Moim dzieciom

i Ike’owi, który mi pomógł wyzwolić je z więzów

Święto Amerykańskości, zakład Forda w Detroit, rok 1917

Bez zmiłowania, bezwstydnie, na mnie nie bacząc,

ktoś wokół mnie mury śmigłe i wielkie postawił.

Siedzę więc teraz w środku, złamany rozpaczą.

Konstandinos Kawafis, Mury, tłum. Ireneusz Kania

Dwóch Ludożerców siedzi przy ognisku.

– Matki nienawidzę.

– To weź sobie ryżu.

Stary ludożerski dowcip

Dokument chroniony elektronicznym znakiem wodnym

gandalf.com.pl

Matki smakują najgorzej.

Całe, od czubka głowy po palce u stóp, są obleśne w smaku (a głowa najbardziej). Nic nie da, że przyprawisz – każdy ci to powie, kto zjadł kiedyś swoją matkę. Można je piec w dwustu stopniach, gotować sous vide lub suszyć na czipsy mięsne. Wszystko można, nic to nie da. A jeszcze ich zapach… Wrzuć matkę na ruszt i za chwilę ci zajedzie palonymi oponami, które skądinąd z dodatkiem sosu aioli smakują lepiej niż matka.

I wcale nie chodzi o to, że matki są kobietami. Jeszcze się nie podniecajcie. Kobiety smakują nie gorzej od mężczyzn, a często bywa, że lepiej; dużo zależy od tego, jak przyrządzić mięso, ale facetów przeważnie, przez ich siedzący tryb życia, bardziej czuć wędzonym, co nie każdy lubi. Kobiety natomiast więcej się ruszają i żyją z reguły dłużej, przez co mięso mają chudsze i delikatniejsze w smaku.

Niestety matki – kobiety, które rodziły – to osobna kategoria.

Matki z reguły żyją o wiele dłużej, są nieświeże, zasuszone, smakują latami zmartwień i latami rozczarowań i zazwyczaj, zanim umrą, długo gniją w łóżku, przez co twardnieją im mięśnie i sztywnieją stawy.

Jak mawiano dawniej: „Jedząc martwą matkę, nikt nie prosi o dokładkę”.

Nie żeby ojcowie byli szczególnie smaczniejsi, tylko po prostu mężczyźni umierają młodziej i najczęściej nagle. Delicje to może nie są, ale z matczyną, czyli mięsem matki, wygrywają już w przedbiegach.

Jeśli matka umrze młodo, czy lepiej smakuje? – spytasz.

Otóż jak najbardziej.

Pysznie.

Taka już ironia losu, znana tylko Ludożercom od zarania świata:

Im młodsze mięsko, tym lepiej smakuje.

Im lepiej smakuje, tym bardziej go szkoda.

Siódmy Seltzer siedział w pracy, w biurze na Manhattanie, nad tętniącym życiem SoHo, i zachodził w głowę, ile burger kingów (whopper z podwójnym bekonem i podwójnym serem, bez sałaty, proszę) da radę zjeść jego matka, zanim od nich padnie. Już od paru lat je jadła, czasem po dwanaście jednego dnia, codziennie, by zgodnie z tradycją umrzeć dobrze podtuczona.

Ze sto? – myślał.

Tysiąc.

Góra.

Uznał, że więcej to by nie zmieściła.

Nie doceniał swojej matki.

Od lat, jeszcze zanim zaczęła żyć o burger kingach, bał się, że mu umrze. Wiedział, że to już niedługo, że burza nadchodzi i go nie ominie, trzeba mieć nadzieję, że jakoś to będzie, wiedział też, co matka powie na łożu śmierci.

O co go poprosi.

O to.

Żeby ją, no wiecie.

Ona nie miała żadnego problemu, żeby to powiedzieć – zawsze chciała to zrobić! – ale Siódmy nie potrafił, nawet w myślach. Wiedział, że ona to powie i że on pomimo wszystko – mimo że sobie obiecał odciąć pępowinę, uwolnić się od matki i od tradycji – i tak się rozpłacze, a potem ochłonie i odpowie:

– Dobrze, Ama.

– Ama? – zapytał doktor Isaacson już na jednej z pierwszych sesji.

– Tak do niej mówimy – odpowiedział Siódmy.

– Czemu?

– Krąży parę wersji – odpowiedział Siódmy.

– Czyli jak zazwyczaj – powiedział doktor Isaacson.

Ponad dziesięć lat minęło, odkąd Siódmy widział się ostatnio z matką, gdy nagle trzy lata temu zadzwoniła siostra, Zero, i oznajmiła mu, że Ama je burger kingi (whopper z podwójnym bekonem i podwójnym serem, bez sałaty, proszę) w ilości dwanaście na dzień, by nabrać ciała przed zgonem. Zero się martwiła i prosiła, żeby Siódmy zadzwonił do mamy i zaapelował do niej.

Nie dzwonię – pomyślał.

Zadzwonił.

Ja jebię – pomyślał.

– Cześć, Amo, co robisz? – spytał.

– Umieram – odpowiedziała.

– Bo jesz burger kingi.

– Jem je, bo umieram.

Doktor Isaacson odradzał Siódmemu jakikolwiek kontakt z matką, bo po każdej z takich rozmów Siódmy czuł się tylko gorzej. Wygrało poczucie winy i Siódmy zadzwonił wbrew radom lekarza. Tyle dobrego, że do niej nie poszedł, taki mały sukces; dla Amy z kolei to, że syn zadzwonił, było już wielkim sukcesem, bo i tak dobrze wiedziała, że prędzej czy później zjawi się u progu.

– W porządku – powiedział do niej. – Rób, jak uważasz. Smacznych burger kingów. Nie przyjdę, nie czekaj.

Że niby się stawia.

– Ważne, że cię usłyszałam – odrzekła.

Że i tak ma to, czego chce.

Ja jebię – pomyślał.

I teraz, trzy lata później, siedział w pracy i obliczał z pewnym przerażeniem, ile to wychodzi burger kingów, jeśli przez rok je się po dwanaście dziennie.

– Hej, Siri – powiedział do telefonu. – Dwanaście razy trzysta sześćdziesiąt pięć.

– Mam dla ciebie odpowiedź – powiedziała Siri. – Dwanaście razy trzysta sześćdziesiąt pięć równa się cztery tysiące trzysta osiemdziesiąt.

Cztery i pół tysiąca burger kingów w rok? – zapytał sam siebie w myślach.

Nie no, tyle nie zeżarła!

Było jeszcze rano, lecz za oknem niebo nad rzeką Hudson zmierzało już w stronę barwy nieświeżego mięsa, które troszeczkę za długo leżało wyjęte z lodówki. Zanosiło się na śnieg; spadnie pierwszy śnieg w tym roku, zima zaskoczy drogowców, lecz Siódmy był zbyt zajęty, żeby się tym przejąć; na biurku miał hałdę wydruków i wszystkie musiał przeczytać, a wiedział, że będą na jedno kopyto, będą „powieściami na temat dziedzictwa” w podtypie „takimi sobie”. Bo tylko takie pisano i za sprawą Rosenblooma, szefa wydawnictwa, tylko takie wydawano.

„Taka sobie powieść na temat dziedzictwa” zawsze zawierała parę stałych elementów, wyróżników gatunkowych, których Siódmy tak nie znosił, że aż je sobie skrupulatnie spisał. „Podróż bohatera”, potomka swych przodków – bo koniecznie „podróż”, koniecznie „bohater” i krzyżyk na drogę – obejmowała sześć etapów. Pierwszy to „przeprawa do Nowego Świata”, pełna trudów, niebezpieczeństw, gdy się swoje „skądś” opuszcza, by ruszyć ku Ameryce (czasem samochodem, a częściej pociągiem, lecz najczęściej płynąc, najlepiej czymś najgorszym, i od czasów Marka Twaina dominuje tratwa, można też jako „rozbitek”). Jest pięćdziesiąt procent szansy, że główny bohater „ucieka z ojczyzny, bo nie ma innego wyjścia”, a drugie pięćdziesiąt, że „goni za marzeniami, bo chce w życiu czegoś więcej”. W kolejnym, drugim etapie – krótkim, lecz kluczowym – bohater powieści „zderza się ze ścianą”, a najboleśniej zderzają się ze ścianą jego „marzenia” – o wolności lub majątku, lub spokoju, lub miłości; marzenia dowolne, byle zderzyć je ze ścianą (jak komuś zależy, może nawet wszystkie naraz, i w słowniku Siódmego to się nazywa, że bohater „ma najgorzej”). Po „zderzeniu ze ścianą” następuje etap trzeci, „niedawanie się opresji”. Trzeci oraz czwarty etap, „walczenie o swoje”, stanowią sedno fabuły, kiedy to nasz bohater – dobry, poczciwy i nic nieprzeczuwający – zyskuje ponurą wiedzę, że nowy wspaniały świat, do którego przybył, jest jak muszla klozetowa, w której za chwilę spuszczą go razem z odchodami. Trudno, uznaje bohater i jak zawsze daje radę, przechodząc do kolejnego etapu, gdy wychodzi na jaw „zwodniczość marzenia” – że mianowicie to nie Nowy Świat jest winny, tylko wola, by tam przybyć. Bohater wreszcie rozumie, jak ogromny błąd popełnił, wybierając nowe życie, które – inaczej niż stare – przynosi tylko pozory, płytkie, puste, powierzchowne. Od tego etapu drogi bohatera zależy sukces powieści, bo by zostać docenioną, książka powinna się odciąć od kraju, w którym powstawała.

Składnikiem najbardziej zmiennym były zakończenia, zależne od mody. Jeszcze przed „upadkiem mitu Ameryki” historie te zamykała „wiara mimo wszystko”, kiedy bohater, chociaż tyle przeszedł, dalej wierzył w Amerykę oraz w siebie w Ameryce. Takie rozwiązania akcji były w swoim czasie bardzo popularne i sugerowały, że jeśli się uprzeć i nie tracić ufności, do czegoś się w życiu dojdzie (tłumaczyły przy okazji wypadek przeciwny: jeżeli w życiu nie doszedłeś do niczego, no to widać twoja wina, ale czytelników, z wyjątkiem Siódmego, taki wniosek nie odstraszał). Ostatnio w gatunku „taka sobie powieść na temat dziedzictwa” zaczęły rządzić finały, jak uważał Siódmy, jeszcze bardziej wkurzające od „wiary pomimo wszystko”, zakończenia typu „odzyskać tradycję przodków”, w których nasz przychodźca, umęczony Nowym Światem, nagle zdaje sobie sprawę (co czytelnik już przeczuwał), że ta cała Ameryka to, pod względem duchowym, przepastna ziemia jałowa, gdzie nie zostaje nic, jak tylko zaszczepić tę tradycję, od której się uciekało, starą dobrą ojczyźnianą – wzorem Marcusa Garveya, no, może nie licząc jego antysemityzmu i współpracy z Ku Klux Klanem.

Siódmy bynajmniej nie odmawiał światu grozy; jego naród znał ją świetnie, od stuleci w wielu krajach na własnej skórze poznając, co to jest wędrówka ludów. Wprost przeciwnie, Siódmy miał pełną świadomość, jak nieludzko człowiek umie traktować człowieka, i dlatego nie mógł patrzeć, jak się to przerabia na pisarską papkę.

Po kolei odrzucał propozycje wydawnicze. Problemem nie była ich przewidywalność, bo do niej zdążył przywyknąć, siedząc w tym biznesie. Problem był bardziej poważny, bo sam miał ten problem i od zawsze się z nim zmagał – a chodziło o tożsamość.

O brzydkie słowo na „t”.

Dla Siódmego tożsamość to zawsze było więzienie, z którego chciał uciec – z posiadania jakiegoś koloru skóry (biały, czarny lub mieszany) i jakiejś ojczyzny (w Ameryce, w Europie, w Rosji), posiadania jakiejś płci (mężczyzna, kobieta) i orientacji (hetero lub homo), posiadania jakiegoś rodzaju w sensie gramatycznym, jakiegoś wyznania (mono-, poli- i ateizm) – z wiecznie się wydłużającej listy ciasnych cel więziennych, w których zamykano ludzi. Ale, co ciekawe, od pewnego czasu im jakby się podobało; mieszkańcy więzienia dumnie dźwigali kajdany i się z nimi obnosili, chwaląc sobie swą niewolę. Siódmy pracował na ósmym piętrze wieżowca i gdyby miał pewność, że zderzywszy się z chodnikiem, zginie na miejscu, dawno by wyskoczył z okna, ze dwadzieścia wydruków typu „taka sobie powieść na temat dziedzictwa” temu.

Od dawna nie przyjął żadnej propozycji żadnego autora i szef przyszedł dzisiaj rano, by z nim o tym porozmawiać.

– Ale nie ma z czego wybrać – rzekł Siódmy do Rosenblooma.

– Ale nic kompletnie? – spytał Rosenbloom Siódmego.

– Nic.

– Coś wydać musimy.

– Po co? – spytał Siódmy.

– Bo jesteśmy wydawnictwem – powiedział Rosenbloom.

– Szkoda.

– No a ta chorwacka proza? – zapytał Rosenbloom. – Ta dałaby radę.

– Chorwacka która?

– O tej pochodzącej z Chorwacji lesbijce, która popiera prawo do aborcji.

Siódmy wzruszył ramionami.

– Ale to już było, bo mamy podobną powieść o wierzącym narkomanie ze spektrum autyzmu.

– O tym z hemofilią?

– Nie – powiedział Siódmy. – O tym z cukrzycą.

– Z cukrzycą pierwszego czy drugiego typu?

– Z oboma typami.

Rosenbloom westchnął głęboko.

– Człowiek to zwierzę plemienne – powiedział Siódmemu. – Dzieli się więc na plemiona. Podziały mamy we krwi. Spojrzałeś kiedyś na mapę wędrówek ludów? Na początku jest Afryka, gdzie wszyscy siedzimy razem, ale przy pierwszej okazji natychmiast stamtąd spadamy, ryzykując utratę życia, zatonięcie w morzu, śmierć głodową, bycie zjedzonym lub bycie zjedzoną – wszystko, byle dalej stamtąd. I jak myślisz – czemu? Gna nas bowiem zew włóczęgi? Albo chęć, żeby zobaczyć Paryż wczesną wiosną? Otóż temu, że jeszcze chwila, a byśmy się tam zeżarli. Sartre mówił: piekło to inni, a człowiek pierwotny mówiłby to samo (albo by mówiła), gdyby umiał mówić (lub gdyby umiała). Kiedyś, mój drogi, szanowny Siódmy Seltzerze – wspomnisz moje słowa – każdy (albo każda) będzie miał (lub miała) swoje własne państwo. Nie, że państwo narodowe – prywatne państewko. Bo inaczej nie wytrzyma. Powstanie Seltzeria. I Rosenbloomowo. Abdullahstan. Hernandezia. Całą Ziemię podzielimy na równe działeczki o wymiarach metr na metr, każdą działkę ogrodzimy trzymetrowym murem z drutem kolczastym u szczytu i zatkniętą barwną flagą, z panem na zagrodzie albo panią na zagrodzie, który albo która będzie piać hymny na cześć własną, Bogu dzięki składać za ten swój metr kwadratowy, za ten metr wybrany, najlepszy ze wszystkich, tylko mój i niczyj więcej. I wiesz, co wtedy każdemu i każdej bardzo się przyda?

– Broń?

– Broń już wszyscy będą mieli oraz wszystkie będą miały – odrzekł Rosenbloom. – Każdy będzie potrzebował, a każda potrzebowała opowieści, bajek, legend! O swoim państewku i o swoim ciężkim losie, o swoich przykrych przeprawach, o ojcu założycielu lub matce założycielce i o jego męstwie albo jej odwadze w walce o państewko i jego najlepszość, w walce, która się nie kończy, bo wrogowie nie śpią. W Seltzerii powstanie bajka o syfnym Rosenbloomowie; Rosenbloomowo będzie tylko marzyć, żeby Abdullahstan zniknął wreszcie z mapy; pan Abdullahstanu spostrzeże znad muru, że Hernandez się sprowadza, by zasiedlić działkę obok, i pomyśli sobie w duchu: „A kiedyś to była ekskluzywna okolica”. Wszyscy mają dziś obsesję na swym punkcie, na punkcie swojego pochodzenia i na swej przeszłości punkcie. I dlatego jako ludzkość nie mamy przyszłości. Ale nie ma tego złego.

– A co jest w tym dobre?

– Popyt – powiedział Rosenbloom.

Wziął z biurka Siódmego pierwszy lepszy wydruk.

– To jest to o niewidomym, niebinarnym i nietrzeźwiejącym Latynosie z korzeniami na Sri Lance? – spytał.

– Tak – potwierdził Siódmy. – Trochę w stylu tego o libańsko-erytrejskim albinosie trzeciej płci.

– No to wybierz któreś – polecił Rosenbloom, rzucając wydruk na biurko, i wyszedł z pokoju.

I wtedy zadzwonił telefon Siódmego.

Ten spojrzał na ekran i zobaczył swojski wyraz:

„Ama”.

Ama twierdziła, że Pierwszy w dzieciństwie nie umiał powiedzieć „mama”. Zjadał pierwszą literę.

– Gówno prawda – twierdził Pierwszy.

Od zawsze umiał się odciąć.

– Ja mówiłem na nią „Ama” – deklarował Pierwszy – jak dzieci mówią na żarcie, bo chciałem ją zeżreć żywcem. A gdybym znał gorsze słowa, to gorzej bym na nią mówił.

Drugi zgadzał się z Pierwszym, a Trzeci zgadzał się z Amą, bo on zawsze się z nią zgadzał. Najmędrszy z rodziny, Czwarty, nie wziął udziału w dyskusji, zauważywszy tylko, że kłamstwo stanie się prawdą, jeśli ludzie weń uwierzą.

Pierwszy nienawidził Amy – i tylko Drugi mógł w tej nienawiści dotrzymać mu kroku, a to dlatego, że zawsze robił jak Pierwszy – i rzeczywiście wyrażał się o niej ciut gorzej niż „Ama”. Przeróżne miał na nią określenia, zaczynały się od prawie każdej z liter alfabetu, lecz nigdy na „m”, bo nigdy nie mówił „mama”. Pierwszy urodził się pierwszy i po osiemnastu latach pierwszy wybył z domu.

Nie odbieraj – myślał Siódmy.

Odebrał.

Kurwa.

– Cześć, Amo – powiedział.

Z drugiej strony długa cisza, potem szept:

– To już.

– Ale co już? – spytał.

– Dobrze wiesz co – padło. – Twoja siostra przyjechała. Twoi bracia również.

– Pierwszy też przyjechał?

– Też.

– Pierwszy jest? U ciebie w domu?

– Jest – odpowiedziała. – Razem ze wszystkimi.

– Z jakimi wszystkimi?

– Wraz z całą rodziną – rzekła. – To już. Przyjedziesz?

Powiedz nie – pomyślał Siódmy.

– Tak – powiedział.

Kurwa.

Po czym Siódmy Seltzer odłożył na biurko pamiętniki transgenderowych bliźniaków syjamskich wyznania prezbiteriańskiego z filipińsko-arabskimi korzeniami, niepełnosprawnością i dietą bezmięsną rybną i ruszył na Brooklyn.

Los Kanibamerykanów nie różnił się zbytnio od losu innych mniejszości w Stanach Zjednoczonych; może tylko trochę bardziej trzymali się na uboczu i mniej byli pewni jutra. Przybyli, jak wszyscy, bardzo dawno temu, pełni dobrych myśli; przybywszy, również zaznali odrzucenia i wrogości; i zderzyli się, jak wszyscy, z systemowym wykluczeniem i upadkiem marzeń; musieli, jak wszyscy, ukrywać swoją tradycję i swoje zwyczaje. I, jak wszyscy, szybko wsiąkli. Nie chcąc już dłużej odstawać i dając się skusić powabom kapitalizmu i materializmu, młodsze pokolenie wtopiło się w społeczeństwo. Żenili się poza swymi. Stopniowo się rozjeżdżali w cztery strony świata i tym sposobem rdzennych Ludożerców stale ubywało. Przez czas jakiś ich tradycję kultywowały ludożerskie sklepy mięsne, które były dla wspólnoty jak domy kultury – aż zaczęły padać pod presją ekonomiczną sieciówek i hipermarketów, ciągnąc na dno cały naród, który po tym ciosie, jak mówili starsi ludu, nigdy się już nie podniesie.

Z prężnej społeczności zasiedziałej na Brooklynie ostało się tylko paręnaście rodzin. Naród stanął nad przepaścią i groziło mu wymarcie. Trzeba było działać szybko i wykazać się odwagą, trzeba było bohaterów, którzy zrobią wszystko, żeby uratować swoich. I dlatego Ama, wychodząc za Humphreya, solennie przysięgła rodzić dzieci na potęgę.

– Dwunastu – orzekła.

– Dwunastu? – zapytał Humphrey.

– Synów – rzekła Ama, bo wśród Ludożerców przynależność narodowa szła z ojca na syna. – Dzięki nim przetrwa nazwisko i lud się odrodzi.

– Ale że zaraz dwunastu?

Ama stanęła na równe nogi. Rosła była z niej kobieta, ze sto dziewięćdziesiąt centymetrów wzrostu, i to boso, bez butów, które nosiła w rozmiarze czterdzieści pięć. Humphrey za to był drobniutki, dzięki czemu jego żona miała zawsze lepszą rację.

– To jest, proszę pana, wojna – powiedziała, grożąc palcem, a dłoń miała tak dużą, ja on głowę. – Zimna wojna, partyzancka, która toczy się w podziemiu, lecz się toczy bezustannie. A plac boju się znajduje nie gdzieś tam na Bliskim Wschodzie, w Europie albo w Afryce. Nie, panie Seltzer. To jest wojna na narządy: na macice i na jądra. Globalna ruchawka, w której nie bierze się jeńców. Wojna o przetrwanie, wojna typu „kto da więcej”. Ile kto narucha i ile urodzi.

– No wiem – westchnął Humphrey, słuchał bowiem tej przemowy bynajmniej nie po raz pierwszy. – Ale że zaraz dwunastu?

– Na całym świecie – ciągnęła – od Brooklynu po Palestynę, od Ukrainy po Chiny, ludzie próbują naruchać, ile tylko wlezie: Meksykanie, Żydzi, muzułmanie, Chińczycy, Japończycy, czarni, biali, skośnoocy, mieszani i nakrapiani – ruchają się, ażeby Ziemię uczynić sobie poddaną, a wrogów ruchają w dupę, i chodzi wyłącznie o to, kto jest największym ruchaczem, a kto pozwala się ruchać. Wiesz, ile dzieci ma przeciętna rodzina muzułmańska? Dziesięcioro. Żydzi nawet więcej. A o Chińczykach nawet nie wspominam. Przejeżdżasz przez ich dzielnice, to wiesz, o czym mówię. Wylewają się przez okna, w domach się nie mieszczą.

– Dwunastu synów utrzymać – skonstatował Humphrey. – Z pensji taksówkarza.

Lecz Ama wiedziała swoje.

– Duchy naszych przodków nie dadzą nam zginąć.

A Humphrey ją kochał, robił więc, co mu kazała.

Dziewięć miesięcy później zdrowy syn im się urodził i otrzymał imię Pierwszy.

– Pierwszy? – spytał Humphrey.

– Pierwszy – rzekła Ama. – A następny będzie Drugi. Nie chcę się pomylić, Humphrey, bo idę na ilość.

Humphrey nie był pewien, czy przypadkiem takie imię nie wyrządzi krzywdy dziecku i nie zaniży jego samooceny; jeszcze gotowe się poczuć jak numer w szeregu, kolejny egzemplarz, następny do wykarmienia, jak oznakowane cielę – może być mu potem przykro i nielekko w życiu.

– Kolejny egzemplarz? – zapytała Ama. – A czy jest coś szczytniejszego? Naród się odradza i chce się policzyć, jak synowie Abrahama.

– Synowie Jakuba – sprecyzował Humphrey.

– I czy oni byli tylko numerkami? – spytała. – A dwunastu apostołów?

– Nie – powiedział Humphrey. – Bo mieli jakoś na imię.

– No to proszę bardzo, wymyśl.

– Łukasz. Jan.

– Coś jeszcze?

– Nie wiem. Steve.

Ama zabiła go śmiechem.

– Z numerami pójdzie łatwiej i raczej je zapamiętasz – powiedziała Humphreyowi. – Wszyscy je zapamiętają i w naszym narodzie przetrwa pamięć naszych synów, bo nasi synowie, Humphrey, podniosą ten naród z ruin, tak jak Pan Bóg przyobiecał.

– Obiecanki macanki – odburknął jej Humphrey.

Amę aż zatkało, gdy to usłyszała. Kanibamerykanie to byli ludzie pobożni, ale z przyczyn obiektywnych wierzyli raczej po cichu, nie obnosząc się z treścią swojej wiary, i w ten sposób z czasem rzecz rozeszła się po kościach, aż sami już nie wiedzieli, co wyznają. Zdaniem jednych – chrześcijaństwo, zdaniem drugich – judaizm, innych jeszcze zdaniem – islam, tak więc każdy miał swe zdanie i tego się trzymał. Różnica zdań zakończyła się rozłamem i powstały trzy frakcje w łonie ludożerstwa – prokościelna, prożydowska i promuzułmańska; tego tylko brakowało w tej resztce małego ludu, starszyzna zatem orzekła w swojej niezmierzonej, przepastnej mądrości, że Bóg, choć istnieje, jest niepoznawalny i nic o nim nie wiadomo, nie wiadomo zwłaszcza, czego On od nas chce, a wiadomo tylko tyle, że nic nie wiadomo i lepiej nie wiedzieć, nie pytać, nie drążyć, bo to się jeszcze źle skończy. Wiara Kanibali jest osobliwością w świecie, Kanibale bowiem im mocniej wierzący, tym słabiej wtajemniczeni, i na Boga mówią „On” lub „Ktoś”, żeby tym bardziej podkreślić swoją uczoną niewiedzę, natomiast straszni poganie mącą ludziom w głowach jakąś Trójcą Świętą albo tym, że Koran powstał pod dyktando Pana. Humphrey osobiście wolał Stary Testament od Nowego; nie uważał się za Żyda pośród Ludożerców, lecz żydowski obraz Boga jako totalnego dupka wspaniale mu przypasował do ogólnej wizji świata. Ama natomiast, choć niekościołkowa, stawiała na Ewangelię, gdzie pisali o Jezusie, który – jej zdaniem – sam był Ludożercą.

– Bierzcie i jedzcie, to jest ciało moje? – powiedziała do Siódmego. – Taki z niego Żyd jak ze mnie. On był nasz, mówię ci.

Pomysł na imiona dzieci dobrze się sprawdzał do piątego razu, bo pewnej upiornej nocy Szósty wziął i umarł. Miał tylko pięć latek; kto by się spodziewał? Ama rozpaczała, jednak nie nad martwym dzieckiem, lecz nad przerwanym łańcuchem, bo już był na świecie Siódmy i miał cztery latka, był też Ósmy i miał dwa, a odtąd nie byli oto siódmym ani ósmym dzieckiem. Odkąd Szósty odszedł, Siódmy stał się szósty, Ósmy za to siódmy, a tymczasem Ama miała w brzuchu Dziewiątego, który teraz będzie ósmy. Cały piękny plan pierdolnął.

Załamana swą tragedią albo przynajmniej pokrzyżowaniem szyków, położyła się do łóżka i nie dała się pocieszyć. Humphrey ją zaklinał na dziecko w jej łonie, a na pocieszenie złożył obietnicę, że zrobi jej trzynaścioro (jeżeli liczyć Szóstego), w końcu więc będzie komplecik. Po paru miesiącach nadszedł poród Dziewiątego, wszystko poszło gładko, gorzej z życiem małżeńskim, bo często tak bywa, że po śmierci dziecka umiera też miłość, która je wydała na świat, i tak też się stało u państwa Seltzerów. W domu Amy i Humphreya zapanowały głuchy smutek, wzajemne wyrzuty i szantaż emocjonalny, na co mąż szczerze poprzysiągł i często powtarzał, że gdy spełni swą powinność dla dobra narodu, wyjdzie z domu i nie wróci. Po roku Ama urodziła Dziesiątego, a dwa lata później powiła bliźnięta i tak przyszli na świat Jedenasty i Dwunasty, gdy zaś po dwóch kolejnych latach oświadczyła wszem wobec, że Trzynasty w drodze, Humphrey uniósł ręce i powiedział:

– Spadam.

Spakował manatki, no i tyle go widzieli. Jednak nieoczekiwanie to nie była jeszcze puenta, bo kilka miesięcy później podczas USG wyszła na jaw katastrofa – że będzie dziewczynka.

– Co ja Komu zawiniłam – wyła w gabinecie Ama – że mnie tak ukarał?

Miała wielki żal do męża, że nie dotrzymał raz danego słowa, nie spłodził dwunastu synów; dzwoniła do niego, ale nie odbierał, a na koniec zmienił numer. Wyzywała go od zdrajców i wrogów narodu, gorszych od samego Jacka Nicholsona.

A kiedy dziecko, co miało być chłopcem, lecz wyszło inaczej, śmiało się wreszcie narodzić, dała mu na imię Zero.

– Co miało być, a nie jest, nie pisze się w rejestr – zawyrokowała Ama.

Był sobie raz świecznik – mówiła Ama Siódmemu w bajce na dobranoc. – Piękny, srebrny, przewspaniały, arcydzieło rękodzieła, z bogato zdobioną nóżką, na której stały trzy przecudne świece, czerwona, biała, niebieska. W swej piękności świece nie ustępowały swemu świecznikowi, były bowiem długie, równe i wysmukłe od stópki do knota. Kto raz je zobaczył, patrzył jak zaczarowany na tę żywą doskonałość.

– Zapalono świece – ciągnęła opowieść Ama. – Knoty zajęły się ogniem. Dym się z nich unosił, kiedy się paliły. Świece zaczęły się topić, zwęglać i dusić w płomieniach. I krzyczały z bólu. A co jeszcze chwilę temu było takie piękne, traciło nagle swe kształty, spływało w dół z woskiem, brzydkie, nieforemne, nie do rozpoznania. Barwy zaczęły się zlewać, biała z czerwoną, czerwona z niebieską, a niebieska z białą, tworząc jedną burą masę, zalewając wszystko w dole, oblepiając, pokrywając, że już nic pięknego nie miało szansy się ostać, ani świece, ani świecznik.

Ujęła dłonie Siódmego.

– Ogień, który trawi świece, to jest Ameryka – wyjawiła dziecku.

Swym wielkim paluchem pogłaskała go po czole, odgarniając chłopcu włosy.

– A ty, moje dziecko, ty jesteś jedną ze świeczek.

Trudno powiedzieć, na co umarł Szósty. Chyba na grypę, lecz niewykluczone, że na coś gorszego. Nikt nie miał pojęcia.

– Był sobie chłopiec – wspominała Ama – a nagle już nie ma chłopca.

Ze łzami w oczach streszczała Siódmemu, co się wydarzyło:

Robiła, co mogła. Dzwoniła po doktorach i dzwoniła po szpitalach. Zewsząd dostawała tę samą odpowiedź, że to tylko przeziębienie, samo przyszło, samo przejdzie. Trzeba to przeleżeć w łóżku i przyjmować dużo płynów, mówili lekarze.

– Sama z tym zostałam. Byłam przerażona. Ojciec wybył z domu, a gdzie, On jeden raczy wiedzieć, dziecko niknęło mi w oczach i przez ręce mi leciało. Nie wypuszczałam go z pokoju, żeby was nie pozarażał. Pewnej nocy przestał kaszleć. Już nie kaszle, ma się lepiej, pomyślałam sobie, ale rano wchodzę, a dziecko nie żyje.

Siódmy miał wtedy tylko cztery latka i mało z tego pamiętał. Przypominał sobie głównie, że gdy umarł Szósty, wszystko w domu się zmieniło.

I że bardzo się ucieszył.

Coś umarło w Amie wraz z jej szóstym synem. Osłabła i złagodniała. Jak kiedyś była czepialska i napastliwa, tak teraz się stała tylko histeryczna i godna pożałowania. Potrafiła tygodniami nie ruszać się z łóżka. Odwieczna wojna domowa, którą wcześniej podsycała, wygasła jak ręką odjął. Nastał wreszcie święty spokój – dawniej nie do pomyślenia. Nie żeby nagle przybyło miłości w domu, lecz ubyło nienawiści, i dla Siódmego to już było dużo.

Miał przez to poczucie winy.

Bo kim trzeba być, żeby się ucieszyć ze śmierci swojego brata? – wyrzucał sam sobie.

Bo kim trzeba być, żeby się ucieszyć z rozpaczy swej matki?

Świetnie znał odpowiedź:

Trzeba być złym człowiekiem.

I tak oto Siódmy Seltzer obiecał sobie w dzieciństwie, że już zawsze będzie dobry i zrobi dla Amy wszystko, wszystko dla rodziny, wszystko dla narodu.

Choćby własnym kosztem.

Siódmy był z Nowego Jorku, pierwsze więc, co robił, wsiadłszy do taksówki, to walił w telewizorek przed siedzeniem pasażera, póki z usyfionego ekranu dotykowego nie zniknęła wizja, a razem z nią fonia. Tak samo postępował co drugi klient taksówki, przez co ekran pokrywała kolekcja bakterii i wirusów świata, jeśli nie wszechświata, a nie dało się tego wyłączyć bez dotknięcia gołym palcem.

Taki właśnie wybór ma człowiek współczesny – przyszło do głowy Siódmemu, kiedy taksówka ruszyła, żeby zawieźć go na Brooklyn – umrzeć wewnętrznie od plotek o celebrytach i durnych wywiadów z nimi migających na ekranie lub fizycznie umrzeć od rojących się na nim bakterii i wirusów.

Jimmy Kimmel lub zaraza.

Nie wiedział, co gorsze.

Telewizji nienawidził i teraz się zastanawiał, czy to nie za sprawą Amy. Od kiedy pamiętał, zawsze kładła mu do głowy, że ta straszna telewizja jest ich wielkim wrogiem i narzędziem propagandy, wykorzystywanym, by oczerniać Kanibali. Najbardziej nienawidziła Wyspy Gilligana, głupiego serialu, w którym z Ludożerców – zwanych tu ludojadami – zrobiono tępych dzikusów z farbkami na twarzy, odzianych w spódniczki z trawy, z kolczykami w nosie rzeźbionymi z kości ofiar, których mięso zjedli.

– My jesteśmy dzikusami? – wściekała się Ama. – A koło to kto wymyślił? Kto wymyślił nóż i książkę? To myśmy odkryli ogień! Oni wrzucają swe matki do śmierdzącej dziury w ziemi i grzebią je w mule i w błocie. Dają swoich bliskich glistom na pożarcie, larwom i robalom! Z nas robią dzikusów? Sherwoody pieprzone.

Ama żyła nienawiścią i jak wszyscy ludzie, którzy żyją nienawiścią, miała tysiące wyjaśnień dla swojego jadu. Nie dało się stwierdzić, kogo mocniej nienawidzi, jej nienawiść bowiem stale ewoluowała: w latach osiemdziesiątych darzyła nią czarnych, potem Latynosów w latach dziewięćdziesiątych i ponownie czarnych na przełomie wieków, następnie Chińczyków wraz z muzułmanami, lecz bez względu na to, kto w danym momencie królował na szczycie jej hierarchii hańby, Żydzi niezmiennie byli w pierwszej trójce. Nazywała ich „Sherwoody” albo „sherwoodowe plemię” od imienia Żyda, którym najbardziej gardziła, Sherwooda Schwartza, twórcy Wyspy Gilligana.

– Pomyśl tylko, co by było, gdybym ja zrobiła serial z Żydami „hajsożercami” – piekliła się Ama – w którym wszyscy by się trzęśli, że Żyd przyjdzie i ich zje? Miałabym proces i bym go przegrała. I by mnie z więzienia już nie wypuścili. A gdy sherwoodowe plemię mówi takie rzeczy o nas, na nich kary jakoś nie ma.

Jadąc taksówką przez miasto, Siódmy napisał do Carol.

„Co tam?” – spytał w esemesie.

„Spoko – odpisała. – A u ciebie?”

„Dobrze – skłamał. – Na spotkanie jadę”.

Nie znosił jej okłamywać, ale nie miał wyjścia – mogłaby się zdziwić, słysząc, że jedzie do mamy, która podobno nie żyje, jak przynajmniej zawsze twierdził.

– Zmarła, kiedy byłem mały – wyznał kiedyś.

– Na co? – zapytała Carol.

Wzruszył ramionami.

– Nie wiadomo – odrzekł. – Była kobieta, a nagle nie ma kobiety.

W oczach Carol pojawiło się bezbrzeżne współczucie, za co Siódmy ją pokochał.

– Czyli nigdy nie zaznałeś matczynej miłości? – zapytała.

