E-book jest zabezpieczony znakiem wodnym

Copyright © Artur Górski, 2014

Projekt okładki

Prószyński‍ Media

Zdjęcia na okładce

Katarzyna Paskuda (paskudaphotography.com)

Michał Baranowski (michalbaranowski.pl)

Zdjęcia pochodzą z archiwum Jarosława Sokołowskiego.

Nie traktujemy ich jako ilustracji do konkretnych rozdziałów,

ale jedynie jako uzupełniający materiał reporterski.

Dlatego też nie zostały podpisane.

Redaktor prowadzący

Michał‌ Nalewski

Redakcja

Ewa Charitonow

Korekta

Grażyna‍ Nawrocka

ISBN 978-83-7961-896-5

Warszawa 2014

Wydawca

Prószyński Media Sp. z o.o.

02-697 Warszawa, ul. Rzymowskiego 28

www.proszynski.pl

OD NARRATORA

Jarosław‌ Sokołowski „Masa”

Piękny jest świat ludzi niezłomnych, charakternych, wiernych, dotrzymujących obietnic i nigdy niezdradzających przyjaciół, nawet jeśli czasem przychodzi im zapłacić za to wysoką cenę.

Paskudny jest świat tych, którzy porzucają kompanów, wystawiają do wiatru, wydają w ręce wymiaru sprawiedliwości. Ci pierwsi są dobrzy i szlachetni, i kiedyś doczekają się nagrody za niezłomność. Ci drudzy zaś nie zasługują na szacunek; na końcu nie ominie ich zasłużona kara. Nieważne z czyjej ręki.

Piękny jest taki świat, przyznaję. Czarno-biały. Niestety, nie ma on nic wspólnego z rzeczywistością.

W każdym chyba człowieku drzemie potrzeba wyraźnego oddzielenia dobra od zła (zapewniam, że takie myślenie nieobce jest także gangsterom), jednak nie żyjemy w realiach hollywoodzkiego westernu. Nie ma ani dobrych, ani złych. Bywają natomiast dobre i złe sytuacje, dobre i złe wybory, które podejmujemy nierzadko w bardzo dramatycznych okolicznościach.

Mówiąc krótko: prawdziwy świat jest szary.

Po ukazaniu się książki Masa o kobietach polskiej mafii na moją głowę posypały się gromy. „Jakim prawem kapuś, który sprzedał kolegów, publikuje wspomnienia, oczernia niewinnych ludzi i pewnie jeszcze zarabia na tym górę pieniędzy?”.

Na internetowych forach takich krytycznych głosów były tysiące. Epitety, jakimi mnie obdarzono, pochodziły z najgłębszych otchłani szamba, ale jako że ja również znam te rejony i dobrze posługuję się gangsterską polszczyzną, nie zrobiły na mnie wrażenia. Powiedziałbym nawet, że ten typ narracji jest mi szczególnie bliski, więc nie ma sprawy.

Problem w tym, że moi krytycy – oczywiście żaden nie ujawnił swojej prawdziwej tożsamości, bo może jednak Masa wciąż może zrobić krzywdę? – bez jakiejkolwiek wiedzy o temacie rozdzielili mój dawny świat, świat polskiej mafii, na dwa bieguny: dobrych i złych. Dobrzy są ci, którzy dzięki moim zeznaniom poszli siedzieć za ciężkie przestępstwa. Zły jestem wyłącznie ja. Bo zdradziłem.

Nie mam pojęcia, czym byli pruszkowscy bandyci zasłużyli na tak dobrą opinię wśród internautów, którzy w znakomitej większości nie widzieli ich przecież na oczy. Nie wiem również, dlaczego mnie, który brał udział w rozbijaniu jednej z najgroźniejszych grup przestępczych w naszej części Europy, przyprawiono gębę człowieka podłego. Naprawdę, bardzo żałuję, że nie mogę moim krytykom zafundować małej podróży w czasie… Gdyby tak stanęli w mazowieckim lesie oko w oko z tymi „dobrymi”, mając w perspektywie kopanie własnego grobu i pozostanie w nim na zawsze, być może zmieniliby zdanie.

Być może, gdyby w ich mieszkaniu eksplodowała bomba podłożona przez „dobrych i szlachetnych”, trochę inaczej spojrzeliby na swoich idoli.

Albo gdyby pewnego dnia dostali wiadomość, że „prawi i niezłomni” uprowadzili dziecko. Czyje? Twoje, nieznany internauto, oceniający sytuacje, o których nie masz bladego pojęcia. Siedzisz sobie przed ekranem komputera, popijasz mleko i czerpiesz dziką satysfakcję z faktu, że „przypierdoliłeś Masie”. Bo nic ci za to nie grozi.

Bardzo jesteś odważny, a jeszcze bardziej – mądry. Bo przecież wiesz, jaka była Polska lat 90. Posmakowałeś tamtego strachu, tamtej podłości i tamtej nienawiści. I dziś możesz bezkompromisowo oceniać ludzi uwikłanych w tamto bagno.

Powiem ci coś – do mnie strzelano wielokrotnie, to mnie wysadzano samochód, nieustannie grożono mojej rodzinie. Śmierć zaglądała mi w oczy tak często, że po prostu przyzwyczaiłem się do jej towarzystwa. Twoje inwektywy, typu „kapusta”, „parówa”, „cwel”, co najwyżej śmieszą mnie, utwierdzając tylko w przekonaniu, że zrobiłem coś dobrego – i jako świadek koronny, i jako bohater książek o polskiej mafii. Bo nie ma dymu bez ognia. A mam wrażenie, że udało mi się wzniecić niezły pożar.

Pokazałem‍ prawdę, a ta nie musi się podobać wszystkim.

Zwracam się zatem do moich krytyków: rozsiądźcie się wygodnie w fotelach, poczytajcie o starych – oczywiście dobrych – Polakach, a potem włączcie komputery i napiszcie, jak bardzo mną pogardzacie.

Nie musicie się bać, że w tym czasie ktoś podłoży bombę pod wasz samochód. Bo o to, aby nasz świat stał się bardziej bezpieczny niż jeszcze kilkanaście lat temu, zadbałem ja.

Tym zaś, którzy podzielili się ze mną życzliwymi uwagami, dziękuję za wsparcie i polecam również niniejszą książkę. Mam nadzieję, że nie ostatnią z serii.

OD AUTORA

Artur Górski

Poprzedni tom, czyli Masa o kobietach polskiej mafii, zapowiadał‌ się na bestseller jeszcze przed premierą. Po wydrukowaniu przez długi czas królował na niemal wszystkich listach hitów wydawniczych, zmuszając autorów do długotrwałego i męczącego tournée po rodzimych mediach (które tak naprawdę trwa po dziś dzień).

Przyznam, że sukces mnie zaskoczył; ostatecznie na rynku funkcjonuje ogromnie dużo pozycji poświęconych przestępczości zorganizowanej… Nie, wróć! Sukces nie zaskoczył mnie wcale! Jeszcze podczas pracy nad książką o kobietach polskiej mafii uświadomiłem sobie, że rewelacje Masy to coś więcej niż świadectwo pewnych czasów. Że tak naprawdę mam w ręce dynamit, który eksploduje z wielkim hukiem. I tak właśnie się stało, przekładając się nie tyle na zainteresowanie książką jako taką, ile surrealistyczną rzeczywistością lat 90., której Masa był bohaterem i jednym z głównych rozgrywających.

Okazało‌ się, że o polskiej mafii można powiedzieć znacznie więcej od tego, co do tej chwili było obecne w gazetach i filmach. Dzięki wyznaniom Jarosława Sokołowskiego czytelnik mógł wkroczyć w sam środek grupy przestępczej, dowiedzieć się, jak funkcjonują struktury i jakimi rządzą się prawami. Takich rzeczy nie da się opisać, bazując wyłącznie na dokumentach procesowych i krążących po Internecie rewelacjach. Trzeba spędzić naprawdę bardzo dużo czasu z ludźmi, którzy tkwili w tym bagnie po uszy. A na dodatek mają chęć, by podzielić się wspomnieniami…

Przyznam, że nawet dla mnie, osoby, która o przestępczości zorganizowanej pisze od lat, rozmowa z nimi była jak szokująca wyprawa w nieznane.

Sukces, oczywiście, miał nie tylko jasną stronę. Jeszcze przed ukazaniem się książki na forach internetowych zagotowało się od głosów tych wszystkich, którzy byli przeciwni publikacji. Potępiły ją tysiące internautów, nie mając zielonego pojęcia o treści. Dostało się Masie, dostało się mnie. Dowiedziałem się, że jestem kryptogangsterem na usługach bandyty, który nie może przeboleć, że ominęła go zbójecka chwała. Dziennikarzyną, który z braku laku plącze się wśród swoich idoli, chla z nimi wódę i pisze książki gloryfikujące polską mafię. Początkowo oskarżenia te bolały bardzo (nigdy wcześniej nie byłem obiektem tak zmasowanego ataku), ale z czasem stały się jak chleb powszedni, a nawet zaczęły mnie nudzić. Trzeba mieć wyjątkowo dużo złej woli, aby książkę Masa o kobietach polskiej mafii potraktować jak pochwałę grupy pruszkowskiej. Bo jest to, moim zdaniem, tak jaskrawe oskarżenie, jakiego jeszcze na polskim rynku wydawniczym nie było. Nawiasem mówiąc, nie tylko środowiska przestępczego, ale i stosunków panujących w Polsce w czasach transformacji ustrojowej – w kraju, któremu było bliżej do republiki bananowej niż do demokracji.

Jeśli ktoś tego nie rozumie, nie będę go przekonywał, bo podejrzewam, że moje zapewnienia nie odniosłyby żadnego skutku. Zwłaszcza że bezimienni krytycy (Internet wykreował nowy typ kozaka – bezkompromisowego, bezwzględnego i anonimowego) i tak są niedostępni.

Ale jeśli ktoś, choćby krytycznie nastawiony, zechce podzielić się swoimi uwagami, jestem do dyspozycji.

Dotyczy to również ewentualnych krytyków tomu Masa o pieniądzach polskiej mafii, bo jestem przekonany, że i ta książka wywoła emocje i dyskusje. Tym bardziej że dotyczy bardzo gorącego tematu; wielka kasa zawsze powoduje szybsze krążenie krwi. A trzeba przyznać, że pod względem bogactwa nasi gangsterzy niczym nie ustępowali przestępcom z innych wielkich organizacji mafijnych. (No i znowu gloryfikacja! Najwyraźniej nie potrafię się opanować).

Kiedy Masa opowiedział mi historię milionów dolarów (pochodzących z przekrętu na automatach do gier) przynoszonych mu co miesiąc w workach na kartofle, trudno mi było uwierzyć. Tymczasem miliony papieru rzeczywiście dosłownie przelewały się przez gangsterskie ręce. Dziś nawet trudno oszacować, jaki był rzeczywisty majątek pruszkowskich bossów.

Jakiś czas temu odwiedził Polskę Lou Ferrante, znany gangster (a właściwie były gangster) z nowojorskiego klanu przestępczego Gambino, przyboczny legendarnego w latach 80. ojca chrzestnego Johna Gottiego. Ferrante spędził kilka lat w więzieniu, gdzie przeszedł metamorfozę, odkrywając w sobie literacki talent, i postanowił realizować się wyłącznie w tej dziedzinie. Sukcesy pisarskie (jego książka Mob Rules, opisująca mafię jako rodzaj korporacji biznesowej, wskoczyła na amerykańskie listy bestsellerów) pozwoliły mu zaistnieć w telewizji. Został gospodarzem programu, w którym relacjonuje swoje spotkania z przestępcami na całym świecie – i tymi osadzonymi, i tymi, którzy rozliczyli się z wymiarem sprawiedliwości. Głównym punktem jego wizyty w naszym kraju było spotkanie z Masą. Opowieści o dochodach rodzimej mafii i metodach prowadzenia gangsterskiego biznesu Amerykanin słuchał z szeroko otwartymi oczami; nie miał pojęcia, że mafiosi znad Wisły tak twórczo potrafią doskonalić metody wynalezione w czasach tworzenia się mafijnych struktur w jego kraju…

Z Lou spotkałem się wówczas i ja – przeprowadziłem z nim wywiad dla magazynu „Śledczy”. Odsłaniał mi kulisy swego barwnego życia, raz po raz odwołując się do spotkania z Masą i zapewniając, że gangsterzy ze Wschodu w niczym nie ustępują amerykańskim.

To oczywiście nie znaczy, że mamy się czym szczycić. Wręcz przeciwnie. Istnienie grupy pruszkowskiej to wstydliwa karta w najnowszej historii Polski. Ale prawdą jest, że ówczesne fortuny przechodzące przez ręce naszych mafiosów trzeba liczyć nie w milionach, ale w dziesiątkach, a może i setkach milionów dolarów.

Inna sprawa, że pieniądze się ich nie trzymały – nieustające balety, coraz to bardziej luksusowe fury i wojaże po świecie kosztowały majątek, więc wciąż poszukiwali nowych źródeł zarobku. Przeskakiwali z branży na branżę z dużą łatwością, tym bardziej że i politycy, i biznesmeni nierzadko wyciągali ku nim pomocną dłoń. Brakowało bardzo niewiele, by szefowie Pruszkowa umościli się na intratnych synekurach w najzupełniej legalnych interesach i przeobrazili w „porządnych”, szanowanych obywateli. Na szczęście stało się inaczej.

Gdzie podziały się fortuny? Na to pytanie czytelnik nie znajdzie w książce odpowiedzi. Wiadomo jedno – państwo nie przejęło wszystkich gangsterskich majątków, więc krążą one w przyrodzie i komuś służą. Ale poszukiwanie ich to raczej nie temat literacki. Bardziej prokuratorski.

Zapraszam zatem do podróży po świecie wielkich, choć brudnych pieniędzy.

Gangsterskie słowo wstępne

Na spotkanie z Z. namówił mnie Masa: „To jest chłopak, który latał w mojej grupie. Pogrążyły go moje zeznania, więc ma powody, żeby mi nie kadzić. Może to kogoś zdziwi, ale do dziś utrzymujemy bliskie kontakty”.

Pojechałem.

Z. mieszka w okolicach Pruszkowa i na co dzień spotyka się z ludźmi, z którymi należał do grupy przestępczej. Także tych, którzy z biegiem lat stali się jego nieprzyjaciółmi. Odsiedział swoje, a teraz, jak zapewnia, żyje zgodnie z dekalogiem. Choć był czas, gdy kilka przykazań naruszył…

Nie dał się namówić na dłuższe wspomnienia. „To jest jeszcze zbyt świeże, nie mam dystansu. Poza tym, na cholerę mi to? Jeszcze się ktoś przyczepi. Powiem ci tylko, jak…”.

Zacząłem‌ notować.

– Powiem ci, jak to wyglądało naprawdę. To nie była żadna mafia, tylko pieprzony burdel. Faceci, którzy rzygali kasą i nie wiedzieli, co z nią robić. Przeskakiwali z jednej dupy na drugą i zaliczali je tak, jakby świat zaraz miał się skończyć. Nie jesteś w stanie sobie wyobrazić, jak oni używali życia – podkręceni kokainą i nieustannie lejącą się wódą wymyślali coraz to bardziej beznadziejne rozrywki, których nie byłby w stanie wyobrazić sobie żaden reżyser filmowy. Ja też tak żyłem.

Ale każdy starał się zagarnąć jak najwięcej pod siebie, choćby nawet kosztem przyjaciela. Zresztą, bądźmy szczerzy, w grupie pruszkowskiej nie było prawdziwych przyjaźni, jedynie doraźne sojusze, chwilowe interesy. Tak naprawdę każdy kopał pod każdym.

Śmiać mi się chce, jak czytam te bajki o charakternych facetach, którzy brali na siebie winę kompanów i stawali ramię w ramię ze swoimi ludźmi, gdy zagrażało niebezpieczeństwo. Tam każdy był gotów przehandlować każdego – historia grupy zna bardzo wiele takich przypadków. A najbardziej mnie rozczula to pieprzenie o wysyłaniu pieniędzy do więzień przez zarząd pruszkowski, o zapewnianiu bytu rodzinom osadzonych, o jakichś rzekomych funduszach na rzecz skazanych. O tej całej solidarności chłopaków z miasta. Kurwa! Jak ktoś szedł do puchy, to natychmiast tracił, co miał, i nikomu nie przychodziło do głowy, żeby go wesprzeć. Jeśli ktoś odwiedzał żonę skazanego, to tylko po to, żeby ją bzyknąć. I tyle.

Ja przesiedziałem w puszce coś około dwóch lat. Żeby było jasne – trafiłem za kratki przez zeznania Masy. Oczywiście nie ja jeden. Dobrowolnie poddałem się karze i odpękałem co swoje. A jednak nadal utrzymuję z Jarkiem dobre kontakty, kolegujemy się, co jakiś czas zdarza się nam wspólnie wypić flaszkę. Było, minęło. Dlatego jego wrogowie mają mi za złe, że się z nim wafluję. Co jakiś czas słyszę, że ktoś mi w końcu zrobi krzywdę. Jemu oczywiście też. Czy ja się boję? A kogo niby miałbym się bać? Gdybym nie znał tych ludzi, to pewnie robiłbym w gacie, a przede wszystkim wyniósłbym się gdzie pieprze rośnie. A ja sobie spokojnie mieszkam w Pruszkowie i gwiżdżę na to, co mówią. Ja wiem, że w mediach ci faceci wciąż uchodzą za skrajnie niebezpieczne bestie, wiem też, ile złego zrobili ludziom, ale oni mi nie podskoczą. Wcale nie są tacy ostrzy, jak ich malują. Zresztą każda bestia, jak dostanie w ryja, to mięknie. A ja wciąż jestem w stanie się obronić.

Jak przyjdą z żalami, to zapytam: a gdzie, kurwa, byliście, jak siedziałem w pierdlu? Gdzie pieniądze, które dla was zarabiałem? Dlaczego moja rodzina nie dostała od was nawet dobrego słowa? Bo o sianie to nawet nie ma co wspominać. Bawiliście się, używaliście życia i zapomnieliście, że cały ten wasz pieprzony bal zawdzięczaliście takim żołnierzom jak ja.

Dlatego jakoś mi nie żal, że bal się skończył i trafiliście za kratki. Bądźmy szczerzy, kary nie były przesadnie dotkliwe.

A dzisiaj koleguję się, z kim chcę, i nic wam do tego. I nawet jeśli mam o to czy tamto żal do Masy, to jest to mój żal i umiem go wyrazić tam gdzie trzeba.

Spadać, nie chcę was więcej widzieć.

PROLOG

Marszandzi z bronią palną

– Panowie, to jest taka okazja, jaka się zdarza raz na całe życie! I to nie każdemu, rzecz jasna. Nie możecie jej przegapić. Mowa o wielkich pieniądzach, gigantycznych, niewyobrażalnych!

Dzień był upalny. Wentylator, ustawiony w rogu gabinetu, bezskutecznie stawiał opór masom gorącego powietrza, które nacierały przez otwarte okna w biurze Wojciecha P. na warszawskiej Saskiej Kępie.

Masa i Kiełbacha siedzieli rozparci w fotelach i z niedowierzaniem przyglądali się dwóm antykwariuszom, którzy przybyli z zaskakującą ofertą. To, co tamci wykrzykiwali jeden przez drugiego, brzmiało jak bajka. I to dla dość naiwnych dzieci.

Jedynie gospodarz, czyli Wojciech P., krążący dostojnie po pokoju, wydawał się przekonany, że okazja naprawdę warta jest poważnego potraktowania.

– Panowie, podsumujmy – poprosił tonem prezesa dużej firmy. – Są jakieś obrazy do kupienia za relatywnie niską sumę…

– Nie‍ „jakieś obrazy”, ale prawdziwe arcydzieła: francuscy impresjoniści, malarze włoskiego baroku, niderlandzkie miniatury z XVII wieku, a nawet, uwaga!, szkic Leonarda da Vinci. W sumie 380 dzieł sztuki, których nie powstydziłoby się nasze Muzeum Narodowe, gdyby oczywiście było je stać na tę kolekcję. Luwr, Ermitaż, Prado… Wszystkie by się o nią zabijały!

– To czemu się nie zabijają? – Rezolutnie zapytał Masa.

– Bo‍ nie dotarła do nich ta oferta. Ale jeśli panowie ją odrzucą, dysponenci kolekcji z pewnością zwrócą się do największych galerii i marszandów na całym świecie. Na panów miejscu w ogóle byśmy się nie zastanawiali – to zaledwie 350 tysięcy dolarów. Dla większości naszych rodaków suma niewyobrażalna, ale dla panów po prostu pestka. Zapewniamy, że na odsprzedaży zarobią panowie kilka razy tyle. A może i kilkanaście.

Masa i Kiełbasa popatrzyli po sobie. Antykwariusze mieli rację. Ostatecznie 350 koła papieru to zysk z jednego tira, niepełny zresztą. W sumie ryzyko niewielkie, a szansa na finansowy sukces chyba całkiem spora?

Antykwariusze z Chmielnej zadzwonili dzień wcześniej i umówili się z pruszkowskimi gangsterami w siedzibie firmy Wojciecha P. Nie chcieli przez telefon wyłuszczać całej sprawy, zapewnili jedynie, że oferta jest naprawdę ciekawa. Goście nie mieli z kolekcją nic wspólnego; informacja o niej dotarła do nich pocztą pantoflową. Otóż biskup krakowski wystawiał na sprzedaż zbiór obrazów, należący niegdyś do rodu Potockich. Znajdowały się w nim prawdziwe perły: Claude Monet, Edouard Manet, Henri Matisse, Auguste Renoir, Henri de Tolouse-Lautrec, Paul Gauguin, Vincent van Gogh, Marcello Bacciarelli, Rembrandt van Rijn, a nawet Leonardo da Vinci. Poza tym wiele dzieł malarstwa polskiego, z Kossakami na czele. Całość w cenie, można powiedzieć, promocyjnej.

Hierarcha nie był właścicielem kolekcji, jedynie dysponentem. W czyim imieniu, nie było wiadomo. Zresztą Masy, Kiełbasy i Wojciecha P. ten szczegół nie interesował. Skoro tak zacna persona rzuca coś na rynek, znaczy, że interes jest w porządku.

Antykwariusze za swą usługę chcieli zaledwie drobnego wynagrodzenia; ostatecznie działali dla dobra kraju. Chodziło im o to, aby bezcenne dzieła sztuki pozostały w polskich rękach. A jeśli nawet ręce te sprzedadzą kolekcję za granicę, to przynajmniej na rodzime konta bankowe trafi zysk. A jeśli będą to zagraniczne konta… Nieważne. Pieniądz musi krążyć, inaczej zardzewieje. Intencja była prosta – z jednego Moneta zrobić wiele monet.

Po wyjściu pośredników, którzy mieli czekać na odpowiedź, zapadła natychmiastowa decyzja: wchodzimy w to. Ale ostrożnie. Nie ryzykujemy własnych pieniędzy, tylko tworzymy coś w rodzaju spółdzielni. Szukamy nadzianych gości, którzy złożą się na te 350 tysięcy.

Wkrótce antykwariusze skontaktowali się z hierarchą i poinformowali go, że pewna grupa warszawskich biznesmenów jest bardzo zainteresowana jego ofertą. W tym czasie Wojciech P. – właściciel znakomicie prosperującej firmy deweloperskiej (po latach niesłusznie okrzyknięty bankierem polskiej mafii) – zadzwonił do kilku swoich znajomych i zaproponował im wejście w interes, podając sumę do wyłożenia, która już na starcie przewyższała wartość kolekcji. Sześciu zdeklarowało się od razu: Dariusz D., jego brat Krzysztof, Dariusz W. (który – o czym w dalszej części książki – odegrał sporą rolę przy nawiązywaniu kontaktów z kolumbijskimi kartelami kokainowymi), Stanisław M. (potentat branży hotelarskiej na Pomorzu Zachodnim), Andrzej Z. (chodziło o biznesmena, nie o gangstera o pseudonimie Słowik) oraz Stefan P. Na konto „spółdzielni” wpłynęło ponad 400 tysięcy dolarów.

Jarosław‌ Sokołowski: Z miejsca przycięliśmy czterdzieści koła papieru, choć jeszcze nawet nie powąchaliśmy tych obrazów. Ale już mieliśmy z czym jechać do szanownego arcybiskupa. Najpierw jednak udali się do niego antykwariusze, żeby ocenić, co tak naprawdę warta jest kolekcja. Wrócili roztrzęsieni, jakby ich ktoś podłączył do prądu. Drżącym głosem wymawiali nazwiska słynnych malarzy (bądźmy szczerzy, większość usłyszałem po raz pierwszy) i zapewniali, że mowa o prawdziwym skarbie. Bałem się nawet, że zaraz obaj padną na serce z tego entuzjazmu. Ale było jasne, że faktycznie zapowiada się gruby deal. Nie chcieliśmy zwlekać ani chwili. Umówiliśmy się z arcybiskupem i ruszyliśmy do Krakowa.

Rezydencja hierarchy znajdowała się na obrzeżach miasta…

Artur Górski: A kto‌ wchodził w skład delegacji? No bo jednak do rozmów z arcybiskupem nie można wysłać byle kogo. „Ą” i „ę” musi mieć w małym palcu.

J.S.: Też tak uważałem, dlatego pojechaliśmy ja, Kiełbasa, Wojtek P. i gangster Sz. Ten ostatni busem, który był wykorzystywany na budowach (przypominam, że Wojtek P. to deweloper), a my zapakowaliśmy się do mercedesa S-klasy, jak przystało na poważnych biznesmenów. Antykwariusze też pojechali, ale osobnym samochodem. Biskup i jego świta powitali nas bardzo przyjaźnie i zaprosili do przestronnego pokoju z dużym stołem. Usiedliśmy.

A.G.: Rozumiem,‌ że do hierarchy zwracaliście się per Wasza Ekscelencjo?

J.S.: Powiem tak – próbowaliśmy różnych form grzecznościowych, ale arcybiskup mówi: „Dajcie spokój, chłopaki, my też jesteśmy grypsujący”.

A.G.: W to akurat nie wierzę.

J.S.: Niech będzie, żartowałem. Ale uwierz mi, że szybko znaleźliśmy wspólny język. Dostojni duchowni nawijali taką kminą, że momentami traciłem poczucie, gdzie ja tak naprawdę jestem – w rezydencji arcybiskupa czy pod celą. Okazało się, że w krakowskiej kurii pracują naprawdę równi goście, gadający po ludzku, i robienie z nimi interesu to czysta przyjemność. Coś tam próbowali opowiadać o kolekcji, o jej korzeniach, ale kto by tam słuchał takich głupot?

Transakcja przebiegła sprawnie – położyliśmy kasę na stół, a obrazy wylądowały w naszym busie.

A.G.: Ile czasu trwało zabezpieczanie obrazów do transportu? Owijanie folią i pakowanie do tekturowych pudeł przecież trwa. A to było 380 sztuk!

J.S.: Chyba żartujesz? Wrzuciliśmy wszystko luzem do busa i nawet nie przyszło nam do głowy, żeby jakoś te obrazy unieruchomić. Antykwariusze, widząc, jak je traktujemy, omal nie dostali zawału.

W czasie jazdy walały się po podłodze, a jako że bus był wzięty z budowy, za chwilę na dziełach sztuki pojawiły się cement i piasek. No ale przecież od czego woda, mydło i szmata? Wiedzieliśmy, że w Warszawie doprowadzimy je do porządku. Najważniejsze, żeby nikt ich nam po drodze nie zawinął. Ostatecznie trochę były warte, a skąd mieliśmy wiedzieć, czy ktoś nie dostał cynku o transporcie? Dlatego w drodze powrotnej busem jechał nie tylko Sz., ale także ja i Kiełbasa, i to pod bronią. Ja miałem w kieszeni berettę, podobnie jak Sz., a Wojtek P. skorpiona za pazuchą. Jaja zaczęły się już w trakcie jazdy. Kiełbacha, który siedział za kierownicą, zachowywał się jak prawdziwy świr. Zabawiał się w ostry slalom między samochodami tylko po to, żeby obrazy trochę sobie „pokrążyły” po busie. Co usłyszał stukot ramy, uderzającej w karoserię, wykrzykiwał, niby to przerażonym głosem: „O Matko Przenajświętsza, przecież to Monet, o Boże, coś się stanie z Renoirem, pewnie już się stało, szlag by to trafił!”.

Szczęśliwie‍ dotarliśmy do stolicy, gdzie zanieśliśmy nasz skarb do biura Wojtka P. Zrzuciliśmy całość w jednym pokoju i urządziliśmy libację – chlaliśmy na umór, delektując się wielkimi dziełami mistrzów pędzla. Oczywiście, najwięcej zachwytów płynęło z ust antykwariuszy; panowie dali ostro w palnik i zaczęli się przekrzykiwać: „Nie wierzę, to niemożliwe, to niewiarygodne, to chyba jakaś bajka!”. W pewnym momencie jeden z nich – dobrze już ululany – nachylił się nad Renoirem, wylewając na niego całą zawartość swojej szklanki. Dobrze, że była to whisky z colą, a nie na przykład syrop malinowy. Inna sprawa, że syropu malinowego P. w barku nie miał.

Po imprezie poszliśmy w pizdu, nie zawracając sobie głowy organizowaniem jakiejś ochrony. Kto by tu się włamywał?, pomyśleliśmy i udaliśmy się każdy w swoją stronę. Dopiero po jakimś czasie zdeponowaliśmy kolekcję w pewnym magazynie na warszawskich Bielanach.

W życiu Masy zaczął się okres wyjątkowy – z gangstera, napadającego na tiry i odzyskującego długi z bejsbolem w ręku, przeobraził się w marszanda. Wraz z kompanami zaczął przemierzać Europę w poszukiwaniu rynków zbytu dla obrazów. Aby choć trochę zorientować się w tematyce, którą się zajął, przewertował dziesiątki podręczników poświęconych historii sztuki. Pobieżna lektura utwierdziła Masę w przekonaniu, że dysponuje naprawdę cenną kolekcją.

Już następnego dnia po przywozie obrazów do Warszawy udało się sprzedać obraz Juliusza Kossaka za 70 tysięcy dolarów. „Skoro jeden, na dodatek krajowy, idzie za tak poważną sumę, to ile zarobimy, sprzedając całość?”, zadawał sobie pytanie Masa i zacierał ręce. Pieniądze trafiły do kieszeni Wojciecha P., który jednak nie podzielił się nimi ze wspomnianymi wcześniej członkami nieformalnej spółdzielni: braćmi D., Dariuszem W., Stanisławem M., Andrzejem Z. i Stefanem P. Nie musiał – oni mieli jedynie odzyskać swoje pieniądze, naturalnie z jakimś procentem. Z jakim? Tego nikt przecież nie określał.

Mimo początkowego sukcesu, jakim była sprzedaż Kossaka (z ręki do ręki), pruszkowscy szybko uświadomili sobie, że Polska to nie eldorado dla marszandów. Znalezienie nadzianego kupca wcale nie było takie łatwe, a ilość formalności, niezbędnych przy handlu dziełami sztuki – nieskończona. Oczywiście, zakładając proceder legalny. Obraz należało bowiem skatalogować, zapewnić mu historię, ustalić jego pochodzenie, legalność, zawieźć na kilka wystaw i dopiero po spełnieniu tych wymogów wystawić na sprzedaż.

Na Zachodzie, gdzie krążyło o wiele więcej dzieł sztuki niż nad Wisłą, wszystko wydawało się łatwiejsze. Dlatego Masa i Kiełbasa pojechali na aukcję do Hamburga. Wzięli na próbę dwa płótna francuskich impresjonistów i bez większego problemu sprzedali je – pierwsze za 140 tysięcy marek, drugie za 90 tysięcy.

Na drugi ogień poszły miniatury niderlandzkie, malowane na miedzianej blasze. Nie były to wprawdzie dzieła Jana Brueghla, który często tworzył na metalowych powierzchniach, ale prace jego naśladowców, także niezwykle cenne. Prawdziwy rarytas dla kolekcjonerów. Dzieła przejechały, niezauważone przez celników, na tylnym siedzeniu mercedesa Masy.

Sz.‍ – jeden z członków spółdzielni, który dołączył nieco później – zaproponował, aby sprzedać je w Düsseldorfie, gdzie mieszkał i miał dobre rozeznanie w świecie handlarzy sztuką. Jednak tamtejszym amatorom niderlandzkich miniatur nie pasowała cena – pruszkowscy gangsterzy zaśpiewali odrobinę za dużo – ale żadna promocja nie wchodziła w grę. Sprzedający ruszyli więc na południe Niemiec, do Monachium, miasta zamożnych i rozkapryszonych Bawarczyków. I rzeczywiście, w kolebce BMW znaleźli się ludzie gotowi zapłacić żądaną sumę, tyle że nie od razu, tylko po tygodniu. A Masa i Kiełbasa nie mogli czekać. To znaczy mogli, ale im się nie chciało. „Albo kupujecie od razu, albo do widzenia”, zakończyli monachijską przygodę. Ale w międzyczasie wpadli na dobry pomysł – skoro te blaszki powstały w Niderlandach, to może chciałyby wrócić do domu? I faktycznie, w Rotterdamie znalazły nabywców na pniu. Pierwsza miniatura poszła za 30 tysięcy marek niemieckich, a druga za 45 tysięcy. Wycieczka okazała się bardzo udana.

A.G.: Zostało wam jeszcze ponad 370 obrazów. Jak szybko udało się je wam „zmonetyzować”?

J.S.: Rzecz w tym, że wkrótce zaczęły się problemy. Owszem, puściliśmy na Zachodzie jeszcze kilka dzieł, przy czym ja i Kiełbacha pozwoliliśmy i innym trochę się przewietrzyć. Sami już nie jeździliśmy na Zachód, ale nadal działaliśmy na rynku krajowym.

Naszą uwagę przykuł pewien obraz, nieistotne, spod czyjego pędzla wyszedł. Robił duże wrażenie, ale był zniszczony, zwróciliśmy się więc do kustosza warszawskiego Muzeum Narodowego, aby oddał go do renowacji. Było to dzieło charakterystyczne, pomalowane z obu stron. Twórca uwieczniał pewien obiekt, ale, mówiąc nieładnie, pierdolnęła mu się koncepcja i postanowił namalować coś zupełnie innego na odwrocie. To była słuszna decyzja, bo ta druga strona okazała się arcydziełem. Kiedy kustosz wziął obraz w swoje ręce, zbladł i zapytał: „Czy wiecie, co wy macie?”.

Pokiwaliśmy głowami, choć prawdę powiedziawszy, nie mieliśmy pojęcia, że ten obraz czymś się różni od pozostałych. „Sztuka jest sztuka”, jak powiedział bohater jednego z filmów. Kustosz, jak już odzyskał zdolność chłodnej kalkulacji, mówi: „Przecież wy, kurwa, nie macie prawa tego mieć. To musi trafić do muzeum”, ale my przekonaliśmy go, że nikt nie dowie się o niczym, a on z pewnością nie pożałuje, jeśli nam pomoże. Koniec końców wziął dzieło i obiecał załatwić konserwatora.

A.G.: Podejrzewam,‌ że kłopoty, o których przed chwilą wspomniałeś, wiązały się z tym właśnie obrazem.

J.S.: Dokładnie. Ustalonego dnia przyjechaliśmy po niego, a kustosz mówi nam, że to tylko falsyfikat i nie ma co konserwować. Oddał nam obraz i na tym koniec.

Ale od tego czasu cała Polska huczała, że Pruszków handluje falsyfikatami. Rozumiesz? Nagle nasz wielki deal posypał się jak domek z kart. Próbowaliśmy sprzedawać te obrazy w każdy możliwy sposób, ale zmowa antykwariuszy okazała się murem nie do przeskoczenia. Wciskali ludziom kit, że to wszystko chałwa!

A.G.: A to naprawdę były falsyfikaty?

J.S.: No coś ty?! Przecież w Hamburgu czy w Rotterdamie nikt nie zakwestionował ich oryginalności. A nikt mi nie powie, że jedyne oryginały, jakie mieliśmy, to te sprzedane na Zachodzie. Kiedy wybuchła afera, odkup obrazów zaproponowała nam Barbara Piasecka-Johnson, ta amerykańska miliarderka, która w tamtym czasie próbowała robić różne interesy z Polską. Rzecz w tym, że chciała kupić całość po cenie… falsyfikatów.

A.G.: Przypominam ci, że pani Piasecka-Johnson to nie tylko bizneswoman, ale także historyk sztuki. Pewnie potrafiła ocenić rzeczywistą wartość tych dzieł.

J.S.: Oczywiście, że umiała. Jestem pewien, że nie miała wątpliwości, iż są oryginalne. Chciała jedynie za psi pazur kupić sobie kolekcję wartą miliony. Owszem, dawała dużo jak na fałszywki, ale dla nas to był żaden interes.

A.G.: Jak się skończyła twoja przygoda z marszandowaniem?

J.S.: Postanowiliśmy wysłać cały majdan za ocean. Do Stanów Zjednoczonych.

A.G.: Jak to, do Stanów Zjednoczonych? Tak po prostu załadować do samolotów i wysłać? A celnicy, policja, służby?

J.S.: To były zupełnie inne czasy. Ten, kto nie przeżył lat 90., będzie miał problemy ze zrozumieniem, jak to wówczas działało. Nie tylko u nas, ale także u Amerykanów. Nawet tuż przed 11 września 2001 roku wszystko było prostsze.

Nadaliśmy te obrazy jako zwykłe paczki; nikt w ogóle się nimi nie interesował. W Stanach przejął je Darek D. (członek grupy zrzucającej się na te 350 tysięcy dolarów – przyp. A.G.).

A.G.: I co z nimi zrobił?

J.S.: Nie bardzo się tym interesowałem, ale wiem jedno – niedługo później przeniósł się do Lake Forest, luksusowej dzielnicy Chicago. Takiej, przy której może się schować nawet Beverly Hills. Same pałace i rezydencje. Ja natomiast zerwałem z handlowaniem dziełami sztuki ostatecznie.

A.G.: Powiedz mi szczerze, podobały ci się te obrazy? Nie kusiło cię, żeby coś z tej kolekcji zachować dla siebie?

J.S.: Wiesz, kiedy zorientowaliśmy się, że zabawa w marszandów dobiega końca, Wojtek P., powiedział mi: „Jarek, weź sobie kilka obrazów. Budujesz willę, to będziesz miał gdzie powiesić”. A ja mu na to: „Te Monety to ponure jakieś takie, a inne – bohomazy. Wystraszą mi gości. Jakby było coś wesołego, kolorowego, to czemu nie? Ale akurat takich nie mamy”.

A.G.: Bacciarelli też ci nie pasował?

J.S.: Daj spokój. Takie starocie miałbym wieszać w salonie?

A.G.: Ja bym powiesił…

J.S.: To może i dobrze, że cię wtedy z nami nie było.

ROZDZIAŁ‌ 1

Pruszków, miasto pod Hamburgiem

W połowie lat 80. władze PRL uznały, że nadszedł czas, żeby nieco poluzować rygor, w jakim żyli Polacy od stanu wojennego. Oczywiście, w granicach rozsądku, tak aby nie zwariowali od nadmiaru szczęścia.

Niby-twarzą tej nieco bardziej liberalnej polityki był generał Jaruzelski, ale wszyscy i tak wiedzieli, że bez zgody (a raczej: polecenia) nowego włodarza Kremla Michaiła Gorbaczowa do żadnych zmian by nie doszło. „Gorbi” domagał się od władz wszystkich państw bloku wschodniego, aby trzymając społeczeństwo pod butem, nieco lżej wciskały je w ziemię.

Jak? Na przykład umożliwiając ludziom wyjazdy zagraniczne. Naturalnie, w granicach rozsądku, po dokładnym sprawdzeniu, jaki miałby być cel takiej podróży, i z zastrzeżeniem, że dysponentem paszportu pozostaje państwo. Czyli w polskich realiach – przed wyjazdem należało się pofatygować po ów cenny dokument do ekspozytury Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych, po powrocie zaś natychmiast go oddać.

Dla wszystkich było jasne, że nie każdemu paszport zostanie wydany. Jeśli pojawią się jakieś zastrzeżenia, władza nawet nie będzie musiała się z nich tłumaczyć.

Nie zmienia to faktu, że w połowie lat 80. rodacy ruszyli na Zachód, nierzadko z biletem w jedną stronę. Najpopularniejsze były dwa kierunki: Berlin Zachodni oraz Wiedeń, gdzie docierali ludzie, często zdecydowani na dożywotnią (a przynajmniej wieloletnią) emigrację w Europie Zachodniej albo za oceanem. Najpierw trafiali do obozów przejściowych, gdzie czekali na określenie miejsca docelowego, a następnie wsiadali do samolotu lecącego w nieznane…

Imigrantów‌ uważano – czasami nieco na wyrost – za męczenników, którym udało się zbiec z komunistycznej katorgi, więc udzielano im daleko idącej pomocy, czy to przy znalezieniu mieszkania, czy finansowej. Rzeczywiście, wyjechało wówczas z kraju wielu, zarówno opozycjonistów, jak i obrotnych, acz bezideowych obywateli, zainteresowanych szybkim wzbogaceniem się. Wśród tej drugiej kategorii nie mogło zabraknąć zwykłych przestępców, którzy wierzyli, że dopiero na Zachodzie rozwiną skrzydła. Również i oni traktowani byli na niemieckich czy austriackich dworcach kolejowych jak emisariusze zdelegalizowanej „Solidarności”. Witano ich palcami rozłożonymi w V i otaczano wielką życzliwością.

Wyjazdy przyszłych mafiosów na Zachód w latach 80., głównie do RFN, obrosły legendą; po dziś dzień pojawiają się teorie (nierzadko uzasadnione), jakoby emigrowali za przyzwoleniem, a czasem nawet na polecenie, oficerów bezpieki, tworzących za Odrą sieć tajnych współpracowników. I to dwojakiego rodzaju – do działalności wywiadowczej oraz do rozkręcania lewych interesów.

W tamtym czasie również Masa, pracujący jako bramkarz w pruszkowskiej restauracji Pod Sosnami, zastanawiał się nad wyjazdem do Reichu. W kraju coraz dotkliwiej deptała mu po piętach milicja, a możliwość znalezienia naprawdę dobrze płatnej pracy wydawała się mrzonką. A legenda głosiła, że jak już trafisz do Niemiec, to kasa sama pcha się do kieszeni. Co zresztą było do pewnego stopnia prawdą – to właśnie na niemieckiej ziemi narodziło się wiele fortun, w większości o nie bardzo legalnych korzeniach.

Masa pozamykał zatem interesy w kraju (do zamykania nie było wiele) i wsiadł w pociąg do Hamburga.

Tam z miejsca skierował się do okazałego budynku noszącego nazwę Bieber Haus, znajdującego się obok dworca kolejowego, po zaświadczenie, że imigrant wystąpił o azyl polityczny. Kwit, wydawany niemal od ręki, nie tylko legalizował pobyt w Niemczech, ale uprawniał także do przyzwoitej zapomogi finansowej i dachu nad głową. I wcale nie chodziło o przytułek, ale mieszkanie w dobrym standardzie.

J.S.: Byłem‌ w szoku – przyjeżdżam i od razu dostaję wszystko, co mi jest potrzebne do życia. Kasa, chata, obietnice dalszej pomocy. Żyć nie umierać!

A.G.: To,‌ że Zachód hołubił imigrantów z Polski, miało podłoże polityczne; wspierano tych, którzy porzucali komunizm, opozycjonistów albo osoby niechętne reżimowi Jaruzelskiego. Czy musiałeś złożyć jakąś deklarację o charakterze politycznym? Mówić krótko: czy traktowano cię jak członka „Solidarności”?

J.S.: Tego już nie pamiętam, ale przecież mając w perspektywie wyrwanie się z PRL-owskiego gówna, każdy by ją złożył. Zresztą ja nigdy nie kochałem komunizmu, powiedziałbym wręcz, że byłem prześladowany – ostatecznie milicja co chwila ciągała mnie na dołek za brak pieczątki w dowodzie osobistym, potwierdzającej zatrudnienie. Faktycznie, do Reichu trafiali i opozycjoniści, ale w przewadze byli kombinatorzy, którzy chcieli się tam urządzić.

A.G.: Rozumiem, że nie szukałeś kontaktu z Radiem Wolna Europa?

J.S.: Wolna Europa była w Monachium, 800 kilometrów od Hamburga. A nawet gdybym kopnął się do stolicy Bawarii, to o czym niby miałbym mówić na falach tego radia? Zająłem się tym, w czym czułem się dobry.

A.G.: Kradzieżami?

J.S.: Naturalnie.‌ Od razu zwąchałem się z naszą diasporą przestępczą na miejscu i zaczęliśmy wspólne działania. W Hamburgu było wówczas kilka miejscówek, w których spotykało się środowisko przestępcze: Sankt Pauli, Mümmelmannsberg‍ (w dużej części zamieszkany przez Polaków) i inne. Tam nawiązywało się znajomości. Gwiazdą tego środowiska był były polski pięściarz, P. To on zaprowadził nas do René Wellera,‌ słynnego niemieckiego boksera, który po zakończeniu kariery założył knajpę. Organizował w niej, nawiasem mówiąc, walki zawodowe, szalenie popularne w RFN. Zresztą P. występował na jego galach.

A.G.: Widziałem‌ kiedyś zdjęcie Wellera na basenie. On leży na materacu, w otoczeniu skąpo odzianych piękności.

J.S.: Wellera‍ zawsze otaczały laski z najwyższej półki. Nie ma co się dziwić. Przystojny, sławny, nadziany; kobiety takich lubią, nawet jeśli deklarują coś wręcz przeciwnego. W jego świetle lubili też się grzać goście z szemranych środowisk, dlatego Weller doskonale wiedział, kto i czym się zajmuje. To także dzięki niemu wkręciliśmy się do półświatka. U niego poznaliśmy Górala…

A.G.: Ksywka‌ gangstera?

J.S.: Powiedzmy,‌ że świetnego złodzieja samochodów. Zupełnie innego niż większość chłopaków z branży. Zawsze nienagannie ubrany, oczywiście w ciuchy z najwyższej półki, z okularami od Cartiera na nosie. Poruszał się najnowszym modelem porsche, więc ci, którzy go nie znali, brali go za wytwornego biznesmena. Oczywiście oprócz fur zawijał też wszystko, co mu wpadło w ręce. Rzecz w tym, że sprzedawcy – a zwłaszcza sprzedawczynie – sami mu w tym pomagali. Zdarzało się, że podjeżdżał tym swoim porszakiem pod sklep, wybierał co cenniejsze produkty. Panie zza lady prześcigały się w uprzejmościach wobec takiego klienta, pakowały mu pudła do bagażnika, a on… odjeżdżał w siną dal bez płacenia. Podejrzewam, że niejedna z tych sprzedawczyń machała mu chusteczką na pożegnanie. Taki to był gość z klasą!

A.G.: Dotarłeś‍ do Nikodema S. „Nikosia”? Podobno w latach 80. był liczącą się figurą w kryminalnym półświatku RFN?

J.S.: To‍ jest jeden z tych mitów, które krążą po polskich mediach jak bakterie i żaden antybiotyk nie jest w stanie ich wykurzyć. Owszem, Nikoś kręcił swoje lody w Niemczech, wielu chłopaków go znało, ale on nie był żadnym bossem. Był jednym z wielu drobnych złodziejaszków, którzy latali na każdą robotę, jaka się trafiała. Dopiero po powrocie do Gdańska, na przełomie lat 80. i 90., stał się naprawdę kimś. W Hamburgu terminował – zdobywał szlify przemytnika samochodów i poszerzał bazę znajomości. To mu się po latach przydało.

A.G.: W Instytucie‍ Pamięci Narodowej znajdują się kwity świadczące o tym, że Nikoś był wówczas na uchu bezpieki i to właśnie funkcjonariusze pomagali mu w przemycie kradzionych aut do Polski. Zresztą Niemcy wsadzili go do więzienia, które opuścił w bardzo filmowych okolicznościach – podczas widzenia podstawił swego brata, a sam uciekł z Reichu. Jeśli to, oczywiście, prawda. W książce Sylwestra Latkowskiego Polska‌ mafia[1] znalazłem‌ interesujące fragmenty notatek służbowych Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych, z których wynika, że bezpieka była bardzo zainteresowana Nikosiem, i to już we wczesnych latach 80. Wiadomo z nich na przykład, jak Nikodem S. dostał paszport. Oto cytat z notatki kapitana Protasiewicza: „S. poprzez majora Kazimierza D. z GKS Wybrzeże załatwił sobie paszport i wyjechał do RFN (jako działacz sportowy – przyp. A.G.). Za załatwienie tego paszportu mjr D. miał otrzymać kolorowy telewizor i pewną sumę pieniędzy. Poza tym S. sprowadził jego szwagrowi samochód marki Volkswagen Passat”. Notatki bezpieki rzucają również światło na rozwój przemytniczej kariery Nikosia. Oto donos, jaki w lipcu 1985 roku złożyło tak zwane Osobowe Źródło Informacji OZI o pseudonimie Leszek: „W ubiegłym roku sprowadzono do kraju z zachodu 6 skradzionych we Francji samochodów audi Turbo Diesel (pisownia zgodna z oryginałem – przyp. A.G.). Przywiózł je Łapa ps. Szczęka z Nikosiem (właściciel lokalu Carawela i działacz Lechii) dla K. (były sportowiec) i K. (były dziesięcioboista), obecnie dyrektora Klubu Sportowego Lechia. (…) Za granicą samochody te zorganizował międzynarodowy gangster mieszkający w Szwecji o imieniu Ryszard, który jest bratem żony Nikosia. Obecnie Rysiek siedzi w więzieniu w Szwecji. (…) Nikoś siedział 3 miesiące w ubiegłym roku w więzieniu w RFN za aferę samochodową i właśnie wspomniany Rysiek miał go wyratować z opresji”.

Tyle‍ o Nikosiu, na razie. A czym ty się zajmowałeś w Niemczech?

J.S.: Na pewno‍ nie donosiłem bezpieczniakom!

Jeszcze‍ przez chwilę pociągnijmy wątek tej niby-współpracy gangsterów z bezpieką czy milicją. Wciąż czytam, że w zamian za paszporty i święty spokój po powrocie z saksów byliśmy na uchu mundurowych, co potem miało skutkować sztamą już po 1989 roku. To oczywiste, że w kraju – po pobycie dłuższym niż deklarowany – wzywały nas służby, przede wszystkim kontrwywiad. Pytano nas, co robiliśmy w Niemczech, z kim się kontaktowaliśmy, czy byliśmy przesłuchiwani przez tamtejszych. A my często opowiadaliśmy jakieś banialuki, przez które nikt, rzecz jasna, nie cierpiał. Co więcej, musieliśmy coś tam podpisać, z czego wynikało, że od teraz będziemy lojalnymi obywatelami socjalistycznej ojczyzny, ale to przecież nie oznaczało bycia rzeczywistymi konfidentami. Powiem ci – jakby ktoś w Pruszkowie zorientował się, że donoszę na kolegów, byłbym skończony. Jasne, że kręcili się przy nas bezpieczniacy i chcieli to i owo ugrać, ale twierdzenie, że byliśmy tajnymi współpracownikami, ma się nijak do prawdy. Zapewniam, że Nikoś też na nikogo nie kapował. Bo niby i po co?

A.G.: Często‌ pojawia się argument, że ludzie bezpieki wam pomagali, choćby przy organizowaniu szlaków przemytu kradzionych samochodów.

J.S.: A niby‍ po co? Przecież samochody wjeżdżające do kraju były legalne i bezpieczniacy nie byli nam do niczego potrzebni. Oni naprawdę nie dysponowali takimi możliwościami, o jakie się ich podejrzewa.

A.G.: Wobec‍ tego wróćmy do pytania: czym się zajmowałeś w Hamburgu?

J.S.: Jak‌ to czym? Mydłem i powidłem! Jak większość naszych chłopaków zawijałem fury, skórzaną odzież, elektronikę, a nawet spożywkę. Nie mówiąc już o alkoholu, który zawijaliśmy na potęgę! Cały nasz urobek schodził na pniu, zainteresowanie naszymi usługami było ogromne. Zarówno wśród emigrantów, nie tylko zresztą polskich, jak i autentycznych Niemców, którzy woleli kupić taniej rzecz jeszcze ciepłą niż drożej w legalnym sklepie.

A.G.: To,‌ że grabiliście sklepy, i nie tylko sklepy, w Polsce, łatwo zrozumieć. Za socjalizmu wszystko było wspólne, czyli niczyje, więc lżej było przytulić to i owo. Ale w Niemczech? Tam chyba kradzież stanowiła poważne wyzwanie.

J.S.: Gdybym‍ chciał wyprowadzić mercedesa z salonu, pewnie miałbym problemy, choć i to dałoby się zrobić. Ale sklepy naprawdę nie były jakoś szczególnie chronione. Dziś, w dobie pikających elektronicznych bramek i kamer przemysłowych, kradzieże są ryzykowne, ale wtedy wjeżdżało się jak w masło. Mieliśmy kilka patentów, wobec których ochroniarze i policja byli absolutnie bezradni. Na przykład metoda „na motocyklistę” – wchodzisz do sklepu w kurtce i z kaskiem w ręku. Po co kask? Żeby zasłaniał kurtkę, bo pod nią znajdują się kradzione towary. Dla picu przy kasie kupowało się jakieś fajki czy gumę do żucia, a w rzeczywistości wynosiło się o wiele, wiele więcej!

Popularny‌ był też patent „na płaszcz”. Miałem taki szynel… Jakby go postawić na podłodze, nie przewróciłby się. Wchodziłem z nim do sklepu, pakowałem do wewnętrznych kieszeni po kilka flaszek wódki i wychodziłem.

Z kolei‌ elektronikę kradło się „na woźnicę” – wkładało się do wózka sklepowego pudełka z, powiedzmy, magnetofonami, i przekazywało chłopakom, którzy stali przy drzwiach. A oni natychmiast znikali. Niemcy w ogóle nie mieli pojęcia, co jest grane. Oni byli jak dzieci we mgle, spasione na zachodnim dobrobycie.

