nie zapraszamy jej na przyjęcia, tylko piecze nam torty – zażartowałam.

– Jak uroczo, nieprawdaż? – stwierdził pierwszy.

– Wiem, cwane z nas dzieciaki – przyznałam.

– Czy zawsze wam piecze tort na urodziny?

– Tak, mam trzydzieści siedem lat, a mama wciąż mi piecze torty urodzinowe.

– To miłe.

Obaj cieszyli oko tortem.

Na sekundę czy dwie zapadła cisza, gdy całą trójką patrzyliśmy na ciasto w śmiesznej, siatkowej klatce. Patrzyłam na cukrowe różyczki, którymi mama udekorowała wierzch. Początkowo uznałam je za zbyt cukierkowe, ale teraz dostrzegłam w nich wyraz czystej miłości.

Spojrzałam na moich nowych kumpli. Obaj nie spuszczali wzroku z tortu. Mieli nieobecne spojrzenia.

Odpłynęli w myślach do urodzin, ale nie wiem: do tych, które mieli, czy tych, których nie mieli. Tortów upieczonych specjalnie dla nich – udekorowanych cukierkami Smarties i świeczkami – czy może tylko tych z nigdy nieziszczonych marzeń.

Mogłam się założyć, że tych ostatnich.

W tamtym momencie obaj przypominali dziesięciolatków, gdy tak siedzieli z puszkami piwa w ręku i zmiętoszoną paczką pringlesów o smaku cebulowym.

Poczułam, że tort jest symbolem różnicy dzielącej nasze życia. Posiadanie matki, która piecze torty na urodziny, było najwspanialszą rzeczą, o jakiej można zamarzyć.

Przez pół sekundy miałam ochotę zaprosić ich na przyjęcie, ale tego nie zrobiłam. Porozmawialiśmy jeszcze chwilę o tym, kto został zaproszony i ile mam sióstr, a także, że się przejaśnia. Zapytałam, jakie mają plany na wieczór i odpowiedzieli, że tamto i owamto.

Przyjechał autobus, pożegnałam się, pomachali mi na do widzenia.

Zawstydziłam się. Przez ponad rok obsesyjnie zamartwiałam się niedostatkami mojego życia – a raczej tym, co sobie uroiłam jako niedostatki – prawdą jednak było, że miałam mamę, która piecze torty, siostry, które kocham, przyjaciół, którzy mnie rozśmieszają, ciało, które dobrze funkcjonuje, mózg, który mniej więcej dobrze działa, i dach nad głową. Miałam wszystko.

Brené Brown napisała: „Radość przychodzi do nas w postaci chwil – codziennych chwil. Ryzykujemy utratę radości, gdy jesteśmy zbyt zajęci pogonią za czymś nadzwyczajnym”.

Goniłam za czymś nadzwyczajnym, podczas gdy miałam wszystko, czego mi trzeba.

18.

Możesz uzdrowić
swoje życie
Louise Hay

•

Pamiętajcie, że proces krytykowania siebie
trwał latami i nie dawał żadnych rezultatów. Spróbujcie zaakceptować siebie, a zobaczycie,
co będzie się działo.

Nieumyte włosy mam upięte jak zazwyczaj w niechlujny kok na czubku głowy. Moja twarz jest zaróżowiona, a tusz do rzęs cieszy się tymczasową wolnością, podróżując po policzkach. Na brodzie – pryszcz. Uśmiecham się do lustra i głośno powtarzam:

Kocham i akceptuję siebie. Kocham i akceptuję siebie. Kocham i akceptuję siebie.

Zdejmuję legginsy, podkoszulek i sportowy biustonosz. Spocone piersi zwisają. Kładę dłonie na brzuchu i go tarmoszę. Oto talia osoby, która od dawna cieszy się dobrą relacją z grzankami z serem i winem. No trudno, do diabła z tym. Podnoszę wzrok i się uśmiecham.

Kocham i akceptuję siebie. Kocham i akceptuję siebie. Kocham i akceptuję siebie.

Długie, jasne włoski stoją na baczność na moich udach. O mały włos, a ruszyłaby myślowa kawalkada, że jestem strasznie nieodpowiedzialna w kwestii depilacji, ale naprawdę nie zamierzam się z tego powodu biczować. Znów się uśmiecham.

Kocham i akceptuję siebie. Kocham i akceptuję siebie. Kocham i akceptuję siebie.

Odwracam się, aby sprawdzić cellulitis na pupie, a potem rozstępy na biodrach. Masuję je i czuję, jak marszczy się skóra. Znów się uśmiecham. Do siebie. Do życia. Do nieustannego wystawiania sobie ocen, które zawsze okazują się niedostateczne. Co za strata czasu!

Kocham i akceptuję siebie.

• • •

Ostatni miesiąc. Dwunasta książka. Prawie meta.

Postanowiłam na zakończenie poradnikowej przygody przerobić Możesz uzdrowić swoje życie autorstwa Louise Hay. Ten wydany w 1985 roku poradnikowy klasyk sprzedał się w trzydziestu pięciu milionach egzemplarzy. Hay radzi, abyśmy zamiast karcenia się, spojrzeli codziennie w lustro i powiedzieli: „Kocham i akceptuję siebie”.

Wierzy, że wszystkie nasze problemy – od finansów do kiepskich relacji z innymi – mają dwie przyczyny: nie kochamy siebie i dusimy w sobie przeszłe urazy. Hay stawia także kontrowersyjną tezę, że fizyczne choroby mają emocjonalne korzenie, sama miała raka jajników, którego przyczyną, według niej, był wstyd zrodzony na skutek seksualnego wykorzystania w dzieciństwie.

Jeśli chcemy „uzdrowić swoje życie”, Hay radzi, aby wybaczyć wszystkim, którzy nas skrzywdzili, a szczególnie własnym rodzicom.

Kilka lat temu bagatelizowałam wpływ dzieciństwa na dorosłe życie. Uważałam, że większość, z wyjątkiem przypadków traumatycznych przeżyć czy utraty rodzica we wczesnym dzieciństwie, nie ma powodów do narzekań, ale teraz rozumiem, że dzieciństwo w rzeczywistości jest fundamentem wszystkiego. Dobrego i złego.