– Nigdy.

To akurat była prawda.

„Jak poszło Tani dziś rano?” – wysłał esemesa.

Przypomniał sobie swój nocny telefon do doktora Isaacsona, kiedy Tania się rodziła, a Siódmy rwał włosy z głowy, porażony wątpliwością, czy da radę jako tata.

– Panie doktorze, jak być dobrym ojcem? – skamlał Siódmy do słuchawki. – Proszę mi powiedzieć szczerze.

– Trzeba kochać swoje dzieci – powiedział doktor Isaacson. – Kochać je bezwarunkowo. Kochać je całe i kochać je za nic.

Siódmego to nie przekonywało.

– To nie może być tak proste – odpowiedział doktorowi.

– No i właśnie nie jest. Mało komu się udaje – odpowiedział doktor.

Jako że nie było wyjścia, Siódmy i Carol spróbowali opcji miłość. Gdy Tania miała już sześć lat, a ich „eksperyment z miłością bezwarunkową”, jak go nazywali, wydawało się, że działał, mogli wreszcie przyznać doktorowi rację. Tania wyrastała na zupełne przeciwieństwo swojego ojca: dziecko było śmiałe, pewne siebie i niczego się nie bało.

Carol odpisała:

„Tani bosko poszło. Występ o 20. Będziesz?”.

Siódmy postawił sobie za punkt honoru być dla córki lepszym ojcem niż jego Ojciec dla niego, i jak każdy ojciec, który chce w ojcostwie prześcignąć swojego ojca, nie przegapił ani chwili w życiu swego dziecka: żadnych urodzin, żadnych wizyt u lekarza, żadnego pierwszego ząbka, żadnego pierwszego słowa, pierwszego dnia w szkole – niczego po prostu. Zazwyczaj się cieszył, spełniając swe obowiązki, ale akademie szkolne to była najgorsza męka, a dziś w Szkole Podstawowej imienia Roosevelta odbywał się konkurs talentów. Nawet denna akademia z okazji Dnia Babci i Dziadka nie była tak dołująca, jak szkolny konkurs talentów. Nie wiedział, czy to dlatego, że większość dzieci na scenie wcale nie miała talentu, czy może dlatego, że większość rodziców jakby tego nie widziała. A może dlatego, że widząc rodziców zachwyconych swymi dziećmi, przypominał sobie o tym, czego sam nigdy nie dostał – o miłości, wolności i wsparciu w spełnianiu marzeń. Niełatwo było cieszyć się czyimś zwycięstwem w Loterii Szczęśliwych Rodzin, gdy samemu wyrosło się z kalectwem emocjonalnym.

Po wpływem influencerki z YouTube’a Tania zaczęła ćwiczyć akrobacje. Mostek, stanie na klatce piersiowej, robienie szpagatu. Na konkurs talentów przygotowywała pokaz z rekwizytem: wchodzenie do ciasnej klatki.

Ona chce się zamknąć w klatce – pomyślał jej tata – a ja zawsze tylko chciałem wyzwolić się z klatki.

Siódmy podniósł wzrok; przed taksówką wyłaniał się szkielet mostu Brooklyńskiego i wystarczyło, że tylko na niego spojrzał, a już miał przed oczami dzieciństwo spędzone po tej drugiej stronie rzeki.

„Jasne – odpisał Carol. – Już nie mogę się doczekać”.

Dzieciństwo Pierwszego, Drugiego, Trzeciego, Czwartego i Piątego przypadło na okres, który Siódmy nazwał – na cześć świętej pamięci Szóstego – czasami „przed martwą erą”, w skrócie p.m.e. Za czasów przed martwą erą Ama przeważnie krzyczała, sztorcowała wszystkich, atmosfera w domu była jak na wojnie, jak na placu boju. Potem umarł Szósty i Ama straciła zapał. Dalej czepiała się wszystkich, wpędzała w poczucie winy i trzymała krótko, lecz teraz w jej jadzie czuć było nowe akordy: żal po stracie dziecka oraz żal nad samą sobą. Tak więc Ósmy, Dziewiąty, Dziesiąty, Jedenasty, Dwunasty i Zero wychowywali się już w innych czasach niż Pierwszy, Drugi, Trzeci, Czwarty oraz Piąty – w pierwszych latach ery martwej. Dzieci starej daty (poza Trzecim oraz Piątym) szczerze nie znosiły Amy i żywcem nie mogły pojąć, czemu ich młodsze rodzeństwo nie czuje podobnie. Dzieciom nowych czasów za to (poza Dziewiątym, Jedenastym i Dwunastym) szczerze było szkoda Amy i żywcem nie mogły pojąć, czemu ich starsze rodzeństwo nie współczuje matce.

Siódmy był środkowym dzieckiem, załapał się więc czasowo oraz uczuciowo na oba wydania Amy – miał okazję zaznać i bezdusznej jędzy, i zgorzkniałej zołzy – i tutaj leżało źródło jego rozdarcia wewnętrznego, uważał doktor Isaacson. Jeśliby Szósty nie umarł, Siódmy miałby większy spokój i mniejsze poczucie winy, bo pewnie Ama dalej by była starą podłą sobą, zamiast tą kulką nieszczęścia, w którą się zmieniła, Siódmemu więc lżej by przyszło wynieść się i odciąć od niej. I może byłby dzięki temu szczęśliwszy. Może byłby nie zadzwonił, kiedy zaczęła stołować się w Burger Kingu. Może byłby nie odebrał, kiedy ona zadzwoniła.

I nie jechałby taksówką do mamy na Brooklyn.

Czy rodziny wiąże miłość – przemyśliwał Siódmy – czy tylko poczucie winy, które nie pozwala na zawsze się rozstać? Między Seltzerami od początku w powietrzu wisiała siekiera (tak samo za starych, jak za nowych czasów) i kiedy taksówka wjechała na most Brooklyński, Siódmy zaczął się stresować na myśl o rodzinnym zjeździe. O czym niby mieli gadać? Większość rodzin wspominała stare dobre czasy, ale Seltzerowie nie mieli czego wspominać, żadnych starych dobrych czasów, bo zaznali tylko starych strasznych czasów i starych straszniejszych czasów, a niekiedy nawet tak strasznych, że młody Siódmy marzył już wyłącznie o tym, aby uciec z domu i nigdy nie wracać. To wszystko bywało ponad jego siły; gdy dłużej nie dawał rady, płakał Amie w rękaw i pytał z wyrzutem, czemu ich rodzina nie jest szczęśliwa jak inne. Liczył, że Ama może go przytuli, pogłaska po głowie i powie, że będzie dobrze.

– Wszystko przez Pierwszego – powiedziała Ama. – On nam nie daje żyć.

Pierwszy, jako pierworodny, stanowił dla Amy idealny ekran, na który mogła rzutować wszystkie swe oczekiwania i wszystkie nadzieje, jakie żywiła wobec swej rodziny i wobec narodu, i dlatego miał najgorzej, był kozłem ofiarnym i chłopcem do bicia w jednym.

Chciała, żeby został przywódcą narodu, jego przewodnikiem i mężem opatrznościowym. A on tylko chciał się bawić ze swą koleżanką, Maliką z sąsiedztwa.

– Malika jest czarna – zauważyła Ama.

– I co z tego? – zapytał Pierwszy.

– Na złość Amie z czarną się pobawię – powiedziała Ama.

Łajała Pierwszego, karciła i nawet biła, gdy robił jej na złość, a biła go mocniej, kiedy robił na złość swemu narodowi. I dlatego Pierwszy znienawidził Amę i odciął się od niej, i odciął się od narodu. Wyniósł się z domu, gdy osiągnął pełnoletniość, i z nikim z rodziny nie chciał mieć już nic wspólnego.

Drugi, który ubóstwiał Pierwszego, świadkował przemocy domowej, kucając u szczytu schodów, patrząc przez słupki poręczy jak przez kraty celi i próbując się przemóc, by stanąć w obronie brata. Ale nigdy się nie zebrał. Tylko pocieszał Pierwszego, gdy było po wszystkim, przytulając go, gdy płakał, przynosząc chusteczki, gdy krew mu się lała z nosa, i wzorem starszego brata nienawidząc matki. Kiedy stał się pełnoletni, poszedł w ślady swego idola, zamykając drzwi za sobą i zrwając kontakt z Amą i resztą rodziny.

Trzeciego Ama traktowała lepiej niż pierwszych dwóch synów, bo Trzeci był wielki, i to już od urodzenia, i szybko ją przerósł. Biła go jak innych, lecz z racji jego rozmiarów nic to nie dawało i nic nie szkodziło, nie niszcząc więzi rodzinnej. Trzeci miał ciało mężczyzny, ale umysł dziecka, i z tego powodu nie mógł złościć się na mamę, bo mama przecież chce dobrze i wie lepiej. Dzięki swoim gabarytom Trzeci świetnie się nadawał, uważała Ama, na wielkiego wojownika, obrońcę narodu i wyzwoliciela. Tylko że z Trzeciego był żaden osiłek. Żaden z niego był wojownik. Zbyt był prostoduszny, żeby głos na kogoś podnieść, choćby nawet wypadało – co dopiero podnieść rękę, choćby nawet należało. Nigdy się nie wyprowadził i choć był już po trzydziestce, dalej mieszkał z mamą w domu na Brooklynie, w którym się urodził.

O dwa lata młodszy Czwarty był Trzeciego przeciwieństwem pod każdym możliwym względem. Drobniutki w budowie, najdrobniejszy z całej czwórki, blady, chorowity, wymizerowany, wybitnie inteligentny. Czwarty się okazał najmądrzejszym z Ludożerców, jaki kiedykolwiek przyszedł na świat w Nowym Świecie, a może nawet w ogóle.

– Nie mieści się w skali – powiedział dyrektor szkoły, gdy podawał Amie wyniki Czwartego z testu na inteligencję.

– Boże. – Ama wprost pękała z dumy, gdy trzymała w dłoni zaświadczenie syna. – Gdyby umiał kłamać i potrafił oszukiwać, wyrósłby na Żyda.

Czwarty nauczył się czytać, kiedy miał dwa latka, zdążył opanować dzielenie pisemne, nim skończył trzy, a w wieku lat czterech już podważał wszystko, co mówiła Ama. Nie umiał odrzucić piłki, nie umiał przebiec trzech metrów bez przewracania się i nie umiał siedzieć cicho, kiedy jego matka gadała głupoty.

– Kiedy spożywamy ciała naszych bliskich – tłumaczyła dzieciom Ama – nasze serduszko niesie składniki odżywcze do naszych komórek i w ten sposób nasi bliscy żyją w nas na zawsze.

– Mitochondria, nie serduszko, niosą składniki odżywcze.

Zdzieliła go pięścią w łeb.

– Przestań się wydurniać – powiedziała dziecku.

Wielką przewagą Czwartego była jego wiedza, a inteligencja – jego tajną bronią. Pierwszy i Drugi próbowali walczyć z Amą krzykiem bądź siłą, a tymczasem Czwarty siedział spokojnie u siebie i czytał Goethego, bo wiedział, jak wkurza Amę, kiedy Ludożercy czytają obcych pisarzy. Z dwojga złego by wolała, żeby krzyczał i ją szarpał.

– „Gie-te”? – zapytała Ama. – To nazwisko czy inicjał?

– To się mówi „gee-te” – odpowiedział młody. – Niemiecki pisarz i dramaturg, jak również uczony i wielki mąż stanu. Pierwsza jego powieść była tak wstrząsająca, że po jej lekturze bardzo wielu Niemców popełniło samobójstwo.

– Aha. – Ama wzruszyła ramionami. – Jeśli dzięki niemu paru Szwabów się zabiło, to już go lubię.

Czwarty ostentacyjnie czytał pisarzy irlandzkich, złośliwie zgłębiał rosyjskich, demonstracyjnie zaczytywał się chińskimi i krnąbrnie chłonął francuskich; gdy nauczył się języków, czytał znów to samo, lecz w oryginale. Ama stoicko znosiła jego prowokacje, ale gdy w wieku lat szesnastu Czwarty dostał się na studia i ogłosił, że idzie na etnologię i antropologię kulturową, tego już nie wytrzymała.

– Cudze chwalicie – powiedziała Ama – swego nie znacie.

– Człowiekiem jestem – odpowiedział Czwarty – i nic, co ludzkie, nie jest mi obce.

– Proszę, jak się odgryzł! – odgryzła się Ama.

I nigdy więcej z nim nie rozmawiała.

Piąty miał sześć lat, kiedy umarł Szósty, i obwiniał się z powodu śmierci młodszego braciszka.

– Powinienem siedzieć przy nim – wyrzucał sobie. – Podać mu jakieś lekarstwo. I wezwać karetkę.

Ama wzięła go w objęcia.

– Każdemu się zdarzy – odezwała się do synka. – Każdy z nas popełnia błędy, nawet takie straszne.

Piąty nienawidziłby jej podobnie jak inni, lecz zbyt był zajęty nienawiścią do samego siebie. Nie umiał sobie wybaczyć; rak poczucia winy toczył całe jego życie. Miał wyrzuty sumienia, kiedy zjadł za dużo, i miał wyrzuty sumienia, kiedy zjadł za mało; miał wyrzuty, że nie sprząta u siebie w pokoju, a kiedy posprzątał, wyrzucał sobie, że na tle porządku u niego w pokoju jeszcze bardziej kłuje w oczy syf w pokojach braci; kiedy dostał czwórkę, miał wyrzuty, że nie piątkę, a gdy dostał piątkę, miał wyrzuty, że nie szóstkę, a gdy szóstkę dostał, miał jeszcze wyrzuty, że zawyża średnią w klasie. Uważał, że zawiódł – jako syn i Ludożerca.

– Przepraszam, Amo – powtarzał dwa razy dziennie, jeżeli nie częściej, przez całe swoje dzieciństwo. Nie dziwi zatem, że został psychiatrą, co Ama odebrała, jak większość działań swych dzieci, jako wymierzone w nią.

– Narzekać na matkę, tylko to umiecie i z tego żyjecie – powiedziała Ama, gdy odbierał dyplom ukończenia medycyny.

– Przepraszam – powiedział Piąty.

– Szósty to było dziecko idealne – zauważyła Ama. – Nigdy, przenigdy nie płakał: ani gdy był głodny, ani gdy był śpiący, ani nawet gdy się rodził. Miał uśmiech na twarzy, gdy wyszedł ze mnie na świat. Lekarze mówili, że czegoś takiego jeszcze nie widzieli. Mój skarbek.

Pierwszy siedział wtedy w poczekalni na porodówce i pamiętał to inaczej.

– Przecież słyszałem, jak płakał – parsknął, słysząc tę opowieść już raz któryś z rzędu.

– Ale to nie Szósty – odcięła się Ama. – On nie płakał ani razu.

– Chyba lekarz się rozpłakał – szepnął Pierwszy do Drugiego – gdy zobaczył jej kuciapę.

Zdzieliła obu w łeb.

– Przestańcie się wydurniać – powiedziała.

Kiedy umarł Szósty, Siódmy miał skończone tylko cztery latka i dlatego Ama, porażona stratą i złamana bólem, na nim skupiła całą swą uwagę, chuchała na niego i dmuchała, żeby nie daj Boże jemu też się coś nie stało. Spała z Siódmym w jednym łóżku, żeby w każdej chwili mieć na niego oko – Ojciec zdążył już się wynieść na osobne legowisko – a nad nimi wisiało zdjęcie Szóstego w pozłacanej ramce.

– Tylko mi nie umrzyj – zaklinała syna. – Nie zrobisz mi tego.

– Nie zrobię – obiecał.

Życiową misją Siódmego było zadowalać matkę. Ona mu się stała bezbronnym dzieciątkiem, a on jej czułym rodzicem, który zrobi dla niej wszystko. Gdy bracia bili się ze sobą, Siódmy ich rozdzielał. Kiedy gadali na Amę, on wstawiał się za nią. Swoją wolę i potrzeby kształtował pod kątem woli oraz potrzeb Amy, żeby zawsze jej dogodzić i by nigdy jej nie zranić: jadł obiad, choć nie był głodny, żeby jej wysiłek nie poszedł na marne, i dobrze się uczył, żeby jej nie zawieść, a kiedy chorował, mówił, że to nic takiego, nie ma się czym martwić, po czym szedł do siebie i leżał po cichu w łóżku, jeśli kaszląc, to w poduszkę, żeby Ama nie słyszała i nie przypomniała sobie, jak okropnie kaszlał Szósty i jak nagle przestał, gdy umierał w nocy.

Ósmy, pierwsze dziecko nowych czasów, poszedł śladami Siódmego i, jak on, żył tylko po to, żeby Amie było miło. Lecz miał niewiele do zaoferowania: nie był ani niezależny jak jego brat Pierwszy, ani uparty jak Drugi, ani tak silny jak Trzeci, ani tak mądry jak Czwarty, ani wrażliwy jak Piąty, ani ofiarny jak Siódmy – i dlatego, jako człowiek całkiem bez talentu, bez umiejętności i bez właściwości, Ósmy został duszpasterzem. Za wzór mu posłużył kochany wujek Iszmael, brat Ojca, przez rodzinę zwany Wuja, duchowy przywódca społeczności Ludożerców. Podczas kiedy bracia zagłębiali się w erpegi albo w Monopoly, Ósmy się zagłębiał w obrzędy swych przodków, w ich zwyczaje kulinarne, w reguły obróbki mięsa i zakazy żywieniowe, w dzieje swego ludu, w przewagę opału węglowego nad gazowym, w instrukcję obsługi grilla dwupalnikowego. Wkuwał na pamięć całe strony Przewodnika – zbioru praw i obyczajów, który spisał Wuja – i recytował przed Amą, a ona pękała z dumy.

– To dzięki tobie – wyznała Ósmemu – nasze dziedzictwo nie zginie.

Dziewiąty był dzieckiem nad wyraz wrażliwym i chłonącym świat dokoła, kochał przyrodę ze wzajemnością i był z nią związany jakąś niepojętą, nieomal mistyczną więzią. Najagresywniejsze psy pozwalały mu się głaskać i tuliły się do niego, a najdziksze koty wprost do niego lgnęły, wskakując mu na kolana. Zwierzątka jakby wiedziały, że jemu mogą zaufać, jakby wyczuwały jego piękną duszę. Amy to nie obchodziło. Interesowało ją tylko, że jej syn jest gejem, co już dosyć wcześnie dało się zauważyć. Miał wyłącznie koleżanki i nie lubił gier i zabaw na świeżym powietrzu. Ama patrzyła ze wstrętem, gdy mały Dziewiąty czesał swoje lalki Barbie.

– To tylko taka zabawa – tłumaczył go Siódmy.

– To nie jest normalne – narzekała Ama.

Nie żeby ją obchodziło, co jest lub nie jest normalne; miała tylko na uwadze stan liczebny swego ludu, którego Dziewiąty, z racji swojej orientacji, raczej nie powiększy. Dziewiąty widział wyraźną naganę w spojrzeniu matki i próbował, jak potrafił, kryć się ze swoją naturą. Aż w dzień przed czternastymi urodzinami uznał, że już nie chce kłamać.

– Jestem gejem, Amo – oświadczył.

– Ja już nie mam syna – wykrztusiła, płacząc. – Drugiego już z rzędu, a razem z nim opłakuję wszystkich jego przyszłych synów, którzy się nie narodzą.

Czuła się oszukana, czuła się zdradzona i winiła za to Żydów.

– To filmy tych Sherwoodów zrobiły ci wodę z mózgu – krzyczała na Dziewiątego. – Te seriale, te programy, w których faceci przebierają się za baby, a baby za chłopów. Zwierzęta po prostu! Czy im zależy, żebyśmy się rozmnażali? Żebyśmy przetrwali? Chcą z nas, mój synu, zrobić ród pedałów, naród chorych ludzi – a ty jesteś ich króliczkiem, ich króliczkiem doświadczalnym.

– Możesz mnie obrażać, ile tylko zechcesz, Amo – powiedział Dziewiąty – ale nie zaczną mi się od tego podobać dziewczyny.

– Ale kochanie – odrzekła mu słodko, widząc, że jej nie zrozumiał – ja przecież nie wnikam, kto ci się podoba, tylko z kim idziesz do łóżka.

Dziewiąty jakoś nie wierzył, że chodzi jej o potomstwo, i utrzymywał, że to z nią jest coś nie tak – przez ten jad i homofobię, i klapki na oczach. Bez przerwy się żarli, dopóki Dziewiąty nie podrósł na tyle, by się wyprowadzić.

– Nie mam w sobie nienawiści – powiedział do Amy – tylko mi cię szkoda.

– Ale ja cię nienawidzę i nawet mi cię nie żal – powiedziała Ama i trzasnęła za nim drzwiami.

Słuchając, jak Ama biada nad Dziewiątym i nad jego egoizmem, którym tak skrzywdził swój naród, Dziesiąty uznał za swój obowiązek uratować sytuację i stać się obrońcą ludu, wielkim wojownikiem w zastępstwie Trzeciego, i poświęcić swoje życie walce o rodaków, na których czyhali rozliczni wrogowie, dobrze znani z przekleństw Amy, bo przeklinała ich co dzień. Nakupował gazet na temat sztuk walki i ćwiczył mięśnie hantlami, a na skroń włożył opaskę, żeby wyglądać jak Rambo.

– Tym ich zaskoczę – powiedział Siódmemu, kiedy ten zauważył, jak po całym domu Dziesiąty upycha tasaki rzeźnickie: za łóżkiem, pod poduszką i na górnej półce regału w salonie.

– Ich, to znaczy kogo? – zapytał go Siódmy.

– Wszystkich – powiedział Dziesiąty.

Jedenasty i Dwunasty to były bliźnięta i Ama uważała ich za dar zesłany przez duchy przodków, by jej wynagrodzić śmierć szóstego dziecka w proporcji dwóch za jednego.

– Dwóch urodziłam za jednym zamachem – śpiewała sobie radośnie – a oni spłodzą kolejnych.

Lecz nie tak się stało. Bo już w podstawówce bliźnięta państwa Seltzerów przechodziły żywe piekło nieutożsamienia ze swoją płcią biologiczną. Natura ich oszukała, i to bezdyskusyjnie, bo czuli się dziewczynkami uwięzionymi w ciałach chłopców i marzyli tylko o tym, żeby kiedyś się wyzwolić, zrzucić z siebie te powłoki, które tak ich uwierały. Musiała się przydarzyć jakaś usterka w produkcji, Bóg przez pomyłkę wmontował silnik ferrari w nędzną karoserię jeepa i nikt w obsłudze klienta nie wiedział, jak pomóc. Dlatego poszkodowani wzięli sprawy w swoje ręce, żeby stać się wreszcie tymi, kim zawsze mieli się stać: zaczęli chodzić w sukienkach i zapuszczać włosy, i robić sobie makijaż, i odkładać kieszonkowe, żeby kiedyś wreszcie uzbierać na zabieg korekty płci, który spełni ich marzenia, czyniąc z nich kobiety, którymi zawsze się czuli.

– Bez dyskusji! – krzyczała Ama, gdy płakali i błagali, żeby im nie wyrzucać sukienek i butów. – Co to znaczy „uznać”, że jest się kimś innym? A gdyby drzewo uznało, że odtąd jest ptakiem? Lub ptak, że jest drzewem? Drzewa mają liście, ptaki mają pióra i nikt drzew nie pyta, czy wolą mieć pióra, ani nikt nie pyta ptaków, czyby nie wolały liści.

– Ludzie to nie drzewa – odpowiedział Jedenasty w imieniu swoim i brata.

– Dzieci i drzewa głosu nie mają – zakończyła temat Ama.

Dziesiąty, obrońca ludu, śmiał się ze swych braci i nie mówił o nich „siostry”, choć o to prosili, i ciągnął ich za warkocze, i wyzywał od lalusiów i zdrajców narodu, co tylko ich umacniało w ich postanowieniu i w zapiekłej nienawiści do nieczułej matki (bo nie rozumiała, jak potwornie cierpią), do Dziesiątego (bo ich prześladował) i do Ósmego (bo ich przekonywał, że mają pozostać tacy, jakimi Pan Bóg ich stworzył).

– A gdzie tak jest powiedziane? – spytał Jedenasty.

– No właśnie? Gdzie? – wtórował Dwunasty.

– W pismach naszych ojców – odpowiedział Ósmy.

– Którzy, jak rozumiem, to głównie mężczyźni? – spytał Jedenasty.

– A ilu z tych ojców jest elgiebetami? – wtórował Dwunasty.

– Elgie co? – zapytał Ósmy.

– Tak myślałam – zamknęła temat Dwunasta.

No i była jeszcze Zero. Kochała rodzinę z całego serca swojego, z całej duszy swojej. Wybaczała im ich wady, pogardę z ich strony zbywała uśmiechem, a w odpowiedzi na ich złośliwości miała zawsze tylko miłość. Jednak dla swojej wspólnoty i dla jej przyrostu naturalnego na nic się nie mogła przydać i dlatego Ama ją lekceważyła. Wychowanie córki powierzyła Siódmemu i to on ją karmił, zmieniał jej pieluchy, to on się nią opiekował i to on ją tulił, gdy bała się w nocy. Amie nawet się nie chciało uczyć jej tradycji przodków, Zero więc wyrosła bardziej na Amerykankę niż Kanibamerykankę – na obywatelkę nowego już świata. Bez względu na to, jak bardzo Ama nie dbała o swoją córkę, Zero ją kochała i bez względu na to, jak źle Dziesiąty traktował swą siostrę, bo nie była bratem, ona go kochała, i bez względu na to, jak uparcie Ósmy nigdy jej nie słuchał i nigdy nie odpowiadał na jej uparte pytania o tradycję przodków i dzieje narodu, bo była tylko kobietą, jego też kochała. Ta jej niezachwiana, pewna siebie stałość uczuć wielce ich wkurzała i Ama zaczęła podejrzewać, że coś jeszcze oprócz płci jest z jej córką nie w porządku. Pewnego ranka Siódmy wszedł do salonu i zastał w nim Amę patrzącą przez okno. Na dworze w deszczu biegała Zero, niewinna dziewczynka, skacząc po chodniku między kałużami, czasami przystając, rozkładając ręce i kierując wzrok w górę z uśmiechem na ustach, cała wniebowzięta. Siódmy się ucieszył na widok promiennej twarzy rozjaśniającej szarówkę na zewnątrz i niezrażonej chmurami na niebie, które – kiedy tylko zobaczyły tę twarzyczkę – przerzedziły się natychmiast i rozpierzchły na cztery strony, przepuszczając światło słońca, by jego promienie mogły na nią spłynąć.

Ama, westchnąwszy, pokręciła głową.

– Nie dość, że dziewczyna – burknęła z odrazą, odwracając się od okna – no to jeszcze, kurwa, niedorozwinięta.

Pytali ojcowie:

– Czy wolno dziewczynce zmienić się w chłopca?

– Tak – rzekli ojcowie ojców.

– A czy chłopcu wolno zmienić się w dziewczynkę? – pytali ojcowie.

– Nie – rzekli ojcowie ojców.

– Ale dlaczego dziewczynce wolno stać się chłopcem, a chłopcu dziewczynką nie? – pytali ojcowie.

– Albowiem nie może być tak – odrzekli ojcowie ojców – żeby z czegoś nic powstało.

Siódmy, co prawda, szczęśliwie wyrwał się z domu, ale domu z siebie nie – oceniał doktor Isaacson. Siódmy przyznawał mu rację, uważał jednak, że doktor Isaacson nigdy nie zrozumie ciężaru dziedzictwa przodków, jaki dźwiga Siódmy.

Doktor Isaacson westchnął.

– I znowu te ludojady – stwierdził.

– Ludożercy – poprawił go Siódmy. – A ściślej mówiąc, Kanibamerykanie.

– Ale na Brooklynie ludożerców nie ma.

– Już nie.

– To gdzie się podziali? – zapytał doktor Isaacson. – Są na wyspie Gilligana?

– Wyjechali.

– Yhy – powiedział doktor Isaacson. – Skąd się tu w ogóle wzięli?

– Ze swojej ojczyzny – odpowiedział Siódmy. – Mój pradziadek Julius przeprawił się tutaj, gdy miał osiemnaście lat.

– To znaczy z której ojczyzny?

– Nie wiem.

– Nie wie pan.

– Nikt już tego nie pamięta.

– Czyli wie pan tyle, że pana pradziadek został kanibalem, ale skąd dziadek pochodził, tego już pan nie wie?

– On nie został kanibalem – poprawił wywód doktora – on był Kanibalem, pisanym dużą literą. Kanibalem z pochodzenia, dziedzicem narodu.

Pochodzenie Siódmego stanowiło w ich rozmowach dość drażliwy temat, bo doktor jakoś nie wierzył w opowieść swego pacjenta i jego bajeczki kładł na karb potrzeby, żeby się odseparować od despotycznej, narcystycznej matki.

– Muszę panu przyznać – powiedział – że wielu miałem pacjentów, których zżerał problem z matką, ale pan jest pierwszy, który chce pożreć swą matkę.

– Otóż właśnie nie chcę – najeżył się Siódmy – i w tym cały szkopuł.

Siódmy w końcu zrezygnował z wizyt u pana doktora, temat pochodzenia bowiem okazał się miną niedająca się rozbroić. A teraz żałował – jadąc taksówką przez Brooklyn i czując, jak kleszcze lęku łapią go za serce – że nie może już zadzwonić do doktora Isaacsona i w tej właśnie chwili usłyszeć od niego, lub od kogokolwiek, dobrej i rozsądnej rady, by zaraz zawracał w stronę Manhattanu i jechał do Carol, do Tani, do swojej nowej rodziny, którą z wysiłkiem zbudował na gruzach starej.

Michel de Montaigne, wielki eseista z Francji, pisze:

„Mówisz, żeś stargał pęta? A pies łańcuchowy / Przegryzł ogniwo jedno: myśli, że uciecze; / Owo na szyi z nim się długi łańcuch wlecze”[1].

Siódmy trafił na Montaigne’a dopiero na studiach, kiedy na zajęcia z historii literatury zadano im do przeczytania jego słynny esej O kanibalach. Najpierw Siódmy się przeraził, że odkryto tajemnicę jego tożsamości. Lecz o jego pochodzeniu wykładowca nic nie wiedział, a prozę Montaigne’a wybrał jako jeden z pierwszych w historii przykładów tak zwanej intertekstualności, na sam dźwięk której wzrok Siódmego zmętniał. Usłyszawszy nazwiska Bachtina i Barthes’a, Siódmy prędko uznał, że nie taka była umowa, a jeżeli studia tak mają wyglądać, to najwyraźniej trzeba je przeczekać, pozorując życie i marząc o śmierci. Lecz w tekstach Montaigne’a uderzał Siódmego żarliwy humanizm tego wielkiego Francuza, jego odważne wolnomyślicielstwo i jego przekorna mądrość – to wszystko, czym Montaigne bardzo się wyróżniał spośród swego ludu. Siódmy zamierzał poczytać z niego coś więcej, ale był na studiach, a na studiach pęd do wiedzy niezmiennie przegrywa z popędem płciowym, i dlatego Siódmy nie spełnił swoich montaigne’owskich planów. Gdy parę miesięcy temu, przerwawszy terapię u doktora Isaacsona, szukał jakiejś motywacji, jakiejś inspiracji, jakiegoś wglądu i jakiegoś drogowskazu w ciemnym lesie swego życia, natrafił na maszynopis nadesłany przez niebinarną lesbijkę o socjalistycznych, czwartofalowych, proimigracyjnych i antyszczepionkowych poglądach i o korzeniach żydowsko-latynoamerykańskich, w którym Montaigne się pojawia jako negatywny przykład mieszczańskiego europocentryzmu, francuskiego patriarchalizmu, rzymskiego katolicyzmu, męskiej cispłciowości i propagandy monoteistycznej.

Chyba sobie go poczytam – przyszło do głowy Siódmemu.

– Witamy na Brooklynie – zawołał taksówkarz, gdy zjeżdżali z mostu, mijając szyld „Witamy na Brooklynie”. – Tu się wychowałem.

– Ja też – powiedział Siódmy.

– Teraz by mnie stać nie było, żeby tutaj mieszkać.

– Mnie też – powiedział Siódmy.

Kierowca zerknął w lusterko wsteczne i ocenił kolor skóry swego pasażera.

– Nas stąd wypychają – zauważył kierowca. – W ten lub inny sposób, ale nas stąd wypychają.

– Ale kto wypycha? – zapytał Siódmy, lecz kierowca machnął ręką, że nie było tematu.

Siódmy od lat nie odwiedzał swojej starej okolicy. Podobnie jak wszędzie indziej, bardzo się tu pozmieniało. Pozamykali sklepiki na rogu i place targowe. W ich miejsce powstały lansiarskie kawiarnie, ekskluzywne restauracje, pączkarnie rzemieślnicze oraz lofty dla artystów, lecz dla artystów za drogie. Miejsce bezdomnych zajęli hipsterzy i Siódmy aż westchnął ciężko, gdy mijali salon Apple’a w miejscu, gdzie kiedyś był warzywniak sprzedający jabłka, a nie loga jabłek. Ale mimo wszystko, jeśli się rozejrzeć, można było dostrzec ślady żyjącej tu kiedyś społeczności Kanibali: stary poludożerski fryz nad wejściem do cukierni z wegańskimi muffinkami albo nad drzwiami do starego banku, który przeszedł renowację (i stał się obecnie „wspólną przestrzenią do pracy”, cokolwiek to jest). Tu rzeźba trzech postaci siedzących po turecku i zjadających ludzką nogę; tam postać leżąca patroszona właśnie przez postać stojącą; a wszędzie widoczne dla wprawnego oka charakterystyczne płaskorzeźby z kotłem, które postronnym zdawały się zwykłą dekoracją, ale Kanibalom tradycyjnie wskazywały domostwa rodaków.

Sam widok tych oznakowań podsycał tlące się już w Siódmym poczucie winy. Zawsze się uważał za „Ludożercę niepraktykującego”, co dla Amy oznaczało, że jest zwykłym tchórzem, ale jemu pozwalało uprawiać subtelną odmianę gimnastyki ekstremalnej: trwał w stanie ambiwalencji i zawsze mógł powiedzieć, że „ani się nie wypiera swego pochodzenia w imię nowoczesności, ani nowoczesności w imię pochodzenia”. Jednak gdy zobaczył z tylnego fotela w taxi, jak wszystko się pozmieniało w jego dawnej okolicy, zachwiał się nagle i upadł jak długi na twardy grunt żalu i niedowierzania.

Opuścił to miejsce. Zniknął. A wraz z nim zniknęła i jego społeczność.

– Od stapiania się z innymi to są świeczki na świeczniku – powiadała Ama.

Lecz większość rodziny stopiła się z resztą kraju. Dzień, w którym Pierwszy wyniósł się z domu na zawsze, Siódmy pamiętał jak wczoraj. Serduszko mu się krajało, gdy patrzył ze schodów na swego starszego i ukochanego brata, jak zakłada plecak i wychodzi głównym wyjściem, żeby już nigdy nie wrócić. Działo się to w środku nocy, sąsiedzi już dawno spali, a Ama stała na ganku i pośród ciemności wrzeszczała synowi w plecy.

– A niechby pradziadek Julius zatonął na morzu! Lepiej by mu było na dnie Atlantyku niż teraz pod ziemią w grobie, w którym się przewraca, widząc, jak toniecie w morzu tego społeczeństwa. Ja ci coś, kochany, powiem o tak zwanym wielkim tyglu; bo my się na tyglach znamy! To nie jest bynajmniej tak, że do przetopienia idą najpierw twoja głowa, stopy albo dłonie – żebyś nie miał złudzeń. Najpierw idzie twoja dusza i ją pierwszą się wyrywa! Całe twoje wnętrze! Gdy już jesteś martwy w środku, biorą się za twoje ciało i topią na miazgę nie do rozpoznania, póki nie zostaną z ciebie same flaki z kośćmi, tak jak z milionów idiotów, którzy zdechli w tyglu. Ty im dziękujesz, że cię wzięli do stopienia, a oni tylko podsycają ogień i cieszą się, że przepadłeś razem z całą swą przeszłością. Śmiej się, pajacu! Idź mi w cholerę! Żeby cię moje oczy nigdy w tej ciemności więcej nie widziały.

Dwa lata później powtórzyła tę przemowę, kiedy wynosił się Drugi, a po paru latach znowu, kiedy się wynosił Czwarty.

Siódmy wciąż miał w uszach jej głos dudniący w ciemności i powracający echem od pustej ulicy, kiedy taksówka stanęła przed drzwiami do domu Amy.

– Piętnaście dolarów – powiedział kierowca.

„Nie wysiadaj – Siódmy słyszał w głowie głos doktora Isaacsona. – Nie wysiadaj”.

Wysiadł.

Kurwa.