A.G.: Sami‌ sprzedawaliście urobek?

J.S.: Mieliśmy‍ swoich paserów. A oni bez problemu znajdowali nabywców. Jednym był niejaki Lothar S., bardzo elegancki facet, a przy okazji niebywały farmazoniarz, gość, który bez mrugnięcia okiem potrafił wcisnąć każdy kit. To były lata 80., a on opowiadał wszystkim wokół (no, może nie nam), że jest przewidziany na członka załogi, która w 1995 roku poleci w kosmos. Na jego bajer leciały głównie piękne laski, dlatego Lothar krążył po mieście w asyście wystrzałowych modelek.

A.G.: Dzielił‍ się z wami swoim stadkiem?

J.S.: Nie,‌ do tych pań nawet się nie zbliżaliśmy. Ale to nie znaczy, że żyliśmy w ascezie. Myśmy mieli branie wśród dziewczyn, które mieszkały obok nas, wiesz takie lokalne piękności przesiadujące w pubach. My, młodzi, ekstra ubrani, byliśmy dla nich jak John Travolta, a która młoda dupa nie chciałaby się bzyknąć z bohaterem Gorączki‌ sobotniej nocy? Dlatego często fundowaliśmy im ten film w wersji pruszkowskiej…

A.G.: Nigdy‍ nie mieliście kłopotów z niemiecką policją?

J.S.: Nikt‌ się jej nie bał. Jak kogoś zawinęli, to pouczyli i wypuszczali na wolność. A jak już ktoś bardzo dał się im we znaki, to trafiał przed sąd, ale wyrok zawsze był w zawiasach. Raz zdarzyła mi się sytuacja, która zapowiadała się dość poważnie, ale skończyła się jak zawsze, czyli happy endem. Otóż na Mümmelmannsbergu,‌ popularnie zwanym Mymlem, była modna restauracja. Lubiliśmy tam zaglądać i przy piwku dzielić się spostrzeżeniami natury ogólnej. Po zakończonej alkoholowej sesji poszliśmy – ja, Hemla, Cruyff, Małpa – do domu. Już mieliśmy iść w kimę, gdy do drzwi zapukał Johann (to oczywiście też ksywa; po tylu latach wielu nazwisk po prostu nie pamiętam, tym bardziej że wtedy używaliśmy głównie pseudonimów). Johann był znany z tego, że zawsze nosił przy sobie pokaźną luśnię. Tym razem też, i to wcale nie na gaz; wychylił się przez okno i zobaczył kilku Turków. A my z nimi mieliśmy kosę i staraliśmy się nie wchodzić sobie w drogę. Ale Johann, po kilku głębszych, sięgnął po broń i… wyjebał w stronę jednego Turka. Trafił w nogę. Dobrze, że nie celował w głowę, bo wtedy skończyłby z ciężkim wyrokiem. Zaczęła się zadyma; Turcy przylecieli do nas w sile kilkuset chłopa. Nasi też się szybko zorientowali, że będzie rozróba, i stawili się na miejscu. Ale nas było najwyżej pięćdziesięciu. Zaczęliśmy się ganiać po osiedlu, a przerażeni strzałami Niemcy zamykali okna, jak na rasowym westernie. Po jakimś czasie na niebie pojawiły się helikoptery antyterrorystów; maszyny, jedna po drugiej, siadały pomiędzy blokami osiedla. Policjanci pozawijali sporo osób, w tym również mnie, ale wkrótce zostałem wypuszczony do domu. Ostatecznie byłem jedynie uczestnikiem awantury. Choć muszę przyznać, trochę szczęściu dopomogłem. Otóż połknąłem aluminiowy łańcuch, na którym nosiłem klucze. Lekarz w szpitalu zbadał mnie, powiedział, że nic mi nie będzie, ale facet ze skłonnościami do samookaleczania się nie jest mile widzianym gościem w areszcie. Byli wtedy zawodnicy znacznie lepsi ode mnie. Małpa – uważaj! – zarzucił‌ sobie do gardła cały pałąk od wiadra. Połknął go w całości! Z trudem mu go wyjęto. Z kolei Cruyff wybrał inny patent – pociął się, jak przystało na pruszkowskiego recydywistę. Niemcy opatrzyli go i zabrali mu żyletkę. Ale on, gdy znalazł się w celi, znowu się pochlastał. Wtedy, po opatrzeniu ran, policjanci rozebrali Cruyffa i wrzucili go na dołek nagiego jak święty turecki. Ale co to dla chłopaka z miasta? Odgryzł kawałek ramy koi (była drewniana) i tym prowizorycznym narzędziem znów się pociął. Dla chcącego nic trudnego. A Niemcy panicznie się bali samookaleczeń… Cruyff nie zrobił wielkiej kariery jako gangster, bo po powrocie do Polski zginął w wypadku samochodowym. Z kolei Małpa został wielką gwiazdą polskiej mafii, jak już wszystkich pozawijano, a o nim jakoś policja zapomniała. Przez jakiś czas rozpowiadał po kasynach, jaki to był z niego koleś, ale mało kto mu wierzył.

A.G.: Opłaciła‍ ci się ta niemiecka eskapada?

J.S.: Naturalnie.‍ Zdarzały się dni, że wyciągałem do 500 marek. Miesięcznie zarabiałem po kilka tysięcy, co może w Niemczech łba nie urywało, ale w Polsce taka kapusta to było złote runo. Przecież ówczesna pensja, w przeliczeniu na zielone, nie przekraczała kilkudziesięciu dolarów. Kiedy po kilku miesiącach wróciłem nad Wisłę, od razu pobiegłem na bazar w Rembertowie, który był ówczesnym salonem modnej stolicy. Wcześniej wymieniłem marki zachodnioniemieckie na dolary; mając sto papierów w kieszeni, mogłem naprawdę zaszaleć. Ubrałem się od stóp do głów!

Zresztą‌ myśmy skradziony towar puszczali nie tylko w Reichu. Zdarzało się, że wysyłaliśmy większe transporty dóbr deficytowych do kraju.

A.G.: Drogą‌ lądową?

J.S.: Niekoniecznie,‌ także morską. W tym miejscu warto wspomnieć o zaopatrzeniowcu na statku „Ziemia Suwalska” Kaziu P., skądinąd bracie znanego polityka lewicy. Facet bardzo nam pomógł. Dzięki niemu wysłaliśmy do kraju trzy gigantyczne torby z rozmaitymi dobrami: spożywką, elektroniką, odzieżą. Takich toreb nie dałoby się upchać do samochodu.

A.G.: Czy,‍ podobnie jak w wypadku Nikosia, epizod niemiecki podniósł twoje przestępcze kwalifikacje?

J.S.: Bez‌ wątpienia. W Hamburgu szybko stałem się kimś; latałem z chłopakami, którzy naprawdę byli dobrzy w tym fachu: z Pałką, Cruyffem czy Arturem B., który zresztą tam ze mną mieszkał. Nawet nie chodzi o to, że nauczyłem się pewnych trików, ale zacząłem się orientować, jak działa grupa, jak się ją buduje i motywuje. Po powrocie wiedziałem już, że chcę iść w życiu tą właśnie drogą.

1 Świat‌ Książki, Warszawa 2011.

ROZDZIAŁ‍ 2

Dyskotekowy‍ chrzest bojowy

W pierwszej‌ połowie lat 90. pruszkowscy mafiosi dysponowali już naprawdę wielkimi pieniędzmi. Gdyby wspomniany w PROLOGU interes z kolekcją Potockich nie był jedynie epizodem, ale wstępem do większego zaangażowania się grupy w handel dziełami sztuki, zapewne Polska stałaby się kopalnią arcydzieł. Wprawdzie trudno byłoby je znaleźć na ścianach rodzimych muzeów, ale świadomość, że pozostają nad Wisłą, zdobiąc rezydencje mafijnych bossów, też miałaby swoją wartość. Gangsterzy jednak nie czuli się komfortowo na artystycznym poletku i budowali swe majątki, wykorzystując inne rodzaje aktywności.

Cofnijmy‌ się w czasie o kilka lat.

Zanim‌ grupa pruszkowska stała się maszynką do pomnażania kapitału, przyszli mafiosi musieli zadowalać się stosunkowo skromnymi przychodami. Skromnymi w porównaniu z fortuną, jaka na nich spłynęła po przemianach 1989 roku.

W latach‍ 80. możliwości zarabiania były dość ograniczone – starsi stali na benklu (organizowali bazarowy hazard, z grą w trzy karty na czele), natomiast młodsi zdobywali przestępcze szlify, dokonując drobnych kradzieży. Drogą, jaką przebył Masa – od dyskotekowej bramki w Pruszkowie do zorganizowanej grupy przestępczej – poszło w tamtym czasie wielu młodych ludzi z późniejszego „miasta”. Wprawdzie zdobyty wówczas kapitał trudno było traktować jako zalążek mafijnego bogactwa, ale przecież od czegoś muszą zacząć również przyszli gangsterzy…

Metody‍ przeważnie nie były imponujące; jak wspomina Masa, kradło się wszystko, co wpadało w ręce. To, co można było zawinąć bez większego problemu.

Jako‌ że w kraju szalał kryzys i zdobycie w sklepie towaru bardziej luksusowego niż ogórki konserwowe graniczyło z niemożliwością, młodzi przestępcy postanowili wyręczyć handel uspołeczniony. Skoro podstawową bolączką społeczną jest brak żywności, trzeba jej zaradzić. W pierwszych miesiącach po stanie wojennym zmorą mazowieckich rolników stały się bandy wykradające z pól ziemniaki, buraki, cebulę czy jabłka. Kiedy jednak złodzieje zorientowali się, że kradzież owoców i warzyw nie nastręcza jakichkolwiek problemów, ale również nie przynosi przesadnych zysków, zwrócili uwagę na… bydło. Niekoniecznie pod osłoną nocy starzy i młodzi pruszkowscy bandyci uprowadzali z pastwisk krowy, a następnie strzelali do nich z pistoletów, „tetetek”, które być może miały w przyszłości służyć do napadów na banki, ale na razie stanowiły narzędzie w nieco innym, okrutnym procederze. Zabite zwierzęta trafiały do garaży, gdzie przestępcy dzieli je na tusze i natychmiast sprzedawali. Zainteresowanie mięsem z nielegalnego uboju było tak duże, że „zaopatrzeniowcy” nie byli w stanie wyrobić się z realizacją zamówień.

Zdobyte‌ pieniądze szły z reguły na alkohol i zabawę – już wtedy rodzące się „miasto” uświadamiało sobie, że rozrywka jest solą życia.

Podczas‍ gdy najprymitywniejszymi czynami przestępczymi parali się młodzi, starzy recydywiści, tacy jak Janusz P. „Parasol”, Jacek D. „Dreszcz”, Ireneusz P. „Barabas” czy Czesław B. „Dzikus”, grali w wyższej lidze, czyli dokonywali rozbojów z bronią w ręku. Do pruszkowskiej legendy przeszedł włam do domu właścicieli pruszkowskiego spożywczaka (a raczej sklepu typu „mydło i powidło”); akcję przeprowadzono niezwykle brutalnie, w jej wyniku straciło oko dziecko gospodarzy (wyłupił je lufą pistoletu jeden z bandytów). Uczestnicy tego czynu zostali szybko ujęci i z wysokimi wyrokami trafili za kraty. Wśród osadzonych znalazł się jeden z późniejszych liderów grupy pruszkowskiej Janusz P. „Parasol”.

Podczas‍ jednak gdy starzy toczyli boje z polskim wymiarem sprawiedliwości, młodzi – a wśród nich Masa – postanowili poszukać szczęścia za granicą, głównie w Niemczech.

Ci,‌ którym nie udało się na dłużej zaczepić na Zachodzie, wracali do kraju; choć PRL wydawał się wieczny, z każdym dniem coraz silniej wiał wiatr zbliżających się przemian. Najbardziej obrotni doskonale zdawali sobie sprawę, że do nadchodzących czasów trzeba się dobrze przygotować – wygra ten, kto będzie umiał podnieść pieniądze z ulicy.

Wiedzieli‌ o tym również pruszkowscy gangsterzy, tym bardziej, że od co najmniej kilkunastu lat funkcjonowali w świecie alternatywnej – nielegalnej – gospodarki i potrafili przewidzieć, w jakiej dziedzinie władza popuści, a co pozostanie na państwowym indeksie.

Ale‌ do wyborów 4 czerwca 1989 roku było jeszcze trochę czasu. Na razie Masa zatrudnił się w miejscowym klubie sportowym Znicz, gdzie wykonywał proste prace administracyjne, przeplatane ostrym piciem z przełożonymi. Kiedy trzeźwiał, szedł na siłownię albo na salę bokserską. Potem wracał do pracy i tak w koło Macieju. Pewnego dnia jego żona Ela nie wytrzymała takiego życia (byli małżeństwem od 1982 roku) i wypędziła ślubnego z domu. A ten, niewiele myśląc, udał się do swego przyjaciela Zachara, podobnego sobie wyznawcy kultu siły i alkoholu. Zachar przyjął Masę pod dach, zaznaczając jednak, że to tylko stan przejściowy i Jarek będzie musiał przemyśleć swoje życie.

No‌ to Masa dumał, dumał, dumał…

J.S.: Gdy‌ sięgam pamięcią do początków grupy pruszkowskiej, to dochodzę do wniosku, że dołączyłem do niej trochę z braku jakiegoś lepszego pomysłu na życie. Oczywiście nie ja jeden. Wielu przestępców poszło w złą stronę tylko dlatego, że nie umieli sobie ułożyć życia inaczej. Była połowa lat 80. Podczas kolejnej przerwy w alkoholowym ciągu zrobiłem, nie pierwszy raz, rachunek sumienia. Akurat byłem na czymś w rodzaju gigantu – żona wystawiła mnie za drzwi, bo miała już dość wiecznie pijanego i agresywnego faceta w domu. Pomieszkiwałem kątem u Zachara. Wiedziałem, że wcześniej czy później Ela przyjmie mnie z powrotem (mieszkaliśmy w Pruszkowie na ulicy Kopernika), ale chwilowo nad naszym związkiem wisiał topór wojenny.

A.G.: A zatem‍ siedzisz u Zachara, łeb ci pęka i myślisz sobie, że gdzieś popełniłeś w życiu błąd, tylko nie bardzo wiesz, co z tym fantem zrobić?

J.S.: Dokładnie.‍ I właśnie wtedy przyszedł do Zachara mój przyjaciel Wojciech K., Kiełbacha. Zadzwonił do drzwi, a może zresztą jebnął z buta, nie pamiętam, wszedł i przedstawił mi pewien projekt. „Jedziemy na dyskotekę do Warszawy!”.

A.G.: Piękny‌ plan. Faktycznie kompleksowy pomysł na życie…

J.S.: Ty‌ sobie nie rób żartów, tylko posłuchaj, co z tego wynikło. Przejechaliśmy się parę razy do Warszawy i od razu powiało innym światem. Z dzisiejszej perspektywy może to wydawać się śmieszne, bo stolica po stanie wojennym była miastem ponurym i nieprzyjaznym, ale w porównaniu z Pruszkowem wyglądała prawie jak Nowy Jork, tyle że trochę taki zapleśniały. Ale świątynie rozrywki, dyskoteki czy nocne kluby, łapały drugi oddech. Działo się coraz więcej, imprezy były na coraz wyższym poziomie, więc dawało się zapomnieć o świecie na zewnątrz. Podczas gdy po ciemnych warszawskich ulicach snuły się milicyjne patrole, szukające okazji, żeby komuś dopierdolić, na dyskotekach był blichtr: ekstralaski, najnowsze przeboje, drinki jak z serialu Miami‌ Vice. Dyskotek było wiele, oczywiście jak na socjalistyczną przaśność, ale my jakoś szczególnie upodobaliśmy sobie Park.

A.G.: Ta‌ dyskoteka z przeboju Lady Pank? „Za chwilę się zaczyna balanga w klubie Park, a zaraz potem finał, niestety znów ten sam…”.

J.S.: Nie‌ wiem, co miał na myśli tekściarz, ale w naszym przypadku finał był faktycznie niemal zawsze ten sam – łomot! I to taki, o którym mówiło się na mieście przez cały tydzień. Aż do następnego weekendu i kolejnej rozpierduchy z nami w roli głównej. Zaraz rozwinę ten wątek. Teraz chcę tylko zaznaczyć, że nasze wypady z Kiełbachą znów nas do siebie zbliżyły, bo wcześniej przez jakiś czas nie odzywaliśmy się do sobie.

A.G.: O co‌ poszło?

J.S.: Cofnijmy‍ się o kilka miesięcy. Nasz konflikt, po latach wielkiej przyjaźni, wybuchł na gruncie złodziejskich rozliczeń. Dobrze brzmi, prawda? Tylko nie wyobrażaj sobie jakichś wielkich przekrętów, skutkujących hollywoodzkimi egzekucjami w stylu Ojca‍ chrzestnego! Poszło o coś w sumie drobnego, ale warto o tym wspomnieć, bo to pokazuje, jak pruszkowscy przestępcy zarabiali pieniądze jeszcze w czasach PRL, czyli przed powstaniem potężnej mafii. Otóż w pierwszej połowie lat 80. eldorado nielegalnego handlu był bazar na ulicy Wolumen na warszawskich Bielanach (wówczas Bielany stanowiły część Żoliborza). Tam się handlowało wszystkim, a w każdym razie towarami deficytowymi, niedostępnymi w sklepach. A jako że wszystkiego brakowało, na Wolumen przyjeżdżało się jak do hipermarketu – od spożywki po płyty. Razem z Kiełbachą sprzedawaliśmy tam różne rzeczy, początkowo kartki na benzynę (a także na inne towary), które były więcej warte niż bilety płatnicze Narodowego Banku Polskiego. Jeździliśmy po całym województwie i czyściliśmy szafy pancerne w urzędach gminnych, gdzie trzymano te kartki. Woziliśmy z sobą fachowców, którzy otwierali sejfy z dziecinną łatwością; pruły się jak stare gacie. Wiesz, jak na nas mówili? Szejkowie! Bo dysponowaliśmy nieograniczonymi ilościami kartek na paliwo.

Potem‌ handlowaliśmy podzespołami elektronicznymi, głównie kośćmi układów scalonych, które kradliśmy w zakładach mechaniczno-precyzyjnych Mera-Błonie. W tamtym czasie produkty tej firmy to był high-tech, bardzo poszukiwany w wielu kręgach.

A.G.: Doskonale‌ wiem, czym była Mera. Oczkiem w głowie włodarzy socjalistycznej gospodarki. Ale trudno sobie wyobrazić, że do tak strategicznych zakładów wchodziliście sobie z Kiełbachą, kiedy chcieliście, i wynosiliście te układy scalone jak swoje.

J.S.: A kto‍ powiedział, że wchodziliśmy, kiedy chcieliśmy? To się zawsze odbywało nocą.

A.G.: Domyślam‌ się. A jednocześnie jestem pewien, że była to firma strzeżona wyjątkowo pilnie. I we dnie, i w nocy.

J.S.: Tak‍ to sobie wyobrażasz? No to posłuchaj. Wchodziliśmy tam jak do domu, nie niepokojeni przez nikogo. Najpierw przeskakiwaliśmy ogrodzenie, które w niczym nie przypominało muru więzienia Alcatraz. Potem wspinaliśmy się po piorunochronie na dach magazynu centralnego, a stamtąd – przez właz – docieraliśmy do środka. Jako że było dość wysoko, zaczepiliśmy sobie linę, po której się spuszczaliśmy w dół.

A.G.: Potem‌ ją zabieraliście?

J.S.: Nie‌ uwierzysz… Szybko doszliśmy do wniosku, że nikt nie liczy tych układów scalonych i pewnie jeszcze się nie zorientował, że magazyn ubożeje z każdą naszą wizytą. Postanowiliśmy więc zostawić tę linę, aby nie tracić czasu na każdorazowe jej rozwijanie i mocowanie. I kiedy wracaliśmy do Mery, ona wciąż tam wisiała.

A.G.: Ale‍ przecież ktoś, do cholery, musiał ochraniać ten magazyn!

J.S.: No‍ był tam jeden cieć, który ciągle siedział w swojej stróżówce i albo oglądał telewizję, albo – co bardziej prawdopodobne – chlał wódę i cierpiał na chroniczne zaniki świadomości. W każdym razie nie stanowił dla nas żadnej przeszkody.

A.G.: Czyli‌ dla ciebie i Kiełbachy?

J.S.: Początkowo‌ kradliśmy tam we dwóch, a potem doklepał do nas Flis, którego znaliśmy jeszcze z początków naszej przestępczej działalności, kiedy to zawijaliśmy z pól krowy i przerabialiśmy je na tusze. Interes szedł dobrze, ale po jakimś czasie dowiedzieliśmy się, że te układy scalone to większa żyła złota, niż nam się wydaje. W sensie dosłownym. Ktoś nam powiedział, że można z nich odzyskiwać złoto (były pozłacane). Owszem, trzeba do tego było odpowiednich technologii, ale jeśli się w nie zainwestowało, wyciągało się hajs z nawiązką. No i trzeba się nakraść naprawdę dużo, bo na każdym takim układzie ilość złota jest śladowa.

A.G.: No‌ ale gdzie szukać ekspertów od odzyskiwania złota? Podejrzewam, że w środowisku pruszkowskich recydywistów liczba inżynierów była równie śladowa?

J.S.: Dlatego‌ ograniczyliśmy się do roli dostawcy układów. Kto i jak odzyskiwał z nich cenny kruszec, nie mam pojęcia. Interesowało nas jedno – pieniądze, a tych zarabialiśmy naprawdę dużo. To, co wpadało do mojej kieszeni, natychmiast wydawałem na tym samym Wolumenie. Lubiłem fajne ciuchy, więc nie żałowałem sobie. Moja żona, Elka, też nosiła się coraz bardziej szykownie.

A.G.: Cały‌ czas czekam na ten konflikt z Kiełbachą…

J.S.: Mówisz‍ i masz. Pewnego razu coś mi wypadło i nie mogłem pójść na robotę, więc Kiełbacha musiał się zadowolić towarzystwem Flisa. Prawdę mówiąc, mogli na mnie poczekać, ale paliło im się do tych pozłacanych układów, więc machnęli ręką. A zgarnęli wtedy naprawdę grubo, po pięć milionów ówczesnych złotych. Dla porównania polonez kosztował wówczas coś około 180 tysięcy, co dla większości ludzi stanowiło sumę nieosiągalną.

A.G.: Coś‍ czuję, że poszło o te pieniądze…

J.S.: Dokładnie.‌ Ja z tego skoku nie powąchałem nawet działki. A chłopcy, jak się zorientowali, jakie skarby pokradli, wzięli sobie do pomocy Zbigniewa K., czyli Alego, który z kolei był w dobrych kontaktach z Klajniakiem (Piotrem J., gangsterem, który w 2003 roku został zastrzelony pod Warszawą przez ludzi Andrzeja H., pseudonim Korek – przyp. A.G.), i razem zaczęli upłynniać towar. W dużej mierze transakcje były zawierane na gangsterskim bazarze Różyckiego na Pradze, gdzie kręciły się takie tuzy półświatka, jak Jacek D. „Dreszcz” czy Rysiek Sz., szerzej znany jako Kajtek. Ci ostatni zaangażowani byli w podobny proceder – odzyskiwania srebra z klisz rentgenowskich. Kradli te klisze po całej Polsce, a następnie oddawali swojemu chemikowi. Kiełbacha bardzo się do nich zbliżył i zaczął z nimi latać. Oni z kolei bardzo szybko uznali go za charakternego chłopaka, na którym można polegać. I faktycznie, nie zawiedli się. Szczególnie zaimponował im podczas pewnego włamu, w którym brali udział między innymi Kajtek i Malizna. Otóż Kiełbacha, który był kierowcą ekipy, zobaczył nadjeżdżający radiowóz i zamiast dać po gazie i uciekać, zaczekał, aż jego kompani wskoczą do samochodu. Mundurowi byli już o krok, inne chłopaki naciskały na Wojtka, żeby ruszał, ale on z zimną krwią czekał na Kajtka i Maliznę. Udało się! Ekipa wyjechała o sekundę, może dwie, przed przyjazdem milicji. Gdyby nie jego charakter, złodzieje dostaliby po piętnaście lat paki.

A.G.: No,‌ ale ty – mając w pamięci to, że wtedy nie podzielił się z tobą zyskami – miałeś o nim nieco inne zdanie?

J.S.: Zdaniem‌ miałem dobre, bo to jednak był facet z jajami, a jedynie, mówiąc z poetyckim patosem, nosiłem w sercu pewien żal. Ale bez przesady – widywaliśmy się, spotykaliśmy na dyskotekach, gadaliśmy, chlaliśmy, choć brakowało dawnej wylewności. Jednak kiedy przyszedł do mnie z propozycją poszukania szczęścia w Warszawie, wyczułem, że mówi do mnie mój stary przyjaciel. Tamto wydarzenie szybko puściłem w niepamięć i – używając skrótu myślowego – włożyłem spodnie, buty i wyruszyłem razem z nim. Tak zaczął się nowy etap w moim życiu. Nie tylko zresztą moim. Stąd był już tylko krok do mafii pruszkowskiej.

A.G.: Powiedz‍ mi szczerze: czy od samego początku mieliście zamiar podbijać dyskotekowe bramki pięściami, czy po prostu myśleliście o zabawie w czystej formie, a wydarzenia wymknęły się spod kontroli?

J.S.: Niby‍ chodziło o zabawę, ale wiadomo było, że jak chłopcy z Pruszkowa jadą na imprezę, to muszą lecieć wióry. Byliśmy jak beczka prochu; do eksplozji wystarczała maleńka iskra. Opowiem ci o pewnym zdarzeniu, które odbiło się w Warszawie szerokim echem. Pojechaliśmy ekipą do modnej dyskoteki Stodoła. Ja jako jedyny zabrałem z sobą swoją dziewczynę. Niby na takie wypady woleliśmy wyłącznie męskie towarzystwo, ale Elka kumplowała się ze wszystkimi, więc nikomu nie przeszkadzała. Byłem w niej wówczas zakochany na zabój… Kiedy dotarliśmy na miejsce, zorientowaliśmy się, że pachnie ostrym dymem – przed wejściem panoszyła się, szponciła gromada napakowanych, agresywnych gości. Było ich ponad pięćdziesięciu i wszyscy się ich bali, a oni robili, co chcieli. Kiedy zobaczyli nas, od razu zaczęli podskakiwać. Stało się jasne, że bez wpierdolu się nie obejdzie. Pytanie brzmiało: kto komu spuści łomot? Oni nam czy my im? Oczywiście nie pękaliśmy i nie mieliśmy zamiaru dawać nogi. Zaczęła się pyskówka. Elka, jak to kobieta, próbowała załagodzić sytuację, stając między stronami. I wtedy jeden z agresorów, zdaje się ich herszt, powiedział do niej: „A ty, kurwo, zamknij mordę”. Jak ja to usłyszałem, to się we mnie zagotowało! Jak wyjebałem mu w pysk, to się nogami nakrył i pokazał numer butów. Jego kompani ruszyli na nas, ale ja już wtedy byłem tak nakręcony, że nie potrzebowałem specjalnej zachęty do bójki. Podobnie jak pozostałe charty z Pruszkowa, w tym, oczywiście, Kiełbacha. Mówiąc szczerze, może niezbyt elegancko, kogo pierdolnąłem, ten leżał. Po chwili prawie cała banda walała się po chodniku, a niedobitki uciekały gdzie pieprz rośnie.

Kiedy‌ wróciliśmy po stoczonej bitwie pod drzwi wejściowe dyskoteki, dostaliśmy gromkie brawa. I od gości, i od ochroniarzy. Ba, klaskali nawet ludzie stojący na pobliskim przystanku autobusowym. Wieść o naszej sile i odwadze rozniosła się po mieście.

A.G.: Rozumiem,‍ że na tym jednym razie się nie skończyło?

J.S.: Oczywiście.‍ Podczas dyskotek dochodziło do różnych spięć i najczęściej kończyły się łomotem. Ale wtedy już mieliśmy zaprzyjaźnionych bramkarzy – warto wspomnieć Czaję czy Owcę – którzy stawali po naszej stronie. Jak się ktoś awanturował i dostał od któregoś z nas w japę, natychmiast był wyprowadzany na świeże powietrze i z reguły nie wracał na salę. Z czasem nasza ekipa zaczęła się rozrastać – pojawialiśmy się już nie w kilku, ale w kilkunastu, a nawet w kilkudziesięciu chłopa. Młode wilczki z Pruszkowa też chciały się zabawić i myśmy im tę zabawę gwarantowali. Nasza brygada wzbudzała respekt, bo każdy z nas doskonale znał się na bokserskim rzemiośle.

A.G.: Wasze‌ wizyty w stolicy ograniczaliście wyłącznie do dyskotek?

J.S.: Ależ‌ skąd! Lubiliśmy czerpać z życia garściami, więc warszawska rozrywka i gastronomia nie mogły mieć przed nami tajemnic. Szczególnie upodobaliśmy sobie restaurację Na Trakcie, mieszczącą się na Krakowskim Przedmieściu, niedaleko pomnika Mickiewicza.

A.G.: Akurat‍ dobrze znam to miejsce, bo jako student spędziłem w nim wiele upojnych wieczorów… Kto wie, może nawet bawiliśmy się obok siebie, nie wiedząc, kto jest kim. Ale wydaje mi się, że lubili tę restaurację również panowie kochający inaczej?

J.S.: Chyba‌ nie podejrzewasz nas o takie skłonności? Faktycznie, przychodzili tam również homoseksualiści, ale oni biesiadowali w innej części Traktu. Przede wszystkim jednak trafiał tam kwiat stołecznej przestępczości. To tam poznaliśmy Piotrka Bandziorka, Edka Suchego, Sławka S. „Krakowiaka”, Nastka…

A.G.: Krzysztofa‍ K., pseudonim Nastek? Tego bliskiego znajomego ministra sportu Jacka Dębskiego (zastrzelonego 11 kwietnia 2001 roku pod stołeczną restauracją Casa Nostra)? Mnie ten facet kojarzy się przede wszystkim z egzekucją, do której doszło na początku września 2002 roku. Nastek wychodził z jednego ze stołecznych salonów gier, gdy podbiegł do niego jakiś facet i strzelił kilka razy. Normalnie gość nie powinien żyć, ale okazało się, że niektórzy pruszkowscy gangsterzy mają wyjątkowo grubą skórę. Trafił do szpitala.

J.S.: Takich‌ mieliśmy wtedy kilerów w Polsce. Zabójca przechowywał amunicję w wilgoci i straciła siłę rażenia. Można powiedzieć, że pistolet nie strzelał, jedynie wypluwał pestki. Inna sprawa, że już następnym razem zamach się powiódł – kilka lat później Nastek rozstał się gwałtownie ze światem. Został zabity na klatce schodowej bloku na warszawskim Bemowie. Można zatem powiedzieć, że do Na Trakcie przychodzili ludzie, którzy w przyszłości mieli stać się gwiazdami polskiej mafii. Szybko zawiązywały się tam przyjaźnie, a tym samym rozrastała się ekipa młodego Pruszkowa. Chłopcy z Na Trakcie zaczęli nam towarzyszyć w dyskotekowych eskapadach. Niestety, nie każdy wieczór bywał udany. Pewnego razu zawitaliśmy do dyskoteki Park, gdzie pracował jako ochroniarz wspomniany wcześniej Czaja, skądinąd niezły kulturysta. Nie wiedzieć czemu, nie spodobał mu się Piotrek Bandziorek. I od słowa do słowa, Czaja postanowił wyjebać mu w ryja. No, ale przecież Bandziorek był naszym kolegą, więc nie mogliśmy pozwolić, żeby stała mu się krzywda. Wziąłem Czaję pod pachę i poszliśmy na krótki spacer w stronę bramki. Prawdę mówiąc, był to spacer nieco wymuszony, bo Czaja rzucał się na lewo i prawo, ale ja byłem silniejszy. Zacząłem mu tłumaczyć, że Piotrek to nasz człowiek i nawet jeśli czasami za bardzo fika, trzeba przymknąć na to oko. Czaja, choć odrobinę go upokorzyłem, nabrał do mnie wielkiego szacunku i w mojej obecności już nie kozaczył. Przynajmniej nie w stosunku do moich kumpli. Zresztą atmosfera natychmiast się poprawiła, jedna lufka, druga, trzecia, i w końcu Czaja zapomniał o całym zajściu z Bandziorkiem.

A.G.: A sława‍ rosła z dnia na dzień?

J.S.: W Warszawie‍ wówczas były trzy grupy, wokół których roztaczała się aura siły: młody Pruszków, czyli my, dyskotekowi bramkarze oraz bazarowi benklarze. Ci ostatni też mieli mir w mieście, choć obowiązujący w trochę innych, może nieco bardziej szemranych środowiskach.

A.G.: Zabieraliście‌ benklarzy na dyskoteki?

J.S.: Nie,‌ bo to jednak była inna bajka. Ale raz doszło do wspólnego spotkania na parkiecie. Otóż dowiedzieliśmy się, że Czaja pobił niejakiego Zbynka, benklarza z bazaru Różyckiego. Tego też nie mogliśmy puścić płazem, więc pojawiliśmy się w Parku jako jedna ekipa: Pruszków i chłopcy z benkla, wśród których brylował Jacek D., czyli Dreszcz. No i zrobiliśmy wjazd, ale skończyło się w sumie dość polubownie. Na marginesie powiem ci, że niezbyt lubiliśmy bramkarzy. To były w gruncie rzeczy jedynie tępe osiłki. Jeśli kogoś w tym środowisku naprawdę szanowaliśmy, to braci Skrzeczów: Pawła i Grzegorza, słynnych bokserów, którzy trzymali bramkę w hotelu Polonia. To były charakterne chłopaki, z klasą.

A.G.: To,‍ że lubiliście rozrywkowe życie, nie ulega wątpliwości. Ale ono przecież kosztuje. Skąd braliście pieniądze? Czy tylko z włamów do Mery i do laboratoriów produkujących klisze rentgenowskie?

J.S.: Niezupełnie.‍ Te interesy pokończyły się w połowie lat 80. I tu dochodzimy do ich końcówki, a tym samym do wielkich przemian ustrojowych. Ale zanim do nich doszło i zanim zachodnie waluty stały się powszechnie dostępne w kantorach, wielu chłopaków z Pruszkowa przeszło przez szkołę życia, jaką była praca cinkciarza.

A.G.: Ktoś‌ was pod te Pewexy wprowadzał?

J.S.: Przeważnie‌ starzy, którym pokończyły się wyroki i szukali jakiegoś zyskownego zajęcia. A praca cinkciarza dawała naprawdę duży dochód, bo zarówno dolary, jak i bony towarowe, za które można było kupować w Pewexach, schodziły jak ciepłe bułeczki. Miesięcznie zarabialiśmy kilkadziesiąt pensji górnika. Wystarczy?

Ja‍ na przykład stałem pod pruszkowskim Pewexem razem z Ryszardem P., pseudonim Krzyś, tym samym, który zaproponował mi pracę bramkarza w dyskotece Pod Sosnami. Czyli z przedstawicielem starej gwardii. I tak się mieszaliśmy – starzy z młodymi. Początkowo w wyjazdach do Warszawy nie towarzyszyli nam ci pierwsi, bo uważali, że ich miejsce jest w Pruszkowie. Ale z czasem zaczęli do nas dołączać, zwłaszcza jeśli wybieraliśmy się do dyskoteki na Olszynce Grochowskiej, gdzie na bramce stali trzej starzy: Jacek S. „Lulek”, Andrzej N. „Słoń” i Ireneusz P. „Barabas”. Właścicielem Olszynki był wyjątkowo przyzwoity facet, zresztą były rugbysta, którego znaliśmy od wielu lat. Miał także klub go-go w Polonii. W późniejszych latach zdarzało się, że robiliśmy tam chlew i ludzie nie chcieli przychodzić, co oczywiście nasz przyjaciel rugbysta miał nam za złe.

A.G.: Skoro‍ robota cinkciarza, i słynne hasło: „czencz many”, dawała takie profity, nie zdarzało się, że ktoś próbował was pogonić spod Pewexu i samemu zająć wasze miejsce?

J.S.: W Pruszkowie‌ nie, bo przecież byłem tam w domu, ale z warszawskimi cinkciarzami dochodziło do różnych spięć. I niekoniecznie były to wojny o terytorium. Warto wspomnieć o pewnej rozróbie, jaka rozegrała się w 1989 roku tuż przed wejściem do Telimeny. Otóż pewnego razu podjeżdżam wieczorem z chłopakami na Krakowskie Przedmieście i co widzę? Trwa regularna wojna! Z jednej strony kilku pruszkowskich chłopaków, między innymi Edek Suchy, Roman G. (wcześniej właściciel modnej restauracji na Ochocie) i Piotrek Bandziorek, a z drugiej strony cinkciarze spod Pewexu w Alejach Jerozolimskich. Ówcześni cinkciarze, w sensie wyglądu, nie mieli nic wspólnego z dzisiejszymi rekinami finansjery; to były dwumetrowe kafary o mordach zbójów, napakowane w siłowniach i wykarmione sterydami. Strach było do takiego podejść, a co dopiero wdać się z nim w sprzeczkę. No ale nasze chłopaki jakoś tam z nimi zadarły, choć w tej chwili nie pamiętam, o co poszło. W każdym razie cinkciarze przyjechali we dwa mercedesy i zaczęli oprawiać Edka, Romana i Piotrka. Kiedy pojawiłem się na Krakowskim Przedmieściu, szala zwycięstwa zdecydowanie przechylała się na stronę agresorów spod Pewexu.

Wyskoczyliśmy‌ z Kiełbachą z samochodu i ruszyliśmy na przeważające siły wroga. Po chwili cinkciarze zaczęli krwawić i zdecydowanie słabnąć. Wówczas jeden z nich doskoczył do mnie, przystawił mi luśnię do głowy i cedzi mi do ucha: „Wypierdalaj!”. A ja mu na to, żeby sam spadał, bo się go nie boję. Wtedy strzelił, osmalając mi kark, plecy i pół głowy. Na szczęście była to broń gazowa, a nie na ostrą amunicję. Wkurzyłem się. Wyrwałem mu pistolet z ręki i spuściłem gościowi niezły łomot. Po chwili bitwa była skończona, ale do końca wojny brakowało ostatecznego rozstrzygnięcia.

A.G.: Umówiliście‌ się na ustawkę?

J.S.: Nie‍ musieliśmy się umawiać, wiadomo było, że w końcu się znajdziemy.

Następnego‍ dnia skrzyknęliśmy dużą ekipę, ponad pięćdziesięciu chłopa. Wiedzieliśmy, gdzie ich szukać, więc pojechaliśmy prosto w Aleje Jerozolimskie. Ja kierowałem swoim fiatem 125p – na mercedesy musiałem jeszcze trochę poczekać. Oczywiście, od razu ich zobaczyliśmy. Co robili? A co może robić cinkciarz? Liczyli pieniądze. Jeden z nich rozsiadł się wygodnie w swoim mercedesie, wystawił nogę na zewnątrz i z lubością wpatrywał się w banknoty. „Och ty, w mordę kopany!”, pomyślałem i podbiegłem do mercedesa. Byłem uzbrojony w amortyzator od koparki, więc nie namyślając się wiele, pierdolnąłem w wystawione kolano grubaska. Zawył z bólu. Wprawdzie nie robił obdukcji lekarskiej, ale nie mam wątpliwości, że mu to kolano zmiażdżyłem… Plik banknotów, który trzymał w ręku, wyleciał w powietrze i spadł na jezdnię. Kierowcy zatrzymywali się, nie wierząc w to, co widzą. Nas jednak ta kapusta nie obchodziła w ogóle. Przyjechaliśmy, żeby nauczyć ich rozumu, a nie żeby się wzbogacić. Zaczęła się kotłowanina, ale w tym starciu cinkciarze nie mieli najmniejszych szans. Oprawialiśmy ich ponad dziesięć minut. Zapewniam cię, że to wystarczająco dużo czasu, żeby upodlić przeciwnika – i fizycznie, i moralnie. Później dowiedzieliśmy się, że milicjanci z Wilczej, którzy dostali zgłoszenie o tym zajściu, losowali, który ma jechać na interwencję. Nikt nie chciał wchodzić nam w drogę. To wydarzenie odbiło się w Warszawie naprawdę głośnym echem.

A.G.: A jak‌ długo ty stałeś pod Pewexem? Ostatecznie otwierały się przed wami nowe możliwości robienia dużych pieniędzy, a Pewexy już wkrótce miały przejść do historii jako relikt PRL.

J.S.: Dokładnie.‍ Mieliśmy świadomość, że nie jest to biznes na dłuższą metę, bo wiatr zmian dawało się wyczuć nosem. No ale nie chcieliśmy tak z dnia na dzień odcinać się od całkiem fajnego źródełka z forsą. Zdecydował, jak to często bywa w życiu, przypadek.

Pewnego‍ dnia pojechaliśmy z Kiełbachą do Zakopanego, do hotelu Kasprowy. W ogóle w tamtym czasie – mowa o 1989 roku – odkrywanie uroków kraju było naszą pasją. Głównie, oczywiście, Warszawy. Nie było wtedy takiego żarcia na mieście jak dziś, ale znaliśmy kilka miejscówek, gdzie podawali choćby dobrą golonkę. Kuchni w Kasprowym też nie dało się niczego zarzucić, poza tym hotel ten oferował wiele atrakcji, od basenu i siłowni, po night-club z fajnymi laskami. Pojechaliśmy się rozerwać, a tu przykra niespodzianka – Kiełbacha zadarł wcześniej z Andrzejem T. „Tycholem”, który akurat też tam pojechał na wywczasy. Znaliśmy go, bo pochodził z Milanówka, miejscowości leżącej niedaleko Pruszkowa, i czasem robiliśmy z nim różne drobne interesy. Tym razem Andrzej zachował się niezbyt fair wobec Kiełbachy. Wojtek przyjechał z laską, na którą miał wielką ochotę, a tymczasem to Tychol ją wyruchał, czym oczywiście wkurwił mojego przyjaciela. Doszło do bójki i Tychol obskoczył potworny łomot. Wtedy zaczął nas straszyć, że go popamiętamy. No więc uznaliśmy, że to on nas popamięta.

A.G.: Kiełbacha‌ chciał się mścić, a ty miałeś to postanowienie zrealizować?

J.S.: To‌ nie tak. Kiełbacha się mną nie wyręczał. Przeważnie stawaliśmy do boju ramię w ramię. A poza tym nie zapominaj, że byłem kimś w rodzaju jego ochroniarza, a to pociągało za sobą pewne obowiązki. Tak czy inaczej wyrok wpierdolu zapadł i Tychol musiał mieć się na baczności. Pierwsza okazja do egzekucji pojawiła się bardzo szybko; wszyscy, także Tychol, lubiliśmy kuchnię w Europejskim i często tam przyjeżdżaliśmy. I oczywiście tam go spotkaliśmy. Ale wtedy przyjechał również Wojtek P. – dobrze ci już znana persona – którego Tychol był przydupasem. Okej, prawą ręką, to bardziej eleganckie sformułowanie. Więc P. ewidentnie przybył z misją załagodzenia sporu, a jednocześnie miał wobec nas jakieś inne dalekosiężne plany. Powiedział, że od lat siedzi w biznesie budowlanym, dobrze mu się wiedzie i chciałby, abyśmy przyszli do niego do pracy. Potrzebował ochrony. Zapewnił, że da nam więcej kasy niż zyski z pracy pod Pewexem.

Nie‍ rzuciliśmy się na jego propozycję jak głodne charty, bo to by było nie w naszym stylu – trzeba się szanować, no nie? – ale potraktowaliśmy ją poważnie. Postanowiliśmy popytać na mieście kto zacz, i okazało się, że wielu naszych znajomych ma o nim jak najlepsze zdanie. Faktycznie, śmierdział groszem na sto kilometrów i wszystko wskazywało na to, że dla jego branży – mowa o deweloperce – nadchodzą właśnie złote czasy. Przyjęliśmy ofertę.

A.G.: Bez‌ żalu rozstaliście się z Pewexami?

J.S.: To‍ był zmierzch profesji cinkciarza, ale głupotą byłoby ostateczne wyskakiwanie z tych butów. Pamiętaj, że miejsce pod Pewexem cały czas miało swoją wartość i nie oddawało się go za frajer. Dlatego ustanowiliśmy kogoś w rodzaju naszych reprezentantów, którzy skupowali i sprzedawali zachodnią walutę i oddawali nam 50 procent zysków. Za mnie stanął niejaki Kwiatek, a za Kiełbachę Filipek. I dobrze sobie radzili, nie narzekałem na zyski. Potem doszusował do nich chłopak o pseudonimie Kuraś, który – z racji zamiłowania do kulturystyki – miał szczególne predyspozycje do tej roboty. Z Kurasiem nasze drogi skrzyżowały się jeszcze nie raz, bo potem zatrudnił się na bramce w kasynie hotelu Victoria. Był kimś w rodzaju naszego człowieka w tej jaskini hazardu.

ROZDZIAŁ‌ 3

Krwawy‍ chrzest w Siestrzeni

Z rozliczeniami‍ finansowymi pomiędzy gangsterami wiąże się pewne zdarzenie, które stało się jednym z najważniejszych momentów w historii grupy pruszkowskiej. A zapowiadało się niewinnie…

Dramat‌ w Siestrzeni – bo o nim mowa – który miał miejsce 29 maja 1990 roku, szeroko opisywały ówczesne media. Mało kto zdawał sobie wówczas sprawę, że wkrótce krwawe porachunki staną się nad Wisłą codziennością.

Jednym‌ z głównych bohaterów sekwencji ponurych zdarzeń był Masa, naoczny świadek zabójstwa dwóch ważnych członków formującej się właśnie grupy pruszkowskiej. Po latach, jako felietonista magazynu „Śledczy”, dość dokładnie przedstawił tło wydarzeń.

Poszło‌ o drobnostkę – Wojciech K. „Kiełbasa”, który lubił otaczać się dobrymi kosztownymi zabawkami, wymarzył sobie nową furę. Ale nie poloneza po tuningu czy ładę samarę, tylko mercedesa. Ze wszelkimi znanymi wówczas światowej motoryzacji bajerami.

Człowiekiem,‌ który potrafił załatwić auto z najwyższej półki, a jednocześnie po atrakcyjnej cenie (rzecz jasna pochodzące z nielegalnego obrotu), był Bogdan G., pseudonimy Młody i Małolat (nie mylić z Pawłem M., korzystającym z tej drugiej ksywki).

Obiecał‌ dostarczyć zamówiony towar i ze swego zadania prawie się wywiązał. Prawie, bo choć marka się zgadzała, wszystko inne nie spełniało warunków umowy. Mówiąc krótko, Bogdan G. chciał opędzlować Wojciechowi K. badziewie, licząc sobie jak za samochód klasy lux.

Kiełbacha‍ i Masa, nie zdając sobie jeszcze sprawy z jakości pojazdu, wzięli mercedesa, obejrzeli, pojeździli nim i zgodnie uznali, że nie o to im chodziło. Poinformowali Małolata, że ten może się bujać z takim dziadostwem. I że wóz jest do odbioru na parkingu przed dyskoteką na Olszynce Grochowskiej.

Problem‍ w tym, że zanim Bogdan G. odebrał pojazd, ktoś go z tego parkingu zawinął. Bez względu na to, kto to zrobił, niedoszły sprzedawca był w plecy, i to na poważną sumę. Kiełbacha – jak łatwo sobie wyobrazić – ani myślał płacić za coś, co jest do niczego. A poza tym, tego czegoś fizycznie nie było.

Małolat‍ postanowił więc ukarać nierzetelnego – jego zdaniem – niedoszłego kupca, który najwyraźniej robił go w balona. Zaczął grozić i wcale nie żartował.

Jak‌ pisał Masa na łamach „Śledczego”: „Małolatowi wydawało się, że jest mocny. Miał przecież ekipę – był w niej m.in. Komandos i ruscy złodzieje – z którą chodził »na wajchę«. Co to znaczy? Na przykład chodzili w miasto z dwoma identycznymi woreczkami brylantów, przy czym tylko w jednym znajdowały się prawdziwe kamienie szlachetne. W drugim było zwykłe szkło, ale wyglądające jak brylanty. Gdy znaleźli frajera, gotowego na zakup brylantów, szli z nim do jubilera, który potwierdzał ich autentyczność. Ostatecznie dostawał do oceny kamienie szlachetne. Ale gdy już Małolat i jego ekipa znaleźli się w jakiejś ciemnej bramie z frajerem, obiektem transakcji stawał się sprawnie podmieniony woreczek ze szkłem. Tak to działało.

Wracając‌ do sprawy z samochodem – Małolat się rzucał, a my o problemie poinformowaliśmy m.in. Alego, Parasola, Lulka, Słonia i Szaraka. Skrzyknęliśmy chłopaków i zaraz było nas około sześćdziesięciu. Zapadła decyzja, że Małolata trzeba ukarać”.

Ustalono,‍ że teraz to nie jemu należy się spłata długu, ale że on sam stał się dłużnikiem. I jeśli chce nadal spokojnie chodzić po ziemi i bawić się w swoje przekręty, musi zapłacić odszkodowanie. Ale nie w pieniądzach, tylko w brylantach i samochodach.

Strony‌ sporu umówiły się na rozkminkę pod hotelem Mak w Nadarzynie.

Ludzie‌ Małolata stawili się w sile dwóch samochodów. W jednym z nich przybyli ludzie Pruszkowa, którzy mieli pomóc przy załagodzeniu konfliktu – Krakowiak i Golas. Siła więc była niewielka, bo tak naprawdę Bogdan G. mógł liczyć wyłącznie na garstkę kompanów, w tym na gangstera zza Buga.

Tymczasem‌ przeciwnik wystawił reprezentację złożoną z sześćdziesięciu ludzi; takiej armii Małolat po prostu się nie spodziewał. Gdy samochody Bogdana G. dojeżdżały do Maka, na ogonie siedziała im kawalkada aut z pobliskiego Pruszkowa.

Gdy‍ przerażony Bogdan G. wysiadł ze swojego mercedesa, do jego uszu dobiegły złowrogie pokrzykiwania: „Do lasu z kutasem, do lasu!”.

Wskoczył‍ z powrotem do auta i jakimś cudem przemknął pomiędzy samochodami Pruszkowa. Pędząc grubo ponad sto kilometrów na godzinę, ze zdumieniem skonstatował, że na tylnym siedzeniu ma pasażerów – Jacka S. „Lulka”, i Andrzeja‌ N. „Słonia” z grupy pruszkowskiej.

Lulek‌ na akcję udał się uzbrojony w łańcuch i maczetę. Wiedział, że w ekipie Małolata są Rosjanie, a on wyjątkowo nie znosił tej nacji. Przed wyjazdem do Siestrzeni miał powiedzieć: „Utnę Ruskiemu łapę i powieszę sobie nad łóżkiem”.

Był‌ zresztą znany ze swego zamiłowania do broni białej; często pojawiał się na ulicach Pruszkowa z maczetą w ręku. Przechodnie na jego widok czmychali w popłochu. Pewnego razu Lulek mijał spacerowicza z psem. Na widok zwierzęcia Janusz S., niewiele się namyślając, machnął bronią, i obciął nieszczęsnemu psu łeb. Jego właściciel nie od razu zorientował się, co się wydarzyło…

Lulek‍ był pewien, że w Siestrzeni również zrobi użytek z maczety. A przynajmniej z łańcucha.

Oto‍ ciąg dalszy relacji Masy:

„Lulek‌ i Słoń byli mocno wstawieni i wsiedli do mercedesa Małolata, gdy on wyszedł z niego na krótką chwilę”.

Dlaczego‍ to zrobili? Tego nie dowiemy się już nigdy. Wydarzenia bowiem przybrały dramatyczny obrót.

„Za kierownicą‍ siedział jeden z Rosjan, obok niego znajdował się Małolat, a na tylnym siedzeniu, między Lulkiem a Słoniem, był drugi Rosjanin. W pewnej chwili Słoń zarzucił kierowcy kij bejsbolowy na szyję i zaczął go dusić, a Lulek wyciągnął łańcuch i zacisnął go na szyi Małolata. Ten drugi zdołał wyciągnąć z kieszeni pistolet i strzelić Lulkowi w głowę. Natomiast Słoń »dostał kosę« w bok od Rosjanina.

Kiełbacha‌ opowiadał mi potem, że na wysokości hotelu Kot w Siestrzeni, przy szybkości 170 kilometrów na godzinę, ciała Lulka i Słonia wypadły z samochodu Małolata. Gdy przyjechałem na miejsce, zobaczyłem Parasola, jak tuli do piersi martwego Lulka i szlocha: »Lulek, mój przyjacielu, nie umieraj«. To właśnie wtedy Parasol znienawidził mnie i Kiełbachę, bo uznał, że to wszystko było naszą winą. To absurdalne, ale jak ktoś sobie »dospawa« ideologię do jakiejś sprawy, to często porusza lawinę niedobrych zdarzeń. Potem byliśmy już śmiertelnymi wrogami”.

Zaraz‌ po tym wydarzeniu mafia pruszkowska wydała wyrok śmierci na Bogdana G., ale nigdy nie został on wykonany. Na epilog wydarzeń w Siestrzeni opinia publiczna musiała poczekać wiele lat, bowiem Małolat uciekł z kraju i zapadł się pod ziemię. Po żmudnym międzynarodowym śledztwie udało się ustalić, że G. ukrywa się w Hiszpanii (nie on pierwszy – w tym kraju przez pewien czas ukrywał się także Andrzej Z. „Słowik” oraz wielu mafiosów z Europy Wschodniej). W 2012 roku, dzięki wydanemu 11 września 2001 roku międzynarodowemu listowi gończemu, Hiszpanom udało się aresztować poszukiwanego. Rzecznik stołecznej prokuratury okręgowej, prokurator Dariusz Ślepokura oświadczył wówczas dziennikarzom: „Prokuratura podejrzewa Bogdana G. o pięć przestępstw. Dwa dotyczą zabójstwa, dwa pozbawiania wolności i jeden nielegalnego posiadania broni. Nie ma obaw, że uniknie sprawiedliwości, ponieważ zbrodnia zabójstwa przedawnia się po 30 latach, a postawienie zarzutów wydłuża ten okres o kolejne 10 lat”.