Taksówkarz miał rację. Terapeutka wszystko sprowadziła do relacji rodzinnych. Choć wcale nie miałam potwornego dzieciństwa – wręcz przeciwnie – ale mimo najlepszych chęci wszystkich zainteresowanych drobne wydarzenia, ulotne chwile mają ogromny wpływ na nasze życie, a ich rozpoznanie jest nieocenione, bo w niewidoczny sposób kierują naszym życiem.

Prace nad przebaczeniem są w toku, teraz zaś nadszedł czas na pokochanie siebie.

Dorastałam w domu, gdzie nakaz „autentycznego pokochania siebie” był traktowany jako zniewaga, bo praktycznie był równoznaczny z byciem snobistyczną krową. Posiadaniem zbyt wysokiego mniemania o sobie. Jednak Hay uważa, że pokochanie siebie nie ma nic wspólnego z arogancją czy zadufaniem. Pokochanie siebie oznacza troskę, wyrozumiałość i zaakceptowanie wszystkich swoich drobnych dziwactw.

Napisała: „Sądzę, że kiedy rzeczywiście kochamy i AKCEPTUJEMY SIEBIE TAKIMI, JAKIMI JESTEŚMY, wszystko w życiu się udaje. To tak, jakby dookoła wydarzały się małe cuda. Zdrowie jest lepsze, otrzymujemy więcej pieniędzy, związki emocjonalne są bardziej wartościowe, zaczynamy działać twórczo”.

Jednak pokochanie siebie wcale nie jest proste.

Hay napisała, że wielu jej pacjentów nie chce przed lustrem powtarzać: „Kocham i akceptuję siebie”. Niektórzy wręcz nie potrafią na siebie spojrzeć bez płaczu. Twierdzą, że nie kochają się, bo są zbyt brzydcy, grubi, nieudani, wybrakowani. Twierdzą, że pokochają się, gdy schudną, znajdą pracę lub męża.

Zaliczałam się do nich. Kiedyś napisałam artykuł o tym, co widzę w lustrze i nie dostrzegłam nic ładnego: krzywe zęby, szerokie biodra, oponki na brzuchu, pyzata i pryszczata twarz, zmarszczki… Co rano przed lustrem wyszczególniałam własne wady jako powody tego, że nikt nigdy mnie nie pokocha i nigdy nie będę dostatecznie dobra.

To się zmieniło w połowie kwietnia pod koniec mojej poradnikowej misji.

• • •

– Daisy właśnie powiedziała mi, że mam jasną aurę! – ucieszyła się Sarah, podskakując w górę i w dół w sukience idealnie podkreślającej jej idealny brzuszek.

– Od zawsze ci to powtarzam – przypomniałam, również podskakując.

– Jest lekko stuknięta. – Sarah uśmiechnęła się. We włosach miała wpięte jasnoczerwone plastikowe róże. – Ale ją lubię!

– Dobrze, bo ja też! – próbowałam przekrzyczeć dudniące basy.

Dalej podskakiwałyśmy, szeroko się uśmiechając. Podłoga drżała, gdy setki imprezowiczów uniosło dłonie w górę. Tańczyli, jakby zaraz miał nastąpić koniec świata.

Pojawiła się Rachel z hula-hoop.

– Skąd to wytrzasnęłaś? – zapytałam.

– Jakiś koleś mi dał.

Założyła plastikowy pierścień wokół bioder i zaczęła nim obracać. Miała na sobie błyszczący turkusowy kombinezon z lycry i wyglądała jak kosmiczna syrena. W jej przypadku sprawdzała się staromodna dieta nie-jedz-przed-imprezą. Jasny gwint!

– Gdzie jest Daisy? – krzyknęła w półobrocie.

Wskazałam na scenę, na której Daisy tańczyła obok faceta przebranego za marchewkę. Zamknęła oczy, a ręce trzymała uniesione wysoko w górę. Na głowie miała róg jednorożca. Była środa, godzina siódma rano.

Poranny rave był, rzecz jasna jak ona pomysłem Daisy. Od miesięcy chodziła na hippisowskie imprezy, szalejąc z ludźmi, którzy podobnie zrywali się o świcie, a zamiast piwa wybierali wodę kokosową.

To był zupełnie nowy świat: maluchy z przeciwhałasowymi nausznikami biegały wokół tańczących mam, dwudziestolatki z przyciętymi koszulkami panoszyły się na scenie, a faceci w strojach zebry lub, co dziwniejsze, w koszulach z kołnierzykiem tańczyli, tańczyli, tańczyli do upadłego. Wtopiłyśmy się w tłum. Od siódmej trzydzieści do dziesiątej rano podrygiwałyśmy, pocąc się niczym triumfujące imprezowe świnki.

– Wyglądasz na szczęśliwą! – krzyknęła Sarah.

Uśmiechnęłam się.

– Ty też!

– Może wcale nie potrzebowałaś poradników, tylko tańca!

– Może – zgodziłam się.

Bycie z innymi ludźmi, ruch i uśmiech podziałały tonizująco; dla mojej duszy okazały się o niebo lepsze niż siedzenie w samotności i rozkładanie wszystkiego na czynniki pierwsze. Przez cały rok jakbym zapomniała o magicznej mocy ćwiczeń fizycznych, choć wielu ludzi uważa, że ich skuteczność w poprawianiu nastroju dorównuje zażywaniu antydepresantów.

Długowłosy mężczyzna z gołym, lśniącym od potu torsem i z rzędami kolorowych koralików uśmiechnął się do mnie. Odpowiedziałam mu tym samym.

– Masz piękny uśmiech! – powiedział.

– Dzięki! – odpowiedziałam i przez kilka minut razem skakaliśmy do rytmu.

– Będzie trzeci – stwierdziła Sarah.

– Co? – krzyknęłam.

– Trzeci facet, który do ciebie podszedł.

– Klimat jest przyjazny, każdy wita się z każdym…

– Nie! Podchodzą do ciebie, bo promieniejesz.

– Chciałaś powiedzieć: pocę się!

– Też, ale nie tylko… Płonie w tobie światło.

Tak było. Tak czułam.

Kiedy razem z Rachel wróciłyśmy do domu, pobiegłam do łazienki, rozebrałam się i stanęłam przed lustrem. Patrzyłam na siebie i zauważyłam, że moje oczy błyszczą, a cera lśni. Uśmiechnęłam się do siebie, akceptując krzywe zęby, pucołowate policzki i galaretowate uda, które sprawiały, że czułam się nieszczęśliwa. Teraz jednak nie widziałam wad, ale coś innego.