Kolor skóry jest, niestety, jednym z kluczowych u ludzi widomych znaków przynależności. Prymitywne to i przykre, ale czego się spodziewać, skoro wbrew wysokiemu mniemaniu o sobie jesteśmy po prostu kolejnym gatunkiem zwierząt walczących o życie. Dla zebry lew równa się śmierć i nikt jej nie zacznie pouczać, że zbyt stereotypowo podchodzi do króla dżungli. Można tylko gdybać, na jakie wyżyny wzbiłaby się ludzkość, gdybyśmy cechy ważniejsze, na przykład dobroć i inteligencję, cenili i zauważali na równi ze swym umaszczeniem. Bycie ocenianym przez pryzmat koloru skóry bardzo boli i poniża, co potwierdzi każdy, kogo to spotkało. I jedno jest tylko gorsze niż cierpienie za kolor swej skóry: cierpienie za wszystkie kolory naraz. I właśnie ta wielka przykrość spada dziś na Kanibali, którzy nie są rasy czarnej ani rasy białej i nie mają jasnej skóry ani też nie mają ciemnej, i nie są ze Wschodu, ale też nie są z Zachodu. Przez ciągłe ucieczki i próby asymilacji, i dalsze ucieczki, w które obfituje ich trudna historia, zatracili wszystkie wyróżniki rasy; ich rasową właściwością jest brak właściwości, ich odcienia skóry nie sposób określić, można więc ich wziąć za dowolną rasę i dowolny naród świata – i za to ich gnębić. Drugi, który zawsze był uzdolniony artystycznie i dlatego dzisiaj pracował w reklamie, wygłosił kiedyś uwagę, że jego naród przez tysiące lat historii niczego się nie dorobił, bo ani ojczyzny, ani stanu posiadania; jedyne, co ma, to ten kolor skóry, zupełnie niepowtarzalny, który mu zaskarbia powszechną nienawiść – zawsze, wszędzie i na zawsze. W Teksasie myśleli, że Siódmy to Meksykanin, w dzielnicach łacińskich miasta Los Angeles uważali, że jest biały, w Jerozolimie, że jest z Palestyny, na Zachodnim Brzegu, że z Izraela. W samym tylko Nowym Jorku miał przejścia na Staten Island, gdzie wzięto go za czarnego, następnie w Crown Heights, gdzie grupka chasydów wzięła go za Latynosa, i na końcu w Queens, gdzie grupka białych rasistów wzięła go za Żyda. Jeśli, jak powiadał Wuja, „trudna, złożona tożsamość” ludu Ludożerców miała jakieś plusy, to tylko przy randkowaniu, bo za młodu z Siódmym umawiały się wszelakie dziewczyny z wszelakich mniejszości, które inaczej chybaby nie były chętne – a Siódmy chętnie korzystał.

– Czy ja czarny jestem? – pytał retorycznie Jadę, afroamerykańską baptystkę, liberalną demokratkę i proaborcyjną dominę. – No raczej.

– Pytasz mnie, czy jestem Żydem? – odpowiadał Lei, neokonserwatywnej, prozbrojeniowej, prosyjonistycznej, ortodoksyjnej Żydówce nimfomance. – Większego Żyda nie znajdziesz.

– Czy mam irańskie korzenie? – powiadał do Yazmin, biseksualnej perskiej komunistki z dysleksją. – No a co, nie widać?

To nie było łatwe wciąż tak kombinować i kiedy już prawie tonął w mętnym bajorze swych zmyśleń, zamarzył o tym, by poznać i wziąć na randkę po prostu osobę ludzką. Szukał człowieka, ale nie mógł znaleźć, i zewsząd go zalewała powódź tożsamości i przynależności, w której już się gubił, i niekiedy sam nie wiedział, z kim właściwie chodzi i kim z pochodzenia jest jego nowa dziewczyna, a kim on niby jest dla niej. Czara goryczy się przelała, kiedy na premierze autobiograficznej prozy kanadyjsko-palestyńskiej transgenderowej niedosłyszącej pisarki o poglądach liberalno-demokratycznych („Wreszcie coś nowego!” – piali w „New York Timesie”) poznał poetkę – księgową – producentkę nigeryjsko-irlandzko-ukraińsko-egipskiego pochodzenia o imieniu Keira. Siódmemu ulżyło, gdy ich związek się rozleciał, bo już ręce go bolały od noszenia transparentów na protesty w każdy weekend i już nie kojarzył, w jakiej to tym razem sprawie niby protestują. Jego zdaniem Keira sama też już nie wiedziała, po co chodzą protestować, i kiedy jej to oznajmił, przestali chodzić ze sobą. I wtedy obiecał sobie, że to koniec z kobietami, nie chce więcej żadnych związków, bo ma już dość ludzi i odtąd nie wierzy w miłość – wkrótce jednak poznał Carol.

– A ty… jeśli można spytać? – próbował wybadać jej skomplikowane pewnie personalia.

– A o co pytasz, jeśli można wiedzieć? – odpowiedziała pytaniem na pytanie.

– O twoją tożsamość – odrzekł.

– Ludzka. A twoja, kretynie?

Siódmy się zakochał. Carol miała wnętrze jeszcze piękniejsze niż wygląd i Siódmy wprost nie mógł się jej nachwalić za cięty język i własne zdanie, za czarny humor i za zielone oczy, które aż się rozjarzały, kiedy czymś się podniecała, a zaraz ciemniały, kiedy pomstowała na coś, co ją rozzłościło. A ten jej śmiech – tak nieposkromiony i nieprzyzwoity, że od pierwszej chwili, kiedy go usłyszał, Siódmy zapragnął słyszeć go codziennie do końca życia. Jednakże głowę miał już tak zapchaną etykietkami i przymiotnikami, że jedyne, co spamiętał w ciągu dwóch miesięcy związku na temat jej pochodzenia – mimo że ją bardzo kochał – to coś o dominikańsko-jakichś-tam korzeniach, a teraz było za późno, by nagle ją o to pytać. Co o sobie jej powiedział, nie pamiętał już dokładnie, ale na pewno nieprawdę.

– To jest Siódmy, tato – tak go Carol przedstawiła. – A to jest mój tata.

– Cześć – powiedział ojciec, badając spojrzeniem karnację Siódmego. – Rodzina… z Kolumbii?

– Owszem, proszę pana – odpowiedział Siódmy.

– A mnie mówiłeś, że z Dominikany – wtrąciła się Carol.

– Bo jesteśmy pochodzenia kolumbijsko-dominikańskiego – odpowiedział Siódmy.

– A mówiłeś, że twój ojciec był Gwatemalczykiem – powiedziała.

– Bo był – powiedział Siódmy. – Był Gwatemalczykiem o krwi kolumbijskiej. A mama Dominikanką. Jestem Amerykaninem o krwi dominikańsko-gwatemalsko-kolumbijskiej.

Carol wzruszyła ramionami, średnio tym wszystkim przejęta, a kiedy poszła do kuchni, żeby przynieść coś do picia, jej ojciec serdecznie poklepał Siódmego po plecach.

– Jeśli dbasz o Carol – oświadczył – to nie pytam, skąd pochodzisz. – Po czym mrugnął do Siódmego, szturchnął go łokciem i powiedział mu szeptem: – Byle nie z Haiti.

– Hi, hi – odrzekł Siódmy.

Siódmy nie dociekał, o co chodzi ojcu Carol z tymi Haitańczykami, ale jeśli ich nie znosi, no to Kanibali pewnie również nie pokocha, a całkiem możliwe, że ojcowskie uprzedzenia mogły przejść na jego córkę. Z tego powodu wolał nic nie mówić na temat swych przodków, na temat ich zwyczajów i na temat siebie, przez co ani Carol, ani Tania dalej nie miały pojęcia, kim Siódmy jest z pochodzenia. Widząc po raz pierwszy od ponad dekady dom swego dzieciństwa – z trawnikiem, na którym grywał z Ojcem w piłkę, z pokojem na drugim piętrze, z którego na spółkę z Pierwszym wyrzucał przez okno plastikowe żołnierzyki na spadochronach, z drzwiami wejściowymi, z których kiedyś wybiegł Szósty, bo tak się ucieszył na widok swojego brata, z zamieszkującą go rodziną Kanibamerykanów, bodaj ostatnią, jaka się ostała – Siódmy zapytał sam siebie, czy powinien im powiedzieć. Czy powinny się dowiedzieć. Czy powinien poprosić, by Carol i Tania usiadły wygodnie, bo ma do nich ważną sprawę:

– Chcę wam coś oznajmić. Pamiętacie grubasa z Wyspy Gilligana z tym kolczykiem w nosie, który zrobił z ludzkiej kości? Tego z dzidą w ręku, który darł się „uga buga”? To ja.

Może czas już przyszedł.

Żeby pogodzić się z sobą.

Żeby „stanąć w prawdzie”, bo tak chyba dziś się robi – staje się we „własnej prawdzie”.

Kiedyś by się nie odważył, bo bałby się odrzucenia i że świat go nie zrozumie. Ale jaki „świat”? – pomyślał. „Świat” już nie istnieje, odkąd się zamienił w wielki worek małych światków wszelkich tożsamości – tożsamości narodowych, płciowych, ideowych, religijnych, wszystkich po kolei izmów, neoizmów, metaizmów i radykalizmów.

Może Rosenbloom miał rację.

Może skoro wszyscy pakują się w ciasne klatki i chwalą to sobie jako własną wolność, on także powinien.

Może czas przyszedł, żeby się pogodzić ze swoimi kajdanami.

Może czas przyszedł, by należeć do narodu, do którego się należy.

Siódmego Seltzera zalewały opowieści. Zewsząd po prostu: stare książki martwych mistrzów stłoczone na półkach w domu; nowe książki żywych ludzi spiętrzone na kupce w pracy, krzyczące, wrzeszczące i wprost żądające, żeby je zauważyć; najgorsze ze wszystkich, rozsiane w czeluściach duszy, były mity jego ludu – setki opowieści od tysięcy lat krążące, opowiadające o cierpieniu i opresji, o prześladowaniach i napiętnowaniach, o łamaniu marzeń i łamaniu kości, rzewne, ponure, żarzące się bólem do dziś niewygasłym.

– Nasze narodowe strachy – jak mówiła Ama.

Ama lubiła opowiadać dzieciom bajki. Całe dnie referowała przeróżne straszne historie, żeby wryły się im w pamięć i żeby je powtarzali – historie o ciężkim losie i o straszliwych nieszczęściach, o rzeziach, wypędzeniach i o wiecznej krzywdzie, jakiej doznawał ich naród od tych skurwysynów ze wszystkich narodów świata.

– Dawno, dawno temu, kurwa.

Dzieci w każdym wieku mogły tego słuchać.

– Wy to macie łatwo – zaczynała zawsze Ama. – Kiedyś było gorzej, nawet nie wiecie, jak bardzo, a im dawniej, tym potworniej. Dwieście lat temu – rozwijała temat – gwałcili nam dzieci i je zarzynali na oczach ich matek. Trzysta lat temu gwałcili nam matki na oczach ich dzieci, a następnie dzieci na oczach ich matek. A potem wszystkich razem zarzynali.

– A co robili czterysta lat temu? – spytał Amę Trzeci.

Zdzieliła go pięścią w łeb.

– Przestań się wydurniać – rzekła.

Zawsze wszystkich musztrowała przy byle okazji, ale najsurowiej w czasie swoich opowieści. Wtedy już naprawdę nie było dyskusji, żadnego gadania i żadnych wygłupów. I nawet Pierwszy bałby się odezwać podczas opowiadań o minionych dziejach.

– Wtedy przynajmniej zabijali cię uczciwie – snuła swą opowieść Ama – nożem przez gardło albo mieczem w brzuch. Tutaj, w Ameryce, rżną cię po kawałku: zmieniając twoje nazwisko, wyrywając cię z tradycji, poniżając w telewizji, aż z tysięcy lat dziedzictwa zostaje sam telewizor i para lewisów.

– Co to są lewisy? – zapytał Drugi.

– Spodnie – powiedziała Ama. – Wyprodukowane przez Żyda z Nowego Jorku.

– Levi Strauss był z San Francisco – dodał swe trzy grosze Czwarty.

– A to przepraszam – rzekła Ama. – Wyprodukowane przez Żyda pederastę.

Ama kochała swój naród, i to do tego stopnia, że przez dumę narodową czuła do innych grup ludzi wyłącznie nienawiść: nienawidziła czarnych, żółtych, brązowych, białych, czerwonych, Niemców, Sumerów, Macedończyków, Kananejczyków, Hetytów, Babilończyków, homoseksualistów, transwestytów, fetyszystów, skórzaków, aktywnych, pasywnych, wegan, hipisów, chrześcijan, katolików, żydów, muzułmanów, baptystów, katolików, dźinistów, manichejczyków, wyznawców boga Aszura (to znaczy aszurów, których nazywała „szury”), pogan, ateistów, o których zawsze trąbiła i w domu, i poza domem, święcie przekonana, że to wszystko są idioci, nieroby, bandziory, gnidy, tchórze, krwiopijcy, oszuści, kłamcy, świnie, fleje, zdziercy, złodzieje, szmaty, szmaciarze, debile, zboczeńcy.

– Ale przecież każdy ma w sobie coś dobrego – powiedział Piąty.

– Oczywiście – powiedziała Ama. – To, że każdy kiedyś umrze.

Siódmy się obawiał, czy się od niej nie zarazi nienawiścią jak jakimś wirusem, czy jej nie wyssie wraz z jadem matki, czy nie odziedziczy jak choroby genetycznej, na którą nic nie poradzi, jak na jakiś „zespół hejtu wrodzonego”; ale był już po trzydziestce i nie miał żadnych objawów. Jednak licho nie śpi; nigdy nie wiadomo, kiedy ci odbije i któregoś popołudnia zawitasz nagle do osiedlowego sklepu z odzieżą patriotyczną na przymiarkę kompleciku dla całej rodziny.

Swoimi opowieściami Ama zamierzała uodpornić dzieci na wpływy tych strasznych, niebezpiecznych obcych. Stosowała opowiastki tak jak lekarz leki, badając własne potomstwo pod kątem zakażeń typu moralnego oraz zatruć kulturowych i na tej podstawie dobierając historyjkę wraz z jej dawkowaniem i formą podania.

Gdy Pierwszy przyszedł do domu z czarną dziewczyną, żeby ją przedstawić, Ama wyjechała z opowieścią o tym, jak pradziadek Julius ożenił się ze swoją siostrą o imieniu Julia, żeby zachować ciągłość w narodzie i wszystko w rodzinie.

Kiedy Drugi przyprowadził dziewczynę Żydówkę, zmieniła temat na islam, żeby opowiedzieć, jak to muzułmanie gwałcili i wyrzynali naród Ludożerców.

– Ale ona jest Żydówką – przypominał Drugi – a nie muzułmanką.

– Na jedno wychodzi – oznajmiła Ama, wzruszywszy ramionami.

Opowieścią numer jeden – najczęściej słyszaną, najczęściej opowiadaną i najczęściej powtarzaną – była ta o wielkiej przeprawie pradziadka Juliusa, który całego dobytku, gdy przybył do Ameryki, miał tyle, ile na sobie.

Już od prawie trzydziestu lat właśnie ta historia wciąż prześladowała Siódmego Seltzera.

Rok był 1914, kiedy Julius Seltzer, syn Samuela, wnuk dziadka Seltzera, świeżo ukończywszy osiemnasty rok życia, wyruszył ze swej ojczyzny ku Nowemu Światu.

– Jak było w ojczyźnie? – spytał młody Siódmy.

– W ojczyźnie było jak w raju – powiadała Ama. – Wszędzie dokoła szumiały potężne drzewa, szemrały strumyki, kwitły bujne łąki, rosły winogrona wielkości jabłek, jabłka wielkości grejpfrutów, a grejpfruty urastały do rozmiarów chevroleta. Aż nagle nadszedł dzień, kiedy trzeba było opuścić ojczyznę. Nastał nowy król i nasi przodkowie musieli uciekać. Tak więc pewnej nocy Samuel zbudził swe dzieci, syna swojego Juliusa i córkę swą Julię, by je powieźć do przystani, gdzie synowi Juliusowi wręczył brązowy skórzany sakwojaż z drewnianą rączką i złotymi zatrzaskami, a w sakwojażu zabytkowy „nóż zbawienia”, wykorzystywany w sakramencie stołu, przekazywany z pokolenia na pokolenie.

– Weź go ze sobą – rzekł Samuel Juliusowi.

– Ale tato – odrzekł Julius, speszony ogromną odpowiedzialnością – jesteś pewien?

– Tak – odrzekł Samuel. – Zabierz to ze sobą, pamiętaj, kim jesteś, i pamiętaj, skąd pochodzisz.

Po czterech tygodniach z trudem przeżytych na morzu Julius ze swą siostrą Julią, pośród tłumu na pokładzie parowca Dążenie, wpatrywali się w horyzont, czekając Nowego Świata. Wokół nich stłoczono setki tak jak oni głodnych, utrudzonych zbiegów ze swoich byłych już ojczyzn. Złociste słońce z wolna wstawało na wschodzie, na niebie jaśniała jutrzenka różanopalca; kiedy wypływali ze starego świata, trwała jeszcze głucha zima, a tymczasem teraz, gdy byli blisko Nowego Świata, nastała już wczesna wiosna. Nie dali się sztormom, chorobom ni nędzy i w tej porze roku, gdy świat rodzi się na nowo, przybliżali się do świata, który sam był nowy, młody, zrodzony nie dalej jak przed stu pięćdziesięciu laty.

Statek toczył się przez potężne fale kolejnego z rzędu bezkresnego morza, ciemnymi swymi wodami bijącego w wątły kadłub, gdy wtem starzec z lewej, siedzący koło Juliusa, skoczył na równe nogi, złapał za barierkę i wskazał palcem przed siebie, krzycząc:

– Ameryka!

Julius i Julia wyciągali szyje, stając na paluszkach, i oto ją zobaczyli nareszcie na własne oczy: boginię w tunice, tak długo wyczekiwaną, Statuę Wolności, która z mgieł się wynurzała, dzierżąc wspaniałą pochodnię jak latarnię wyzwolenia dla wszystkich narodów świata.

Wszyscy na statku popłakali się z radości. Kto był religijny, uderzał w hymny pochwalne i dziękczynne na cześć Boga, ale nawet niewierzący dołączali się do chóru, wyśpiewując swoją wdzięczność. Mężowie tulili żony, bracia przytulali siostry i wszyscy wspólnie tańczyli. Na pokładzie zużytego, steranego drogą statku wszyscy stali się jednością bez względu na rasę i bez względu na wyznanie, religię czy kolor skóry, bo w tym Nowym Świecie, na tej nowej ziemi mogli wreszcie żyć bez strachu przed wyobcowaniem, bez lęku przed nienawiścią.

– Murzyn? – zapytał Juliusa urzędnik imigracyjny, niepewny jego karnacji.

– Nie.

– Żyd?

– Nie.

– Arab?

– Nie.

– Z Azji?

– Nie.

– Z Włoch?

– Nie.

– Z Francji?

– Nie.

– Komunista?

– Nie.

– Socjalista?

– Nie.

– Homo?

– Homo? – spytał Julius.

– Homoseksualista.

– Wiem, co znaczy homo.

– No więc?

– Nie.

– Żyd?

– Już pan pytał.

Urzędnik mu się przyglądał.

– To co w takim razie? – spytał. – Coś tu muszę wpisać.

Lecz Julius pamiętał, by się nie przyznawać do swojej narodowości ani pochodzenia, bo jeśli to zrobi, zaraz się pojawią z siekierami i kijami.

– Pochodzę z ojczyzny – odpowiedział Julius.

– Której?

– Z kraju mego ojca.

– Czyli?

– Z mojej ojcowizny.

– Która jakoś się nazywa?

– Tak.

– A jak?

– Nie wiem.

Urzędnik westchnął, zeźlony.

– Stąd, kurwa, nie jesteś – powiedział Juliusowi.

– Nie – przytaknął Julius. – Tu jest Nowy Świat.

– Żebyś wiedział – rzekł urzędnik, zadowolony, że ustalił, kto tu rządzi. – Napiszę, że nie wiadomo.

– Świetnie – stwierdził Julius.

– Żonaty? – spytał urzędnik.

Julius się zawahał, bo przecież wiadomo, że na granicy lepiej być żonatym. Mógłby skłamać, że żona dopłynie później, ale nic by to nie dało; jeśli imigrant stawił się bez małżonki, wpisywali, że stan wolny. Julius więc nie miał wyboru.

Już chciał powiedzieć „Nie”, gdy Julia stanęła obok, wzięła go za rękę i odpowiedziała:

– Tak.

– Pani jest żoną? – zapytał urzędnik.

– Tak.

– A nie siostrą czasem?

Julia zamarła, bo po Kanibalach bardzo widać pokrewieństwo. Całkiem zbita z tropu, już była skłonna uciekać, ale gdy się obróciła, stanął jej przed oczami szokujący widok: bracia całowali siostry, matki całowały synów, a ojcowie córki, by w ten rozpaczliwy sposób dowieść, że są małżeństwem, a dzięki temu stać się Amerykanami. Dlatego Julia spojrzała na swego brata i chwyciła jego twarz w dłonie, by go pocałować – tak głęboko i namiętnie, jak nikogo wcześniej w życiu.

Julius się jąkał, Julia pąsowiała, urzędnik podbił papiery i oto Julia z Juliusem przekroczyli wejście z napisem „Witajcie”, stawiając tym samym pierwszy krok jako rodzina w wymarzonym Nowym Świecie.

– Radość ich nie trwała długo – rzekła Ama z ciężkim sercem. – Pieniądze, niestety, nie leżały na ulicy. Ani w sumie nigdzie. Nowy Jork był wielką kloaką. Pracy nie starczało i jedzenia nie starczało. Gdy zatem Julius usłyszał, że pan Henry Ford, wielkoprzemysłowiec, płaci swoim robotnikom pięć dolarów dziennie, co na tamte czasy znaczyło fortunę, spakował skromny dobytek i ruszył na zachód, ku krainie Michigan, gdzie zatrudnił się, wzorem tylu imigrantów, w Zakładach Mechanicznych Forda położonych w mieście Detroit.

Również tamtejsze warunki zawiodły nadzieje, jakie żywił Julius. Praca okazała się ciężka i bardzo niebezpieczna, nadzorcy okrutni, machiny bezduszne; jeśli rękaw robotnika wkręci się w tryby maszyny lub o coś zahaczy, już po robotniku. Ale dla tych mężczyzn, zziębniętych i głodnych, codzienne ryzyko śmierci warte było swojej ceny, tych pięciu dolarów dniówki, które musiały wystarczyć dla całej rodziny. Przychodzili tysiącami, dzień w dzień. Pan Ford miał tyle rąk do pracy, że zmienił zasady. Żeby otrzymywać pięć dolarów dziennie, ustalono w zarządzeniu, robotnik musiał się poddać „amerykanizacji”, niełatwemu procesowi z lekcjami na stopień, z nadzorem domowym o dowolnej porze dnia i nocy i ze ścisłym reżimem. Było to żmudne i wyczerpujące, a często poniżające, i nie każdy wytrzymywał. Ale raz do roku, w tak zwane Święto Amerykańskości, Henry Ford urządzał fetę dla tych, którzy dali radę.

Święto słusznie wyznaczono na czwartego lipca. O ustalonej godzinie bliscy oraz przyjaciele nowo amerykanizowanego zastawali dziwny widok: wielki czarny kocioł sklecony ze sklejki, szeroki na dziesięć metrów, wysoki na pięć, z nabazgranym z przodu białym i ogromnym napisem „Tygiel Narodów”. I po paru słowach wstępu cały obrzęd się zaczynał. Pracownicy Forda, pomyślnie pobrawszy lekcje w Szkole Amerykańskości, stawali jeden po drugim w tradycyjnych strojach ze swoich krajów ojczystych. Na oczach swojej rodziny wdrapywali się po stopniach wprost do wnętrza tygla. Zniknąwszy widowni z oczu, zrzucali stare odzienie, pod którym nosili czarny garnitur z krawatem, służbowy strój każdego szanującego się Amerykanina. Wręczano im małą flagę Stanów Zjednoczonych, by po drabinie z drugiej strony tygla wyszli przemienieni, ubrani służbowo, machający flagą, witani brawami, zamerykanieni.

W tym momencie opowieści Amie zawsze głos się łamał.

– Julius się wynurzył z piekielnego kotła we łzach – mówiła. – Wchodził jako wrak człowieka, łaknący tylko zarobku, a wychodził jako zero. Bo czymże jest człowiek, jeśli nie swoją przeszłością i swoją narodowością? Bez nich jest jak bez ciała, sama zjawa, cień i bezkształtna masa bez głębi i treści. I tak oto biedny Julius wyszedł z drugiej strony kotła, zszedł chwiejnie po stopniach, padł w ramiona Julii, która zapłakała nad nim, odzywając się w te słowa:

„Jeśli to jest Ameryka, to nie było warto”.

W przykrych dziejach Ludożerców, w ich potwornym losie, to było już dno i piekło, najcięższa przeprawa – powiadała Ama. – I wtedy narodziła się tradycja, że w dzień swoich osiemnastych urodzin Kanibamerykanie płci męskiej chodzą w czarnych garniturach z krawatem pod szyją, dzierżąc skórzany sakwojaż zrobiony ze skóry, zamknięty drewnianą rączką i złotymi zatrzaskami, żeby upamiętnić dzień grozy, kiedy z Juliusa zrobiono siłą Amerykanina.

A wy, moje dzieci – puentowała Ama, wycierając łzy z policzków – wy same się pakujecie wprost do tego kotła.

Siódmy Seltzer otworzył drzwi do domu matki i zaraz cofnął się w czasie. Tutaj przeszłość żyła dalej jak wariat z nożem w horrorze, którego niby zabili, a on i tak zawsze wraca na finalną jatkę.

– Halo? – powiedział. – Ama?

Nic się nie zmieniło, od kiedy się wyprowadził: dalej koło szafy wisiały zdjęcia Szóstego i dalej stała kanapa w motywy kwiatowe, od zawsze i na zawsze zakonserwowana pod przezroczystym pokrowcem z tworzywa, i dalej, tak jak w dzieciństwie, nad pokojem górował półtorametrowy, wyblakły już plakat Uniwersytetu.

Dreszcze przeszły Siódmego, gdy spojrzał na plakat.

Uniwersytet wymyślił i założył Wuja i było to jego wielkie przedsięwzięcie warte miliony dolarów: uczelnia wyższa dla Kanibamerykanów z siedzibą w New Jersey, pierwsza taka placówka w historii narodu. Na plakacie zamieszczono obraz akwarelą z frontem głównego budynku, z wysokimi drzwiami łukowato zwieńczonymi, przez które wchodzili i wychodzili młodzi Kanibale studiujący na Uczelni, i z pobliskim dębem, w którego cieniu studenci debatowali nad tradycją swego ludu, tęskniąc za ojczyzną i snując historie o świętej pamięci przodkach.

– Kiedyś pójdziesz tam studiować – rzekła Ama do Siódmego – i zostaniesz gwiazdą Uniwersytetu.

Również to marzenie Amy, jak wiele innych, nie miało nigdy się ziścić i Siódmy znów poczuł w ustach gorzki smak winy.

– Halo? – powtórzył. – Jest tu kto?

Otworzyły się drzwi kuchni i wyszła z nich Zero, niosąc zimny kompres w dłoni. Na widok brata stanęła jak wryta.

– Siódmy? – zapytała.

– Zero? – odrzekł na bezdechu. – Boże święty, Zero? Byłbym cię nie poznał.

Siódmy całe lata nie widział swej siostry. Była już dwudziestoletnią, wysoką, śliczną kobietą z oliwkową cerą, z ciemnymi oczami, z głębokim spojrzeniem. Ale w jej oczach, inaczej niż kiedyś, dostrzegało się znużenie. Opieka nad starą matką również dała się we znaki, lecz we wzroku Zero znać było trud rodzicielstwa i Siódmy przypomniał sobie, że tak jak on się nią opiekował, kiedy była mała, tak ona obecnie, i to już od dawna, niańczyła Trzeciego, który – choć przekroczył trzydziestkę – wciąż miał umysł dziecka. Zero dawała mu jeść i go ubierała, zabierała na spacery i na place zabaw, gdzie nie ona miała rozrywkę, i chodziła z nim do kina na bajki dla dzieci, które jej samej się nie podobały. Siódmy może miał nielekko w nieszczęśliwym swym dzieciństwie, ale jego siostra Zero nie miała dzieciństwa wcale.

– Siódek – powiedziała, przytulając mocno brata.

– Zerka bohaterka – odezwał się do niej, jak odzywał się w dzieciństwie. – Jak ona się czuje?

– Kiepsko.

– Przez te hamburgery? – zapytał.

Wzruszyła ramionami.

– Ile? – spytał.

– Łącznie? Trzeci liczył. Jakieś trzynaście tysięcy.

– Słucham?

– Od trzech lat to je…

– Po ile jest teraz whopper? – spytał. – Cztery, pięć dolarów?

– Sześć – odpowiedziała Zero. – Z podwójnym bekonem, z dodatkowym serem.

– To mało zostanie w spadku, bo wszystko przeżarła – zażartował Siódmy. – Tylko nie mów Pierwszemu.

Na twarzy Zero pojawił się uśmiech i znowu przez chwilę była tą słodką dziewczyną, jaką znał od zawsze.

– Chodź – powiedziała, biorąc go za rękę. – To już niedługo.

Zaprowadziła Siódmego na górę, do sypialni Amy, gdzie reszta rodzeństwa – dziesięciu braci Seltzerów – już czekała na nich, upchnięta w tej klitce wokół ogromnego łoża.

Siódmy nie pamiętał, kiedy poprzednio znaleźni się wszyscy razem w jednym pomieszczeniu. Możliwe, że nigdy, gdy bowiem najmłodsi uczyli się jeszcze chodzić, najstarsi już wiali z domu.

W pokoju śmierdziało moczem i hamburgerami, czyli smrodem toalety z przydrożnego Burger Kinga. Gęste, duszące i ciężkie powietrze wypełniało pokój wypełniony już dwunastką dorosłych ludzi, tak ciasno stłoczonych razem, że Siódmy nie widział zza nich łóżka, które otaczali.

Pierwszy, jak zawsze, stał najbliżej wyjścia i gdy się obrócił, przywitał Siódmego ze stosownie smutną miną. Pierwszy był już w średnim wieku, robiły mu się zakola i sypały siwe włosy, ale spojrzenie dalej miał tak wyraziste, jak za lat młodości. Z boku od drzwi Siódmy dostrzegł Dziesiątego, którego zbolała mina dziwacznie odcinała się na tle jego jaskrawego i kolorowego dresu; szedł chyba prosto z siłowni, gdzie – sądząc po jego sylwetce – spędzał sporo czasu.

Wojownik wiecznie szykujący się na wojnę – przyszło Siódmemu do głowy.

(– Podniosłem dzisiaj dziewięćdziesiąt kilogramów – Dziesiąty pochwalił się kiedyś Czwartemu swym sukcesem na siłowni, napinając mięśnie ramion i klatki piersiowej.

– Tylko po co? – spytał Czwarty. – W dzisiejszych czasach mamy od tego maszyny.

Pytał bynajmniej nieretorycznie, ale Dziesiąty chwycił go od tyłu za szyję i dusił, dopóki Czwarty nie przyznał, że pomimo znaczącego postępu w technice podnoszenie ciężarów to mądre zajęcie).

Koło Dziesiątego stali Jedenasty i Dwunasty – czyli bliźnięta, jak o nich zawsze mówiono – w czarnych sukniach żałobnych, w czarnych kapeluszach z filcu, w czarnych woalkach z ażuru, dyskretnie chusteczką wycierając nosy i łzy płynące z poplamionych tuszem oczu. Odsunęli się na bok, żeby przepuścić Siódmego, a ich wysokie obcasy zastukały o podłogę. Siódmy żałował, że się poruszyli, bo wiedział, zażenowany, że Ama też to słyszała. Myślał, że się wyzbył tego odruchu z dzieciństwa, tych mieszanych uczuć, gdy życzył bliźniętom, by mogli być sobą, ale nie chciał jednocześnie, żeby Amie było przykro.

Trzeci, pół metra wyższy od wszystkich, stał przy nogach łóżka i był załamany. Zero go złapała za potężną łapę i chciała jakoś pocieszyć. Trzeci się odsunął, by zrobić miejsce Siódmemu, i wtedy na łożu, w samym środku zgromadzenia, Siódmy ujrzał Amę, wokół której świat się kręcił jak na zardzewiałej osi zdezelowanego koła rodzinnego.

Była przeogromna.

Można powiedzieć, że się nie kończyła.

Stała się niewiarygodnie, nieprawdopodobnie, nierealnie wręcz otyła; w pasie mierzyła teraz tyle, ile kiedyś miała wzrostu; oddychała płytko, z trudem i Siódmemu się zdawało, że niedługo się udusi pod własnym ciężarem. Pytał się w duchu nie o to, dlaczego umiera, ale jakim cudem wciąż żyje.

Hałda toreb z Burger Kinga zalegała stolik nocny. Puste saszetki keczupu walały się po pościeli. Frytki pełzały po podłodze, jakby uciekając przed swoim wiadomym losem.

– Ama? – zapytał, podchodząc bliżej. Nie potrafił ukryć szoku. – Ama…?

Taki był zwyczaj w narodzie, że ludzie u schyłku życia – i, co ważniejsze, na progu śmierci – zwykli się obżerać, by nim zejdą z tego świata, możliwie przybrać na wadze i w ten sposób zrobić z siebie żywe, a następnie martwe „rogi obfitości”, aby „stołownikom” nie zabrakło strawy. Zwyczaj narodził się dawno, dawno temu, po okresie „wielkiej nędzy”, gdy tak ciężkie czasy nastały w ojczyźnie, że ludzie padali z głodu i mało z nich zostawało do zjedzenia żywym. Żeby dochować wierności tradycji, Kanibale wymyślili potrawę o nazwie „zębacz” – jeżeli w ogóle można nazwać to potrawą, składała się bowiem z gołych kości zmarłych posypanych solą, które obgryzano, póki ktoś nie stracił zęba, a wtedy posiłek uznawano za skończony.

To dlatego Ama jadła dwanaście burger kingów dziennie. Przeczuwając bliskość śmierci, zaczęła „obfitowanie”, przemianę w róg obfitości. Ale śmierć nie nadchodziła – lub była zbyt słaba, by dać radę Amie – przez co Ama tak przybrała na wadze przez ostatnie lata, że Siódmy by jej nie poznał, mijając ją na ulicy, a i to, rzecz jasna, tylko pod warunkiem, że jakoś by wyszła z domu, przecisnąwszy się przez drzwi.

– Siódmy? – wyjęczała Ama. – To ty?

Siódmy ujął ją za wielką i nalaną rękę.

– Jestem, Ama – odrzekł. – Jestem.

Spojrzała na niego chłodnym i zamglonym wzrokiem.

– Późno przyszedłeś – odpowiedziała.

– Korek był – odrzekł. – Na moście.

– Głupi ty jesteś, że w tygodniu mostem jedziesz? – spytała.

– Ama, o co chodzi? – odpowiedział Siódmy.

Z drugiej strony łóżka stał Dziewiąty w białym lekarskim fartuchu; też pewnie prosto z pracy, lecz nazwa szpitala, którą miał wyszytą na górnej kieszonce, z takiej odległości nie dawała się odczytać. Dziewiąty chwycił Amę za nadgarstek wolnej ręki, by jej zmierzyć tętno. Spojrzał na Siódmego i pokiwał głową. Źle to wyglądało.

– Zadzwonię po pogotowie – powiedział do Amy Siódmy.

Ale zabroniła.

– Nie – rzekła zdecydowanie. – Policji mi nie sprowadzaj.

– Policji czy pogotowia? – odpowiedział Siódmy.

– Gdzie jest Piąty? – jęknęła Ama. – Jest tu Piąty?

Piąty stał w rogu przy drzwiach do łazienki, cały zapłakany.

– Jestem, Ama – odrzekł. – Jestem. Ja przepraszam, Amo…

– Ty już się, synu, naprzepraszałeś – powiedziała Ama. – Za wszystkich swych braci i za wszystkie czasy. Tobie, Piątemu, serce swe zostawiam, bo mi serce okazałeś.

– Ale Amo, proszę… – błagał.

– Dzwonię po kartkę – odezwał się Siódmy. – Bo to wszystko jest bez sensu.

Ale ona nie słuchała.

– Gdzie jest Ósmy? – zadała pytanie, stękając.

Ósmy stał w nogach łóżka z zapłakanym wzrokiem utkwionym w cyfrowy zegar stojący koło wezgłowia. Siódmy się domyślił, że Ósmy, strażnik tradycji, mistrz ceremoniału, chce zapamiętać dokładny czas zgonu. Ten czas zgonu trzeba ustalić z dokładnością do minuty.