Bogdanowi‌ G. grozi dożywocie. Gdy piszemy tę książkę, proces jeszcze się nie rozpoczął.

ROZDZIAŁ‍ 4

Tiry

J.S.: Od wydarzeń‌ w Siestrzeni nasze działania bardzo się zradykalizowały, a społeczeństwo dowiedziało się, że wyrasta siła, z którą nawet władza będzie musiała się liczyć. Nasza grupa się szybko konsolidowała, do starych pruszkowskich dołączył Andrzej K. „Pershing” wraz ze swoimi ludźmi, i tak naprawdę wtedy już nikt nie mógł nam podskoczyć.

Po‌ Siestrzeni przestaliśmy się bawić w drobne złodziejstwa i przekręty na małą skalę. Poszliśmy grubo. Zaczęliśmy kroić tiry, czyli to, z czym kojarzono nas przez wiele lat. I choć z czasem zarzuciliśmy ten proceder, wchodząc w jeszcze bardziej zyskowne biznesy, ludzie powtarzali jak mantrę: Pruszków napada na tiry.

Zorganizowanych‌ grup przestępczych było wtedy w pytę, ale gazety pisały wyłącznie o nas, przy okazji czyniąc nas sławnymi i, w wielu kręgach, podziwianymi.

A.G.: Wprawdzie‍ to nie Pruszków wymyślił napadanie na tiry – mafijne rodziny w Stanach Zjednoczonych, w tym klan Gambino, zawijały wielkie ciężarówki z cennym towarem, żeby nie wspomnieć o grupach w krajach byłego ZSRR – ale wy ten proceder doprowadziliście do perfekcji. Skąd pomysł, żeby wyspecjalizować się właśnie w tym rodzaju przestępczej działalności?

J.S.: Trzeba‍ pamiętać, jakie to były czasy. Używając przenośni, dzień wcześniej skończył się komunizm, a kapitalistyczny dobrobyt jeszcze się nie pojawiał. W sklepach było cały czas pusto, a teoretycznie dostępne towary luksusowe stanowiły wyłącznie obiekt westchnień rodaków. Przez Polskę ciągnęły całymi kolumnami tiry, przewożąc z Zachodu na Wschód takie dobra, jak papierosy, alkohol czy elektronika. Często transport tych dóbr był nielegalny.

Pewnego‌ dnia przyszedł do nas gość, który rzucił projekt: trzeba zawinąć tira z kontrabandą. Sprawa jest o tyle bezpieczna, że towar nie został zgłoszony na granicy, więc jeśli się go przejmie, nikt nie poleci z tym na policję.

Okraść‍ złodzieja to naprawdę prosty strzał! Zmontowaliśmy ekipę, w której oprócz mnie znaleźli się jeszcze: Kiełbacha, Jacek D. „Dreszcz”, jego syn Czarek, Janusz G. „Graf” oraz gangster o pseudonimie Lucyfer (choć większość chłopaków mówiła na niego Lucyper). Ten ostatni miał prawo jazdy na ciężarówki, a poza tym dysponował parkingiem na Woli, więc wyznaczyliśmy go na kierowcę tira. Oczywiście, najpierw trzeba było zrobić mu miejsce za kierownicą. W naszej ekipie znalazł się też Kapeć – nawrócony antyterrorysta, czyli były milicjant z jednostki specjalnej, który przeszedł na naszą stronę.

Na marginesie‌ – on nie był wcale wyjątkiem. Wielu gliniarzy współdziałało z nami, przy czym jedni oficjalnie porzucali służbę, inni zaś pozostawali w niej, ale zawsze mogliśmy na nich liczyć.

A.G.: Ale‌ niektórzy policjanci, którzy przeszli na stronę bandytów, źle skończyli. Przykładem może być choćby antyterrorysta Krzysztof M. o pseudonimie Fragles, który przystał do gangu tak zwanych Mutantów i zginął w strzelaninie ze swoimi dawnymi kolegami ze służby. Inny przykład to kolejny policyjny komandos Artur R., pseudonim Pinokio, który zasilił szeregi gangu Rympałka. Ten z kolei trafił za kraty. Ale wróćmy do napadów na tiry…

J.S.: To‍ był prosty strzał – zatrzymaliśmy tira jadącego z Hamburga za Bug, załadowanego papierosami HB. Wywlekliśmy z kabiny kierowcę, dla zasady obskoczył mały wpierdol, ale bez przesady, i było po sprawie. Lucyfer pojechał na swój parking, który zresztą służył nam przez długi czas. Nie pamiętam, ile kartonów fajek znajdowało się w tirze, ale na pewno były to tysiące. A trzeba pamiętać, że paczka kosztowała wówczas dolara. Oczywiście wszystko poszło na pniu, w mgnieniu oka. Wtedy na mieście było całe mnóstwo hurtowników-paserów, którzy upłynniali towar. Jednym z nich był Henryk N., pseudonim Dziad. Transakcja z nim była prosta jak drut. Jechało się tirem do niego do Ząbek, a on nam bez gadania wypłacał cash.

A.G.:‍ Wyjmował z kieszeni?

J.S.: Prawie.‍ Szedł do piwnicy, gdzie miał zbunkrowaną kasę, i po chwili wracał z odliczoną sumą. Pół bańki za tira.

A.G.: Następne‌ tiry też były z takim samym ładunkiem?

J.S.: Zaraz‌ po tym pierwszym zawinęliśmy w ośmiu dwa tiry z papierosami Prince. To był rewelacyjny strzał; w jednym tirze mieściło się 480 tysięcy paczek. Czyli 480 tysięcy dolarów. Przemnóż to przez dwa, a wyjdzie ci prawie milion! Moja działka wyniosła 125 tysięcy dolarów. A zaraz potem okazało się, że to były tiry jakiegoś Baraniny. I że ten cały Baranina jest na nas wkurwiony. Hak mu w smak, pomyślałem sobie, bo nie miałem pojęcia, kto to taki ten Baranina. A nawet jeśli coś tam o nim słyszałem, to nie na tyle, abym miał mieć przed nim cykora. To był taki frajerzyna z Krakowa, któremu zamarzyło się zostać wielkim mafijnym bossem. Dziś media trąbią, jakim to ważnym facetem był Jeremiasz Barański, ale wtedy naprawdę się nie liczył. I on śmiał wyznaczyć za głowę Kiełbachy i moją sto tysięcy papieru? Czujesz to? Jakiś palant, o którym nikt nie słyszał, zleca egzekucję na ważnych gości z Pruszkowa. Wkurzył się, że zawinęliśmy mu jego własność!

A.G.: A skąd‌ wiedział, że to właśnie wy?

J.S.: Bo‍ wszyscy o tym wiedzieli. Nie ukrywaliśmy tego; zależało nam, żeby w środowisku było o nas głośno. Można powiedzieć, że zostawialiśmy wizytówki na miejscu zdarzenia. Jak się dowiedzieliśmy o tych stu tysiącach dolarów za nasze głowy, to się w nas zagotowało. Wraz z Kiełbachą postanowiliśmy odwiedzić Baraninę i wytłumaczyć mu, że popełnia duży błąd. Bo przecież świat byłby piękniejszy, gdyby ludzie nie popełniali błędów i postępowali zgodnie z normami.

A.G.: W tym‍ wypadku: bandyckimi?

J.S.: Każde‌ środowisko ma swoje normy. My też ich przestrzegaliśmy. A mówiły one jasno, że palant nie ma prawa zlecać egzekucji na o wiele silniejszych od siebie. Nie ma nawet, kurwa, prawa o tym pomyśleć. Odwiedziliśmy go więc w jego domu, ale okazało się, że był szybszy – spierdolił na Zachód. Bał się nas jak ognia. Potem prowadził swoje interesy już stamtąd. W Polsce reprezentował go głównie Andrzej G., szerzej znany jako Junior, kompan z dawnych lat Piotrka Bandziorka. Ale ich drogi się rozeszły. Junior poszedł na służbę do Baraniny, a Bandziorek związał się z hersztem grupy wołomińskiej Marianem Klepackim.

Ten‌ Junior to była wyjątkowa menda. Wiem, że o zmarłych nie powinno się mówić źle…

A.G.: Przypomnijmy.‍ Junior został zastrzelony w styczniu 1998 roku w przejściu podziemnym w pobliżu hotelu Marriott. Jak doniosły media, godzinę wcześniej, w zakładzie fryzjerskim po drugiej stronie Wisły, egzekutor zastrzelił jakiegoś 18-letniego chłopaka, bo przypominał mu ochroniarza Juniora. Pozwól, że przeczytam ci fragment twoich zeznań sprzed lat: „Znam także informacje dotyczące zabójstwa G., ps. Junior, zleceniodawcami tego zabójstwa byli Ludwik Adamski, ps. Lutek, Klepacki oraz trzon grupy pruszkowskiej. Przyczyną tego zabójstwa było zagrożenie, jakie stwarzał Junior, jego plany porwań biznesmenów związanych z grupą pruszkowską i wołomińską; plany te potraktowano jako realne, ponieważ miał on kontakty z mafią rosyjską. Przed zabójstwem Juniora krążyły wiadomości, że Junior zrobił listę osób które miał porwać, i na tej liście byli między innymi Wańka i Klepacki”.

J.S.: Wszystko‍ to potwierdzam. Podły człowiek, podła śmierć. To samo można zresztą powiedzieć o wielu gangsterach, którzy gwałtownie rozstali się z tym światem. Zresztą Baranina, który się powiesił w austriackiej puszce, też nie miał zbyt pięknej śmierci.

A.G.: Podejrzewam,‌ że Jeremiasz B. nie był jedynym, któremu zawinęliście tira?

J.S.: Takie‍ akcje były częste. Czasem podpierdalało się tira, a czasem niezbyt rzetelnie rozliczało się za towar, który wiózł… Tak stało się w przypadku Roberta P., człowieka dość luźno związanego z Pruszkowem.

A.G.: Dość‌ luźno? Z artykułów dziennikarza śledczego Wojciecha Sumlińskiego wynika, że był on jednym z najważniejszych graczy w polskiej przestępczości zorganizowanej. Człowiekiem o tyle niebezpiecznym, że związanym z wojskowymi służbami specjalnymi. Podobno do dziś lepiej nie wchodzić mu w drogę.

J.S.: Jak‌ czytam te wszystkie rewelacje na temat Roberta P., to śmiać mi się chce. To był taki sam frajer jak Baranina, tyle że mniejszego formatu. Fakt, lubił roztaczać wokół siebie aurę mocy, na zasadzie: co to nie ja, ale tak naprawdę nic nie znaczył. I mało kogo znał w mieście. Udowodnił to przy okazji właśnie tej sprawy z tirem. Otóż jego grupa zawinęła ciężarówkę ze szlugami i on się zgłosił do nas, abyśmy mu gdzieś opchnęli jeszcze ciepły towar. Zgodziliśmy się i za jakiś czas daliśmy cynk, że jest spora kapusta do wzięcia. Umówiliśmy się w hotelu Vera na warszawskiej Ochocie. To był kolejny ważny punkt na gangsterskiej mapie stolicy, gdzie spotykali się ludzie z miasta, żeby robić różne interesy. Przynieśliśmy neseser z pieniędzmi.

A.G.: Dużo‌ tego było?

J.S.: Trudno‌ powiedzieć… Parę kilo „Życia Warszawy” i „Expressu Wieczornego”. „Trybuny Ludu” już wtedy nie było, więc jej zabrakło.

A.G.: Kpisz‍ sobie ze mnie?

J.S.: Z ciebie?‍ W żadnym wypadku. Ale z Roberta P. zakpiliśmy jak najbardziej. To był najnormalniejszy wywał. Dostał walizkę wypełnioną pociętymi gazetami. Jedynie na wierzchu były prawdziwe dolary.

A.G.: Zorientował‌ się od razu?

J.S.: Dość‌ szybko. Pewnie od razu chciał się wykąpać w tej kasie, a tu taka nieprzyjemna niespodzianka… Mnie przy przekazaniu walizki nie było, zrobili to Słowik z Bolem. Wręczyli mu neseser, po czym się zmyli. A on, jak tylko zobaczył, że został wydymany, wskoczył do samochodu i ruszył za nimi. Dojechał gdzieś pod Nadarzyn i wpierdolił się w las. Dopadł do Bola i powiedział mu: „Jutro Pruszków znajdzie mojego tira!”. Śmiechu było co niemiara.

Innym‍ razem przekręcił go na tirze Zbyszek W., czyli Zbynek. My z Kiełbachą mieliśmy z tego wywału dostać jakiś procent. Naszym zadaniem było przekonanie Roberta P., żeby ten nie próbował dochodzić sprawiedliwości. Stracił, to stracił, takie jest życie, może kiedyś się odkuje. Pojechaliśmy do niego i tłumaczymy, co jest grane, a on wstał i mówi gniewnym głosem: „Tak? To zaraz zobaczymy, kto będzie cienko śpiewał! Zaraz tu przyjadą Masa z Kiełbasą i poobijają wam ryje!”. Popatrzyliśmy po sobie z Kiełbachą, śmiać się nam chciało, ale nie mogliśmy dać do zrozumienia, że facet robi z siebie wała. „W porządku, poczekamy na nich”, mówimy. Tymczasem Robert P. zadzwonił do gangstera o pseudonimie Dzik (został zastrzelony w okolicach Otwocka w gangsterskich porachunkach) i poprosił, żeby ten przyjechał. Zjawia się za jakiś czas, patrzy zdumiony na nas i mówi do P.: „Idioto, przecież to właśnie Masa i Kiełbasa”.

I na tym‍ skończyła się sprawa. Robert P. musiał przełknąć nie tylko utratę pieniędzy, ale i twarzy.

A.G.: Czy‌ towar z tirów sprzedawaliście sami?

J.S.: Mieliśmy‌ w grupie paserów, którzy się specjalizowali w opychaniu towaru, co zresztą nie było trudnym zadaniem, bo chętni po kradzione stali do nas w kolejce. Do paserki garnęli się młodzi, między innymi Piotr J. oraz Struś, żołnierze w grupie Dariusza B., pseudonim Bysio. To postacie warte zapamiętania, bo Piotr J., wówczas student prawa, jest obecnie bardzo cenionym uniwersyteckim wykładowcą, kierownikiem katedry. Trudno się dziwić – pochodzi ze znanej adwokackiej rodziny, a wiedzę zdobywał nie tylko w uczelnianych aulach, ale także w warunkach bardziej, jak by to powiedzieć, doświadczalnych. Mówiąc krótko: jest doskonałym praktykiem. Z kolei Struś, o którym wspominaliśmy w książce Masa‍ o kobietach polskiej mafii, to syn znanego, choć nie zawsze w pełni rzetelnego, dziennikarza śledczego. Struś wywinął nam kiedyś niezły numer – sprzedał nasz towar, który mieliśmy zdołowany na melinie. A było tego naprawdę dużo: takie ilości kawioru, że trudno sobie wyobrazić, perskie dywany i inne symbole luksusu w tamtych czasach. Struś tym handlował, trochę nam z tego kapał, ale większość brał dla siebie. Mieliśmy się rozliczyć, jak już puści wszystko. Tymczasem on nagle rozpłynął się jak kamfora, oczywiście z kapustą. Szukaliśmy go wszędzie, ale on, pierdolony, był dobrze poustawiany i generalnie wystrugał nas bez pudła. Byliśmy na niego maksymalnie wkurwieni, ale po jakimś czasie nam przeszło. Nie bez znaczenia były tu mediacje jego ojca, który prosił, żebyśmy zostawili chłopaka w spokoju.

A.G.: Odpuściliście‍ mu ten przekręt?

J.S.: Człowiek‌ to istota, która zapomina urazy, także te na tle finansowym. Szczególnie jeśli znajdzie sobie inne źródło zysków. A z tym akurat grupa pruszkowska nie miała żadnych problemów.

ROZDZIAŁ‌ 5

Jak‍ doklepał do nas Pershing

A.G.: Wspomniałeś,‍ że na początku lat 90. do grupy dołączył Pershing, bardzo wzmacniając waszą strukturę. Skąd go wzięliście? Przecież w latach 80. nie było go przy was?

J.S.: Zanim‌ doklepał do nas Andrzej K., my, młodzi pruszkowscy, poznaliśmy Leszka D., czyli osławionego Wańkę, brata Malizny. To były jeszcze lata 80. On wtedy handlował amfetaminą na dość dużą skalę. Po jakimś czasie zwrócił się do nas jakiś przemytnik, który chciał przewieźć do Szwecji większą partię amfy i wiedział, że możemy mu załatwić u Wańki towar. Tak też się stało – kilkukrotnie kupiliśmy amfę u Leszka, przy czym były to porcje raczej niewielkie, kilo, dwa kilo. Bardziej detal niż hurt. I on to woził za morze, i tam sobie po cichu rozrzucał. W ten sposób zdobyliśmy zaufanie Wańki i przetarliśmy szlaki przed dalszą współpracą. Kiedyś Wańka poszedł na bazar Różyckiego, na którym spotykały się i robiły interesy najgorsze urki ze stolicy. Poszedł tam bez żadnego większego celu, po prostu towarzysko. W pewnych kręgach należało to do dobrego tonu.

I Wańka‍ dostał tam wówczas w papę. Doszło do jakiejś ścinki, od słowa do słowa, i trzask w ryja. Wiesz, od kogo? Od Pershinga właśnie. Taka zniewaga nie mogła pozostać bez rewanżu. Wańka, który już był z nami za pan brat, zadzwonił po nas i przedstawił problem. Nie musiał długo prosić – gdzie szykowała się rozróba, tam nie mogło nas zabraknąć. Tym bardziej że poszkodowanym był nasz kompan. Zrobiliśmy imponujący wjazd, zwłaszcza że do nas, młodych, dołączyła stara recydywa. Znaleźliśmy Pershinga w kasynie…

A.G.: W kasynie‍ na bazarze?

J.S.: Po‌ pierwsze, nie na bazarze, bo kasyno znajdowało się gdzie indziej, w kamienicy przy Rutkowskiego, w centrum Warszawy. A po drugie, to nie było żadne Casino Royal, nie żadne Monte Carlo, tylko nielegalny dom gry. Takich przybytków było wówczas w stolicy wiele. Oczywiście psiarnia doskonale o tym wiedziała, ale jako że kasyna sowicie się opłacały mundurowym, nikt nie robił problemu. Wszyscy byli zadowoleni.

Pershing,‌ nie spodziewając się odwetu, spokojnie poszedł sobie przegrywać pieniądze w tym kasynie, bo hazard był jego wielką pasją. Widocznie szybko stracił wszystko, z czym przyszedł, bo zdążył się ulotnić przed naszym wjazdem. Kiedy przyjechaliśmy na miejsce, narobiliśmy dużo szumu, nastraszyliśmy wszystkich wokół, wykrzykując: „Gdzie jest ta rura Pershing? Niech wyłazi z dziury!”. Zebrani – a pamiętaj, że były to najtwardsze ury w mieście – siedzieli jak trusie. Udawali, że nas nie widzą, że nas tam nie ma. Nikt nie śmiał nam podskoczyć.

I choć‍ do rękoczynów nie doszło, Andrzej K. boleśnie odczuł tę zniewagę. Bo choć na tym nie ucierpiał, to jednak uzmysłowił sobie, że nie jest z niego taki kozak, jak sądził. I że nie wszystko mu wolno.

A.G.: No‌ ale do przyszłego sojuszu to jeszcze daleka droga… Na razie pozostawaliście w otwartym konflikcie.

J.S.: Ale‌ ten konflikt nie trwał długo. Szybko doszło do rozkminki, czyli, używając języka dyplomatycznego, do negocjacji pokojowych, zorganizowanych między innymi przez Czesława B. „Dzikusa” (nawiasem mówiąc, wyjątkowego psychopatę). Ale choć topór wojenny został zakopany, Pershing i Wańka dąsali się na siebie jeszcze przez kilka lat, tyle że nie przybierało to już drastycznej postaci.

Natomiast‌ między mną i Pershingiem nić sympatii nawiązała się dość szybko. Była konsekwencją pewnego zdarzenia, które miało miejsce bodaj w 1987 roku. Na warszawskiej Ochocie pewien facet handlował włoskimi butami. Szybko zwrócił się do nas po ochronę, deklarując, że będzie nam za nią odpalał przyzwoitą dolę. Tak wtedy wyglądał handel i usługi, że bez odpowiedniej ochrony nie mogłeś liczyć na spokój w interesach. Albo sam szukałeś sobie ochroniarzy, albo oni zwracali się do ciebie z propozycją nie do odrzucenia. Oczywiście, nie mówimy tutaj o koncesjonowanych agencjach ochrony, tylko o chłopcach z miasta. No więc ten handlarz był rozsądny i sam do nas przyszedł z ofertą współpracy, ale pewnego dnia pojawiła się u niego konkurencyjna „firma ochroniarska” i zażądała haraczu. Powiedzieli mu, że tego a tego dnia przyjadą po kasę i że on ma na nich czekać z kopertą w zębach. Zadzwonił do nas. Oczywiście, stawiliśmy się zgodnie z umową, i to silną, dobrze uzbrojoną ekipą. A tamci przyszli bez jednego nawet komina (dla niewtajemniczonych: pistoletu – przyp. A.G.). I wiesz, kto stał na ich czele? Pershing, a któż by inny? Jak nas zobaczył, wściekł się. Ale nie na nas, tylko na tego sprzedawcę. „Czemu, pierdolony, nie powiedział, że go ochraniacie? Przecież dałbym mu spokój. A tak o mały włos nie zginęli ludzie”. Na marginesie, Pershingowi towarzyszył Długi Wojtek, bardzo rozsądny gość, który przez wiele lat doradzał Andrzejowi i robił to naprawdę dobrze. Był kimś w rodzaju jego consigliere, człowiekiem,‍ który z drugiego rzędu kierował grupą Pershinga. Zmarł na raka.

A.G.: I stąd‍ późniejsza przyjaźń twoja i Pershinga? Przecież spotkaliście się w sytuacji, która mogła się zamienić w krwawą jatkę.

J.S.: No‌ bo w sumie wszystko dobrze się skończyło i całe zajście obróciliśmy w żart. Pogadaliśmy, pośmialiśmy się, wymieniliśmy się uprzejmościami i numerami telefonów. Od tego czasu zaczęliśmy wspólnie kręcić lody. Coraz częściej spotykaliśmy się na gruncie towarzyskim, między innymi we wspomnianej wcześniej restauracji Na Trakcie.

A.G.: A starzy‌ w ogóle uważali Pershinga za osobę, z którą warto współpracować? Był na tyle silny, że stanowił dobrą gangsterską partię?

J.S.: Starzy‍ zdawali sobie sprawę z tego, że wokół Andrzeja kręci się sporo młodzieży. Wprawdzie on sam był z Ożarowa, ale jego chłopaki wywodziły się z różnych podwarszawskich miejscowości. Także z samej Warszawy. Latali z nim ludzie z Woli, z Żoliborza i z innych dzielnic.

Tak‌ więc ci, którzy piszą o gangu ożarowskim, nie mają racji; z tej miejscowości był boss, ale cała reszta z różnych stron. Pershing miał szczęście, że jego przyboczni byli ostrymi gośćmi, na których mógł bezwarunkowo polegać. To między innymi dzięki nim udało się zrobić coś, co można traktować jako chrzest bojowy Pruszkowa, już z Pershingiem jako częścią mafii. To było późną wiosną 1990 roku…

A.G.: Czyli‍ już po głośnych wydarzeniach w Siestrzeni, gdzie zginęło dwóch pruszkowskich gangsterów: Lulek i Słoń?

J.S.: Tak.‌ Do tego czasu Andrzej K. trzymał się z boku i zajmował się interesami wyłącznie na swój rachunek. Otóż w tamtym czasie pojawiła się zaraza. Ruscy. Mówiąc „Ruscy”, mam na myśli wszystkich obywateli byłego Związku Radzieckiego, którzy masowo przyjeżdżali do Polski, nie tylko samych Rosjan. Bądźmy szczerzy, myśmy ich przeważnie nie odróżniali – Rosjanin, Ukrainiec, Białorusin, Litwin, jedno licho. Wszyscy mówili w tym samym języku, a przynajmniej tak się nam wydawało. Dopóki grzecznie handlowali na bazarach, jakoś specjalnie nam nie wadzili. Musieli nam płacić podatki. A jak który odmawiał, dostawał w ryja i nagle nabierał rozumu.

Ale‌ jak w Polsce pojawiła się tamtejsza gangsterka, to nam się to już przestało podobać.

A.G.: Naprawdę?‍ Przecież przez lata krążyła wersja, że Pruszków to jedynie ekspozytura rosyjskiej mafii z Sołncewa. Mieliście być ich „poddanymi”.

J.S.: To‍ wielka bzdura. Mam nadzieję, że w tej książce rozwiejemy wszelkie wątpliwości. Na początku lat 90. zawijaliśmy ich tiry, nic sobie nie robiąc z tego, że oni mogą próbować się odegrać. W tamtym czasie zajmowały się tym trzy ekipy: starych pruszkowiaków, młodych oraz Pershinga. W pewnym momencie uznaliśmy, że trzeba połączyć siły trochę na zasadzie amerykańskiej mafii – każda grupa ma pewną niezależność, każda może kręcić lody, jakie chce, ale w pewnych sprawach działamy wspólnie i informujemy się nawzajem. Tak żeby nikt nikomu nie właził w drogę.

Zorganizowaliśmy‌ spotkanie w kawiarni Telimena na Krakowskim Przedmieściu i tam ratyfikowaliśmy stosowne dokumenty. Żartuję, po prostu dogadaliśmy się w sprawie współpracy. To dzięki niej Ruskim nie udało się wejść do Warszawy, choć w innych miastach osiągnęli naprawdę wysoką pozycję. Oczywiście do czasu, kiedy my przejęliśmy te miasta i zaczęliśmy je czyścić z intruzów zza Buga. Ci, którzy chcieli robić interesy, musieli albo nam płacić, albo wypierdalać.

To‍ było wyjątkowo upalne, leniwe popołudnie. Dwudziestego pierwszego lipca 1997 roku w centrum Poznania dwóch mężczyzn podążało wolnym krokiem w stronę zaparkowanego bmw. Nie wiadomo, o czym rozmawiali, ale z pewnością nie przeczuwali nadciągającego zagrożenia. Gdy znaleźli się o kilka kroków od swojej limuzyny, z białego mercedesa na niemieckich numerach wysiadło dwóch mężczyzn i podeszło do nich. Rozmowa była krótka i gwałtowna. Trudno powiedzieć, czy ci z mercedesa wyrazili jakiś konkretny żal do swych rozmówców, czy też jedynie poinformowali ich o swoich intencjach.

Ulicą‍ wstrząsnęła seria wystrzałów; egzekucja trwała zaledwie kilkanaście sekund. Po chwili mercedes z piskiem opon odjechał w nieznanym kierunku. Na bruku leżały dwa ciała. Każda z ofiar dostała pięć kul.

Tak‌ oto rozstał się ze światem sławny rosyjski gangster Andriej Isajew, pseudonim Malowany, oraz jego polski wspólnik Robert S.

Egzekucja‌ nie wzbudziła wielkiego zdumienia opinii publicznej; był to czas, gdy krwawe mafijne porachunki stały się na polskich ulicach codziennością. Choć fakt, że zastrzelono rosyjskiego bandytę, prowokował do licznych spekulacji. Dotychczasowa wersja, chętnie powielana i przez media, i przez kulturę masową (vide film Psy), głosiła,‌ że rodzima mafia to zaledwie nadwiślańska filia rosyjskiej przestępczości zorganizowanej. Rosjanie, reprezentujący mafię wywodzącą się z podmoskiewskiego Sołncewa, mieli być w Polsce nietykalni i decydować, kto awansuje w gangsterskiej hierarchii, a kto zniknie na wieki dwa metry pod ziemią.

Malowany,‍ w Rosji znany jako „Rospisanyj” (pseudonim wziął się od licznych tatuaży, stanowiących pamiątkę po kolejnych odsiadkach Isajewa), uważany był w wielu kręgach za rezydenta Sołncewa w Polsce. Ale jak się miało okazać pod koniec lipca 1997 roku, nie był w naszym kraju ani tak bezpieczny, ani tak mile widziany, jak utrzymywali eksperci.

Malowany‍ jednak nic sobie nie robił z zagrożeń; wyjątkowo burzliwe życie przyzwyczaiło go do mierzenia się z najtrudniejszymi sytuacjami. Urodzony w 1961 roku (o rok starszy od Masy), na drogę przestępstwa wszedł już w latach 80. Podczas jednej z odsiadek dostąpił największego zaszczytu w bandyckim środowisku Związku Radzieckiego, stając się tak zwanym worem‌ w zakonie (złodziejem w prawie), czyli członkiem mafijnej elity, wywodzącej się z recydywy. Starym gangsterom spodobał się młody gniewny, który niczego się nie boi i nie ma pobłażania dla wrogów. Jego chrztem bojowym było starcie (na czele tak zwanej grupy z Taganki) z kaukaskimi gangsterami w moskiewskiej dzielnicy Ostankino; w wyniku akcji zbrojnej śmierć poniosło aż czterech z nich. Do legendy przeszło powiedzenie Isajewa, który swoją walkę z Gruzinami, Azerami i Czeczenami kwitował krótko: „Niczego złego nie robię. Ja tylko odstrzeliwuję papuasów”.

Szefowie‌ Sołncewa, kierowanego przez Siergieja Michajłowa, szybko się zorientowali, że Malowany doskonale sprawdzi się w misjach zagranicznych, dlatego wysyłali go z rozmaitymi zleceniami po całym świecie: od Szwajcarii do Ameryki Południowej. Trafił także do Polski.

U szczytu‍ kariery miał tyluż przyjaciół, co wrogów. Może nawet tych drugich nieco więcej. Dlatego coraz częściej dybano na jego głowę. Zanim jednak wyzionął ducha na poznańskiej ulicy, najpierw umierał medialnie – prasa po raz pierwszy doniosła o jego śmierci w kwietniu 1995 roku, po egzekucji przeprowadzonej w moskiewskim mieszkaniu bandyty przy ulicy Bratskiej.

Takich‌ doniesień, które następnie Malowany prostował osobiście, nawiedzając dziennikarzy w redakcjach, było więcej.

W Poznaniu‌ nie miał szans pofatygować się do żadnej z tamtejszych gazet. Tym razem kilerzy wykazali się zabójczą skutecznością.

Na temat‍ śmierci Isajewa powstało wiele artykułów prasowych; najczęściej powielaną wersją były porachunki Malowanego z poznańskim środowiskiem przestępczym. W kwietniu 2012 roku w magazynie „Śledczy” opublikowałem reportaż, w którym przytaczam jedną z wersji: „Przed sądem stanął boss poznańskiego półświatka Zbigniew B. pseudo Orzech. Po poszlakowym procesie zapadł wyrok uniewinniający. Wprawdzie znalazł się świadek incognito, który słyszał słowa Orzecha: »Dwaj Rosjanie wpierdalają mi się w interesy, trzeba ich zajebać«, ale dla sądu była to rewelacja mało wiarygodna”.

W tym‍ samym artykule wspominałem też fragment książki Świat‌ według Dziada, autorstwa Henryka N., szefa grupy ząbkowskiej, który na temat śmierci Malowanego dysponował wiedzą z bardzo wiarygodnego źródła. Otóż, jak miał mu się zwierzyć jeden z liderów grupy wołomińskiej, Ludwik A., pseudonim Lutek, Rosjanin wtrącał się w jego interesy (sam Lutek zginął w mafijnej egzekucji, która miała miejsce 31 marca 1999 roku w warszawskiej restauracji Gama. Wraz z nim poniósł śmierć jego bliski współpracownik Marian K. „Maniek”, znany także jako „Klepak”, oraz trzech innych bandytów). Dziad nie rozwinął tego wątku, być może dlatego, że nie do końca wiedział, na czym polega konflikt między obydwoma gangsterami.

Pisząc‌ wspomniany tekst, zwróciłem się do Masy, który podał mi więcej szczegółów. Oto jego wersja.

Faktycznie,‍ zlecenie na Rosjanina wydał Lutek, jednak twierdzenie, że działalność Malowanego w Polsce zagrażała interesom Ludwika A., jest nieścisłe. Tu chodziło o coś innego. W tamtym czasie zmorą rodzimych biznesmenów były uprowadzenia dla okupu. Ofiarą gangsterskich porwań padło wielu przemysłowców, i tych drobnych, i tych z pierwszych stron gazet. Całe miasto o tym trąbiło. Pojawiła się lista biznesmenów do porwania – przygotowywał ją Andrzej G., pseudonim Junior, będący prawą ręką Jeremiasza B. „Baraniny”. Baranina‌ zabiegał wówczas o dobre stosunki z Sołncewem; chciał uchodzić za ich zaufanego człowieka. Przekazał listę Malowanemu i zapadła decyzja, że Rosjanin wraz z Juniorem zajmą się realizacją porwań. Problem w tym, że na liście znaleźli się Lutek i Marian Klepacki, czyli Klepak, liderzy Wołomina, a także Wańka, czyli Leszek D., z pruszkowskiego zarządu. Wiadomo, że gdyby uprowadzony został któryś z nich, trzeba by wyłożyć na jego uwolnienie co najmniej milion dolarów. Dlatego Lutek zdecydował się na rozwiązanie radykalne. Najpierw zginął Malowany, a kilka miesięcy później w podziemiach warszawskiego Marriotta kule śmiertelnie raniły Juniora.

ROZDZIAŁ‌ 6

Moskiewski‌ teatr baletu

A.G.: Skądś‌ się jednak musiały brać te pogłoski o waszej zażyłości z Rosjanami, także z mafią sołncewską. Naprawdę wymyślili to sobie dziennikarze i rozpowszechniali mity wyłącznie dla podbicia nakładów gazet i oglądalności programów?

J.S.: Już‍ ci tłumaczę. To, że pogoniliśmy Ruskich jako potencjalnych konkurentów do dzielenia się zyskami z gangsterki w naszym kraju, nie znaczy, że nie utrzymywaliśmy z nimi kontaktów. Z wieloma były to relacje naprawdę przyjacielskie. Poza tym robiliśmy wspólnie pieniądze, tyle że na zasadzie partnerskiej.

A.G.: A jednak!

J.S.: No‍ ale nigdy nie zgodzę się ze stwierdzeniem, że Pruszków był ekspozyturą rosyjskiej mafii! To my rządziliśmy w kraju, a goście z zagranicy mogli co najwyżej wchodzić z nami w różne biznesy. Najbardziej znanym przykładem takiego joint venture była firma Komaton.

A.G.: Oczywiście,‌ pamiętam sprawę Komatonu, ale przypominam sobie również artykuł z tygodnika „Wprost” sprzed wielu lat. Opisano w nim wówczas działalność firmy, lecz tekst zaczynał się niedwuznaczną sugestią, że Pruszków był pod rządami Sołncewa. Przykładem miało być powitanie Leszka D., pseudonim Wańka, opuszczającego mury więzienne wiosną 1996 roku. Cytuję: „Na Wańkę czekał komitet powitalny złożony z bossów lokalnych gangów, którzy po kolei całowali D. w rękę. Tylko jedna osoba uścisnęła mu dłoń i przyglądała się ceremonii z rozbawieniem. Był to rezydent najgroźniejszej rosyjskiej mafii – Sołncewa (nazwa pochodzi od podmoskiewskiej miejscowości będącej centralą gangu). Mógł sobie na to pozwolić, bo dla niego Leszek D., członek zarządu Pruszkowa, a właściwie przywódca tego gangu, był tylko szefem jednego z ogniw europejskiej siatki Sołncewa. Tę rolę Pruszków odgrywa od początku lat 90. W siatce Sołncewa Pruszków miał wolną rękę w prowadzeniu drobnych i średnich interesów – międzynarodowy handel bronią, narkotykami i kobietami koordynowali ludzie Sołncewa w Warszawie”.

J.S.: Biedny‍ Wańka, jakże on musiał przeżyć tę zniewagę… Najpierw Rosjanin nie pocałował go w rękę, a potem dziennikarze zrobili z niego przydupasa Sołncewa. Ale ja rozumiem; w czasie gdy powstawał ten artykuł, dziennikarzom wydawały się różne rzeczy. Fakt, Wańka miał dobre kontakty z Ruskimi, ale to jeszcze nie znaczy, że był ich podwładnym. Wspomniany przeze mnie Komaton powstał z inspiracji Rosjan i stanowił coś w rodzaju filii większej organizacji, która miała siedzibę w Rosji, ale to był po prostu układ biznesowy. Ktoś organizuje towar, a ktoś inny ten towar dostarcza do miejsca przeznaczenia. A fakt, że ten biznes był w całości podporządkowany Sołncewowi, to już inna sprawa.

A.G.: Czym‌ dokładnie zajmował się Komaton?

J.S.: Jak‌ to czym? Przekrętami.

A.G.: Spodziewam‌ się, że nie organizował pielgrzymek na Jasną Górę. Na czym te przekręty polegały i jaka była działalność, że tak to określę, statutowa firmy?

J.S.: Krótka‌ odpowiedź: import–eksport. Na przykład organizowaliśmy transport koleją jakiegoś większego ładunku. Były to choćby wagony wyładowane syberyjskim porożem; jechały z Rosji do Belgii lub Holandii. Odbiorca płacił na pniu twardą walutą. Wtedy jeszcze nie było tych różnych unijnych ograniczeń, więc handlowało się praktycznie wszystkim. A Ruscy zawsze mieli coś, czego w Europie nie było. Do Szwajcarii wysyłaliśmy egzotyczne drewno. Pewnego razu Szwajcarzy zamówili trzy pociągi. Dwa dotarły z zamówionym szlachetnym towarem, ale trzeci – mówiąc w przenośni – z rózgami i drzazgami. Ale kłóć się z Ruskimi… Odbiorca, jeśli chciał liczyć na dalszą współpracę, musiał zapłacić. Nikt ze skargą do Komisji Europejskiej nie latał, tym bardziej że dopiero raczkowała.

Przerzucaliśmy‍ też dobra cenniejsze od egzotycznego drewna. Na przykład australijskie topazy, bardzo poszukiwane kamienie półszlachetne. Rosjanie przywozili nam je w woreczkach do Polski, a my jechaliśmy z nimi do Szwajcarii, do Genewy i Lozanny. Tam są najsłynniejsze szlifiernie brylantów i najwięcej jubilerów na metr kwadratowy. Za nieoszlifowane topazy dostawaliśmy brylanty, które następnie zamienialiśmy na żywą gotówkę. Podczas transakcji można się było przekimać; tamtejsi jubilerzy są cholernie pedantyczni i ważenie kamieni zajmowało im całą wieczność. Ale prowizja od Ruskich wynagradzała nam stratę czasu.

A.G.:‍ Kto w Polsce reprezentował Komaton?

J.S.: Oficjalnie‌ Jerzy W. „Żaba” oraz Ryszard Sz. „Kajtek”, ale ja też w tym siedziałem. Podobnie jak Kiełbacha i Ireneusz P. „Barabas”.

A.G.: Rosjanie‌ nie potrafili sami zorganizować eksportu swoich dóbr na Zachód?

J.S.: To‍ były trochę inne czasy. Oni nie mieli takich możliwości poruszania się po świecie jak choćby my. A my działaliśmy niejako w ich imieniu. Również kiedy przejmowali w Polsce jakieś mienie czy grunty. Musieli to robić poprzez krajowe „słupy”. Pamiętasz aferę rublową?

A.G.: Jak‍ przez mgłę. To było w końcu prawie ćwierć wieku temu… Polskie firmy zamawiały w Rosji towary rozliczane w tak zwanych rublach transferowych. Oczywiście ta waluta istniała tylko wirtualnie.

J.S.: A w 1991‌ roku przestała istnieć w ogóle i finansowe zobowiązania przejęło państwo polskie. A mowa była o niebagatelnej sumie 400 milionów dolarów. Jakoś się w końcu strony dogadały, ale zapowiadało się na aferę stulecia. Domyślasz się, kto stał za tym całym zamieszaniem?

A.G.: Komaton?

J.S.: Dokładnie.‌ To był początek kariery firmy, która funkcjonowała jeszcze przez kilka lat. Oczywiście, cały plan powstał w głowach szefów rosyjskiej mafii. Muszę przyznać, że potrafili się odwdzięczyć za dobrą współpracę.

A.G.: Masz‍ na myśli zyski?

J.S.: Raczej‍ korporacyjne imprezy integracyjne. Otóż rosyjscy bossowie chętnie zapraszali nas do siebie, żebyśmy zaznali tamtejszej legendarnej gościnności. Urządzali nam wspaniałe balety w Moskwie, Sankt Petersburgu. A nawet na Lazurowym Wybrzeżu, w Cannes.

A.G.: Rozumiem,‌ że jeździliście tam z żonami i dziećmi?

J.S.: Jasne!‍ A dodatkowo z teściowymi, ciotkami i koleżankami z kółka różańcowego. Człowieku, na takie wyjazdy zabierało się ekstralaski, które nie tylko były dobre w łóżku, ale też wyglądały reprezentacyjnie. No, żeby nie było obciachu…

A.G.: Opisz‍ choć jedną taką imprezę, to będę miał pogląd na całość zagadnienia.

J.S.: Pamiętam,‌ że w Moskwie Rosjanie wynajmowali dla nas najbardziej luksusowy, zabytkowy hotel Metropol, kilka kroków od placu Czerwonego. Najlepsze apartamenty, pełna ochrona, limuzyny do dyspozycji.

A.G.: Rozmawialiście‌ o interesach?

J.S.: Przy‌ okazji może i tak, ale wiele z tych rozmów nie pamiętam. Byłem od rana do nocy pijany. Chlanie, dymanie, żarcie kawioru łyżkami do zupy, i dawaj abarotno. Pamiętam, że kiedyś, na początek, pochłonąłem dwa kilogramy kawioru i potem już nie mogłem na niego patrzeć. Ale po jakimś czasie odzyskałem apetyt.

A.G.: Oczywiście‍ wszystko z udziałem waszych partnerek?

J.S.: Partnerki‍ były od określonych zadań, więc nie musiały nam towarzyszyć non stop. Jako że Ruski ma gest, wszystkie panie dostały książeczki czekowe in blanco i mogły robić z nimi, co chciały. Dzięki temu spędzały większość czasu w luksusowych sklepach – już wtedy było ich w Moskwie pod dostatkiem – a my mogliśmy biesiadować w męskim gronie. Powiem ci… Jeśli jakiś naród nadaje się na idealnych kompanów do ostrej popijawy, bez żadnych ograniczeń, takiej, jaką ja lubię, to są nim Rosjanie.

A.G.: Panie‌ dostały czeki, a wy?

J.S.: Zdziwisz się. Każdy dostał po długopisie.

A.G.: Firmowym? Takim z napisem: „Mafia sołncewska, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością”?

J.S.: Szkoda, że nie zachowałem go na pamiątkę. Długopis miał służyć do podpisywania hotelowych rachunków. A zapewniam cię, nie były małe. Oczywiście Ruscy pokrywali wszystko.

A.G.: Zastanawiam się, dlaczego braliście panienki z Polski, skoro pewnie Wielki Brat nie poskąpiłby wam tamtejszych krasawic?

J.S.: I nie skąpił. Przez moje łóżko przewinęło się wiele pań z tego potężnego kraju. Były naprawdę dobre w swoim fachu.

Ale powiem ci, ruskie dziewczyny znały się na rzeczy! Można z nimi było pójść naprawdę na całość. Jeden z chłopaków – nie będę tu ujawniać jego ksywki – wylądował w pokoju z jakąś Wierą czy Swietłaną i powiedział jej, że ma jedno życzenie. W jakimś filmie widział, jak mężczyzna oblewa kobietę szampanem, a potem spija go z jej ciała. No i oczywiście chciał spróbować tego samego. Szampana było pod dostatkiem, dziewczyna nie widziała przeszkód, więc gość wykąpał ją w jakimś sowietskoje igristoje i przystąpił do zlizywania bąbelków. Najwyraźniej próba go nie zadowoliła, bo zaczął kombinować, jaką by tu wymyślić perwersję. Był strasznie najarany na coś ekstra.

A.G.: Nie oglądał filmu Ostatnie tango w Paryżu? Mógł przecież powtórzyć scenę, w której Marlon Brando penetruje od tyłu Marię Schneider ręką wysmarowaną masłem…

J.S.: Nie sądzę, żeby on oglądał jakiś inny film poza może Kickbokserem albo Krwawym sportem. A poza tym – w pokoju nie było masła. Ale był kawior. Niewiele myśląc, mój kumpel rozchylił uda partnerki i napchał jej tam rybiej ikry. I zaczął ją zlizywać… Ale chyba znowu nie trafił we własne upodobania, bo za chwilę wybiegł z numeru i rzucił pawia na korytarzu. Kiedy go zapytałem, dlaczego tak zareagował, powiedział krótko: „Jechała, kurwa, rybą. Nie wytrzymałem”.

A.G.: A moskiewskie kluby go-go?

J.S.: Akurat ta sfera rozwijała się szybciej w Polsce niż tam. Tego typu jaskinie rozrywki wciąż znajdowały się w podziemiu, choć prostytucja kwitła niczym wiosenny sad. Powiem tak: wprawdzie myśmy do ichniejszych go-go nie chodzili, za to go-go przychodziły do nas. Przecież Rosjanki bardzo chętnie tańczyły w hotelowych pokojach! Trzeba pamiętać, że wtedy panienki nie miały łatwego dostępu do hotelowych numerów. Na każdym piętrze siedziała etażowa na podwójnym etacie – ten drugi w ruskiej bezpiece – i pilnowała moralnej czystości obiektu. No ale dla Sołncewa te przemiłe pani przymykały oczy. Zresztą zarówno służby, jak i świat polityki od zawsze przenikały się z przestępczym podziemiem. Na naszych bankietach pojawiali się politycy z pierwszych stron gazet; wśród nich mer Moskwy był naprawdę poślednią figurą… Zresztą Dima, nasz znajomy, który podrzucił nam pomysł Komatonu, był doskonale poukładany nie tylko z mafijną wierchuszką, ale i z politykami. Latali z nim dwaj ostrzy goście: Rusłan i Atarik. Ten drugi był kandydatem na ministra sportu Federacji Rosyjskiej, miał doskonałe wejścia na Kremlu. Wsławił się przehandlowywaniem rosyjskich hokeistów do NHL, zarobił na tym górę kapusty. Kiedy Atarik trafił do silnie strzeżonego więzienia, Rusłan, zahartowany w wojnach na Kaukazie, jakimś cudem przeniknął do środka, przekazał jakąś wiadomość kumplowi i znikł. Taki był z niego kozak. W 2003 roku Atarik zginął od snajperskiej kuli niedaleko placu Czerwonego. Rusłana też odpalili jakiś czas później. Śledztwo i w jednej, i w drugiej sprawie niewiele dało.

Latał z nimi jeszcze jeden kozak, chyba wołali go Wowa, ale nie jestem pewien. Miał jedną wielką słabość – nielegalne walki psów. Jego ulubieńcem był olbrzymi owczarek kaukaski, agresywne bydlę, które wzbudzało strach samym swoim wyglądem. I faktycznie, rzucał się na wszystko, co się ruszało, ale dla Wowy był jak mops. No ale mopsom też potrafi odpierdolić, zwłaszcza gdy mają posturę i siłę owczarków kaukaskich. Wowa się upił, padł na łóżko, a jego milusiński rozerwał mu klatkę piersiową i wyrwał serce. Podejrzewam, że Wowa, tam, w zaświatach, jest dumny ze swego pieska.

Powiem ci, Rosja to dziwny kraj. A świat rosyjskiej mafii jeszcze dziwniejszy…

ROZDZIAŁ 7

Pod Marriottem stręczył Wiesiek

Warszawski hotel Marriott, pod którym zginął Junior, w latach 90. był prawdziwą oazą luksusu. Przy nim nawet niezwykle popularny w latach 80. hotel Victoria wydawał się ubogim krewnym. Przynajmniej do czasu przejęcia tego drugiego przez nowego właściciela i generalnego remontu.

Pięciogwiazdkowy Marriott był jak powiew Ameryki w Polsce, wychodzącej właśnie ze strefy komunistycznego cienia; przyciągał tych wszystkich, którzy chcieli się pokazać. Pruszkowscy mafiosi upodobali sobie to miejsce natychmiast, bo nobilitowało ich jako biznesmenów III RP, a nie pospolitych przestępców. Fakt, tanio w tamtejszych zakładach gastronomicznych nie było, ale dla chłopców z miasta nie stanowiło to żadnego problemu; zarabiali tyle pieniędzy, że mogliby wynająć sobie na tydzień paryskiego Ritza. Jednak stolica Francji jakoś nigdy nie leżała w orbicie zainteresowań polskiej mafii.

Mimo całego blichtru, najlepsze atrakcje Marriott oferował nie w swoim wnętrzu, ale poza nim – tuż przy hotelowym parkingu.

J.S.: Jak sobie przypomnę Wiesia, to od razu poprawia mi się humor.

A.G.: Chyba nie miałem przyjemności poznać…

J.S.: Myślę, że nie. Wiesio miał najlepsze dziwki w mieście. Co do tego nie ma wątpliwości. A ciebie to chyba wówczas nie interesowało.

A.G.: Tyle mojego, co sobie posłucham teraz.

J.S.: No więc słuchaj. Wiesio to był najlepszy alfons w Warszawie. Wcześniej pracował jako taksówkarz, ale uznał, że panienki dadzą mu większą taryfę, więc się przerzucił. Nie dysponował wprawdzie własnym burdelem, ale wszyscy wiedzieli, że jego rewirem jest parking przy Marriotcie. Jak ktoś chciał sobie podymać – oczywiście mowa o przysłowiowych znajomych królika – jechał na ulicę Emilii Plater i krzyczał: „Wiesiu, kurwa, wyłaź z nory!”. I Wiesio wyskakiwał jak spod ziemi. Chociaż muszę przyznać, że czasem na nasz widok próbował dać nogę, bo my, oczywiście, za usługi jego pań nie płaciliśmy. A wymagania mieliśmy spore. Ale nigdy daleko nie uciekł – jak go dopadaliśmy, dostawał w ryja, a następnie musiał przekazać nam swoje najlepsze laski.

A.G.: I co, obsługiwały was na ulicy? Na oczach wszystkich?

J.S.: E tam, jak chcesz sobie zapewnić minimum prywatności, zrobisz to nawet w centrum wielkiego miasta. Zresztą, myśmy do Wiesia zawsze zajeżdżali nocą, więc świadków naszych harców nie było zbyt wielu. Szło się z panienką na bok. Miałem swój ulubiony murek przy parkingu, siadałem na nim, a laska obrabiała mi loda. Owszem, co jakiś czas przejechał samochód, z ciemności wynurzył się jakiś przechodzień, ale kto by się tym przejmował? Dla panienki to nie była pierwszyzna, a myśmy się nie przejmowali obecnością postronnych.

A.G.: O ile wiem, wieczorami już byliście po całej serii baletów. Było wam mało i musieliście korzystać z usług firmy Wiesia?

J.S.: My zawsze byliśmy niezaspokojeni, nawet jeśli chwilę wcześniej szaleliśmy na dyskotekach czy w klubach go-go.

A.G.: Mówimy o okolicach ulicy Poznańskiej, czyli warszawskiego placu Pigalle. Wiem, jakie panie tam pracowały, i trudno mi uwierzyć, że był to sam kwiat warszawskiej prostytucji…

J.S.: Nie myl Pigalaka z Marriottem. To dwa różne światy, choć sąsiadujące z sobą. Na Poznańskiej pracowały panie z reguły dość odstraszające, ale u Wiesia latały naprawdę najlepsze towary. Dziewczyny tak piękne, że na sam ich widok człowiekowi podnosił się poziom testosteronu.

Kiedyś przyjechał samochodem jeden z bossów gangu mokotowskiego. Zawołał panienkę, ona podeszła, nachyliła się, a wtedy gangster przyciął jej głowę szybą. Podczas gdy bidula próbowała – nieskutecznie – wydostać się z tej pułapki, jej oprawca wysiadł z samochodu i przeleciał panienkę od tyłu.

A.G.: Uszło mu to na sucho?

J.S.: Zaskoczę cię. Dostał wyrok i poszedł do więzienia. Tyle że nie za ten konkretny incydent, ale za grożenie bronią Wieśkowi, który starał się chronić dziewczyny przed gangsterską samowolą.

A.G.: Rozumiem, że Wiesiowi ten interes się opłacał, nawet jeśli wy nie stanowiliście jego najbardziej hojnej klienteli?

J.S.: Zarobił w pytę kapusty! Po jakimś czasie postawił sobie zajazd przy trasie katowickiej, tyle że ktoś mu go spalił tuż po otwarciu. Nigdy nie udało się ustalić, komuż to Wiesio tak bardzo się naraził. Zresztą trudno powiedzieć, żeby był on jakoś szczególnie szanowany przez miastowych. Kiedyś dwóch moich chłopaków zawinęło mu radio z samochodu. Oczywiście, nie potrzebowali tego radia i natychmiast wyrzucili je w krzaki, ale biedny Wiesio lamentował, jakby dotknęły go plagi egipskie.

A.G.: Chodziło tylko o to, żeby go upokorzyć?

J.S.: Nie. Chodziło o czystą rozrywkę, nic więcej. Upokorzenie, jeśli ktoś nam nadepnął na odcisk, było o wiele gorszym przeżyciem. Podam ci przykład: był sobie pewien złodziej samochodowy o ksywce Maja (taki pseudonim miało wielu, więc nie zorientujesz się, o kogo chodzi). To była zawsze wredna szuja – kradł samochody, nie rozliczał się z nami, próbował chachmęcić. A takie postępowanie ma krótkie nogi. W końcu zorientowaliśmy się, że facet chce nas wychujać. Wiesz, jaka była kara? Został wydymany (dosłownie) przez chłopaków, pozbawiony pieniędzy i, niech mi czytelnicy wybaczą, oszczany i…

A.G.: Dajmy spokój szczegółom. Czytelnik domyśli się, co nastąpiło po „i”. Faktycznie, kara dość dotkliwa.