Zobaczyłam kobietę, która w ciągu ostatnich szesnastu miesięcy robiła zwariowane i genialne rzeczy. Była dobra, silna, dzielna i odważna. Pełna życia i energii.

Stojąc przed łazienkowym lustrem, zobaczyłam moc natury.

Nie zmieniłam się aż tak, żeby nie czuć zażenowania, gdy głośno rozmawiałam ze swoim odbiciem, ale posłuchałam się wskazówek Louise i uświadomiłam, że wierzę w to, co mówię: kochałam i akceptowałam siebie niezależnie od nieposłusznych włosków, wielkiego pryszcza na brodzie czy braku czasu na depilację woskiem.

O jedenastej rano trzynastego kwietnia poczułam się cholernie cudownie.

Byłam z siebie dumna. Naprawdę, bardzo dumna.

Ale to był już koniec.

Skończyłam z próbami wykorzenienia złych nawyków, z szykowaniem się na wojnę z samą sobą z powodu moich rzekomych porażek. Skończyłam z próbami skutecznego działania i bezustannego trwania w błogości zen. Miałam dość pozytywnych stwierdzeń i udawania szczęśliwej w chwilach, gdy chciałam kląć i marudzić. Skończyłam z piciem zielonych smoothies i krańcowym poczuciem winy za każdym razem, gdy zjadłam grzankę z serem. Bo, prawda jest taka, że naprawdę bardzo, ale to bardzo lubię grzanki z serem. Czasem stanowią najlepszy moment całego dnia.

Kiedy w okolicach Bożego Narodzenia próby osiągnięcia ideału praktycznie mnie pogrążyły, rozpłakałam się podczas tradycyjnego, dorocznego oglądania Bridget Jones; w scenie, w której Darcy mówi, że lubi ją taką, jaka jest.

Przyjaciele Bridget nie mogli uwierzyć, że mówił prawdę.

– Taką, jaka jesteś? Nie chudszą? Nie mądrzejszą? Nie z nieco większym biustem lub nieco mniejszym nosem? – zapytała Bridget jej przyjaciółka Jude.

– Nie – odpowiedziała.

– A niech mnie – zdziwiła się Shazza.

Święty Graal mojego pokolenia: idea, że gdy znajdziemy swojego Darcy’ego, który nas pokocha takimi, jakie jesteśmy, wszystko dobrze się ułoży.

A gdybyśmy nauczyły się kochać takimi, jakie jesteśmy? Czy nie byłoby to lepsze niż czekanie na kogoś, kto powie, że jesteśmy w porządku?

Jeszcze raz spojrzałam w lustro na mój grzankowo-serowy brzuszek, twarz amatorki wina i się uśmiechnęłam. Potem po raz ostatni powtórzyłam:

Kocham i akceptuję siebie. Taką, jaka jestem.

W głowie rozwinęłam myśl: kocham i akceptuję siebie, mimo że moja jedyna aktywność fizyczna ogranicza się do spaceru wokół domu. Kocham i akceptuję siebie, mimo że uwielbiam wino i Netflix. Kocham i akceptuję siebie, mimo że jestem bałaganiarą i pieniądze się mnie nie trzymają. Kocham i akceptuję siebie, mimo że wszystko rozczula mnie do łez… nawet Bridget Jones i reklamy ubezpieczeń.

Jak na zawołanie, rozpłakałam się, bo przeglądając się w lustrze, uświadomiłam sobie, że przez cały czas obsesyjnie starałam się pozbyć wad i z rzadka myślałam o swoich zaletach. A przecież je miałam. Całe mnóstwo zalet.

Teraz wymieniłam każdą na głos.

Jestem dobra, zabawna i radosna. Jestem uprzejma dla innych. Udzielam się dobroczynnie. Potrafię słuchać. Rozśmieszam znajomych. Mam mnóstwo wspaniałych przyjaciół: zabawnych, wyluzowanych i ciekawych ludzi! Ludzi, którzy mnie kochają i akceptują TAKĄ, JAKA JESTEM.

Choć mogliby zmienić zdanie, gdyby zobaczyli, że rozmawiam z własnym nagim odbiciem.

Kiedyś przeczytałam, że sukces osiągamy wtedy, gdy jesteśmy w stanie spojrzeć na siebie z rana w lustrze i na własny widok czujemy zadowolenie. Dotarłam właśnie do tego miejsca.

Po długich i bolesnych szesnastu miesiącach mogłam spojrzeć na siebie w lustrze.

Kiedy jednak wycierałam się ręcznikiem i szczotkowałam zęby, zrozumiałam z niezbitą pewnością, że nadeszła pora, aby wycofać się i zostawić prawdziwe, a także metafizyczne odbicie. Nie zniosłabym dłużej myślenia o sobie, nawet przez minutę.

• • •

W krainie poradnikowej samopomocy wiadomości z kraju i ze świata są na cenzurowanym. Jako źródło negatywnej energii i zmartwień. Bo mogą człowieka zdołować. Lepiej przespacerować się po dzielnicy, powtarzając pozytywne stwierdzenia albo poczytać o sile pozytywnego myślenia, niż angażować się w sprawy brzydkiej i okrutnej rzeczywistości. Przez ponad rok żyłam zgodnie z powyższą zasadą. Od codziennej lektury gazet przeszłam do czytania motywacyjnych postów na Facebooku. To było na swój sposób fajne. Życie wydawało się prostsze i czystsze.

Ale u kresu podróży ignorowanie prawdziwego świata – z całym bałaganem i tragediami – nie wydawało się już oświecające. Było raczej wyparciem i samolubstwem. Po prysznicu poszłam do kiosku po gazety i przeczytałam o katastrofie na morzu, podczas której zginęły setki uciekających od wojny i biedy emigrantów z Afryki i Bangladeszu. Ratownicy mówili o „morskim cmentarzysku”, a jeden z tych, którzy przeżyli, powiedział, że setki osób zatonęły, bo zostały uwięzione na dolnym pokładzie niczym „szczury w klatce”. Piekło na ziemi. Relacje ludzi, którzy walczyli o życie, umierające dzieci nim zdążyły prawdziwie pożyć. Przerażone matki zostawiające niemowlęta na łódkach, bo nie miały innego wyjścia…

Moja misja doskonalenia siebie wydała mi się niemoralna. Na co, u diabła, narzekałam? Co takiego chciałam poprawić? Przecież wiodłam wymarzone życie w porównaniu do dziewięćdziesięciu dziewięciu przecinek dziewięćdziesięciu dziewięciu procent mieszkańców świata.