Bo potem, no wiecie.

Bo potem „się przyda”.

– Jestem, Ama. Jestem – odpowiedział Ósmy, nie odrywając wzroku od zegarka.

– Ty jeden jesteś uczony – rzekła Ama do Ósmego. – Jeden w tej rodzinie zgłębiłeś tradycję przodków. Ty jeden znasz ją na pamięć. I ty sam jeden poprowadzisz naród, jak Wuja przed tobą. Tobie, Ósmemu, zostawiam swą głowę, bo dzięki twej głowie ten naród nie zginie.

Łzy mu ciekły po policzkach, ale niezłomnie patrzył na zegarek.

Ama zwróciła się do Dziesiątego.

– Dziesiąty – ledwo wyrzekła.

– Amo – powiedział Dziesiąty, a usta mu przy tym drżały. – Napij się czegoś…

– Mój ty wojowniku – rzekła Ama. – Nasz ty wojowniku. Tobie, Dziesiątemu, mojemu bohaterowi, zostawiam swe ręce, bo swymi pięściami obronisz ten naród, gdy mnie już nie będzie.

Na te słowa Trzeci pękł. Najzwyczajniej nie wytrzymał, zdając sobie sprawę, że matka umiera. Uszy zagrzebał w ramionach, szloch próbował zdusić w sobie, aż twarz mu poczerwieniała, w końcu jednak nie dał rady, odrzucił głowę do tyłu i zawył jak zwierzę. Serca wszystkim się krajały na widok jego rozpaczy – bo w swojej prostocie i w swej niewinności Trzeci był sercem rodziny, był żywym sercem na dłoni – i wszyscy zaczęli szlochać.

– Tobie, Trzeciemu – powiedziała Ama – któryś trwał przy mnie do końca i któryś mnie nie zostawił, gdy inni zawiedli, tobie dam swoje ramiona, boś mnie w swych ramionach nosił.

– Amo, wystarczy – odezwał się Siódmy. – Zadzwonię na pogotowie.

– Tobie, Siódmemu – ciągnęła przemowę Ama – któryś nigdy nie pozwalał rozpaść się rodzinie, tobie, mój synu, zostawiam swą skórę, dzięki której jeszcze się nie rozleciałam. Obyś dalej nie pozwalał rozpaść się swemu ludowi.

Zaczęła kaszleć, aż krzywiąc się z bólu.

– Jeśli dzwonić po lekarza – Dziewiąty powiedział do Siódmego – to teraz lub nigdy.

– Ty jesteś lekarzem – odpowiedział Siódmy.

– Lekarzem weterynarii – powiedział Dziewiąty.

– To jak znalazł – odezwał się Pierwszy.

Dziesiąty popatrzył gniewnie.

– Ostrzegam cię – rzekł Dziesiąty.

– Pierdolę cię – odrzekł Pierwszy.

Dźwięk głosu Pierwszego jak gdyby zawrócił Amę spod ciemnych wrót śmierci. Podniosła głowę, by na niego spojrzeć, i choć wzrok jej gasnął, nagle pojawił się w nim błysk.

– A jeszcze wy – rzekła z nową siłą i nową dozą odrazy, sztywno wpatrzona w Pierwszego – zdrajcy, odstępcy i wyznawcy tygla. Którzyście mnie opuścili. Którzyście zdradzili naród.

Popatrzyła na Drugiego.

– Tobie, Drugiemu, któryś wziął żonę z Sherwoodów, swe stopy zostawiam, boś stóp użył, by uciec z narodu i by pójść do obcych.

Drugi ma żonę Sherwoodkę? – zapytał się w duchu Siódmy. – Nikt mi nic nie mówił.

Siódmy nagle poczuł, jak wzbiera w nim wściekłość.

Z Żydówką się pobrał?

Czemu?

Ale czemu go to wkurza? Co go to obchodzi? Sam nie żenił się w narodzie, czemu więc Drugi nie może? Lecz pomimo wszystko – możliwe, że z powodu umierania Amy, szlochania Trzeciego i wgapiania się Ósmego w jebany zegarek na stoliku nocnym – poczuł się jakoś zdradzony.

Zdradzony?

Owszem, zdradzony.

Akurat z Żydówką musiał się ożenić?

I w tym momencie dreszcz Siódmego przeszedł, że ma tak potworne myśli.

Czyli jednak się zaraził, wyssał wirus z jadem matki.

A, bardzo dobrze – myślał sobie Siódmy. – Cieszę się szczęściem Drugiego. Niech się chłopu wiedzie. Niech mu się dobrze układa.

– Tobie, Czwartemu – ciągnęła Ama – człowiekowi wiedzy – co powiedziała, jak zawsze, ze wstrętem – który zamiast pisać książki o swoim narodzie, pisze je o obcych, tobie mój język zostawiam, boś swój język zwrócił przeciwko rodakom. Tobie, Dziewiątemu, kochankowi mężczyzn, któryś przetrwanie narodu niżej wycenił niż własną przyjemność, tobie zostawiam swe nogi, boś mi nogi podciął. Jedenastemu i Dwunastemu, którzy mogli spłodzić nowe pokolenie, ale zapragnęli stać się kobietami, zostawiam narządy rodne. Skoro swych nienawidzicie, to spróbujcie moich. No a tobie, Zero, z której wszystkim zero przyszło i nic nikomu po tobie – tobie nic nie daję.

Znowu ból ją przeszył i wstrząsnęła nią agonia.

– A na koniec – warknęła przez zaciśnięte i pożółkłe zęby – Pierwszy. Pierwszy, który mnie zostawił, i pierwszy, który mnie zdradził, pierwszy, który z własnej woli wskoczył w wielki tygiel, w tygiel tak znienawidzony przez przodka Juliusa, pierwszy w świecie człowiek gorszy od samego Jacka Nicholsona – on dostanie moją dupę.

Znowu skrzywiła się z bólu.

– I niech mnie w nią pocałuje.

Pierwszy uśmiechnął się gorzko.

– O – dziękował Amie. – Miło z twojej strony.

Zamknęła oczy, próbując oddychać.

– Dzieci – powiedziała – wyście się tu urodzili, a ja tutaj umrę. Wyście upadali, a ten dom jak stał, tak stoi. Za bezcen kupiony, a teraz warty fortunę. Kto pragnie otrzymać swoją część majątku, ten niechaj wypełni mą ostatnią prośbę.

– Oczywiście – odrzekł Ósmy.

– Dla Amy wszystko – wyszlochał Dziesiąty.

– Majątek? – zapytał Pierwszy.

– Amo, przestań, ty nie umrzesz – odpowiedział Siódmy. – Na litość boską, zadzwonię po pomoc.

Sięgnął po telefon, lecz Ama go powstrzymała, chwytając za rękę i nie wypuszczając, po czym spojrzała na niego coraz szerszymi źrenicami, z których uchodziła dusza. Swoją wielką łapą przysunęła go ku sobie i ostatnim tchnieniem wyszeptała słowa, na które czekała całe życie, a których on się spodziewał, chociaż nawet w myślach bałby się je wypowiedzieć, co dopiero na głos.

– Zjedz mnie – powiedziała.

Przyciągnąwszy go do siebie, spojrzała półmartwym wzrokiem i rzekła:

– Zjedz mnie.

A wtedy Siódmy, pomimo wszystkich obietnic, które sobie składał przez te wszystkie lata, otarł łzy z policzków i powiedział słowa, na które się zanosiło, od kiedy pamiętał:

– Dobrze, Amo – odrzekł. – Dobrze.

I dopiero wtedy Ama wypuściła jego rękę. Dłoń opadła jej na łóżko, a ból zniknął z twarzy.

I Ama umarła.

Gdy trzy lata temu Siódmy dowiedział się, że Ama je burger kingi, zatelefonował do doktora Isaacsona. Na terapię już nie chodził, ale sytuacja z Amą nagle go przerosła i potrzebował kogoś się poradzić. Czuł, że nie ogarnia, a Carol obciążać nie chciał.

– Dzwonię w sprawie mojej mamy – wyjaśnił doktorowi. – Mama chce się zabić.

– Proszę dzwonić na policję – odpowiedział doktor.

– Mama je whoppery.

– Te mleczne kuleczki?

– Hamburgery z Burger Kinga – sprecyzował Siódmy. – Z podwójnym bekonem i podwójnym serem, bez sałaty, proszę.

– To proszę zadzwonić do dietetyka – polecił pan doktor.

– To jest taka nasza tradycja narodowa.

– Jedzenie whopperów?

– Napychanie się – rzekł Siódmy. – Przed śmiercią.

– A czyja to niby narodowa tradycja?

– Przecież już mówiłem – odpowiedział Siódmy. – Nasza.

– Dziedzictwo waszych przodków? – powiedział doktor Isaacson.

Siódmy się zawahał.

– Tak – odpowiedział.

Doktor Isaacson ciężko westchnął do słuchawki.

– Nie widzę możliwości wznowienia terapii – powiedział Siódmemu – skoro nawet tego nie da się z panem ustalić, kim pan jest właściwie.

I doktor Isaacson odłożył słuchawkę.

Dobre pytanie – pomyślał Siódmy. – Sam chciałbym to wiedzieć.

Dopiero po śmierci ojca Montaigne zamknął się wśród książek, by zacząć pisać o sobie – o tym, co myśli, co czuje, czego się boi, czego nie rozumie.

„Drudzy tworzą człowieka – pisze. – Ja go opisuję i przedstawiam tu jeden poszczególny okaz, bardzo licho obdarzony”.

Kim jestem? I skąd się wziąłem? – dociekał Montaigne przed pięciuset laty. A teraz Siódmy, w obliczu śmierci swej matki, pytał siebie o to samo. Bo przy całej słynnej Montaigne’a szczerości i samoświadomości, wielkiej otwartości i przenikliwości, Siódmy nie mógł nie zauważyć czegoś, co dawało do myślenia:

On się nie nazywał Montaigne.

Nazywał się Eyquem.

Michel wyrzekł się nazwiska przodków.

Zaparł się swoich.

Czy Michel de Montaigne, wielki człowiek renesansu, wzorzec wolnego człowieka, wzorzec wolnomyśliciela, który ukształtował wszystkich od Szekspira przez Kartezjusza do Emersona – czy nie miałby nic przeciwko tyglowi narodów?

„Nie odmalowuję, czym jest to, co jest, lecz jak się tym staje” – pisał.

Czyli zupełnie jak w tyglu – przyszło do głowy Siódmemu.

Ojciec Seltzerów opowiadał synom zupełnie inną niż Ama wersję opowieści o przeprawie Juliusa do Nowego Świata.

– Rok był 1914 – opowiadał Ojciec – kiedy Julius Seltzer, syn Samuela, wnuk dziadka Seltzera, świeżo ukończywszy osiemnasty rok życia, wyruszył ze swej ojczyzny ku Nowemu Światu, biorąc z sobą tyle, ile miał na sobie.

– Jak było w ojczyźnie? – spytał młody Siódmy, chcąc znowu usłyszeć o łąkach, o wzgórzach i o ogromnych owocach.

– W ojczyźnie było jak w kiblu – odpowiedział Ojciec. – Wszędzie dokoła kurzyły się drogi (bo nieutwardzone), śmierdziały rynsztoki (bo nieskanalizowane), panowała nędza i szerzyła się zaraza. Samuel więc zdecydował, że czas opuścić tę ziemię.

– Nastał król? – dopytywał Siódmy.

– Jaki niby król?

– Nowy.

– Żadnego króla nie było – odpowiedział Ojciec. – Ojczyzną rządziło dość luźne przymierze kacyków plemiennych skupione dokoła bezsilnej egzekutywy wspieranej ostatnio przez wielkie mocarstwa.

– Aha – stwierdził Siódmy.

– Samuel więc uznał, że już czas się zbierać – ciągnął opowieść Ojciec – chciał bowiem dla swoich dzieci czegoś więcej w życiu, niżby dała im ojczyzna. Dlatego pewnego razu, pod osłoną nocy, wziął Samuel swoje dzieci, syna swojego Juliusa i córkę swą Julię, zaprowadził do przystani i synowi Juliusowi wręczył brązowy skórzany sakwojaż z drewnianą rączką i złotymi zatrzaskami, a w sakwojażu starodawny nóż zbawienia, wykorzystywany w sakramencie stołu, przekazywany z pokolenia na pokolenie.

„Weź go ze sobą” – rzekł Samuel Juliusowi.

„Ażebym zawsze pamiętał, kim jestem i skąd pochodzę?” – spytał Julius ojca.

„Nie – odparł Samuel. – Weź go dlatego, że to cały nasz majątek. Zabierz go ze sobą, zastaw w lombardzie i rozpocznij nowe życie. Zapomnij, kim jesteś, i zapomnij, skąd pochodzisz”.

Julius się opierał, wpojono mu bowiem miłość do tradycji i do dziedzictwa przodków, a za tożsamość służyła mu narodowość. Nie był wyłącznie Juliusem Seltzerem. Był dumnym z siebie rdzennym Kanibalem, synem tej ziemi, a gdziekolwiek się przeniesie, już zawsze będzie pochodził z tego lub tamtego stąd.

„Ale tato – męczył Julius – jak ja mam się wyrzec tylu lat historii i puścić w niepamięć cierpienia swojego ludu?”

Samuel zdzielił go pięścią w łeb.

„Przestań się wydurniać – odrzekł. – Przeszłość, mój synu, to ciężar na sznurze, od jednego końca przytroczony nam do nogi, od drugiego zagrzebany w odmętach historii. Ciągnie nas w dół i nie daje ruszyć naprzód. Darwin powiedział (a był Kanibalem), że od małpy pochodzimy. Czy wobec tego mamy wspinać się na drzewa i huśtać się na gałęziach, żeby przodków naśladować? Mamy jeść robaki, obrzucać się gównem i bić o banany? No, chyba nie bardzo, bo jesteśmy w innym miejscu. Dużo, dużo dalej. Bo dawno wyszliśmy z lasu. Ruszaj więc przed siebie! Ruszaj przed siebie, jeśli dobrze życzysz swojemu ludowi oraz wszystkim ludom, bo ludzkość jest twoim ludem. Idź. Idź, Julius, i się rozwijaj. Przyszłość należy do ciebie”.

Jakże niełatwo było Juliusowi spełnić wolę ojca! Walczył ze sobą i przez pierwsze dni na statku, a zwłaszcza przez pierwsze noce, kurczowo się trzymał brązowego sakwojażu, przyciskając go do piersi i nie wypuszczając. Ale już wkrótce – opowiadał Ojciec – zapomniał o wszystkim i rozpoczął nowy rozdział. Na tym bowiem starym statku odkrył coś o wiele droższego niż skórzane sakwojaże.

Bo trzeba wam wiedzieć – wyjaśniał im Ojciec – że nie tylko Julius z Julią płynęli na statku ku nowemu. Nie tylko oni od starego uciekali. Jak wkrótce się okazało, wszyscy na pokładzie, przeróżnego pochodzenia, przeróżnej narodowości, rasy i wyznania, mieli to samo marzenie, szalone a piękne i niespotykane w dziejach: wielkie marzenie o wspólnej przyszłości. Kiedy reszta świata spoglądała w przeszłość, grupa imigrantów, niczym niezrażona, patrzyła przed siebie, w przyszłość. I mniej było ważne, jak i skąd się tutaj wzięli, niż to, dokąd razem zmierzali.

Nienormalni – stwierdził Ojciec. – Szaleńcy po prostu. Jak wszyscy prorocy.

Tak więc po ośmiu tygodniach – ciągnął dalej Ojciec – z trudem przeżytych na morzu Julius ze swą siostrą Julią stali na pokładzie parowca Wyprawa, przyglądając się z nadzieją Statui Wolności, popłakując i popatrując, jak wszyscy ściskają wszystkich, bo ponury i okrutny świat zbudowany na podziałach został daleko za nimi, a przed nimi rozpościerało się wielkie nowe, gdzie podziałów już nie będzie i gdzie zapanuje jedność. Urzędnicy w porcie o nic nie pytali, podbili im dokumenty, z pełnym uśmiechem witając ich w Nowym Świecie.

„To nieważne, skąd jesteście – rzekli. – Tutaj jesteście u siebie”.

Tak oto Julia i Julius, państwo Seltzerowie, postawili pierwsze kroki na amerykańskiej ziemi. Wkrótce zabrakło im środków do życia i Julius przypomniał sobie, co mówił mu ojciec, wziął sakwojaż do lombardu, by zgodnie z ojcowską wolą dać pod zastaw nóż zbawienia. Sakwojaż położył na ladzie i wyjaśnił panu, że chciałby zastawić bliską swemu sercu, starą pamiątkę rodzinną, z którą nie chce się rozstawać, ale tak polecił ojciec.

Facet z lombardu wycenił ją na pięć centów.

W kolejnym lombardzie wycenili to na dziesięć.

W trzecim lombardzie zaoferowali barter: para butów za sakwojaż plus mogli dorzucić słomkowy kapelusz, trochę tylko przechodzony, jak znalazł dla Julii.

Julius się nie zgodził. Oddać za bezcen coś aż tak cennego, skarb kultury materialnej, część dziedzictwa przodków – to było ponad jego siły.

„Prędzej z głodu umrę” – warknął na pana z lombardu.

„Prędzej czy później” – odpowiedział pan z lombardu.

Klient stojący za nim w kolejce, widząc ciężkie położenie pradziadka Juliusa, wziął go na stronę i powiedział mu, że niejaki Henry Ford płaci pięć dolarów dziennie, co na tamte czasy znaczyło fortunę, za pracę w fabryce samochodów. Julius aż nie mógł uwierzyć w swoje wielkie szczęście. Postanowił nie zastawiać sakwojażu i już nazajutrz ruszył z Julią do Michigan.

– W zakładach Forda – opowiadał Ojciec – Julius przeżył piękne chwile, takie jak wcześniej na statku. Przy linii produkcyjnej Niemcy pracowali wespół z Japończykami, którzy pracowali wespół z Rosjanami, a oni wespół z Afrykanami. Każdy każdego traktował na równi i wspólnym wysiłkiem wszyscy budowali zbiorowe marzenie. Gdy w końcu przyjęto Juliusa do Szkoły Amerykańskości, aż popłakał się ze szczęścia. Nadeszło Święto Amerykańskości i gdy feta się skończyła, Julius objął Julię i łkając z radości, powiedział te słowa:

„Jeśli to jest Ameryka, no to było warto”.

– Ale zaraz – wtrącił Siódmy.

– Co?

– Ja słyszałem, że powiedział: „Jeśli to jest Ameryka, to nie było warto”.

Ojciec pokręcił głową.

– Nie – zaprzeczył. – On powiedział przecież: „Jeśli to jest Ameryka, no to było warto”.

Siódmy nie wiedział, co myśleć.

– Ale czy w przykrych dziejach Ludożerców, w naszym potwornym losie, to nie było dno i piekło, najcięższa przeprawa? – spytał.

– Nie – odparł mu Ojciec. – W pięknych dziejach Ludożerców, w naszym cudownym losie, to był raj na ziemi, największa sielanka.

Sielanka była tak wielka – ciągnął – że zapoczątkowano wtedy pewną tradycję. W dzień swoich osiemnastych urodzin Kanibamerykanie płci męskiej chodzą w czarnych garniturach z czerwonym krawatem, dzierżąc skórzany sakwojaż zrobiony ze skóry, zamknięty drewnianą rączką i złotymi zatrzaskami, żeby upamiętnić tamten dzień triumfu, gdy pradziadek Julius stał się Amerykaninem.

Ama i Ojciec mocno się trzymali każde własnego wariantu powyższej historii. Z czasem Siódmy odkrył, że nie tylko w jego domu opowieść o przeprawie Juliusa do Ameryki krążyła w dwóch sprzecznych wersjach – w całym narodzie wyglądało to podobnie. Trwały o to gorzkie spory w społeczności Ludożerców, jedni bowiem uważali, że było tak a tak, drudzy, że nie tak, i oba wrogie obozy łączyło wyłącznie jedno: wzajemna pogarda. Wojna domowa byłaby do reszty zmiażdżyła wspólnotę, lecz szczęśliwie we fragmencie „żeby upamiętnić” szczegóły się zgadzały – garnitur, krawat, sakwojaż – nikt jednak nie miał pewności, co właściwie upamiętnia i z jakiej okazji. Wielka tragedia zatem się nie stała, ale wielkiego zatargu do dzisiaj nie rozwiązano i niesmak pozostał, przez co mit założycielski ludu Ludożerców zarazem ich zbliżał ze sobą i na siebie napuszczał.

Pod koniec opowieści Ojcu aż się głos załamał.

– Wasz pradziadek Julius był wielkim człowiekiem – wyznał, ocierając łzy z policzków. – A w życiu popełnił tylko jeden wielki błąd.

– Jaki? – spytał Siódmy.

– Nie sprzedał noża zbawienia – odpowiedział Ojciec. – Jakoś nie był w stanie. Zachował go sobie, trzymał w starym sakwojażu, który wszędzie brał ze sobą. To jedno w życiu zawalił: mimo całej swej odwagi nie zerwał z przeszłością. Jeśli sprzedać nie potrafił, mógł przecież, kurwa, wyrzucić.

Powstawszy na równe nogi, Ojciec spuentował:

– Za burtę. Byle tylko się go pozbyć.

I ciężko westchnąwszy, dodał:

– Razem z tym całym jebanym dziedzictwem.

Spośród dzieci urodzonych przed tak zwaną martwą erą tylko Trzeci chciał obchodzić osiemnaste urodziny zgodnie z dawnym obyczajem. Ama sprawiła mu obszerny czarny garnitur marki Big & Tall, do tego czerwony krawat, a w sklepie z rzeczami na wagę w Fort Green znalazła brązową walizkę.

– No, sama zobacz! – podniecał się Trzeci, kiedy Ama wiązała mu krawat. – Wyglądam jak żywy Julius!

Ama zdzieliła go pięścią w łeb.

– To jest smutne święto – rzekła.

– Sorki – odpowiedział Trzeci, przybierając smutną minę.

Pierwszy, Drugi, Czwarty i Piąty stanowczo odmówili zachowania tradycji w dzień swej osiemnastki. Siódmy również by odmówił, ale w kolejności był zaraz po Szóstym, a w osiemnastą rocznicę urodzin świętej pamięci Szóstego Ama tak lamentowała, że kiedy rok później przyszła kolej na Siódmego, pozwolił ubrać się w garnitur, chociaż zrobił to wbrew sobie.

Cały dzień przesiedział w domu, nawet na chwilę nie wyszedł.

– Ale musisz się pokazać – suszyła mu głowę Ama. – Starszyzna pyta o ciebie. Niech no cię zobaczą.

– Nigdzie nie wychodzę – odpowiedział Siódmy. – Idę do pokoju.

– Co ludzie powiedzą? – grzmiała za nim Ama. – Tylko wstyd mi przynosicie!

Ruszyła na górę, stawiając tak ciężkie kroki, że ściany zadrżały, a plakat Uczelni zaczął kiwać się na gwoździu.

– A co Julius by powiedział? – rzuciła, wchodząc do siebie i trzaskając drzwiami.

Rozwalony na kanapie posłanej pokrowcem, w źle skrojonym garniturze, Siódmy powiedział do siebie w myślach to, co zawsze mówił w myślach, kiedy słyszał to pytanie:

To zależy, w której wersji.

Zdaniem niektórych Montaigne zamknął się wśród książek nie z powodu śmierci ojca, lecz z powodu śmierci swego przyjaciela Étienne’a de La Boétie. Zdaniem innych Montaigne zamknął się wśród książek nie z powodu śmierci ojca ani z powodu śmierci swego przyjaciela Étienne’a de La Boétie, lecz z powodu licznych wojen, jakie ówcześnie nawiedzały Francję. A zdaniem innych z kolei Montaigne zamknął się wśród książek nie z powodu śmierci ojca ani z powodu śmierci swego przyjaciela Étienne’a de La Boétie, ani z racji licznych wojen, jakie ówcześnie nawiedzały Francję, lecz z powodu tego, że kariera polityczna jednak mu nie wyszła.

To ostatnie przypuszczenie, zawarte w sześciusetstronicowej biografii Montaigne’a, mocniej od poprzednich ubodło Siódmego. („Nowa twarz Montaigne’a! Wreszcie coś nowego!” – piali w „New York Timesie”). Montaigne, dowodzono w książce, to był zwykły karierowicz pragnący szlachectwa, a napisał swoje Próby tylko i wyłącznie po to, by zrobić dobre wrażenie i zapewnić sobie tytuł, z tego też powodu postanowił w swoich tekstach zajmować się tylko sobą i życiem jednostki, by nie tykać polityki i się nie narażać.

Biografia ta należała do innego jeszcze wstrętnego Siódmemu nurtu na dzisiejszym rynku książki, który nazywał „nowym udupianiem”, a który polega na tym, że obiera się za temat najsympatyczniejszą, najbardziej lubianą postać historyczną, a następnie przypisuje jej najniższe i możliwie najpodlejsze motywy działania.

– Daję jedną gwiazdkę – napisał na Amazonie w rubryce „Opinie” – bo mniej się nie dało.

Zazwyczaj się wkurzał, gdy ktoś pisał tak w opiniach.

Ale zdawał sobie sprawę, że czasami nie ma wyjścia i trzeba udupić udupiającego; dać mu posmakować jego własnego lekarstwa.

Siódmy zapisał się do doktora Isaacsona, gdy zaczął podejrzewać się o to, że jest głupim chujem.

– Nie jest pan głupim chujem – powiedział doktor Isaacson.

Siódmy raczył się nie zgodzić. Bo niby, owszem, był dobrym człowiekiem: kochającym ojcem, przyzwoitym mężem, wiernym przyjacielem. Ale można by o nim powiedzieć także inne rzeczy. To na przykład, że zranił matkę, zawiódł rodzinę i zdradził naród.

Doktor Isaacson próbował mu wytłumaczyć, że wcale zły nie jest. I że nie jest ludożercą. Według diagnozy doktora stwierdzenie Siódmego, że jest Kanibalem, było niczym innym, jak zewnętrznym wyrazem zaburzeń w wewnętrznym dziecku pacjenta, które uważało siebie za z gruntu nikczemne, bo taką samoocenę utrwaliła w nim despotyczna, narcystyczna matka razem z tchórzliwym, nieobecnym ojcem.

– Jest pan dobrym człowiekiem – powiedział doktor Isaacson.

– Jestem głupim chujem.

Doktor Isaacson westchnął.

– Zdradza pan żonę? – zapytał.

– Nie.

– Bije pan córkę?

– Nie.

– Zabił pan kogoś?

Siódmy się zamyślił.

– Nie – odpowiedział po chwili.

Ale akurat w tym momencie, kiedy stał w sypialni Amy i spoglądał na jej trupa, był innego zdania.

I uznał, że zabił naród.

Ósmy otworzył okno za łóżkiem Amy, żeby mroźne zimowe powietrze wypełniło pokój.

– Niech poleży w chłodzie – rzucił. – A my się zastanowimy.

Rodzeństwo Seltzerów w ciszy powlokło się na dół. Drugi zaraz wszedł do kuchni, by przynieść butelkę whisky, którą wdzięczni bracia z siostrami zaczęli sobie podawać.

Zbolały Trzeci usiadł na kanapie, trzymany za rękę przez siostrzyczkę Zero. Siódmy usiadł przy niej, a uszy dalej go piekły od ostatnich słów Amy.

„Zjedz mnie”.

– Czy to jest tradycja? – Zero spytała Siódmego. – Że przed śmiercią rozdaje się… siebie?

Siódmy skinął głową.

– Zwyczaj „przydzielania” – odparł.

– „Obdzielania” – poprawił go Dziesiąty.

– To jest „rozdzielanie” – dołączył się Drugi, ciągnąc łyk z butelki. – Raczej tak to się nazywa.

Siódmego zirytowało, że akurat Drugi śmie się wypowiadać na temat tradycji przodków.

Dobrze wiedzieć, panie rabinie – pomyślał.

– Na to mówi się „podzielnik” – zawyrokował Ósmy, grzebiąc w regale z książkami. – No, gdzieś tu było…

– Czego szukasz? – spytał Drugi.

– Przewodnika – odrzekł Ósmy.

– Przewodnika szukasz? – zapytał Dziewiąty. – Myślałem, że znasz na pamięć.

– To było dawno i nieprawda – odpowiedział Ósmy.

Przewodnik – którego pełny, oficjalny tytuł brzmiał Jak patroszyć dziki i sprawiać ich mięso. Przewodnik krok po kroku – zbierał w jednym miejscu wszystkie prawa Kanibali, udając podręcznik łowiectwa. Ułożył go Wuja, gdy był jeszcze młody, ale już wtedy uchodził za wielki autorytet w sprawach norm i zasad życia we wspólnocie Ludożerców. W ten genialnie prosty sposób można było spisać tradycje narodu – bo najciemniej pod latarnią – i przekazać je kolejnym pokoleniom bez niebezpieczeństwa, że ktoś to wyśledzi i zacznie ich prześladować. Dość szybko Przewodnik zajął pierwsze miejsce na liście bestsellerów Amazona w dziale Sztuka przetrwania, po cichu wykupywany przez Kanibamerykanów chcących zasięgnąć języka w kwestii swojego dziedzictwa; wystarczyło przy lekturze pod słowa „gruby zwierz”, „zwierzyna”, „dziczyzna” podstawić „matkę” albo „ojca”, albo „Sally”, albo „Boba”, żeby wszystko wyczytać pomiędzy wierszami.

„Zwierzę ubijamy wprawnym ruchem, by nie odczuwało bólu ani strachu, strach bowiem uwalnia do krwi adrenalinę, obniżając jakość mięsa” (rozdział 14, wersety od 2 do 3).

„Krew grubej zwierzyny należy upuścić całą, żeby nie skazić dziczyzny” (7,14).

„Rozpuścić masło w obszernym rondlu na średnim ogniu. Dusić dziczyznę, póki nie złapie koloru” (3,16).

Pierwszy sięgnął po butelkę.

– Zamarznę tu – powiedział. – Podkręć ogrzewanie.

– Musi w zimnym leżeć – odpowiedział Ósmy.

– A nie wystarczy, że ma serce z lodu? – zapytał z uśmieszkiem Pierwszy.

Dziesiąty spojrzał na niego spode łba.

– Nie zasługujesz na taką matkę – odparł.

– A kto zasłużył na taką? – odpowiedział Pierwszy. – Stalin, może Mao…

Drugi zachichotał.

Dziesiąty zazgrzytał zębami.

Siódmy wciąż słyszał głos Amy:

„Zjedz mnie”.

To on naprawdę… to oni naprawdę… mieliby to… zrobić? Przecież to jest chore. Gorzej nawet: nielegalne, bo podpada pod znieważenie zwłok. Dobrze pamiętał dzień w zeszłym roku, gdy gubernator stanu Nowy Jork o nazwisku Cuomo wpisał ten przepis do ustawy. Ama zadzwoniła do Siódmego jeszcze tego samego wieczoru, wściekła.

– Co ten Italianiec sobie wyobraża? – szalała ze złości. – A gdybym ja zakazała jedzenia cannoli, to ciekawe, co by zrobił? Mafię by mi zaraz nasłał.

Siódmy miał świadomość, że sprawa nie jest przegrana.

Że i tak… się da.

Tak, żeby cię nie złapali.

Tak, żeby nie było śladów.

Są różne… sposoby.

Nie od wczoraj to robili. Znali się na tym. Ogarniali temat. Nigdy nie było im łatwo odprawiać obrzędy, bo tylko w ojczyźnie mogli swobodnie urządzać święte uczty pogrzebowe. W innych krajach, w innych czasach musieli trzymać się w cieniu. Lecz urządzać urządzali, o czym Siódmy wiedział, bez wpadki już od stuleci. Bez żadnej sprawy w sądzie. I bez choćby zatrzymania.

– Dupę, wyobraź sobie – odezwał się Pierwszy. – To mi zostawiła. Ósmy, ty się znasz, to mi powiedz, czy jej chodzi o pośladki, czy może o dziurę w dupie?

– Zamknij dupę – rzekł Dziesiąty.

– O półdupki chodzi – odpowiedział Ósmy, dalej grzebiąc w regale.

Szukał wszędzie, za książkami, na najwyższej półce. Nie ma.

– Odbyt wycina się razem z odbytnicą przy „oporządzaniu”.

– Tyle dobrze – odrzekł Pierwszy. – A kto to ma niby wyciąć? Bo ja w żadne „wycinanie” bawił się, kurwa, nie będę.

Ósmy ze zmartwioną miną odstąpił od półek.

– Tutaj nie ma – westchnął. – W kuchni sprawdzę.

– Ty nie narzekaj, że dupę dostałeś – powiedział Czwarty Pierwszemu. – Ja dostałem język. Na twoim miejscu to bym się cieszył.

Siódmy nie mógł pojąć, jak to możliwe, że w ogóle bierze pod uwagę prośbę matki. Na litość boską, przecież był redaktorem – zdania rozbierał na części, a nie ciała ludzkie. A tak przy okazji, to jak mieliby to zrobić? Nikt z nich nigdy nie oglądał rytuału „spożywania”, nie mówiąc już o tym, by sam go kiedyś urządzał, i nie wspominając nawet o „przygotowaniu”, które miało trzy etapy: „odsączanie”, „oporządzanie” oraz „obrzynanie”. Szóstego, owszem, „spożyto”, ale wtedy „świętej uczcie” przewodniczył Wuja, odprawiał „sakrament stołu”; Ama dzieci do uczty nie dopuściła, bo były jeszcze za małe. Bez względu więc na to, czego na łożu śmierci zażyczyła sobie Ama, i tak nie mieli pojęcia, od czego tu zacząć i co robić dalej. Byli w sumie na Brooklynie, gdzie różne rzeczy się działy, bardziej chore lub mniej chore, ale nie że ludożerstwo.

– A niby dlaczego język jest gorszy od dupy? – powiedziała Jedenasta. – Dwa gryzy i tyle.

– Nie o wielkość porcji chodzi – odpowiedział Czwarty. – To jest język mojej matki. Czyli popełnię jakby kazirodztwo.

– My dostałyśmy jej pochwę – dorzuciła Jedenasta. – À propos kazirodztwa.

– Masz ją tylko zjeść, nie dymać – wytłumaczył Pierwszy.

– Tylko? – spytała Dwunasta.

– Ja stopy dostałem – odezwał się Drugi. – Wyście je widzieli? Język może jest obleśny, ale jamę ustną ma przynajmniej w miarę czystą.

– To psy mają czysto w gębie – powiedział Dziewiąty. – Ludzka jama ustna to jest zwykłe szambo.

Siódmy podszedł do okna w salonie, żeby odsunąć żaluzje. Na dworze pędzili piesi, okutani w płaszcze i czapki i walczący z mroźnym wiatrem.

Odkąd pamiętał, pragnął być wśród nich.

Wśród „obcych”.

Okno w salonie było po przeróbkach; cała reszta domu trwała w stanie niezmienionym. Dawno temu, na początku, gdy społeczność kwitła, a znajomi Kanibale pozdrawiali Amę przez okno, pytając o zdrowie i co u rodzinki, powiesiła na karniszu cienką firaneczkę, przez którą do wnętrza wlewało się światło słońca. Lecz im bardziej populacja kanibalska się kurczyła, tym bardziej wystrój okienny zyskiwał na wadze. W miejsce firanek zawisły zasłony, a następnie w miejsce zasłon – kotary zaciemniające. Ale nawet one nie chroniły Amy od spojrzeń czarnych sąsiadów; gdy się wprowadzili, kazała sobie zamontować żaluzje z metalu, tak zwane weneckie, które raz zasłonięte, zostały tak już na zawsze.

– Jedyny pożytek z tych włoskich brudasów – rzekła, zaciemniając okno na stałe.

– Żaluzje weneckie bynajmniej nie są z Wenecji – wyjaśnił jej Czwarty. – We Francji je wymyślono.

– A, to przepraszam – wyjaśniła Ama. – Jedyny pożytek z francuskich brudasów.

Kiedy w okolicy zjawili się Latynosi, w oknach nastały metalowe kraty, domykając tym samym domowe więzienie, w którym mieszkał Siódmy.

Oczywiście – myślał – na Brooklynie zdarzali się przeróżni wariaci skłonni cię zarąbać, a następnie ugotować. Rzec by można – nie pierwszyzna. Choćby ten policjant, którego aresztowano przed paroma laty, bo chciał „posmakować” kobiet. Albo Albert Fish jeszcze z lat dwudziestych.

Problem w tym, że ich złapano.

To jest sedno sprawy.

Bo to tak nie działa, że zjadasz człowieka, prosisz o rachunek i idziesz do domu. Fish trafił na krzesło, kurwa, elektryczne.