J.S.: Powiem tylko tyle, że chłopaki musiały się bardzo zmuszać, żeby sprawiedliwości stało się zadość. Już nie mieli czym… W takich egzekucjach specjalizowały się Mięśniaki. Trochę niedorozwoje, ale chłopy jak konie, z wielkim entuzjazmem do rozstrzygnięć fizycznych. Byli jak Kiemlicze z Potopu. Pytali tylko: „Ociec, prać?”, a my im odpowiadaliśmy: „Prać!”. I prali. O Matko Święta, jak oni prali! Czasami brali na robotę ekipę Romana O., która również potrafiła oprawić delikwenta do nieprzytomności. W sumie jak jechały do kogoś Mięśniaki, to wiadomo było, że będzie źle. Bardzo źle.

Czasami ja też jeździłem z nimi, ale z zastrzeżeniem, że z chamami nie wsiadam do jednego samochodu. Zawsze jechałem przodem w swoim mercedesie SL, a oni za mną, w swoim bmw ze szmacianym dachem (potem kupiłem im bmw serii 7). To był piękny widok – malutki kabriolet, a w środku stłoczone giganty. W sumie pół tony żywego mięsa!

Ale jeśli już jesteśmy przy podróżach samochodem, to nie mogę się powstrzymać przed opowiedzeniem pewnej historii, która zresztą wiąże się z moją słabością do płci pięknej.

A.G.: Pewnie kolejna prosta opowiastka z przewidywalnym epilogiem? Pytanie brzmi tylko: u Wieśka, w klubie go-go czy w agencji towarzyskiej?

J.S.: Mylisz się. Może i nie będzie bardzo romantycznie, ale epilog cię zaskoczy.

Pojechaliśmy z Kiełbachą na dyskotekę. Było fajnie, dziewczyny robiły nam to i owo pod stolikami, ale prawdziwe dymanie miało nastąpić w Pruszkowie. Zabraliśmy do naszych samochodów kilka panienek, między innymi dziwkę o pseudonimie Malaja, i wystartowaliśmy. Jechałem bardzo szybko, mój mercedes 190 mknął jak strzała. Na marginesie – do dziś lubię ostrą jazdę. No więc jedziemy, ja już tylko myślę o czekających mnie przyjemnościach, alkohol buzuje mi w żyłach, jest dobrze. Niestety, tuż przed wiaduktem we Włochach nie opanowałem kierownicy (co zrozumiałe, bo w jednym ręku trzymałem flaszkę, a drugą penetrowałem Malaję) i przypieprzyłem w ogrodzenie jakiejś posesji. Na pełnej szybkości wjechałem do ogródka i zatrzymałem się na jakiejś przeszkodzie. Otrzeźwiałem w mgnieniu oka. Szukam Malai, a jej nie ma w samochodzie. Co jest, kurwa?, myślę i wychodzę z mercedesa. Patrzę, a tu nieprzytomna dziewczyna leży w krzakach. Uprzedzę twoje pytanie. Żyje po dziś dzień, tyle że się mocno roztyła.

Ale po tym wypadku miałem trochę nieprzyjemności. Od razu przyjechała psiarnia i wkrótce dostałem wezwanie na kolegium. Ale sprawa była, przynajmniej teoretycznie, wygrana, bo zeznania jedynego świadka można było wyrzucić do kosza. A ja miałem oświadczenie faceta, który zapewniał, że to on siedział wówczas za kierownicą.

Ten świadek, jakaś staruszka, zeznała, że po usłyszeniu huku włożyła kapcie, ubrała się i podeszła do okna. I oczywiście zobaczyła, że to ja spowodowałem wypadek. Jak mogła cokolwiek widzieć, skoro zainteresowała się zdarzeniem po tym, jak usłyszała huk, a podejście do okna zajęło jej kilka minut? Podczas rozprawy byłem zupełnie spokojny, ale wtedy na salę wkroczył Kiełbacha. Arogancki i bezczelny, jak to on. Podszedł do mnie i na oczach osłupiałej sędzi wręczył mi rajcer z kapustą. I mówi: „To twoja działka za wczoraj”. Zachował się jak kretyn, ale to był cały Wojtek. No i sędzia się wściekła. Wydała wyrok: dwa lata zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Na szczęście miałem swoje wejścia do policyjnych kartotek. Kiedy zatrzymali mnie niebiescy, którzy wiedzieli, że nie mam prawa jazdy, nagle się okazało, że wszystko zostało wyczyszczone. Sąd sądem, a sprawiedliwość musi być po naszej stronie. Prawda?

A.G.: Komu to zawdzięczasz?

J.S.: Pewnemu znanemu sędziemu. Kosztowało mnie to 700 dolarów, czyli tyle co nic.

ROZDZIAŁ 8

„Zielone Bingo” na Śląsku

Jedni grają w black jacka, inni wolą ruletkę, a jeszcze inni pokera. Rzecz gustu. W kasynie każdy hazardzista znajdzie coś dla siebie. Ostatecznie smak utraty pieniędzy jest taki sam przy każdym ze stolików. Wielką atrakcją przedwojennego Sopotu było kasyno znajdujące się w reprezentacyjnym Grand Hotelu. Prowadziła od niego aleja, zwana potocznie Aleją Samobójców. Jej nazwa wzięła się od hazardzistów, którzy utracili wszystko (łącznie z godnością i nadzieją) przy stoliku do gry i właśnie udawali się na swój ostatni w życiu spacer. Spacer, na końcu którego czekała samobójcza śmierć. Desperatom było wszystko jedno, czy ich los potoczył się w złą stronę wraz z kulką ruletki, czy spadł na stół jak kiepska karta. Do tej pory zmieniło się niewiele.

Dziś w salonach gier silną grupę stanowią entuzjaści bingo. Dokładne wyjaśnianie reguł nie ma sensu; ci, którzy bywają w kasynach, doskonale wiedzą, o co chodzi. A ci, którzy nie mają smykałki do hazardu, z pewnością opuszczą akapit (albo i kilka) poświęcony regułom tej starej i bardzo popularnej gry. Wystarczy wspomnieć, że w bingo najważniejsze są liczby. Prowadzący grę losuje kulki, ponumerowane od 1 do 75 (albo 90 – to zależy od kasyna), gracze zaś mają odnaleźć numery na swoich planszach. Ten, kto pierwszy „zgarnie linię” (czyli pięć pól poziomo), krzyczy: „Bingo”, oznajmiając tym samym swoje zwycięstwo.

Jeśli wpisać w wyszukiwarce Google hasło „zielone bingo”, najpierw pojawiają się informacje dotyczące pewnej operacji Urzędu Ochrony Państwa. Ta nielegalna gra służb specjalnych, kierowanych przez generała Gromosława Czempińskiego, miała przynieść UOP-owi spektakularny sukces, a zakończyła się wielkim medialnym skandalem. Otóż oficerowie tej służby za pieniądze operacyjne Urzędu skupowali akcje między innymi towarzystwa ubezpieczeniowego Warta oraz Banku Śląskiego, a następnie spekulowali nimi na giełdzie. Dzięki temu stale powiększali kontrolę nad rodzimym sektorem finansowym, a jednocześnie pomnażali fundusz operacyjny firmy. Konsultantem UOP-u w tej sprawie okazał się późniejszy skazany w aferze FOZZ-u, jego szef Grzegorz Żemek. Jak donosiły media, czołowi politycy, na czele z ministrem finansów Markiem Borowskim, doskonale zdawali sobie sprawę z procederu, ale nie próbowali mu przeciwdziałać.

Było jednak w historii III RP jeszcze jedno „zielone bingo”, które – gdyby wypaliło – zapewne przebiłoby sławą to wyżej wspomniane. Ono również stanowiło operację specjalną, tyle że nie służb, lecz… pruszkowskiej mafii (oczywiście, zachowując wszelkie proporcje). Gdyby inicjatywa zakończyła się sukcesem, być może losy polskiej przestępczości zorganizowanej potoczyłyby się zupełnie inaczej. Tak się jednak nie stało, a to za sprawą… Urzędu Ochrony Państwa.

Dlaczego określamy ją mianem operacji specjalnej? Ponieważ dzięki niej gangsterzy zamierzali wyprać miliony brudnych dolarów i stać się szanowanymi biznesmenami. Niewiele brakowało, aby ich plan, o którym za chwilę, powiódł się w stu procentach.

Był początek lat 90. i pruszkowski zarząd usilnie głowił się nad zasadniczym problemem: co zrobić z „kapustą”, która lgnęła do nich jak pszczoły do miodu i choć korzystano z niej na wszelkie możliwe sposoby, nie znikała. Wręcz przeciwnie, z każdym dniem było jej coraz więcej. Co zrobić z taką niesforną forsą?

J.S.: Dopiero rozkręcaliśmy się jako grupa przestępcza, a już dysponowaliśmy naprawdę dużymi pieniędzmi. I nie bardzo wiedzieliśmy, co z nimi zrobić. Pomijając oczywiście niekończące się balety, biesiady i kupowanie najdroższych samochodów. W szastaniu kapustą na lewo i prawo byliśmy dobrzy, ale zdawaliśmy sobie sprawę, że część środków należy zainwestować. Akurat przyjechał do nas pewien gość ze Szwecji i zaczął nas przekonywać, że po drugiej stronie Bałtyku jest niezły interes do zrobienia. Otóż w tamtejszej telewizji wielkim powodzeniem cieszył się teleturniej, w którym telewidzowie mogli grać w bingo. Wygrane były naprawdę duże, ale prawdziwym zwycięzcą była telewizja – show przynosił organizatorom krociowe zyski. Działało to na podobnej zasadzie co Lotto. Prowadzący siedział nie w kasynie, tylko w telewizyjnym studiu, natomiast liczby grających nie ograniczało nic. W Szwecji telewizyjne bingo cieszyło się może nawet większą popularnością niż ichnie tradycyjne lotto; w najlepszym okresie przyciągało ponad 5 milionów graczy. Ten facet, który nas tym zainteresował, dodał, że Szwedzi chętnie sprzedadzą licencję do korzystania z tego patentu.

Bardzo nas ten projekt podjarał, więc postanowiliśmy wysłać delegację do Sztokholmu. Pogadaliśmy z organizatorami i faktycznie, okazali się chętni do rozmów o sprzedaży licencji. Umówiliśmy się na kolejną wizytę, tym razem na ostateczne negocjacje i podpisanie kwitów. Do tej misji wytypowaliśmy Jerzego W. „Żabę”, Stefana P…

A.G.: Poczekaj, coś mi tu nie gra. Na początku lat 90. gang pruszkowski nie składał się z byłych dyplomatów i eleganckich biznesmenów, ale prostych, by nie rzec prostackich, recydywistów, którzy z języków obcych opanowali jedynie grypserę, a podejrzewam, że i to tylko niektóre z wielu jej dialektów. Jak tacy ludzie mogli jechać na Zachód na negocjacje w sprawie telewizyjnej licencji? Przecież Żaba, podobnie jak Stefan P., wywodził się z patologii. Byli przemytnikami i zwykłymi łobuzami, a nie biznesmenami.

J.S.: Tam, gdzie rozmawia się o wielkich pieniądzach, nie jest konieczny ani dyplom Oksfordu, ani znajomość języków obcych. Zwłaszcza jeśli masz tłumacza, a przecież towarzyszył nam facet, o którym wspomniałem na początku. Szwedzi nie mieli pojęcia, jaką polszczyzną posługuje się Żaba; z pewnością zakładali, że jest to mowa bardzo elegancka i pełna fachowych sformułowań. Pojawiające się co i raz słowo „kurwa” brali, jak sądzę, za „ależ proszę” albo „z wielką przyjemnością”. Poza tym, jak się ubrało Żabę w garniaka, jak włożył drogie okulary, to naprawdę wyglądał na faceta z wyższych sfer. Trzeba też wspomnieć, że pojechał z nimi autentyczny biznesmen, czyli Stanisław M.

A.G.: Ładny mi biznesmen! Policja uważała go za takiego samego gangstera, jak pruszkowscy starzy. Ostatecznie był bardzo bliskim współpracownikiem Nikosia. W swoich hotelach na Pomorzu Zachodnim organizował dla was balety, o których mówiło się przez lata.

J.S.: Powiedzmy, że należał do tych, którzy zarobione nielegalnie pieniądze potrafili zamienić w doskonale prosperujące, legalne firmy. Stasio to była elita. Karierę zaczynał w latach 80. w Hamburgu, gdzie zajmował się eksportem kradzionych samochodów z Zachodu na Wschód. Potem zainwestował w hotele, między innymi w Międzyzdrojach. Tak czy inaczej, nie był to żaden prowincjonalny ćwok, tylko facet z klasą. No i z kasą. To on miał w głównej mierze inwestować w „Zielone Bingo”. Chłopcy dobrze się spisali – do Polski wrócili z licencją, którą nabyli za niewygórowaną sumę 150 tysięcy dolarów. Czyli mniej niż zysk z przeciętnego tira z fajkami.

A.G.: No, to tylko koszt samej licencji. Papier, nic więcej. Prawdziwe wydatki były dopiero przed wami.

J.S.: Dokładnie tak. Od razu po podpisaniu umowy ze Szwedami stworzyliśmy zarząd, który miał być odpowiedzialny za funkcjonowanie „Zielonego Bingo”. W jego skład wszedłem między innymi ja, Kiełbacha, Stefan P., Stasio M. No i ludzie z samej góry…

A.G.: Jak w ogóle do nich dotarliście?

J.S.: Jedna elita nie ma problemów, żeby dotrzeć do drugiej elity. Stasio M., cokolwiek się o nim mówi, był bardzo wpływową i szanowaną personą na Wybrzeżu. Znał wielu ważnych ludzi i często z tych znajomości korzystał. Zresztą M. unikał bandziorów, obracał się głównie w sferach biznesowych i politycznych. To był wyjątkowo roztropny gość.

Do jego kasyna w Gdańsku czy hotelu w Świnoujściu przychodzili wszyscy, którzy, jak to się mówi, coś mogli. W połowie lat 90. w Świnoujściu piłem wódkę z byłym wicepremierem Leszkiem Balcerowiczem. Takie to były czasy, że mafiosi bez problemu spotykali się z najważniejszymi politykami. Nie wyciągałbym z tego jakichś głębszych wniosków. Po prostu wszyscy byliśmy na świeczniku.

A.G.: Ale do czego wam byli potrzebni politycy i przedstawiciele elit? Przy całym szacunku dla nich, nie sądzę, aby byli specjalistami od telewizyjnych teleturniejów.

J.S.: Widać, że nigdy nie robiłeś przekrętów na większą skalę. Posłuchaj, jak rozpoczynasz jakiś biznes, zwłaszcza obarczony pewnym ryzykiem, starasz się mieć za sobą jak najwięcej wpływowych ludzi. A wśród nich prawdziwa perła w koronie… Taka gwarancja – fakt, czasem złudna – że ewentualni przeciwnicy będą się trzymali od ciebie z daleka. A wracając do zarządu „Zielonego Bingo”… W jego skład wchodził jeszcze biznesmen Wojciech P. (dokładnie opisany w książce Masa o kobietach polskiej mafii[2] – przyp. A.G.), jego brat oraz ojciec, skądinąd podsekretarz stanu w jednym z ministerstw. Najwięcej udziałów w przedsięwzięciu miał Wojtek P. – 30 procent. Ja i Kiełbacha mieliśmy po 10 procent. Wkrótce zaczęły się przygotowania do realizacji całej imprezy.

A.G.: Czy „Zielone Bingo” miało mieć zasięg ogólnopolski?

J.S.: Oczywiście, ale postanowiliśmy zacząć od jednego regionu, który byłby dla nas czymś w rodzaju poligonu doświadczalnego. Padło na Górny Śląsk, województwo z wielkim potencjałem społecznym i finansowym. Poza tym Ślązacy bardziej niż mieszkańcy innych części Polski ukochali sobie Totalizator Sportowy.

A.G.: Co masz na myśli, mówiąc o potencjale społecznym i finansowym?

J.S.: To, że górnicy sporo wówczas zarabiali, ale za żadną cenę nie mogli kupić godziwej rozrywki. A ich kobiety, czekające na mężów pracujących z kilofem pod ziemią, spędzały czas samotnie, na myśleniu o lepszym życiu.

A.G.: Co ma piernik do wiatraka? Jaki związek ma samotność żony górnika z sukcesem telewizyjnego show?

J.S.: Duży, bardzo duży. Szczególnie dla organizatorów tej rozrywki. Za chwilę się przekonasz.

Na pierwszy ogień zatrudniliśmy reżyserów, którzy współpracowali z nami przy organizacji wyborów Miss Polski (zainteresowanych odsyłam do książki Masa o kobietach polskiej mafii). To oni mieli odpowiadać za telewizyjną realizację projektu „Zielone Bingo”. Do całej sprawy podchodziliśmy bardzo profesjonalnie; wiedzieliśmy, że oferujemy Polakom coś, czego jeszcze nie było. Ludziom miały po prostu poopadać szczęki. Naszym partnerem została lokalna TVP, bo stacje komercyjne jeszcze nie istniały. Do nagrań wynajęliśmy studio S11 w Katowicach. Pieniądze popłynęły szerokim strumieniem – za samą charakteryzację (a mowa jedynie o próbach) zapłaciliśmy 150 tysięcy dolarów. Trzynaście miliardów starych złotych, czyli 1 milion 300 tysięcy obecnych, kosztował nas sam koncert!

A.G.: Jaki koncert?

J.S.: No przecież nie mogło się obyć bez koncertu! Każde tego typu przedsięwzięcie musi się rozpoczynać mocnym akcentem. Koncert odbył się – a jakże! – w katowickim Spodku. Gwiazdą wieczoru był szalenie wówczas popularny DJ Bobo. Ale to już pod sam koniec przygotowań do teleturnieju. Wcześniej organizowaliśmy setki castingów – potrzebowaliśmy jak najwięcej rąk do pracy, i na wizji, i poza nią. Od hostess po sekretarki.

A.G.: Już rozumiem, o co chodzi z tą refleksją na temat samotności żon górników…

J.S.: Zaczynasz łapać klimat. To dobrze. W Chorzowie wynajęliśmy dużą willę, w której odbywała się rekrutacja. Bądźmy szczerzy – przyzwyczajeni do pewnych standardów obyczajowych, wiedzieliśmy, od czego zacząć taki nabór. I muszę ci powiedzieć, że się nie zawiedliśmy. Dziewczyny pragnące zatrudnić się w „Zielonym Bingo” były tak samo chętne do współpracy, jak kandydatki na miss. Nie odmawiały seksu, a nawet inicjowały go same. Łojenie nie kończyło się nigdy. Inna sprawa, że szukaliśmy naprawdę łebskich dziewczyn, które będą w stanie i zaparzyć kawę, i porozmawiać w urzędzie miejskim na temat reklam na tramwajach. I muszę ci powiedzieć, że dziewczyny sprawdzające się w łóżku były tak samo doskonałe za biurkiem. Nie. Nie myślę o seksie na biurku, tylko o ich pracy. Może jest w tym jakaś zależność?

Zdarzało się, że odpowiednich kadr do pracy u nas szukaliśmy po dyskotekach. „Zielone Bingo” otwierało nam drzwi do kobiecych serc.

A.G.: Naprawdę do serc?

J.S.: To jest literatura, więc nie chcę być zbyt dosłowny. Na tyle już orientujesz się w mafijnych realiach, że wiesz, co mam na myśli.

Gdziekolwiek się pojawialiśmy, od razu przylatywały dupy. Może to zabrzmi mało elegancko, ale bywało tak, że nie zdążyłeś podać ręki, a już miałeś rozpięty rozporek. Nie uwierzysz – jak wkraczaliśmy do dyskotek, to dziewczyny z własnej inicjatywy wskakiwały na stoły i robiły przed nami striptiz. Wszyscy byli zadowoleni, bo sypaliśmy kapustą na lewo i prawo, więc barmani i kelnerzy, nie mówiąc już o dziewczynach, witali nas z otwartymi ramionami.

Nasze hasło brzmiało: „Graj w zielone”, i miało budzić jak najlepsze skojarzenia.

A.G.: Kasa, kasa i jeszcze raz kasa?

J.S.: Otóż nie tylko kasa! Wspomniałem ci, że „Zielone Bingo” miało odegrać pozytywną rolę społeczno-gospodarczą, zadeklarowaliśmy zatem włodarzom Śląska, że będziemy finansować wdrażanie ekologicznych technologii w tamtejszych zakładach pracy. W latach 90. Śląsk był jedną wielką chmurą przemysłowego dymu. My, pruszkowscy mafiosi, występujący w roli macherów od show-biznesu, mieliśmy zmienić ten stan rzeczy, dlatego drzwi do wszelkich gabinetów w urzędzie miasta czy województwa stały przed nami otworem. Oczywiście, nie zamierzaliśmy robić tego charytatywnie. Mieliśmy być zwolnieni od podatków.

Na ulicach Katowic zaroiło się od zielonego koloru – młodzi ludzie nosili koszulki z hasłem „Graj w zielone”, a po mieście jeździły tramwaje i autobusy wzywające do tego samego. Wszystko wyglądało bardzo pięknie.

A.G.: A kto was wprowadził na Śląsk? To przecież nie było wasze terytorium. Ten region miał swoich watażków.

J.S.: Dobrą robotę w zakresie publicity robił nam Wojtek P., który był rozgrywającym „Zielonego Bingo”. To on rozpowiadał na lewo i prawo, jacy to fajni z nas faceci z szerokim gestem. Dobrze też robiła nam zażyłość z Simonem, lokalnym mafijnym bossem, który był kimś w rodzaju naszego przedstawiciela w regionie. Nawiasem mówiąc, Simon wywodził się z Pruszkowa, więc darzyliśmy się sympatią, typową dla krajanów.

A.G.: Z Simonem, czyli Zbigniewem Sz.? Przeczytałem kiedyś w tygodniku „Wprost”, że na mafijnego bossa wykreowały go media, podczas gdy prawdziwym ojcem chrzestnym mafii na Śląsku był Janusz T. „Krakowiak”.

J.S.: To wierutna bzdura. Janusz T. nie był nawet najbardziej znanym Krakowiakiem wśród rodzimych gangsterów. Taką ksywkę nosił również Sławomir S., i dla większości chłopaków z miasta to on był prawdziwym Krakowiakiem. To Janusza T. wykreowały media, o czym opowiem później. A wracając do Simona… Został zastrzelony w nocy z 4 na 5 marca 1999 roku przed swoją własną knajpą. Nazywała się Zielone Oczko i była ulubionym miejscem spotkań tamtejszych gangsterów. Nie mam wątpliwości, że to Janusz T. zlecił egzekucję.

A.G.: Za daleko odeszliśmy od „Zielonego Bingo”. Udało się wam wystartować z projektem?

J.S.: Liczyliśmy, że po sukcesie na Śląsku zdobędziemy kolejne regiony – najpierw Gdańsk, a potem Warszawę. Niestety, nic z tego nie wyszło.

A.G.: Dlaczego?

J.S.: Bo Urząd Ochrony Państwa podstawił nam nogę. Mniej więcej na miesiąc przed startem naszego show zaczęli się kręcić koło nas funkcjonariusze UOP-u.

A.G.: Ale przecież mieliście w zarządzie żonę jednego z najpotężniejszych polityków w Polsce. Jej obecność nie odstraszała służb?

J.S.: Tak się składa, że nic sobie z tego nie robili. Zaczęli nas sprawdzać, prześwietlać, interesować się jakimiś duperelami, które wydawały się nam zupełnie bez znaczenia. I w końcu dokopali się do jakiegoś zezwolenia, a raczej jego braku, i wykazali nam, że nie ma podstaw, abyśmy wystartowali. To bez znaczenia, o co poszło. Było jasne, że szukali dziury w całym.

A.G.: Komuś się naraziliście?

J.S.: Po jakimś czasie udało mi się ustalić, że zawiązała się pewna grupa ludzi, którzy zamierzali przejąć nasz pomysł. Grupa z Poznania, związana ze światem polityki, i to na najwyższym, rządowym szczeblu. Dysponowała argumentem trudnym do zbicia: jak to, telewizyjny show mają organizować pruszkowscy bandyci?

A.G.: Ile czasu w sumie trwała ta przygoda z „Zielonym Bingo”?

J.S.: Nieco ponad pół roku. Ale mimo że całość zakończyła się klapą, nie żałuję tamtego czasu. W sumie jeśli nie zarabiasz pieniędzy, a nawet je tracisz, to ważne, abyś sobie przynajmniej fajnie pobzykał.

2 Prószyński i S-ka, Warszawa 2014.

ROZDZIAŁ 9

Oddaj dług!

Pod olbrzymią halą, w szczerym polu na przedmieściach Białegostoku, zatrzymały się z piskiem kół dwa samochody. Z pierwszego auta wysiedli Masa, Kiełbasa i Pershing, z drugiego zaś Jarosław N. i Paweł M., znany „na mieście” jako Małolat. Mężczyźni ruszyli w stronę budynku i po chwili kroczyli już pomiędzy biurkami pracowników. Pochód prowadził Kiełbasa, zawsze pierwszy w takich sytuacjach, bo lubił rozpoczynać negocjacje z dłużnikami. Pracownicy firmy doskonale zdawali sobie sprawę z celu wizyty, więc udawali, że nie widzą gangsterów. Tępo wbijali wzrok w blaty biurek i po cichu modlili się, aby przybysze z Pruszkowa całą sprawę załatwili wyłącznie z winowajcą, czyli z ich szefem.

Nikomu nawet nie przyszło do głowy, żeby niepokoić prezesa informacją, że właśnie nad jego głowę nadciągnęły wyjątkowo ciemne i ciężkie chmury, i najlepiej byłoby, gdyby uciekł co sił w nogach. Co, oczywiście, było planem totalnie nierealnym – dla szefa firmy, który zaciągnął dług i zwlekał z jego oddaniem, nie było ratunku.

Pruszkowscy wkroczyli do gabinetu nieszczęśnika; Kiełbasa bez słowa rozpoczął „negocjacje”. Pojedynczy silny cios wystarczył, aby z nosa dłużnika popłynęła krew. Na jednym uderzeniu się nie skończyło i po chwili prezes zwijał się z bólu w kałuży własnej krwi. Ale natychmiast został unieruchomiony, a gangsterzy zaciągnęli go za włosy na środek pokoju, gdzie został zawinięty w dywan. Zupełnie jak na amerykańskich filmach kryminalnych. Napastnicy ułożyli sobie „towar” na barkach i wkroczyli z uwięzionym prezesem do hali głównej. Pracownicy wciąż milczeli, udając, że rozumieją wszystko doskonale – prezes najwyraźniej zamówił firmę piorącą dywany… (nawiasem mówiąc, w Ameryce w latach 40. i 50. funkcjonowało określenie „malować domy”, oznaczające wykonywanie egzekucji).

I wtedy stało się coś nieoczekiwanego – dłużnik zaczął jęczeć, a potem krzyczeć. Co z tego, jeśli jego personel trwał w stanie hipnozy?

Po chwili do napastników dotarł dramatyczny apel:

– Puśćcie mnie, dam wam wszystko!

Mężczyźni popatrzyli po sobie, bardzo zainteresowani ofertą. Co znaczy „wszystko” w ustach człowieka, który w danej chwili jest nikim? Rozwinęli dywan i zadali prezesowi krótkie pytanie:

– A co ty nam możesz, kurwa, dać?

Pytanie było, rzecz jasna, retoryczne, bo ekipa zjawiła się w określonym celu – miała odebrać dług oraz wynagrodzenie za własną pracę.

Na zewnątrz widok otwartego bagażnika dodatkowo zmotywował prezesa do zrealizowania warunków umowy. Mężczyzna zadeklarował, że odda dług co do grosza, oczywiście powiększony o koszty własne przedstawicieli grupy pruszkowskiej. Procent, jaki pobierała grupa, nie był mały i wynosił co najmniej jedną trzecią, ale czasem wchodziła w grę nawet połowa wartości zobowiązań, plus, naturalnie, zwrot wynagrodzenia zapłaconego przez zleceniodawcę.

W sumie naprawdę dobry interes.

J.S.: Tak naprawdę długi odzyskiwaliśmy przez cały okres istnienia grupy pruszkowskiej. Nie będzie wielkiej przesady w stwierdzeniu, że był to wyjątkowo lukratywny sektor mafijnego przemysłu.

A.G.: Mówisz, jakbyś wygłaszał referat z zakresu makroekonomii…

J.S.: Mafia to biznes jak każdy inny, tyle że oparty na specyficznych metodach działania. Ale zapewniam cię, że jeśli chodzi o reguły moralne, niewiele się różni od tego, jak funkcjonują legalne korporacje. I tu, i tam liczy się kasa i dominacja na rynku. Za wszelką cenę. Jeśli uznaliśmy, że coś dobrze działa i przynosi godziwe zyski, trzymaliśmy się tego, udoskonalając, że się tak wyrażę, metody osiągania najwyższej skuteczności. Odzyskiwanie długów z czasem stało się naszym znakiem firmowym. Jednym z wielu, rzecz jasna. Zajmowaliśmy się tym od końca lat 80.

A.G.: Jestem bardzo ciekaw, jak wygląda pozyskiwanie klientów w tej branży. Na początku nie byliście przecież znani, a jednak zgłaszali się do was ludzie, którym inni byli winni pieniądze, licząc, że Pruszków coś na to poradzi. Skąd wiedzieli, że świadczycie takie usługi?

J.S.: Ruch w interesie zaczął się, kiedy pokazaliśmy swoją siłę, choćby, o czym wspominałem wielokrotnie, na dyskotekach. Błyskawicznie zrobiło się o nas głośno i pociągnęło to za sobą określone konsekwencje. Zaczęły się kręcić przy nas różne ciemne typy, oferujące błyskawiczny zarobek.

A.G.: Ale gdzie was szukali? Nie mieliście przecież biura w centrum miasta z szyldem: „Mafia Pruszkowska, skuteczny odzysk długów”…

J.S.: A ty ciągle przykładasz do nas miarkę legalnej firmy! Nie potrzebowaliśmy biura. Ci, którzy mieli do nas interes, doskonale wiedzieli, gdzie nas szukać. Funkcjonowaliśmy jak w grafiku: z samego rana jechaliśmy do restauracji Al Capone przy placu Bankowym, potem przemieszczaliśmy się na Saską Kępę do biura Wojtka P., gdzie również czekały na nas zlecenia. Wracaliśmy do Pruszkowa, pokręciliśmy się przez chwilę i znów jechaliśmy do stolicy. Tym razem do kawiarni Telimena. Kawka, piwko, coś mocniejszego i dalej w trasę, do baru w hotelu Marriott, gdzie urzędowaliśmy do wieczora. A potem tradycyjnie – nocny klub go-go. Nasze szlaki były przewidywalne i doskonale znane warszawiakom. Chodziliśmy jak w zegarku, więc odszukanie nas nie stanowiło jakiegokolwiek problemu.

A.G.: Skąd takie zainteresowanie waszymi usługami? Czy nie można było odzyskiwać długów w sposób zgodny z prawem? No wiesz, milicja, prokuratura, sąd…

J.S.: Trochę to naiwne, co mówisz, ale rozumiem, że to prowokacja. Przecież doskonale zdajesz sobie sprawę z faktu, że znaczna część pożyczanych pieniędzy była trefnego pochodzenia, więc nikt nie chwalił się organom ścigania, że stracił lewą kasę i teraz chce ją odzyskać. To był czas, kiedy ludzie pożyczali sobie pieniądze na wielką skalę i mało kto brał od tego mniej niż pięćdziesiąt procent. Ba, z tego, co mi wiadomo, standardem była pożyczka na sto procent. Inflacja galopowała jak oszalała i jedynie takie oprocentowanie opłacało się pożyczkodawcom.

A.G.: Jak wyglądała standardowa procedura przy odzyskiwaniu długu?

J.S.: To było szalenie proste. Kiedy pojawialiśmy się u takiego klienta, nie musieliśmy nic mówić. Wszystko było jasne, kwestią otwartą pozostawało tylko, jak prędko gość skruszeje. Albo inaczej – kiedy odda kapustę. Bo skruszony to on był już od pierwszej sekundy naszej wizyty. Kiedy wchodziliśmy, ludzie srali w gacie. Możesz mi wierzyć, że czasami nie był to wcale stan ducha, ale rzeczywisty stan wypełnienia majtek.

A.G.: Czy do skutecznej akcji potrzebna była duża ekipa?

J.S.: To wyglądało bardzo różnie. Czasami wystarczały dwa samochody, a czasami kilkanaście. Wszystko zależało od tego, z jakim formatem się mierzyliśmy. Czasami dojeżdżaliśmy cienkiego leszcza, a czasami grubą rybę.

A.G.: Czy o zwrocie długu zawsze rozmawialiście na terytorium wroga, czyli u dłużnika? Przecież mogła was tam zastać jakaś niemiła niespodzianka!

J.S.: Tak się składa, że nikt nam takich niespodzianek nie fundował. To my mieliśmy przywilej dostarczania niespodzianek i robiliśmy to naprawdę dobrze. Wchodziliśmy na pewniaka, często, jak to określają antyterroryści, z drzwiami, nie pytając o pozwolenie. Jeśli odzyskujesz dług, przeciwnik musi się ciebie bać. Musi wiedzieć, że kara jest nieuchronna. A wracając do twojego pytania… Raz robiliśmy dym u dłużnika, a raz wieźliśmy go w jakieś neutralne miejsce. Na przykład do lasu w Wawrze, na obrzeżach stolicy. Dziś stoją tam osiedla apartamentowców, ale za naszych czasów to była naprawdę dzika i niebezpieczna okolica. Lubiliśmy też Suchy Las w okolicach Pruszkowa. Ta nazwa budziła grozę wśród uprowadzanych. Kiełbacha, kiedy dojeżdżaliśmy na miejsce, lubił szeptać niby to przerażonym głosem: „O Jezu, Suchy Las! Będzie bardzo niedobrze”.

Tam woziliśmy klientów do obicia. Ale nie takiego „na dzień dobry”, jak to w Białymstoku, tylko takiego poważniejszego, żeby gość dobrze je sobie zapamiętał. Tam już nie bawiliśmy się w pieszczoty pięściami, tylko napierdalaliśmy po łbach bejsbolami. Zdarzało się, że na kijach zostawały, jak by to powiedzieć…? Ślady biologiczne, i to bardzo, hm, nieprzyjemne. Krew, skóra, czasem nawet drobiny mózgu.

A.G.: Robota dla sadystów. Kto wśród was należał do tych „złych policjantów” (przepraszam policję! – przyp. A.G.)?

J.S.: Było kilku okrutników, ale mało kto dorastał do Dreszcza, czyli Jacka D. To był stary recydywista, bez jakichkolwiek skrupułów i sumienia, który robił swoje tak, że nawet nam zbierało się na mdłości. Zdarzyło się kiedyś, że jeden z pruszkowskich, a konkretnie Zbynek, puścił pawia na widok spustoszeń, jakie na ciele dłużnika wyrządził Dreszcz swoim kijem bejsbolowym.

O tym, jakim okrutnikiem był Dreszcz, świadczy choćby pewne zdarzenie z lat 80. Nie wiem, czy pamiętasz, jak trudno było wtedy o taksówkę? Na postojach stały kolejki i godzinami czekały, aż wreszcie zabierze ich upragniona taryfa. Pewnego wieczoru Dreszcz wracał z jakiejś alkoholowej imprezy. Dowlókł się do postoju, ale – co było wówczas normą – zobaczył przed sobą co najmniej dwadzieścia osób. No cóż… Dreszcz kierował się biblijną zasadą, że ostatni mają być pierwszymi, więc odepchnął faceta, który właśnie szykował się do odjazdu, mówiąc mu, że trzeba poczekać. Facet wybałuszył oczy i postawił się hardo: „Nie wpierdalaj się poza kolejką, grubasku”. Jak Dreszcz to usłyszał, to się zagotował – wbił palec w oko nieszczęśnika i wydłubał mu gałkę oczną. Jakaś kobieta, która stała tuż obok, zemdlała. A tymczasem nadjechała taryfa i Jacek D., jak gdyby nigdy nic, wsiadł do środka i odjechał w siną dal. A ten, który miał pecha spotkać na swojej drodze gangstera-troglodytę, został z okiem na kołnierzu.

Jacek był doświadczonym gangsterem; wyznawał zasadę: najpierw lejemy, potem ewentualnie rozmawiamy. Ale klient musi zostać na wstępie upodlony, bo wtedy będzie się z nim łatwiej gawędziło.

A.G.: Nie rzucali się, kiedy po nich przychodziliście?

J.S.: To wyglądało tak… Wchodziliśmy do gościa, fanga w ryja i krótka komenda: „Ubieraj się, jedziesz z nami”. Myślisz, że ktoś próbował stawiać opór? Trzęśli się jak galareta i można było z nimi zrobić wszystko.

A.G.: Pewnie niejeden podejrzewał, że jedzie na ostatni spacer w życiu. I jeszcze, że będzie musiał wykopać sobie własnoręcznie grób między sosnami.

J.S.: Nawet jeśli nie wierzyli w swoją śmierć, to i tak bali się kompleksowego oprawienia, bez którego nie mogło się obejść. A nasze metody zmiękczania były legendarne. Pierwsza zasada brzmiała: wpierdol jest nieuchronny. Nawet jeśli facet wyciągnie z kieszeni kilka koła papieru i od razu będzie w stanie zaspokoić nasze roszczenia finansowe. Jeśli już zostaliśmy wysłani na akcję, nie było mowy, aby zakończyła się słowną reprymendą.

A.G.: Nie próbowali uciekać?

J.S.: To był naprawdę łatwy interes, bo winowajcy zachowywali się jak potulne owieczki. Nie robili nam problemów, a przede wszystkim szybko wyskakiwali z forsy. Choć zdarzały się wyjątki. Pamiętam taką sytuację z 1989 roku, gdy pojechaliśmy kiedyś na robotę do pewnego gościa, który mieszkał w lasach w okolicach Józefowa pod Warszawą. Sprawa wydawała się banalna, więc wystarczył nam jeden samochód, mój opel record. W sumie było nas pięciu: ja, Kiełbacha, Ryszard P. „Krzyś”, Dreszcz i facet, który robił za naszego przewodnika.

Wjechaliśmy między drzewa i znaleźliśmy interesujący nas adres. To było coś pomiędzy kamienicą a czworakami. Z przodu mały ogródek, z boku kurnik. I ani żywej ludzkiej duszy. Wyjęliśmy z bagażnika kije bejsbolowe i inne ciężkie przedmioty, skuteczne przy odzyskiwaniu długów, i ruszyliśmy w stronę domu. Wkroczyliśmy do środka – nic, pustka, wiatr hulający po korytarzach. Pewnie gospodarz zorientował się, że nadciągnęło niebezpieczeństwo, i uciekł do lasu. Wyszliśmy na podwórko, sądząc, że pewnie trzeba będzie odłożyć całą akcję. Ale stary rutyniarz Dreszcz rozejrzał się dokoła, przymknął oczy jak Apacz-tropiciel i mówi:

– Kurki gdaczą, znaczy się klient spierdolił do kurnika.

I faktycznie. Jacek poszedł i od razu znalazł nieszczęśnika. Po chwili słychać było już łomot kija bejsbolowego o ludzkie ciało. Ale na tym nie koniec. Dłużnik jakoś się uwolnił, wybiegł z kurnika i wskoczył na ogrodzenie, żeby je sforsować i dać w długą. Dreszcz był szybszy; dopadł go bez problemu i zaczął tłuc, jakby miał do czynienia z kukłą, a nie z żywym człowiekiem. I wtedy Krzyś, bądź co bądź stary bezwzględny gangster, wyzuty z jakichkolwiek wyższych uczuć, złapał Dreszcza za rękę i poprosił, żeby dać bitemu spokój. Tamten już swoje wycierpiał, teraz można spokojnie porozmawiać o pieniądzach. Ale Dreszcz, który był gotów zabić klienta, jebnął… swojego kompana kijem.

– Po tośmy się tu fatygowali, żebyś ty bronił tego frajera?! – wrzasnął.

Widząc, że Ryszard P. nic nie wskóra z Dreszczem, wkroczyłem do akcji i unieruchomiłem tego drugiego. Oczywiście tylko na chwilę.

A.G.: Nie wiem, jak bym zareagował na miejscu tego dłużnika… Z jednej strony przed chwilą omal nie zabił mnie bezwzględny sadysta, a z drugiej jego kompani najwyraźniej nie chcą mu pozwolić na dalszą jatkę. Może warto udać głupiego i grać swoje?

J.S.: Rzeczywiście, kiedy zaczęliśmy rozmawiać, zapewnił nas, że bardzo chce oddać te pieniądze, wie, że zachował się nieelegancko, poza tym zdaje sobie sprawę, jakie to głupie uciekać przed karzącą ręką sprawiedliwości, ale… on naprawdę nie ma tej kapusty. A z pustego to i Salomon nie naleje. I tu trochę przesadził. Bo właśnie wyczerpał się limit gangsterskiej litości wobec jego marnej osoby i Dreszcz wyznaczył mnie do wykonania pewnej tortury, która uświadomiła mi, jak trudno zabić człowieka.

A.G.: Miałeś go zabić?!

J.S.: Byłem pewien, że on z tej próby żywy nie wyjdzie. Moje zadanie było następujące: jeździć oplem po frajerze tak długo, aż przypomni sobie, gdzie ma kasę. Dla mnie było jasne, że po pierwszej przejażdżce gość wyzionie ducha. Rad nierad, przejechałem. Potem drugi raz, trzeci, czwarty. W końcu jeździłem jak po łysej kobyle: po brzuchu, po plecach, po wszystkim. Słyszałem tylko, jak wali łbem o podwozie. A on, pierdolony, ciągle żył! Jak przestałem jeździć, wstał, otrzepał się i wyglądał jak nowo narodzony. No i przede wszystkim powziął jedynie słuszną decyzję – o zwrocie długu w całości i bez szemrania.

A.G.: Po takim przeczołganiu mógł powiedzieć, że w sumie wygrał…

J.S.: W jakimś sensie. Jeszcze jeden przypadek, z nieco późniejszych czasów, tym razem ze wspomnianego Suchego Lasu. Dostaliśmy zlecenie na pewnego znanego cinkciarza. Takiego twardego urę, który przed nikim nie pękał. A jak wiesz, warszawskich cinkciarzy nie lubiliśmy. Facet stał pod kantorem na Marszałkowskiej i tam go zawinęliśmy. Dojechaliśmy na miejsce kaźni i wtedy będący z nami Andrzej Z. „Słowik” przytomnie go obszukał. Okazało się, że gość miał w kieszeni spodni pistolet. Zmroziło mnie. Przecież facet w czasie jazdy mógł ten komin wyciągnąć i przynajmniej jednego z nas nieźle uszkodzić. Wszystkich by nie zastrzelił, ale ktoś by ucierpiał. Wywlekliśmy go z samochodu i wtedy facet mówi: „Po co mnie tu wieźliście? Wystarczyło powiedzieć, że chodzi o pieniądze, a wszystko bym uregulował, jak się należy”. Skończyło się w miarę spokojnie, choć oczywiście bez łomotu nie mogło się obejść. Czemu przytaczam tę historię? Żeby ci uświadomić, jak paraliżujący był strach przed nami. Przecież gość miał spluwę, a pewnie mu nawet nie przyszło do głowy, żeby z niej zrobić użytek.

A.G.: Doskonale wiedział, że wiele by nie ugrał. Zastrzeliłby jednego, albo i nie, a za chwilę sam pędziłby do świętego Piotra. Podejrzewam, że zawijani przeważnie nie bywali uzbrojeni?

J.S.: Fakt, z reguły jedynym ich orężem był strach w oczach. Ewentualnie farmazon, który przeważnie się nie sprawdzał. Chociaż… Zdarzały się argumenty nieco innej natury. Posłuchaj tego. W latach 80. bardzo poważaną personą w stolicy był niejaki Marek Cz., facet niezwykle bogaty i lubiący roztaczać wokół siebie aurę blichtru. Jeździł audi 80, które w tamtym czasie było jak porsche 911 dzisiaj. Albo i lepiej. Mało kto miał taką furę. W swojej willi z basenem urządzał balety, na których bywanie stanowiło powód do dumy. I podczas jednej z takich imprez ktoś mu zawinął zegarek. Nie byle jaki, wart kilkanaście tysięcy marek. Cz. zgłosił się do mnie i Kiełbachy z prośbą o odzyskanie go. Obiecał, że dostaniemy pięć tysięcy marek za tę usługę. Świetny zarobek za dość prostą i szybką robotę, tym bardziej że zleceniodawca miał wytypowanych sprawców. Pokazał nam ich; rzecz się działa podczas dyskoteki w Parku. To było dwóch łebków i jedna dziewczyna. Zabraliśmy ich na przejażdżkę. Cały czas utrzymywali, że nie mają nic wspólnego z kradzieżą zegarka, ale my wiedzieliśmy, że przyznanie się do winy jest tylko kwestią czasu. Zawieźliśmy ich do podwarszawskiego Walendowa; dziś to jest bardzo cywilizowana okolica, ale wtedy wiatr hulał po polach i lasach. Przywiązałem jednego leszcza do haka mojego opla recorda i przewiozłem kilkadziesiąt metrów. Potem taką samą wycieczkę przeżył drugi podejrzany. I kiedy wydawało się, że będziemy musieli sięgnąć po środki bardziej drastyczne, odezwała się dziewczyna: „Dajcie im spokój. Ja zrobię wszystko, co chcecie”. Niewiele myśląc, Kiełbacha rozpiął rozporek i zmusił dziewczynę do…

A.G.: Rozumiem, na pewno nie kazał jej śpiewać.

J.S.: Jako że zrobiła to dobrze, odpuściliśmy frajerom. Nagle okazało się, że to oni zawinęli zegarek, i obiecali natychmiast go zwrócić. Obeszło się bez dalszego dręczenia. Mądra dziewczyna.

Mądra, a bez wątpienia zdesperowana. I pewna wartości tego, co zaoferowała prześladowcom. Dziewczyna nie ratowała pieniędzy, czy raczej zegarka, ale przyjaciół, którym groził nieunikniony, jej zdaniem, łomot. Ta historia jako żywo przypomina scenę z książki Prawdziwy gangster, autorstwa pisarza Evana Wrighta i słynnego nowojorskiego przestępcy Jona Robertsa (dzieło to w jakimś sensie stało się dla Masy i dla mnie inspiracją do podjęcia literackiej współpracy).

Roberts, zajmujący się dość podobną działalnością co mój rozmówca, opowiedział Wrightowi o pewnej przygodzie, która przydarzyła mu się w hipisowskiej komunie. Otóż amerykańscy hipisi początku lat 70. bardzo głośno kontestowali system polityczny i gospodarczy panujący w USA i zamierzali wspierać lewackie ruchy rewolucyjne, także terrorystyczne (szczególnie te spod znaku Che Guevary) na całym świecie. Takie wsparcie wymagało, oczywiście, środków finansowych, a zbuntowane dzieci z zamożnych domów nie miały zbyt wielu pomysłów na zarabianie pieniędzy. Trzeba było sięgnąć do środków zgromadzonych przez konserwatywną prawicową burżuazję, czyli przez rodziców. Hipisi szykujący się do wielkiej rewolucji zdobyli 10 tysięcy dolarów, postanawiając kupić za nie większą partię haszyszu, aby sprzedać go z dużym przebiciem. Jako że znali Robertsa i wiedzieli, że ma on dojście do wszelkich dragów, zaproponowali mu współpracę. Gangster zgodził się bez wahania i ustalił termin przekazania narkotyku; miało to nastąpić w mieszkaniu jednego z kontestatorów. Umówionego dnia pojawił się wraz z dwoma kompanami, cała trójka uzbrojona po zęby. Plan przestępców był prosty – my zgarniamy hajs, a hipisi nie dostają nic w zamian. Chyba że kopa w tyłek. Albo kulkę w łeb, jeśli będą się rzucać.

Wszystko przebiegało bez większych przeszkód, gdy nagle pewna dziewczyna, studentka prawa, z pochodzenia Żydówka, poprosiła Robertsa do drugiego pokoju. Chciała mu coś zaproponować.

Jak wspominał gangster, podczas roboty nigdy nie zdarzało mu się zwracać uwagi na kobiece wdzięki, ale tym razem „cycki tej dziewczyny wprost wyskakują w moim kierunku, a ja nie mogę uwierzyć, jak jest odważna. Trzymam w ręce broń, a ona podchodzi do mnie i ociera się cyckami o wierzch palców, które trzymam na spuście”[3]. Zrobiło się gorąco. Dziewczyna, nawiasem mówiąc ukochana jednego z hipisów, wyczuła, że Roberts poczuł bluesa, więc mu zaproponowała prosto z mostu – on daje jej dwa tysiące z obiecanych dziesięciu, a ona obciągnie mu jak nikt wcześniej. Nikt o niczym nie musi się dowiedzieć.

To, co się stało chwilę później, Roberts zrelacjonował następująco: „Klęka i zaczyna robić swoje. Ta rewolucjonistka z koledżu wkłada w to całą siebie. Zaczyna się pocić. Ale ja jestem przyzwyczajony do dobrych kobiet. Może to, co robi ta laska, robi wrażenie na jej profesorach prawa, ale nie jest wyjątkowo sprawna technicznie”.

W efekcie studentka zarabia za usługę 100 dolarów, co kwituje krótkim: „Pierdol się, wieprzu!”.

Ale na tym kończy się wizyta, która przecież mogła przyjąć o wiele bardziej drastyczny obrót…

W propozycji młodej kobiety z Walendowa nie było wyrachowania amerykańskiej hipiski. Ona zwyczajnie wiedziała, że w ten sposób ochroni kumpli przed wyjątkowo bolesnym rozwiązaniem.

A czy jej przyjaźń ze złodziejami zegarka przetrwała tę ponurą próbę? Tego nie wiadomo.

Długi przeważnie odzyskiwano od drobnych, czy raczej stosunkowo drobnych, ciułaczy, za którymi nie stała żadna siła. Wtedy robota trwała nie dłużej niż kilka godzin, licząc z dojazdem i powrotem do Pruszkowa. Zdarzały się jednak akcje ciągnące się tygodniami i grożące gangsterskim konfliktem na skalę ogólnopolską.

Do takiej sytuacji doszło w drugiej połowie lat 90. na Pomorzu Zachodnim, gdzie jak najbardziej legalnie działało dwóch wspólników: biznesmen S. i biznesmen C. (obecnie bardzo poważany właściciel wielkich firm handlowych w północnej Polsce), pierwszy ze Świnoujścia, drugi z Koszalina. Choć obaj dorobili się niekoniecznie zgodnie z prawem. Mówiąc wprost – na przemycie w latach 80.

Obaj prowadzili interesy, a w potrzebie wspierali się finansowo. Wszystko wyglądało bardzo pięknie, aż do chwili gdy jeden z nich nie oddał pożyczki. Kiedy kolejna prośba o zwrot pieniędzy nie odniosła skutku, wierzyciel postanowił odwołać się do mafijnego arbitrażu. Problem w tym, że obaj panowie mieli układy z różnymi grupami przestępczymi i obaj przedstawiali różne wersje: S. twierdził, że to C. jest mu winny pieniądze, a C., że dłużnikiem jest S.

Po jednej stronie gangsterskiej barykady stała grupa pruszkowska, po drugiej zaś podziemie przestępcze Szczecina. W owym czasie boss tej drugiej, czyli Marek M., pseudonim Oczko, siedział w więzieniu, a strukturami rządziła jego prawa ręka, czyli Zbigniew T. „Pastor”. Wiadomo było, że szczecińscy bandyci będą się starali wykroić dla siebie maksymalnie duży kawałek (jeśli nie całość) z tortu konfliktu biznesmenów. Poza tym Pastor nie znosił pruszkowskiego zarządu, a jedyną osobą, z którą potrafił się dogadać, był Masa. Doszło do spotkania obu panów, ale nie pojawiły się żadne konstruktywne wnioski, które satysfakcjonowałyby rywalizujące gangi.

Gangsterzy spod Warszawy postanowili działać szybko – zadzwonili do biznesmena S. i oznajmili mu, że jest winien C. 300 tysięcy dolarów. Wcześniej jednak poinformowali szczecińskich mafiosów, że działają w interesie swojego klienta.

– My już zajmujemy się tą sprawą. To C. jest winien pieniądze S., a S. jest z nami – odparli ludzie Pastora.

– Chuja zajmujecie – brzmiała riposta pruszkowskich. – To nasza sprawa i my ją doprowadzimy do końca. S. musi zapłacić.

Żeby przekonać S. do rozliczenia długu, Pruszków zjechał do Świnoujścia w kilkadziesiąt samochodów. W delegacji nie mogło zabraknąć największych tuzów kryminalnego podziemia, łącznie z Januszem P. „Parasolem” czy Mirosławem D. „Malizną”. Najazd miał zrobić piorunujące wrażenie i takie też uczynił.

Kawalkada limuzyn pojawiła się na promenadzie. W trzcinach stało kilka samochodów należących do grupy szczecińskiej, ale miejscowi gangsterzy, wobec przeważającej siły wroga, nie zdecydowali się na jakiekolwiek działania zaczepne. Do pruszkowiaków podszedł lokalny watażka o pseudonimie Niewier, a oni pokazali mu wnętrze kilku bagażników. Zawierały potężny arsenał, w którym dominowały karabinki Kałasznikowa, granaty i broń krótka.

Niewier natychmiast skontaktował się ze sztabem szczecińskiego gangu, ostrzegając przed starciem, które musiałoby się zakończyć jednostronną jatką, ale w Świnoujściu pojawił się jedynie Pastor, aby załagodzić sytuację. W jednym z barów na promenadzie zawarto coś w rodzaju porozumienia – najpierw Pruszków bierze kasę od biznesmena S., a potem Szczecin inkasuje środki od biznesmena C. I, oczywiście, od S.