Byłam bardziej niż błogosławiona. Nadeszła pora, aby docenić to, co mam.

Okazać wdzięczność.

Tony Robbins, Eckhart Tolle i Susan Jeffers zgodnie powtarzali, aby zamienić „oczekiwania na wdzięczność”. Ale nie posłuchałam ich. Byłam zbyt pochłonięta rozdrabianiem problemów, które sama sobie stwarzałam, aby zrozumieć, ile mam szczęścia. Nadszedł czas na zmianę.

– Podjęłam decyzję – oznajmiłam Rachel, która pisała na laptopie, podczas gdy przeglądałam gazety.

– Okej? – mruknęła, nie podnosząc głowy.

– Skończyłam z poradnikami.

Spojrzała na mnie.

– Szczerze?

– Tak.

– Och, Bogu dzięki – powiedziała i uśmiechnęła się.

Po raz pierwszy uświadomiłam sobie, że mieszkanie ze mną musiało być koszmarem – moje wzloty, upadki, bycie pępkiem świata. Przy każdej najprostszej czynności, choćby parzeniu herbaty, analizowałam własne emocje, zmuszając ją do tego samego.

– Zamiast tego mam zamiar zająć się wolontariatem.

Rachel skamieniała.

– Chyba nie zamierzasz zostać matką Teresą, prawda?

– Skąd! Znajoma znajomej wrzuciła post na Facebooka, że organizuje zbiórkę pieniędzy na Calais w ten weekend i potrzebuje pomocy. Tylko jeden dzień.

– Brzmi super. Mogę pójść z tobą?

– Pewnie, byłoby wspaniale.

Kiedy czekałam, aż zagotuje się woda, żeby zaparzyć kolejną kawę, zebrałam się na odwagę, aby zadać Rachel pytanie, z którym zbierałam się od miesięcy.

Ważne pytanie.

Przez cały rok czekałam, aby inni pochwalili mnie, że jestem mądra, spokojna i zorganizowana. Marzyłam, aby myśleli: „Poproszę to samo co ona”, sami rozumiecie, w stylu Meg Ryan. Tak się jednak nie działo.

– Czy uważasz, że to mi pomogło? – zapytałam Rachel ze wzrokiem utkwionym w kawie.

– A ty jak sądzisz? – odpowiedziała pytaniem.

Nie była lepsza od terapeutki.

– Nie wiem. Z jednej strony, tak, ale z drugiej, nie. Przyswojenie wszystkiego zajmie mi chyba chwilę.

– Piękny przykład użycia słowa przyswojenie.

– Dzięki.

– Jaki masz teraz plan?

– Praca, znajomi, normalność… Najpierw jednak posprzątam w pokoju.

Rachel uniosła brwi.

– Może jednak poradniki ci pomogły.

• • •

Usiadłam na łóżku i spojrzałam na stojące na regale książki z kolorowymi okładkami. Z pomarszczonymi grzbietami i pomiętymi stronami. Towarzysze długich tygodni duchowych poszukiwań, cierpienia i najczęściej łez.

Sięgnęłam po zniszczony egzemplarz Nie bój się bać, od której zaczęłam samopomocową misję, gdy miałam dwadzieścia cztery lata i ponownie dwanaście lat później. Czułam, że od obu momentów upłynęły całe wieki. Stand-up, pozowanie nago, karaoke – wciąż nie mogłam uwierzyć, że to wszystko zrobiłam. W ciągu jednego miesiąca. Susan miała rację: życie naprawdę zaczyna się, gdy zaczynasz coś robić, cokolwiek.

Obok zmaltretowanego, czerwonego grzbietu poradnika Susan stała książka, która była wprowadzeniem do mojej tragicznej finansowej historii miłosnej. Co to był za miesiąc! Jak mogłam wcześniej nie wiedzieć, że moje finanse są w fatalnym stanie? Rozpoczęłam rok z nadzieją, że jakoś – za sprawą magii – stanę się obrzydliwie bogata, ale tak się nie stało. Wciąż miałam długi i stresowałam się podczas wypłacania pieniędzy z bankomatu, ale przynajmniej sprawdzam wyciągi z konta.

Spojrzałam na Sekret i aż się we mnie zagotowało. Wciąż mnie irytował. Czy mówił prawdę? A może nie? Wciąż nie wiedziałam.

Uklękłam na podłodze i popatrzyłam na tablicę marzeń, która stała za biurkiem. Zdjęcia zielonych soków i jogi zmarszczyły się i pokryły kurzem. Popatrzyłam na to, czego pragnęłam w marcu. Jeszcze nie odbyłam międzynarodowych podróży, a wokalista zespołu wciąż nie zapukał do moich drzwi. Ale piłam mnóstwo zielonych soków i ćwiczyłam jogę, w ubraniach oraz bez nich… Więc może coś w tym było?

Za tablicą marzeń leżało porzucone pudełko anielskich kart. Wyciągnęłam jedną przez wzgląd na dawne czasy: „Zawierz i zaufaj”. W miesiącu z aniołami ogólnikowość hasła by mnie rozwścieczyła, ale teraz przesłanie zabrzmiało całkiem fajnie. Ot, pozytywny przekaz, który pomoże ci przetrwać dzień. Co w tym złego?

Podniosłam pudełko z podłogi i odłożyłam na półkę obok zniszczonego od wilgoci egzemplarza Filozofii F**k it. Ech, pieprzyć to – samo powiedzenie tych słów wywołało westchnienie ulgi. Książka okazała się zaskakująco głęboka i mądra. Młodszy, przeklinający brat Siły teraźniejszości, która trafiła do grona moich ulubieńców.

Przekartkowałam egzemplarz leżący na stoliku nocnym. Prawie codziennie przeglądałam jego pokreślone kartki. Dzięki marginesom upstrzonym: „TAK!” i wykrzyknikami przypominała biblię wariatki, ale każda strona zawierała ziarno mądrości.