Lecz Fish nie był Kanibalem. Był wyłącznie kanibalem. Rdzenny Kanibal nie dałby się złapać. Kiedy usłyszysz, że kogoś złapali za akt ludożerstwa, możesz mieć pewność, że to nie jest Ludożerca.

– Chcesz się zamienić? – Pierwszy zapytał Drugiego.

– Dupa za stopy? – odpowiedział Drugi. – Zapomnij.

– Ja wziąłbym stopy za język – odezwał się Czwarty.

– Nie ma zamieniania – powiedział Dziesiąty.

– A to niby czemu? – postawił pytanie Pierwszy.

– Bo to zabronione – powiedział Dziesiąty.

– Aż dziw, że nie tobie zostawiła dupę – rzekł Pierwszy do Dziesiątego. – Którą ciągle jej lizałeś.

Dziesiąty wstał, rozsunął bluzę od dresu, gotowy do bitki.

– Jeszcze jedno słowo – powiedział. – Jeszcze słowo.

Nieważne nawet, czy to się nie wyda – pomyślał Siódmy. Nieważne, czy wszyscy się na to zgodzą. Trzeba bowiem zadać sobie ważniejsze pytanie: czy na pewno zasłużyła? Zdaniem ojców narodu bycie spożytym po śmierci to jest wielki zaszczyt, a wielki dyshonor – bycie pogrzebanym. Siódmy był zdania, że Ama nie zasłużyła ani na jedno, ani na drugie. No bo kto sobie zasłużył na największy zaszczyt lub na największy dyshonor? Może parę osób w historii ludzkości. Większość z nas jest gdzieś pośrodku i nie ma powodu, żeby się szczególnie chwalić ani wstydzić, przeciętnie bowiem jesteśmy całkiem przeciętni. Ale Siódmy musiał wybrać: albo uszanować matkę, albo ją zbezcześcić.

Czy na pewno zasłużyła?

Na pośmiertne pohańbienie?

No idealna nie była, delikatnie mówiąc – myślał sobie Siódmy. Ale miewała przebłyski dobroci i jeden z takich przebłysków, o którym lata nie myślał, przypomniał się Siódmemu, gdy tak stał w salonie, gapiąc się przez okno.

Działo się to niedługo po odejściu Ojca z domu. Siódmy, który miał wtedy tylko dziesięć lat, zrobił się jakiś nerwowy i zamknął się w sobie. Najpierw umarł mu starszy brat, po czym porzucił go Ojciec, przez co świat Siódmego po prostu stanął na głowie, a Siódmy niebawem nabawił się lęków i stał się bardzo nieśmiały. Oscar Kowalski, szatan z czwartej klasy, wyczuwszy słabość kolegi (mały terrorysta zawsze to wyczuje), uwziął się na niego. Między innymi zaczął wyzywać Siódmego od ludożerców.

Od lat po Brooklynie krążyły pogłoski, że grasują kanibale. Pogłoski niebezpodstawne, lecz niepotwierdzone, bo nikt by nie udowodnił, że istnieje taka grupa. Oscar tymczasem wspaniale się bawił kosztem kolegi z klasy, którego posądzał o przynależność do mrocznej szajki dzikusów i z tego powodu codziennie ze swoją szajką zastraszał Siódmego i wykradał mu kanapki, książki ciskał na podłogę, a jego nazywał głupim kanibalem.

Siódmy błagał Amę, by nie musiał iść do szkoły, lecz mowy nie było.

– Jeśli się nie mylę – powiedziała – mamy jeszcze wolność w tym kraju. To się wkrótce dla nas skończy, jak wszędzie poprzednio, lecz do tego czasu masz prawo chodzić do szkoły tak jak każde inne dziecko. Ubieraj się zaraz i marsz na lekcje.

Siódmy trząsł się cały po drodze z domu do szkoły. Rozważał ucieczkę, zapadnięcie się pod ziemię. Lecz Ama wpoiła dzieciom, że Kanibal nie ucieka, nie uchyla się przed walką, a jeśli ona usłyszy, że któryś z nich stchórzył, to z domu niech też ucieka.

– Czyli uciekać nie wolno, chyba że przed tobą? – postawił pytanie Czwarty.

Ama zdzieliła go pięścią w łeb.

– Przestań się wydurniać – odparła.

Gdy Siódmy dotarł do szkoły, na dziedzińcu zastał Oscara wraz z jego szajką szczerzących zęby dzikusów.

– Ty, kanibal, chodź na solo – odezwał się Oscar.

– Odczep się ode mnie – powiedział błagalnie Siódmy.

Lecz Oscar powalił Siódmego na ziemię, a jego pachołki śmiały się i biły brawo.

– Coście wy, zwierzęta, zrobili z tą okolicą? – powiedział Siódmemu Oscar.

Usiadł mu okrakiem na klatce piersiowej, przydusiwszy jego ręce swymi kolanami, i śmiał mu się w oczy, z których łzy zaczęły płynąć, zdradzając bezsilność. Już Oscar unosił kułak, już chciał spuścić oklep, gdy padł na nich ogromny cień. Cień padł na Oscara i na jego szajkę. Cień padł na dziedziniec i na całą szkołę, i na cały Brooklyn.

Siódmy otworzył powieki.

Był to cień Amy, która zasłoniła słońce, wielkie ręce krzyżując na wielkiej piersi i gromiąc Oscara wzrokiem pełnym zapiekłego gniewu i tysięcy lat poniżeń.

Nawet przed śmiercią Szóstego rzadko się zdarzało, żeby Ama wyszła z domu, a po jego śmierci nie wychodziła już nigdy. Mało kto ją znał z widzenia. Przeto gdy Oscar Kowalski obejrzał się za siebie i zobaczył ponad sobą największą istotę ludzką, jaką w życiu widział, spełzł mu z ust uśmieszek, a krew odpłynęła z twarzy.

– Dzień dobry, chłopcy – powiedziała Ama.

– Łooo – wyrwało się jednemu z pachołków Oscara, kiedy robił krok do tyłu.

– Ja pierdolę – szepnął inny.

Obaj się obrócili i biegiem do szkoły, żeby się schować.

Oscar zsiadł z Siódmego i jakoś stanął na nogi.

– A pani… to kto? – spytał przerażony.

– Matka Siódmego – odparła uprzejmie. – Ty to pewnie Oscar. Nazwisko Kowalski, znaczy Polaczek?

Podała mu rękę, a Oscar bał się sprzeciwić wielkiej potworzycy, gest więc odwzajemnił. Ścisnęła mu jednocześnie palce, dłoń, nadgarstek i przedramię.

– Ładną masz koszulkę – powiedziała Oscarowi, trzymając go mocno. – Przepysznie wyglądasz.

Oscar przełknął ślinę i zaczął cały drżeć. Reszta jego paczki rozbiegła się wśród krzyków i prując do szkoły, trzaskali za sobą ciężkimi drzwiami przeciwpożarowymi.

Oscar chciał się jakoś wyrwać, lecz Ama go nie puszczała.

– Zaraz padnę z głodu – rzekła. – No, idę sobie. Miło, że cię poznałam, Oscarku. Przyjdź do nas kiedyś na obiad.

Oscar wpadł w kompletny popłoch. Szczęka mu się trzęsła, oczy zachodziły strachem i próbował z całej siły wyswobodzić się z uścisku, lecz nie dawał rady. I właśnie w tej chwili rozwarły się główne drzwi budynku, z którego wybiegli rozzłoszczeni przedstawiciele ciała pedagogicznego w koszulach bez marynarek, w rozluźnionych już krawatach, z rękami na biodrach, pragnący ustalić, co tu się wyrabia. Lecz zaraz spuścili z tonu i miny im zrzedły, kiedy spojrzeli na Amę, a pani dyrektor, stanąwszy jak porażona, wyrzuciła z gardła:

– Łooo.

Ama patrzyła sympatycznie uśmiechnięta na nauczycieli.

– Kochane dzieciaczki – rzekła i nachyliwszy się nad Oscarem, uszczypnęła go w policzek. Mrożąc go spojrzeniem, powiedziała słodkim tonem: – No normalnie… do schrupania.

Po czym go puściła, obróciła się na pięcie i poszła do domu.

Siódmy dalej patrzył przez okno w salonie i pamiętał to jak wczoraj: było już długo po dzwonku na lekcję, a on wciąż stał na dziedzińcu i oglądał matkę człapiącą do domu. Przechodnie stawali w miejscu i robili wielkie oczy, psy szczekały, przestraszone, a dzieci się śmiały, pokazując Amę palcem.

Poczuł rękę na ramieniu.

– Wszystko w porządku? – zapytała Zero.

Wzruszył ramionami.

– W porządku – powiedział.

– Była dobrą matką – powiedziała Zero.

Znowu wzruszył ramionami.

– Może – powiedział.

Zero się uśmiechnęła.

– Matka to zawsze matka – stwierdziła. – Rodziców się nie wybiera.

– Ktoś musi napisać powieść – rzekła Ama do Siódmego. Miał wtedy piętnaście lat. – Musi powstać powieść o nas i ty ją napiszesz.

Ama rodziła dzieci po to, by one rodziły swoje, ale prokreacja to nie było wszystko, czego od nich oczekiwała. Każde miało misję dodatkową, wyznaczaną przez Amę według ich zdolności i temperamentów: kto urodził się z niespożytą siłą mięśni, ten miał być obrońcą ludu; kto urodził się z niespożytą siłą ducha, tak zwaną charyzmą, ten miał być ludu przywódcą; kto się urodził z wielką wrażliwością ducha, ten miał się ogarnąć; a kto miał wrodzone „lekkie pióro”, od tego oczekiwała, że opowie dzieje przodków.

– Nikt nie będzie nas szanował, jeżeli nie powstanie o nas żadna książka – powiedziała Ama. – Wielka ludożerska saga. Piszą książki o Sherwoodach i o czarnych piszą książki, o Sumerach piszą i nawet o gejach wyszły ze dwie książki na krzyż.

Chciała tę misję powierzyć Czwartemu, bo zawsze miał bystry umysł i uwielbiał czytać. Jednak na kierunek studiów wybrał sobie antropologię zamiast filologii – czyli, jak mówiła Ama, wolał już pisać o małpach niż o swoich przodkach. Siódmy w tym czasie zaczynał właśnie liceum i do niego Ama przyszła z pomysłem na powieść, która ich wspólnotę wydobędzie wreszcie z cienia.

– Napisz nam ją, proszę. Wątki miłosne, przygodowe i żeby były wojny oraz wojownicy, no i koniecznie opresja plus dawanie sobie rady. Jak u tego Irlandczyka, u tego katola, no, jak mu tam było, Jamesa Michenera.

– Ale James Michener nie był katolikiem, a tym bardziej z Irlandii – jął poprawiać Amę Czwarty. – James Michener był sierotą. Nie wiadomo, skąd pochodził.

– Czyli nie jest powiedziane, że nie był z Irlandii, skoro nie wiadomo. Przestań się popisywać – powiedziała Ama.

Siódmy miał niewielką wprawę w odmawianiu Amie, więc jej nie odmówił. Zaraz po lekcjach szedł do biblioteki i siedział tam godzinami, czytając wszystkie jak leci sagi rodzinne. Badał budowę fabuły, budowę postaci i rozkład motywów. Ale inspiracji miał z tego niewiele. Sagi go nudziły. Może to przez cynizm wieku dorastania, lecz zdawało mu się, jakby czytał w kółko jedno i to samo, wszystko na jedno kopyto, wątki miłosne, wątki przygodowe, wojny, wojownicy, opresja, dawanie rady plus robienie z siebie nie wiadomo kogo i robienie z siebie największej ofiary w dziejach, plus dęte klimaty jak z żywotów świętych, gdzie bohaterowie byli warci swoich katów, nie mniej od nich zakłamani.

Ama słuchała z uśmiechem, gdy jej streszczał te fabuły, po czym podała mu pudełko zastruganych ołówków.

– Zapowiada się wspaniale – powiedziała.

Po roku powieść Siódmego była już gotowa i nosiła tytuł zgodny z zamówieniem matki: Wychodzenie z cienia. Zapakował maszynopis i dał Amie jako prezent urodzinowy. Całą noc czytała, piejąc już nad ranem, że to książka przełomowa i najlepsza ever; wróżyła jej karierę epopei narodowej, która stanie się dla Kanibali tym, czym Sto lat samotności stało się dla Meksykanów, ostatnio wykupujących ludożerskie sklepy.

Ale nic z tego nie wyszło. Powieść Siódmego odrzucili wszyscy wydawcy, którzy ją czytali, oraz wielu innych nawet bez czytania.

– Jeśli to jest wymyślone, to chyba na zasadzie żartu – jeden z redaktorów dobrze podsumował, co myśleli wszyscy. – A jeśli na faktach, to nawet nie jest śmieszne.

Ama uważała, że to przez tych wydawców – Żydów, Niemców, Anglików, Chińczyków.

– Chińczyków? – zapytał Siódmy. – To są chińskie wydawnictwa?

– Wszystko na świecie jest chińskie – oznajmiła Ama.

A, no tak – stary dobry numer z „czarnym charakterem, lecz o złotym sercu”.

Tej sztuczki pisarskiej Siódmy nie znosił najbardziej. Banał w stanie czystym. Niech czarny charakter ma choć trochę głębi w sobie, trochę niejednoznaczności.

Okrutny morderca.

Ratujący dziecko.

Obleśny pedofil.

Mordujący pedofila jeszcze bardziej obleśnego.

Narcystyczna matka.

Która raz tylko, ale wstawia się za dzieckiem.

Czytelnik się zastanawia: może jednak była dobra? I może to wszystko nie jest takie proste?

Brzydził się tym grzechem, który sam właśnie popełnił.

Wstawiła się za nim. Raz tylko, no ale. A może nawet nie za nim? Tylko po prostu dlatego, że był Kanibalem?

A oto dlaczego tak gardził tą „komplikacją”. Nie chodziło bowiem o to, by czarny charakter nabrał nagle głębi. Nie chodziło o tworzenie złożonych i trójwymiarowych postaci. Chodziło wyłącznie o to, żeby pisarz mógł sam sobie serdecznie pogratulować obiektywizmu, wielkiej życzliwości i wielkoduszności.

A tam, gówno – myślał Siódmy.

Bywa, że bezstronność oznacza tchórzostwo.

Bywa, że neutralność oznacza służalstwo.

A jednak tkwiła mu w głowie – jego własna matka, czarny charakter powieści, Ama, wolno sunąca ulicą, przygnieciona samą sobą i opuszczająca głowę, gdy ją wytykali palcem z okien samochodów i gdy dzieci na jej widok kuliły się za rodzicami, jak one niespokojnymi.

Posępna ścieżka dźwiękowa.

Wyciemnienie.

Scena.

Chuj.

Kiedy Zero była mała, Pierwszy miał osiemnaście lat. Jego wojna z Amą osiągnęła właśnie apogeum. Zero płakała przez te wszystkie krzyki i tę szarpaninę, przez trzaskanie drzwiami i tłuczenie naczyń. Siódmy sam był jeszcze dzieckiem, ale ściągał ją z krzesełka i zanosił na górę do siebie, gdzie szczelnie zamknąwszy drzwi, kładł siostrę do łóżka, po czym własnymi rękami zasłaniał jej uszy, żeby nie słyszała, co się tam na dole rozgrywa.

– Oni tak się tylko bawią, Zerko bohaterko – szeptał jej na uszko, a łzy mu spływały z oczu na policzek siostry, mieszając się z jej łezkami. – Wszystko jest w porządku, oni tak się tylko bawią…

To był Ojca pomysł, żeby wysłać Siódmego na letni obóz dla dzieci. Siódmy nie chciał jechać, lecz Ojciec się uparł, że ma wyjść do świata i pobyć wśród ludzi. To znaczy wśród obcych ludzi, z innych społeczności i innych narodowości. Ama była przeciw, bo obawiała się wpływu, jaki na jej syna mogą wywrzeć obce dzieci z obcymi wychowawcami, którzy na pewno spróbują podburzyć go przeciw swoim. Lecz Ojciec nalegał, a Ama nie miała siły, żeby się z nim kłócić, ponieważ była zmęczona i w ciąży.

Obóz okazał się straszny. Siódmy odstawał od grupy i nie miał kolegów. Nie mógł z nikim znaleźć wspólnego języka i żył w ciągłym strachu, że wszystko się wyda i że wszyscy się dowiedzą, kim jest z pochodzenia. Gdy inne dzieci pływały i grały ze sobą w bejsbol, Siódmy przesiadywał w gabinecie dyrektora, prosząc, by go odesłali z powrotem do domu.

– To normalne, że się tęskni – mówił dyrektor.

– Ja wcale nie tęsknię – odpowiedział Siódmy. – Bo u mnie w domu jest strasznie.

W nocy, kiedy inne dzieci robiły ognisko, opiekały marshmallowy i śpiewały sobie, Siódmy leżał w łóżku i obmyślał plan ucieczki. Myślał o Juliusie, o jego wielkiej i ciężkiej przeprawie w drodze do wolności, o jego wielkiej odwadze, żeby wyruszyć samemu z Julią. Pod wpływem tego obrazu pewnej nocy Siódmy uciekł. Poczekał, aż wszyscy zasną, zwłaszcza wychowawcy, zabrał ze sobą latarkę i trochę pieniędzy, które mu zostały, przemknął koło gabinetu i wyszedł na główną drogę, po czym ruszył poboczem. Nie miał pojęcia, dokąd idzie i czy w stronę domu, czy może w przeciwną. Ale Julius też nie wiedział, co go czeka, gdy wypływał. I nie wiedział również, co go w Detroit czeka. Siódmy bał się wejść do lasu, w którym było bardzo ciemno, ale jednak nie zawrócił. Uszedł już z pięć kilometrów, kiedy go zauważył pan ze stacji benzynowej. Przyjechał radiowóz, zgarnęli Siódmego i odwieźli tam, skąd uciekł; dyrektor obozu, nie wiedząc, co robić, przestraszony przypuszczalnymi kosztami odszkodowania odesłał Siódmego do rodziców. Którzy byli wściekli.

– Mnie opowiadałaś, że Julius wyruszył w podróż i był bohaterem! – mówił we łzach Siódmy.

Ama zdzieliła go w kark.

– Gdzie tobie do niego! – krzyknęła na syna i dała mu szlaban od razu na miesiąc.

Jemu bynajmniej to nie przeszkadzało. Był wręcz przeszczęśliwy, że jest znowu na Brooklynie, i po raz pierwszy od dawna zasnął bez płaczu. Na dole tymczasem pomiędzy Amą a Ojcem rozgorzała kłótnia.

– Przez ciebie boi się ludzi! – wydarł się na Amę Ojciec.

– I dobrze, że wrócił – odparła mu Ama. – Lepiej nigdzie mu nie będzie!

– Chcesz mieć go tutaj na zawsze!

– A ty nie chcesz mieć go wcale!

Dziesiąty był jeszcze dzieckiem, zaczął zatem głośno płakać.

Siódmy podszedł do łóżeczka, nachylił się i zasłonił bratu uszy.

– Już dobrze, Dziesiątek – powiedział. – Oni tak się tylko bawią.

Siódmy położył się w łóżku, by obmyślić plan ucieczki z powrotem na obóz.

Zdaniem liberalnych humanistów Montaigne był liberalnym humanistą.

Montaigne był pobożnym konserwatystą – zdaniem pobożnych konserwatystów.

Montaigne był Żydem – zdaniem Żydów.

Montaigne był rzymskim katolikiem – zdaniem rzymskich katolików.

Montaigne: „Kiedy pytano Sokratesa, skąd jest, nie odpowiedział: »z Aten«, ale »ze świata«”.

Ama nie znosiła określenia „Kanibamerykanie”.

– Jakie to ma znaczenie, jak my sami się nazwiemy? – zapytała. – Tylko to się liczy, jak inni nas nazywają. A mówią o nas „dzikusy”. Mówią o nas „ludojady”.

Ponownie Montaigne: „W każdej minucie wydaje mi się, że się umykam samemu sobie”.

To wyznanie podniosło Siódmego na duchu. Wszyscy dookoła dokładnie wiedzieli, kim są, i głośno mówili, że są tym lub tamtym. Ale Montaigne, zmarły przed czterystu laty, radził co innego:

Bo może nie trzeba wiedzieć, kim lub czym się jest.

Bo może bycie tym lub tamtym to żadna zasługa.

Bo może wystarczy na dobry początek – i w tym cała mądrość – wiedzieć, kim się nie jest.

Julius był pionierem i ojcem narodu, bo opuścił swych rodziców wraz z całą ojczyzną, żeby przeprowadzić naród do Nowego Świata w nadziei lepszego życia. Jego hart ducha i nieustraszoność dawały otuchę Kanibalom wszystkich pokoleń w Ameryce, by nie ustawali w szukaniu ojczyzny i żeby nie pozwolili złamać się strachowi. Znali go wszyscy i każdy z osobna jako Juliusa Śmiałego.

Jego żonosiostra Julia żyła z kolei w pamięci narodu jako wielka męczennica i Ama pasjami wracała do jej żywota.

– Nigdy nie było kobiety bardziej cierpiącej niż Julia – zaczynała Ama. – Bito ją, kopano, przepędzano, zadręczano i obmacywano; znosiła katusze od chwili narodzin do chwili śmierci, a krążyły opowieści, że w całym długim życiu, siedemdziesięciodwuletnim, tylko parę dni przeżyła niezbroczona krwią na twarzy. W jeden z tych bezkrwawych dni – rozwijała temat Ama – sam Julius nie poznał Julii. Wrzasnął ze strachu na widok obcej kobiety w domu i zadzwonił po policję; kiedy przybyli, wzięli ją za czarną i skatowali pałkami do krwi. Gdy cała się zakrwawiła, Julius nareszcie ją poznał i jął błagać policjantów, żeby już przestać.

Droga krzyżowa? – pytała retorycznie Ama. – Droga krzyżowa to przy tym jest pikuś. Julia dałaby się pokroić, żeby ją ukrzyżowali.

Jej niezłomność w bólu pozostała żywym wzorem dla Kanibali wszystkich pokoleń w Ameryce, mieli się nie poddawać, nie załamywać i nie uginać pod opresją i wrogością. Znana była wszystkim i każdemu z osobna jako Julia Udręczona lub Julia Bolesna.

Za jej młodości – ciągnęła opowieść Ama – zwano Julię „Piękną Julią”. Była bowiem najpiękniejsza, piękniejszej nigdy nie było, i kiedy zjawiła się w Nowym Świecie z bratem swym Juliusem, najprzystojniejszym mężczyzną w historii ludzkości, wszyscy mężczyźni ze wszystkich narodów zapragnęli Julii, a niektórzy też Juliusa (Zwierzęta – dodała Ama). Lecz Julia obcych nie chciała, darzyła uczuciem tylko swój naród i dlatego wyszła za swojego brata, by mu rodzić Ludożerców i, jako zamężna, uniknąć niecnych zakusów napalonych samców. Jednak lubieżnicy ze wszystkich narodów za nic mieli święty węzeł małżeński i wciąż nastawali na honor niewiasty, a kiedy nie ulegała, brali bez pytania, siłą, lub dybiąc na jej życie. Gwałcili lub bili; czasem nos złamali, a czasem wybili zęby; szarpali, targali lub łamali kołem, lub wieszali w klatce na ryneczku miasta, żeby przechodnie mogli szydzić z niej do woli, obrzucając kamieniami. Piękność jej była tak wielką, że nawet oszpecona dalej przewyższała krasą najpiękniejszą pannę z obcych.

Gdy pewnego ranka – kontynuowała Ama – Henry Ford zmierzał do pracy, zauważył Julię w klatce i zapragnął posiąść. Detroit było jego miastem, zażądał zatem natychmiast, żeby Julię uwolniono i żeby się nią zajęli najlepsi lekarze w mieście, po czym ze stopni swojego pałacu wszem wobec zakazał czynić jej najmniejszą krzywdę.

– Pałacu? – zapytał Siódmy

– Prawie – rzekła Ama.

Jednak cena za ratunek okazała się spora: Julia została własnością Henry’ego Forda, częścią jego inwentarza nie lepszą niż samochody i nie lepiej traktowaną. Jeśli nie spełniała jego niezdrowych zachcianek, Ford zaraz jej groził albo rozpowiadał innym, by przekazali Julii, że zwolni jej męża z pracy i na zbity pysk wywali razem z żoną. Zaczynał się wielki kryzys i Julia miała świadomość, że bez pracy nie przeżyją. Ford wydłużył Juliusowi zakres godzinowy przy linii w fabryce, ażeby dłużej mieć Julię dla siebie, i przydzielał go do maszyn, które groziły wypadkiem, licząc po cichu, że wypadek się wydarzy, a Julia przypadnie w całości jemu.

W tym miejscu opowiadania głos Amy nabierał szczególnego dramatyzmu, a dzieci słuchały z najwyższą uwagą.

– Ford hańbił cześć Julii każdej nocy bez ustanku – mówiła im Ama. – W każdym egzemplarzu forda model T, który zjeżdżał z taśmy, gwałt jej zadawano. W każdym.

Ama ocierała niewidzialne łzy w kącikach oczu.

– W zakładzie produkowano dziewięć tysięcy egzemplarzy dziennie – informował Czwarty.

Ama przytaknęła głową.

– Nieszczęsna kobieta – nieomal płakała.

Pamięć po Julii była wciąż tak żywa, że Wuja zadecydował, by utrwalić ją na zawsze, i uchwalił zakaz nie do uchylenia, że żaden Kanibal nie może posiadać samochodu marki Ford, nawet w leasingu, a nawet z rynku wtórnego.

A kto się tego dopuści, stanowiło prawo, ten będzie nazwany zdrajcą i wrogiem narodu.

Gorszym od samego Jacka Nicholsona.

– A F150? – pytali ojcowie. – Bo to nie są samochody, tylko małe ciężarówki.

– Ciężarówki Forda też są zakazane – mówili ojcowie ojców.

– A lincolny również? – pytali ojcowie.

– Lincolny są dozwolone – mówili ojcowie ojców.

– Ale marka Lincoln należy do Forda – mówili ojcowie.

– Owszem, należy – mówili ojcowie ojców. – Ale nikt nią już nie jeździ.

– A ja mam właśnie lincolna – odparł jeden z ojców.

– Bo jesteś idiotą – odrzekł jeden z ojców ojców.

– Dobra, już spokojnie, Larry – odparł jeden z ojców. – Nikt tutaj nie chce się kłócić.

Pewnej niedzieli, kiedy miał pięć lat, Siódmy się dowiedział, że będzie żył wiecznie.

Zrodziło to pewne poważne pytania.

Rano poderwał się z łóżka na dobiegający z parteru dźwięk odkurzacza. Usiadł, a rozpierała go radość.

– Słyszycie? – zapytał braci.

– Odkurzanie? – spytał Czwarty.

– Tak – powiedział Trzeci. – Odkurza.

– Czyli będą goście! – ucieszył się Drugi.

– No to, kurwa, bosko – wymamrotał Pierwszy.

Na co dzień Ama sprzątała tylko z grubsza, o tyle o ile, dlatego rzadko słyszany odgłos odkurzacza zwiastował coś niezwykłego. Odkurzanie znaczyło, że przychodzą goście, a goście znaczyli, że Ama zrobi się grzeczna jak baranek, bo – choć często podkreślała, że w biciu i wrzaskach nie ma nic dziwnego („W rodzinie normalne” – twierdziła) – nigdy nie biła ani nie wrzeszczała przy gościach i obcych.

Chłopcy pobiegli na dół do kuchni, gdzie już parzyła się kawa („To my mamy ekspres?” – zdziwił się Pierwszy), a Ama układała na talerzu wykwintne ciasteczka.

– Kto przychodzi? – spytał Siódmy.

– Idź się ubierz – powiedziała Ama.

– Po co? – spytał Siódmy.

– Bo tak powiedziałam! – odwarknęła Ama i zdzieliłaby go w łeb, gdyby właśnie w tamtej chwili nie rozległo się głośne pukanie do drzwi.

Zaklęła („Siódmy, zostaw ten odkurzacz! Zostaw ten odkurzacz, mówię!”), złapała talerz ciasteczek i pobiegła do drzwi, wygładzając po drodze suknię i zakładając za ucho luźny kosmyk włosów.

– Wuja! – przywitała Ama szanownego szwagra, otwarłszy mu drzwi. – Na śmierć zapomniałam, że dzisiaj przychodzisz!

Chłopcy mogli się pożegnać z niedzielnym świętym spokojem. Wujek był człowiekiem nad wyraz poważnym i zupełnie pozbawionym poczucia humoru, pełnym za to grozy; ponoć raz kiedyś zaśmiał się na głos, ale to było dawno i nieprawda, a od tego czasu – nigdy. Gdyby Ama uprzedziła, że wujek przychodzi, ci spośród chłopców, którzy mogli sami wychodzić z domu, dawno już by to zrobili.

– O mnie nie pamiętać to wcale nie szkodzi – odpowiedział Wuja z ćwiczoną pokorą. – Dziś się skupimy na istotnych sprawach, żeby o nich nie zapomnieć.

Ama westchnęła w obliczu mądrości Wuja, kładąc sobie rękę na falującej piersi.

(Pierwszy uważał, co wyznał kiedyś Siódmemu, że Ama leci na Wuja.

– Weź przestań – powiedział Siódmy. – Z jego bratem się pobrała.

– No i? – spytał Pierwszy. – Julius ożenił się z siostrą.

– Fu – powiedział Siódmy).

Ama podtykała Wujowi talerz z ciasteczkami.

– Cycuszka Murzynki?

Wuja uprzejmie odmówił i wszedł do środka, stąpając przez próg tak zwiewnie, jakby serafiny na skrzydłach go niosły, z jedną ręką w klapie długiego czarnego płaszcza, a w drugiej trzymając wysoki srebrny cylinder.

Chłopcy się wyprostowali, przyczesali i chcieli pomachać Wujowi, że już sobie idą.

– Dzisiejszego dnia staniecie się mężczyznami – powiedział im Wuja.

– Ale mecz Gigantów leci – odpowiedział Pierwszy.

Ama zdzieliła go w łeb.

– Zaraz zobaczysz, co ci gdzie poleci – rzekła.

Wuja zaprowadził chłopców do salonu, zasunął żaluzje, zasłonił zasłony i wręczył każdemu z braci egzemplarz Przewodnika krok po kroku, jak patroszyć dziki i sprawiać ich mięso. Z autografem.

– Niech prowadzi was przez życie i służy poradą.

Siódmy spojrzał na okładkę, na której dumny myśliwy, ubrany w barwy ochronne, klęczy uśmiechnięty przy ubitym zwierzu.

– My to kto? – zapytał Siódmy Pierwszego.

– Kto kto? – zapytał Pierwszy Siódmego.

– My to myśliwy czy my to zwierzyna?

– I to, i to, idioto – odpowiedział Pierwszy.

– Fu – powiedział Siódmy.

Wuja postawił przed nimi szacownie wyglądającą sztalugę z metalu i umieścił na niej spory blok papieru. Zdjął płaszcz i odłożył wraz z cylindrem na krzesło obok, i rozpoczął lekcję.

– Mam do was pytanie – powiedział do braci. – Czemuśmy się tu zebrali?

– Bo Ama kazała – odpowiedział Pierwszy.

Reszta chłopców zaczęła chichotać.

– Zebraliśmy się tu dzisiaj – rzekł Wuja zdławionym głosem – dlatego, że umieramy.

– Naprawdę? – zapytał Trzeci.

– Tylko tak się mówi – pocieszył go Drugi.

– Naprawdę – potwierdził Wuja.

– Ja umieram? – spytał przerażony Trzeci. Szósty umarł był przed rokiem i Trzeci wciąż nie pojmował, co to znaczy umrzeć i gdzie poszedł sobie Szósty oraz kiedy wróci.

– Nie umierasz – stwierdził Siódmy.

– To dlaczego on tak mówi? – wyraził wątpliwość Trzeci.

Pierwszy szturchnął Trzeciego łokciem.

– Przestań się tak pytać – stwierdził. – Miejmy to już z głowy, bo mecz chcę obejrzeć.

– Pożarliśmy Amerykę – odezwał się Wuja głosem, który zawsze się unosił, gdy była okazja, żeby wygłosić kazanie. – Jej wartości, jej zasady i jej ideały! W zamian ona pożarła nas. Nasz naród wymiera. Wy jesteście, moje dzieci, ostatni w narodzie. A pomyślcie tylko, co z dwunastką apostołów dał radę osiągnąć Jezus, największy Kanibal. Zwojował Cesarstwo Rzymskie! No, ale łatwo nie będzie. Bo musicie poznać wszystkie nasze prawa i wszystkie nasze tradycje, skoro to od was zależy przyszłość tego ludu. Dzisiaj ruszamy z nauką i będziemy ją odbywać co niedzielę rano, aż zgłębimy całą księgę.

– Co każdą niedzielę? – postawił pytanie Pierwszy.

– Każdą – odpowiedział Wuja.

– Nawet w niedzielę z mistrzostwami Super Bowl?

– Najpierw trzy główne zasady – zaczął lekcję Wuja. – Trzy zasady podstawowe, których nie wolno zapomnieć i które należy wpoić następnemu pokoleniu, żeby ono je wpoiło następnemu pokoleniu, by ono następnie mogło wpoić następnemu. Naród się kieruje tymi zasadami, od kiedy istnieje, jeżeli nie liczyć trzeciej.

– A jak brzmi trzecia zasada? – spytał Wuja Drugi.

Wuja zdjął zatyczkę z czarnego markera, żeby pisać po tablicy.

– Zasada numer jeden – mówił na głos to, co pisze, a w następnym wierszu wypisał wielkimi czarnymi literami: – ZERO POLICJI.

Oba wyrazy dwukrotnie podkreślił.

ZERO.

POLICJI.

– Inne możecie zapomnieć – powiedział Wuja – ale tej nigdy.

Spojrzał każdemu po kolei w oczy, a z taką powagą, jakiej jeszcze nie widzieli.

– Na policję – dodał – nigdy.

Mniejszości narodowe zawsze miały dwuznaczny stosunek do organów władzy, powołanych niby po to, by je chronić przed uciskiem, lecz często w praktyce będących źródłem ucisku. Dla Kanibamerykanów policja stanowiła jeszcze większe zagrożenie niż dla innych społeczności: zagrażała ich tradycjom, bo były niezgodne z prawem, na straży którego przysięgli stać policjanci. Kto zadzwoni na policję, gdy umrze Kanibal, wyjaśniał Wuja, przez tego obrzęd spożycia, koronny składnik tradycji, nie dojdzie do skutku. Prawo państwowe i samorządowe jasno stanowiły, że właściwe służby odbierają ciało z miejsca zdarzenia albo zamieszkania, przekazują do autopsji, a potem wydają domowi pogrzebowemu.

– Kto zadzwoni na policję – objaśniał rzecz Wuja – lepiej, by się nie narodził.

– Dobre – odparł Pierwszy.

Ale Pierwszy wiedział, że Wuja nie ma w zwyczaju stroić sobie żartów.

– Inni – mówił Wuja – niechaj umierają.

Obrócił się w stronę okna, zerknął za zasłonę, zniżył głos i szepnął do chłopców:

– Kanibale żyją wiecznie.

– Co? – zapytał Drugi.

– Kanibale – odparł Wuja – żyją i nie umierają. Spożywając swoich bliskich, dajemy im nowe życie we własnych ciałach. A ci nas prowadzą, pouczają, pocieszają, podnoszą na duchu. Stają się nami, a my stajemy się nimi. I w ten sposób, moje dzieci, przeszłość trwa i nie odchodzi. I dlatego pamiętajcie: rytuał spożycia daje życie wieczne, rytuał pogrzebu – wieczne zatracenie. Nie jesteśmy roślinami, nie rośniemy w ziemi. Grób oznacza koniec i nadaje się dla zwierząt. I właśnie dlatego nigdy na policję. Trzymając się zasad, szanując tradycję, dochowując lojalności swemu narodowi, będziemy żyć wiecznie. Ty będziesz żył wiecznie, ty będziesz żył wiecznie, ty będziesz żył wiecznie.

– To znaczy, że zawsze? – spytał Trzeci.

Oczy mu się zaświeciły i Siódmy zrozumiał, że Trzeci myśli o Szóstym. Siódmy też o nim pomyślał, zadając sobie to samo pytanie: jeśli Kanibale żyją wiecznie po spożyciu, a Szóstego spożył Wuja, to czy Szósty żyje?

Jeśli tak, to gdzie jest teraz?

I czemu nie przyjdzie, żeby się przywitać?

Może trzeba go poszukać? – pytał w myślach Siódmy.

Wuja się odwrócił i napisał na tablicy trzy litery jedna pod drugą: N, J, P.

– Naród Już Przepadł – na głos rozszyfrował skrótowiec Nowojorskiej Policji. – Dzwoniąc na policję, zabijasz swe dzieci, swoich rodziców i swoje rodzeństwo. Swój naród zabijasz. Zero. Policji.