Kto tak naprawdę zawinił, kto ma u kogo dług – to już było bez znaczenia. Na konflikcie mieli się wzbogacić przestępcy. Z kolei bogaci biznesmeni oprzytomnieli i całkiem chętnie wyskoczyliby z kilku tysięcy dolarów, byleby już mieć za sobą całą tę niepotrzebnie wywołaną awanturę.

S. oczywiście zapłacił pruszkowskim, ale kiedy pojawili się u niego szczecińscy, uznał, że trzeba coś z tym fantem zrobić. Zadzwonił do Masy.

– Jarek, jest niedobrze, musisz mi pomóc. Jak ci się uda, zapłacę ci sto pięćdziesiąt tysięcy papieru.

S. uznał bowiem, że w starciu Pruszków–Szczecin górą zawsze będą ci pierwsi. I lepiej grać z nimi niż z ludźmi Pastora.

– Nie ma sprawy, zaraz się tym zajmę – odparł Masa, ale pomyślał nieco inaczej: „A niech cię, kutasie, dojeżdżają, sam jesteś sobie winien. Co mi do tego?”.

Mimo wszystko do końca postanowił grać dobrego wujka, więc zaproponował zdesperowanemu biznesmenowi następujący plan: S. przyleci do Warszawy samolotem, gdzie na lotnisku będzie już czekał na niego Krzysztof K. „Nastek”, który zawiezie go do Masy na spotkanie. I rzeczywiście, S. umówionego dnia pojawił się w stolicy. Tyle że na Okęciu przed Nastkiem pojawił się Janusz K., pseudonim Malarz.

– Masa kazał mi przejąć tę forsę – powiedział. – Przecież nie będziecie jej przeliczać we dwóch. Ja to zrobię i oddam Jarkowi.

Biznesmen karnie przekazał neseser Malarzowi. A ten, jak już dostał do ręki pieniądze, nie wypuścił ich nigdy. Później tak to referował Masie:

– Pomyślałem, że skoro facet sra kapustą, to co mu za różnica, czy zapłaci raz, czy dwa razy?

Wobec kalibru argumentu Masa Malarzowi wybaczył… Ale zanim to nastąpiło, wpadł we wściekłość. Spotkanie z S. odbyło się w warszawskim pubie John Bull i stało się areną burzliwej rozmowy Jarosława S. z Nastkiem.

– Coś ty mi, kurwa, przywiózł? – krzyczał ten pierwszy.

– Jak to, co? S., tak jak chciałeś – odparł stropiony Krzysztof K.

– Golasa mi przywiozłeś! A gdzie kapusta?

– A bo ja wiem?

Kiedy okazało się, że te 150 tysięcy przytulił Malarz, Masa uznał, że stratę musi pokryć S.

Wkrótce do Świnoujścia udała się ekipa egzekutorów, z Nastkiem na czele, ale że S. nie dysponował taką sumą od ręki, zwrócił się o pożyczkę do… C. (z którym zdążył już się pogodzić). Biznesmen z Koszalina nie widział problemu i zaprosił S. do siebie, a ten wyruszył w podróż z towarzyszącą mu grupą pruszkowskich.

Na miejsce delegacja przybyła na tyle późno, że S. i jego obstawa udali się na spoczynek do hotelu. Jako że nikt nie ufał świnoujskiemu przedsiębiorcy, jeden z gangsterów przespał się z nim (w sensie dosłownym, bez podtekstów erotycznych) w łóżku, przykuty doń kajdankami.

Sto pięćdziesiąt tysięcy dolarów trafiło do Masy.

Prawdy o aferze z długiem bandyci nie dociekali. Wiedzieli jedno – od tej pory przestępczy półświatek zyskał dwie dojne krowy. I rzeczywiście, jeszcze nie raz obaj biznesmeni musieli płacić sowite haracze swoim mafijnym prześladowcom…

Krążyło nawet takie powiedzenie: „Potrzebujesz siana? Jedź w ciemno do S. albo do C. Są tak zastraszeni, że zapłacą każdą sumę, byleby tylko mieć spokój”. Oczywiście, do następnego razu.

Ale eldorado nie trwało w nieskończoność. Gdy na przełomie wieków dojeni nieszczęśnicy zorientowali się, że pruszkowscy zaczynają się poważnie bać coraz silniejszej policji, z każdym zagrożeniem natychmiast biegli na komendę.

Działało!

3 Ten i kolejne cytaty w tym rozdziale: Jon Roberts, Evan Wright, Prawdziwy gangster. Moje życie. Od żołnierza mafii do kokainowego kowboja i tajnego współpracownika władz, przeł. Alicja Gałandzij, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, Kraków 2012.

ROZDZIAŁ 10

Wrzutki, czyli legalizacja kradzionych fur

J.S.: Powiem ci szczerze, czasami miałem dość! Budzę się rano, wstaję, wrzucam coś na ząb i już chcę wyjść z domu, żeby pojechać z Kiełbachą do Warszawy, gdy nagle ktoś puka do drzwi. Otwieram, a tu stoi jakiś wystraszony leszcz i mówi: „Jaruś, nie wychodź, przelicz kapustę. To za tego passata”.

No to ja biorę do ręki gruby plik zielonych i zaczynam przeliczać. Dużo tego, małe nominały, robota na kilka minut. Ale szybko kończę, bo nie chcę, żeby Kiełbacha długo czekał. Pędzę kuriera i już chcę wychodzić, a tu kolejny namolny facet: „Jaruś, poczekaj, przyniosłem ci siano za tę alfę, co to ją niedawno zawinęliśmy”.

Klnę pod nosem, ale co robić? Pieniądze przede wszystkim. Pędzę „listonosza” i znów zaczynam liczyć. Znów kilka stówek. A Kiełbacha pewnie nogami przebiera.

Zbliżam się do końca, a tu znowu słyszę dzwonek do drzwi. „Kurwa!”, rzucam głośno, otwieram i słyszę tę samą zdartą płytę: „Jaruś, to za tę beemkę, no tę czerwoną trójkę, przelicz, czy jest tyle, ile miało być…”.

Chcąc nie chcąc, wracam do roboty. Paluchy robią mi się czarne jak u górnika, na stole rośnie kupka banknotów. Zanim w końcu wyjdę z domu, minie prawie godzina. I tak dzień w dzień, dzień w dzień…

Na rozmowę o handlu kradzionymi samochodami spotykamy się we trzech: ja, Masa oraz Sławomir K., pseudonim Chińczyk, który w czasach największej świetności grupy pruszkowskiej był prawą ręką Dariusza B., pseudonim Bysio. A ten z kolei – przybocznym Masy. Rozmowa w jednej z poznańskich restauracji przeciąga się do późnego wieczoru. Każdy kolejny drink odświeża pamięć i wywołuje lawinę wspomnień. Jest o czym mówić. Ostatecznie wszyscy trzej kochamy dobre auta. A że nie każdemu dane były te najlepsze…?

J.S.: Wprawdzie sposobów zarabiania przez nas pieniędzy było całe multum, ale samochody stanowiły numer jeden. Może nie w tym sensie, że przynosiły największe zyski, ale najbardziej regularne. O ile tiry zawijaliśmy raz na jakiś czas, powiedzmy raz w tygodniu albo i rzadziej, wokół samochodów kręciliśmy się codziennie. To było coś w rodzaju naszego etatu, codziennego obowiązku pracy. Chińczyk i Bysio siedzieli w tym interesie od samego początku.

S.K.: Przygodę z samochodami rozpoczęliśmy na samym początku lat 90., od przemytu do Polski skód Favorit. W tamtym czasie był to najnowszy, bardzo poszukiwany model. W Polsce kosztował sporo kasy. Pamiętam, że kontakty załatwił nam Roman G., w latach 80. właściciel jednej z modnych restauracji w Warszawie. On miał koleżkę, który przywoził kradzione skody z Czechosłowacji, ale nie bardzo wiedział, co z nimi dalej robić. No bo ukraść to rzadka sztuka, ale zalegalizować – to jest dopiero coś.

Nie pamiętam, jak ten gość miał na imię, pamiętam tylko, że miał bardzo fajną dupę, którą poznał w Szwecji. Nieważne. Braliśmy od niego te favoritki i robiliśmy tak zwane wrzutki, czyli zapewnialiśmy im legalność. Początkowo nie mieliśmy żadnych znajomości w wydziałach komunikacji, więc zwróciliśmy się do Wojciecha B., pseudonim Budzik, który akurat znał tam kilku urzędasów, na czele z kierownikiem wydziału. A urzędasy, jak wiadomo, lubią sobie dorobić na boku.

A.G.: No, ale przecież policja dostawała zgłoszenie o kradzieży samochodu…

S.K.: Czeska policja, a właściwie wtedy jeszcze czechosłowacka milicja, tak. Ale nie było jeszcze wspólnego komputera, czyli w Polsce nikt tych aut nie szukał. Grunt to było dotrzeć na granicę, powiedzmy do Cieszyna czy do Świecka. A dalej to już hulaj dusza! Nie było żadnych przygranicznych kontroli. Jak już auto wjechało do kraju, czuliśmy się bezkarni. Potem to się, oczywiście, zmieniło. Policja najczęściej zatrzymywała fury na ksenonach (czyli z reflektorami ksenonowymi – przyp. A.G.), bo to znaczyło, że mają swoją wartość i pewnie zostały zawinięte.

J.S.: Wrzutki, czyli rejestrowanie lewych pojazdów, to był przemysł na wielką skalę. Zapewniał nam zyski, jakich do tej pory nie osiągaliśmy. Koszty po naszej stronie były naprawdę znikome, a zwracały się wielokrotnie. Nie zawsze zresztą sprzedawaliśmy samochody, czasami rozliczaliśmy się nimi za jakieś inne usługi.

S.K.: Żeby to zobrazować: Budzik dostawał od nas sto dolarów i miał za to opłacić urzędnika. Oczywiście w kieszeni Wojtka zostawała większa część tej sumy, nie umiem powiedzieć dokładnie ile. Urzędnik dostawał kilkadziesiąt zielonych i też był bardzo zadowolony. Pamiętaj, urzędnicy wtedy srali po gaciach, więc brali z pocałowaniem w rękę to, co im oferowano, nawet ochłapy. I nie pyszczyli. Na początku lat 90. dolary cały czas miały swoją moc.

J.S.: A potem przychodził klient i za taki wyczyszczony samochód płacił tysiąc dolarów. Czyli na czysto wychodziło nam dziewięćset. Oczywiście, kilka stówek płaciliśmy wcześniej dostawcy, bo to on był na początku łańcucha. Pamiętaj, że mówimy o samochodach z niższej półki, czyli o skodach. W przypadku droższych aut cena wzrastała, czasami naprawdę znacznie. Zdarzało się, że za rejestrację braliśmy po kilka tysięcy papieru. Szczególnie jeśli musieliśmy więcej zapłacić dostawcy; bywało, że za jakiegoś wypasionego mesia, czyli mercedesa, zdarzało się nam zapłacić do półtora tysiąca dolarów. No, ale wtedy „goniliśmy”, sprzedawaliśmy taką furę za siedem, osiem koła papieru. Jak się trafił dobry dzień, to miałem w kieszeni nawet do dziesięciu tysięcy.

Rozmowa nabiera rumieńców. Z ulicy dobiega charakterystyczny klekot silnika forda mustanga. Wszyscy rozpoznajemy go od razu. Tego dźwięku nie da się pomylić z żadnym innym – ferrari też ładnie buczy, podobnie maserati, ale co mustang, to mustang. Są oczywiście faceci, którzy nade wszystko cenią porsche. Zgadzamy się co do tego, że 911-stka to fantastyczny samochód, szczególnie w wersji Turbo-S, który rozpędza się do setki poniżej trzech sekund, a do dwustu poniżej ósemki, ale silnik porszaka po prostu wyje, trochę jak bolid Formuły 1. I odrobinę niewygodnie jest w środku… No, chyba że kupi się porsche cayenne – tam miejsca pod dostatkiem. Ale to już nie jest ścigacz.

A.G.: Rejestrowaliście samochód już na konkretnego odbiorcę?

S.K.: No co ty? Żeby go od razu policja zhaltowała? Najpierw trzeba było zarejestrować auto na martwą duszę, a dopiero potem na prawdziwego właściciela. Wiesz, jak to wyglądało? Szło się do pierwszego lepszego bloku i spisywało nazwiska z listy lokatorów. Potem, jak już policja zaczęła rozkminiać ten interes, taki powiedzmy Kowalski dostawał wezwanie na komendę i słyszał pytanie: „Skąd pan wziął pieniądze na cztery samochody?”. Kowalski robił wielkie oczy: „Jakie cztery samochody, panie władzo, ja nawet nie mam prawa jazdy!”. A funkcjonariusz na to: „Nie macie prawka i jeździcie czterema autami? Tym gorzej dla was, Kowalski”. Oczywiście, w tym czasie te cztery fury miały już zupełnie innych właścicieli. Początkowo pracujący dla nas urzędnicy byli na tyle głupi, że wpisywali do dowodów rejestracyjnych cokolwiek, nazwiska i adresy brali z sufitu. Patent „na Kowalskiego” pojawił się trochę później.

Minęło sporu czasu, zanim organy ścigania zorientowały się, co jest grane.

A.G.: Czy urzędnicy sami wymyślali nazwiska, czy wyście im je podpowiadali?

S.K.: E tam, urzędnicy… Sami sobie wpisywaliśmy, co chcieliśmy. Jeździło się na granicę, do Słubic, i wpisywało do czystych dowodów rejestracyjnych, co akurat przyszło do głowy. Do dyspozycji mieliśmy też odpowiednie pieczęcie. Brało się złotówkę, maczało w tuszu i lekko przykładało do dowodu, żeby gliniarz nie mógł odczytać, co tam jest napisane.

J.S.: Kto stemplował złotówką, ten stemplował złotówką. Myśmy mieli zaprzyjaźnionego faceta, który robił stemple, i często zamawialiśmy je u niego. Tyle że nie był to fachowiec najwyższej klasy i jak czasem potrzebowaliśmy na stemplu berlińskiego niedźwiadka, to jemu akurat wychodził krokodyl. Ale mieliśmy szczęście do policji i do celników, którzy nie interesowali się zoologią.

A.G.: A zdarzało się wam wrzucać samochody hurtem, czy zawsze to była akcja jeden klient – jedna fura?

J.S.: Gdybyśmy działali w detalu, nie bylibyśmy mafią pruszkowską, tylko drobnymi przewalaczami. Na Łopuszańskiej miał dziuplę facet o ksywie Małolat (jeden z licznych Małolatów, którzy przewijają się przez naszą historię – przyp. A.G.). I on wziął od nas, ode mnie i od Kiełbachy, w sumie ponad tysiąc sztuk. Wyobrażasz to sobie? Tysiąc fur, i to z bardzo wysokiej półki! On zresztą pomagał nam rejestrować samochody na warszawskiej Ochocie; to była wyjątkowo bezpieczna rejestracja. On puszczał te samochody dalej.

S.K.: Oczywiście zalegalizowane, a nie surówki!

A.G.: Surówki?

J.S.: Tak, samochody dopiero co zawinięte, z jeszcze nieprzebitymi numerami podwozia, bez nowego dowodu rejestracyjnego. Ukradzione, na przykład, jakiemuś Niemcowi. Opowiem ci anegdotę. Przy wjeździe do Warszawy od strony Poznania, konkretnie w Morach, była stacja benzynowa. Zajechał na nią jakiś obywatel zza Odry nowiutkim passatem i poszedł do sklepu. Aż grzech było nie zawinąć mu tego cuda. Nasi chłopcy szybko się z tym uporali i przywieźli furę do mnie. A ja i Kiełbacha od razu pojechaliśmy do Małolata na Łopuszańską. Jego ojciec szybciutko wypukał nowe numery i mogliśmy zacząć, że się tak wyrażę, procedurę legalizacyjną. I jeden od nas wziął tego passata, żeby go gdzieś odstawić. Na początek pojechał na stację benzynową, żeby zatankować. Na tę samą stację, z której został zawinięty. I traf chciał, że akurat przejeżdżał tamtędy okradziony Niemiec; pożyczył sobie jakieś auto i wracał do domu. Zobaczył swoją własność i oniemiał. Natychmiast wezwał policję i odzyskał to, co dopiero co stracił.

A.G.: Miał cholerne szczęście. Czy oprócz Małolata mieliście jakichś innych klientów, którzy brali od was w hurcie?

J.S.: Wielokrotnie mówiłem o tym w śledztwie i podczas procesu grupy pruszkowskiej – ponad 350 samochodów wzięła od nas warszawska kuria biskupia.

W wywiadzie dla „Super Expressu”, w marcu 2014 roku, Masa wyznał: „Mnóstwo aut sprzedaliśmy w Warszawie, do kurii biskupiej na Miodową. Przecież tam może jedno na pięć aut było legalne, a reszta była robiona przez nas! Kiedy zostałem świadkiem koronnym, to moje mercedesy kupił Józef Jędruch, ten od skandalu z Colloseum, a później ks. Jankowski z Gdańska. Kiedy chowali Nikosia, to kto mu załatwiał miejsce na cmentarzu, w którym trzeba było wyciąć starodrzew? Stało się to dzięki biskupowi Gocłowskiemu”.

S.K.: Dostawcy lubili z nami handlować, bo płaciliśmy im dobre pieniądze. Ale najwięcej płacił niejaki Kwiatek, facet z Ochoty, któremu się zdawało, że jest potentatem w branży. Zresztą słusznie, bo kręcił naprawdę duże lody. Miał odbiorców na Wschodzie. A to był taki czas, że ruscy gangsterzy nie bawili się w jakieś marki średniej klasy, ale jak zamawiali, to tylko najgrubsze fury – mercedesy SL czy S-klasa. I Kwiatek bez problemu dostarczał im to, czego oczekiwali. Nam też zresztą podrzucał samochody, których nie byliśmy w stanie załatwić inaczej. Zdarzało się, że trafiały do niego fury na wykupkę. Dzwoniliśmy wtedy z prośbą, żeby nie przebijał numerów, bo samochód musi wrócić do prawowitego właściciela. Oczywiście za pewną opłatą manipulacyjną. Różnica między nami a Kwiatkiem polegała na tym, że on realizował większe zlecenia, które pojawiały się co jakiś czas, a my handlowaliśmy, czym popadło.

J.S.: Chciałeś audi 100? Miałeś audi 100. Szukałeś mercedesa C-klasy? Mieliśmy ich pod dostatkiem. Byłeś zainteresowany skodą? Pruszków i to miał w ofercie. Byliśmy lotną brygadą dilerów samochodowych, a zainteresowani naszymi usługami, dzięki doskonale rozwiniętej poczcie pantoflowej, świetnie wiedzieli, gdzie nas szukać. Auta kupione u nas traktowali jak te z pierwszej ręki. Zresztą mieliśmy też swoich subdilerów. Na przykład pewnego kapitana z LOT-u, który dzięki swoim rozlicznym koneksjom pomógł nam puścić kilkaset samochodów.

Tym razem dostrzegamy sunącego ulicą bentleya. Masa wzrusza ramionami.

– Gdyby w czasach potęgi Pruszkowa można było kupić bentleya, to ja bym go miał. I to w najbardziej wypasionej wersji.

Chińczyk potakuje i przypomina, że Jarek miał już zamówionego maybacha; to miał być pierwszy samochód tej marki nad Wisłą. Być może gdyby Masa zdążył kupić tę limuzynę (ale nie zdążył, bo został świadkiem koronnym i zerwał z dawnym życiem), dziś to on byłby najsłynniejszym jej posiadaczem, a nie ojciec Tadeusz Rydzyk. Który, nawiasem mówiąc, nigdy nie miał maybacha, jak przypisywały mu niechętne media. Jednak bentley – nawet w usportowionej wersji Continental GT – nie wywołał w nas takich emocji jak ford mustang. Wprawdzie bentley to dzisiejszy odpowiednik cesarskiej karety, ale laski patrzą na facetów w zupełnie innych samochodach. Na jaguara też nie każda poleci, chyba że na F-Type…

Ale powróćmy do rozmowy o kradzionych autach.

S.K.: Poczekajcie, bo zaraz umknie nam pewna historia ze wspomnianym wcześniej Kwiatkiem. Facet miał trochę narąbane w głowie – uważał, że kto to nie on, wszyscy mają go słuchać i szanować. Pewnego razu został zaproszony na imieniny któregoś ze starych do dyskoteki Olszynka Grochowska. Przypomniano sobie o nim dlatego, że srał kasą i było jasne, że w jakimś stopniu podsponsoruje imprezę. Kwiatek wysztafirował się jak filmowy amant, zabrał z sobą elegancką kurwę i pojechał do Olszynki. No a jak już przyjechał i nachlał się gorzały, to zaczął kozaczyć w swoim stylu. Od słowa do słowa poprztykał się ze starymi i sytuacja zrobiła się nieprzyjemna. A przy jednym ze stolików siedziało kilku chłopaków i czekało na rozwój wypadków. Podszedł do nich ktoś od starych i mówi: „Jak Kwiatek będzie wychodził, to go dobrze oprawcie”. Nie trzeba było dwa razy powtarzać. Jak tylko Kwiatek zszedł po schodach, od razu dostał pigułę w mordę; później, gdy już leżał na ziemi, chłopcy kontynuowali robotę. Jak już Kwiatek był solidnie oprawiony, zabrali mu portfel, a z palców pościągali fingielki. Najgorzej poszło ze złotym łańcuchem, który był tak gruby, jak do pasienia krów. Jeden z napastników stanął na łańcuchu, a dwóch innych ciągnęło z całej siły. W końcu ogniwo puściło. Prostytutce też się dostało. Dobrowolnie nie chciała oddać futra, więc dostała w nos i zmieniła zdanie.

W sumie z fantów, które wówczas zdobyliśmy – tak, tak, ja też byłem tam obecny – każdy z biorących udział w akcji zarobił po 500 papieru.

Przez rok Kwiatek chodził po mieście bocznymi ulicami, ale potem odzyskał rezon i znów był sobą.

W zasobach IPN-u znajduje się milicyjny raport, w którym funkcjonariusze, zajmujący się grupami przestępczymi, wyspecjalizowanymi w kradzieżach samochodów na Zachodzie, opisują ten proceder. Przyznają jednocześnie, że walka z gangsterami to tak naprawdę syzyfowa robota. W swej książce Polska mafia raport ten przytacza Sylwester Latkowski. Inspektor Talkowski i starszy inspektor Pusch konstatują: „Zebrane materiały operacyjne i dochodzeniowe niezbicie wskazują, że na terenie krajów Europy Zachodniej od kilku lat działają szajki złodziei, które w sposób zorganizowany trudnią się kradzieżami luksusowych samochodów, wytwarzaniem fałszywych dokumentów (w postaci umowy sprzedaży, kart ubezpieczeniowych, dowodów rejestracyjnych i tablic rejestracyjnych) niezbędnych do przemytu tych samochodów do Polski. Samochody z reguły są kradzione w nocy i w ciągu kilkunastu godzin lub kilku dni, zaopatrzone w sfałszowane dokumenty, przekraczają granicę państwa. (…) Sprowadzane samochody są znanych renomowanych marek: Audi, Volkswagen, Mercedes i innych, z silnikiem diesel-turbo. Ceny skradzionych samochodów wahają się w granicach od 2,5 do 3 tysięcy USD, chociaż ich cena rynkowa wynosi od 10 do 25 tysięcy USD”.

A.G.: Jakie były najpopularniejsze sposoby kradzieży samochodów? Ponoć w niektórych krajach byłego bloku socjalistycznego preferowano wyjątkowo okrutną metodę – jeśli w środku interesującego złodziei samochodu był kierowca, strzelano mu w głowę, a następnie przejmowano pojazd.

J.S.: My nie posuwaliśmy się do takiego okrucieństwa. Po co? Mieliśmy świetnych fachowców od zawijania aut, a oni dawali sobie radę z każdym zabezpieczeniem. O złodziejskich technikach można by mówić całymi godzinami. Podam przykład – jeden z naszych chłopaków zawsze zaczynał robotę od ukręcenia korka wlewu paliwa. Mając go, mógł dorobić kluczyk.

A.G.: Ale w czasie kiedy oddawał korek do ślusarza…

J.S.: Nie brnij w te domysły. Nie było żadnego ślusarza. Złodziej dorabiał kluczyk na miejscu – trwało to około 10 minut – i od razu wchodził do samochodu. Oczywiście, mogło się zdarzyć, że nie zdążył i wóz odjeżdżał, ale wtedy z nami na ogonie. Wcześniej czy później fura trafiała w nasze łapska. Dobry złodziej samochodowy potrafił ukraść do sześciu sztuk dziennie. Zarówno w kraju, jak i za granicą. Mieliśmy wyjątkowo zdolnych chłopaków, którzy mieli układy powiedzmy w Niemczech, wiedzieli co i jak, i kroili tam fury na potęgę. A potem tylko granica i po wszystkim. Zresztą nie zawsze wjeżdżało się przez granicę. W pobliżu Świnoujścia była „dziura w murze granicznym”, a tak naprawdę pole, którego nikt nie pilnował. W tamtych czasach pogranicznicy to były chłopaki ze służby zasadniczej, które miały w głębokim poważaniu zabezpieczanie granic Najjaśniejszej. Pili wódę po stróżówkach i tylko myśleli o swoich wyposzczonych dziewczynach gdzieś pod Białymstokiem czy Supraślem. A jak trafił się jakiś służbista, to dostawał w łapę dwieście papieru i szedł w cholerę. Późną jesienią 1989 roku, jak zaczął się kruszyć mur berliński i nikt nie miał głowy do łapania złodziei samochodowych, zaczęło się wyjątkowe eldorado. Byłem akurat wtedy w Berlinie Zachodnim…

A.G.: Ja też wtedy byłem w Berlinie Zachodnim. Jako korespondent „Tygodnika Demokratycznego”.

S.K.: Tak się składa, że ja też. Mieszkałem u swojego kolegi o ksywie Kieliszek.

J.S.: Byliśmy tam z Wojtkiem P. i puszczaliśmy na lewo i prawo pieniądze w hotelu Schweizerhof. Pamiętam, że zaprosił nas na wystawny obiad pewien frajer, który załatwiał nam różne interesy w Berlinie Zachodnim. Miał żonę Anetę, filigranową, ale o fantastycznych cyckach. Śliczna. I bardzo chętna do…, no, do tych spraw. Szczególnie w jej wdziękach gustował Kiełbacha. Jej mąż nawet się nie zorientował, że ktoś mu bardzo intensywnie posuwa ślubną. To była lufa nie z tej ziemi. Kiełbacha miał dobry gust i zamiłowanie do kultury masowej – w tamtym czasie posuwał też pewną bardzo znaną piosenkarkę.

A.G.: A ja miałem trochę enerdowskich marek, które dostałem jako tak zwaną dietę wyjazdową od redakcji. Nocowałem w jakiejś obskurnej budzie, nawet nie w hotelu, ale w kwaterze prywatnej, w przemysłowej części miasta. Nie było tam nawet ogrzewania. Stołowałem się w punkcie PCK na Kudamie. Gorąca zupa była prezentem powitalnym od zachodniego świata dla wszystkich przybyszy z NRD. Kartoflanka…

J.S.: Ty wybrałeś takie życie, a ja inne.

W restauracji pojawia się samotny mężczyzna z gazetą motoryzacyjną w ręku. Na okładce widać prototypowy model FSO Syrena Sport. Patrzymy na ten nigdy niewdrożony do produkcji koncept i kiwamy głowami z uznaniem. Być może, gdyby rodzima motoryzacja poszła taką drogą, jak choćby czeska, w latach 90. kolejna wersja Syreny byłaby łakomym kąskiem dla włamywaczy. Ale auto przeszło do historii, podobnie jak grupa pruszkowska. Ciekawe, czy nastąpi odrodzenie? Oby nie mafii…

Niby skończyliśmy temat, ale moi rozmówcy raczą mnie jeszcze kilkoma historyjkami, może i niezwiązanymi z samochodowymi wrzutkami, ale z autami w ogóle, które pruszkowscy kochali nie mniej niż piękne kobiety.

J.S.: Wszyscy chcieli jeździć dobrymi samochodami, chłopcy z miasta oczywiście też. Pamiętaj, że na początku lat 90. oni się przesiadali z jakichś komunistycznych rupieci i dopiero poznawali uroki jazdy czymś z wyższej półki. Taki Ryszard P. „Krzyś”, jak wyszedł z puchy, dostał ode mnie dużego fiata. Ale zaraz potem opchnąłem mu mojego opla fronterę, piękny wóz, sportowa wersja, ze skróconym tyłem i otwieranym dachem. Lakier mienił się wszystkimi kolorami tęczy. No, mówię ci, bajka. Ale P. jak to P. – zawsze się musiał do czegoś przypierdolić. Zobaczył jakąś rysę na masce, taką, której nikt by nie zauważył, i zaczął lamentować. Uznał, że musi natychmiast pojechać do lakiernika i coś z tym fantem zrobić. Wziął tego opla, na siedzeniu pasażera posadził kurewkę, która miała ksywę Ryfka, i jedzie do Ożarowa. Tam miał warsztat samochodowy niejaki Wariat; oczywiście nie chodzi o Wiesława N., brata Dziada. My z Kiełbachą jedziemy obok mercedesem. P. szpanuje, ściga się, ścina zakręty, no, król życia na mazowieckich drogach. Stanęliśmy na czerwonym świetle. A tu nagle słychać jakiś pisk – w stronę frontery nadciąga rozklekotany żuk, który za ostro wszedł w zakręt. Dosłownie sunie na dwóch kołach. Stało się jasne, że kierowca nie ma nad tym bolidem żadnej kontroli. I oczywiście zaraz potem słychać jedno wielkie bum!, a żuk kładzie się na nowym samochodzie Ryszarda P. Nie muszę chyba dodawać, że szkody, jakie powstały w wyniku tego wypadku, były ździebko większe od rysy, z którą P. jechał do Wariata.

A.G.: A co się stało z kierowcą żuka?

J.S.: P. wpadł w furię. Siny wyskoczył z samochodu, podleciał do nieszczęśnika, chciał mu od razu spuścić łomot. Krzyczał, że tamten zapłaci mu sto tysięcy papieru kary i tak dalej. Ale w końcu, jak trochę ochłonął, zorientował się, że ma do czynienia z rolnikiem, który nigdy się nie wypłaci. Machnął ręką. Ale sytuacja była naprawdę komiczna.

S.K.: Nie wszystkie sytuacje z Ryszardem P. w roli głównej bywały komiczne. Mówimy o prawdziwym okrutniku i psychopacie. Przekonał się o tym jego dobry kolega o ksywce Bulik. P. zajechał kiedyś swoim fiatem pod pijalnię piwa. Nie zamknął drzwi na klucz, bo przecież nikt przy zdrowych zmysłach nie okradałby mu samochodu, wszedł do środka, wypił kilka browarków, pogadał z Bulikiem i innymi znajomymi, po czym pożegnał się i wyszedł. Okazało się, że znalazł się jakiś odważny, który zawinął mu radio. Niewiele się namyślając, P. wrócił do knajpy, złapał Bulika za łeb i zaczął nim napierdalać o blat stołu. I to nie na żarty, walił jak opętany. A przecież doskonale wiedział, że Bulik nie ma z tym nic wspólnego. Na blacie pojawiła się krew, ale P. nie miał litości. Krzyknął tylko: „Będę tak długo napierdalał, aż ktoś się przyzna, że ma moje radio!”.

A.G.: Bulik nie próbował się stawiać?

S.K: To nie był żaden wirażka, przy P. wyglądał jak słomka. Poza tym on się nie nadawał do bicia. To był raczej drobny inteligent, który gdzieś się zagubił i trafił do szemranego środowiska.

J.S.: Jak już jesteśmy przy Buliku, to nie mogę sobie odmówić pewnej zabawnej historii. Pojechałem kiedyś z Bulikiem na kurwy do Nadarzyna. Tam był elegancki hotel, słynący z ekstradziewczyn. Przyjechaliśmy i zaczęliśmy od ostrego picia. Pękło kilka flaszek, zanim w końcu przygadaliśmy sobie jakieś fajne dupy. Z jedną z nich poszedłem do pokoju. Kładę się na łóżku, a ona mi zaczyna robić loda. Zamykam oczy, świat się wokół mnie kręci, jest dość przyjemnie, ale jakoś tak mało realnie. Dogorywam. Może nawet przez chwilę się zdrzemnąłem. Ale cały czas czuję, jak laska obrabia mi pałkę. Nagle na twarz pada mi snop światła; otworzyły się drzwi łazienki. Patrzę, a w progu stoi kurwa. Zmartwiałem. Skoro ona jest tam, to kto mi robi loda? Spojrzałem przerażony i zobaczyłem… Bulika, który dzielnie uwijał się między moimi nogami. No żeż kurwa mać! To na takie dziwki przyjechałem do Nadarzyna? Potem się dowiedziałem, że Bulik lubił takie klimaty – czasem dogodziła mu kobieta, czasem on dogodził kolegom. Takie przyzwyczajenie z puszki.

Tym razem wątek motoryzacyjny został zamknięty definitywnie. Kiedy wracamy z Chińczykiem samochodem do Warszawy, na autostradzie mija nas porsche 911. Któryś z nas rzuca pod nosem:

– Kobiety są piękne, ale sportowe samochody kręcą facetów jeszcze bardziej.

Nie pamiętam, kto to powiedział.

ROZDZIAŁ 11

Utopiona kokaina

Ten sukces policji był absolutnym numerem jeden w polskich mediach. W listopadzie 1993 roku, dzięki międzynarodowej akcji, udało się udaremnić największy w historii Polski przemyt kokainy (przynajmniej tak to wówczas oceniano).

Na pokładzie statku „Jurata” płynął do naszego kraju gigantyczny transport narkotyku o łącznej wadze prawie 1200 kilogramów. Towar nadano w Wenezueli, odbiorcą miała być mafia pruszkowska. I pewnie wszystko poszłoby po myśli gangsterów, gdyby nie dociekliwość brytyjskich celników (statek zawinął do portu Birkenhead w okolicach Liverpoolu). Tych ostatnich zainteresowały gigantyczne bele lepiku; po bliższym zbadaniu okazało się, że kryją towar o wiele cenniejszy od materiałów budowlanych. W porozumieniu z polskimi służbami kokaina została zarekwirowana, ale lepik popłynął do Gdyni, aby policja mogła ustalić, kto jest organizatorem przemytu.

Po towar zgłosił się Krzysztof O., mieszkaniec podwarszawskiej Wiązowny. Następnie bele trafiły do Legionowa i Elbląga, gdzie zostały rozprute. I wtedy się okazało, że kokaina zniknęła, a gang stracił na akcji celników ponad milion dolarów.

Tymczasem śledczy gorączkowo rozpracowywali sieć przestępczych powiązań.

Wszystkie nitki prowadziły do jednej osoby – do Leszka D., pseudonim Wańka, który po latach usłyszał wyrok ośmiu lat więzienia za próbę przemytu narkotyków. „Pruszków utopił milion w kokainie”, pisały gazety, ale żadna nie wspominała, że dla rodzimych mafiosów strata jednego miliona nie była katastrofą. Co najwyżej wypadkiem przy pracy.

– Czy ty wiesz, ile było wcześniej takich „Jurat”? Co najmniej kilka. Niech sobie celnicy plują w brodę – powiedział mi po latach Masa.

Mafia pruszkowska niemal od samego początku zdawała sobie sprawę, że musi objąć kontrolą handel narkotykami. I konsekwentnie trzymała się tego interesu.

J.S.: To nie my wymyśliliśmy handel narkotykami. Po prostu weszliśmy w ten biznes, kiedy rozwijał się na naprawdę wielką skalę. Już w latach 80. bardzo dobrze sprzedawała się amfetamina, a polskie laboratoria, które w latach 90. stały się prawdziwą potęgą, wyrastały jak grzyby po deszczu.

A.G.: Dobrze pamiętam tamte czasy. Wydawało mi się wówczas, że nad Wisłą króluje heroina, zwana kompotem, skądinąd podłej jakości. A przynajmniej wśród rodzimych hipisów.

J.S.: Zależy w jakim środowisku. Desperaci walili heroinę, inni raczyli się amfą, choć, bądźmy szczerzy, ona też nie jest zbyt korzystna dla zdrowia. Ale wtedy jeszcze nie zdawano sobie sprawy, jakie potrafi wyrządzić spustoszenie w organizmie. Handlował nią wówczas Leszek D. „Wańka”, który zawsze nam powtarzał, żebyśmy przypadkiem nie próbowali tego świństwa. Oczywiście, dla swoich klientów miał inną wersję. Muszę przyznać, że Leszek D. traktował nas po ojcowsku. Był kimś w rodzaju naszego mentora, wprowadzał nas w arkana mafijnego życia.

A.G.: Kręciłeś się przy prochach już w latach 80.?

J.S.: Nie. Ja i Kiełbacha weszliśmy w ten interes na początku lat 90. Dokładnie w 1991 roku. Ale nie interesowała nas amfetamina, tym bardziej że na rynku pojawiła się gorąca nowość, kokaina. Narkotyk elity, na którym można było o wiele więcej zarobić. Kiełbacha kupił coś z dziesięć deko, podzieliliśmy na porcje i puściliśmy w miasto. Zeszło natychmiast, przynosząc nam niezły zysk. Zrozumieliśmy, że to żyła złota, którą jakoś nikt u nas jeszcze się nie zainteresował.

A.G.: Od kogo Kiełbacha kupił kokainę?

J.S.: Od K., faceta, który przyjaźnił się z pruszkowskimi gangsterami i miał dobre źródła zaopatrzenia w narkotyki. Natomiast skąd on miał kokę, nie mam pojęcia. To nas po prostu nie interesowało. Wystarczyło powiedzieć, że potrzeba tyle a tyle, i natychmiast się pojawiała. Szła z Zachodu, co do tego nie ma wątpliwości.

A.G.: Nie z Kolumbii?

J.S.: Do interesów z kolumbijskimi kartelami zaraz dojdę. Wtedy, na przełomie lat 80. i 90., rodzimi przestępcy nie mieli z nimi kontaktu. Podejrzewam, że kupowali kokę w Niemczech.

A.G.: Kto był głównym klientem? Mam na myśli grupę społeczną.

J.S.: Jak to kto? Oczywiście złodzieje samochodowi.

A.G.: A nie celebryci? Mnie z zażywaniem białego proszku kojarzą się przede wszystkim gwiazdy ekranu.

J.S.: To pewnie się zmieniło i branie koki należy do dobrego tonu w pewnych kręgach, ale wtedy celebryci byli zbyt obsrani, żeby ryzykowali zakup. Niektórzy faktycznie czasem raczyli się koką, ale na drobną skalę. Im wystarczyła porcja dla ratlerka, a złodzieje samochodowi potrzebowali michy dla bernardyna. Wiesz, to były chłopaki, które żyły bardzo intensywnie: szybki zarobek, szybkie laski, szybki odlot w kosmos i z powrotem. Melanżowali non stop, nie chcieli się różnić od gwiazdorów amerykańskiej koszykówki czy hokeja.

Chociaż… Przypominam sobie pewnego celebrytę, który grzał trochę ostrzej niż inni. Mieszkał w moich okolicach, pod Warszawą, i był wybredny – tylko koka, a i to najlepszej jakości. Jako że miał na koncie wiele ról w kasowych filmach – tak naprawdę na początku lat 90. nie było filmu bez jego udziału – mógł sobie pozwolić na towar prima sort. Zdarzało się, że jęczał mi do telefonu „Jaruś, kurwa, już nie mogę, przywieź mi trochę proszku”. Wtedy wysyłałem do niego chłopaków. Płacił bez zająknienia. Chociaż specjalizował się w rolach komediowych, na głodzie bardziej pasował do kina moralnego niepokoju; był jak zbity pies. Jak tylko wciągnął kreskę, od razu odzyskiwał dobry humor i śmiał się tym swoim słynnym na całą Polskę śmiechem. Zażywał dużo, ale i on wysiadał przy złodziejach samochodowych.

A.G.: Ale to byli wasi złodzieje samochodowi… Nie dostawali od was koki za darmo?

J.S.: A czy ja kiedyś mówiłem, że pracuję w Caritasie? Pruszków to była federacja różnych grup, które się między sobą normalnie rozliczały. Chcesz ode mnie kokę? Okej, ale za pieniądze. Myśmy złodziejom też odpalali działkę za zawinięte samochody. Rzecz jasna, to nie byli jedyni odbiorcy. W sumie do drugiej połowy lat 90. handel koką stał się poważną gałęzią mafijnego przemysłu. Kiedy w czerwcu 1995 roku wyszedłem po dziewięciu miesiącach z puszki, nie mogłem się nadziwić, jak to hula! Mój przyboczny, czyli Dariusz B., pseudonim Bysio, urósł do rangi prawdziwego narkotykowego barona. Przyjąłem go pod swoje skrzydła.

A.G.: Nie uprzedzajmy wypadków. Zanim cię wsadzono do więzienia w 1994 roku, brałeś udział w tworzeniu podwalin pod ten „przemysł”.

J.S.: Szybko zorganizowaliśmy ekipę, która rozrzucała dla nas kokę. Był w niej, między innymi, Bartek z Ochoty, o którym wspomniałem w tomie Masa o kobietach polskiej mafii. Ten, który miał zatarg z jakimiś tamtejszymi żulami, a my, za pomocą kijów bejsbolowych, uwolniliśmy go od tego problemu. Wspominam o nim, bo zarobił dla nas naprawdę sporo hajsu. W miesiąc potrafił sprzedać nawet do kilograma.

A.G.: Czy z czasem rozszerzyliście ofertę o inne narkotyki?

J.S.: Nie, bo na kokainie było największe przebicie. To był narkotyk elitarny, ludzie się z nim sztafirowali. Braniu koki towarzyszył pewien ceremoniał; wciągano ją niemal wyłącznie przez rurkę ze zrolowanej studolarówki. Oczywiście z talerzyka odwróconego do góry dnem. Tak jak na filmach. Inaczej się nie liczyło.

Zainteresowanie koką rosło lawinowo. Wciąż docierały do nas zamówienia, a to na jakąś imprezę, a to do burdelu, gdzie goście chcieli się zabawić w wersji hard. Nie było problemu – chłopcy jechali pod wskazany adres i kasowali hajs.

A.G.: Tak sobie wesoło gaworzymy o handlu narkotykami, a przecież dragi pogrążyły niejedno życie. Tych, którzy sprzedają prochy pod szkołami, można określić tylko jednym mianem – wyjątkowego ścierwa.

J.S.: Ależ ja się z tym zgadzam, tyle że nikt nigdy nie rozrzucał koki pod szkołami. Nasi dilerzy operowali w zupełnie innych rejonach i sprzedawali narkotyki dorosłym, świadomym ludziom. Może i frajerom, ale wiedzącym, czego chcą. Tych, którzy wystają pod szkołami, sam bym chętnie podusił własnymi rękami. A wracając do historii branży. Na przełomie 1993 i 1994 roku wprowadziliśmy monopol – tylko grupa pruszkowska może handlować kokainą w Polsce. Wtedy do biznesu doskoczył Andrzej K. „Pershing”, wraz ze swoimi dilerami, i było nam o wiele łatwiej egzekwować rygory owego monopolu. Wcześniej wystarczyło nam opanowanie Mazowsza, Trójmiasta czy Szczecina, bo zyski z innych procederów, choćby z zawijania tirów czy wrzutek samochodowych, były wystarczająco duże.

A.G.: A ja myślałem, że narkotyki to – obok handlu bronią – największy przestępczy biznes…

J.S.: Coś ty! Wiesz, ile trzeba by przemielić kilogramów kokainy, żeby mieć taki zysk jak z jednego tira? Nie zapominaj, że dobrze załadowany tir przynosił prawie pół miliona papieru. A z kokainy wyciągałem miesięcznie po kilkanaście tysięcy dolarów, i to w sprzyjających okolicznościach.

A.G.: W serialu Odwrócony, nakręconym na podstawie twojego bujnego życiorysu, jest taka scena: grupa pruszkowskich gangsterów na jakimś poddaszu dzieli na porcje biały proszek. Obserwujący ich policyjni wywiadowcy nie mają wątpliwości, że jest to koka i że za chwilę bandyci zostaną złapani na gorącym uczynku. Gdy jednak funkcjonariusze wkraczają do środka, okazuje się, że chłopcy zakpili sobie z organów ścigania. To nie była koka, tylko mąka na pierogi. Wielu Polaków wierzy, że taka akcja miała miejsce w rzeczywistości.

J.S.: Miała miejsce, a jakże, ale wyłącznie w głowie scenarzysty, który o mafijnych realiach nie miał zielonego pojęcia.

A.G.: A gdzie trzymaliście towar przed podziałkowaniem? Mieliście takie poddasze?

J.S.: Różnie. Czasem u Kiełbachy, czasem u Bysia. To bez znaczenia. W każdym razie nie w żadnej dziupli. Przecież myśmy nie bali się policyjnych rewizji. Kiedy takowa następowała, policjant grzecznie pytał, czy może otworzyć jedną, dwie szufladki, żeby było zgodnie z procedurą. Odpowiadało mu się, że dobrze, niech zajrzy, ale ma zostawić po sobie porządek, bo inaczej będzie źle. Po takiej rewizji podpisywało się protokół, pan władza się kłaniał i bez szemrania wychodził. Wszystko było w porządku.

A.G.: Przejdźmy do waszych kontaktów z Kolumbijczykami…

J.S.: Jak to zwykle bywa, pomógł nam trochę przypadek. Poznał nas z nimi Darek W., wiesz, ten sam, który potem kupił sporo akcji Telekomunikacji Polskiej, bardzo zamożny facet, blisko związany z liderami lewicy. Darek to był prawdziwy baletmistrz.

A.G.: Jasne. Jezioro łabędzie, Dziadek do orzechów…

J.S.: Nie rób sobie jaj, nie o takie balety mi chodzi. On ciągle balował na imprezach Wojtka P. i znany był z tego, że zabawę przedkłada nad wszystko inne. Boże, ile ja z nim gorzały wypiłem, choćby na sławetnych imprezach w Trójmieście czy w Berlinie! Naprawdę, to był rozrywkowy gość. Inna sprawa, że nadziani faceci często mają skłonność do rozrywki, o ile, oczywiście, nie są amiszami. Kręciły się też przy nim najlepsze dupy, które potrafił wyrywać nawet na… postojach taksówek. Pstryknął palcami i taka już była jego.

A.G.: Nie o łatwych dziewczynach miało być, ale o Kolumbijczykach.

J.S.: Sądziłem, że nie zaszkodzi króciutki rys psychologiczny Darka… Otóż wspomniany Wojtek P. na pewnym etapie zwąchał się z Andrzejem Z. „Słowikiem”. A jak się zwąchał ze Słowikiem, to w sposób naturalny stał się zaufanym starych pruszkowskich. I często był świadkiem rozmów o tym, że trzeba organizować nowe źródła dostawy koki, bo te, którymi dysponowali, po prostu już nie wystarczały. Tak się składało, że brat Darka W. był liczącym się menedżerem w sieci hotelowej Hiltona. Nie w jednym hotelu, ale w całej sieci! Dlatego Darek często bywał u brata, a zdarzało się, że te pobyty trwało naprawdę długo.

I podczas jednego z nich, na Florydzie, W. uratował życie pewnemu Kolumbijczykowi. Nie pamiętam już, o co poszło; pewnie wyciągnął go z tonącego jachtu albo coś w tym stylu. Oczywiście, między obydwoma panami zawiązała się przyjaźń. Darek nie miał pojęcia, że jego nowy kompan to bardzo wysoko postawiony członek kolumbijskiego kartelu narkotykowego, ale po jakimś czasie – po iluś tam hektolitrach rumu i whisky wypitych wspólnie – zaczął kumać, co jest grane. Zresztą Kolumbijczyk na tyle mu zaufał, że nie ukrywał bynajmniej swojej „zawodowej tożsamości”. Dlatego kiedy podczas spotkania u Wojtka P. po raz kolejny stanęła kwestia pozyskania nowych dostaw koki, Darkowi od razu przypomniał się jego kolumbijski przyjaciel. Zadzwonił do niego, a tamten: „Oczywiście, nie ma sprawy, przyjeżdżaj, doklepiemy sprawę”.

A.G.: I faktycznie pojechał?

J.S.: Nie sam, ale jako członek niewielkiej delegacji, w której skład weszli jeszcze Wojtek P. oraz Słowik. Strony bez problemu dogadały się na pierwszą dostawę, ale jeden z Polaków miał zostać jako coś w rodzaju zastawu. Na zasadzie: jak się rozliczycie, zwrócimy wam człowieka. Nie rozliczycie się, to człowiekowi coś się stanie. To w kartelach normalna procedura. Niewdzięcznej roli podjął się Słowik, co było rzeczywiście charakterne.

A.G.: Zamknęli go w jakiejś mrocznej dziupli? Przykuli łańcuchem do ściany?

J.S.: Tylko posłuchaj, jakie to były łańcuchy. Tak Słowik relacjonował mi swoją „niewolę”: „Udaliśmy się do dżungli i po jakimś czasie ukazała się naszym oczom przepiękna rezydencja, cała w marmurze, taka, przy której wysiada Las Vegas. Ale to było dopiero coś w rodzaju recepcji. Tam dostaliśmy klucze do mojego apartamentu, do którego popłynęliśmy motorówką. Był bowiem na wyspie. Taki mafijny hotel o najwyższym poziomie luksusu”. Nieźle, co? W tym więzieniu Słowik spędził kilka tygodni, podejrzewam, że nieźle się bawiąc. Wypuścili go, dopiero jak transport dotarł do Polski – było tego na dobry początek kilkaset kilo – i został rozliczony. Muszę przyznać, że Kolumbijczycy zaoferowali nam bardzo dobrą cenę, więc nikt z Pruszkowa nie kręcił nosem. Hajs poszedł od razu, a Andrzej Z. powrócił na łono ojczyzny.

A.G.: Co to znaczy „dobra cena”?

J.S.: Początkowo mówili o piętnastu tysiącach papieru za kilogram, potem zeszli do dwunastu koła. To naprawdę przyzwoita suma. Pamiętam, że piętnaście koka kosztowała w hurcie na Florydzie, czyli prawie po sąsiedzku z Medellin.

A.G.: Czy to wy organizowaliście transport?

J.S.: A skąd! W tej branży my przy Kolumbijczykach byliśmy cienkimi Bolkami. Oni logistykę mieli dopracowaną w najdrobniejszych szczegółach. Zadali tylko pytanie: „Gdzie wam to zrzucić?”. Sami załatwili statek, zapewnili bezpieczeństwo transportu i dostarczyli kokę do Polski. W tym sensie okazali się idealnym kontrahentem.

A.G.: A wy rzuciliście całość na rynek krajowy?

J.S.: Nie tylko. Wańka, który w narkotykach siedział od lat 80., miał bardzo dobre kontakty ze Wschodem, nie tylko z Rosją, ale także innymi republikami byłego Związku Radzieckiego. Blisko kolegował się z niejakim Wową, bardzo wysoko postawionym w mafijnej strukturze. On pomagał Wańce rozwijać kontakty na Wschodzie.

Jak Ruscy – pod pojęciem tym rozumiem wszystkich pomiędzy Bugiem a Uralem – dowiedzieli się, że mamy nieograniczone ilości koki, od razu zaczęli jęczeć, żeby się z nimi podzielić. Brali od nas jak opętani i płacili po 25 tysięcy baksów za kilo. A czasami więcej. Przypominam, że myśmy mieli kokę za dwanaście, więc mowa o ponaddwukrotnym przebiciu. Za podobną cenę sprzedawaliśmy kokainę w kraju, a także na Zachodzie. Mieliśmy kurierów, którzy bez problemu docierali czy to do Niemiec, czy do Skandynawii. Dysponowali takimi skrytkami w samochodach, że celnicy byli bezradni.

A.G.: Podejrzewam, że wpadka „Juraty” nie wpłynęła najlepiej na wasze stosunki z Kolumbijczykami?

J.S.: A czy to my zawiniliśmy? Oczywiście, kartel postanowił przeprowadzić śledztwo, jak to się stało. Do Polski przyjechało czterech Kolumbijczyków, ale skończyło się na pohukiwaniach, chociaż pamiętam, że starzy naprawdę byli bladzi podczas ich wizyty.

A.G.: Czego się bali? Przecież na swojej ziemi to wy byliście mocni, a nie kilku Latynosów?

J.S.: Powiem krótko – Ruskich się nie baliśmy i często dochodziło między nami do konfrontacji. Ale Kolumbijczycy to była zupełnie inna bajka. To byli bezwzględni gangsterzy, dla których rozlew krwi stanowił podstawową formę rozmowy na trudne tematy. Oficjalnie przyjechało czterech, ale przecież nie było wiadomo, czy nie dysponują jakimiś odwodami. Poza tym, gdyby coś im się stało, od razu mielibyśmy na głowie kolumbijskich kilerów. A ci nie bawiliby się w negocjacje. Jednak dobre relacje zostały uratowane i po „Juracie” przypłynęło jeszcze kilka statków, na których celnicy już nic nie znaleźli. Oczywiście, taki transport był nie częściej niż raz na rok.

Zła sława towarzyszy kolumbijskim gangsterom na całym świecie. Gdziekolwiek się pojawiają, wzbudzają strach, a jednak większości struktur przestępczych bardzo zależy na utrzymywaniu z nimi dobrych relacji. Ostatecznie mają do zaoferowania towar, który nie przestaje iść jak przysłowiowa woda. Mijają lata, a koka wciąż traktowana jest jako narkotyk elity i doskonale się sprzedaje w kręgach ludzi zamożnych, znudzonych codziennością.

Z Kolumbijczykami wielokrotnie miał do czynienia niejaki Ken Rijock, bankier amerykańskiej mafii specjalizującej się w handlu narkotykami na Florydzie. Rijock, doskonały prawnik, działający na rynku nieruchomości, a jeszcze lepszy ekspert od nielegalnych operacji finansowych, wyprał dla gangsterów miliony, ale nie nacieszył się swoim bogactwem. Trafił za kratki, pogrążony zeznaniami mafijnych kompanów. Na szczęście amerykańskie służby odpowiedzialne za walkę z handlem narkotykami postanowiły dać Rijockowi szansę – niech teraz on z kolei powie, co wie o przekrętach bandytów, a państwo odpowiednio mu się odwdzięczy.