Podobnie każdy z przeczytanych przeze mnie poradników. Nawet książki, które nie przypadły mi do gustu, niosły jakiś przekaz – okruch prawdy, który sprawiał, że spojrzysz na świat inaczej.

Co jednak miałam z nimi zrobić teraz?

W pierwszym odruchu chciałam wszystko wyrzucić – a wręcz spalić – aby podkreślić koniec pewnej epoki, ale to nie byłoby w porządku. Wiele razem przeszliśmy.

Zarówno książki, jak i ich autorzy przez ponad rok nieustannie mi towarzyszyli. Chwilami miałam wrażenie, że w mojej głowie mieszka dwanaście osób i komentuje każdy mój krok. Ale, mimo że wszystkich uwielbiałam, zrobił się tam tłok.

Zadzwoniłam do mamy.

– Gdzie jesteś? – zapytałam.

– W TK Maxx. Kupuję poszewki na poduszki. A ty?

– W domu, sprzątam. Postanowiłam skończyć z poradnikami.

– Och, to dobrze – powiedziała i westchnęła.

Zapadła cisza, a potem zadała mi pytanie, które sama postawiłam Rachel:

– Myślisz, że ci pomogły?

– Nie wiem, wciąż nie zostałam naprawiona. Wciąż jestem spłukana i samotna… – powiedziałam.

Była zaskoczona.

– Nie wiedziałam, że chciałaś się naprawić, Marianne. Myślałam, że chciałaś się lepiej poznać; i jestem pewna, że znasz się teraz bardzo dobrze.

Odebrałam to jako przytyk.

– Wiem, że byłam egocentryczna i samolubna – przyznałam.

– Prawdę powiedziawszy, Marianne, nie wiem… – przybrała spięty i piskliwy ton głosu, którym w dzieciństwie wygłaszała nam kazania. – Choć, może tak, okej, trochę, ale uważam także, że byłaś bardzo dzielna. Stawiłaś czoło rzeczom, których większość ludzi unika przez całe życie, a to wymaga odwagi. Sama nigdy o nich nie myślałam ani nie kwestionowałam życia w taki sposób, jak ty to zrobiłaś. Po prostu pogodziłam się z tym, co mi się przydarzało. Nigdy nie miałam większych ambicji. Żałuję, że nie osiągnęłam więcej, że nie myślałam podobnie do ciebie. Jestem z ciebie niezwykle dumna. Bardziej chyba nie można.

Moje oczy wypełniły się łzami. To była najmilsza rzecz, jaką od niej usłyszałam.

– Dzięki, mamo.

– Jesteś dobrym dzieckiem – pochwaliła mnie.

To była najwyższa pochwała, jaką można było usłyszeć od mamy w dzieciństwie – tym wspanialsza, że tylko z rzadka udzielana. Kiedy jednak usłyszałam ją teraz, miałam mieszane uczucia. Czy właśnie na tym polegał mój problem – zawsze byłam dobrym dzieckiem? Grzecznym i posłusznym? Miłym dla wszystkich? Wiedziałam, że mama tak mówi, bo mnie kocha, ale nadeszła chwila, aby przestać być dobrym dzieckiem, grzeczną dziewczynką. Przestać się starać, koniec, kropka. Być, kim jestem. Na dobre i na złe.

Zachowałam jednak własne przemyślenia dla siebie. Powiedziałam tylko:

– Jesteś kochana, mamo.

W słuchawce zapadła cisza.

– Tak, mam szczęście, bo mam wspaniałe córki. Kocham cię.

– Ja ciebie też.

Kolejna cisza.

– No dobrze, muszę kończyć. Chcę jeszcze przed zamknięciem skoczyć do Waitrose’a.

Rozłączyłam się, usiadłam na łóżku i zapłakałam. Znów. Jeśli ostatni rok cokolwiek zmienił, to na pewno zrobił ze mnie beksę.

Koniec. Dotarłam do kresu drogi. Doniosły moment. Przełomowy. Pełen emocji. Ale także rozczarowujący.

Nie było ani mety, ani pucharu. Żadnego czeku na sto tysięcy funtów od wszechświata.

Tylko ja: sama, na łóżku, wśród poradników.

Sięgnęłam po stosunkowo niezniszczony egzemplarz Możesz uzdrowić swoje życie.

Zrobiło mi się przykro, że urocza Louise, wielka dama samopomocy, nie dostała uwagi, na jaką zasłużyła. Ale sądzę, że nie miałaby nic przeciwko temu. Brak chęci przerabiania kolejnych poradników był pod wieloma względami znakiem, że uzdrowiłam własne życie.

Stawiłam czoło po kolei wszystkim demonom i nie pokonały mnie. Nawet więcej – wysoko trzymałam głowę. Odnalazłam wewnętrzny spokój i własne miejsce w świecie.

Podróż do samodoskonalenia okazała się drogą do samoakceptacji, a także, cud nad cudami, pokochania siebie.

Nie zmieniłam się w sposób, jaki sobie zaplanowałam na początku, ale osiągnęłam więcej. Nie naprawiłam siebie – stałam się sobą.

Teraz nadszedł czas, aby przestać myśleć o sobie i spojrzeć na zewnątrz. Żyć, a nie analizować życie.

Wyjrzałam przez okno. Londyńskie niebo w różowych smugach. Zbliżało się lato. Dobiegł mnie odgłos rozmowy dwóch starszych kobiet siedzących w sąsiednim ogrodzie wśród krzewów róż. Zaszczekał pies, w oddali wyła policyjna syrena. Życie było w każdym kącie i chciałam stać się jego częścią.

Z dołu zawołała mnie Rachel.

– Wiem, że ograniczasz alkohol, ale może napijemy się, żeby to uczcić. Masz ochotę?

– Tak! – krzyknęłam. – Już schodzę.

Odłożyłam tablicę marzeń za łóżko razem z tuzinem poradników.

Zadzwonił telefon. Sheila.

– Cześć, jak się masz? – przywitałam się.

– W porządku, dużo pracy. Idę na siłownię. Co u ciebie?

– Wybieram się do pubu na drinka z Rachel. Świętujemy. Postanowiłam skończyć z poradnikami.

– Czyli wreszcie uważasz, że wszystko z tobą w porządku? – zapytała.