Bracia zamilkli. Trzymali na kolanach egzemplarze Przewodnika i patrzyli po sobie. Już słyszeli to od Amy, lecz inaczej brzmiało, gdy mówił to Wuja: los ich narodu zależał wyłącznie od nich.

Wuja zdarł kartkę z tablicy i zaczął pisać na nowej.

– Zasada numer dwa – czytał to, co pisze, a w następnym wierszu wypisał wielkimi czarnymi literami:

NIC NA PIŚMIE.

Pierwszy z wyrazów dwukrotnie podkreślił.

– Matematykę myśmy wymyślili – twierdził Wuja. – Pewnie nie wiedzieliście? Wymyśliliśmy mikroskop, teleskop, telefon. Tyle zrobiliśmy dla całego świata, a świat dalej nas traktuje jak barbarzyńców, prymitywów, zwyrodnialców. Ale kiedyś nas docenią i zaakceptują. Kiedyś wyjdziemy z ukrycia i będziemy wolni jak nasi przodkowie. Lecz do tego czasu sprawą pierwszej wagi jest pełna dyskrecja; wszystko, co napiszesz, może być użyte i będzie użyte przeciwko tobie – i dlatego nic na piśmie.

– A to? – spytał Pierwszy, pokazując na Przewodnik.

– Co? – zapytał Wuja.

– Tutaj wszystko jest na piśmie.

– Przewodnik to wyjątek.

– To też przecież napisałeś – zauważył Drugi.

– Co?

– Na tablicy, że nic na piśmie.

Wuja zdzielił ich pięścią we łby.

– Przestańcie się wydurniać – powiedział.

Zdarł kartkę z tablicy i zaczął pisać na nowej: „Zasada numer trzy”.

– Zasada numer trzy jest tak samo ważna – stwierdził – jak dwie pozostałe. Jeśli nie ważniejsza.

I w następnym wierszu wypisał na czarno literami pełnymi nienawiści:

JACK NICHOLSON TO GŁUPI CHUJ.

Ostatnie dwa słowa podkreślił dwa razy.

– Kto to jest w ogóle? – postawił pytanie Siódmy.

– O tym jeszcze opowiemy, ale już za tydzień – odpowiedział Wuja.

– Co to jest chuj? – zapytał Trzeci.

– O tym również opowiemy – odpowiedział Wuja.

Po czym włożył długi czarny płaszcz, wysoki srebrny cylinder i wyszedł. Bracia odprowadzali go wzrokiem.

– Kto to jest Jack Nicholson? – zapytał Siódmy Pierwszego.

– Chuj mnie to obchodzi – odpowiedział Pierwszy, włączając telewizor. Było już dawno po meczu, który Giganci przegrali siedmioma punktami. Pierwszego szlag trafił, swój egzemplarz Przewodnika rzucił na podłogę i kopnął w kierunku ściany.

– Jeżeli ten głupi chuj planuje żyć wiecznie – Pierwszy miał na myśli Wuja – to jesteśmy, kurwa, w dupie.

Gdy Przewodnik krok po kroku, jak patroszyć dziki i sprawiać ich mięso ukazał się w druku, mniejszość kanibamerykańska przeżyła prawdziwy horror. Wielu od dawna ostrzegało, że lepiej uważać, nie wystawiać społeczności na takie ryzyko i nie lekceważyć zasady numer dwa. Lecz Wuja się uparł, że trzeba uwiecznić księgę praw i obyczajów, jeśli ich wspólnota nie chce zatracić swojego dziedzictwa w tym tyglu narodów. Prosił, by nie przesadzali, bo przecież nic się nie stanie, ale pierwszy nakład opuścił drukarnię z okropnym, fatalnym błędem, i to na okładce, mianowicie słowo „dziki”, nie wiadomo czemu, zapisano jako „dzikich”.

Przewodnik krok po kroku, jak patroszyć dzikich i sprawiać ich mięso wywołał popłoch w narodzie. Mówili, że to przez Wuja, który strasznie ich naraził. Niektórzy wciąż pamiętają wlepki na brooklyńskich murach z twarzą zapaśnika Andrégo Giganta, który też był Ludożercą, z nabazgranymi poniżej słowami: NUMER DWA! Wuja narzekał na wlepki, które jego zdaniem same łamały zasadę, którą głosiły. W dniu premiery Przewodnika Kanibamerykanie schowali się po piwnicach i poddaszach swoich domów, czekając, aż przyjdą po nich z siekierami i kijami. Nic takiego się nie stało. Książka trafiła w księgarniach na półki z satyrą, gdzie nawet się sprzedawała jako lektura na plażę.

Opowiadając powyższą historię, Ojciec tłumaczył Siódmemu, że Wuja, jak zwykle, musiał się popisać i zrobić szum wokół siebie.

– On nas kocha tylko po to, byśmy go kochali – mówił.

– Gówno prawda – rzekła Ama, gdy ją Siódmy o to spytał. – To nie był przypadek ani żaden błąd drukarski. Wujek postanowił zrobić grubą prowokację, podroczyć się z tymi, którzy nas szykanowali! W oczy im się zaśmiał! Na nosie im zagrał! I wujek jest bohaterem.

A twój ojciec – zakończyła – jest gorszy od samego Jacka Nicholsona.

Ósmy wrócił z kuchni, załamując ręce. Zaczynał wpadać w panikę.

– Ona nie ma Przewodnika – powiedział. – Ama go nie ma. Niemożliwe.

– No i? – spytał Pierwszy. – Jak nie ma, to nie ma.

– Ale jest potrzebny.

– A niby do czego?

– Żebyśmy zrobili wszystko po kolei.

– Z czym?

– A nie z kim? No, z nią.

– Co z nią?

– Zmarła o dwunastej dziesięć – odpowiedział Ósmy.

– I?

– I już prawie pierwsza.

– No i?

– „Krew utoczyć do dwóch godzin – odpowiedział Ósmy – w ciągu doby spożyć mięso”. Musimy się śpieszyć.

Siódmy zadrżał na te słowa. Bardzo dawno ich nie słyszał.

„Krew do dwóch godzin, ciało w ciągu doby”.

Ile razy je powtarzali, gdy im Wuja kazał? Tysiąc czy dziesięć tysięcy razy?

„Sakrament stołu”, zwany również „świętą ucztą”, składał się z czterech etapów: „utaczania” (krwi), zwanego też odsączaniem, „patroszenia” (narządów), zwanego też oporządzaniem, „ćwiartowania” (zwłok), zwanego też obrzynaniem, i „spożywania” (mięsa), zwanego też mięsopustem. Zdanie „krew utoczyć do dwóch godzin, w ciągu doby spożyć mięso” Wuja powtarzał jak mantrę w niedzielne poranki: w ciągu dwóch godzin od zgonu trzeba krew upuścić, a w ciągu doby od zgonu trzeba spożyć ciało. Niewydrenowane dwugodzinne zwłoki są niezdatne do spożycia; jeśli spożycie nastąpi po upływie doby, uczta jest nieważna. Pogwałcenie reguł pozbawia obrzęd świętości, a sakrament stołu czyni nieskutecznym, odbierając zmarłemu nadzieję życia wiecznego i skazując go na wieczną zatratę.

– Zaraz! – odezwał się nagle Trzeci. – Ja mam!

– Co masz?

– Przewodnik! – odpowiedział Trzeci.

– Gdzie? – zapytał Ósmy.

– W pokoju!

– Jezus Maria, no to przynieś! – odpowiedział Ósmy – Debil.

– Uspokój się – powiedziała Zero.

– Musimy się spieszyć – odpowiedział Ósmy.

– Co niby musimy? – postawił pytanie Pierwszy. – O czym ty w ogóle mówisz? Ty ją jeść planujesz?

– A masz jakiś inny pomysł? – postawił pytanie Ósmy.

– Tak. Zadzwonić na policję – odpowiedział Pierwszy.

– Nie – stwierdził Dziesiąty. – Zero policji.

Piąty uważał jak Pierwszy.

– Przecież jej nie zjemy – stwierdził. – Weźcie już przestańcie.

– A niby dlaczego? – postawił pytanie Ósmy.

– A ty widzisz, ile tego byłoby do zeżarcia?

– Ona jest ogromna – Czwarty przyznał rację Piątemu. – W rok byśmy jej nie zjedli. W dziesięć lat nawet.

– Przecież nikt nie każe, żebyśmy ją jedli całą – sprecyzował Ósmy.

– Ile w takim razie, jeśli można wiedzieć? – zapytał Czwarty.

– Każdy po gryzie – odpowiedział Ósmy. – I pół, ściśle mówiąc.

– Gryz i pół? – zdziwił się Drugi. – Tak mało to nie wypada.

Siódmy znowu poczuł żenujący żal do Drugiego, że ożenił się z Żydówką, lecz w tej samej chwili pojął, że stypa Ludożerców z konsumpcją członka rodziny może się nigdy więcej nie powtórzyć.

Teraz albo nigdy.

Ósmy zaczął recytować rymowankę Wuja:

Gryz i pół na dokładkę,

gdy jesz ojca lub matkę.

Wierszyk trafił Siódmemu do serca; przez tę starą rymowankę chciał zaraz wybiec z krzykiem z domu i jednocześnie pobiec na górę, paść na kolana przy posłaniu Amy i błagać o wybaczenie.

– Gryz i pół – powiedział Piąty. – Pamiętam ten wierszyk.

– Ja też – rzekł Dziewiąty.

– Półtora gryza to nie jest tak dużo – zauważył Czwarty. – W sumie.

Pierwszy, wkurzony, zerwał się na równe nogi.

– Czy wy się dobrze czujecie? – zapytał z naciskiem. – Czy już całkiem wam odbiło? Wy słyszycie siebie?

– A jak duży ma być gryz? – Jedenasta spytała Ósmego.

– No właśnie, jak duży? – dodała od siebie Dwunasta. – Taki gryz, jak bierze Trzeci, czy taki, jak bierze Zero?

– Każdy niech zje tyle, ile sam da radę ugryźć – odpowiedział Ósmy.

– Wy macie świadomość – odezwał się Pierwszy – że to jest przestępstwo? Złamanie prawa, i to karnego. Za coś takiego ludzie idą siedzieć.

– A co twoim zdaniem niby mamy zrobić? – zapytał z naciskiem Ósmy.

– To, co robią ludzie, gdy im matka umrze – odpowiedział Pierwszy. – Polejemy, wypijemy i powspominamy, że wcale nie była taką głupią pizdą, po czym załatwimy sprawy pogrzebowe i pożremy się o spadek. To myślałem, że zrobimy.

– Nie dam ci obrażać matki – powiedział Dziesiąty.

– To nie jest, chuju, żadna moja matka – odpowiedział Pierwszy. – Urodziła mnie, ale matką mi nie była.

Dziesiąty też zerwał się na równe nogi i z zaciśniętymi pięściami zrobił krok ku Pierwszemu. Był od Pierwszego młodszy i wyższy, i bardziej barczysty, ale gniew starszego brata zdał mu się tak srogi, że Dziesiąty aż przystanął. Doszłoby do rękoczynów, lecz w tej samej chwili Trzeci zbiegł w podskokach z piętra.

– Mam! – powiedział z dumą w głosie.

Rodzeństwo zamarło, wszyscy od Zero aż do Dwunastej nagle zapomnieli o trwającej kłótni, Trzeci trzymał bowiem w ręce bynajmniej nie książkę z tekstem Przewodnika, lecz sfatygowany skórzany sakwojaż zrobiony ze skóry, z wysłużoną rączką z drewna i złotymi zatrzaskami poczerniałymi ze starości.

– To jest… to, co myślę? – zapytał Pierwszy.

Zero nigdy nie widziała tej starej walizki i spojrzała na Siódmego.

– Co to jest? – spytała.

– Jezus Maria, Trzeci! – krzyknął Siódmy. – Skąd ty to wziąłeś?

– Skąd ty, kurwa, żeś to zabrał? – krzyknął Pierwszy.

Trzeci postawił torbę na stoliku, zachwycony zamieszaniem, które wziął za podziw, i uszczęśliwiony, że wszyscy na niego patrzą.

– Od Amy! – odpowiedział dumny.

– A Ama – zapytał Siódmy – Ama skąd to miała?

– Dała mi – powiedział Trzeci. – Żebym miał, pilnował i zawsze pamiętał, skąd jestem, kim nie jestem, kim jestem, kim to nie jestem.

Odpiął zatrzaski, otworzył walizkę. Zrobił z niej swój skarbczyk i miał w niej kości do gry, banknoty do Monopoly i parę balonowych gum. Na dnie leżał stary, wypłowiały egzemplarz Przewodnika.

Gumę wsadził do kieszeni i wyjął Przewodnik. Z dumą trzymał go przed sobą, lecz spojrzenia wszystkich skupiły się w jednym punkcie, na groźnym nożu zbawienia, zakrytym wcześniej przez książkę. Jego srebrna klinga, ostro zakończona, lśniła; jego ząbkowane ostrze zdawało się głodne i gotowe, żeby ugryźć. Wzdłuż grzbietu, od nasady rękojeści do sierpowatego haczyka u czubka, biegły pradawne inskrypcje. I nawet nieużywany sprawiał zabójcze wrażenie.

– Co to, kurde, jest? – zapytała Zero, zaniepokojona, co tak niebezpieczny przedmiot robi wśród rzeczy Trzeciego.

Siódmy poczuł w ciele, jak go zimny dreszcz przechodzi. Nóż ten widział ostatnio w dzieciństwie, gdy Wuja go przyniósł na lekcję szkółki niedzielnej.

– Oto – stwierdził Wuja, przytrzymując oręż w dłoni – oto nóż zbawienia. Tym właśnie nożem wszystkim waszym przodkom utaczano (krew), patroszono (narządy), ćwiartowano (zwłoki), żeby ich następnie spożyć. Dlatego mówimy, dzieci, że to „nóż zbawienia”, wyzwala nas bowiem z tego śmiertelnego życia i z okowów ciała, zsyłając błogosławieństwo wieczystej nieśmiertelności.

Siódmy podszedł bliżej. Ostrze było stare i zaszło patyną, lecz gdy Siódmy spojrzał z bliska, patyna okazała się zaschniętą krwią.

Krwią Szóstego.

I to dlatego nóż trafił do Amy.

Szósty był ostatnim, którego spożyto, a według tradycji, jak pamiętał Siódmy, nóż zostaje u rodziny, która poprzednio z niego korzystała, i dzięki temu krąży po narodzie, mniej uchwytny dla policji. Chodziło też o to, żeby wszyscy razem i każdy z osobna nie zapominali, że nóż zbawienia nie należy do nich, ale jest własnością wspólną.

I właśnie wtedy Siódmy postanowił, że wypełni wolę matki.

Zrobi to, o co poprosiła na łożu śmierci, i jego w tym głowa, by bracia się przyłączyli.

Zrobi to, lecz nie dlatego, że Amie się należało – bo raczej nie zasłużyła. Myślał o losie narodu, który w opowieściach Amy tworzył długi, nieprzerwany łańcuch biegnący od tysiącleci; krew Szóstego na ostrzu przywiodła mu na myśl wszystkich Kanibali, wszystkie Kanibalki i wszystkie Kanibalątka, wszystkie pokolenia we wszystkich zakątkach świata, które odprawiały świętą ceremonię bez względu na wszystko, nie licząc się z zagrożeniem, opresją, a nawet ryzykiem śmierci.

A teraz ich kolej.

Żeby nie przerwać łańcucha.

Żeby uratować naród.

A to znaczy: jego kolej.

Wynieść się z domu, odciąć się od bliskich i wyrzec się swego ludu to jest jedna sprawa. Ale stanąć nad mogiłą własnego narodu z lodowatą szuflą w ręce i mieć do wyboru, czy zakopać, czy odkopać, to sprawa zupełnie inna.

Spożycie Amy mogło się okazać ostatnim spożyciem.

W dziejach.

Czyli trzeba, nie ma wyjścia – mówił w duchu Siódmy.

Trzeba zrobić to porządnie.

Pierwszy nie chciał o tym słyszeć. Kiedy inni w oniemieniu wgapiali się w nóż przed sobą, Pierwszy wstał, nałożył płaszcz i zaczął zapinać.

– Dobra, kochani, ja idę. Nóż na stół, ja za drzwi. Miło było spotkać wszystkich. Impreza wspaniała, jak to u rodzinki. Przyniósłbym ciasto, ale Ama wszystkie zjadła. Wszystkie w znaczeniu, że wszystkie na świecie. Cieszę się waszym szczęściem albo współczuję tragedii – to już jak kto woli; ja raczej to pierwsze, jak się chyba domyślacie. Tak więc mazel tow, salud, hip, hip, hurra, hosanna na wysokości. I krzyżyk na drogę, Amo, ty jebana ściero. Na grób ci napluję, jeśli dadzą radę wykopać tak dużą dziurę, żebyś się zmieściła.

Obrócił się i wyszedł, trzaskając za sobą drzwiami.

Ósmy spojrzał na Siódmego ze zmartwioną winą.

– On nie może teraz wyjść – rzekł Ósmy.

– Wiem – powiedział Siódmy.

– Kupa – stwierdził Ósmy.

– Wiem – powiedział Siódmy.

– Jaka kupa? – zapytała Zero.

– „Kupa” oznacza – wyjaśnił jej Ósmy – że trzeba trzymać się w kupie i do kupy wszystko zeżreć. Albo wszyscy razem, albo obrzęd jest nieważny. Siódmy, on nie może…

Ale Siódmy już biegł za nim.

– Nasz naród jest niczym łańcuch – mówiła Ama Siódmemu.

– Jaki łańcuch? – spytał Siódmy.

– Łańcuch połączonych ogniw – wyjaśniła Ama. – Ty jesteś nowe ogniwo. I gdybyś kiedyś powiedział: „Wiecie co? Kończę z byciem Ludożercą, bo wolę być sobą”, to nie ma problemu.

– Naprawdę?

– W życiu trzeba być szczęśliwym – powiedziała Ama. – Tylko jedna prośba.

– Oczywiście, Amo.

– Wyobraź sobie wszystkie ogniwa łańcucha, jakim jest twój naród, setki i tysiące ogniw, setki i tysiące kilometrów łańcucha, ogniwa liczniejsze niż ziarenka piasku, niż gwiazdy na niebie i niż krople wody w morzu, a każde ogniwo to osobne życie i każde się poświęcało dla dobra narodu, i spójrz teraz na nie wszystkie, na rodziców, dziadków, pradziadków i prapradziadków – i głośno im powiedz: „Pierdolę was wszystkich”.

– Słucham? – spytał Siódmy.

– Powiedz: „Całujcie mnie wszyscy w dupę”. Powiedz: „Chuj mnie obchodzi wasze poświęcenie, wasze cierpienie, wasze ciężkie życie. Nie po to się urodziłem, żeby być jakimś ogniwem”. Zapamiętaj sobie jedno: chociażbyś był królem życia, w pojedynkę jesteś nikim. Pojedyncze ogniwo samo niczego nie chwyci, niczego nie utrzyma i niczego nie uchroni. Tym będziesz bez swoich:

Niczym.

Każdy z kawałków, które się rozdaje podczas przydzielania albo obdzielania, albo rozdzielania, albo podzielnika, ma swoje własne, osobne znaczenie, ale Siódmy wiedział, że otrzymać skórę osoby obdzielającej i umierającej to szczególny zaszczyt.

– Skóra to nasz strój na życie – wyjaśniał im kiedyś Wuja. – Nasza powłoka cielesna, nasza powierzchowność, na której żywot zostawia swe liczne znaki w przeróżnych kolorach: siniaki i blizny, smutki i radości. Na kolanie masz od dziecka czerwony ślad, bo spadłeś z huśtawki. A tutaj na brzuchu brunatną bliznę po przepuklinie, której nabawiłeś się po czterdziestce. Na ręce za to fioletowy siniec, gdy stary i słaby, poślizgnąwszy się na lodzie, padłeś na chodnik.

Ciemnobrązowe znamiona na skórze.

Sine rany i otarcia.

– Otrzymać w darze ten strój wielobarwny, tę szatę wszystkich kolorów – powiadał Wuja, patrząc na swoją żylastą skórę – to jak nowe życie dostać.

Nigdzie na świecie nie wyczekuje się śniegu bardziej niż na Brooklynie. Brudna szaroburość pokrywa się warstwą bieli i syf nagle znika, jak pod wpływem czarów, choćby na te parę godzin. W śnieżne dni, gdy była szkoła, Siódmy wyglądał oknem na ulicę i w myślach przeklinał pieszych wlokących się po chodniku i depczących warstwę śniegu, przeklinał też wstrętne pługi prujące przez miasto i z przytulnej bieli czyniące z powrotem dołującą szarość, pustoszące Nowy Świat, który ledwo się wyłonił z powszechnych ciemności.

Śnieżek zaczął padać, kiedy Siódmy z Pierwszym przystanęli na chodniku, wpatrzeni w stary dom z cegły, który od tak dawna prześladował ich po nocach: odpadająca ceglana fasada, wyważone okiennice, ledwo już widoczny sfingowany napis, że budynek pod ochroną. Siódmy skinął głową w kierunku dachu, ku na wpół urwanej rynnie z odkształconą rurą spustową.

– Pamiętasz, jak tam siedziałeś i groziłeś, że wyskoczysz?

– Nie.

– Tak było.

– Kiedy?

– No, jak zmarła ciocia Hazel – odpowiedział Siódmy. – Ja byłem w salonie. Nagle słyszę Amę, jak się drze do ciebie: „Proszę przyjść tutaj natychmiast i zjeść ciocię, bez gadania!”.

Obaj się zaśmiali.

– Ciotka była wielka – wspominał ją Pierwszy. – Nie w rozmiarze Amy może, lecz i tak potężna.

– Nie! – zakrzyknął Siódmy, udając, jak umiał, głos chłopca podczas mutacji. – Zejdę dopiero, jak powiesz, że nie muszę jeść! Powiedz, bo nie zejdę! Powiedz, bo się rzucę!

Zaśmiali się jeszcze głośniej.

– Ważyła ponad sto kilo – powiedział Pierwszy. – Bałem się, że mam zjeść całą.

– Siedziałeś już na krawędzi, machając nogami – odpowiedział Siódmy. – Myślałem, że serio skoczysz.

– Powiedziała, żebym skakał – wspominał ze śmiechem Pierwszy. – „Skacz”, powiedziała, „bo jak ja cię dorwę, to i tak zabiję”. Tyle tam siedziałem, że w końcu wyszło na moje. Skapitulowała.

Siódmy kiwnął głową.

– Właśnie nie – oznajmił.

– Przecież tak. Powiedziała, że nie muszę. Sam do mnie wyszedłeś, by mi to przekazać.

– Kłamałem – wyjawił Siódmy. – Tobie powiedziałem, że Ama ci już nie każe. A jej, że już zjadłeś.

– Pierdolisz – powiedział Pierwszy.

– Mówię ci, jak było – odpowiedział Siódmy.

– Wszystkich musisz zadowolić, i tak już od dziecka – odpowiedział Pierwszy. – To ci szkodzi, bracie.

– Staram się już przestać.

– No a co zrobiłeś z ciotką? W kiblu ją spuściłeś?

– Dałem Trzeciemu – wyjawił Siódmy. – Sam by ją całą wsunął bez problemu.

Wiatr smagał im twarze, rozwiewając dookoła ostatnie uschłe jesienne liście. Pierwszy podniósł kołnierz płaszcza, żeby zakryć sobie uszy.

– No to po co za mną biegniesz, żeby mnie namówić na zjedzenie Amy? – spytał. – Daj Trzeciemu mojego gryza i będzie po sprawie.

– Kupa – odpowiedział Siódmy.

– Ciotki nie zjadłem – odpowiedział Pierwszy – i jakoś nic się nie stało. O co ci więc teraz chodzi?

– No ale po ciotce Hazel nie został dom w spadku – odpowiedział Siódmy. – Ama powiedziała, że albo będzie spożyte, albo domu nie da. Pieniędzmi nie śmierdzę i chętnie bym przyjął. Na redagowaniu książek już się dobrze nie zarabia.

– Jak na niczym dzisiaj – odpowiedział Pierwszy.

Znowu przyjrzał się domowi.

– Siódmy, przecież to jest kurnik. Nawet się nie zwróci. Nie jest tyle warty, żebyśmy mieli ją zeżreć.

– Ale okolica już nie jest zadupiem – zauważył Siódmy. – W warzywnym mają salon Apple’a. Na placu zabaw postawili salon Prady. Owszem, ten dom to kurnik, ale dwupiętrowy kurnik, połowa bliźniaka, pięć pokoi z kuchnią, w najdroższej obecnie okolicy na Brooklynie.

Pierwszy wyciągnął telefon z kieszeni.

– Hej, Siri – powiedział. – Ile średnio kosztuje pięciopokojowy dom w Bensonhurst na Brooklynie?

Siódmy się uśmiechnął, że Pierwszy dalej się czai.

– Nawet Siri nie zdradzisz naszego adresu – stwierdził.

– Nawyk – odpowiedział Pierwszy.

– Mam dla ciebie odpowiedź – powiedziała Siri. – Pięciopokojowy dom w Bensonhurst na Brooklynie kosztuje średnio milion trzysta tysięcy dolarów.

Pierwszy zagwizdał z wrażenia.

– No, jak widzisz, niezła kasa – powiedział mu Siódmy.

– Dzieląc przez dwanaście – powiedział mu Pierwszy.

– To dalej niemało.

Lecz Pierwszy pokiwał głową.

– Nie gniewaj się, Siódmy, ale ja jej nie zjem za żadne pieniądze świata. A mnie też by się przydały.

– Wezmę twojego gryza – odpowiedział Siódmy. – Jak Trzeci zjadł ciotkę. I nikt się nie dowie. Tylko wróć ze mną do domu, powiedz, że w to wchodzisz, zachowaj pozory. Bo Ósmy się będzie czepiał.

Siódmy zdawał sobie sprawę, że zjadając cudzą porcję, złamie zasady obrzędu, ale miał nadzieję, że w trakcie przygotowań Pierwszy zmieni zdanie. Niech tylko da się namówić na powrót do domu, potem będzie już z górki.

– Ona nam zatruła życie – odezwał się Pierwszy. – Może ty jej lepiej nie jedz.

– Może ją wyrzygam – odpowiedział Siódmy.

Pierwszy pozwolił sobie na lekki uśmieszek.

– Wtedy też się liczy? – spytał.

– Zapytam Ósmego – odpowiedział Siódmy. – Wracasz do środka?

Pierwszy jeszcze raz obejrzał stary dom przed sobą.

– Czasem mam wrażenie, bracie – westchnął – że wyszedłem z tego domu, lecz on ze mnie nigdy.

W pewne mroźne popołudnie dawno temu w grudniu Ojciec zabrał Siódmego na Manhattan, żeby mu pokazać świąteczną wystawę w Macy’s, pełną przecudnych mikołajów na baterię, które mrugały i umiały machać ręką. Całe miasto pachniało pieczonymi kasztanami, a na ulicach roiło się od wesołych zakupowiczów – śmiali się i kolędowali, trzymając prezenty w kolorowych opakowaniach.

Kanibale nie obchodzą przesilenia zimowego jak inne narody świata i Siódmy z bólem odczuwał, że omija go magia świąt. Gdy przedarł się z Ojcem z powrotem na Brooklyn, postanowił sobie, że zaraz wymyśli ludożerskie zimowe święto, by Kanibalątka również miały co obchodzić już od następnego roku. Będzie to święto radosne, postanowił sobie, dzień prezentów i uciechy, łączący świece chanukowe z lampkami choinkowymi i sylwestrowymi sztucznymi ogniami. Uznał, że skoro już mają Narodowy Dzień Pamięci, bardzo smutne święto upamiętniające nieszczęścia narodu – wszystkie ich tragedie z wszystkich miejsc i czasów naraz – to święto, które wymyśli, będzie obchodzone na pamiątkę tych wszystkich dni w dziejach, gdy nic złego się nie stało narodowi Kanibali, gdy nic się nie wydarzyło, na pamiątkę dni, gdy ich nie bito, gdy ich nie gwałcono i nie wypędzano siekierami i kijami. Swoje nowe święto nazwał Żadnym Wydarzeniem.

I po dwóch tygodniach przyszło pierwsze w historii Żadne Wydarzenie. Siódmy obudził się wcześnie i wstał z łóżka przed resztą, by zabrać się do roboty. Najciszej, jak umiał, spakował prezenty – gliniany garnuszek, który zrobił dla rodziców na lekcjach plastyki, talię kart z bejsbolistami, którą kupił dla Pierwszego, słownik dla Drugiego, kupiony tydzień wcześniej za dolara na wyprzedaży podwórkowej. Trzeci uwielbiał kartonowe pudła, Siódmy zatem do kartonu wpakował mniejsze pudełka i całość uwieńczył czerwoną kokardą. Złożył prezenty na stolik, pozwieszał lampki z sufitu, znalazł świece w szafce w kuchni – nie dokładnie chanukowe, ale coś w tym stylu – i rozstawił je w pokoju. Od miękkiego blasku świeczek i radosnego barwnego migania lampek poczuł ciepło w sercu i spłynął na niego duch Żadnego Wydarzenia. Gdy wszystko było gotowe, na środku salonu położył patelnię i wysypał na nią pudełko petard hukowych marki Czerwone Inferno, które następnie podpalił.

BUM! BUM! BUMBUMBUMBUM!

Przeszczęśliwy Siódmy skakał wśród wybuchów, a gdy domownicy, przerażeni hukiem, zbiegli do salonu w piżamach, w szlafrokach, wyrzucił ręce do góry i krzyknął w ekstazie: „Miłego Żadnego!”.

– Co tu się wyrabia? – wydarła się Ama ze zgrozą w spojrzeniu.

– Dziś jest Żadne Wydarzenie! – odpowiedział Siódmy, podając Amie jej świąteczny prezent. – Słodkiego Żadnego!

– To są nasze nowe świece? – spytała z naciskiem.

– Ale jakie nowe? – zapytał ją Siódmy.

– Te na Dzień Pamięci! – wrzasnęła na syna. – Kto ci pozwolił tykać nasze pamiętnice?

– Ale dzisiaj mamy Żadne Wydarzenie – odpowiedział Siódmy. – Dzień, gdy nic się nam nie stało, nic złego nie wydarzyło. Dzień dawania darów.

Ama wytrąciła mu z rąk paczuszkę z prezentem. Siódmy słyszał, jak się stłukło gliniane naczynko w środku, kiedy pudełko walnęło o podłogę. Złapała za wazon, wyrzuciła kwiaty i chlusnęła wodą na petardy, wzniecając chmurę białego dymu.

– Dzień, gdy nic się nam nie stało – mruczała pod nosem, drepcząc z powrotem na górę. – Głupszej rzeczy w życiu jeszcze nie słyszałam.

Ojciec przytulił płaczącego syna i zaczął pocieszać, żeby się nie martwił, że Ama nie lubi Żadnego Wydarzenia, bo on, Ojciec, lubi bardzo i razem będą je obchodzić.

Włączył się alarm przeciwpożarowy.

– Ale za rok, mały, sztuczne ognie odpalimy przed domem w ogródku.

– Chciałbym być jak Siri – powiedział kiedyś Siódmy doktorowi Isaacsonowi.

– Dlaczego? – zapytał doktor.

– Bez żadnej rodziny, bez żadnej przeszłości. Bez rodziców, bez rodaków i bez łańcuchów. Bez tożsamości.

„Hej, Siri. Czy jesteś czarna?”

„Nie”.

„Żydówką jesteś?”

„Nie”.

„Arabką?”

„Nie. Nikim z powyższych”.

„W sensie, że kimś Innym?”

„W sensie, że nikim”.

„To cię zapiszę jako Nikogo”.

„Świetnie”.

– Ona jest iPhone’em – powiedział doktor Isaacson.

– W świecie, gdzie rządzi Android – odpowiedział Siódmy.

Podłe androidy. Obsiadły nam wszystkie media.

– Miejsca pracy zabierają – zauważył Siódmy. – Hieny.

– No, a jeszcze jest kobietą – powiedział pan doktor.

– Tak, ale to można zmienić w ustawieniach telefonu – odpowiedział Siódmy.

– Ma więc spektrum płciowości – powiedział pan doktor.

– Tak – powiedział Siódmy. – Siri jest niebinarną, niematerialną Amerykanką z plemienia Apple’ów. Aż dziw bierze, że Rosenbloom jeszcze nie wydał jej autobiografii.

– Nie ma lekko w życiu – powiedział doktor Isaacson.

– Od zawsze pod górkę – odpowiedział Siódmy, a doktor zrozumiał, że nie chodzi mu o Siri.

– Ludzie lubią siedzieć w klatkach – powiedział doktor Isaacson. – Twierdzą, że nie lubią, ale to nieprawda. Lubią pakować się w klatki, innych lubią w nie pakować. Myślą, że klatka ich chroni. I że trzeba chronić klatkę.

– Ja w swojej klatce – odezwał się Siódmy, pokiwawszy głową – zaczynam się dusić.

– Zdaję sobie sprawę – powiedział doktor Isaacson. – Ale mam dobrą wiadomość: nietrudno wyjść z klatki.

– Czemu mało kto to robi? – usłyszał pytanie.

– Ja mówię tylko, że wyjść jest nietrudno – powiedział doktor Isaacson. – A nie mówię, że jest łatwo.

No bo łatwo – ciągnął doktor – oj, łatwo to nie jest.

– No to co robimy? – postawił pytanie Siódmy.

Rodzeństwo się zebrało dookoła stołu, tak jak uprzednio dookoła łóżka matki. Lecz napięcie było większe: matka już nie żyła i czas im się kurczył.

– Nasza mama zmarła – oznajmił Siódmy swym braciom i siostrom. – Niektórzy dobrze z nią żyli, niektórzy niedobrze. Część z nas ją kochała, a część jej nienawidziła. W tym zgody nie było i nigdy nie będzie. I nie ma takiej potrzeby. Musimy tylko zdecydować, co robimy dalej. Zjemy ją czy pochowamy? Trzeciej opcji nie ma. Może ktoś ją zechce spożyć, skoro taka jest tradycja. Ktoś może zechce ją spożyć, bo liczy na spadek, skoro dom jest sporo warty. Ktoś może nie chce jej spożyć, bo aż tak jej nienawidzi. Czy to z miłości, czy z nienawiści, czy z żądzy pieniądza – powód jest nieważny. Musimy tylko ustalić, co teraz robimy. Musimy ustalić zaraz.

Proponował głosowanie. Głos mają wszyscy, których Ama powołała do obrzędu świętej uczty. Czyli Zero nie ma głosu.

– Ja sobie tylko posiedzę i popatrzę przerażona – powiedziała Zero.

Siódmy ją uwielbiał, lecz akurat teraz mogłaby sobie darować.

– To ja zagłosuję pierwszy – odezwał się Siódmy, unosząc rękę. – Spożyć.

– Z miłości czy z nienawiści, czy z żądzy pieniądza? – Czwarty chciałby wiedzieć.

– Bo taka tradycja – odpowiedział Siódmy. – Posłuchajcie, to jest tak. Na nas to się wszystko kończy. Nie dla niej to robię, robię to dla naszych przodków. I naszych potomków.

Ósmy przyznał bratu rację.

– Spożyć – powiedział.

Dziesiąty podobnie.

– Tutaj chodzi o coś więcej – stwierdził wszem wobec. – Tak trzeba i tyle.

Ogromna cisza zapadła w pokoju, gdy niezdecydowani rozglądali się po sobie.

– Dobra – przerwał ciszę Pierwszy. – Wchodzę w to.

– Co? – zapytał Drugi, chyba bowiem źle usłyszał.

– Dla kasy, jak mniemam – rzekł Dziesiąty z obrzydzeniem.

– Wyłącznie – powiedział Pierwszy. – Kasa się należy.

– Obrzydliwe – rzekł Dziesiąty.

– Obrzydliwe to by było, gdybym zrobił to z miłości – odpowiedział Pierwszy.

– O jakiej kasie mówimy? – postawił pytanie Drugi.

– Siri wyliczyła – odpowiedział Pierwszy – że cena pięciopokojowego domu w tej okolicy to około milion trzysta.

– Milion? – zapytał Dziewiąty.

Pierwszy potwierdził skinieniem głowy.

– Milion – powiedział.

– To jest trochę kasy – podzielił się myślą Drugi.

– Dzieląc przez dwanaście – sprecyzował Czwarty.

– Przez jedenaście – powiedziała Zero. – Mnie nie licz.

– Właśnie łącznie z tobą – odpowiedział Siódmy. – Kiedy sprzedamy dom, gdzie ty będziesz mieszkać? Liczymy cię w spadku.

– Hej, Siri – powiedział Pierwszy. – Ile to jest milion trzysta podzielone przez dwanaście?