I wkrótce do więzienia zaczęli trafiać bossowie narkotykowego podziemia, a były bankier mafii stał się oficjalnym ekspertem organów ścigania. Dziś ponad 60-letni Rijock wciąż współpracuje z amerykańskim wymiarem sprawiedliwości.

Jakiś czas temu ukazała się w Polsce jego książka Bankier mafii[4], w której autor precyzyjnie opisał mechanizmy rządzące kokainowym rynkiem. Znalazł się tam krótki i trafny opis ludzi z kartelu Medellin: „I wtedy pojawił się gang Kolumbijczyków. Nieokrzesani, wydawali się nie na miejscu nawet na spokojnym przedmieściu kolumbijskich uchodźców. Równie dobrze mogli mieć wypisane na czołach »handlarze narkotyków«”.

Rijock w swej książce dużo miejsca poświęca historii błyskotliwej kariery kokainy na południu USA, głównie na Florydzie (gdzie przecież doszło do pierwszych kontaktów Pruszkowa z kolumbijskimi baronami narkotykowymi). Pierwszych kurierów, którzy w latach 70. pojawili się z białym proszkiem, określa mianem „kokainowych kowbojów”. To oni tworzyli podwaliny pod gigantyczny biznes, który miał odmienić oblicze kraju. Potem skończyła się rola samotnych desperados – musieli oni ustąpić miejsca wielkim strukturom przestępczym, które zaprowadziły na rynku własne brutalne reguły gry. Oto co pisze Rijock o początkach kokainowego biznesu: „Pierwsza fala »kowbojów«, którzy przybyli do Miami, była dla policji, DEA (Drug Enforcement Administration, agencja rządowa odpowiedzialna za zwalczanie narkotyków – przyp. A.G.) i celników niczym grom z jasnego nieba. Warta miliony dolarów koka zaczęła napływać do miasta. Do tego czasu handlarze obracali marihuaną. Jednak jak tylko skoczył popyt, ceny poszybowały w górę, a w mieście zaczęła się nowa rozgrywka. Kokaina była tu przewożona w ładunkach na statkach, przemycana drogą powietrzną albo zrzucana na spadochronie z mniejszych samolotów. A za prochami krok w krok podążała forsa. Gangi tak się śpieszyły do prania swojej kasy, że wpompowały miliony w nieruchomości i wykupiły na pniu cały asortyment luksusowych aut u dilerów. (…) Jednak tak intratnemu biznesowi towarzyszyły rywalizacja i przemoc. Ulice zamieniły się w pola mordów, gdy konkurencyjne gangi załatwiały porachunki. Zyski były zwyczajnie zbyt pokaźne, żeby się nimi dzielić, przynajmniej w opinii pewnych gości z Kolumbii”.

Brzmi dość znajomo, mimo że opis dotyczy Miami w początkach lat 80.

Rijock, którego wspomnienia przypominają scenariusz wielu odcinków serialu Miami Vice, udzielił mi w 2013 roku wywiadu dla magazynu „Śledczy”. Zapytany, dlaczego – on, ceniony prawnik – w ogóle związał się z narkobiznesem, odparł: „Na tamtym etapie miałem silne przekonanie, że handel narkotykami powinien zostać zalegalizowany i tak się wkrótce stanie. Nie sądziłem więc, że robię coś bardzo złego, ale że stanowię awangardę pewnego trendu. Poza tym, przyznam szczerze, miałem już dość nudnej pracy na rynku nieruchomości czy nad prawem bankowym”.

Pytanie, czy polskimi biznesmenami, rozkręcającymi współpracę z Kolumbijczykami – Dariuszem W. i Wojciechem P. – kierowała podobna motywacja? Trudno oprzeć się refleksji, że nuda nudą, ale jednak perspektywa szybkiego wzbogacenia się stanowiła i dla nich, i dla Rijocka o wiele silniejszy bodziec. Zresztą Amerykanin nie ukrywa, że szybkie pieniądze wywołały w nim stan ogromnej euforii. Używał życia jak gangsterzy – na sto procent, bez opamiętania. Luksusowe samochody, najpiękniejsze prostytutki, balety w mafijnych rezydencjach, koka i alkohol były codziennością bankiera bandytów.

Na pytanie, czy legalizowanie mafijnych pieniędzy było wielkim wyzwaniem, odpowiedział krótko: „Jeśli umiesz to robić, pranie pieniędzy jest łatwiejsze niż mycie zębów”.

Podejrzewam, że ci, którzy obracali pruszkowskimi milionami, mają podobne zdanie…

4 Przeł. Kamil Lesiew, Wydawnictwo Pascal, Bielsko-Biała 2013.

ROZDZIAŁ 12

Jak Żaba na prochach

A.G.: Z pruszkowskim handlem narkotykami kojarzy mi się głównie nie Wańka, ale Jerzy W. „Żaba”, któremu poświęciliśmy sporo uwagi w książce Masa o kobietach polskiej mafii. To on miał rozkręcić na wielką skalę handel z Azją. Kiedy wszedł do gry?

J.S.: W 1994 roku dołączył, wraz z Ryszardem Sz. „Kajtkiem”, do starych. Wcześniej angażowali się w firmę Komaton, zarabiającą na handlu rublami transferowymi, ale gdy ta upadła, szukali nowego pomysłu na biznes. Jak wielu innych doszli do wniosku, że narkotyki są strzałem w dziesiątkę. Zresztą Kajtek znał temat od dawna. W ciągu lat wyrósł na kogoś, kogo można by określić mianem „magazyniera” starych. To on trzymał łapę na kokainie i puszczał ją dalej.

A.G.: Przypomnę, co zeznałeś już jako świadek koronny. „Była jeszcze podgrupa Żaby – Jerzego W., który był przyjacielem Ryszarda Sz. Zajmowali się głównie narkotykami i kradzieżą samochodów. Kiedy wyszedłem z aresztu, do Żaby należeli: F., człowiek o pseudonimie Czarny, i Kuba z Anina, złodziej samochodowy, człowiek, którego nie znam z personaliów, a który był odpowiedzialny za narkotyki. Początkowo W. podlegały 2–3 osoby. Wiem to stąd, że byliśmy w latach 1995–1999 przyjaciółmi. Ja mu opowiadałem o swoich sprawach, a on mi opowiadał o swoich sprawach. Jerzy W. działał w grupie Rympałka, opowiadał mi, że później, po napadzie na ulicy Zamiany i okradzeniu ZOZ-u z wypłat dla pracowników (tak zwany napad stulecia, przeprowadzony przez grupę Marka Cz. »Rympałka« na warszawskim Ursynowie w listopadzie 1995 roku; łupem bandytów padło wówczas ponad 1,2 mln złotych – przyp. A.G.), zostały pieniądze podzielone i część (…) pieniędzy poszła na zakup narkotyków. Oni chcieli podwoić tę sumę, którą uzyskali z napadu, i chcieli zakupić narkotyki od Sz. Byłem przy tym, jak Sz. przywiózł te narkotyki do domu W. (…) Nie pamiętam kto, ale ktoś wziął łyżkę, na tę łyżkę zostało wylane trochę wody, na to ukruszono i rozpuszczono w tej wodzie narkotyki i było to podgrzewane. Po tym eksperymencie Sz. powiedział: »O, to jest ponad 90 procent kokainy«”.

Jak zeznałeś, Sz. przywiózł tę kokę na prośbę W. i Rympałka.

J.S.: Wszystko się zgadza, przy czym chcę zaznaczyć, że ja za ten napad dostałem wyjątkowo lichą działkę, 10 tysięcy złotych. Czyli na kawę z ciastkiem. Nieważne. Kiedy wyszedłem w 1995 roku z więzienia, związałem się z Rympałkiem, z którym działał Żaba. Narkotyki były może nie podstawową, ale jedną z ważniejszych naszych działalności. Zgadza się też, że hajs, zawinięty biednym pracownikom ZOZ-u, został, dzięki kokainie, pomnożony. Jeśli chodzi o Żabę, to nie chcę być nieskromny, ale to ja go wylansowałem na pierwszego dilera w mieście. Oddałem mu do dyspozycji swoich ludzi, którzy skutecznie latali dla niego. Był to o tyle dobry czas dla naszej grupy, że starzy siedzieli po domach jak myszy pod miotłą i nie wtrącali się do naszych interesów. Co najwyżej domagali się jakiejś działki, czego im nie skąpiliśmy.

W jednym z numerów magazynu „Śledczy” Masa poświęcił swój felieton błyskotliwej karierze Żaby. Z tekstu wynika, że choć tamten handlował kokainą, jego znakiem firmowym miała stać się heroina, którą pozyskiwał – podobnie jak większość światowych struktur mafijnych – z Azji. Jego łącznikiem z dostawcami popularnej hery był pewien młody pruszkowski gangster. Nazwijmy go Dragon.

Oto jak wspominał go Masa: „Chłopak bardzo ambitny, inteligentny, a przy tym niedający sobie dmuchać w kaszę. Może i nie wyglądał na herosa, ale pamiętam, jak kilkakrotnie »sprzedał« kosę pewnemu gościowi, z którym miał scysję w dyskotece. Był ostry, a jednocześnie skuteczny w tym, co robił. Kiedy policja zaczęła mu deptać po piętach, wyjechał z kraju. Ale nie próżnował na obczyźnie – wkrótce dał cynk, że jest do wzięcia heroina z Afganistanu. A ten azjatycki kraj, wraz z Pakistanem i Iranem, stanowił heroinowe eldorado – wszystkim mafiom świata zależało na tym, aby uszczknąć choćby kęs z tego tortu. Dotarł do Bułgarów, którzy zaproponowali mu afgańską herę. Gdzie ich znalazł? Pewnie w jakiejś dyskotece. Z kolei Bułgaria z przełomu lat 90. i naszego wieku była krajem, w którym potykałeś się o mafiosów. Byli wszędzie. Przestępczy bossowie nie ukrywali, czym się zajmują, i nawet władza wiedziała, że lepiej nie wchodzić im w drogę. Heroina docierała do Bułgarii różnymi drogami, najczęściej z Turcji, a następnie była transportowana na Zachód. Polska stanowiła duży rynek zbytu, dlatego gangsterzy z kraju nad Morzem Czarnym złożyli naprawdę dobrą ofertę. Kilogram miał kosztować u nich około 2 tysięcy dolarów, a u nas, w działkach, jego wartość wzrastała do 35 tysięcy.

Wkrótce brunatny proszek zalał Polskę. Przewozili go kurierzy, którzy jeździli do Bułgarii w celach handlowych (w jedną stronę elektronika, w drugą – odzież). Tak powstał kanał przerzutowy okrzyknięty przez media »szlakiem bałkańskim«”.

A.G.: Podtrzymujesz wszystko, co napisałeś w cytowanym powyżej felietonie Jak Żaba na prochach?

J.S.: Generalnie tak, choć jak się tak nad tym zastanawiam, to dochodzę do wniosku, że przeceniamy rolę, jaką Dragon odegrał w grupie Żaby. Tak naprawdę on roztaczał wokół siebie pewną legendę, która z trudem się broni. Mówiąc krótko, przypisywał sobie zasługi – a właściwie z dzisiejszego punktu widzenia winy – innych, choć nie odmawiam mu ani sprytu, ani inteligencji.

Jerzy W. sukces zawdzięczał przede wszystkim sobie. Miał i kontakty, i zmysł biznesowy, bez których nie byłoby osiągnięć całej grupy. Prawdą jest też to, że koniec tej grupy okazał się żałosny – Żaba i jego żona Baśka przerzucali na siebie swoje winy, pokazując, że jednak nie do końca pojęli, na czym polega charakterność.

ROZDZIAŁ 13

Jak w wojsku, czyli w grupie Pershinga

Zbliżał się chłodny kwietniowy wieczór. Andrzej K. „Pershing”, który właśnie rozpoczynał rutynową nasiadówkę w klubie go-go w stołecznym hotelu Polonia, przypomniał sobie, że jego żona ma zaplanowane wyjście na jakąś babską imprezę. Wyjął z kieszeni telefon i zadzwonił do Doriana, swojego kierowcy, a zarazem jednego z najbardziej zaufanych podwładnych.

– Kopnij się do mnie do domu i zawieź Agnieszkę, gdzie sobie zażyczy. A potem masz wolne – powiedział tym samym tonem, jakim wydawał dyspozycje w każdej innej sprawie.

Komunikat zawsze był krótki. „Pojedziesz na granicę do Słubic, przejmiesz kopertę i wracasz, nigdzie się nie zatrzymując”. Albo: „Zawieziesz gościa do lasu, spuścisz mu łomot i wytłumaczysz, że pieniądze zawsze muszą być na czas i w pełnej kwocie”. Gdy Dorian próbował dowiedzieć się czegoś więcej o misji, którą zlecał mu szef, Pershing zbywał go krótkim: „A co cię to, kurwa, obchodzi? Masz jechać, a nie zadawać pytania”.

Tym razem zadanie wydawało się dziecinnie proste – Dorian miał pojechać do Ożarowa, a potem bezpiecznie dostarczyć żonę szefa na imprezę. Pershing zaś spokojnie skupić się na rozmowach biznesowych (bardzo często prowadził je właśnie w Polonii) i delektowaniu się widokiem pięknych tancerek.

Wszystko przebiegało bez problemów. Dorian otworzył przed Agnieszką drzwiczki i już miał zająć miejsce za kierownicą mercedesa, gdy nagle zza otaczających posesję Andrzeja K. krzaków wyskoczyło kilku nieznajomych. Jeden z nich wyciągnął zza pazuchy broń i zaczął strzelać. Już pierwszy strzał – w ramię – wepchnął kierowcę do samochodu. Przerażona małżonka Pershinga zaczęła krzyczeć; nie wiedziała, co robić, ale Dorian, zanim trafiły go dwie następne kule, zdążył krzyknąć: „Uciekaj! Właź pod samochód”. Kobieta wczołgała się pod auto i być może dzięki temu ocaliła życie. Kanonada trwała jeszcze przez kilkanaście sekund, po czym wszystko umilkło.

Na zakrwawionym siedzeniu kierowcy leżał bezwładnie Dorian; napastnicy przerwali egzekucję, pewni, że ofiara nie żyje. Mimo to wrzucili do środka granat, który jednak nie eksplodował.

A może po prostu zorientowali się, że pomylili cele? To przecież miał być zamach na Pershinga, a nie na przypominającego go adiutanta.

Gdy kilerzy znikli, Agnieszka zadzwoniła do męża, który natychmiast dał znać o sprawie najbardziej zaufanym. Chwilę później na miejscu zdarzenia pojawiło się kilka samochodów.

Masa wraz z Kiełbachą wyciągnęli Doriana z mercedesa i ułożyli go na ziemi. Zorientowali się, że facet żyje i że nie ma czasu do stracenia. Za chwilę ciężko ranny (kula w lewym ramieniu, tuż obok kręgosłupa, i między żebrami) leżał na oddziale intensywnej terapii pruszkowskiego szpitala, gdzie lekarze zażegnywali niebezpieczeństwo…

Nieudana egzekucja odbiła się w mieście szerokim echem, zwłaszcza że wielokrotnie pisały o niej media. Gangsterzy z Pruszkowa szybko się zorientowali, kto był inicjatorem krwawego zajścia, bowiem Pershing. który pojawił się przy szpitalnym łóżku, pokazał swojemu kierowcy kilka zdjęć. Dorian bez trudu rozpoznał agresorów. „To ludzie Wieśka N. »Wariata«”, pokiwał głową Andrzej K. Od początku podejrzewał, że zamach to kolejna odsłona w wojnie pomiędzy Pruszkowem a Ząbkami, czyli miejscowością, z której wywodzili się bracia Henryk i Wiesław N.

Dziś Marek D., pseudonim Dorian (pseudonim i imię zmienione), relacjonuje tamte wydarzenia spokojnie, ale jeszcze do niedawna powracały doń jako koszmar senny. Pokazuje rany, które pozostały na jego ciele po akcji kilerów Wariata. Spotkaliśmy się, aby porozmawiać o grupie Pershinga. Czym się zajmowała, na czym zarabiała pieniądze, ale przede wszystkim – jakim człowiekiem był jej legendarny szef.

A.G.: Jak trafiłeś do grupy Pershinga? Ktoś cię wprowadził? Przecież nie byłeś z Ożarowa.

Dorian: U Andrzeja latali nie tylko goście z Ożarowa, ale przede wszystkim z Warszawy. Ja też jestem dzieckiem warszawskiej Pragi-Południe. To tam w latach 80. uczyłem się przestępczego rzemiosła. Wychowałem się w domu dziecka, gdzie nauczyłem się pewnej zaradności. Zawsze umiałem dawać sobie radę i nie potrzebowałem wsparcia kolegów. Jeszcze za komuny zarabiałem całkiem dobre pieniądze, przemycając z Niemiec do Polski różne towary – i spożywkę, i odzież, i elektronikę. Dość szybko narobiłem sobie znajomości w półświatku i moje nazwisko zaczęło coś znaczyć. Dość wcześnie skumałem się choćby z Ireneuszem P., pseudonim Barabas. To był wyjątkowy prymityw, ale mnie jakoś polubił. Jak wracałem z wypadów do Niemiec, to zawsze mu przywoziłem albo karton fajek, albo flaszkę whisky. Dziennikarze często piszą, że był pierwszym bossem mafii pruszkowskiej, ale ja się z tego śmieję. Gdzie on by się nadawał na szefa?

A.G.: To tyle tytułem wstępu. A teraz przejdźmy do Pershinga…

D.: To był rok 1992. Siedziałem w restauracji Al Capone przy placu Bankowym, z moimi kumplami z Piaseczna. Wiesz, z chłopakami od Piotrka Bandziorka, bo to z nimi wtedy trzymałem. I jeden mój znajomy poprosił mnie do sali obok. Do sali, gdzie siedzieli goście z najwyższej bandyckiej półki. Pomyślałem sobie: „Niedobrze, wszedłem komuś w rewir i zaraz dostanę opierdol. A może nawet trzeba będzie zdjąć złoto z szyi”. Ale nic z tych rzeczy. Okazało się, że pewnemu starszemu panu w okularach ktoś zawinął furę, mercedesa 124 coupé, piękną sztukę. Przyszło mi do głowy, że z takiego jegomościa zdjąć furę to chyba żaden problem… Ale zaraz się okazało, że to słynny Pershing i że nie ma żartów. Wszystkie tropy prowadziły na Pragę, ale Pershing i jego ludzie nie znali terenu i potrzebowali kogoś wychowanego na tej dzielnicy. Zapytali, czy mógłbym się zabawić w cicerone, czyli przewodnika. Zgodziłem się. Wkrótce ustaliliśmy adres – to była ulica Siedlecka, samo epicentrum patologii, jedna z tych odrapanych kamienic, gdzie nic dobrego nie ma prawa się wydarzyć.

Pojechaliśmy tam we dwóch, ja i Andrzej K. Wchodzimy do mieszkania sprawcy i co widzę? Jakaś starsza mamuśka siedzi na wersalce i trzęsie się, jakby miała febrę. Od razu skumałem, że pod tyłkiem ma synalka, który się zawinął w pierzynę. Pershing też to wiedział, ale postanowiliśmy dać im szansę. Mówię na cały głos, tak żeby winowajca też dobrze usłyszał:

– Szanowna pani, proszę przekazać synowi, że ten pan (tu wskazałem na Pershinga) nie gniewa się za ten skradziony samochód. Co więcej, myśmy już tego mercedesa znaleźli (to akurat była prawda), ale niestety, pani syn i jego koledzy trochę go zniszczyli i trzeba będzie zapłacić za jego remont. Proszę przekazać synowi, że szkodę wyceniamy na pięć tysięcy zielonych i jeśli suma zostanie uiszczona, zapomnimy o sprawie.

Jak jej to powiedziałem, to się zatrzęsła jeszcze bardziej. Mamrotała pod nosem:

– To dobry chłopak, mój syn to dobry chłopak.

Ale efekt był piorunujący – synalek-złodziej skontaktował się ze mną i od razu chciał mi przekazać te pieniądze. A ja mu na to:

– Nie, chłopie, ja jestem tylko pośrednikiem. Musisz kasę wręczyć osobiście temu panu, któremu zawinąłeś mesia.

Rad nierad zgodził się, choć idąc na spotkanie z Pershingiem, miał nogi jak z waty. Spotkali się w jakiejś restauracji i Andrzej powiedział mu w surowych słowach, co o nim myśli, ale obeszło się bez łomotu. A potem… przyjął go do grupy. To był taki człowiek – wolał wychowywać, niż karać. Dzięki temu do samego końca miał wiernych, oddanych mu jak psy, chłopaków. Nie przypominam sobie, aby kiedykolwiek skurwił się jakąś intrygą, z czego słynęli starzy pruszkowscy. Nie kręcił, nie robił koło pióra za czyimiś plecami, jak coś do kogoś miał, walił prosto z mostu. Dla niego czarne było czarne, a białe to białe. Nie uznawał żadnych odcieni szarości. Nie trzymał wyłącznie z silniejszymi. Jeśli rację miał ktoś słabszy, to mu ją przyznawał, choćby nawet było to wbrew o wiele mocniejszym kozakom. A jak ktoś pieprzył bez sensu, to mu mówił: „Mózgu to masz tyle co kanarek spermy w kutasie”. Lubił obrazowe porównania.

A.G.: To po tej akcji na Siedleckiej wziął cię pod swoje skrzydła?

D.: Podejrzewam, że miał już wtedy taki zamiar, ale chciał całą sprawę przeprowadzić formalnie. Poza tym jeszcze mnie dobrze nie znał. Ale kiedy pomogłem mu załatwić pewną dziuplę do przetrzymania trefnego towaru…

A.G.: Broń, narkotyki?

D.: Nic z tych rzeczy. Powiedzmy, że produkt szybko psujący się, który trzeba było potrzymać, aż skruszeje… Nieważne. Miałem udowodnić, że jestem niezłym organizatorem. Po tym zostałem zaproszony na kolację z udziałem starych i innych liczących się gangsterów, którzy mieli zaaprobować, bądź nie, moją kandydaturę do grupy. Zostałem przyjęty jednogłośnie.

A.G.: To były czasy, kiedy starzy i Pershing grali w jednej drużynie?

D.: Tak. W 1992 roku wszystko kwitło i zapowiadała się świetlana przyszłość. Pamiętaj, że starzy bardzo potrzebowali Pershinga. Bo kogo oni mieli po swojej stronie? Recydywistów, którzy może i potrafili dać w gębę, ale byli raczej bezużyteczni w ostrzejszych akcjach. Mówiąc krótko, Pershing zabezpieczał grupie coś w rodzaju zbrojnego ramienia – chłopaków, którzy byli gotowi na wszystko. Dosłownie na wszystko. Po prostu prawdziwych, świetnie wyszkolonych żołnierzy. A starzy nie mieli nawet ludzi do wyładowywania tirów. Kiedyś zawinęli ciężarówkę, a nie miał kto taszczyć beczek ze spirytusem. Kiedy zwróciłem uwagę Słowikowi, że kiepsko wygląda logistyka w ich podgrupie, zjebał mnie jak burą sukę i kazał mi samemu wyładowywać te beczki. Zakwasy miałem przez trzy dni…

A.G.: Na czym zarabialiście pieniądze?

D.: Na wszystkim, na czym się dało. Nie da się ukryć, że odzyskiwanie długów było na początku listy. Chętnych na nasze usługi było tylu, że często nie wyrabialiśmy z robotą. Stały do nas takie kolejki, jak za PRL do mięsnego. Nasza grupa liczyła około 12 chłopaków. Wieczorami spotykaliśmy się w Marriotcie na kolacji i dyskutowaliśmy o tematach na najbliższe dni. Muszę przyznać, że Pershing dawał nam wolną rękę – nie interesował się, jak dany temat zostanie załatwiony. Ważne, aby była z tego kapusta. I zawsze była. Często biznesmeni, zadowoleni z naszych usług, sami proponowali nam coś w rodzaju miesięcznej pensji za ochronę. Doklepywało się sumę i facet czuł się bezpieczny. W tamtych czasach nasza opieka wcale nie była dopustem bożym czy fikcją. My naprawdę gwarantowaliśmy spokój w prowadzeniu interesu i ci, których było na to stać, chętnie nas zatrudniali. Nasza oferta była lepsza niż PZU!

A wracając do twojego pytania – ja nie zawsze miałem pełną wiedzę na temat tego, z kim Andrzej robi interesy. Ani jaki był charakter tych interesów. Po prostu wzywał mnie i mówił: „Jest koperta do przywiezienia”. „Jaka koperta?”, pytałem na początku, ale potem się tego oduczyłem. „Biała, chuj cię obchodzi, co za koperta”, patrzył na mnie tym swoim kpiąco-mentorskim wzrokiem, jakby chciał mi dać do zrozumienia, że żołnierz nie zadaje dowódcy głupich pytań. Jechałem na drugi koniec Polski, powiedzmy do Olsztyna na stację benzynową, gdzie czekał na mnie kontrahent, brałem kopertę i wracałem do Ożarowa. Czasami znikałem na dłużej, bo tych kopert do odebrania było więcej. Szybko się nauczyłem, że zawsze muszę mieć w samochodzie szczoteczkę do zębów i bieliznę na zmianę. Niekiedy przywoziłem naprawdę dużo kapusty – nie w kopertach, ale w torbach. To się zdarzało, kiedy przejmowałem w Słubicach większą kasę za papierosy, które przemycaliśmy dla Wietnamczyków w Niemczech. Oni płacili w markach.

Pewnego razu zaproponowałem Andrzejowi, że pomogę mu w liczeniu, bo banknotów było po prostu bez liku. A on do mnie: „Spadaj, umiem liczyć, ty mi nie jesteś do niczego potrzebny”. Wypędzał mnie, ale czasem wepchnął mi do kieszeni kilka banknotów. Z czasem wartość transportu rosła – na początku była koperta, potem torba, dwie torby, bagażnik toreb, wreszcie, jak już miałem załadowany bagażnik na full, wrzucałem torby z sianem na tylne siedzenie. Jechałem wtedy z duszą na ramieniu, ale nie miałem innego wyjścia. Jakbym spękał, Pershing miał na moje miejsce kilku chętnych.

A.G.: Nie obawiałeś się, że celnicy albo pogranicznicy zakończą twoją karierę kuriera?

D.: WOP-iści i celnicy byli bardzo zainteresowani, aby wszystko działało bez zarzutu. Przecież oni mieli z tego działkę. I to niekiepską. Gdybyś wiedział, ile willi funkcjonariuszy powstało dzięki współpracy z nami! Czasami to oni przynosili nam torby z pieniędzmi – im bardziej pękata, tym większa ich dola. Poza tym często pogranicznicy byli ustawieni dzięki koneksjom polityków. Ci ostatni też miewali z tego działki. Nie będę ukrywał, że zdarzało mi się wozić koperty do hotelu sejmowego. Oczywiście nie wiem, jaka była zawartość tych kopert. Dla dobra wizerunku ówczesnej władzy wolę myśleć, że były to listy gratulacyjne od wyborców.

A.G.: A jak już opuściłeś strefę przygraniczną, nie bałeś się, że ktoś cię po drodze napadnie i zabierze ci te pieniądze? Byli przecież i tacy, którzy wiedzieli, z jaką misją jeździsz po kraju…

D.: Na pewno takiego scenariusza obawiał się Andrzej. Często mi powtarzał: „Bierzesz kopertę i nie zatrzymujesz się ani na chwilę. Jak zachce ci się lać, to musisz sobie jakoś z tym poradzić”. No i niejednokrotnie sikałem do butelki po wodzie, nie zdejmując nogi z pedału gazu. Nawet w tym człowiek może osiągnąć perfekcję. Inna sprawa, że w czasie takich wyjazdów na człowieka czyhały rozmaite pokusy. Na przykład klient, który oddawał kasę, wdzięczny, że obeszło się bez poważniejszego dojeżdżania, zapraszał mnie – czy innych chłopaków – na imprezę. A tam, wiadomo, mąka na stole…

A.G.: Mąka? To ty odzyskiwałeś długi od młynarzy?

D.: Mąka, czyli koka. Dziewczyny, wóda, tańce, ruchanie… Ale ja się nigdy nie dałem na to skusić. Wiedziałem, że muszę wykonać zadanie bez pudła. A Pershing z kolei wiedział, że bardzo poważnie traktuję jego polecenia, i podobało mu się to. Byłem jego żołnierzem, wykonywałem rozkazy. Nie wikłałem się bez potrzeby w ryzykowne sytuacje. Zresztą Andrzej nie lubił, kiedy chłopaki eksperymentowały z prochami. Sam ich nie zażywał i nie tolerował tego nałogu u swoich ludzi. Dochodziło do tego, że w czasie wspólnych imprez, jak ktoś chciał wciągnąć kreskę, to musiał iść do kibla. Żeby Andrzej nie zobaczył. Na marginesie – często kazaliśmy właścicielowi zamykać lokal i wtedy nikt z zewnątrz nie miał prawa oglądać nas w akcji. Chłopaki były sentymentalne, więc często w trakcie balangi leciał tylko jeden utwór, na przykład Miłość i ja Bajmu. Można się było porzygać.

A.G.: Byłeś bardzo oddany Pershingowi, nigdy nie próbowałeś go przewalić, ale podejrzewam, że opłacało ci się to. Dobrze płacił?

D.: Powiem tak – miałem u niego miesięczną pensję, coś około pięć koła papieru. Niezależnie od różnych obrywów, jakie mi się trafiały, gdy miał dobry humor. Ale to nie jest tak, że szedłem do okienka i szef Pershing wypłacał mi należność. On mi mówił: „Jedź tu i tu, i sobie odbierz tę kasę”. I faktycznie odbierałem, ale jeśli sądzisz, że na tym koniec, to bardzo się mylisz. Bo moja „umowa o pracę” zawierała cały system obostrzeń. Na przykład jeśli nie odebrałem od niego telefonu, miałem karę – tysiąc papieru. Kilka razy nie zdążyłem dobiec do telefonu i już pensja przepadała. Dlatego ja z komórką i ładowarką nigdy się nie rozstawałem. W sumie ta moja płaca to była jedna wielka fikcja, ale zdarzały się nieoczekiwane premie.

Andrzej zadzwonił do mnie kiedyś z informacją, że siedzi w Olimpijce, takiej knajpie na Woli, i zamierza pyknąć w bilarda, a nie ma partnera. Przyjechałem, zaczęliśmy grać. Na początek skromnie, po 500 dolarów. Potem po tysiąc. Już po chwili byłem do przodu jakieś dziesięć tysięcy papieru i wcale mi się to nie podobało. Naprawdę nie chciałem tych pieniędzy. Bałem się, że się wkurzy i źle się to skończy. Zaproponowałem, żebyśmy przestali grać, ale on się nie zgodził. „Graj, nie pierdol, joł cię”, powiedział i przytrzymał mnie przy stole. Jak chciał, aby jego słowa miały odpowiednią moc, rzucał to swoje „joł cię”. No to gramy dalej; po jakimś czasie Pershing jest już do tyłu sześćdziesiąt tysięcy. Wtedy łaskawie zakończył partię. Powiedziałem, że nie chcę tej kapusty, że graliśmy o honor, a nie o kasę, ale wtedy on popatrzył na mnie surowym wzrokiem i wycedził: „Bierz kasę, nie marudź. Gdybym to ja z tobą wygrał, zdarłbym z ciebie ostatnią koszulę, nawet dolara bym ci nie darował”. Chyba mówił serio. Już podawał mi wygraną forsę, gdy nagle sobie coś przypomniał i pyta: „A pamiętasz tego frajera z Torunia, który mi wisi dwadzieścia tysięcy papieru? To ty go rekomendowałeś”. Pokiwałem głową. „Fakt, szefie, to ja”. Wtedy odliczył dwadzieścia tysięcy i dał mi tylko czterdzieści. Pamiętam, że jak wróciłem do domu, to się rozebrałem do naga i obsypałem pieniędzmi, jakbym brał prysznic. Nie zapomnę tego niesamowitego uczucia…

A.G.: Woziłeś jego torby i koperty. A jego samego?

D.: Ależ oczywiście, często nietrzeźwego. Sporo balował, a po pijaku raczej nie siadał za kierownicą. Zdarzało się, że był tak wlany, że nie chciał wyjść z samochodu i trzeba mu było przynieść poduszkę i koc, żeby sobie przekimał do rana. Tak bywało po rozmaitych rautach i ogniskach, na które jeździł po kilka razy w tygodniu.

A.G.: To co, on harcerzem był, że jeździł na te ogniska?

D.: Nie tylko druhowie lubią posiedzieć przy ogniu. Także politycy i celebryci. Nieraz po przyjechaniu na miejsce takiej libacji widziałem, że większość uczestników znam z telewizji, ale prawdziwą gwiazdą okazywał się Pershing. To na niego czekali, czasem dostawał nawet brawa. Politycy niektórych partii, jakby mogli, toby mu weszli do spodni. Ostatecznie zarabiał dla nich wielką kasę, miliony dolarów miesięcznie – a to na przemycie papierosów, a to na automatach do gry. Ale nie odkrywam tu Ameryki. Masa to zeznawał w czasie procesu, w tej sprawie były śledztwa.

A.G.: Tyle że nie zakończyły się wyrokami. Z biegiem lat relacje starych z Pershingiem robiły się coraz gorsze, a ty, jako jego zaufany, mogłeś czuć się zagrożony. Oczywiście już nie ze strony wspomnianego Wariata, bo ten został zastrzelony 6 lutego 1998 roku, ale choćby Słowika czy Malizny.

D.: Starym rzeczywiście odwaliło, szczególnie jak Pershing trafił w 1994 roku do więzienia i na cztery lata zniknął im z oczu. Wtedy zaczęli przejmować jego terytoria, choć szło im dość opornie – nie mieli kontaktów i potrzebowali kogoś, kto by ich w interesy Pershinga wprowadził. Ale i tak udało im się sporo przejąć. Im bardziej przejmowali, tym bardziej upajało ich poczucie zwycięstwa. Chlali i ćpali na umór, powoli tracąc kontakt z rzeczywistością. Czy wiesz, jaki był ich pomysł na robienie kasy? Dojeżdżali swoich własnych ludzi i ich okradali. Oni przyjmowali do grupy złodziei, żeby ich następnie łoić! Mnie na przykład wymyślili następującą „chorobę” – mam niby pod ochroną sto kiosków Ruchu, więc teraz muszę podzielić się ze starymi zyskami. A ja im na to: „Jeśli znajdziecie chociaż jeden kiosk, który ochraniam i biorę za to haracz, natychmiast wam go oddam i jeszcze zapłacę odszkodowanie”. Oczywiście niczego takiego nie znaleźli, bo sobie to uroili.

Kiedy w 1998 roku Andrzej wyszedł na wolność, stało się jasne, że ktoś musi wypaść z gry, tym bardziej że Masa wraz ze swoją ekipą od razu przeszedł pod skrzydła Pershinga. I starzy znowu zostali z ręką w nocniku. A gdy w grudniu 1999 roku Andrzej został zastrzelony, świętowali to jak opętani. Wynajęli sobie ekskluzywny burdel na Modlińskiej w Warszawie i przez kilka dni fetowali śmierć niewygodnego wspólnika. Tyle że jak puściły im cugle, to stracili czujność, a to wykorzystała policja. Dzięki podsłuchom założonym w agencji stało się jasne, kto stoi za śmiercią Andrzeja.

Kilka miesięcy później starzy podłożyli mi ładunek wybuchowy w samochodzie. Cudem przeżyłem, ale zrozumiałem, że muszę zniknąć. Kupiłem sobie kamizelkę kuloodporną i nosiłem ją na grzbiecie przez całą dobę. Pozbyłem się mieszkania, które zresztą kupiłem od jednego z pruszkowskich, i wyniosłem się do lasu. Po to, żeby mnie nie dopadli ludzie starych, którzy ogniem i mieczem zaprowadzali nowe porządki. Kiedy w marcu 2000 roku gazety poinformowały o śmierci byłego wicepremiera Ireneusza Sekuły, który zresztą robił interesy z moim szefem, było dla mnie jasne, że to nie żadne samobójstwo, ale sprawka starych.

Jakby Masa nie poszedł na koronnego, jatka przybrałaby monstrualne rozmiary.

A.G.: Odzyskałeś poczucie bezpieczeństwa? Starzy już nie rządzą w mieście, niektórzy wciąż są za kratami, a ty funkcjonujesz w normalnym świecie, zgodnie z prawem.

D.: Z tego się nigdy nie wychodzi. Środowisko przestępcze istnieje, tyle że dobrze się zakamuflowało. Wiem, że niejeden chciałby mi zrobić kuku, także ci, których kiedyś w przeszłości skrzywdziłem. No bo przecież woziłem ludzi do lasu i oprawiałem ich, niekiedy bardzo brutalnie. Taki miałem fach – Pershing kazał, to ja wykonywałem rozkaz. Bez gadania, bez moralnych rozterek. To on był ten mądrzejszy. A dziś może być różnie. Świadomość, że dzień zapłaty wciąż nade mną wisi, nie pomaga mi w normalnym funkcjonowaniu. Ale wiesz co? Nie żałuję ani minuty z mojego życia u boku Pershinga.

ROZDZIAŁ 14

Niebezpieczne związki wicepremiera

To było jedno z najgłośniejszych samobójstw w III RP, przy czym zdaniem wielu słowo „samobójstwo” powinno zostać ujęte w cudzysłów. Bo wersja, jakoby polityk lewicy i biznesmen Ireneusz Sekuła wybrał się na tamten świat nie z własnej woli, tylko przy pomocy morderców, wciąż jest niezwykle popularna. Nawet jeśli organy ścigania mają w tej kwestii odmienne zdanie.

Dwudziestego czwartego marca 2000 roku media podały porażającą informację: były wicepremier został trzykrotnie postrzelony w brzuch. Stało się to w nocy z 23 na 24 marca w jego biurze przy ulicy Brackiej w Warszawie. Po wszystkim zdołał jeszcze wsiąść do windy i zjechać na parter, gdzie zastał przerażoną małżonkę, która widziała, jak spomiędzy palców Sekuły płynie krew. „Dobij mnie”, wyszeptał.

Nieco wcześniej zadzwonił do żony i wyznał, że znajduje się w bardzo złym stanie psychicznym – nie wiedzie mu się w życiu, nie widzi w nim jakiegokolwiek sensu i prosi o wybaczenie. Potem zadzwonił do córki z zapewnieniem, że bardzo ją kocha. Zostawił też kilka listów pożegnalnych.

Kobiety postanowiły pojechać do biura.

Sekuła żył jeszcze przez miesiąc i choć znajdował się w stanie krytycznym, zdołał wyjawić prokuratorowi, że to była tylko i wyłącznie próba samobójcza. Wprawdzie, zdaniem ekspertów, taka wersja była bardzo mało wiarygodna (kto zdołałby oddać do siebie trzy strzały, aby mieć pewność, że umrze?), ale skoro ofiara przyznała się do targnięcia na własne życie, prokuratorzy nie mieli już nic do roboty. Dwudziestego dziewiątego kwietnia polityk zabrał do grobu tajemnicę tamtej nocy, a po jakimś czasie śledztwo umorzono.

Co ma Sekuła – były minister pracy, wicepremier i szef Głównego Urzędu Ceł – do mafii pruszkowskiej, której poświęcona jest ta książka? Z pewnością znacznie więcej, niż jesteśmy w stanie to dziś wykazać. Nie jest tajemnicą, że kiedy wspomina się o relacjach gangsterów z politykami, nazwisko Sekuły pojawia się niemal automatycznie. Mało kto pamięta sejmowe przemówienia polityka czy jego działania przy okrągłym stole. O wiele częściej przywołuje się jego zdjęcia z cygarem w ustach, kogoś pomiędzy Alem Capone a groteskowym amerykańskim bankierem z socrealistycznych karykatur.

Ireneusza Sekułę (rocznik 1943) poznałem w czerwcu roku 1989. Dla mnie, początkującego dziennikarza, wywiad z pierwszym wicepremierem w rządzie Mieczysława Rakowskiego był dużym wyzwaniem, tym bardziej że Sekuła stał się twarzą tego ustępującego gabinetu. Podczas gdy Rakowski unikał publicznych wystąpień i najwyraźniej angażował się w pracę partyjną, jego zastępca niemal każdego dnia kajał się i przed posłami, i przed mediami za wszystkie porażki i złe posunięcia gabinetu (obrywając głównie za likwidację Stoczni Gdańskiej). Ten komunistyczny samotny rycerz (takim go wówczas widziałem) zrobił na mnie spore wrażenie, więc zwróciłem się doń z prośbą o wywiad.

W trakcie rozmowy zapewniał, że nie czuje się jak chłopiec do bicia i jest gotów nadal pełnić funkcję bufora. Potem mówił dużo o własnej wizji polskiej gospodarki, która nie przekraczała granic liberalnego socjalizmu, choć ówczesny minister przemysłu Mieczysław Wilczek (zmarły w 2014 roku) właśnie przestawiał tę gospodarkę na tory kapitalizmu.

Później nastąpiła zmiana rządu i dość szybko kolejna. O Sekule przestało być głośno. Pojawiał się co najwyżej na sejmowej mównicy jako parlamentarzysta Sojuszu Lewicy Demokratycznej. Nie miałem pojęcia, że – jak wielu z najmłodszej generacji funkcjonariuszy PZPR – zaangażował się w działalność biznesową. Po jakimś czasie wypłynął jako szef Polnipponu, niewielkich linii lotniczych specjalizujących się w przewozach cargo. W 1993 roku został powołany na stanowisko szefa GUC, ale tymczasem prokuratura zaczęła węszyć przy jego prywatnych biznesach i zarzucać mu działanie na niekorzyść własnej spółki. Koledzy z SLD szybko uznali Sekułę za „jajko nieco nieświeże” i zaczęli od niego stronić. Choć nie poparli wniosku o uchylenie mu immunitetu, w 1997 roku nie znalazł się na listach wyborczych SLD. Zostały mu trzy lata życia, które najprawdopodobniej były dla niego koszmarem. Wcześniej, w 1994 roku, przeszedł rozległy wylew; od tamtej pory mówił ze sporym trudem i miał problemy z poruszaniem się.

Dziennikarze, pisząc o Sekule, bardzo często przywołują jego agenturalną przeszłość – w zasobach IPN-u znajdują się dokumenty potwierdzające jego pracę na rzecz wywiadu wojskowego. Kto wie, być może związki byłego wicepremiera z mafią pruszkowską miały charakter operacyjny, ale to teza, której raczej nie da się obronić. Wiadomo, że pod koniec lat 60. Sekuła został zarejestrowany jako współpracownik Agenturalnego Wywiadu Operacyjnego (część Zarządu II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, czyli wywiadu) i przeszkolony. Być może, mając za sobą tak potężnego poplecznika, jak służby wojskowe, nie martwił się ani o swoją karierę polityczną, ani później, już po powstaniu Wojskowych Służb Informacyjnych, o niebezpieczne związki ze światem biznesu. Nawiązując kontakt z pruszkowskimi gangsterami i wchodząc z nimi w układy finansowe, balansował na niezwykle cienkiej linie, co musiało doprowadzić do katastrofy. Ale przez pewien czas żył z iluzją umocowania w świecie, który tak bardzo mu imponował – świecie wielkich pieniędzy, luksusowych limuzyn, drogich alkoholi (tych Sekuła nigdy sobie nie żałował), kubańskich cygar itp. Być może sądził, że w relacjach z gangsterami zawsze będzie miał przewagę, i jako znany polityk, i jako współpracownik służb, i że to ludzie „z miasta” muszą mieć się na baczności. Jeśli rzeczywiście takie były jego rachuby, pomylił się okrutnie.

Na temat jego śmierci zeznawał również Masa, który porzucił świat mafii kilka miesięcy po strzałach na Brackiej. Świadek koronny nie miał wątpliwości, że nie było to samobójstwo. Jego zdaniem chodziło o dług szefa Polnipponu, w którego posiadanie weszli pruszkowscy starzy.

Oto co Masa powiedział prokuratorowi:

„Ireneusz Sekuła był zadłużony na znaczną kwotę pieniędzy u B. (chodzi o współwłaściciela firmy Art-B – przyp A.G.). Ten po wyjściu Pershinga z więzienia w 1998 roku poprosił go o pomoc w odzyskaniu długu od Sekuły. Pershing mówił mi, że chodziło o kwotę około miliona dolarów. W zamian za pomoc w odzyskaniu długu Pershing miał dostać połowę tej kwoty”.

Jak wynika z zeznań Masy, Andrzej K. „Pershing” podjął się tej misji, a jako że rozmowy konstruktywne przedkładał nad agresywne pohukiwania, dość szybko doszedł z Sekułą do porozumienia. Panowie ustalili, że milion zostanie zwrócony, tyle że nie od razu – były wicepremier miał coraz większe problemy z wypłacalnością, choć zapewniał, że wszystko będzie w porządku. Rzecz w tym, że 5 grudnia 1999 roku Pershing został zastrzelony w Zakopanem, a pruszkowski zarząd postanowił przejąć jego aktywa, w tym także długi. Wprawdzie Sekuła miał zobowiązania wobec B. z Art-B, a nie wobec starych, ale ci ostatni dobrze znali całą sprawę, bo podczas spotkania z politykiem-biznesmenem Pershingowi towarzyszył Andrzej Z. „Słowik”.

Po śmierci Pershinga wiele pisano o jego legendarnym notesie, w którym miał zapisywać dłużników. To ponoć z niego pruszkowski zarząd czerpał wiedzę o ludziach winnych pieniądze Andrzejowi K. Jednak w tym przypadku szefowie Pruszkowa nie potrzebowali notatnika, sprawa Sekuły była im doskonale znana. W swoim zeznaniu Masa ujawnia: „Po śmierci Pershinga Zygmunt R. i Słowik wyznaczyli Sekule bardzo krótki termin zwrotu długu i w ostatnim tygodniu życia próbował on od różnych osób gwałtownie pożyczać pieniądze”.

Jest bardzo prawdopodobne, że naciski były zdecydowane, wręcz brutalne. Czy wystarczające, aby odebrać Sekule chęć do życia? Albo inaczej – czy wystarczające, aby desperat wziął na siebie odpowiedzialność za własną śmierć, byle tylko nie nachodzono jego rodziny? Wiadomo, że spotykał się z różnymi biznesmenami i prosząc o pożyczkę, wyjaśniał, że jeśli jej nie dostanie, może go czekać najgorsze. Czy naprawdę bał się śmierci z rąk mafiosów?

Pytań jest wiele, a żadna odpowiedź nie może być traktowana jako wyczerpująca.

A.G.: W swoich zeznaniach wskazujesz jednoznacznie Zygmunta R. i Słowika jako osoby odpowiedzialne za śmierć Sekuły.

J.S.: Od tamtej pory minęło kilkanaście lat, a moja wiedza znacznie się poszerzyła. To nie jest tak, że siedzę ukryty gdzieś pod ziemią i nie mam kontaktu ze światem zewnętrznym. Spotykam się z ludźmi, którzy sporo wiedzą o mafii pruszkowskiej, i dużo się od nich dowiaduję. Poza tym nie zapominaj, że nie tak dawno temu spotkałem się z moimi dawnymi (a może jednak obecnymi?) wrogami – Słowikiem i Wańką – w warszawskim hotelu Hilton. Pisałem o tym zresztą w jednym z felietonów dla „Śledczego”. Pogadaliśmy. O kilku sprawach się dowiedziałem. Dziś o niektórych zdarzeniach opowiedziałbym nieco inaczej niż wtedy, kiedy zeznawałem przed prokuratorem czy przed sądem.

A.G.: Długi wstęp do krótkiej konstatacji. Kto zabił Sekułę?

J.S.: Według wszelkich znaków na niebie i ziemi za to morderstwo odpowiada Malizna, czyli Mirosław D.

A.G.: Przez pewien czas po mediach krążyła wersja, jakoby Ryszard B., skazany za zabójstwo Pershinga, miał w przypływie nudy opowiadać kolegom spod celi, że faktycznie zabójstwo zlecił (a może i przeprowadził?) Malizna. Ten ostatni miał się tym pochwalić Ryszardowi B. osobiście. A zatem nie Wańka i nie Słowik?

J.S.: Być może wiedzieli o planach Malizny, ale niewykluczone, że Mirek zrobił to wyłącznie na własną rękę. Pamiętaj, to był schyłkowy okres grupy pruszkowskiej. Starym wydawało się, że mogą sobie pozwolić na wszystko, a Maliźnie, mówiąc niezbyt elegancko, po prostu odpierdoliło. Uważał się za bossa wszystkich bossów, wręcz za Boga. Biorąc pod uwagę, że rzadko wychodził z alkoholowych czy narkotykowych ciągów, stanowił naprawdę wielkie zagrożenie. Zarówno dla przeciwników Pruszkowa, jak i dla samej grupy, bo nie przestrzegał jakichkolwiek reguł i środków ostrożności. Dziś nawet starzy, na czele z jego bratem, czyli Wańką, potwierdzają – gdyby facetowi nie odwaliło, grupa pruszkowska być może funkcjonowałaby do dziś.

A.G.: To chyba dobrze, że nie funkcjonuje?

J.S.: Ale jej koniec był wyjątkowo krwawy, a wcale nie musiało tak być.

Wracając do Malizny – potwierdzam to, co zeznałem: Malizna wszedł w posiadanie owego słynnego notesu Pershinga i próbował odzyskać wszystkie długi. Sekuła, który oczywiście widniał w tym notesie, wydawał mu się kąskiem szczególnie łakomym. Ostatecznie były wicepremier bardzo lubił roztaczać wokół siebie aurę bogactwa.

A.G.: Myślisz, że była to aura bez pokrycia? Takie, mówiąc po waszemu, sztafirowanie się na wyrost? Przecież Sekuła był szefem linii lotniczych…

J.S.: Wielkie mi linie lotnicze! Jakiś stary gruchot-nielot, który miał wynieść Sekułę na biznesowe szczyty… Człowieku, przecież on chciał zawojować świat z jednym iłem-18! Zresztą ten Polnippon padł równie szybko, jak powstał. No ale faktycznie, czasami wystarczy włożyć cygaro do pyska, żeby cię uważano za grubą rybę. Być może gdyby nie palił tych cygar, Malizna dałby mu spokój… A tak zaczął go dojeżdżać. Dokręcał mu śrubę, groził, a pan Irek zrozumiał, że sądny dzień jest blisko.

A.G.: Myślisz, że Malizna strzelił mu w brzuch osobiście?

J.S.: Niekoniecznie. Miał do dyspozycji ostrych chłopaków z Grochowa i to pewnie oni wykonali wyrok. Ale nie mam wątpliwości, że Mirek był przy tym obecny. Nie darowałby sobie takiej okazji.

A.G.: Cofnijmy się o kilka lat. Jakim cudem Sekuła pojawił się przy Pruszkowie?

J.S.: Po upadku komuny facet szukał miejsca w życiu. Podejrzewam, że miał bardzo wybujałe ego – ten kto pali cygara, ma je z reguły wyjebane w kosmos – a po upadku z wysokiego rządowego konia nie zamierzał stać się zwykłym Kowalskim. Grał na kilka frontów: angażował się w pracę partyjną (był prominentnym działaczem SLD), kombinował przy biznesie, a jednocześnie utrzymywał dobre relacje ze swoim matecznikiem, czyli wojskowymi służbami. Także po 1991 roku, gdy powstały Wojskowe Służby Informacyjne. Był ich cennym współpracownikiem. Dobrze znał się z nami, przy czym nie był jedynym politykiem, który się przy nas kręcił.

To on nam nagrał deal z przerzutem polskiej broni na Bliski Wschód w 1993 roku.

A.G.: Pruszków przemycał broń na Bliski Wschód? I to ręka w rękę z wojskowymi służbami? Brzmi jak film sensacyjny, i to taki, w który trudno uwierzyć.

J.S.: A jednak! Wiem od Pershinga, że to Sekuła zaproponował wojskowym, którzy mieli trochę sprzętu do upłynnienia, aby skontaktowali się z nami.

A.G.: A jakie grupa pruszkowska miała doświadczenie w przerzucie broni na Bliski Wschód?

J.S.: Grupa pruszkowska żadnego, ale przecież trzymaliśmy się blisko z szefami Art-B, którzy w tamtym czasie przebywali „na uchodźstwie” w Izraelu. Oni, dzięki swoim rozległym kontaktom, mogli pomóc w tej transakcji. To Sekuła doprowadził do spotkania chłopców z WSI z nami. Pewnego dnia dwóch oficerów pojawiło się w Telimenie, gdzie, jak wiesz, pruszkowscy gangsterzy przebywali niemal codziennie. Grzecznie się przedstawili i powiedzieli, że jest interes do zrobienia. Ale nie chcieli rozmawiać o szczegółach w Telimenie, więc zaproponowali nam wizytę w ich warszawskim mieszkaniu operacyjnym. Nie pytaj o adres, może cały czas należy do wojska. Uznaliśmy z Kiełbachą, że darzą nas szczególnym zaufaniem, bo dopuszczają do swoich tajnych kryjówek. I w tym mieszkaniu wyłuszczyli, o co chodzi: jest kilka helikopterów i czołgów polskiej produkcji, i jest też nabywca. Chodziło o Syrię. Spytali, czy możemy uruchomić naszych przyjaciół z Art-B. Obiecaliśmy popytać.

Sprawą bardzo zainteresował się Pershing, który natychmiast skontaktował się z Bogusiem B. Panowie umówili się na spotkanie na izraelskiej ziemi. Pershing wyjechał do Ziemi Świętej, skąd koordynował akcję. Broń wkrótce trafiła do Damaszku. A w tamtym czasie to Amerykanie trzymali łapę na międzynarodowym handlu bronią i nasze firmy musiały nieźle się gimnastykować, żeby sprzedać swoje produkty. Szczegółów operacji nie znam, bo od tamtego momentu zajmował się nią Andrzej K. Podejrzewam, że jakąś część zysku miał dostać Sekuła. A nawet jeśli niczego na tym nie zarobił, bardzo się wówczas zbliżył do Bogusia B. i w pewnym momencie pożyczył od niego ten nieszczęsny milion.