Prawdę powiedziawszy, po raz pierwszy w życiu, uwierzyłam, że tak.

Czy poradniki
rzeczywiście pomagają

•

Minęło dokładnie trzy miesiące, od kiedy skończyłam poradnikowy projekt. Jestem teraz na zachodzie Irlandii, w wiejskim domku mojej najlepszej przyjaciółki. Siedzę przy biurku na werandzie z widokiem na gruntową drogę, a Gemma i jej synek James tulą się do siebie na kanapie.

Rankiem obok domu przeszło pół tuzina krów, a wczoraj pod oknem kręciły się cztery owce, zupełnie jakby to miejsce do nich należało. Zresztą, należało, przynajmniej bardziej niż do mnie.

Wyszło słońce, niebo przypomina wielką, błękitną płachtę. Każdego dnia wydaje się większe, lecz nie rozumiem dlaczego. W głowie mi się to nie mieści. Wieczorem, gdy słońce będzie zachodzić, znów zabarwi się na różowo i fioletowo, i po raz n-ty zachwycę się:

– Mój Boże, jakie to piękne…

Wcześniej jednak Gemma przyrządzi rybę na kolację i pomogę jej nakarmić Jamesa – choć jest dużym chłopcem i sam sobie świetnie radzi z jedzeniem, z początku wspomagając się łyżką, a potem, kiedy się zmęczy, rękami.

Kiedy się naje do syta, dostaniemy prezent w postaci resztek – podany po prostu z tych pięknych, idealnych, umazanych jedzeniem rączek w nasze dorosłe dłonie. Powiemy:

– Tadam!

Wówczas James rozpromieni się, emanując czystym światłem, miłością i radością, a jego mamusia powie, że jest najlepszejszym chłopcem na świecie.

Następnie wybierzemy się z Jamesem na wieczorny spacer po ogrodzie, gdzie będzie udawał, że wącha kwiatki. Pochylając się nad pąkami, pociągnie noskiem w oczekiwaniu na pochwałę. Którą dostanie. Potem krzyknie:

– Pszczoła!

Wskaże bzyczące owady, które zawsze trzymają się blisko purpurowych kwiatków zwanych kocimiętką.

Będziemy spacerować, wąchać kwiaty i przyglądać się pszczołom, aż nadejdzie pora na chlapanie w kąpieli. James będzie się bawił gumowymi kaczuszkami, a potem wyjdzie zawinięty w miękki, biały ręcznik, tak lśniący, czysty i niewinny, że aż można eksplodować z nadmiaru miłości. Jeśli mi się poszczęści, dostanę buziaka. Idealny moment podczas wakacji pełnych idealnych momentów.

Jestem szczęśliwa.

Zeszłej nocy po popołudniowej kąpieli w oceanie, gdy z piskiem wskakiwałyśmy w lodowate fale, obejrzałyśmy z Gemmą film dokumentalny, w którym przeprowadzono wywiad z umierającym na raka brytyjskim scenopisarzem Dennisem Potterem. Słuchając go, rozpłakałam się. Oto, co powiedział o życiu:

„Mamy tendencję zapominać, że życie można określić tylko w czasie teraźniejszym… Pod moim oknem, na przykład… kwitną kwiaty… Zamiast powiedzieć: «Och, jakie piękne kwiaty»… widzę, że to najbielszy, kipiący życiem, kwitnący kwiat, jaki może istnieć… Bo jeśli patrzysz w czasie teraźniejszym, to, o rany, ile jesteś w stanie dostrzec! I, o rany, możesz się tym cieszyć”.

Tak właśnie teraz się czuję. Żyję życiem w czasie teraźniejszym. Każdy moment jest bezgranicznie idealny. Nawet banalne obowiązki, na przykład: rozwieszanie prania czy zmywanie naczyń, wydają się ciężkie od znaczeń. Nie wiem, dlaczego. Myślę, że dotarłam do kresu długiej podróży, aby sobie uświadomić, że nie chciałabym być nigdzie indziej. Nie chciałabym być nikim innym. Jestem tutaj. Jestem szczęśliwa.

Czy w takim razie poradniki mi pomogły?

Pod wieloma względami moja roczna misja okazała się katastrofą.

Mam większe długi, gwałtownie spadła moja wydajność i jestem sześć kilogramów cięższa niż na początku. Zachowywałam się nieodpowiedzialnie, byłam samolubna i błądziłam; oglądałam inspiracyjne filmiki na YouTubie, zamiast pracować, i wydawałam pieniądze, których nie miałam, bo wierzyłam, że wszechświat o mnie zadba. Co gorsza, poróżniłam się z najlepszą przyjaciółką.

Sarah miała rację – dostałam obsesji na własnym punkcie. Aż się wzdrygam, gdy sobie przypomnę, jaka byłam samolubna, na okrągło analizując każdą myśl i gest. Uzależniłam się od poradników, pogardzałam przyjaciółmi i rodziną, cały czas wierząc, że odpowiedź znajdę w następnej książce, i w następnej…

Z każdym poradnikiem rosły moje oczekiwania wobec życia. Nie chciałam już tylko być szczęśliwa, pragnęłam czegoś wyjątkowego! Im wyżej umieszczałam poprzeczkę, tym większe miałam poczucie, że spadam. Im usilniej ścigałam idealną siebie, tym szybciej mi umykała. Z im większą desperacją pragnęłam szczęścia, tym mniej byłam szczęśliwa…

Teraz jednak rozumiem, że ideał nie istnieje, a szczęście nie bierze się ze zdobywania upragnionych celów, ale z otwarcia oczu i rozpoznania, że ma się wszystko, czego w danej chwili nam potrzeba.

W grudniu, gdy załamana leżałam na jej kanapie, Gemma powiedziała, że ma nadzieję, iż pod koniec misji uświadomię sobie, że jestem w porządku taka, jaka jestem, że nie potrzebuję skoków ze spadochronem, podrywania nieznajomych ani paradowania nago w miejscach publicznych, aby być kochaną. Wtedy uznałam, że gada bzdury. Zauważałam tylko i wyłącznie własne wady oraz potknięcia, uważałam, że muszę się naprawić, zanim ktoś mnie pokocha.

W Projekcie Hoffmana nauczyłam się, że nie mam racji.