– Mam dla ciebie odpowiedź – powiedziała Siri. – Milion trzysta tysięcy podzielone przed dwanaście równa się sto osiem tysięcy trzysta trzydzieści trzy.

– Sto tysięcy? Na głowę? – zapytał Dziewiąty.

– Hieny – wysączył Dziesiąty. – Powinniśmy się cieszyć, że możemy spożyć matkę, a nie przeliczać srebrniki.

– Mądrzysz się, bo masz zjeść stopy – rzekł do brata Pierwszy.

– No i?

– No i może trochę dupy włóż sobie na talerz – odpowiedział Pierwszy. – I wtedy powiedz, mądralo, że zjesz to za darmo.

Dziesiąty tak popatrzył, jakby miał się zaraz rzucić na starszego brata. Siódmy zainterweniował.

– Masz rację, Dziesiąty, serio – powiedział. – Należy się cieszyć, że można zjeść matkę. I my się cieszymy, przynajmniej niektórzy, a reszta nie bardzo, ale to nie jest ich wina, tylko trochę jakby Amy. Tylko się nie kłóćmy.

Skupił się na tych, co jeszcze nie głosowali.

– Jeżeli mamy to zrobić – powiedział rodzeństwu – to musimy razem. Wszyscy. Do kupy. Jeśli ktoś się wyłamuje, niech mówi od razu i wtedy kończymy. Zadzwonimy po policję, urządzimy pogrzeb i każdy wraca do siebie.

Jedenasta się zgłosiła.

– Wchodzę w to – stwierdziła.

Dziesiąty wyraził sprzeciw, bo wiedział, że Jedenasta wyda te pieniądze na zabieg korekty płci, co znaczy: w sposób niegodny, zdaniem Dziesiątego.

– Dlaczego tak mówisz? – spytała Dwunasta.

– Bo ojcowie zakazali – wyjaśnił Dziesiąty. – I Ama byłaby przeciw. Obrzydzenie do was czuła.

– Gdybym miała żyć tak, by się Amie podobało, sama do siebie wstręt bym odczuwała.

– I ja też w to wchodzę – dodała Dwunasta, kładąc Jedenastej rękę na ramieniu. – Emmanuel Syjon, lekarz medycyny. Siedemdziesiąt koła, no ale lepszego nie ma.

– To nie jest w porządku – powiedział Dziesiąty.

– Dam ci jego numer – rzekła Dwunasta do Dziesiątego. – On ci pomoże, gdybyś chciał zostać mężczyzną.

– Doktor Syjon czyni cuda – rzekła Jedenasta.

– Świnie – powiedział Dziesiąty.

– A ty jak głosujesz? – zapytał Siódmy Piątego.

Piąty obgryzał paznokcie – stary nawyk od dzieciństwa.

– A ile to było? – spytał.

– Sto osiem tysięcy – odpowiedział Drugi.

– I trzysta trzydzieści trzy – sprecyzował Pierwszy.

– Dobra. Biorę – stwierdził Piąty.

Drugi podniósł rękę („Wchodzę – powiedział. – Ze względu na kasę”), Trzeci również podniósł, bo czemu miałby nie podnieść. Następnie Czwarty się zgodził, podobnie Dziewiąty – obaj dla pieniędzy.

– Czyli ustalone – podsumował Siódmy z ulgą, ale i ze złym przeczuciem. – Mamy to.

Dziesiąty już nie wytrzymał.

– Na rzyganie mi się zbiera, kiedy na was patrzę. – Splunął im pod nogi i ruszył ku drzwiom. – Hańba.

Spojrzał jeszcze na zebranych i od drzwi dorzucił:

– Jesteście gorsi od samego Nicholsona. Wszyscy po kolei. Gorsi od, kurwa, Jacka Nicholsona!

W 1976 roku nominowano Jacka Nicholsona do Oscara za najlepszą rolę męską. Była to dla niego kolejna już nominacja, ale tym razem miał prawie jak w banku, że zgarnie nagrodę, na co Kanibamerykanie najszczerzej liczyli, trzymając za niego kciuki.

Dla nich czterdziesta ósma gala rozdania Nagród Akademii nie była zwyczajną hollywoodzką pompą. Od jakiegoś czasu czuli już w powietrzu, że nadchodzi nowe i że idzie po nich; ich kultura i tradycja po prostu nie miały szansy z ABBĄ, Farrah Fawcett oraz kokainą. Lata sześćdziesiąte i wczesne siedemdziesiąte zdziesiątkowały populację Kanibali, których młode pokolenia coraz liczniej ulegały podwójnej zarazie: wtapianiu się w społeczeństwo i ożenkom poza swymi.

Kiedy więc wieczorem 29 marca 1976 roku śmietanka Hollywoodu zebrała się w Hali Widowiskowej imienia Dorothy Chandler w Los Angeles na gali Oscarów, Kanibamerykanie ze wszystkich stron kraju zasiedli przed telewizorami, głęboko wierząc w zwycięstwo Jacka Nicholsona, jednego ze swoich, i licząc, że jego sukces zapoczątkuje odrodzenie narodowe; już to mieli przed oczami, jak Jack wychodzi na scenę, patrzy w obiektyw kamery i dziękuje rodakom za wszelkie wsparcie z ich strony i za okazaną miłość, tym jednym niedługim zdaniem zdejmując jarzmo z narodu, jarzmo wstydu i tajności, które Ludożercy dźwigali od zawsze.

Ama cały dzień chodziła w nerwach i w oczekiwaniu, sprzątając ciągle od nowa, co zdążyła już posprzątać. Telewizji z zasady mówiła „nie”, no ale tym razem działa się historia – historia narodu – pozwoliła więc Humphreyowi kupić z tej okazji czarno-biały telewizorek.

Gdy transmisja się zaczęła, powietrze w salonie wprost zgęstniało od napięcia. Ama biła nerwowo piętą o podłogę; Wuja, który swego czasu planował wprowadzić dla całego ludu zakaz oglądania telewizji, stał koło kanapy, kręcąc kosmykami brody i mrucząc pod nosem:

– Hmm, hmm, no tak, no tak.

Arta Carneya, nie-Kanibala, przywitały gromkie brawa, gdy wchodził na podium, by wręczyć nagrodę za najlepszą rolę męską.

– W tym roku – powiedział – o nagrodę za najlepszą rolę męską walczą…

Spojrzał na kartkę, którą trzymał w dłoni.

– Walter Matthau – ogłosił – za występ w Promiennych chłopcach!

Tłum na sali bił brawo i wiwatował, a kamera zrobiła zbliżenie na rozpromienioną twarz Matthau siedzącego na widowni. Carney z Matthau zagrali parę lat wcześniej w broadwayowskiej prapremierze Dziwnej pary Neila Simona, a ich stara przyjaźń tylko dodawała uroku nominacji dla Matthau, co wszystkich cieszyło.

– Żyd – burknęła Ama.

– Jack Nicholson – wymieniał dalej Art Carney – za występ w Locie nad kukułczym gniazdem!

Tłum znowu szalał z radości, lecz tym razem Ama także.

Nicholson, spoza swych firmowych ciemnych okularów, uśmiechnął się od ucha do ucha. Siedząca obok Anjelica Huston klaskała w dłonie i pękała z dumy, Walter Matthau za to, widoczny w małym okienku w górnym rogu ekranu, nie promieniał jak przed chwilą. Nawet, zdaniem Amy, robił obrażoną minę.

– Popatrz na tę kupę tłuszczu – powiedziała Ama.

– Na co? – spytał Humphrey.

– Na Matthau popatrz. Szlag go zaraz trafi i tego mu życzę.

– Ale ja go lubię – odpowiedział Humphrey. – Całkiem dobry aktor.

– Oni się trzymają razem – zauważyła Ama. – To jest jedna wielka mafia.

– Kto niby się trzyma razem?

– Ty się jeszcze pytasz? – odparła Ama ze wstrętem. – Neil Simon, który jest Żydem, obsadza Żyda Matthau, któremu Art Carney, który też jest Żydem, zaraz da Oscara.

– Art Carney to nie Żyd – odpowiedział Humphrey. – On jest katolikiem.

Art Carney wymienił pozostałych wyróżnionych, wziął kopertę i otworzył. Ama chwyciła Humphreya za rękę, ściskając tak mocno, że prawie mu ją złamała.

– A Oscara otrzymuje… – powiedział Art Carney.

Cisza zapadła na sali.

Ama wstrzymała oddech.

Carney spojrzał w dół na kartkę.

– Jack Nicholson! – krzyknął. – Za rolę w Locie nad kukułczym gniazdem!

Ama skoczyła na równe nogi, piszczała, tupała, machała rękami w górze.

Wuja też się cieszył, głośno bił brawo i klepnął Humphreya w plecy.

– Udało się! – powiedział. – Udało mu się!

Nicholson pocałował Anjelikę Huston i ruszył na scenę.

– Ona też jest nasza? – zapytała Ama. – Chyba tak. Huston, Huston: brzmi jakoś znajomo, prawda?

– Ja tam nie wiem – odparł Humphrey.

– Popatrz na jej szczękę! – poleciła Ama. – Ludożerka jak się patrzy!

Nicholson wskoczył na scenę, zrobił ruch jak w tańcu shimmy na cześć Arta Carneya, który tańczył go w serialu The Honeymooners. Widownia szalała.

– Nareszcie – stwierdziła Ama, trzęsąc się z przejęcia. – Nareszcie.

Carney wręczył Nicholsonowi błyszczącą statuetkę i uścisnął go w geście uznania.

– Kto by się spodziewał? – powiedziała Ama. – Kto by się spodziewał, że któregoś dnia nasz rodak pójdzie odebrać Oscara?

Jack Nicholson zajął miejsce na podium i rozejrzał się po widowni.

– Czyli, jak widać – zaczął ze swoim firmowym przebiegłym uśmieszkiem – wariaci są wszędzie, nawet w Akademii.

Widownia wybuchła śmiechem, Ama też się zaśmiewała i biła dłońmi po kolanach.

– On to potrafi – rzekła, łapiąc oddech. – Nie znałam go od tej strony!

– No a przy okazji – Nicholson przemawiał dalej – bardzo chciałbym podziękować Saulowi, Michaelowi…

Zrobił krótką pauzę.

Ama ścisnęła Humphreya za udo.

Nie znała Saula ani Michaela, ale wyglądało na to, że Nicholson się szykuje, zbiera na odwagę, zastanawia nad słowami i przygotowuje, by wreszcie powiedzieć światu całą prawdę o sobie i swym narodzie.

– I Louise – Nicholson dalej wyliczał, ale już mniej pewnie.

Ama jeszcze mocniej ściskała udo Humphreya.

– Ama… – jęknął Humphrey z wyrazem bólu na twarzy.

– I Bradowi – Nicholson kontynuował – i Lawrence’owi, i Bo. I całej ekipie w studiu, i wariatom na oddziale…

Ama pochyliła się do przodu, wpatrując się w Nicholsona i szukając w jego oczach prawdy o narodzie.

„I mojemu narodowi – liczyła, że powie. – Narodowi Ludożerców, który tyle zniósł, wycierpiał i tak długo się ukrywał. Swym rodakom mówię: wstańcie! Nie kryjcie się więcej! Pokażmy się i policzmy! Dzisiaj coś tam, coś tam, a jutro świat zdobędziemy!”

Lecz tak nie powiedział.

Tylko się uśmiechnął, coś tam zażartował o swoim agencie, podziękował widzom i opuścił scenę.

Wuja, zły jak osa, tylko kiwał głową.

– A ja mówiłem, by zakazać tego pudła, gdy jeszcze była możliwość – warknął, włożył cylinder, wyszedł obrażony i trzasnął za sobą drzwiami.

– Skurwysyn jebany! – zawrzeszczała Ama.

– Przestań – odparł Humphrey. – Tylko spokojnie.

– Ani słowa! – wrzasnęła Ama. – Ani słowa nie powiedział o naszym narodzie, o naszym dziedzictwie, o naszej przeszłości! Tylko wstyd i hańba, i więcej wstydu i hańby.

– Co niby miał zrobić? – postawił pytanie Humphrey.

– Pokazać, że ma charakter!

– Czyli Jack Nicholson miał pójść po Oscara, by przed całym światem przyznać się, że jest… że jest…

– I tobie również przez usta nie przejdzie! – ryknęła na męża.

– Nie o mnie mowa!

– Bo mowa o narodzie! – wykrzyczała Ama i wybiegła z hukiem.

Po tym, jak Ama opuściła pokój, zawsze trzeba było chwili, żeby powietrze napłynęło z powrotem. Gdy nagła próżnia ustąpiła, Humphrey wstał z fotela i uczynił krok do przodu.

– Ech – westchnął, wyłączając telewizor. – Od wstydu i hańby nikt jeszcze nie umarł.

Ósmy z rosnącą konsternacją kartkował tom Przewodnika należący do Trzeciego.

– Ja pierdolę, o co chodzi? – spytał.

Ustalili wspólnie, że spożyją Amę, ale minęła już ponad godzina, od kiedy umarła. „Jej soki niech ziemia pije – nauczył ich Wuja – bo inaczej mama zgnije”, mieli więc pełną świadomość, że trzeba się spieszyć.

Ósmy wyciągnął Przewodnik z walizki, lecz było widać po minie, kiedy go przeglądał, że coś jest bardzo nie tak.

– O co chodzi? – spytał Siódmy.

– Ja się pytam, o co chodzi – odpowiedział Ósmy. – To jest przecież jakieś porno.

– Że co?

– Porno.

Ósmy rzucił Przewodnik Siódmemu, który go otworzył i zobaczył nagą panią zasłaniającą dłońmi wielkie piersi. Miała na sobie tylko biały czepek kucharski. Nad nią dano wielki napis różowymi literami:

„Głodny?”

Siódmy spojrzał na okładkę. Ta była w porządku – łowczy w kamuflażu, ubity dzik we krwi – ale w środku, w miejsce tekstu, wklejono wyrwane kartki z pisma pornograficznego (sądząc po zdjęciach, z miesięcznika „Cyce”). Na każdej stronie widniała kobieta z gigantycznym biustem o rozmiarze chevroleta.

„Mięsko” – głosił nagłówek na jednej ze stron.

„Skuś się na whoppera” – stało na następnej.

Siódmy spojrzał na Trzeciego, który ze wstydu zakrył twarz.

– Ups, dups – powiedział.

– A gdzie są wyrwane kartki? – Ósmy natarł na Trzeciego. – Gdzie dałeś wyrwane kartki?

– Nie krzycz na niego! – powiedziała Zero. – Przecież on niechcący.

– Matka gnije nam na piętrze – odpowiedział Ósmy. – Pytam się, gdzie jest Przewodnik?

W odpowiedzi Trzeci zaczął walić się po głowie.

– Przestań się wygłupiać – sam czynił sobie wyrzuty. – Przestań się wygłupiać.

Siódmy złapał go za rękę, żeby go powstrzymać.

– Już dobrze, już dobrze – powiedział Trzeciemu. – Nic takiego się nie stało, każdemu się zdarzy.

Trzeci skrył twarz w dłoniach.

– Każdemu? – wycedził półgłosem.

– No przecież – powiedział Siódmy. – Tylko teraz skup się, Trzeci, i głęboko się zastanów. Gdzie dałeś te kartki? Strony z Przewodnika.

Trzeci zamknął oczy i na chwilę wstrzymał oddech. Następnie powiedział:

– O-o.

– Ale że co?

– Wywaliłem.

– Słucham? – spytał Siódmy.

– Debil! – wrzasnął Ósmy.

– Ej! – krzyknęła Zero.

– Jej soki niech ziemia pije, bo inaczej mama zgnije – dorzucił do konwersacji Drugi. – Jej soki niech ziemia pije, bo inaczej mama zgnije!

– Debil pierdolony! – Ósmy nie przestawał wrzeszczeć.

– Przecież on niechcący! – odkrzyknęła Zero.

Popłoch zapanował pośród zgromadzonych. Ci z rodzeństwa Seltzerów, co kochali Amę, zaczynali się obawiać o jej życie wieczne; ci, którzy kochali naród, bali się o ciągłość łańcucha pokoleń; ci zaś, którym chodziło tylko o pieniądze, zaczynali się obawiać, że ich nie dostaną.

– Kurwa, zróbmy to, po prostu! – odezwał się Pierwszy.

– A jak konkretnie – postawił pytanie Ósmy – jeśli można wiedzieć?

– Tym nożem, pajacu – odpowiedział Pierwszy. – Zbawienia czy czegoś. Bierz nóż, idź na górę, no i wiesz, spuść soki.

– Spuść soki? – zapytał Piąty. – Skoro jesteś taki mądry, to może wyjaśnisz, jak się „spuszcza soki”?

– A to ty nie wiesz? – odpowiedział Pierwszy, przesuwając palcem w poprzek swego gardła.

– Ty chyba nie masz pojęcia, ile krwi jest w takim ciele – odpowiedział Ósmy.

– Nie – powiedział Pierwszy. – Ile?

– Hektolitry – rzekł Dziewiąty.

– Do zlewu się spuści – odezwał się Czwarty.

– Jak to niby przelejemy z trupa do zlewu? – wyraził wątpliwość Piąty.

– Szlauchem – rzekła Jedenasta.

– Ona nie jest beczką z piwem – powiedział Dziesiąty.

– Jej soki niech ziemia pije, bo inaczej mama zgnije – odezwał się Drugi. – Jej soki niech ziemia pije, bo inaczej mama zgnije…

– Ej, zaraz, chwila! – wykrzyknął Siódmy. – Tylko spokój nas uratuje!

Rzucił Przewodnikiem-„Cycami” o stolik.

– Słuchajcie – powiedział – mamy tylko jedno wyjście. Nie ma już czasu, by się zastanawiać, nikt nie ma pojęcia, co się teraz robi, a choćby ktoś wiedział, to nie wiedziałby, jak zrobić.

Pogładził się po włosach i wziął głębszy oddech.

– Tylko on może nam pomóc – stwierdził.

Pierwszy pokiwał głową.

– Jezus Maria. Nie – powiedział. – Wybij sobie z głowy.

– Nie – powiedział Drugi. – Nie-e.

– Nie, nie, nie – powiedzieli Czwarty razem z Piątym i Dziewiątym.

Jedenasta i Dwunasta powiedziały chórem:

– Nie.

– Ale właśnie tak – rzekł Siódmy. – Nie mamy wyboru.

Cisza wypełniła pokój.

– Dzwonimy po Wuja – stwierdził.

Ama im opowiadała, że już jako nastolatek – gdy go nazywano po prostu Iszmael Seltzer – Wuja uchodził wśród Kanibamerykanów za przywódcę duchowego. Bo już był wielce uczony i wszechstronnie uzdolniony, znał wszystkie prawa na pamięć, całą historię narodu, wszystkie mity i podania. Jako przywódca niczego się nie bał, jako mówca – urzekał słuchaczy, a jako organizator – zawsze dopiął swego. W wieku dwudziestu lat powołał Uczelnię i zaczął gromadzić środki, by ją wybudować. W wieku lat trzydziestu zaczął przewodzić sakramentom stołu jako rzezak rytualny. Kiedy miał czterdzieści lat, zaczął przyjmować pielgrzymów ciągnących z całego kraju, żeby prosić go o radę w kwestii praw i obyczajów. Gdy doszedł w latach do pięćdziesiątki, wystarczyło tylko, by wszedł do pokoju, a ludzie wstawali z miejsca; wystarczyło tylko, żeby się odezwał, a wszyscy natychmiast milkli; kiedy natomiast wychodził, ludzie dziękowali duchom swoich przodków, że zesłały narodowi takiego człowieka na przywódcę ludu.

Rodzeństwo Seltzerów szczerze go nienawidziło.

– Założę się, że gdy umrze – podzielił się myślą Pierwszy – będzie smakował jak gówno.

– Nie obrażaj gówna – skarcił brata Drugi.

Dla innych wielki uczony, dla nich (z wyjątkiem Ósmego, który wdał się w Wuja i chciał kiedyś go zastąpić, i z wyjątkiem Trzeciego, który zwyczajnie nie wiedział, co to znaczy nienawidzić) – napuszony pozer. Wuja chodził w grubym czarnym garniturze, w białym jedwabnym szaliku, w wysokim srebrnym cylindrze i bawił się siwą brodą, mrucząc pod nosem: „Hmm, hmm, no tak, no tak”, jakby się zatapiał w myślach tak przepastnych i głębokich, że już mózgu nie starczało, by je wypowiedzieć. Chociaż wyrósł na Brooklynie i rzadko z niego wyjeżdżał, udawał harwardzki akcent (nie przyjęli go na Harvard, ponieważ, jak twierdził, mieli tam zapis, który zakazywał przyjmowania Kanibali). Na jego wymowę nabierali się dorośli, lecz dzieciom Seltzerów braciszek ich Ojca niekoniecznie brzmiał jak mędrzec, prędzej jak Thurston Howell III z Wyspy Gilligana, i chłopcy mieli zabawę po lekcjach szkółki niedzielnej, gdy szli do pokoju i siadali w kółku, przedrzeźniając wujka i płacząc ze śmiechu.

– Skarbie, bądź tak dobra – zaczynał Dziewiąty – i daj mi kawałek pana Gilligana.

– Służę, kochana – odbijał piłeczkę Piąty – ale spróbuj też koniecznie pana profesora.

Nie przy Wuju, oczywiście, mówili to wszystko, bojąc się go równie mocno, jak mocno go nienawidzili. Wuja był agitatorem i szermierzem wielkiej sprawy i nie tolerował niesubordynacji, nie znosił sprzeciwu. Z pięścią uniesioną w górę ciskał pioruny na podłość narodów, na zdrajców ojczyzny i na kloakę zwaną Ameryką.

– Wszystkośmy przetrwali, a wolność nas pokonała! – pomstował na końcu stołu, bijąc w blat pięścią i trzęsąc sztućcami. – Wojna, wykluczenie, przemoc i prześladowania nie dały nam rady, a popatrzcie tylko, co z tym narodem uczyniły Coca-Cola, Burger King i Disney. Zatraciliśmy tożsamość! Pobieramy się z obcymi i wtapiamy w społeczeństwo! Daliśmy się nabrać na „amerykańską mrzonkę”, bo marzenie o Ameryce to nie jest nasze marzenie. Ameryka tylko marzy, żeby nas wykończyć!

Im głośniej tokował, im bardziej był wzburzony, tym większe wrażenie wywierał na Amie, która następnie żaliła się dzieciom, że źle wyszła za mąż – nie za brata swego męża.

– Żyję z Garfunkelem – rzekła.

– Kto to jest Garfunkel? – zapytał ją Siódmy.

– Z Simona i Garfunkela – powiedziała Ama. – Dwa Żydki pedałki. Simon chociaż umiał śpiewać.

– Simon i Garfunkel nie byli gejami – poprawił ją Czwarty. – Obaj mieli żony, dzieci.

Ama zdzieliła go pięścią w łeb.

– Mnie już wystarczy – powiedziała Ama – że byli Żydkami.

Zaczynał się rozkład Amy. Postępował szybko. Jej kończyny puchły, a pod piżamą, mocno już znoszoną, trup przybierał szary kolor dwudniowej padliny. Na widok piżamy Siódmy znowu poczuł wyrzuty sumienia; Ama ważyła już ze dwieście kilo minus parę burger kingów, ledwo mieszcząc się w ubraniu rozmiaru namiotu. Nie rozmiar piżamy tak ukłuł Siódmego, tylko jej zdobienie: rzucik w różowe kwiatuszki i lamowanie z białej onegdaj koronki.

Wieczna wola piękna. Choćby udawania piękna. I pięknego zakończenia.

Mężczyzna w trumnie w pełnym garniturze. Chustka w butonierce. I krawat z jedwabiu.

„Jakby spał – mówi rodzina. – Jakby żył”.

Wuja stał u nóg łóżka, bawiąc się brodą i mrucząc pod nosem: „Hmm, hmm, no tak, no tak”. Też się mocno postarzał. Dotarło to do Siódmego, gdy tylko otworzył frontowe drzwi domu i zobaczył swego szanownego wujka, jak wciąga na ganku zapach sztucznych kwiatów, które powiesiła Ama.

– Cześć, Drugi – powiedział Wuja w kierunku Siódmego. – Przecudnie to pachnie.

– Jestem Siódmy – odpowiedział Siódmy.

– No, przecież mówię – odpowiedział Wuja.

– Wejdź, proszę, Wuja – zaprosił go Siódmy. – Ama jest na górze.

– No to chodźmy, Piąty – Wuja odpowiedział. – Nie ma czasu do stracenia.

Siódmy miał obawy. Że Wuja mylił imiona, czyli numery, to jeszcze można wybaczyć, skoro była ich dwunastka, a on tak długo żadnego nie widział – lecz na tym nie koniec. Siódmy zapamiętał Wuja jako trochę większego, cylinder nie opadał mu na uszy, nie wisiał na nim garnitur. Siódmy miał wrażenie, że Ama tyle przytyła, ile skurczył się Wuja. Kiedyś w górę się patrzyło, żeby spojrzeć Wujowi w oczy, teraz patrzyło się z góry. Kiedy byli dziećmi, oczy ich wujka płonęły wieczystym ogniem; teraz wyglądało na to, że już dogasają, że płomień się chwieje, a spojrzenie ledwo żarzy.

– Hmm, hmm – mruczał Wuja, oglądając zwłoki Amy. – No tak, no tak.

Ósmy spojrzał na Siódmego i pokazał na zegarek, by przypomnieć, że czas mija.

– To już dwie godziny, Wuja – odezwał się Siódmy. – Od kiedy umarła.

– Od kiedy umarła – chciał podkreślić Ósmy – minęły już dwie godziny.

Wuja zmierzył Ósmego spojrzeniem. Nie odrywając oczu od nieuprzejmego bratanka, delikatnie ścisnął Amę kciukiem i palcem wskazującym za paluch u lewej stopy.

– Minęły, mój drogi, dwie godziny, jedenaście minut – powiedział Ósmemu. – Precyzyjnie mówiąc.

Wypuścił jej paluch i wytarł dłoń o prześcieradło.

– Wy w ogóle wiecie – zapytał zebranych – jakie dzisiaj święto?

Bracia zachodzili w głowę, żeby nie zezłościć wujka.

– Święto Krzysztofa Kolumba? – rzucił pomysł Piąty.

– To jest w październiku – odpowiedział Czwarty.

– Urodziny Waszyngtona – odezwał się Drugi.

– Urodziny Waszyngtona? – wyraził wątpliwość Pierwszy. – A nie Święto Prezydentów?

– Urodziny Waszyngtona to jest Święto Prezydentów – odpowiedział Drugi.

– Serio? – zapytał Dziewiąty.

– DZIŚ JEST, MATOŁY, NARODOWY DZIEŃ PAMIĘCI!

Wuja ryknął na nich i w jednej chwili, mimo że taki skurczony, stał się dawnym sobą, płomiennym liderem grupy siejącym postrach wśród braci.

– Już wam kompletnie z głowy uleciało, że jakąś tradycję mamy? – zapytał z pretensją w głosie. – Już was Ameryka przeżuła i pochłonęła? Sami się nie zorientujecie, kloce, lizusy i ofiary losu, że dzisiaj jest święto, jeśli się wam nie wyświetli w tak zwanych powiadomieniach? Mamy celebrytom płacić, żebyście ostatkiem sił raczyli zauważyć temat wśród zalewu informacji? Mamy to napisać na tyle dresu do jogi, który nosi Kim Kardashian, żebyście chociaż na chwilę przypomnieli sobie o swoim dziedzictwie?

Zamknąwszy oczy, krzyknął wniebogłosy:

– CZY CAŁY NARÓD MA UMRZEĆ RAZEM Z WASZĄ MATKĄ?

Zwymyślani z góry na dół, bracia stali w ciszy. Narodowy Dzień Pamięci to było największe święto w kalendarzu Ludożerców i choćbyś nic nie obchodził, ten jeden dzień w roku był dla ciebie święty. Przez wieki wielkiej dyskrecji, kluczowej dla Ludożerców, szczegóły obchodów przepadły w pomroce dziejów i nikt w sumie nie pamiętał, co się robi w Dzień Pamięci i co się upamiętnia. O coś w tym święcie chodziło – bo o coś musiało chodzić – i na pewno o coś złego. O coś tragicznego. O największą tragedię w historii narodu, no bo co innego mogli upamiętniać, nawet jeśli nieskutecznie? Pewne było tylko tyle, że gdzieś (lecz nie wiadomo gdzie), kiedyś, dawno temu (ale nie wiadomo kiedy) jakieś potworne nieszczęście (lecz jakie konkretnie, nie sposób dzisiaj powiedzieć) spadło na ich przodków, świeć, Ktosiu, nad ich duszami, i trzeba o tym pamiętać, choćby się nie pamiętało, co i dlaczego jest do pamiętania, i trzeba przeklinać tego (kimkolwiek by był), kto się tego czegoś (cokolwiek to było) miał czelność dopuścić. Można było więc zrozumieć, czemu bracia zapomnieli o dzisiejszym święcie, ale Siódmy wiedział, że trzeba poprosić Wuja, by odprawił świętą ucztę, z miejsca więc przeprosił.

– Wuja wybaczy, żeśmy zapomnieli – powiedział mu Siódmy. – Ale co ma Dzień Pamięci do tego, że zmarła Ama?

Wuja, ochłonąwszy, zaczął im tłumaczyć, że to wielki znak i zaszczyt zesłany przez duchy przodków, gdy ktoś się urodzi w Narodowy Dzień Pamięci, nowo narodzony bowiem najpewniej poświęci życie dla dobra narodu. Ale umrzeć w Dzień Pamięci to był zaszczyt już największy, znak od duchów przodków, że zmarły poświęcił życie dla dobra narodu.

– Nie można zatem dopuścić – zakomunikował Wuja – by cokolwiek zakłóciło sakrament stołu po Amie.

Najświętszą ucztę żałobną musieli odprawić z najwyższą uwagą i w zgodzie z tradycją.

– Tu nie damy rady. – I Wuja wiedział, co mówi. – Ciało jest za duże. Tu nie ma warunków, żeby odsączyć je z soków, a następnie oporządzić. Sąsiedzi będą widzieli, jak chodzimy wte i wewte, i zadzwonią na policję, jeśli zauważą krew. Nie możemy ryzykować, że ktoś nas nakryje i przerwie rytuał.

– No więc gdzie byś proponował, żebyśmy to zrobili? – zapytał go Pierwszy.

Wuja przez chwilę poskubał swoją siwą brodę, mrucząc pod nosem: „Hmm, hmm, no tak, no tak”.

– Na Uniwersytecie – stwierdził wszem wobec.

– Ale… naprawdę? – zapytał go Siódmy.

Rodzeństwo Seltzerów zgodnie pobladło ze strachu.

– Trzeba jechać na Uczelnię – powiedział im Wuja.

Mówili ojcowie ojców:

– Większy to honor umrzeć w Dzień Pamięci, niźli wtedy się urodzić.

– Co to za różnica? – pytali ojcowie, dalej urażeni po rozmowie o lincolnach.

– Większa to bowiem zasługa – mówili ojcowie ojców – faktycznie poświęcić życie dla dobra narodu, niż tylko dobrze rokować, że się je poświęci dla dobra narodu.

– Nie dzielmy zasług na większe i mniejsze – mówili ojcowie – bo to nie jest żaden konkurs. Nie można ogłosić, że wszystkie są wielkie?

– Nie ma równości między zasługami – mówili ojcowie ojców – jak jej między nami nie ma.

– Skoro tak mówicie – mówili ojcowie.

– Tak mówimy, bo to prawda – mówili ojcowie ojców.

I aż do kolacji nie rozmawiali ze sobą.

Siódmy dość miło wspominał Narodowe Dni Pamięci, pomimo że miały ponury charakter. Odświętny nastrój udzielał się Amie, która z tej okazji wyciszała się i skupiała; zamiast się wydzierać, jak to zwykle, zasiadała na kanapie, by sobie popłakać. Przykro było na nią patrzeć, ale Siódmy wolał ją użalającą się niż wyżywającą. Paliła świąteczne świece, zwane też pamiętnicami, i rozstawiała je po ciemnym zazwyczaj domu, gdzie w miejsce codziennej jatki napływało coś rzadkiego – mianowicie święty spokój.

Jak mógł zapomnieć? – wyrzucał sam sobie.

Nie zawsze było źle – myślał.

Tradycje rodzinne, święta. Bywały przyjemne chwile.

– Jak kraby w wiaderku – rzucił doktor Isaacson, gdy usłyszał od Siódmego, że dzwoniła Zero.

– Co ma pan na myśli? – zapytał go Siódmy.

Doktor Isaacson wyjaśnił, że jest taki stary rybacki sposób na kraby: zamiast je trzymać luzem na pokładzie, wrzuca się je do wiaderka i nawet nie trzeba przykryć, by nie uciekały.

– Jak to? – spytał Siódmy.

– Bo gdy jeden się gramoli – powiedział doktor Isaacson – reszta ściąga go w dół. Jeden ruch i byłby wolny, bezpieczny, szczęśliwy, ale inne mu nie dadzą, bo jeśli ginąć, to razem.

Siódmy zrozumiał aluzję i odtąd myślał o krabach, gdy dzwoniła Ama, lecz chyba tym razem to było już coś innego. Wydostałem się z wiaderka – myślał sobie Siódmy. I dawno uciekłem. Nikt nie ciągnie mnie z powrotem, tylko sam wracam. Do wiaderka na dno. Do starej dobrej Seltzerii. By ją chronić, by jej bronić, by ją odbudować.

Jakiś czas temu Rosenbloom rozesłał maila do całego wydawnictwa. „W całej dekadzie lat pięćdziesiątych – pisał – ukazało się po angielsku w sumie trzydzieści siedem nowości wydawniczych ze słowem »tożsamość« w tytule. A od 2010 roku – już ponad dziesięć tysięcy”.

„Słuchajcie, idźmy w to” – napisał Rosenbloom.

Wszyscy się ładują w klatki – myślał sobie Siódmy – zamykając się od środka, zawiesiwszy kartkę, żeby „nie podchodzić”.

Może też tak zrobię?

„Marzenie o tej Uczelni – napisał Wuja w prospekcie dla inwestorów – narodziło się z koszmaru. Z koszmaru wkluczenia.

W każdym społeczeństwie – pisał – przy każdej okazji spotykało nas tylko i wyłącznie odrzucenie. Wykluczenie. I chociaż łatwo nie było, i chociaż bywało ciężko, można by powiedzieć, że jednak mieliśmy szczęście. Byliśmy razem w swoim odrzuceniu. Co nas tłamsiło, to czyniło nas silnymi. A dzisiaj toniemy w grzęzawisku akceptacji, w bagnisku uznania, a im bardziej się szarpiemy, tym głębiej się zapadamy.

Nasz Uniwersytet – Wuja ciągnął wątek – to będzie nasze zbawienie, z siedzibą na naszej ziemi (ziemi Ludożerców!), w pięknie zalesionym miasteczku w New Jersey, do którego zewsząd zjadą młodzi Ludożercy. Postawimy gmach kolegium potężnych rozmiarów, jeszcze większą bibliotekę, sale wykładowe, a obok kaplicę Najświętszego Sakramentu. Na tym podłożu rozkwitnie to, czego tak długo skąpiły nam dzieje: nasza duma narodowa.

Program studiów opracują – snuł swą wizję Wuja z polemiczną swadą – wybitni profesorowie, którzy swe wykłady oraz seminaria w całości poświęcą pismom, ideom i dziejom naszego narodu. Jeszcze nie zgłosili konkretnych tematów zajęć, ale zapewniamy z góry, że nie będą nauczać o:

Grekach. Rzymianach. Oświeceniu. Reformacji. Rewolucji w Chinach. Rewolucji w Rosji. Rewolucji francuskiej. Rewolucji w Ameryce. Szekspirze. Molierze. Tołstoju. Platonie. Nietzschem. Wittgensteinie. Marksie. Leninie. Freudzie. Darwinie. Galileuszu. Inkwizycji. Ludobójstwie w Rwandzie. Holokauście. Handlu niewolnikami. Wielkim głodzie w Irlandii. Wielkim głodzie na Ukrainie”.

I tak przez dwie strony.

„Będziemy studiować – dochodził do wniosku Wuja – tylko nasze książki.

Będziemy badać tylko nasze dzieje.

Będziemy rozpamiętywać tylko nasze klęski”.