A.G.: Czy myślisz, że gdyby go oddał, uratowałby życie?

J.S.: Wszystko zależy od tego, czy Pershing wykreśliłby go z tego swojego notesu. Ale nie mam wątpliwości, że starzy tak czy inaczej dojeżdżaliby go. Pod koniec tamtego wieku szukali pieniędzy dosłownie wszędzie, więc Sekuła, za którym nikt tak naprawdę nie stał, a który odgrywał krezusa, wcześniej czy później miałby duże problemy.

ROZDZIAŁ 15

„Ta maszyna zna moje numery...”

W połowie lat 90. Polacy oszaleli na punkcie automatów do gry. Dzięki stosunkowo niewielkiemu urządzeniu, ustawionemu w, powiedzmy, lokalu gastronomicznym, każdy mógł poczuć się jak w Monte Carlo. No, może prawie… Ale przynajmniej, podobnie jak bogacze obstawiający wielkie sumy w stolicy księstwa Monako, mógł się zorientować, jak to jest, kiedy ryzykuje się pewne pieniądze, a one znikają bezpowrotnie. Szalenie popularny w latach 80. Franek Kimono (w tej roli Piotr Fronczewski) ostrzegał w przeboju Jednoręki bandyta: „Ta maszyna zna moje numery, lecz ja nie znam numerów maszyny, nie pomogą tu żadne bajery, trzeba grać bez popeliny”.

Na maszynie przejechał się niejeden.

Rzecz w tym, że w latach 80. królowały flippery, na których grający desperacko próbował utrzymać na planszy szalejącą kulkę, nerwowo naciskając guziki znajdujące się po obu stronach urządzenia. To one sterowały łapkami odbijającymi kulkę i utrzymującymi ją w grze.

Zatem Franek Kimono, śpiewając o maszynach do gry, był w jakimś sensie trendsetterem.

Automaty w latach 90. to był już prawdziwy hazard – jednoręki bandyta, poker, ruletka. No i od czasu do czasu całkiem spore wygrane (z naciskiem na „od czasu do czasu”).

O automatach zrobiło się głośno (w sensie medialnym) po 2000 roku, kiedy Masa, już jako świadek koronny, zaczął ujawniać bulwersujące szczegóły dotyczące tego biznesu. Po pierwsze, Polacy dowiedzieli się oficjalnie tego, co do tej pory było tajemnicą poliszynela, że interes kontrolowała mafia, a po drugie, że maczali w nim palce również lewicowi politycy. I to maczali wspólnie z częścią Pruszkowa. Według Masy, starzy pruszkowscy zakazali mu „haraczowania” kilku firm, które były związane z Sojuszem Lewicy Demokratycznej. Mówiąc wprost – zasilały, i to szerokim strumieniem, działalność tej partii. Umowa miała być klarowna: Pruszków zostawia w spokoju te firmy, a gangsterzy mogą liczyć na parasol ochronny SLD. W tamtym czasie, czyli w połowie lat 90., gdy ugrupowanie było u władzy, miało swojego prezydenta i dwóch premierów, nie licząc marszałka Sejmu czy całej rzeszy ministrów. Pozostający w dobrych relacjach z Sojuszem Lewicy Demokratycznej gang pruszkowski mógł naprawdę czuć się bezkarny. Nawet jeśli było to poczucie czysto iluzoryczne.

Gdy rewelacje Masy wypłynęły na światło dzienne, jeden z ówczesnych liderów lewicy Jerzy Jaskiernia (który miał być związany ze wspomnianym procederem) określił je mianem bredni i prowokacji. Jako że sprawa została opisana dość szczegółowo, w niniejszym rozdziale nie będziemy jej rozwijać. Bardziej interesujący wydaje się schemat działania lukratywnego biznesu, czyli kto stworzył jego podwaliny i jakie zyski przynosił on gangsterom.

Chociaż początkowo polscy mafiosi nie byli przekonani, że automaty to kura znosząca złote jaja…

J.S.: Powiem ci szczerze – na początku w ogóle nie czułem tego interesu. Nie zdawałem sobie sprawy, ile można na nim zarobić. Miałem już przetarte ścieżki do wielkich zysków, od tirów po kokainę, więc nawet nie bardzo chciało mi się szukać nowych źródeł pieniędzy. W połowie 1996 roku spotkałem się z Andrzejem H. „Korkiem”, bossem grupy mokotowskiej; nieco wcześniej wszedł w automaty i postanowił nas wciągnąć do tej gry. Razem ze mną na tym spotkaniu był Jerzy W. „Żaba”, gangster, który wkrótce stał się jednym z głównych macherów na rynku heroinowym. Korek przekonywał nas, że automaty to naprawdę superbiznes, ale trzeba się wokół niego zjednoczyć. Zapewniał, że jeśli Pruszków dogada się z Mokotowem, to będzie z tego fura siana. Dodał, że wspólnym działaniem zainteresowany jest Henryk N. „Dziad”, akurat skonfliktowany ze swoim bratem Wiesławem, więc można go było przeciągnąć na naszą stronę, a także chłopcy z gangu żoliborskiego.

A.G.: Gdzie doszło do tego strategicznego spotkania?

J.S.: W bufecie hali sportowej Torwar, gdzie podawano najlepsze domowe obiady w mieście, więc chętnie się tam stołowaliśmy. Niejedna mafijna decyzja zapadła w tym Bogu ducha winnym miejscu.

A.G.: Czy plan Korka zakładał zjednoczenie i ze stronnikami Pershinga, i ze starymi?

J.S.: Im większa grupa, tym lepiej. Trzeba pamiętać, że Pershing siedział wtedy w więzieniu. Za kratki trafił też Marek Cz. „Rympałek”, który także zapewniał mafii przyzwoite zyski. Starsi siedzieli jak myszy pod miotłą, bali się wychylić nosa z domu, a ich źródło pomysłów na zarabianie schło w tempie zastraszającym. Dlatego propozycja Korka, żeby przejąć automaty, była sensowna. Tyle że ja nie od razu ją podchwyciłem. Tymczasem Andrzej H., który miał już na tym polu doświadczenie, twierdził, że to łatwy pieniądz – wystarczy pojechać do firmy posiadającej automaty, poinformować ich o wysokości „podatku” i sprawa załatwiona. Płacą i nie targują się.

Potentatem była wówczas firma Multiplay, która miała do dyspozycji ponad 25 tysięcy automatów na terenie całego kraju. Kolejne liczące się firmy miały po kilkanaście tysięcy, mniejsze po kilka. Tak czy inaczej, tych automatów było do cholery. Eksperci szacowali ich liczbę na ponad sześćdziesiąt tysięcy, ale ja uważam, że było ich nawet dwa, a może i trzy razy tyle. Dokładna liczba jest dziś nie do określenia. Ja sam miałem pod sobą ponad sto tysięcy. W najlepszym okresie, a więc pomiędzy wiosną 1998 roku a rokiem 2000, miesięcznie wyciągałem z tego trzy i pół bańki dolarów.

A.G.: Znam te twoje opowieści, jak Robert F., pseudo Franek, przywoził ci miliony w workach na kartofle…

J.S.: A w czym miał niby przywozić? W portfelu?

A.G.: W amerykańskim filmie byłby to neseser albo przynajmniej elegancka walizka.

J.S.: Jasne. I banknoty elegancko poukładane, jak sztabki złota. Tylko kto by tę kasę układał? I na cholerę? Pchało się ją do tego, co było pod ręką, i jechało do kolejnego miasta po drugie tyle.

A.G.: Czyli zajęło ci trochę czasu, zanim dojrzałeś do skorzystania z propozycji Korka?

J.S.: Fakt, wszedłem w to dopiero wczesną wiosną 1998 roku, jeszcze przed wyjściem Pershinga z więzienia. Wiesz, co mnie przekonało? Otóż wstawiłem jeden automat na dworcu kolejowym w Pruszkowie. Tak na próbę. I nagle okazało się, że jedna sztuka generuje pięć tysięcy dolarów tygodniowo. To ile zarobię, jeśli opodatkuję dziesiątki, a nawet tysiące maszyn?, pomyślałem, i zacząłem działać na szeroką skalę.

A.G.: Na czym dokładnie polegał biznes?

J.S.: Wystarczyło popatrzeć do KRS-ów (Krajowy Rejestr Sądowy – przyp A.G.) i poszukać firm, które zajmują się automatami do gier. Spisywało się adres i jechało do prezesa. Rozmowa była krótka: pan nam płaci 100 dolarów miesięcznie, a my zapewniamy, że sprzęt nie zostanie uszkodzony i będzie pracował dla korzyści wszystkich zainteresowanych. Jeśli firma dysponowała ponad tysiącem automatów, płaciła tylko 50 dolarów. Wszyscy byli zadowoleni, przecież 100 czy 50 zielonych nie stanowiło dla nikogo żadnego problemu. Zyski były naprawdę wielkie, więc firmom opłacała się współpraca z Pruszkowem.

A.G.: A czy Korek naprawdę potrzebował twojej pomocy? Przecież gdyby nadal działał samodzielnie, nie musiałby dzielić tego tortu na kilka części.

J.S.: Teoretycznie tak. Tyle że on chciał przejąć automaty w całej Polsce, a tego nie mógł zrobić bez porozumienia ze mną, bo w tamtym czasie większość kraju znajdowała się pod pruszkowskim parasolem. Jeśli Korek chciał opodatkowywać firmy na Śląsku, to musiał brać pod uwagę to, że ja mam tam wielkie wpływy. Podobnie na Pomorzu czy na zachodniej granicy. I jeśli ja postawię mu tamę, on jej nie sforsuje. Mieliśmy umowę, że Pruszków nie wchodzi mu na Mokotów, ale jeśli on chce kręcić lody poza tą dzielnicą, musi to z nami uzgodnić.

A.G.: Mała dygresja… Jakim człowiekiem był Korek? O tym bossie krążą legendy. Czytałem kiedyś, że to był taki biznesmen przestępczości. Ponoć traktował gang mokotowski jak korporację. Zawsze w eleganckim garniturze…

J.S.: Nie przesadzajmy. Częściej widywałem go w powyciąganych kolorowych T-shirtach. Arbitrem elegancji to on na pewno nie był, choć z pewnością nosił się znacznie lepiej niż Dziad. Jedno muszę Korkowi przyznać – to charakterny gość, z pewną klasą. Gdyby go z kimś porównywać, najbliżej byłoby mu do Pershinga.

Co jakiś czas czytam o nim w gazetach, że straszny był z niego okrutnik. To nieprawda. On po rozwiązania siłowe sięgał w ostateczności. Jeśli ktoś mu zalazł za skórę, mógł się spodziewać bolesnej riposty, ale na pewno nie ucierpiał przez niego nikt niewinny. Zresztą bądźmy szczerzy, Pershing też potrafił skrzywdzić, i to bardzo mocno. Jak wiesz, przyjaźniłem się z nim, wspominam go jak najlepiej, ale nie mogę robić z niego jakiegoś anioła, bo to byłaby nieprawda. Na OIOM-ie wylądowało wielu ludzi brutalnie potraktowanych i przez Korka, i przez Pershinga.

A.G.: Wracając do automatów. Nie dochodziło do konfliktów między wami a „korkowymi”?

J.S.: Jeśli już, to do drobnych i szybko się sprawę blatowało. I to nie na poziomie samej góry, ale powiedzmy kapitanów. Albo i niżej. Jak dochodziło do rozkminki, to z naszej strony jechał Bysio (Dariusz B.), Korek wysyłał Daxa (Zbigniew C.). Dogadywali się piorunem. Lubiłem Korka i starałem się, aby między nami nie dochodziło do konfliktów. Kiedyś na przykład opodatkował jakąś firmę na warszawskiej Ochocie, a to akurat była nasza dzielnica. Pogadaliśmy i obeszło się bez pohukiwania. Zresztą pod jego skrzydłami znalazł się wspomniany Multiplay, firma z Poznania. A przecież stolica Wielkopolski również należała do Pruszkowa. Ale też nie robiliśmy z tego wielkiego halo, tym bardziej że to Korek zainteresował nas automatami i zarobiliśmy na nich fortunę.

A.G.: Tak po prostu machnęliście ręką? Przecież sam mówiłeś, że Multiplay był gigantem dysponującym 25 tysiącami automatów.

J.S.: Ja machnąłem. Uwierz mi, nie chciałem robić Korkowi wbrew. Ale tak na początku 1999 roku starzy zorientowali się, że automaty robią wielką kasę, a im nic z tego nie kapie. I sami postanowili wejść w ten biznes.

A.G.: Czyli do tej pory w interesie była jedynie część Pruszkowa?

J.S.: Powiedzmy, że chodziło o odłam związany z Pershingiem i ze mną. Nasze drogi ze starymi rozchodziły się coraz bardziej. Myśmy trzepali kapustę, a oni tego po prostu nie potrafili. Ale zazdrościć potrafili po mistrzowsku! Postanowili działać. Na pierwszy ogień wystawili Zbynka, czyli Zbigniewa W., i kazali mu szukać nieopodatkowanych firm. Ale gdziekolwiek Zbynek się pojawiał, tam już wszystko było zajęte. Wtedy przyszło mu do głowy, że dokona wielkiego przejęcia, czyli zaanektuje Multiplay. Pojawił się u mnie i pyta, co ja o tym myślę. Zaproponował układ: połowa dla starych, a połowa dla mnie. A ja mu na to, że Multiplay jest zajęty przez Korka i nie chciałbym brać udziału w tej akcji. I jeśli starzy zdecydują się na coś takiego, niech mnie do tego nie mieszają. Koniec końców Andrzej H. stracił tę firmę. Zresztą wkrótce poszedł do puchy.

A.G.: Od kiedy pieniądze z automatów popłynęły do ciebie wielkim strumieniem?

J.S.: W maju 1998 roku zrobiło się naprawdę grubo. Akurat z więzienia wyszedł Pershing i potrzebował pieniędzy. Starsi proponowali mu 60 tysięcy dolarów „zapomogi”, ale on był charakterny i nie chciał od nich brać ani grosza. Sam mu to zresztą odradzałem, zapewniając, że wkrótce będzie miał kilka razy tyle. Dogadaliśmy się, że dostanie stałą dolę z automatów, dziesięć razy tyle co jałmużna od starych. To był rodzaj mojego wpisowego do bandy Andrzeja.

A.G.: Czy zdarzało się, że właściciel firmy, którego odwiedzał twój człowiek z propozycją nie do odrzucenia, stawiał się, groził, straszył policją?

J.S.: Żartujesz? Naprawdę myślisz, że właściciel firmy z automatami poszedłby ze skargą na policję albo do prokuratury?

A.G.: A dlaczego nie? Przecież to, co robiliście, to było wymuszenie rozbójnicze! Pod koniec lat 90. policja już wcale nie była taka słaba jak na początku dekady. Nawet wy schodziliście z drogi funkcjonariuszom z pezetów (wydziały do walki z przestępczością zorganizowaną – przyp. A.G.).

J.S.: A dlaczego nie skarżyli się na nas właściciele tirów przewożących nielegalny alkohol? To dokładnie ta sama bajka. Przecież te automaty były nielegalne, albo legalne w bardzo niewielkim stopniu. Czy myślisz, że ktoś się rozliczał z fiskusem z zysków? Albo że ktoś miał pozwolenie na prowadzenie takiej działalności? Okej, facet dostawał akcyzę na jedną maszynę, a miał porozrzucanych po kraju kilkaset. Poza tym często były sprowadzane nielegalnie. Większość automatów przyjeżdżała z byłej Jugosławii, która stanowiła europejską hurtownię tego typu sprzętu. A nawet jeśli docierały legalnie, to i tak nie mogłeś ich wstawiać do lokali w celach komercyjnych. A przecież nikt ich w łóżku nie trzymał. Miały na siebie zarabiać. Generalnie to były czary-mary, na które władze przymykały oko. Dopiero potem zostały podjęte próby liberalizowania prawa, oczywiście pod dyktando tych, którzy czerpali z tego procederu wielkie zyski. Ale to już osobna kwestia. Dziś nie jestem w stanie powiedzieć, ile miałem pod sobą takich firm, ale pamiętam, że spisałem je drobniutkim maczkiem na dwóch kartkach papieru podaniowego.

A.G.: Czyli właściciele automatów musieli przełknąć wasze żądania?

J.S.: Pamiętaj, to był interes korzystny dla wszystkich. Wspomniany wcześniej Franek szedł do takiego gościa, rzucał kwotą, z reguły, jak już mówiłem, było to sto zielonych miesięcznie, ale od razu zaznaczał, że jeśli gość zakapuje pięciu swoich kolegów, którzy też mają automaty, dostaje zniżkę. I to nawet o połowę. Prawie wszyscy kapowali, a my mieliśmy kolejne źródła kasy. I wszyscy byli zadowoleni, bo my naprawdę braliśmy pod ochronę ich automaty. Jeśli pojawiał się jakiś gang-krzak, który chciał je opodatkować, wychodziliśmy z cienia i goniliśmy frajerów. Za taką ochronę sto baksów to była naprawdę godziwa suma. A jeśli już zdarzył się jakiś kozak, który się stawiał, to zaraz podjeżdżał star i ładowało się na niego maszynę. Kilkanaście koła papieru miesięcznie znikało jak sen złoty. Czy więc nie bardziej opłacało się być posłusznym, leżeć na hamaku, palić cygaro i patrzeć, jak maszyny zarabiają? Za naprawdę marne sto dolarów. Na tym nie koniec korzyści, jakie płynęły ze współpracy z nami. Jeśli właściciel automatów kupił sobie kolejne, a nie miał gdzie ich wstawić, nasi chłopcy szukali mu lokali po całej Polsce. Jeśli udało im się znaleźć jakiś punkt, dostawali za to sto marek. No i dodatkowo zawsze ich dobrze ugaszczano. Nie żałowano wódki, panienki też się jakieś znajdowały.

Oczywiście taka miejscówka od razu przechodziła pod opiekę Pruszkowa, a jej szef partycypował w zyskach.

Automaty to był dla mnie w sumie epizod trwający niewiele ponad półtora roku. Ale okazał się lepszym biznesem niż narkotyki, a z moralnego i prawnego punktu widzenia o wiele czystszym. I bardzo, ale to bardzo bezpiecznym.

ROZDZIAŁ 16

Planeta przekrętów

Sylwestra 1997 roku pruszkowska mafia obchodziła szczególnie hucznie, bowiem wtedy właśnie z wielką pompą otwarto w Warszawie superdyskotekę o nieco pretensjonalnej nazwie Planeta. I choć jej lokalizacja nie była może najlepsza – pomiędzy wolskim cmentarzem a zakładami przemysłowymi, dość daleko od centrum – na premierowej imprezie pojawiły się tłumy. Zaproszeni goście (bo wstęp na sylwestrową zabawę był zarezerwowany dla elity) ze zdumieniem przecierali oczy – takiego lokalu jeszcze w Polsce nie widzieli. Zresztą o dyskotekę urządzoną z podobnym rozmachem i przy zaangażowaniu porównywalnych środków finansowych trudno by było nawet w Berlinie.

Ci, którzy sądzili, że po premierze Planeta nie będzie już przyciągała tłumów, spowszednieje, mylili się grubo. Aż do samego końca ta świątynia rozrywki stanowiła magnes nie tylko dla warszawiaków, ale także dla ludzi z różnych zakątków Polski i Europy. I dla ówczesnych celebrytów, i dla polityków, i zwykłych balangowiczów pragnących otrzeć się o wielki świat. Trzypoziomowy lokal był rzeczywistością dotychczas w Polsce nieznaną. Występowały w nim największe gwiazdy światowego show-biznesu, na scenie odbywały się konkursy piękności, choć drinki nalewały barmanki, które urodą przyćmiewały zwyciężczynie owych konkursów. Do Planety przyjeżdżali reporterzy z całego świata, żeby opisywać fenomen miejsca, które powstało nad Wisłą, lecz kojarzyło się bardziej z Nowym Jorkiem czy Tokio.

Właścicielem lokalu był Masa, który pochodzące z gangsterki pieniądze postanowił zainwestować w legalny interes. Dyskoteka miała mu nie tylko przynosić krociowe zyski, ale także budować jego wizerunek jako człowieka sukcesu, do którego lgną i biznesmeni, i gwiazdy. Przy okazji miała mu też dostarczać uciech zupełnie innej natury, i dostarczyła z nawiązką, o czym szczegółowo w książce Masa o kobietach polskiej mafii.

A.G.: Skąd pomysł, aby legalizować mafijne pieniądze za pomocą dyskoteki?

J.S.: O, dyskoteki zawsze były moim żywiołem, nawet jeśli chodziłem do nich nie po to, żeby tańczyć, ale prać frajerów po ryjach. Stanowiły moje środowisko naturalne i już od dłuższego czasu marzyłem o stworzeniu przybytku rozrywki na taką skalę, jakiej jeszcze w Polsce nie było. W końcu się udało.

A.G.: Ale to jednak trochę inny biznes niż gangsterka. Ktoś ci musiał w tym pomóc.

J.S.: Naturalnie. Stworzenie Planety to była wielka i cholernie kosztowna operacja. Bez całej siatki znajomości, wyrabianych przez lata i to w różnych środowiskach, nie miałbym co marzyć o jednej z najważniejszych dyskotek w Europie Środkowej. Nawet pieniądze, choćby nie wiem jakie wielkie, nie wystarczyłyby do tego. Jak wchodzisz w show-biznes, to musisz wiedzieć, jak i gdzie kasę wydawać. Nie wystarczy rzucić miliony na stół i pstryknąć palcami. Na szczęście znałem Austriaka Andy’ego, który mi to pomógł zorganizować.

A.G.: Skąd on się wziął?

J.S.: Z Colosseum, modnej w latach 90. warszawskiej dyskoteki. Andy był tam menedżerem, a ja – razem z innymi chłopcami z miasta – częstym gościem. Zbliżyliśmy się do siebie w okolicznościach dość, hm, dramatycznych. Otóż jak popiliśmy (a kto nie pije na dyskotece?), zdarzało nam się trochę napsocić. Tu pękła szklanka, tam pękł nos jakiegoś kozaka, który koniecznie chciał się z nam mierzyć… W ten sposób bawiliśmy się nie tylko w Colosseum. Generalnie po wódzie albo na prochach dostawaliśmy kota.

W końcu poszła fama, że w Colosseum bawią się i dymią gangsterzy, i że wizyta tam to szkoła przetrwania. A że nie wszyscy mieli na nią ochotę, coraz więcej klientów zaczęło omijać lokal szerokim łukiem. Pewnego dnia podszedł do mnie Andy i poprosił, żebym coś z tym fantem zrobił. Oczywiście nie za darmo; zaoferował dwa koła papieru miesięcznie. Jako że lubiłem tę miejscówkę, a i sam Andy wydawał się sympatyczny, obiecałem poskromić agresywne zapędy moich kumpli. I generalnie otoczyć Colosseum opieką.

A.G.: Powiem ci szczerze – ja sam należałem do tych klientów, którzy omijali Colosseum szerokim łukiem. Nic mi się tam wprawdzie nie stało, ale fama o gangsterach na parkiecie krążyła po Warszawie i robiła na mnie podłe wrażenie. Kiedy ty i Andy doszliście do wniosku, że chcecie się związać biznesowo?

J.S.: No, nie od razu. Dopóki istniało Colosseum, nie było tematu nowej dyskoteki. Ale takich jak ty, którzy po prostu mieli alergię na punkcie Colosseum, przybywało i coraz głośniej domagali się od władz dzielnicy, aby jak najszybciej zamknąć przybytek. Znalazł się nawet pretekst prawny – lokal znajdujący się w namiocie został otwarty rzekomo nielegalnie, bez zgody dzielnicowego wydziału architektury. Andy zorientował się, że dni jego interesu są policzone, więc przyszedł do mnie pod koniec lata 1997 roku i rzucił propozycję: „Sypnij kasą, a ja ci zrobię najlepszą dyskotekę w kraju”. Nie musiał mnie przekonywać do tego projektu. Zaświeciły mi się oczy i już wyobraziłem sobie te tabuny świetnych lasek, które przychodzą potańczyć, ale w głębi duszy myślą tylko o jednym – żeby bzyknąć się z prezesem… Jak już wiesz, rzeczywistość przerosła moje ówczesne oczekiwania. Te tabuny były znacznie liczniejsze niż w mojej wyobraźni, a uroda lasek o wiele większa.

– Ile ci trzeba? – zapytałem.

– Jakieś 400 tysięcy dolarów – powiedział niepewnie, jakby uważał, że rzucił za wysoką sumę.

A przecież w tamtych czasach 400 koła papieru to ja nosiłem w kieszeniach spodni. Żartuję, ale naprawdę nie był to dla mnie jakiś przesadny wydatek. Kilka dni później przyniosłem mu to siano, rzuciłem na stół i tylko patrzyłem z satysfakcją, jak wybałusza gały na widok sterty banknotów.

– Gdzie ja to schowam? – jęczał.

– Nie wiem. Może pod łóżkiem, żeby ci nie pierdolnęli? A jak chcesz, to ci przyślę ochroniarza – odparłem.

Taka kasa robiła wrażenie.

A.G.: Owszem, 400 tysięcy zielonych to nie w kij dmuchał. Ale jak organizujesz jedną z największych dyskotek w Europie, to chyba nie jest to kwota przesadzona?

J.S.: Jasne, że nie. To była kapucha jedynie na początek. Finansowe schody zaczęły się później. Jak nasi spece od oświetlenia i nagłośnienia przedstawiali nam kosztorysy, to naprawdę człowieka zaczynała boleć głowa. Ale skoro zależało nam na tym, aby mieć nagłośnienie na najwyższym światowym poziomie, to nie mogliśmy oszczędzać. Bo dzięki temu odbywały się u nas całe spektakle, transmitowane przez telewizję. Ba, dyskoteka w Planecie leciała na żywo w MTV, obok relacji z Tokio, Nowego Jorku, Amsterdamu czy Szanghaju. To załatwiał nam Andy, wiecznie najarany ziołem, z potarganą czupryną czarnych włosów i złotymi łańcuchami na owłosionym torsie. Wyglądał jak rasowy macher od show-biznesu, jak żywcem wyjęty z Los Angeles.

Gwiazdy, które występowały u nas, to była pierwsza liga: Modern Talking, Spice Girls i cała masa innych. Gdybyśmy nie dysponowali odpowiednim zapleczem technicznym, moglibyśmy co najwyżej organizować sobie gale disco polo.

A.G.: A nie organizowaliście? Polakom mafia pruszkowska kojarzy się właśnie z tego typu rodzimą muzyką taneczną.

J.S.: Ależ skąd! Miejsce disco polo było na wiejskich dyskotekach. Planeta od samego początku miała być lokalem elitarnym, z ofertą z najwyższej półki, i nigdy nie obniżyliśmy lotów. Zresztą pan prezes, czyli ja, nigdy nie gustował w disco polo, więc tematu nie było. Na otwarciu tego lokalu stawiły się władze stolicy, wielu notabli, a „słowo wstępne” wygłosił przewodniczący Rady Gminy Centrum Bogdan Tyszkiewicz. Planeta nie była więc zwykłą tancbudą, ale miejscem, w którym wypada bywać.

A.G.: Chętnych na wejście do Planety było zawsze znacznie więcej niż miejsca w środku. Musiałeś mieć niezłych chłopaków na bramce…

J.S.: Mowa! Najlepszych. Bramkę u mnie trzymał słynny milicyjny antyterrorysta Edek Misztal i jego podkomendni. Zresztą ja zawsze ufałem bramkarzom wywodzącym się z policji. Kiedy jakiś czas później otworzyliśmy drugą Planetę, tym razem w Bytomiu, bramkę objął były szef policji Roman Hula (stanowisko to piastował w latach 1991–1992 – przyp. A.G.). Wyobrażasz sobie? Komendant główny policji na bramce w mojej dyskotece! Czy ktoś nadal uważa mnie za gangstera?

A.G.: Dlaczego akurat w Bytomiu?

J.S.: Na Śląsku zawsze był duży potencjał rozrywkowy, a ja prowadziłem tam interesy. Była tam firma, która sprzedawała najlepsze samochody w kraju, takie limuzyny, że największy koneser nie miałby prawa kręcić nosem. Oczywiście nie muszę dodawać, że fury te nie były z legalnego udoju. Wstawialiśmy tam kradzione sztuki, a kupowaliśmy legalne. Nie tylko my. Klientem tego salonu był między innymi ksiądz prałat Henryk Jankowski z Gdańska.

A.G.: Wiedział, jakie jest pochodzenie tych samochodów?

J.S.: Jak mówi psalmista: „Niech zaniemówią wargi kłamliwe, co zuchwale wygadują na sprawiedliwego z pychą i ze wzgardą”. To cały komentarz do twojego pytania.

A.G.: Dużo zarabiałeś jako właściciel dyskoteki?

J.S.: Trudno to porównywać z zyskami z narkotyków czy automatów do gry, ale nie było tygodnia, żebym na czysto nie zarobił stu tysięcy złotych. Czyli godziwy dodatek do mafijnej emerytury. Jako że Planeta funkcjonowała naprawdę „grubo”, nie mieliśmy problemów ze znalezieniem sponsorów. Niedługo po otwarciu dostaliśmy 70 tysięcy papieru od jednego z wielkich koncernów tytoniowych. Tylko za to, że powiesiliśmy w Planecie jego logo. Potem kasą sypnął gigantyczny browar, oczywiście w zamian za wyłączność na sprzedaż ich produktu. W efekcie mieliśmy syfiaste piwo, ale nikt się tym nie przejmował. Ostatecznie nie organizowaliśmy tam Oktoberfestu…

Pomniejszych sponsorów było o wiele więcej.

Tak czy inaczej szybko zwróciła mi się inwestycja tych 400 tysięcy dolarów.

Najlepsze, że interes hulał i przez dobry rok nikt się do nas nie przyczepił. Żadnych podatków, żadnych kontroli skarbowych czy innych. A przecież podstawy do rozmaitych kwasów to by się znalazły. Ostatecznie ulokowaliśmy gigantyczną dyskotekę w miejscu, w którym nie miała prawa się znaleźć. Budynek nie spełniał norm bezpieczeństwa. Gdyby wybuchł większy pożar, to wszystko zamieniłoby się w popiół dosłownie w chwilę. No ale od czego byli zaprzyjaźnieni komendanci straży pożarnej czy straży miejskiej, a także urzędnicy sanepidu, którzy wystawiali decyzje po naszej myśli?

A.G.: Mieliście cholerne szczęście, że nie wybuchł pożar. Znajomości znajomościami, ale jakby podczas jakiejś imprezy Planeta poszła z dymem, i jeszcze były ofiary w ludziach, zaprzyjaźniony komendant straży pożarnej wiele by wam nie pomógł…

J.S.: Po raz kolejny okazuje się, że złego licho nie bierze. Chociaż… Był pożar, tyle że kontrolowany.

A.G.: Nie rozumiem…

J.S.: Na początku naszej działalności zakładaliśmy, że podatki trzeba płacić. Albo inaczej, trzeba rozliczać się z fiskusem tak, aby państwo za wiele z nas nie zdarło. Potrzebowaliśmy zatem dobrego księgowego. Od razu przyszło mi do głowy, że najlepszym kandydatem będzie facet, który odpowiadał za rachunkowość w Art-B. Zaproponowałem mu robotę i on ją przyjął. To był naprawdę dobry cwancyk; dzięki jego doświadczeniu wykazywaliśmy wyłącznie niewielkie straty, choć – jak już wspomniałem – na zyski nie mogłem narzekać. Księgowy ciągle powtarzał: „Nie możemy wykazywać dużego deficytu, bo się do nas przypierdolą. Po co prowokować?”. Skarbówka przez długi czas zupełnie się nami nie interesowała, ale w końcu ktoś tam postanowił skontrolować Planetę. Niewykluczone, że na wniosek prokuratora.

Dowiedzieliśmy się, kiedy ma nastąpić ta wizyta, i uznaliśmy, że ratunek jest tylko jeden: trzeba zniszczyć księgi. Ale jak? Jak to: jak? Pozorując pożar. Oczywiście nie całego lokalu, jedynie biura księgowości. I tak zrobiliśmy. Ogień strawił pomieszczenie, w którym pracował nasz spec od rachunków, a strażacy mogli jedynie wystawić protokół, z którego wynikało, że wszystkiemu winna była wadliwa instalacja elektryczna. Oczywiście kwity poszły z dymem.

A.G.: Nie zachował się żaden ślad waszej działalności finansowej?

J.S.: Owszem, zachowała się dyskietka z dokumentami księgowymi, ale ona też została zniszczona. Tyle że nieświadomie.

A.G.: Nieświadomie niszczyłeś dowody na swoje przekręty? To wyższa szkoła jazdy.

J.S.: Leżała na klawiaturze mojego komputera. I wtedy przyszła ta laska…

A.G.: Jaka znowu laska?

J.S.: Znajoma Andy’ego.Tam się ciągle kręciły różne laski, ale ta była wyjątkowo namolna. Jak się naćpała, to od razu nachodziła ją ochota na bzykanie. A doskonale wiedziała, że ja nie odmawiam. Jak weszła do mojego biura, to z jej spojrzenia wywnioskowałem, że będzie ostro. Zsunęła spódnicę, majtki i usiadła na moim biurku. Ruszyłem do ataku i zapomniałem o bożym świecie. Ona, naturalnie, też. W pewnym momencie jej pupa znalazła się na klawiaturze. Do dziś nie mogę pojąć, jakim cudem tego nie poczuła… Widocznie była gruboskórna. Natarłem na nią i wtedy usłyszeliśmy trzask. To była dyskietka z danymi finansowymi Planety. W sumie ta scena dobrze obrazuje nasze podejście do rzetelnego rozliczania się z państwem.

Po aresztowaniu Masy w 1999 roku Planeta funkcjonowała jeszcze przez jakiś czas, po czym została zamknięta. Dziś mało kto pamięta, co się działo w tym okazałym budynku, który pewnie w dającej się przewidzieć przyszłości pójdzie do rozbiórki. Jednak wielu ludzi – po raz kolejny przywołując tekst z piosenki Franka Kimono – jeszcze „szarpie dyskoteki rytm”. A ci, którzy bawili się w Planecie, zapomną ją nieprędko.

ROZDZIAŁ 17

ItalmarCa – złote papierosy

Kto nie palił papierosów w latach 80., ten nie zrozumie, czym były zachodnie fajki w peerelowskiej rzeczywistości. Przeciętny Kowalski, skazany wyłącznie na dostawy handlu uspołecznionego, albo palił produkty krajowe, albo nie palił w ogóle, bo w kioskach brakowało nawet papierosów na kartki. Ale gdy już udało mu się zdobyć upragnioną paczkę, zaczynały się zmagania z przeogromnym oporem materii – do zaciągnięcia się carmenem potrzebny był odkurzacz ze znaczną siłą ssania, a do podtrzymania żaru w popularnym, wypełnionym nie tytoniem, ale poszatkowanymi gałęziami, harcerskie ognisko. Tymczasem zachodnie papierosy, które nie dość że roztaczały wokół palącego miły aromat (a przynajmniej tak się wówczas wydawało, bo większość rodzimych produktów cuchnęła niczym pożar na wysypisku), to jeszcze kusiły kolorowymi opakowaniami. Oczywiście, fajek tych nie można było dostać w kioskach. Krążyły w tak zwanym drugim obiegu, sprzedawane na przykład przez szatniarzy w co lepszych knajpach. Za pieniądze adekwatne do jakości produktu; podczas gdy cena ekstra mocnych nie przekraczała dwudziestu złotych, za camele należało zapłacić nawet… sto pięćdziesiąt. Ale ten, kto je miał, dysponował przepustką do lepszego świata. Ten, kto szedł na drinka do Czarnego Kota w hotelu Victoria, nie mógł się tam pojawić z papierosami innymi niż zachodnie. A gdy chciał wyrwać jakiś niezły towar, nie miał prawa zaczynać zalotów bez podsunięcia panience pod nos paczki marlboro. Notabene, od owładniętej nałogiem damy z klasą również wymagało się palenia „markowych”.

Wystarczy przywołać słowa popularnego przeboju Będę brał cię w aucie, w którym raper wspomina podryw podmiotu lirycznego za PRL-u: „Poszedłem z małą na molo, pełna saszeta, relaks full, uderzam w solo, uraczyłem małą zimną coca-colą (bo przeważnie podawano ciepłą – przyp. A.G.), a ona mnie mentolowym marlboro”. Nawiasem mówiąc, tekst hitu doskonale opowiada o tamtych czasach; dla studentów kryminalistyki, przerabiających mafię pruszkowską, powinien stanowić lekturę uzupełniającą.

Dziś może to śmieszyć, ale wtedy zdobywanie zachodnich papierosów stanowiło temat poważnych dyskusji i jeszcze bardziej dramatycznych starań.

Na początku lat 90. wszystko zmieniło się jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki – polski rynek został zalany papierosami z Zachodu, a polowania na deficytowy towar skończyły się z dnia na dzień. Ale fajki wciąż były drogie, na tyle, że bardzo szybko pojawił się drugi obieg, tym razem… tańszych. Przestępcy bardzo szybko zwietrzyli wielką szansę – wystarczy podporządkować sobie ten biznes i można liczyć na naprawdę dobre zyski, tym bardziej że zapotrzebowanie nie dotyczyło wyłącznie rynku krajowego, ale także o wiele większego rynku niemieckiego. Wiadomo, Niemiec, choć znacznie bogatszy od Polaka, również nie lubi przepłacać i ceni okazje.

Lewe, czyli poza kontrolą skarbówki, papierosy docierały do kraju rozmaitymi drogami. Albo z Hamburga, albo z Rosji, przy czym Rosjanie też przeważnie brali je z niemieckich portów. W Hamburgu paczka kosztowała zaledwie 28 centów, a zarabiało się na niej ponaddziesięciokrotnie.

Prym w procederze wiedli gangsterzy z Kujaw: z Bydgoszczy, Włocławka i Torunia, ale w pewnym momencie Pruszków zorientował się, że na ich własnym terenie (Kujawy znajdowały się pod kuratelą pruszkowskich) ktoś kręci lody, z których nie płaci daniny. Trzeba było wziąć się za cwaniaków jak najszybciej.

W warszawskiej restauracji Gama doszło do spotkania grupy Pershinga z liderami gangu wołomińskiego – Ludwikiem A. „Lutkiem” oraz Marianem K. „Mańkiem” vel „Klepakiem” (Gama stanowiła coś w rodzaju ich biura). Strony uzgodniły, że ich połączone siły przywołają do porządku gangsterów z Kujaw. Na czele frakcji bydgoskiej stał boss o pseudonimie Tato, natomiast Toruniem rządził Książę. To właśnie ich należało pouczyć przede wszystkim.

Na pierwszy ogień poszedł Tato. Został wezwany do Warszawy, na spotkanie z Pruszkowem/Wołominem we wspomnianej Gamie. Bydgoski boss stawił się na czas i już miał przysiąść się do stolika Mańka, Lutka i Pershinga, gdy powstrzymał go ten ostatni.

– Gdzie, psie? Won! Siadaj na kaloryferze i czekaj na rozkazy!

Padło pod adresem Taty wiele cierpkich słów. Gangster dowiedział się również, co go czeka, jeśli nie okaże się rozsądny.

W efekcie zmiękł niemal natychmiast. Jeszcze w trakcie spotkania zapewnił o swojej lojalności wobec podwarszawskiej mafii i zobowiązał się do regularnego płacenia daniny w wysokości 50 procent z zysku. I o to chodziło.

W przeciwieństwie do Taty, krnąbrny okazał się Książę, czyli Waldemar W. z Torunia. Nie zamierzał się z nikim dzielić pieniędzmi, które uważał za swoje, a pruszkowskie pogróżki nie zrobiły na nim wrażenia. Na swojej bucie wyszedł fatalnie, o czym doniosła toruńska gazeta „Nowości”:

„Dorobił się na przemycie papierosów i alkoholu. Zasłynął jako autor definicji kontrabandy. Stwierdził, że to »działalność gospodarcza bez cła i podatków«. Waldemar W. nigdy nie współpracował z Pruszkowem i zarzekał się, że »nie wpuści obcych do miasta«. Z tego powodu kilkakrotnie próbowano go zabić. W 1998 roku w zamachu bombowym stracił obie nogi. Ładunek eksplodował, gdy Książę wsiadał do mercedesa, zaparkowanego przy ulicy Dworcowej w centrum Bydgoszczy. Do dziś nie znaleziono sprawców ani zleceniodawców tego zamachu”.

W tym miejscu możemy uzupełnić powyższy artykuł – ekipę, która podłożyła ładunek wybuchowy, wysłał Pershing. Musiał przecież w jakiś sposób zdyscyplinować Księcia, a skoro nie dało się słowem, trzeba było bombą.

– Taką, która nastraszy, a nie zabije. – Miał powiedzieć Andrzej K. swoim ludziom.

Potem próbowano toruńskiego bossa pozbawić życia, ale ten jakoś wywinął się śmierci. Mimo to już nigdy nie odzyskał swej dawnej pozycji, a za jakiś czas trafił do więzienia za wymuszanie haraczy. Tak czy inaczej – Kujawy zostały podbite. Proceder przejęli pruszkowscy rezydenci, którzy patrzyli na ręce miejscowym przestępcom, pilnując, aby ci rozliczali się co do grosza.

Było to jednak dopiero preludium do znacznie większego biznesu, również związanego z papierosami.

J.S.: Jesienią 1998 roku przyjechał do mnie Aleksander G., popularny senator RP, i zaproponował wejście z nim w spółkę. Fifty-fifty. Chodziło o handel papierosami, tyle że na większą niż dotychczas skalę i przy zachowaniu pozorów legalności. Przedstawił swój plan i poszedł sobie. Miałem to przemyśleć. Akurat kilka miesięcy wcześniej wyszedł z puszki Pershing, więc szukaliśmy nowych pól do zarobkowania. Wprawdzie automaty do gier przynosiły nam krociowe zyski, ale kto powiedział, że zarabianie ma mieć jakiś limit? A ja już wiedziałem, że z fajek można dobrze żyć i że jest to kasa czystsza i bezpieczniejsza od typowej bandytierki. Poszedłem do Andrzeja, przedstawiłem mu propozycję Aleksandra G., na razie bardzo ogólną, bez konkretów, a ten mi mówi: „Wchodź w to, Jarek, ale na razie beze mnie, bo ja mam co robić”. No to wszedłem. Zresztą Andrzej K. wkrótce dołączył.

Pamiętaj, że ja wtedy byłem naprawdę mocny, miałem pod sobą półtora tysiąca ludzi. Pershing miał nieco powyżej stu. Tak więc fakt, że proponowałem mu układ partnerski, był dowodem dobrej woli z mojej strony i szacunku dla Andrzeja. Ale to nie znaczy, że on był w tym układzie szefem. To był deal dwóch równych bossów.

A.G.: A o co chodziło w tym planie? I czym różnił się od tego, co robiliście na Kujawach?

J.S.: Powiedzmy, że papierosy to mianownik, ale nad kreską wszystko było inne. G. wymyślił sobie, że obstawimy zachodnią granicę, otworzymy punkty sprzedaży i będziemy opychać tanie fajki niemieckim sknerom.

A.G.: Dostawa ze Wschodu?

J.S.: Ależ skąd. Zamówienia mieliśmy składać wyłącznie w polskich fabrykach: w Radomiu i w Krakowie. Tam robili marlboro, zresztą cenione przez palaczy. Plan G. zakładał, że będziemy od nich brać fajki po atrakcyjnych cenach, oczywiście bez akcyzy, a następnie sprzedawać je na zachodniej granicy.

A.G.: Taniej niż w niemieckich kioskach.

J.S.: Znacznie taniej, choćby dlatego, że bez podatku VAT. Ten z kolei miało nam zwracać państwo polskie. G. miał łeb na karku i wszystko dobrze przemyślał. Spodobało mi się to, więc szybko przystąpiliśmy do organizowania firmy. Oczywiście, musiało to trochę potrwać; w sumie przygotowania zajęły nam kilka miesięcy. Ale biznesplan był bez pudła, więc wydawało się, że wszystko będzie jak trzeba.

A.G.: Kto pisał biznesplan?

J.S.: Wybitny ekonomista, były wiceminister, profesor M.

A.G.: Wiedział, komu tak naprawdę oddaje przysługę? I czy miał świadomość, że jego wiedza posłuży do zorganizowania przestępczego procederu?

J.S.: Profesorowie to z reguły mądrzy ludzie, potrafiący wyciągać wnioski z faktów…

A.G.: Rozumiem, że zależało ci na politycznym parasolu nad firmą?

J.S.: W sumie nie chodziło mi o to, aby mieć za sobą polityków pozostających u steru, tych z pierwszych stron gazet, ale ludzi dysponujących realnymi możliwościami wpływania na władze. Dlatego zaprosiłem do współpracy także Henryka G., byłego wicepremiera z ramienia Zjednoczenia Chrześcijańsko-Narodowego. W tamtym czasie nie był już na świeczniku, ale miał tu i ówdzie liczących się kolegów. Wiedział, do kogo i z czym uderzyć, jakby zaszła taka potrzeba.

Już mieliśmy ruszać, gdy okazało się, że bank odmówił nam kredytu. A złożyliśmy, jako firma KG Fund, wniosek na 50 milionów złotych.

A.G.: Nie wystarczyło wam własnych pieniędzy? Przecież kąpaliście się w kapuście.

J.S.: Po pierwsze, pieniądze z banku są legalne. Po drugie, myśmy wcześniej sporo z Pershingiem zainwestowali w ten interes; między innymi kupiliśmy duży sklep w Słubicach. Poza tym ja nabyłem… parę statków wycieczkowych, przez co dołączyłem do grona armatorów, ale ta przyjemność kosztowała mnie kilka milionów zielonych. Nie chcieliśmy całego interesu opierać wyłącznie na tym, czym dysponowaliśmy.

A.G.: Do czego potrzebne były wam te statki? Chcieliście przemycać papierosy?

J.S.: A gdzie tam! Przecież to były wycieczkowe jednostki żeglugi rzecznej. Idea była taka – szkopy wsiadają na statek, pływają sobie po Odrze, piją piwko, a dodatkowo kupują w bezcłowym sklepiku szlugi. I wszyscy są zadowoleni.

A.G.: Tyle że na przeszkodzie stanął brak kredytu…

J.S.: I wtedy przydały się polityczne koneksje. Poszedłem z problemem do naszych polityków, żeby sprawdzili, co można z tym zrobić. No i wkrótce dostaję wiadomość: jest na Śląsku firma, którą przejmujemy, i ona na pewno dostanie kredyt. Nazywa się ItalmarCa, zajmuje się mydłem i powidłem, spokojnie może też wejść w papierosy.

A.G.: ItalmarCa należała wcześniej do posła AWS Marka Kolasińskiego. Właściwie trudno zrozumieć, dlaczego postanowił się jej pozbyć, i to w trybie natychmiastowym. O tej sprawie pisała wiele lat temu Anna Marszałek. Przytoczę fragment jej artykułu w „Rzeczpospolitej”, zatytułowanego „Jak gangi wchodzą do firm”: „Z akt w katowickim Sądzie Rejestrowym wynika, że 25 sierpnia 1999 roku odbyło się walne zgromadzenie wspólników (stanowił je jednoosobowo brat posła, jako stuprocentowy udziałowiec), które zdecydowało o zbyciu wszystkich udziałów w spółce ItalmarCa. Nabywcą była spółka KG Fund z Warszawy. 31 sierpnia 1999 roku powołano trzyosobowy zarząd. Prezesem został Leszek Krausse z Poznania, a wiceprezesami – brat posła Andrzej i Władysław Wagner z Warszawy.

Umowę zbycia udziałów zawarto 15 września 1999 roku w Warszawie. 26 854 udziały o wartości 100 zł każdy (wartość kapitału wynosiła więc 2 mln 685 tys. 400 zł) sprzedano za… 100 tys. zł. Nie ma jednak żadnych dowodów, że taka kwota w ogóle została wpłacona. Poseł Kolasiński, zapytany, jak to się stało, że z dnia na dzień doszło do sprzedaży spółki ItalmarCa, kojarzącej się od lat z jego nazwiskiem, firmie kontrolowanej przez Aleksandra G., o którym powszechnie wiadomo, że ma problemy z komornikami z powodu długów, powiedział: – Nie wiedziałem, że w rzeczywistości za firmą KG Fund stoi G. Negocjacje w sprawie sprzedaży prowadziłem latem ub.r. najpierw z pośrednikiem”.

Z artykułu Anny Marszałek wynika również, że wasza firma, czyli KG Fund, została zarejestrowana we wrześniu 1998 roku, a udziały w niej miały dwie osoby: Aleksander G. oraz Katarzyna I.

J.S.: Zgadza się, to była jego przyjaciółka. Bardzo bliska. W taki oto sposób KG Fund stała się właścicielem ItalmarKi i bank już nie widział przeszkód, aby udzielić nam kredytu. Ostatecznie mowa o dużej firmie – ItalmarCa miała na przykład łódzkie zakłady Anilana. Już same grunty, na których stała fabryka, warte były krocie. Kwestie formalne dopiął mój główny przyboczny do spraw finansowych, czyli Krzysztof M., znany w środowisku jako Mały Krzyś. Nie był to typowy gangster, ale traktowaliśmy go jak pełnoprawnego członka grupy pruszkowskiej. Jego atutem były świetne znajomości, szczególnie w kręgach administracji państwowej i samorządowej. Umiał z nich korzystać. Mały Krzyś znalazł sprytnego bankowca, który szybko załatwił kredyt na dobrych warunkach. Oczywiście nie za darmo – za swoją „życzliwość” dostał 10 procent od kredytu, więc naprawdę, mówiąc brzydko, w chuj kasy. Konkretnie pięć baniek. Wkrótce wpłynęła na nasze konto pierwsza transza, czyli osiem milionów złotych.

A.G.: Nie woleliście wziąć od razu całości?

J.S.: Nie, i to był mój pomysł. Gdyby od razu wpłynęła całość, Olek G. dostałby pomieszania zmysłów z nadmiaru szczęścia. Tak przynajmniej wtedy uważałem. Czasami dobre rzeczy trzeba dawkować. Ruszyliśmy z kopyta.

A.G.: Kiedy to było?

J.S.: Jesienią 1999 roku, czyli na kilka miesięcy przed moim aresztowaniem i niedługo przed śmiercią Pershinga. No ale wtedy nikt z nas nie dostrzegał nadciągających czarnych chmur.

A.G.: Skoro planowaliście biznes mający pozory legalności, chyba bardzo się starałeś, aby nie dopuszczać do niego osób kojarzących się z przestępczością zorganizowaną?

J.S.: To prawda. Ale jak robisz coś lewego, musisz mieć z sobą ludzi, którzy wywodzą się z półświatka. Choćby takiego Bogdana D., bossa z Poznania, któremu zaproponowałem niewielki procent z zysków ItalmarKi. On miał się zająć kasami fiskalnymi do naszego sklepu. Akurat byłem na Krecie, kiedy zadzwonił do mnie Aleksander G. i powiedział, że dał Bogdanowi D. 100 tysięcy dolarów na kasy i systemy fiskalne, ale potrzebuje drugie tyle. To było lato, więc jeszcze nie mieliśmy pieniędzy z kredytu. Skontaktowałem się wówczas z Pershingiem i poprosiłem, aby dał taką sumę G. Jako że wtedy na wielką skalę hulały automaty do gier, Andrzej miał forsy jak lodu, więc wyjął tę stówkę i dał Olkowi.

A.G.: G. był twarzą przedsięwzięcia?

J.S.: Powiedzmy, że tak, choć nie zawsze ta twarz była tak atrakcyjna, jak bym chciał.

A.G.: Nie rozumiem. Uroda senatora miała tu jakieś znaczenie?

J.S.: Przecież to tylko przenośnia! Jak ktoś reprezentuje poważny biznes, to musi żyć na odpowiednim poziomie. Jeszcze zanim wystartowaliśmy, G. często przyjeżdżał do mnie do domu w Komorowie. Ustalaliśmy wszystkie szczegóły funkcjonowania firmy, łącznie z pensjami dla pracowników. A wiesz, czym przyjeżdżał? Jakimś gruchotem. To była bodaj mazda 929.

A.G.: Jakim znowu gruchotem? Ja też mam mazdę!

J.S.: No ale nie reprezentujesz bogatej firmy, a jedynie polską literaturę. Mnie się jego samochód nie podobał, więc wziąłem go na stronę i mówię: „Co ty odpierdalasz? Chcesz kręcić lody na grubo, reprezentujesz poważny biznes, a jeździsz po mieście japończykiem?”.

A.G.: I co on na to?

J.S.: Chyba bardzo się tym przejął, bo ręce zaczęły mu drżeć jak alkoholikowi na głodzie. Sięgnął po cukiernicę, żeby sobie posłodzić kawę, i stłukł ją. Jak moja żona to zobaczyła, naskoczyła na niego i opierdoliła jak burą sukę. Konikiem Elki była bowiem piękna porcelana. Dostawała białej gorączki, jak coś się tłukło. Ale załagodziłem sytuację, proponując G. zmianę samochodu. Powiedziałem mu, że ma jeździć mercedesem S-klasą i ja mu go kupię. Specjalnie nie oponował. Od razu zadzwoniłem do zaprzyjaźnionego dilera i jeszcze tego samego dnia pan senator wsiadł do nowej limuzyny.

A.G.: Po tej wizerunkowej inwestycji wszystko poszło jak po maśle?