Gdy stałam przed obcymi ludźmi i opowiadałam o tych wszystkich trzymanych w ukryciu cząstkach siebie, to była najbardziej przerażająca i najpiękniejsza chwila mojego życia. Daleka od końca świata, a raczej wytyczająca początek nowego, w którym zostałam zaakceptowana ze wszystkimi wadami, byłam kochana i do którego przynależałam taka, jaka jestem.

Mieliśmy tam do zrobienia ćwiczenie polegające na spisaniu na dużym arkuszu papieru wszystkich potwornych rzeczy, jakie sobie wmawiamy, a następnie porwaniu kartki na kawałki butem (to był dziwny tydzień), wrzeszcząc przy tym wniebogłosy. Po dwudziestu minutach dzikiego wycia i szamotania doświadczyłam stanu błogości, który przeżyłam podczas eksperymentowania z F**k it oraz Potęgą teraźniejszości.

Na pełną minutę wszystkie bzdury ulotniły się z mojej głowy, rozejrzałam się po pokoju i poczułam czystą miłość do każdego z obecnych, w tym siebie samej. Uświadomiło nam to, że nie można kochać innych, jeśli człowiek pławi się w samonienawiści. Jest to zwyczajnie niemożliwe.

Teraz, gdy wracam wspomnieniem do tamtej chwili, uzmysławiam sobie coś jeszcze: choć dążenie do szczęścia wydaje się samolubnym przedsięwzięciem, tak naprawdę nim nie jest. Jeśli człowiek jest równie głęboko nieszczęśliwy, jak ja byłam przez długie lata, emanujący z niego smutek wpływa na całe otoczenie. Traci cierpliwość, jest zgryźliwy. Nie jest dobry, tylko odcina się od innych i zamyka w więzieniu własnej niedoli. Bardzo często także ci, którzy go kochają, zaczynają się o niego martwić.

Mimo że intensywne myślenie o sobie, którego doświadczyłam w ostatnim roku, nie jest zdrowe, pozwoliło mi na oczyszczenie głowy z mnóstwa śmieci, aż udało mi się poprzez opary nienawiści do samej siebie dostrzec ludzi wokół.

W ten sposób poradniki pomogły mi, i to bardzo. Jak na ironię pozwoliły wykroczyć poza siebie. Kiedy słuchałam Gemmy i Jamesa w sąsiednim pokoju śpiewających Stary Donald farmę miał, przypomniałam sobie stwierdzenie Brené Brown, że „łączność z innymi ludźmi stanowi sens naszej egzystencji”.

Uważam, że ma rację. Przez całe życie starałam się żyć samodzielnie, trzymając tych, którzy mnie kochali na dystans, ale koniec z tym. Kiedy myślę o minionym roku i samodoskonaleniu, widzę, że najlepsze momenty miały miejsce, gdy czułam więź z innymi. Magia dzieje się tylko przy udziale innych ludzi – magia, którą można określić jako miłość. Albo Boga. Piękno. Duchowość.

Dlatego teraz wreszcie zwracam się do świata z sercem otwartym na miłość.

Co mi przypomina o facetach, a dokładnie jednym z nich. Kiedy zaczynałam, znajomi sugerowali, że odniosę porażkę, jeśli u kresu nie spotkam księcia z bajki, co mnie złościło. Nie uważałam – i wciąż nie uważam – aby człowiek potrzebował drugiej połówki, żeby poczuć się spełniony albo w porządku. Nie sądzę, aby szczęście przyjmowało jedyną formę małżeństwa i dzieci. I wciąż myślę o Greku. Nie dlatego że uważam go za faceta swoich marzeń, ani że ja jestem dziewczyną z jego snów, ale dlatego że z jakiejś przyczyny, ze wszystkich mężczyzn spotkanych tamtego dnia w Londynie akurat podeszłam do niego. Z jakiejś przyczyny on się na mnie otworzył. Mimo że spędziliśmy razem zaledwie kilka godzin, rok później wciąż byliśmy w kontakcie.

Gemma krzyczy, że zaczyna gotować.

– Dzięki – odpowiadam.

Wyglądam przez okno, patrzę na drzewa kołyszące się na wietrze. Głęboko wdycham powietrze i podnoszę telefon.

„Co byś powiedział na odwiedziny?” – piszę i naciskam wyślij, nim zdążę zmienić zdanie.

Odpowiedź przychodzi niemal natychmiast. „Tak!” wraz z trzema uśmiechniętymi buźkami, które tym razem ślą pocałunki.

Podskakuję na krześle i piszczę. Nie mogę się doczekać, aż powiem Gemmie i Sarah, ale najpierw muszę coś napisać…

W Siedmiu nawykach skutecznego działania Stephen Covey radzi, aby zapisać na papierze deklarację własnych celów, determinując, jakim człowiekiem pragniemy być. W przeciwieństwie do ćwiczenia z pogrzebu nie chodzi o to, kim chcemy zostać w przyszłości, ale kim jesteśmy tu i teraz.

Wcześniej nie byłam w stanie tego zrobić, ale siedząc na werandzie Gemmy, samo do mnie przyszło:

Bądź uczciwa. Dobra. Dostrzegaj zabawną stronę życia. Ćwicz. Śmiej się. Wyluzuj. Przeprowadzaj trudne rozmowy i podejmuj trudne zadania. Nie uciekaj. Mów, co myślisz, spokojnie, jasno i z poszanowaniem drugiej osoby. Ludzie nie czytają w myślach. Wyrzuć to z siebie. Ciężko pracuj i ciesz się tym. Bądź dumna i doceniaj swoje zdolności, bo są większe, niż sobie wyobrażasz. Ufaj. Dąż do rzeczy wielkich – bo czemu by nie? Co najgorszego może się stać? Porażka cię nie zabije. Mów nie. Mów tak. Dostrzegaj w innych dobro, nie osądzaj. Słuchaj, okazuj zrozumienie, wybaczaj. Baw się dobrze. Bądź cierpliwa. Nic nie trwa wiecznie. Miłuj każdy dzień i ludzi w twoim życiu – masz szczęście, że są z tobą. Bądź skromna: wcale nie jesteś ani lepsza, ani gorsza od innych. Każdy stara się, najlepiej jak potrafi, bo w głębi ducha jesteśmy tacy sami. Kochaj całym sercem i ucz się z każdego doświadczenia. Kiedy jest ciężko, pamiętaj, że to minie i nic na dłuższą metę nie jest aż tak ważne. Jesteś tylko maleńką kropką, która brnie przez życie, dlatego jak najlepiej to wykorzystaj. Śpiewaj, tańcz, patrz w niebo i bądź wdzięczna. W razie wątpliwości posprzątaj i opracuj plan – czasem pomaga, jeśli wyrzucisz to z siebie i podejdziesz do życia praktycznie. Co najważniejsze, jednak, napij się herbaty (albo wina) i pamiętaj: świetnie sobie radzisz. Naprawdę.

Podziękowania

•

Właśnie zadzwoniła do mnie mama.

– Wiesz, tak sobie myślałam… – zaczęła.

– Tak… – powiedziałam.

– O twojej książce – dokończyła.

– Tak…

– Proszę, nie pisz tylko pięciu stron podziękowań. Mam już powyżej uszu tych wszystkich egzaltowanych laurek na końcu książek. Pisanych z takim podejściem, jakby chodziło o pokój na świecie, a przecież chodzi o coś, czego nikt nie przeczyta.

Postanowiłam pominąć milczeniem aluzję, że nikt nie przeczyta mojej książki.

– Zatem nie chcesz, żebym ci podziękowała? – zapytałam.

– Nie, bo wtedy będziesz musiała podziękować swoim siostrom i przyjaciołom, a potem ciotkom i wujkom, i nie będzie końca. Nim się spostrzeżesz, będziesz dziękować psu.

– Nie mamy psa – zauważyłam.

– Wiesz, o co mi chodzi, Marianne.

– Co powinnam w takim razie napisać?

– Że dziękujesz przyjaciołom i rodzinie. Tyle. Bez wchodzenia w szczegóły.

Okej. Zatem dziękuję przyjaciołom i rodzinie. Bez wchodzenia w szczegóły, ale mam nadzieję, że każdy wie, o kogo chodzi. Dziękuję, że mnie znosiliście. Wiem, że nie było łatwo.

Dziękuję także cudownym czytelnikom, którzy kibicowali mi na blogu, gdzie opisywałam swój eksperyment oraz wszystkim nieznajomym, z którymi przeprowadziłam wspaniałe rozmowy w idealnym czasie. Dziękuję każdemu, kto pozwolił mi przeobrazić moją historię w prawdziwą książkę.

Dziękuję także psu.

I jeszcze szczególne podziękowania dla mojej mamy.

Od autorki

•

Pisanie o sobie przypomina pole minowe. Choć sama najwyraźniej nie mam oporów przed wywlekaniem własnych problemów na światło dzienne (zaskoczyło mnie to bardziej niż innych), jestem świadoma, że większość ludzi ma inne poglądy w tym temacie, dlatego zmieniłam imiona i pewne charakterystyczne cechy osób występujących w książce.

Wielu moich przyjaciół kibicowało mi (i znosiło mnie) w trakcie (ponad) rocznego eksperymentu samopomocowego, ale w celu uproszczenia bohaterowie występujący w książce są zlepkiem kilku rzeczywistych osób.

Zmieniłam także kolejność wydarzeń w imię poszanowania zasad (mam nadzieję – dobrej) narracji.

To powiedziawszy, oznajmiam, że każdy szalony, głupi, nagi, zawstydzający opisany przypadek, którego jestem bohaterką, jest prawdziwy. Skakałam ze spadochronem. Występowałam przed publicznością. Poderwałam Greka. Na śniadaniu biznesowym poprosiłam ludzi w sali konferencyjnej, aby umówili się ze mną na randkę.

Nawet przez krótki i stresujący moment szykowałam się na przesłuchanie do X Factora.

Jednak jeśli chodzi o mamę, nie potrafiłabym, nawet dołożywszy starań, wymyślić ani podrasować jej prostolinijnych i zabawnych słownych ripost.

Źródła cytatów:

Rozdział 1 S. Jeffers, Nie bój się bać, Warszawa 1999.

Rozdział 3 R. Byrne, Sekret, Warszawa 2007.

Rozdziały 6 i 7 J.C. Parkin, Filozofia f**k it, czyli jak osiągnąć spokój ducha, Gliwice 2011.

Rozdział 10 D. Virtue, 101 aniołów. Wprowadzenie do pracy, uzdrawiania i kontaktowania się z aniołami, Białystok 2007.

Rozdział 12 S.R. Covey, Siedem nawyków skutecznego działania, Warszawa 1989.

Rozdział 14 E. Tolle, Potęga teraźniejszości, Łódź 2010.

Rozdziały 15 i 16 M. Hussey, Facet idealny, Warszawa 2013.

Rozdział 16 W. Shakespeare, Hamlet, wolnelektury.pl.

Rozdział 17 B. Brown, Z wielką odwagą, Warszawa 2013.

B. Brown, Dary niedoskonałości, Poznań 2010.

Rozdział 18 L. Hay, Możesz uzdrowić swoje życie, Warszawa 1994.

Informacja od tłumaczki:

W rozdziale 2 autorka wspomina o poradnikach, które nie ukazały się w polskim przekładzie, tytuły tych książek pojawiają się w moim tłumaczeniu:

Kate Northrup, Pieniądze, moja miłość (Money. A Love story).

Denise Duffield Thomas, Trochę kaski dla laski (Get Rich, Lucky Bitch!).

Martin Lewis, Finansowa dieta, czyli jak odchudzić rachunki (The Money Diet. The Ultimate Guide to shedding pounds off your bills).

Jennifer L. Holm, Pieniążki z nieba (Pennies from Heaven).

[1] Dawniej przy londyńskiej Fleet Street mieściły się siedziby najważniejszych brytyjskich gazet. Synonim dziennikarskiego centrum świata [wszystkie przypisy pochodzą od tłumaczki].

[2] Miejsce pokojowego obozu kobiet przeciwko zbrojeniom na terenie dawnej bazy nuklearnej NATO na południu Wielkiej Brytanii. Protestowano od 1981 do 2000 roku.

MUZA SA

ul. Sienna 73

00-833 Warszawa

tel. +4822 6211775

e-mail: info@muza.com.pl

Dział zamówień: +4822 6286360

Księgarnia internetowa: www.muza.com.pl

Wersja elektroniczna: MAGRAF s.c., Bydgoszcz