J.S.: Tak. Zaczęliśmy zamawiać gigantyczne partie marlboro w polskich zakładach. Po jakimś czasie ograniczyliśmy się do współpracy z krakowską fabryką, bo G. uznał, że oferuje najlepsze warunki, i ciężarówki pomknęły nad zachodnią granicę. G. wpadł na patent, który – po jakimś czasie – wywoływał wytrzeszcz oczu u prokuratorów. Dawaliśmy Niemcowi fakturę, na której stało wyraźnie, że kupuje od nas dziesięć kartonów fajek. On to podpisywał i rozpływał się gdzieś w niemieckiej mgle. A my następnie dopisywaliśmy dwa zera i okazywało się, że tych kartonów było tysiąc. Odzyskanie VAT-u z dziesięciu kartonów a z tysiąca to bardzo duża różnica…

A.G.: No ale przecież Niemiec miał kopię, z której wynikało, że zakup był znacznie skromniejszy.

J.S.: Ty naprawdę wierzysz, że ktoś zadawał sobie trud, żeby jechać za tym Niemcem i szukać go między Odrą a Renem? Po prostu fiskus zwracał nam sumę, jakiej sobie życzyliśmy. A takich Niemców były tysiące, dziesiątki tysięcy. Ustawiały się do nas długie kolejki. Sytuacja była dość komiczna, bo z jednej strony ewidentnie okradaliśmy polskie państwo, a z drugiej płaciliśmy podatki. I to nieliche. W pierwszym kwartale 2000 roku mieliśmy do zapłacenia – uwaga! – półtora miliarda nowych złotych. Wyobrażasz sobie taką sumę? Pewnie nie. To tym bardziej trudno wyobrazić sobie, jakie były nasze zarobki, od których naliczono ten podatek. Chłopie, kurwa, w tamtym czasie kapusta wpychała mi się do domu drzwiami i oknami!

J.S.: Dzieliłeś się zyskami ze starymi pruszkowskimi?

A.G.: Z ItalmarKi? Nie. To była inicjatywa moja i Pershinga. Wyłącznie. Zyski dzieliliśmy następująco: ja 50 procent i Aleksander G. 50 procent. Ja połowę swojej doli odpalałem Pershingowi, natomiast G. opłacał kierownictwo firmy, radę nadzorczą i polityków. Dodatkowo miał też opłacać ochronę; 5 procent dostał pewien pułkownik z WSI, który zabezpieczał nas przed nieprzewidzianymi problemami. Mówiąc wprost, był od brudnej roboty. Jeśli do interesu chciał przystąpić jakiś gang, łącznie z grupą pruszkowską, to należało go pouczyć, że nie ma o tym mowy. Ludzie pana pułkownika odpowiadali u nas za rozmaite nagłe sprawy. Nawiasem mówiąc, za wielu ich nie było, bo w kraju półświatek dobrze wiedział, kto stoi za ItalmarCą, i raczej się trzymał od tej firmy z daleka. Mimo że wielu bandytom, którzy zajmowali się wcześniej papierosami, brutalnie weszliśmy w paradę. Zresztą zaufane grupy przestępcze też dyskretnie ochraniały interes. Jedna była z Opola, czyli zabezpieczała południe, a chłopcy z Lipna odpowiadali za północ.

A.G.: Ile czasu hulał ten biznes?

J.S.: Tak naprawdę kilka miesięcy. To była przygoda burzliwa, ale krótka. Kiedy w grudniu 1999 roku został zastrzelony Pershing, starzy pruszkowscy robili wszystko, aby przejąć interes. Doskonale zdawali sobie sprawę, że to była kura znosząca złote jaja. Pobiegli do Aleksandra G., żeby wyjąć nasze pieniądze, ale nie wiedzieli, że pułkownik z WSI zainstalował mu w telewizorze kamerę. Dzięki temu cała ta „przyjazna pogawędka” została uwieczniona dla przyszłych pokoleń, w tym dla oficerów Urzędu Ochrony Państwa, którzy dostali nagranie.

A.G.: G. nie wzywał cię na pomoc?

J.S.: Już nie mógł. Od końca grudnia 1999 roku siedziałem w więzieniu w Wadowicach. Starzy, rękami Bryndziaków, zmusili mojego wspólnika Andrzeja R. „Rudego” z firmy Elektroland, aby doniósł na mnie na policję. No i tak zrobił; po zabójstwie Pershinga był tak osrany, że godził się na wszystko. Zeznał, że wymuszałem od niego haracze, co było totalnym absurdem. Ale to wystarczyło, aby mnie zawinięto. Policja otrąbiła sukces, na wielu pagonach pojawiły się nowe gwiazdki. Przez tyle lat nie udawało im się mnie zapuszkować, a teraz poszło tak łatwo! Dostali mnie wręcz na talerzu. Po wyjściu z pudła w czerwcu 2000 roku (prowadzący sprawę prokurator Jerzy Mierzewski uznał, że zarzuty są bezzasadne) od razu zadzwoniłem do G., który akurat odebrał trzecią transzę kredytu. Powiedziałem mu: „Olek, dostałeś osiem baniek, daj mi je i spadam, odchodzę z interesu, idę na koronnego. Po prostu spłać mnie, a potem rób, co chcesz”. A on się zaczął pultać, że jest goły, że akurat wszystko wydał, choć ja doskonale wiedziałem, że kłamie. Bądźmy szczerzy, już wtedy miałem świadomość, że na niego zeznam, ale jeszcze myślałem po gangstersku i chciałem jedynie przytulić trochę kasy. On mi natomiast zaproponował, że da mi wspomniane zakłady Anilany. Chciał tę transakcję przeprowadzić następnego dnia, a ja się nie zgodziłem. Interesowała mnie wyłącznie szeleszcząca kapusta. I do dziś pluję sobie w brodę, że nie skorzystałem z propozycji, bo gdybym miał te grunty, dziś byłbym bogatszy od niejednego szejka. No ale Polak zawsze jest mądry po szkodzie.

A.G.: Jakie były dalsze losy ItalmarKi?

J.S.: Dość żałosne. Kiedy prokuratura, również dzięki mnie, zorientowała się, że był to biznes bandycki, doszło do rozprawy. G. trafił za kratki na siedem lat, a majątek firmy został skonfiskowany. I tak skończyła się zabawa, która zapowiadała się doskonale.

ROZDZIAŁ 18

Soki z najlepszych owoców

Niewinny sok pomarańczowy… Miły dla podniebienia i dla oka. Zdrowy, pożywny, smaczny, budzący wyłącznie pozytywne skojarzenia. A przede wszystkim – szalenie popularny. Nic więc dziwnego, że zainteresowała się nim także mafia, dopisując go do listy towarów przynoszących wielkie zyski. W latach 90. grupa pruszkowska stała się ważnym graczem na rynku soków owocowych i chyba w tym jednym jedynym przypadku zrobiła coś, co można zapisać jej na plus. O ile w latach 20. Al Capone propagował (i finansował) ideę codziennej szklanki mleka dla każdego ucznia, tak 70 lat później Masa zachęcał do picia soków.

Oczywiście nie była to akcja charytatywna, ale czysty biznes (właściwie określenie „czysty” jest nie do końca trafne, biorąc pod uwagę jego początki), który – jak się miało okazać – przetrwał polską mafię. Mowa o firmie Dr Witt, której produkty do dziś stoją na sklepowych półkach i są bardzo cenione przez klientów.

J.S.: Najzabawniejsze jest to, że cała ta przygoda z sokami owocowymi zaczęła się od wódy. A raczej od spirytusu, i to podłej jakości. Andrzej W., mój przyszły partner w firmie Dr Witt, na początku lat 90. ostro wszedł w import niemieckiego spirytusu, z którego następnie robiono wódkę. Oczywiście ten spirytus nie nadawał się do celów spożywczych, ale Polakom to specjalnie nie przeszkadzało – chlali, co popadło, a rano pękały im baniaki. Andrzej W. miał nieograniczony dostęp do spirytusu, bo prowadził bezcłowy sklep na hamburskim Baumwallu, w szemranej dzielnicy, do której trafiały towary z tamtejszego portu. Był doskonale poukładany z portowcami, więc dostawał to, czego sobie zażyczył. I w dobrej cenie.

Choć sam mieszkał w Niemczech, miał szwagra w Andrychowie i tam zainstalował swoją bazę biznesową. Po jakimś czasie zaczął tu bywać coraz częściej. W. dostarczał spirytus, a szwagier kręcił go na szlachetniejszy trunek i rzucał na kraj.

Interes hulał fantastycznie, więc W. zaczął się obawiać gangsterów, którzy mogli mieć ochotę na jego pieniądze. Poza tym coraz częściej deptała mu po piętach policja – ostatecznie spirytus pochodził z przemytu. I gdy wydawało się, że król spirytusu zaraz trafi za kratki, my, czyli ja i Kiełbacha, wkroczyliśmy do akcji. W. poprosił nas, abyśmy sprawę zblatowali; mieliśmy układy w psiarni, więc udało się nam na chwilę wyciszyć problem. Ale W. musiał na jakiś czas zniknąć z Polski. Wywiozłem go swoim samochodem do Hamburga. Sam nie mógł jechać, bo już był zgłoszony na granicy i służby zamierzały go zawinąć.

W ten sposób nabraliśmy do siebie zaufania. Po jakimś czasie W. doszedł do wniosku, że dobrze byłoby zrobić interes razem z nami. Zaproponował więc mnie i Kiełbasie, abyśmy weszli w soki owocowe. Wojtek K. odparł, że go to nie interesuje, ale mnie ta inicjatywa wydała się dość ciekawa. A w każdym razie zupełnie inna od tego, czym się zajmowaliśmy do tej pory. Tak powstała linia soków o wdzięcznej nazwie „Patryk”, butelkowana tak samo jak soki z Tarczyna. Produkcję ulokowaliśmy w pobliżu podwarszawskiego Zalesia. Zyskami mieliśmy się dzielić na pół.

A.G.: Konkurencja była już wtedy duża, prawda? Udało się wam przebić?

J.S.: Nie. Dlatego że, po pierwsze, zabrakło promocji, a po drugie, był to produkt z nie najwyższej półki. Zyski okazały się tak mizerne, że zacząłem się zastanawiać nad zakończeniem tej przygody. Ale wtedy przyjechał do mnie mój wspólnik i powiedział: „Jarek, musimy zupełnie zmienić nasz produkt. Koniec z Patrykiem dla plebsu. Zróbmy coś z wysokiej półki, droższego, ale dla koneserów. Owszem, to będzie trochę kosztowało, ale się opłaci”.

A.G.: Chciał zmienić jedynie nazwę i etykietę na butelce czy coś więcej?

J.S.: O wiele więcej.

W tamtym czasie liderem na rynku komponentów do soków była niemiecka firma Granini. Zresztą to jest cały czas wiodący producent. W., który miał z nim układy, zapewnił mnie, że jako jedyni będziemy robić soki na bazie koncentratu Granini. Dlatego nasz produkt zdeklasuje konkurencję. Uznałem, że pewnie ma rację, ale nie miałem ochoty wykładać dodatkowej kasy. Ostatecznie sporo już utopiłem przy Patryku. Wtedy W. zaproponował mi, że dostanę 10 procent z zysku za to, co już zainwestowałem. Obraził mnie. Powiedziałem mu, żeby się pierdolił, bo 10 procent to dla mnie żaden interes.

A.G.: No ale skoro nie zamierzałeś już wchodzić z kasą, to czego się spodziewałeś?

J.S.: Poważnego traktowania. Razem w to weszliśmy, to nie mogło być tak, że nagle na placu boju zostaje jeden i ciągnie wszystkie profity. Zapytał mnie, jak wyobrażam sobie mój wkład. Pomyślałem i olśniło mnie. Przecież od lat mam dobre układy z producentem wody mineralnej Mazowszanka w Pruszkowie. Mogę zapewnić coś, czego zabrakło nam przy produkcji Patryka – sieć sprzedażową. Gdyby Mazowszanka wzięła nasz nowy sok do swojej dystrybucji, wówczas byłby dostępny praktycznie wszędzie. Pogadałem z szefami Mazowszanki, zgodzili się, przedstawiłem moją propozycję Andrzejowi W. i już mogliśmy ruszać. Pozostawała jedynie kwestia nazwy. Doszliśmy do wniosku, że skoro oferujemy produkt luksusowy, to musi to mieć odzwierciedlenie także na etykiecie. A że tytuł naukowy zawsze dobrze się kojarzy, stąd Dr. A jeszcze lepiej, jeśli następuje po nim zagraniczne nazwisko (nie ukrywam, że Dr Witt był efektem inspiracji popularną w Polsce firmą Dr Oetker). Na pewno Dr Witt był dla Polaka bardziej przekonujący niż Majster Nowak.

A.G.: No dobrze, a reklama? Pomyśleliście o niej?

J.S.: Tym razem było tak, że jak włączałeś radio, to wciąż słyszałeś reklamę Dr Witta. W mediach ta nazwa była obecna przez dłuższy czas. Rodacy zachodzili w głowę: co to za firma? Pewnie jakaś zachodnia i do tego bardzo bogata. Z ciekawości zaczęli kupować nasz sok, który zresztą bardzo się różnił od pozostałych – masywna szklana butelka rzucała się w oczy na sklepowych półkach. Fakt, Dr Witt był droższy od oferty krajowej, ale przecież to miał być mercedes wśród soków. A za mercedesa płaci się więcej niż za poloneza. Ale ludziom to nie przeszkadzało. Nasz sok stał się po prostu modny, wielu kupowało go choćby dla szpanu. Taka przysłowiowa namiastka luksusu, na jaką stać Kowalskiego. Można go też było wypić w lepszych knajpach. Zyski firmy rosły lawinowo. Po jakimś czasie wyceniono jej wartość na 50 milionów złotych.

A.G.: Kiełbacha nie żałował, że odpuścił sobie ten biznes?

J.S.: To była druga połowa lat 90. i Kiełbacha już nie żył. Ale gdyby był na tym świecie, pewnie by żałował.

A.G.: To bodaj jedyne twoje przedsięwzięcie, które funkcjonuje po dziś dzień. Jak długo w nim siedziałeś?

J.S.: Rzeczywiście, Dr Witt wciąż jest w polskich sklepach, ale ma już zupełnie innego właściciela. Ja nie mam z nim nic wspólnego; ostatnią działkę z zysku, czyli 20 procent, dostałem w 2001 roku. To były zresztą całkiem przyzwoite pieniądze – pamiętam, że za jesień 2000 roku skasowałem 80 tysięcy dolarów. Miałem też umowę z moim wspólnikiem, że w razie rezygnacji przysługuje mi „pakiet socjalny” w postaci najnowszego mercedesa raz na dwa lata i comiesięcznej wypłaty w wysokości 10 tysięcy dolarów. Niezły układ, prawda?

A.G.: To gdzie te mercedesy?

J.S.: Nigdzie. Kiedy ustalaliśmy warunki naszej współpracy, nikt nie wiedział, że wszystko się posypie…

A.G.: Chodzi ci o to, że zerwałeś z przestępczością i zostałeś świadkiem koronnym?

J.S.: Nie, bo przecież wspólnikiem W. byłem także po zaprzysiężeniu mnie na świadka koronnego. Mowa o biznesie legalnym, nie robiliśmy żadnych przekrętów. Chodziło o coś innego. Wszystko posypało się u Andrzeja W., który swoje 80 procent dzielił z żoną – on miał pół, ona pół. No ale po jakimś czasie pani W. spodobał się inny mężczyzna, Anglik G., aferzysta na międzynarodową skalę. Przy nim Andrzej to drobny neptek był. Anglik i pani W. wydymali go koncertowo. Najpierw zabrali mu biura, a potem całą resztę, z wyjątkiem samej fabryki. Tę W. sprzedał biznesmenowi, który przejął prawa do nazwy i kontynuował produkcję Dr Witta. I tak się skończyła moja przygoda z owocami. Ale sentyment pozostał. Lubię wypić sobie szklankę zimnego, świeżo wyciśniętego soku.

ROZDZIAŁ 19

Luksusowe hotele, kasyna i księżniczka

A.G.: Nie wszystkie pieniądze inwestowałeś w swoje bardziej bądź mniej legalne przedsięwzięcia, prawda? Podejrzewam, że dużą część przeznaczałeś na gangsterskie dolce vita…

J.S.: Chciałbyś się dowiedzieć, jak bawili się pruszkowscy mafiosi?

A.G.: Owszem, ale pod warunkiem że opowiesz o czymś innym niż nieustanne kontakty intymne z paniami lekkich obyczajów.

J.S.: A niby dlaczego nie? Przecież to jest istota życia! Z pewnością przypomnę sobie jakieś inne formy rozrywki, ale i tak ich obowiązkowym elementem będzie pukanie lasek.

A.G.: Na przykład?

J.S.: Na przykład wojaże zagraniczne. Wyobrażasz sobie, że po dniu spędzonym na plaży pod palmami mogło zabraknąć wielkiego finału w towarzystwie pięknych pań? Ja sobie tego nie wyobrażam. Tym bardziej że człowiek napatrzył się na te wszystkie ponętne, skąpo odziane plażowiczki i ciśnienie skakało mu na wysokość Himalajów.

A.G.: Dobra, porozmawiajmy o gangsterskiej turystyce, bo była chyba dość ważną składową waszego życia. W głośnym serialu dokumentalnym Alfabet polskiej mafii widzowie mogli oglądać kadry z waszego wypadu do Turcji. Lubiliście plaże, jachty, baseny z barami…

J.S.: A kto nie lubi? Chociaż fakt, nie wszyscy. Wielu starych, wywodzących się z PRL-owskiej recydywy – w tym Ryszard P. „Krzyś” czy Janusz P. „Parasol” – miało w głębokim poważaniu światowe życie i preferowało prostsze rozrywki. Na przykład pójście do parku z butelką wódy, upierdolenie się na ławce i jeszcze rzucenie pawia. Podobny punkt widzenia podzielały setki młodych mafijnych żołnierzy. Ale była grupa chłopaków, takich jak ja, Wojtek P., Leszek D. „Wańka”, Stefan P. czy jego przyboczny o ksywce Małolat, których ciągnęło do świata. Wiesz, takiego jak z serialu Dynastia, eleganckiego, pełnego blichtru i przepychu. To właśnie wspomniany Małolat (nie mylić z Pawłem M. z grupy Pershinga o takim samym pseudonimie) namówił mnie na pierwszy spektakularny wyjazd wakacyjny. Był początek lat 90., dla Polaków szczytem marzeń był wypad na Hel albo na Węgry…

A.G.: …a wy kopnęliście się do Turcji?

J.S.: Nie zgadłeś. Małolat wyciągnął mnie na Seszele. Oczywiście, w ekipie nie mogło zabraknąć znanego sybaryty Wojtka P. Wzięliśmy najdroższy hotel na wyspie Mahe, Hiltona, w którym rezydowały wyższe sfery. Pamiętam, że kiedy poszliśmy na kolację, zamurowało nas. My byliśmy ubrani w luźne T-shirty i koszulki polo, a cała reszta w gajery i smokingi. Zupełnie jak na premierze w jakiejś pieprzonej operze. Czuliśmy się nieswojo, ale co było robić? Dołączyliśmy do sztywniaków, opędzlowaliśmy żarcie i zmyliśmy się. Najzabawniejsze było to, że kilku gości, których widywaliśmy na kolacjach, wieczorami można było oglądać w telewizyjnych filmach.

A.G.: To na Seszelach jest jakaś kinematografia?

J.S.: Nie żartuj. To były hollywoodzkie gwiazdy. Aktorzy z córkami. A przynajmniej z babkami wyglądającymi na córki. Ten hotel słynął z najlepszego towarzystwa. Oczywiście, swoje kosztował – za tygodniowy pobyt trzeba było zapłacić około 20 kawałków papieru. Ale wart był swojej ceny.

O ile mnie pamięć nie myli, to był ulubiony hotel Iana Fleminga, twórcy Jamesa Bonda.

A.G.: Czyli płynnie przechodzimy do dziewczyny Bonda, a raczej dziewczyn Masy na Seszelach?

J.S.: Wprawdzie jeździliśmy tam z naszymi żonami i oficjalnymi partnerkami, ale zawsze rezerwowaliśmy jeden, dwa dodatkowe pokoje, żeby można było bez skrępowania wymieniać się doświadczeniami erotycznymi z miejscowymi paniami. Bzykania było zawsze co niemiara – i przed plażą, i po plaży, i w godzinach nocnych. Na takich wyjazdach było jedno założenie: puścić tyle kasy, ile się da. No, może nie aż tak jak ruscy gangsterzy, którzy szukają jak najdroższych okazji, bo kupić taniej to nie honor, ale nie oszczędzaliśmy na niczym. Zawsze wynajmowaliśmy najdroższe jachty z załogą, dżipy, samoloty do podziwiania widoków, generalnie wszystko, co było w ofercie danego miejsca. A jak czegoś nie było, to ściągaliśmy to z jakiegoś innego miejsca. Za dopłatą, rzecz jasna. Wszystko na zasadzie: król przyjechał, złotem płaci. Zdarzało się, że siadaliśmy we trzech przy barze i puszczaliśmy ponad tysiąc dolarów za kilka kolejek błękitnego Johnniego Walkera. Żeby było jasne: do czerwonego czy nawet czarnego nigdy się nie zniżaliśmy.

A.G.: Czy te wyjazdy zawsze odbywały się w tak kameralnym gronie: ty, Małolat i Wojciech P.?

J.S.: Nie. Często dołączali do nas inni, przy czym zawsze była to gangsterska ekstraklasa. Z czasem zaczęli nam towarzyszyć choćby ludzie Wojtka P., Gugul i Rudzik, takie dwa wyrośnięte konie. Z nimi byliśmy w Kemer, w Turcji. Mieszkaliśmy w luksusowym hotelu Phaselis Princess. Piękne położenie – z jednej strony wiecznie ośnieżone szczyty, a z drugiej plaża i lazurowe morze. Bajka.

A.G.: Czy idea dodatkowych pokoi dotyczyła wyłącznie Seszeli?

J.S.: Idea dodatkowych pokoi dotyczyła każdego hotelu, do jakiego trafialiśmy w każdym miejscu na ziemi. Czy to z żonami, czy bez nich. Dymanie na boku było podstawową atrakcją turystyczną. Przecież trzeba zaspokoić ciekawość drugiego człowieka! Oczywiście były też inne obowiązkowe atrakcje, bez względu na szerokość geograficzną. Na przykład kokaina.

A.G.: Bo oczywiście polski gangster nie mógł się różnić od swojego amerykańskiego odpowiednika…

J.S.: Ciesz się, że wąchałem najszlachetniejszą kokę, a nie rozpuszczalnik, albo że nie szprycowałem się krajową odmianą heroiny, czyli kompotem, bo miałbyś przed sobą wrak człowieka, z którym raczej nie napisałbyś książki. A jak widzisz, trzymam się całkiem nieźle.

A.G.: A ja koki nawet nie widziałem na oczy i też się trzymam nieźle. Nieważne. Skąd braliście narkotyki podczas wyjazdów?

J.S.: Jak się chce, to nigdy nie stanowi problemu. Wystarczyło namierzyć jakiegoś lokalnego mustafę, czyli bossa półświatka, zrobić na nim odpowiednie wrażenie i już był towar. A my nigdy nie ukrywaliśmy, że jesteśmy przy forsie – obwieszeni złotymi łańcuchami i sypiący banknotami na lewo i prawo sprawialiśmy wrażenie dobrych klientów. I to takich, którzy raczej nie noszą policyjnych legitymacji, wręcz przeciwnie, wywodzą się ze świata siłowni i lewych interesów. W Turcji wystarczyło pójść na bazar, żeby zasięgnąć informacji o tamtejszym rynku narkotyków. Sprzedawca oblukał nas od góry do dołu i nie miał wątpliwości, że to nie żadna prowokacja. Ale nie wszędzie było aż tak łatwo.

A.G.: Na przykład gdzie nie było?

J.S.: Na Dominikanie. Kiedy byliśmy tam po raz pierwszy, w połowie lat 90., w kraju obowiązywał podwyższony rygor policyjny. Nasz hotel był odcięty od reszty świata wysokim ogrodzeniem; siatka wchodziła nawet kilkadziesiąt metrów w morze. Na lądzie, za siatką, stali policjanci z bronią maszynową. Ale co to dla nas? Opłynęliśmy ogrodzenie, wyszliśmy niezauważeni przez mundurowych na plażę i ruszyliśmy do miasta, gdzie toczyło się prawdziwe życie, a nie to z hotelowego katalogu. Życie może i było znacznie brzydsze od tego po naszej stronie, ale tam, na targu, można było dostać biały proszek. Kiedy pojawiliśmy się tam kolejny raz, już słyszeliśmy przyjazne pokrzykiwania: Bandidos polacos! Wyczuli, że jesteśmy „z miasta”. Przecież żeby zapuścić się do takiego bagna jak ten targ, ze złotymi łańcuchami na klatach i rajcerem pełnym kapusty, to trzeba było być albo jebniętym, albo z gangu. Ale my jechaliśmy na kozaku; nawet jak ktoś próbował z nami zadzierać, od razu stawaliśmy do walki, nie bacząc na to, że siły przeciwnika mogą się okazać większe od naszych.

A.G.: Czy przy okazji wizyt na Karaibach załatwiałeś sprawy służbowe? Mam na myśli kontakty z kartelami narkotykowymi.

J.S.: Nie było takiej potrzeby. Kolumbijczycy, bo rozumiem, że chodzi ci o nich, byli na tyle mobilni, że zjawiali się wszędzie, gdzie chciałeś. Miałeś interes do nich, to tylko pytali: „Gdzie? Hamburg, Amsterdam, Nowy Jork?”. I już tam byli. Tak samo załatwiali dostawy kokainy. Ty podawałeś port, a oni tam rzucali towar.

A.G.: Czyli mogłeś skoncentrować się na przyjemnościach. W tomie Masa o kobietach polskiej mafii opowiedziałeś fajną historię o tym, jak podczas lotu do Tajlandii naćpany Jerzy W. „Żaba” zorientował się, gdzie leci, i próbował zawrócić samolot. Nie wierzę, że wycieczki do tego kraju nie obfitowały w więcej podobnych przygód.

J.S.: Przypomina mi się jedna, ale taka, której nigdy nie zapomnę. Byłem kiedyś w Bangkoku z gangsterem o pseudonimie Kunta. Tak naprawdę ksywka była inna, ale nie chcę ujawniać pewnego wstydliwego epizodu z życia tego skądinąd fajnego (choć bardzo brutalnego) gościa. Niech więc będzie Kunta. Pojechaliśmy, oczywiście, na dupy. Kunta miał w tym względzie jedną słabość – ubóstwiał lizać cipki. Taki był z niego dżentelmen. W jednej z knajp wyrwał wyjątkowo piękną laskę, taką, na widok której fiut stawał na baczność niejako z urzędu. Przyprowadził ją do hotelu i poszedł z nią do swojego pokoju. Ja byłem za ścianą. Po chwili słyszę przeraźliwy wrzask. To Kunta zorientował się, że jego boska laska jest transwestytą, który próbował poczęstować go swoimi jajami. Ale kto mówił, że życie gangstera jest usłane różami?

A.G.: A jak znudziły się panienki…

J.S.: To wtedy szło się do kasyna. Niekoniecznie żeby coś wygrać. Przeważnie się traciło, ale przecież chodziło o dobrą zabawę, a nie o zarobek. Najfajniejsze kasyna były na Karaibach. Brało się motorówkę, a sternik wiózł nas na jakąś bezludną – wydawałoby się – wysepkę, która okazywała się prawdziwą oazą rozrywki. W parterowych pawilonach, stylizowanych na karaibskie chaty, znajdowały się rewelacyjne jaskinie hazardu. Ruleta, poker, black jack, automaty. Co tylko chciałeś.

Były tam zresztą nie tylko kasyna, ale też rewie, w których tańczyły naprawdę rewelacyjne – jak by to powiedzieć? – artystki.

A.G.: A Europa nie interesowała was w ogóle? Na przykład Lazurowe Wybrzeże?

J.S.: Ależ oczywiście – tam też należało się pokazać od czasu do czasu. Ostatecznie gangsterzy bardzo lubią okolice Cannes czy Monte Carlo. Dziś język rosyjski jest tam równie popularny jak francuski. Nie muszę dodawać, że gośćmi tamtejszych hoteli nie są moskiewscy intelektualiści, ale oligarchowie i gangsterzy. W 1997 roku, po awanturze z żoną zrobiłem sobie coś w rodzaju giganta na Lazurowym Wybrzeżu właśnie.

A.G.: Kobieta, jak chce poprawić sobie humor, kupuje ciuch. Ty wybrałeś droższy wariant, ucieczkę na południe Francji…

J.S.: No wiesz, ja na poprawienie humoru kupiłem sobie dom w Saint-Tropez.

A.G.: Właśnie wtedy?

J.S.: Nie, znacznie wcześniej. Dlatego kiedy poprztykałem się z Elą, Lazurowe Wybrzeże było naturalnym kierunkiem ucieczki. Ale po kolei. W połowie lat 90. ktoś zaproponował mi zakup domu na południu Francji. To był koleś z Niemiec, który akurat miał poważne problemy z kasą i pozbywał się dosłownie wszystkiego. Przez naszych wspólnych znajomych trafił do mnie i zaproponował mi dom wakacyjny. Nie w samym sercu Saint-Tropez, ale na wzgórzach okalających miasto. Cisza, spokój, piękne widoki… Wyjąłem z portfela 170 tysięcy marek – przyznasz, że cena była wyjątkowo atrakcyjna – i nabyłem dom w Prowansji. Prawdę mówiąc, aż tak bardzo mi na tym nie zależało, po prostu chciałem pomóc nieszczęśnikowi. A poza tym zamarzyły mi się francuskie blachy do mojego samochodu. No wiesz, robiłbym za Francuza, co pewnie podobałoby się niejednej lasce… Próżność, nic więcej. Nic jednak z tego nie wyszło – tamtejsze urzędy wymagały dokumentów potwierdzających moje rzeczywiste użytkowanie domu. A mnie się nie uśmiechało mieszkanie na tym pustkowiu przez co najmniej kilka miesięcy.

A.G.: Dom nie był tego wart?

J.S.: Chyba nie sądzisz, że była to jakaś wytworna rezydencja w stylu Monte Carlo? Po prostu niespełna 200-metrowy dom z kamienia z basenem. Duchów też w nim nie było, choć trafiła się niespodzianka. Kiedy pojechałem tam już jako właściciel, zorientowałem się, że z tyłu domu jest niewielki garaż. Otworzyłem go, patrzę i widzę pięknego, nowego harleya-davidsona. Natychmiast zadzwoniłem do tego gościa z Niemiec i mówię mu, że o czymś zapomniał. A on na to: „Tego harleya masz w pakiecie”. Ucieszyłem się, ale nawet na niego nie wsiadłem; zawsze kochałem duże samochody, a klimaty z filmu Easy rider były mi obce. Nie uwierzysz, ale ja w tym domu nie przespałem nawet nocy. No, bo jednak faceci przy kasie – a ja takim wówczas byłem – wolą luksus od warunków spartańskich.

A.G.: Jest rok 1997, pokłóciłeś się z żoną…

J.S.: Okej, wracamy do punktu wyjścia. Nie pamiętam już, o co poszło, ale pożarliśmy się naprawdę ostro. Zapowiadało się na dłuższą burzę. Postanowiłem na jakiś czas opuścić dom. Ze skrytki wyjąłem 50 tysięcy papieru i zadzwoniłem do mojego kompana o ksywce Lisek. Mówię mu: „Wyprowadzam się na pewien czas z chaty. Masz jakiś pomysł?”. A on bez zająknienia zaproponował, abyśmy kopnęli się na Lazurowe Wybrzeże. Pomysł mi się spodobał i już wkrótce jechaliśmy moim najnowszym mercedesem SEC do… Hamburga. No bo dobrze zacząć każdą dłuższą podróż od wizyty na starych śmieciach. Zabraliśmy jeszcze niejakiego Małpę, żeby było raźniej, i Filipka (mówił po angielsku, więc robił za tłumacza), i fruuu autostradą na południe! Najpierw pojechaliśmy do Genui, przekimaliśmy się i ruszyliśmy do Cannes. To już niedaleko – trochę ponad 200 kilometrów. Zatrzymaliśmy się w hotelu Carlton…

A.G.: W tym słynnym secesyjnym Carltonie, który zawsze pokazują przy okazji festiwalu filmowego? To chyba najdroższy hotel na Lazurowym Wybrzeżu! Noc w apartamencie kosztuje ponad 20 tysięcy złotych.

J.S.: A chciałoby ci się szukać innego? Ten akurat rzucił się nam w oczy, cena była na naszą kieszeń, więc postanowiliśmy w nim zamieszkać. Jego wielkim atutem była własna plaża po drugiej stronie bulwaru Croisette. Oczywiście, plaża z barkiem. Usiedliśmy i zamówiliśmy drinka o egzotycznej nazwie. Kelner przyniósł nam cztery szklanki wypełnione jakimś fioletowym trunkiem.

A.G.: Cwany. Od razu wyczuł, że Pruszków się bawi, i nalał wam jagodzianki, czyli denaturatu.

J.S.: Chyba nie. Według mnie, to było coś na bazie likieru Blue Curaçao. I kosztowało trochę więcej niż denaturat, nawet doliczając marżę Carltona. Posmakował nam ten drink – wprawdzie był słodziutki, ale świetnie odświeżał, no i dobrze kopał. Zamówiliśmy następną kolejkę, potem następną… W sumie zapłaciliśmy za tę przyjemność 300 dolarów. Tyle że mieliśmy dodatkowe wymagania. Kelner musiał nam wstawić stolik po kolana do morza. Żeby przyjemniej się piło. A to oznaczało, że sam też musiał wchodzić do wody, żeby nas obsłużyć. Pewnie przeklinał nas w duchu, bo ta jego katorga trwała kilka godzin; kiedy osuszyliśmy z ginu hotelowy barek, on latał do innych hoteli po trunki. W końcu się zbuntował i mówi: „Dalej już dla was biegał nie będę”. Poklepaliśmy go po plecach, dostał sowity napiwek i tak się skończyła impreza. Potem poszliśmy na poszukiwanie prowansalskich kurew.

A.G.: Wspomniałeś, że dziś najlepsze hotele w Cannes zajęte są w dużej mierze przez Rosjan. Wtedy też tam byli?

J.S.: Oczywiście, ale nie w takim stopniu, jak teraz. Wiedzieliśmy, że w czasie naszego pobytu w Monte Carlo przebywał jeden z bossów rosyjskiej mafii, Wiaczesław Iwankow, pseudonim Japończyk. Człowiek, którego bało się wówczas pół świata. W 2009 roku został zastrzelony w Moskwie przez konkurencję. Ale ja się z nim wtedy nie spotkałem, choć pojechaliśmy do Monte Carlo.

A.G.: Chciałeś sobie kupić jakąś nieruchomość?

J.S.: Nie, co najwyżej przepuścić trochę kapusty w kasynie. Poza tym akurat swoją knajpę otwierali tam Bruce Willis, Arnold Schwarzenegger i Sylvester Stallone, więc chciałem być na tej uroczystości. Ich sieć restauracji nazywała się Planet Hollywood.

A.G.: Jakoś tak się dziwnie składa, że kilka miesięcy później sam otworzyłeś dyskotekę o podobnej nazwie – Planetę. A dokładnie Planetę Warszawa.

J.S.: Myślisz, że to była inspiracja? Być może… W Monte Carlo nie miałem możliwości porozmawiania z wyżej wymienionymi gwiazdorami, ale doszło do innego spotkania na szczycie. Kojarzysz księżniczkę Stefanię, córkę księcia Rainiera III i Grace Kelly?

A.G.: Kto by nie kojarzył?

J.S.: Otóż w tamtym czasie przyjaźniła się ona z kierowcą wyścigowym Paulem Belmondo, synem słynnego francuskiego aktora Jeana-Paula. Często wspólnie wypuszczali się na przejażdżki jego ferrari F40. Tak się złożyło, że jechali z Monte Carlo do Cannes właśnie wtedy, kiedy i myśmy tam się udawali. Belmondo, może nawet podpuszczony przez księżniczkę, koniecznie chciał mi pokazać moje miejsce w szeregu. Ostatecznie siedział za kierownicą ferrari, a ja „tylko” SEC-a. Ale mercedes też nie jest miękkim fiutem robiony. Stoczyliśmy długą, ostrą walkę na krętych drogach do Cannes. I wiesz, kto wygrał? Ja! Nie zmyślam. Kiedy dojechaliśmy do miasta, zatrzymaliśmy się na światłach. Stefania wystawiła głowę z ferrari i poprosiła Filipka, aby otworzył szybę od strony pasażera. Tak skomentowała moją jazdę: „Dobry kierowca, ale wielki ryzykant”. Uśmiechnęła się i na tym zakończyła się nasza znajomość.

Po takiej wiktorii mogłem już spokojnie wrócić do żony. Byłem zrelaksowany i miałem pewność, że nasz konflikt da się załagodzić.

Zamiast zakończenia

W sierpniu 2011 roku rzecznik Prokuratury Okręgowej w Warszawie Dariusz Ślepokura poinformował o umorzeniu śledztwa w tzw. ekonomicznym wątku działalności pruszkowskiego gangu. Powodem było przedawnienie. Przez kilka lat śledczym nie udało się udowodnić, że majątki mafijnych bossów różnych szczebli pochodzą z czynów zabronionych.

Wprawdzie gangsterzy zawsze mieli problem z wytłumaczeniem się z wysokiej stopy życiowej (oficjalnie albo byli bezrobotni, albo zatrudnieni na lichych etatach), ale jakoś nikt nie próbował pozbawiać ich osobistego majątku. Choć w niektórych przypadkach (jak choćby afery z ItalmarCą) państwu udało się położyć rękę na nieuczciwych interesach.

Mimo to odzyskane kwoty były zaledwie kroplą w morzu mafijnych fortun.

Czy to oznacza, że szefowie gangu pruszkowskiego, którzy w większości opuścili już więzienia, jeżdżą teraz po lasach i wykopują walizki z ukrytymi pieniędzmi? Niekoniecznie. Pieniądze w znakomitej większości zostały przehulane już dawno albo rozpłynęły się w rękach rozmaitych pośredników, którzy dysponowali przestępczą kasą pod nieobecność bossów. Z dużą dozą prawdopodobieństwa można też założyć, że część tych środków została użyta do tworzenia legalnych biznesów, których dzisiaj nikt nie jest w stanie prześwietlić. A może nikomu na tym nie zależy?

Pieniądze były, ale się zmyły, można powiedzieć w największym skrócie. Komu się będzie chciało szukać milionów, o których krążą legendy, ale co do których nie ma pewności, że w ogóle istniały? Przecież mafijne bogactwo rodziło się z dala od jakiegokolwiek nadzoru finansowego. Nie mieli nad nim pełnej kontroli nawet sami gangsterzy. Jeśli forsa krąży w workach i plecakach, nie zawsze wiadomo, o jakich sumach mowa… A jeśli nawet pojawia się jakiś konkret, powiedzmy samochód, trzeba udowodnić właścicielowi, że kupił auto nielegalnie. A jak pamiętamy, mafia bardzo przykładała się do legalizacji stanu posiadania.

Wprawdzie w wojewódzkich urzędach kontroli skarbowej funkcjonują zespoły odpowiedzialne za wykrywanie nieudokumentowanych przychodów, ale jest to armia zbyt nieliczna, by podołać takiemu wyzwaniu. Pomysłów na poszukiwanie zaginionych pieniędzy jest wiele, dostarcza ich nasze prawo, ale wydaje się, że mało kto ma ochotę podjąć się tej misji.

Było, minęło…

Gangsterska galeria według Masy

Janusz P. „Parasol”

Jeden z liderów Pruszkowa, wywodzący się z PRL-owskiej recydywy. Prymityw, troglodyta i sadysta, którego kobiety omijały szerokim łukiem. Mój zapiekły wróg.

Andrzej Z. „Słowik”

Inteligentny – umiał wkręcić się na pruszkowski szczyt, choć jego przeszłość drobnego złodziejaszka wcale tego nie uzasadniała.

Mirosław D. „Malizna”

Charakter i styl bycia – patrz wyżej. Na pewnym etapie odbiło mu i zaczął się uważać za szefa grupy.

Leszek D. „Wańka”, brat Malizny

Zupełnie niepodobny do brata, skłonny do rozwiązań pokojowych, choć nie przesadzajmy – święty na pewno nie był. Jeden z najinteligentniejszych starych, mafioso-dżentelmen. W latach 80. uzależnił tysiące Polaków od amfetaminy.

Zygmunt R., ochrzczony przez media ksywką Bolo,

a przez nas nazywany Zigim bądź Kabanem

Perfidny intrygant, przebiegły, a przy okazji maniak seksualny. Damsko-męskie zabawy najbardziej smakowały mu w czasie Dziennika telewizyjnego. Między 19.30 a 20.00 nie wolno było go niepokoić.

Ryszard S. „Kajtek”

Dusza człowiek, bardzo pomocny i współczujący. Jeśli z biegiem lat utracił swoje dobre cechy, to tylko dlatego, że zepsuli go kompani z Pruszkowa. Nie jego jednego, rzecz jasna. Przyjaźnił się ze wspólnikiem słynnego watażki z lat 50. Jerzego Paramonowa.

Wojciech P.

Warszawski biznesmen. Amator luksusu i pięknych kobiet, organizator wyborów Miss Polski. Nie był członkiem grupy pruszkowskiej, ale intensywnie się przy niej kręcił i sprawiał wrażenie człowieka doklepanego z „miastem”.

Ryszard P. „Krzyś”

Najbliższy mi człowiek z zarządu Pruszkowa. Przez pewien czas się przyjaźniliśmy, ale szybko zrozumiałem, że zależy mu tylko na pieniądzach, które potrafiłem zarabiać. W rzeczywistości był równie wredny jak większość jego kompanów.

Marek Cz. „Rympałek”

Brutalny innowator, dokonał skoku tysiąclecia na konwój z pieniędzmi dla ZOZ. Autor wielu złodziejskich patentów. Bali się go nawet starzy.

Jerzy W. „Żaba”

Twardy „na mieście”, potulny (przeważnie, choć z wyjątkami) pantoflarz w domu. Przez lata zaopatrywał kraj w narkotyki.

Jacek D. „Dreszcz”

Stary recydywista. Miał kłopot z dostosowaniem się do nowych czasów, w których nie można było bezkarnie wydłubywać ludziom oczu i skręcać karków. Wielki autorytet w stołecznym półświatku kryminalnym przełomu lat 80. i 90. Zginął z rąk własnego syna, Cezarego (który też zginął z rąk gangsterów).

Andrzej K. „Pershing”

Jeden z najważniejszych bossów Pruszkowa, choć nigdy nie wszedł w skład tak zwanego zarządu. Stworzył strukturę konkurencyjną wobec starych pruszkowskich. Intelektualnie przerastał ich o głowę i najprawdopodobniej dlatego tę głowę stracił.

Wojciech K. „Kiełbacha”

Mój przyjaciel z czasów powstawania grupy pruszkowskiej, potem związał się z jej wrogami. Został zastrzelony pod sklepem spożywczym w Pruszkowie, ale media pisały, że był to sklep mięsny. Żeby pasowało do Kiełbachy.

Nikodem S. „Nikoś”

Legenda gdańskiego półświatka kryminalnego. Skłócony ze starymi (a mój przyjaciel), poniósł śmierć w jednej z gdyńskich agencji towarzyskich. Megaloman, choć z klasą. Miał wielkie parcie na ekran, co zresztą zaowocowało jego występem w filmie Sztos.

Henryk N. „Dziad”

Dowódca grupy z Ząbek, przez media uważany za szefa mafii wołomińskiej. Wielu dziennikarzy uwierzyło, że był niewinnym starszym panem zakochanym w gołębiach. Prawda wyglądała zupełnie inaczej: był to zwykły wozak, który świetnie przyswoił sobie miejskie cwaniactwo i stał się bandytą.

Wiesław N. „Wariat”, brat Henryka

Niewykluczone, że to on był prawdziwym szefem grupy ząbkowskiej. Osobowość absolutnie zgodna z ksywką. Zginął tragicznie. Jak wielu.

Marcin B. „Bryndziak”

Szef jednej z bojówek Pruszkowa, przez dłuższy czas mój ochroniarz. Przez moment silnie związany z Rympałkiem. Człowiek, którego najlepiej było omijać z daleka. Mówili o nim, że gdy inni przestawali już bić, on się dopiero rozkręcał.

Dariusz B. „Bysio”

Moja prawa ręka, człowiek do wszystkiego – i zarabiania pieniędzy, i podawania mi drinków. Oddany mi jak mało kto. W czasie alkoholowej imprezy chciał uciąć sobie dla mnie palec. Na szczęście moja żona pokrzyżowała jego autodestrukcyjne plany.

Robert F. „Franek”

Opodatkował wszystkie lokale z automatami do gry w Polsce. Świetny menedżer. Zarabiał dla mnie wielkie pieniądze. Naprawdę bystry chłopak.

Marek D. „Dorian”

Naprawdę nazywa się inaczej, ale z rozmaitych względów uznaliśmy, że w tej książce będzie figurował pod zmienioną tożsamością. Legenda półświatka warszawskiej Pragi, kierowca Andrzeja K. „Pershinga” i jego bliski współpracownik. Ciężko ranny w zamachu na swojego szefa – kilerzy pomylili obu mężczyzn.

Stanisław M.

Biznesmen z Pomorza, luźno związany z grupą pruszkowską, ale nie gangster. W latach 90. człowiek niezwykle ustosunkowany w kręgach lokalnej władzy. Jego nazwisko otwierało przed nami wiele drzwi. W latach 90. właściciel luksusowego hotelu nad Bałtykiem, a także wspaniałej rezydencji przy berlińskim Ku’dammie oraz zamku w Badenii-Wirtembergii. Właściciel największego kasyna w Gdyni.

Dariusz W.

Biznesmen powiązany z Wojciechem P., prowadzący liczne interesy w USA. To on pomógł grupie pruszkowskiej nawiązać kontakt z kolumbijskimi kartelami. Oficjalnie udziałowiec Telekomunikacji Polskiej SA, sprowadzał do Polski ze Stanów Zjednoczonych centrale do obsługi numerów siedmiocyfrowych.

Andrzej T. „Tychol”

Pochodzi z dość zamożnej rodziny prywatnych przedsiębiorców (prywatnych w czasach PRL-u). Od początku zawodowej kariery blisko związany z Wojciechem P. Kochał piękne kobiety, nie gardził partnerkami kolegów.

Krzysztof K. „Nastek”

Bandzior od najmłodszych lat, wychowany na warszawskiej Woli, a konkretnie na patologicznym Gibalaku (okolice ulicy Gibalskiego, niedaleko Cmentarza Żydowskiego). Razem ze Sławomirem S. „Krakowiakiem” trzymał dla Pruszkowa Śródmieście. Na jego życie nastawało wielu, choć nie zawsze chodziło o porachunki na tle finansowym (czasami o kobiety). Do miejskiej legendy przeszedł zamach na Nastka, przeprowadzony pod jednym ze stołecznych salonów gier – gangster przeżył wówczas ostrzał z bliskiej odległości (kiler strzelał z zawilgoconej amunicji). Nie umknął jednak przeznaczeniu, wreszcie został zabity.

Sławomir S. „Krakowiak”

Wspólnik Nastka. Zajmował się równocześnie biznesem i gangsterką. Uważany przez niektórych za szefa gangu śródmiejskiego. Pogrążył go między innymi świadek koronny Piotr K., między innymi pseudonim Broda – ten sam, którego zeznania posłały za kraty policjanta Sławomira Opalę.

Marek M. „Oczko”

Szef szczecińskiego podziemia kryminalnego. Początkowo rezydent Pruszkowa na Pomorzu Zachodnim, z czasem się usamodzielnił (oczywiście za zgodą dotychczasowych mocodawców). Pozostawał w szczególnie dobrych relacjach z Andrzejem Z. „Słowikiem” (podobnie jak tamten przybrał nazwisko żony). Prawdziwy charakterny twardziel. Gdy wielu pytało, skąd wziął się pseudonim, przeważnie padała odpowiedź: „Bo ma parchawe oko”. Dlaczego? Tego nie wiedział nikt.

Zbigniew T. „Pastor”

Drugi po Oczku mocny człowiek Szczecina. Gdy dochodziło do nieporozumień pomiędzy Pruszkowem i Szczecinem, Pastor należał do tych, z którymi można było mediować (choć ze „starymi” nie chciał gadać). Kilka lat spędził w niemieckich więzieniach, w Polsce w 2012 roku dostał zaledwie 3,5 roku ograniczenia wolności. Sąd uznał, że Pastor się zmienił, i w chwili wydawania wyroku nie był już takim samym bandytą jak jeszcze kilkanaście lat wcześniej.

Andrzej G. „Junior”

Na początku lat 90. wspólnik Piotra K. „Bandziorka”. Przez pewien czas rządzili razem w Śródmieściu (zanim dzielnicę przejął Pruszków), później Junior rozpoczął karierę solisty utrzymującego dobre stosunki z mafią. W połowie lat 90. sprzymierzył się z Jeremiaszem B. „Baraniną”, zostając reprezentantem jego interesów w kraju. Z czasem jednak coraz bardziej dokuczał i pruszkowskim, i wołomińskim, co skończyło się dla niego tragicznie. Został zastrzelony w przejściu podziemnym przy hotelu Marriott w Warszawie.

Paweł M. „Małolat”

Jeden z wielu gangsterów o tym pseudonimie, lecz najbardziej znany. Kolejny wychowanek wolskiej patologii, człowiek niezwykle brutalny. Fama głosiła, że zasztyletował nad Wisłą dwóch ludzi, których ciała ukrył tak skutecznie, że nigdy nie zostały odnalezione. Początkowo „latał” z Jackiem D. „Dreszczem” i jego rodziną, a następnie u Pershinga – został kierowcą Andrzeja K. oraz jego prawą ręką. Ciągnęło go do biznesu i polityki; widziano go na słynnym pikniku SLD na strzelnicy w Rembertowie.

Roman Z. „Zachar”

Typowy pruszkowski bandzior, dobry wojownik, charakterniak. Zasłynął tym, że podczas pojedynku na pięści w Międzyzdrojach zabił ratownika. Nie zrobił tego celowo, co uwzględnił sąd, skazując Zachara jedynie na półtora roku więzienia. Przez wiele lat stał na dyskotekowych bramkach, obecnie wiedzie spokojne życie glazurnika.

Piotr K. „Bandziorek”

Prawa ręka wołomińskich bossów: Mariana K. „Mańka” oraz Ludwika A. „Lutka”. Niezwykle barwna postać w warszawskim półświatku. Należał do ekipy, która pod koniec lat 80. pacyfikowała stołeczne dyskoteki. Silny i chętny do bitki. Jego grupa ściągała haracze między innymi na Woli, Żoliborzu, a nawet na Pradze. Przez pewien czas ukrywał się w Niemczech.

Andrzej H. „Korek”

Szef gangu mokotowskiego, wywodzący się ze starej gwardii przestępczej. Choć teoretycznie stanowił konkurencję, grupa pruszkowska utrzymywała z nim poprawne relacje. Pruszków i Mokotów przeważnie nie wchodziły sobie w drogę. Jeśli można o kimś powiedzieć „gangster z klasą”, Korek zdecydowanie zasłużył na to miano. Oczywiście, nie był święty, skrzywdzić też potrafił. W 2012 roku Trybunał w Strasburgu nakazał państwu polskiemu zapłacenie Korkowi odszkodowania w wysokości 5 tysięcy euro – za „naruszenie prawa H. do godnego traktowania” za kratkami.

Zbigniew Ł. „Hemla”

Jeden z gangsterów, którzy swoją karierę zaczynali na występach gościnnych w Hamburgu jako sklepowi złodzieje. Był w tym dobry, więc zgromadził wystarczające fundusze do otwarcia – już w Polsce – warsztatu tapicerskiego, który to interes działa po dziś dzień, a jego właściciel nie ma nic wspólnego z przestępczością. Choć „wypisał się” z grupy pruszkowskiej, pozostał lubiany przez jej członków.

„Cruyff”

Karierę przestępczą zaczynał w latach 80. jako członek grupy Ireneusza P. „Barabasa”. W Niemczech głównie okradał sklepy. Po powrocie do Polski kręcił się przy Pruszkowie, ale szybko został wyproszony ze struktur, bo wielokrotnie wykazywał się nielojalnością wobec grupy. Przeniósł się do Szczecina, gdzie zginął w wypadku samochodowym.

Artur B.

Początkowo niezły bokser, powiązany z grupą Barabasa. Podobnie jak Hemla i Cruyff miał na koncie epizod hamburski. W latach 90. „latał” z Pruszkowem, ale wszystko, co zarobił, przepijał. Alkohol stał się rychło przyczyną jego śmierci.

Spis treści

OD NARRATORA. Jarosław Sokołowski „Masa”

OD AUTORA. Artur Górski

Gangsterskie słowo wstępne

PROLOG. Marszandzi z bronią palną

ROZDZIAŁ 1. Pruszków, miasto pod Hamburgiem

ROZDZIAŁ 2. Dyskotekowy chrzest bojowy

ROZDZIAŁ 3. Krwawy chrzest w Siestrzeni

ROZDZIAŁ 4. Tiry

ROZDZIAŁ 5. Jak doklepał do nas Pershing

ROZDZIAŁ 6. Moskiewski teatr baletu

ROZDZIAŁ 7. Pod Marriottem stręczył Wiesiek

ROZDZIAŁ 8. „Zielone Bingo” na Śląsku

ROZDZIAŁ 9. Oddaj dług!

ROZDZIAŁ 10. Wrzutki, czyli legalizacja kradzionych fur

ROZDZIAŁ 11. Utopiona kokaina

ROZDZIAŁ 12. Jak Żaba na prochach

ROZDZIAŁ 13. Jak w wojsku, czyli w grupie Pershinga

ROZDZIAŁ 14. Niebezpieczne związki wicepremiera

ROZDZIAŁ 15. „Ta maszyna zna moje numery...”

ROZDZIAŁ 16. Planeta przekrętów

ROZDZIAŁ 17. ItalmarCa – złote papierosy

ROZDZIAŁ 18. Soki z najlepszych owoców

ROZDZIAŁ 19. Luksusowe hotele, kasyna i księżniczka

Zamiast zakończenia

Gangsterska galeria według Masy