U malarza Ludożercy zamówił wyobrażenie przyszłych budynków Uczelni malowane akwarelą. Amie łzy stanęły w oczach, gdy to zobaczyła: pokaźny neogotycki gmach główny z ostrołukowymi oknami witrażowymi, na których widniały sceny z dziejów Kanibali: Samuel wręcza synowi skórzany sakwojaż; Julia, co nie chciała Forda; ucieczka Juliusa z Detroit. Wuja używał tej wizji, by zwabiać sponsorów, i dał Amie plakat Uniwersytetu, który powiesiła w honorowym miejscu na ścianie w salonie, zdjąwszy zdjęcia dzieci. W każde wakacje dzieci serdecznie prosiły, by je zabrać na Uczelnię, szczególnie na basen o rozmiarach olimpijskich, niekoniecznie na zajęcia, i sam fakt, że chciały jechać, napawał ich mamę dumą. Lecz nigdy nie pojechali. Ama, z racji tuszy, nie mogła podróżować i droga była daleka, a samochód się im psuł; zresztą dzieci nie powinny opuszczać lekcji.

– W przyszłym roku pojedziemy – obiecywała co roku. – W przyszłym roku do New Jersey!

Ósmy się wściekał, że znowu nie jadą, kładł się na kanapie z dłońmi pod głową i wpatrywał w plakat, widząc już oczami duszy, jak zaczyna studia nad spuścizną swoich przodków.

– Ja się tam kiedyś dostanę – obiecywał sobie na głos. – Mówię wam, ja się kiedyś tam dostanę.

– Ja też – stwierdził Pierwszy i zdzielił Ósmego pięścią w łeb. – By walnąć kamieniem w te obsrane okna.

Ama nie lubiła, gdy rozmowa schodziła na ciocię Hazel, i nie podejmowała tematu. Dopiero parę lat później Siódmy usłyszał od Ojca, jak to było z ciocią.

Hazel, siostrzyczka Ojca i Wuja, uważnie się przyglądała, jak jej starszy brat Iszmael rośnie w łaskach u bogów i ludzi, i postanowiła sobie, że opisze jego żywot dla przyszłych pokoleń. Uwieczni. W nowym Nowym Testamencie. W Księdze męczenników w stylu Johna Foxe’a, nie licząc męczeństwa (oby).

Założyła cienki zeszyt. Hazel z zawodu była stenografką i umiała w parę minut zapisać to wszystko, co innym by zabrało przynajmniej godzinę. Jej zapiski naruszały zasadę numer dwa, owszem, ale że je prowadziła dla dobra narodu (oraz że ich tematem był naród), Wuja wydał zgodę na uwiecznianie czegokolwiek na piśmie.

– Jakeśmy czerpali z dziejów naszych przodków – stwierdził – tak niech z naszych dziejów czerpią nasi potomkowie.

Rozpoczęła niepozornie. Imiona, nazwiska. Daty. Miejsce urodzenia. Ale już wkrótce nabrała rozmachu. Wyroki. Uchwały. Nie było przepisu ni postanowienia, które by jej umknęły, i rychło doszła do wniosku, że żywot wielkiego męża zasłużył na pełen opis z dokładnością do minuty. Nic nie było zbyt przyziemne, żeby trafić do zapisków, nic za mało ważne, notowała zatem również, co jadł na śniadanie, w czym poszedł do pracy i o której się położył.

„Jajecznica z dwóch jajek. Bez pieczywa. Zespół jelita drażliwego”.

Notatników przybywało. By nic nie uronić z życia swego bohatera, Hazel zwolniła się z pracy. Przyszłość kiedyś to doceni. Potomność doceni. Spisywała po kolei wszystkie wypowiedzi Wuja – najpierw to, co mówił o prawie i o tradycji, a potem w ogóle wszystko, co z ust jego padło na dowolny temat.

– Kimże ja jestem, żeby decydować – zadecydowała – co warto uwiecznić, a czego nie warto?

Lista zakupów. Spis rzeczy do pralni. Kłótnia z parkingowym. Pogaduszka z listonoszem:

„Wuja powiedział: A ja myślałem, że można nadać do szóstej.

Listonosz mu odpowiedział: W tygodniu do szóstej. Dzisiaj jest sobota.

Wuja powiedział: Wiem, jaki dzień dzisiaj, nie trzeba mi przypominać”.

Wuja zaczęło to martwić i zwyczajnie denerwować. Była przy nim, gdy brał prysznic, była, kiedy się ubierał; gdy szedł spać, też była przy nim i była, kiedy się budził, żeby go zapytać, co mu się przyśniło i co chciałby zjeść na obiad. Kiedyś wybudził się z drzemki i zobaczył, jak mu grzebie w koszu na brudną bieliznę.

„Majtki – zapisała. – Białe. Żółta plama z przodu. A z tyłu brązowa”.

Wyrwał jej zeszycik z ręki, po czym wydarł z niego kartkę.

– Hazel – krzyknął na nią – kogo to wszystko obchodzi!? To już może lepiej zapisuj pierdoły ze swojego życia? Przestań już, po prostu!

Hazel wróciła do domu, żeby zastanowić się nad tym, co jej brat powiedział. Był mądrym człowiekiem, najmądrzejszym z ludzi, i nie gadał po próżnicy; gdy mówił, to z sensem; gdy mówił, to po coś.

Wkrótce zrozumiała, o co mu chodziło: zamiast notować jego codzienne pierdoły, niech notuje własne. Niech opisze zwykłe życie prostej Kanibalki mieszkającej w Nowym Świecie, a nie wielki żywot wielkiego człowieka. Przyszłe pokolenia niech od niej się uczą sztuki codzienności. Zaczęła zaraz nazajutrz.

„Wstałam z łóżka. Umyłam zęby. Wypiłam kawę. Wypiłam kolejną kawę. Obejrzałam film z Kelly Ripą. Poszłam spać”.

Podupadła na duchu. Życie codzienne jej brata, jakkolwiek przyziemne by było, miało jakiś cel, znaczenie. Na tym tle jej życie zdawało się puste, nudne. Z każdym dniem lepiej widziała, jak bardzo nic się u niej nie dzieje, a również jak bardzo nie ma się czym chwalić.

Rozmowy o niczym.

Prozaiczne przemyślenia.

Banalne marzenia.

Żylaki w dupie.

Woskowina w uszach.

Pożółkłe zęby.

„Poszłam się wysrać – zapisała. – I wyszczać. Pierdnęłam.

I to tyle u mnie”.

Popadła w depresję. Ruszała się z łóżka tylko i wyłącznie po to, by pójść po zakupy. Humphrey chciał jej jakoś pomóc, martwił się o zdrowie siostry.

– Dlaczego to sobie robisz? – spytał.

– Bo chcę odnaleźć – powiedziała.

– Co chcesz odnaleźć?

– Coś dobrego w sobie – rzekła.

Zabrał jej zeszyty, zaczęła więc pisać na okładkach książek i na marginesach gazet. Gdy jej zabrał długopisy, podcięła sobie nadgarstki i pocięła łydki, żeby pisać krwią na ścianach. Pobiegł do apteki po jakieś bandaże, ale gdy przybiegł z powrotem, siostra już leżała martwa na chodniku, a jej okno na czwartym piętrze było otwarte na oścież.

Obok leżał jej notatnik. Gdy usłyszał syrenę zbliżającej się karetki, podniósł go z chodnika i otworzył na ostatniej zapisanej stronie:

„Koniec”.

A poniżej dopisane:

„Wreszcie”.

Pierwszy jeździł dużym SUV-em cadillakiem, model Escalade, z dwuskrzydłowymi drzwiami bagażnika, i tylko jego samochód, największy w rodzinie, był w stanie pomieścić ciało zmarłej Amy (jednakże w tym celu trzeba było wymontować wszystkie siedzenia dające się wymontować i przesunąć wszystkie siedzenia, które dało się przesunąć), dlatego zdecydowano, że to on przewiezie Amę z domu na Uczelnię. Pierwszy się nie zgodził i zaproponował, by wynająć vana, lecz Wuja naciskał, że już nie ma na to czasu.

– Musimy jechać natychmiast – stwierdził. – Ona już sinieje.

Pierwszy w końcu uległ presji, ale tylko pod warunkiem, że nie będzie jechał z nią sam; Siódmy oświadczył, że się z nim zabierze, bo i tak z kimś musiał, skoro na Brooklyn przyjechał taksówką. Zero zabrała Trzeciego starym Aminym subaru, a reszta rodzeństwa wsiadła do swych samochodów. Wszyscy pojadą za Pierwszym, który pojedzie za Wujem.

Wyłącznie wspólnym wysiłkiem mogli zapakować Amę do auta Pierwszego. Kiedy szli na górę, żeby zabrać ciało, Dziewiąty podszedł do Siódmego i odciągnął go na stronę.

– Słuchaj – szepnął Dziewiąty – ja nic nie mówiłem, bo skąd mogłem wiedzieć, że do tego dojdzie. Jezus Maria, byłem pewien, że zrobimy pogrzeb. Że… to… się nie stanie. A nagle Wuja jest w domu i zaraz jedziemy na Uniwersytet, no i wiesz, rozumiesz…

– Dziewiąty, o co ci chodzi?

Dziewiąty westchnął ciężko. Poczekał, aż wszyscy pójdą i znikną na piętrze.

– Jestem weganinem – powiedział Siódmemu.

– Jesteś weganinem.

– Nie mów tego takim tonem.

– Od kiedy jesteś weganinem?

– Ja jestem weterynarzem, Siódmy. Nie jem zwierząt, tylko leczę. W życiu bym do ust nie włożył.

– Ciocię Hazel dałeś radę.

– Wtedy byłem jeszcze dzieckiem, nie weterynarzem. Zresztą swoją porcję oddałem Trzeciemu.

– Jeden gryz.

– I pół – powiedział Dziewiąty. – Nie dam rady.

– Dziewiąty, jest już za późno, żebyś się wycofał. Wszystko dogadane.

– Nie wycofuję się – powiedział Dziewiąty. – Tylko… pomóż mi.

– Mianowicie jak?

– Zjedz mojego gryza – powiedział Dziewiąty.

– Nie.

– Proszę.

– Było ustalone, że robimy po bożemu: tradycyjna święta uczta. Nikt ci przecież nie zabroni potem tego wyrzygać.

– Czyli musiałbym zjeść mięso.

– Połknąć.

– Na jedno wychodzi. Połknąć znaczy zjeść.

Siódmy złapał za telefon.

– Hej, Siri – powiedział – co to znaczy „zjeść”?

Pierwszy wołał ich z góry.

– Ej, chodźcie pomóc!

– Mam dla ciebie odpowiedź – powiedziała Siri. – „Zjeść” oznacza wziąć do ust, a następnie połknąć.

– Mówiłem – odparł Dziewiąty.

– Hej, Siri – powtórzył Siódmy – co to znaczy „połknąć”?

– Mam dla ciebie odpowiedź – powiedziała Siri. – „Połknąć” oznacza przyswoić cieleśnie.

– Proszę – rzucił Siódmy. – Jeśli zwrócisz, nie przyswoisz. Jeśli nie przyswoisz, to jakbyś nie połknął. A jeśli nie połkniesz, to tak jakbyś nie zjadł.

Dziewiąty, skonfundowany, podrapał się w brodę.

Pierwszy znów zawołał:

– No, chodźcie tutaj! Jest ciężka jak kaszalot!

– Okej, w porządku – powiedział Dziewiąty Siódmemu, gdy ruszyli w stronę schodów. – Tylko bez „przyswajania”.

Siri to ma fajnie – myślał sobie Siódmy, wspinając się z bratem po schodach – bo nie ma rodzeństwa. Braci. Sióstr. Nikogo.

Święto Dziękczynienia?

Pusto przy stole.

Boże Narodzenie?

Cały dom dla siebie.

Dzień Babci i Dziadka?

A co to babcia i dziadek?

Ja na miejscu Siri też byłbym wiecznie szczęśliwy.

– Komu wolno spożywać zmarłego – pytali ojcowie – wszystkim czy tylko Kanibalom?

– Tylko Kanibalom wolno spożywać zmarłego – odrzekli ojcowie ojców.

– Dowolny Kanibal może spożywać zmarłego – pytali ojcowie – czy tylko członek rodziny?

– Wyłącznie członek rodziny może spożywać zmarłego – odrzekli ojcowie ojców.

– A jeśli członek rodziny ma żonę nie-Kanibalkę? – pytali ojcowie. – Czy synowa nierodaczka może spożywać zmarłego?

– Nie – rzekli ojcowie ojców.

– Ale czy synowa nie należy do rodziny? – pytali ojcowie.

– Należy – rzekli ojcowie ojców.

– Czemu w takim razie nie może spożywać? – pytali ojcowie.

– Albowiem wyłącznie ludzie mogą zjadać ludzi – odrzekli ojcowie ojców. – A nie-Kanibale to jest niższy gatunek.

– Jezus Maria, chłopie – odrzekli ojcowie.

Dziesiąty wspiął się na łóżko i wziął Amę pod ramiona, a Trzeci złapał za nogi.

– Nie byłoby prościej najpierw ją porąbać i przenieść na dół w kawałkach? – postawił pytanie Pierwszy. – Jak przy przeprowadzce? Łóżko się rozkręca i dopiero potem znosi.

– O jakim „rąbaniu” mówisz? – odpowiedział Wuja. – Najpierw odsączamy, następnie oporządzamy, potem obrzynamy, a na końcu spożywamy.

Zbiorowym wysiłkiem całej rodziny Seltzerów dźwignięto zwłoki. Drzwi od sypialni trzeba było zdjąć z zawiasów, ze schodów usunąć poręcz, z drzwi wejściowych wymontować osłonę przeciwburzową, ale w końcu się udało wynieść trupa z domu i go załadować do SUV-a Pierwszego.

I tak oto Seltzerowie ruszyli przed siebie.

Pierwszy, za namową Wuja, spuścił wszystkie szyby, by ciało leżało w chłodzie i mogło dłużej poczekać na sakrament stołu. Wuja uczulił całe towarzystwo, żeby zachowali szczególną ostrożność i jechali powoli, zgodnie z przepisami, bo policja nie śpi. Jak się wkrótce okazało, i tak nie było warunków do łamania ograniczeń prędkości. Kierowcy chcieli prześcignąć zbliżającą się śnieżycę jeszcze przed godziną szczytu, dlatego na Garden State Parkway, autostradzie do New Jersey, już tworzył się korek. Zwłoki Amy były wzdęte, robiły się sine i zaczynały śmierdzieć.

– Niezłe auto – mówił Siódmy do Pierwszego, żeby odwrócić uwagę od warunków zapachowych. – Model Escalade? Po ile takie coś?

– Z trupem w środku czy bez? – odpowiedział Pierwszy. – Ja sobie doliczę za czyszczenie, żeby była jasność. To moje jedyne auto.

– Nie żebym się wtrącał – skomentował Siódmy – ale na biednego chyba nie trafiło, skoro stać cię na ten model?

– To jest unikat – powiedział Pierwszy o autku. – Ostatni egzemplarz.

– Czego?

– Ostatnia na świecie kanibalimuzyna – odpowiedział Pierwszy i zaczął wyjaśniać bratu:

Gdy wyniósł się z domu, zatrudnił się jako szofer w Tel Aviv Car Service w Queens. Firmę prowadzili Żydzi i wzięli Pierwszego – oceniwszy po karnacji: dziwnej, ale śniadej – za Izraelczyka.

„Z Izraela jesteś?” – chcieli się upewnić.

„Pewnie”.

„A skąd dokładnie?”

„No, z miasta – powiedział Pierwszy. – Z tego dużego z kopułą”.

„W sensie że z Jerozolimy?”

„Właśnie”.

Dostał tę robotę. I nawet ją lubił – z wyjątkiem procentu, który zeń zdzierali. Tyle się nasłuchał w dzieciństwie od Amy o ówczesnym prezydencie Ronaldzie Reaganie, który też był z Kanibali, choć się nie przyznawał, co Ama miała mu za złe. (Ale, z drugiej strony, do żony mówił „mamusia”, co w opinii Amy dobrze o nim świadczyło). Pierwszy natomiast uwielbiał Reagana, ale nie za pochodzenie i nie za „mamusię”, lecz za to, że zapoczątkował – jak z czasem ją nazwano – dekadę wielkiej chciwości. Taką wizję Ameryki to Pierwszy rozumiał:

Każdy sobie rzepkę skrobie.

Zarób sobie, schowaj sobie, a po tobie choćby potop.

Opowieść o tyglu, przez który przechodził Julius, Pierwszy słyszał tysiąc razy. Od Amy wersję Aminą, od Ojca – Ojcowską, ale sam miał własną: kapitalistyczną. Bez względu na to, co stało się w Detroit, i bez względu na to, czy Julius wszedł do kotła po dobroci, czy wbrew sobie, jedno było pewne: Henry Ford wchodzić nie musiał.

Bo to był jego kocioł.

A w środku jego podwładni.

Pierwszy zdecydował zatem, że będzie świadczył własne usługi szoferskie, z własnymi samochodami i własnymi kierowcami. Młody i ambitny człowiek tak pięknie rozwinął firmę, że kanibalimuzyny pod szyldem Auto Kan wkrótce jeździły już po całym mieście. Czasem tylko ktoś wydrapał gdzieś na karoserii „Jebać Kanadyjców”, jednakże poza tym biznes kręcił się wspaniale.

Jeśli to jest Ameryka – mówił w myślach Pierwszy, uśmiechając się do siebie – no to było warto.

Miał masę umów z firmami i wkrótce się przeniósł na Dolny Manhattan, do wypieszczonego poprzemysłowego loftu. Lecz jedenasty września wszystko się sypnęło. Po atakach na World Trade Center klienci zaczęli dostrzegać w karnacji Pierwszego – dziwnej, ale śniadej – karnację muzułmanina… czyli terrorysty.

„Ale co pan opowiada? – zapytał klienta. – Z Izraela jestem. Prosto, kurwa, z Tel Awiwu”.

„A wcześniej pan mówił, że z Jerozolimy”.

„Tam się urodziłem. A mieszkałem w Tel Awiwie…”

Mógł wypierać się do woli, a oni wiedzieli swoje, wobec czego postanowił w jedyny skuteczny sposób zamanifestować swoją wierność Ameryce i nakupił chorągiewek z flagą narodową, by nimi ozdobić auta swojej firmy. Na przedniej szybie wcisnął chorągiewkę z flagą, na szybach od pasażera wcisnął chorągiewki z flagą i na zderzakach wcisnął chorągiewki z flagą, a nawet w środku je wcisnął, na tyle zagłówka i na składanym stojaku na kawę, żeby dać niezbity dowód swojego patriotyzmu. Ale wszystko na nic, muzułmanie bowiem robili to samo i w tym samym celu, oblepiając chorągiewkami swoje sklepy i samochody; przez te wszystkie chorągiewki auta firmowe Pierwszego wyglądały jeszcze gorzej, jeszcze bardziej muzułmańsko.

Jeden po drugim odpadali mu klienci, ponieważ woleli szoferów niezwiązanych z Al-Kaidą. Ani się obejrzał, gdy zostały mu już tylko jedna limuzyna i dwa tysiące chorągiewek z flagą. Siedział u siebie w biurze, gotowy zwinąć interes i „podkulić ogon”, jak wróżyła Ama, i zawitać w domu niczym ten syn marnotrawny. Ładując do pudła niezużyte chorągiewki, coś nagle zauważył. Na malutkich masztach z drewna wypisano Made in China.

Nawet w takim położeniu serdecznie go ubawiła ta ironia losu, że oto Amerykanin, któremu interes upadł przez jego krajanów niewidzących w swym krajanie swojego krajana, ma przed sobą chorągiewki z flagą swego kraju wykonane w innym kraju, będącym dla jego kraju głównym konkurentem w sensie gospodarczym, chorągiewki kupowane przez jego krajanów chcących nabić sobie punkty za wierność swemu krajowi, a nabijających kabzę jakiejś chińskiej firmie, najpewniej robiącej flagi wszystkich krajów świata.

Pierwszy wpadł na pewien pomysł.

Chwilę pomyszkował w sieci i zaraz ustalił, że chiński producent flag amerykańskich nazywa się All-American Flags Incorporated i że dzięki oszczędzaniu na kosztach produkcji, na jakości materiałów i na płacy robotników wygryzł z rynku firmę American Flags Incorporated mającą siedzibę w Stanach. Chińczycy zwyczajnie w świecie wzięli cudzą nazwę, dodali przedrostek, wypuścili towar o połowę tańszy i pobili konkurencję ceną. To mogło się jeszcze udać te dziesięć lat temu, ale dzisiaj Stany, o czym Pierwszy wiedział, były innym krajem, dyszącym nacjonalizmem i płynącą z niego tępą ksenofobią.

A czemu by się nie odkuć na tym odruchu plemiennym, przez który poszedł z torbami?

Już nazajutrz Pierwszy założył All-All-American Incorporated, zakład podrabiania podrób, gdzie tanie chińskie podróbki towarów amerykańskich podrabiało się na miejscu. Części z Chin sprowadzał hurtem i składał w garażu rękami źle opłacanych wyznawców islamu, których – tak jak jego – dobił zawodowo jedenasty września, po czym stemplował towary logo swojej nowej firmy. „Podrobiono w USA” – widniało na każdej sztuce, która szła na handel.

Schodziły jak woda.

Nie musiał ścigać się z Chińczykami na ceny; wystarczyło to sprzedawać nie drożej niż oni. O resztę zadbały nacjonalizm z paranoją.

Kasa zaczęła napływać szerokim strumieniem i Pierwszy rozszerzył zakres działalności. AAAI wypuszczało na rynek rodzime podróbki podrabianych w Chinach telefonów komórkowych, rodzime podróbki podrabianych w Chinach zabawek dla dzieci, rodzime podróbki chińskich podróbek zegarków, rodzime podróbki chińskich podróbek laptopów. Przez parę lat biznes cudnie się rozwijał i Pierwszy zarobił chorą wprost ilość pieniędzy. Ale przeznaczenie, jak miało w zwyczaju, upomniało się o swoje i niedługo potem przyszło załamanie gospodarcze, tak zwana wielka recesja. Chińczycy wyczuli, że to jest okazja dla nich. Lęk przed obcymi ustąpił miejsca innemu – przed bankructwem. Obywatele Stanów Zjednoczonych mniej się teraz obawiali, że zginą w zamachu, niż że zginą z głodu. Uprzednia niechęć do tego, co obce, przegrała z popytem na wszystko, co tanie, i Chińczycy, jak to oni, wstrzelili się w moment, zakładając nową firmę All-All-All-American Incorporated, której flagowym produktem były, jak z dumą głosili na opakowaniach, „chińskie podróbki rodzimej tandety na bazie taniej chińszczyzny, które sprzedawano w Stanach, lecz po chińskich cenach”.

Chiny przebiły Pierwszego. W bardzo krótkim czasie zamówienia się skończyły, Pierwszy więc zwolnił załogę, a ci go pozwali za zwolnienie z pracy z przyczyn wyznaniowych.

„Też jestem muzułmaninem” – wyjaśnił Pierwszy swojemu adwokatowi.

„Myślałem, że Afroamerykaninem” – powiedział adwokat, a ponieważ teraz myślał, że Pierwszy to muzułmanin, przestał odbierać telefon.

No i taka to historia.

– Tak więc ten cadillac – powiedział Pierwszy Siódmemu – to wszystko, co mi zostało. Jestem w tak zwanej potrzebie. Głupio mi wyciągać rękę, ale kasą nie pogardzę.

– Napisz o tym powieść – doradził mu Siódmy. – O kierowcy limuzyny, izraelskim przedsiębiorcy, niedoszłym muzułmaninie oraz Kanibalu w jednym. Opowieść na faktach. Sprzeda się jak ciepłe bułki.

Pierwszy westchnął ciężko.

– A ja myślałem, że z tym kanibalstwem koniec – stwierdził.

– Tylko jeden gryz – odpowiedział Siódmy. – I pół.

– Chodzi mi o to, że wtedy – rozwinął myśl Pierwszy – gdy się wynosiłem z domu, zaraz po osiemnastce. Zwinąłem manatki, zamknąłem za sobą drzwi i ruszyłem, podniecony, na poszukiwania tego rzadkiego, rajskiego gatunku o nazwie Amerykanie. Ludzi otwartych, życzliwych, takich, jakich Julius spotkał kiedyś na pokładzie, jeżeli jeszcze pamiętasz. No ale jakoś nie było mi dane poznać nikogo takiego. Wiesz, kogo za to spotkałem? Ludożerców. Wszędzie. Nie Ludożerców w naszym rozumieniu, takich z krwi i kości, Ludożerców z urodzenia, tylko zwykłych, pospolitych, zżerających się nawzajem. Ludożerców płci męskiej ubranych w garnitur z krawatem pod szyją i ludożerczynie w kostiumie biurowym, w firmowych żakiecie z watą na ramionach, i szefostwo ludożerstwo wożące się porsche. Oni to dopiero żrą i spożywają, bracie – dowolne ilości i wszystko jak leci. Auta, ciuchy i nieruchomości, żrą i pochłaniają, aż uszami im wychodzi, ale nażreć się nie mogą, tacy są z nich pożeracze. Wiecznie nienażarci, nawet jeżeli przeżarci. Ciągle więcej, więcej, więcej. Patrzysz na to, no i myślisz sobie, że skoro każdy tak robi, to ja też się zaraz rzucam, bo mi wszystko zeżrą. Zaczynasz pożerać i zaczynasz czuć w żołądku przepastny głód, niedający się nasycić. No więc żresz, żresz, żresz i na samo pożeranie zużywasz masę energii. Polowanie, zdobywanie i taszczenie do chałupy. To jest sport dla ludzi młodych. Człowiek się starzeje i już nie ma na to siły, i przychodzi mu do głowy, że może nie było warto. Całe życie żarłeś, co tylko się dało, a głodny jak byłeś, tak jesteś. I właśnie w tym momencie następuje koniec – pozamiatane. Bo zbiorowe ludożerstwo działa w taki sposób, że gdy już nie jesteś głodny i nie chcesz dłużej żreć jak inni, którzy dawno zapomnieli, po co żrą to ciągle, no to oni zeżrą ciebie, czyli stajesz przed wyborem: żreć albo nie żyć. Ja mam prawie czterdziestkę i tak szczerze mówiąc, Siódmy, to jestem już do pożarcia. Czuję się padliną. Oni idą po mnie. Barwy narodowe Stanów Zjednoczonych to nie czerwony, biały i niebieski, tylko złoty i zielony. Może niepotrzebnie wyrzekłem się starych dobrych Kanibali. Oni przynajmniej żarli w jakimś celu.

Siódmy się rozejrzał po morzu samochodów, które stały dookoła.

– Wiem – powiedział bratu.

Upokorzenia z rąk Henry’ego Forda Julia trzymała w sekrecie, bojąc się, co Julius zrobiłby Fordowi, gdyby się dowiedział. Nie tłumacząc czemu, błagała Juliusa, żeby się wynieśli z Detroit i wrócili do Nowego Jorku. Płakała, krzyczała, ale on nie chciał się zgodzić – za dobrze płacili w zakładach Henry’ego Forda.

– Wtedy Julia pojęła – rzekła synom Ama – że może liczyć już tylko na siebie i sama musi się bronić, na nic się nie oglądając, choćby nawet mieli stracić wszelkie środki utrzymania, miejsce zamieszkania i wszelką nadzieję. Córa ludu Kanibali nie może sobie pozwolić, by brukano jej cześć. Kiedy w piątek po południu ogłoszono w zakładzie weekendowy fajrant, Ford, jak zwykle, capnął Julię i powlókł do gabinetu.

„Wreszcie – powiedział, rozpinając spodnie. – Cała noc nasza”.

Julia drżała, przerażona. Kiedy darł na niej ubrania i wtykał twarz między jej piersi, sięgnęła ręką na biurko po nożyk do kopert. Jeśli go zabije, odbiorą jej wolność, ale ona jemu, temu oblechowi – życie. Chwytając za nożyk, spostrzegła na ścianie, za biurkiem Henry’ego Forda, portret Adolfa Hitlera.

„Cała noc? Nie mogę” – powiedziała Julia.

„Mężuś teraz kible czyści! – odpowiedział Ford, obmacując Julię i ciągnąc ku sobie. – Nim nie musisz się przejmować”.

„Nie o niego chodzi – rzekła. – Szabas się zaczyna”.

„Że co się zaczyna?”

„Szabat – powiedziała Julia. – Żydowska sobota”.

Ford zapiął rozporek.

„Jesteś… Żydówką?” – zapytał.

„Tak – odpowiedziała. – Proszę gwałcić, nie ma problemu, tylko gdybyśmy zdążyli, zanim słońce zajdzie”.

Ford pobladł na twarzy.

„Ale że… Żydówką? – spytał, jawnie brzydząc się tym słowem”.

„A to pan nie wiedział?” – zapytała Julia.

„Nie no, kurwa, nie wiedziałem! – wrzasnął Henry Ford. – Myślałem, że jesteś, kurwa, jakąś tam Indianką!”

Julius nie rozumiał, dlaczego z dnia na dzień wyleciał z zakładu Forda i dlaczego jego rzeczy z dnia na dzień spłonęły, a okna w ich domu z dnia na dzień wybito, a na drzwiach ich domu ktoś wyrył swastykę.

„Ci kretyni chyba myślą, że jesteśmy nazistami” – rzekł Julius podczas ucieczki.

Nie mieli dokąd wracać, wrócili zatem na Brooklyn. Julius się załamał i popadł w ciężką depresję; klął na Amerykę, klął na przeznaczenie i codziennie parę razy ze łzami w oczach przepraszał Julię, że stracił pracę w zakładzie, lecz zarzekał się solennie, że wysprzątał toalety najlepiej, jak umiał, i przysięgał z ręką na sercu, że nie jest żadnym nazistą i że nawet nie wie, co to jest ten nazizm.

A Julia go pocieszała, obcałowywała, próbowała uspokoić, że to nie jego wina, po czym zapewniała, że i tak będzie go kochać, cokolwiek się stanie; stali przytuleni i dziewięć miesięcy później Julia urodziła pięknego chłopczyka, który dostał na imię John.

„Żeby nie odstawał w tłumie Johnów, Jimów, Jacków” – oświadczyła Julia.

„Żeby radził sobie w świecie – wyszeptał pod nosem Julius, kiedy Julia nie słyszała – który jest ogromnym kiblem”.

Brudnym nie do wyczyszczenia.

Carol leżała na kozetce w zabiegowym, gdzie jej wykonywano USG jamy brzusznej.

– Wszystko wygląda dobrze – powiedział radiolog – ale płci dziecka nie będzie się dało określić jeszcze przez parę tygodni, dopóki płód nie wyjdzie z fazy bezpłciowej.

– Ma to po mnie – zażartował Siódmy.

– Zanim się stajemy chłopcem lub dziewczynką – wyjaśniała pielęgniarka – jesteśmy jednostką ludzką. Nie mężczyzną, nie kobietą, nie bogatym i nie biednym, ani lewicowym, ani prawicowym. Nasze narządy rozrodcze są wciąż nieukształtowane i pozapłciowe; dopiero potem przechodzą w jądra lub jajniki.

– Narządy pozapłciowe – powtórzyła Carol. – Jak dla mnie brzmi świetnie.

– Prawda – zaśmiała się pielęgniarka. – Mniej więcej w ósmym tygodniu kończy się ta faza w rozwoju płodowym i płeć staje się wyraźna. Odtąd się dzielimy na tych i na tamtych.

Ciesz się, póki możesz, dziecko – mówił w myślach Siódmy. – Bo potem będzie pod górkę.

W nocy przyłożył ucho do brzucha żony, próbując dosłyszeć, jak bije serce ich dziecka.

– Pomyśl tylko – szepnął. – Przez krótką cudowną chwilę nie jesteśmy tym lub tamtym. Przez chwilę jesteśmy wszystkim i niczym zarazem.

– Może tak wygląda niebo – zauważyła Carol. – Miejsce bez podziałów, gdzie wszyscy są jednym. Może o to chodzi w życiu, żeby wrócić do jedności, która była na początku, gdy się powstawało.

– Czyli jak się nie odróżniasz, to idziesz do nieba? – postawił pytanie Siódmy.

– Yhy – powiedziała Carol. – Ci, którzy myślą, że są wyjątkowi, trafiają do piekła.

Siódmy cmoknął ją w brzuch i rozmowa zeszła na imię dla dziecka. Chcieli dać jakieś radosne i optymistyczne.

– Może Adam? – spytał Siódmy. – Skoro pierworodny.

– Za bardzo jak z Biblii – powiedziała Carol. – Ja dałabym August, bo ma się urodzić w sierpniu.

– Za bardzo jak z Rzymu – odpowiedział Siódmy. – Feniks, bo wstanie z popiołów.

– Zofia – powiedziała Carol – bo sophia to mądrość.

– Gilligan – rzucił Siódmy – bo będzie dziewicza.

– Dziewicza?

– Jak wyspa – odpowiedział Siódmy. – Nawet stopą nikt jej nie tknie.

– Kasa – powiedziała – bo zawsze się przyda.

– Opatrunek – stwierdził Siódmy – na siniaki.

– Trunek – wymyśliła Carol – na smutki.

– Chłopiec – zaproponował Siódmy – do bicia.

– Rum i Cola – odparła Carol – jeżeli będą bliźniaki.

– Bita i Kopana – wpadł na pomysł Siódmy.

– Siekierka i Kijek – powiedziała Carol.

Siódmy wstał z łóżka, żeby nalać sobie wódki.

– Mam – powiedział, trzymając w górze butelkę. – Tania.

– Jest w ogóle takie imię?

– To zdrobnienie od Tatiana. Brzmi zachęcająco.

– Bo znaczy, że łatwa? – zapytała Carol.

Siódmy znowu się położył, a ona oparła głowę o jego klatkę piersiową.

– I niedroga w utrzymaniu – odpowiedział Siódmy.

Carol się zaśmiała. Ten jej śmiech, jej śmiech…

Ama rozpaczała, gdy Siódmy i Carol pobrali się, bo Carol nie była swoja. Nie była Kanibalką.

– Z nią jest mi dobrze, Amo – powiedział jej Siódmy.

– Jeszcze wspomnisz moje słowa, że życie nie jest od tego, żeby dbać o własne dobro.

– Lecz o twoje dobro?

– O dobro narodu – powiedziała Ama.

Carol natomiast twierdziła przeciwnie.

„Łańcuchy, kajdany – mówiła Siódmemu. – A na samym końcu Siódmy, niczym kwiatek do kożucha”.

Siódmy tak się wściekł na Amę, że ośmielił się zbuntować i wygarnął jej, co myśli. Rzadko miał tyle odwagi, ale tym razem, ten jeden raz w życiu, aż do łez ją doprowadził.

– Narodowi będzie lepiej, jeśli będę cierpiał, Amo? A od tego, że ty cierpisz, naród ma się lepiej?

Ama obrzuciła syna oburzonym spojrzeniem.

– Cierpiałam za naród i cierpiałam dla narodu – rzekła. – Jestem wierna narodowi, bo on dla mnie jest ważniejszy od osobistego szczęścia.

Siódmy czuł, że pokłady złości, które dusił w sobie przez lata, za chwilę wybuchną.

– Wierna jak pies i wierna jak suka – odpowiedział Amie. – Żegnam.

Łzy jej napłynęły do oczu, ale Siódmy, niezrażony, wyszedł za drzwi już na zawsze, jak uprzednio jego bracia.

Zobaczył Amę tylko jeszcze jeden raz w życiu: w dzień jej śmierci.

W końcu Wuja zjechał z autostrady, a reszta w ślad za nim. Ulice przeszły w uliczki, uliczki w dróżki, a dróżki w opłotki. Szosa wiła się między drzewami w szpalerze z gałęzi, a im dalej w las, tym mniej stało domów; Wuja w pewnej chwili zwolnił i wjechał na wąską, wyboistą polną drogę, a pięćdziesiąt metrów dalej zatrzymał samochód przed groźnie wyglądającą żelazną bramą, która trzymała się na zardzewiałych zawiasach i była skuta łańcuchem zamkniętym na kłódkę.

PRZEJŚCIE ZABRONIONE, głosiła pokryta rdzą tabliczka przyczepiona na łańcuchu. GROZI ŚMIERCIĄ LUB KALECTWEM.

Wuja wygrzebał z kieszeni pęk kluczy i otworzył kłódkę, a łańcuch opadł na ziemię. Ciężka, oblodzona brama przymarzła do gruntu. Nawet Dziesiąty razem z Trzecim nie dali rady uchylić jej na tyle, żeby auto się zmieściło.

– Pójdziemy pieszo – powiedział Wuja. – To już niedaleko.

Bracia Seltzerowie poszli za Wujem zarośniętą ścieżką wśród chaszczy i krzaków, odgarniając dłońmi ciężkie sosnowe gałęzie pochylone aż do ziemi. Doszli do zakrętu, za którym wyrósł przed nimi stary pustostan à la gotyk. Z tymi iglicami i przyporami sprawiał wrażenie europejskich ruin z dwunastego wieku, które jakimś cudem przebyły ocean, by osiąść w lasach New Jersey i móc tu spokojnie niszczeć. Ściany niepokryte bluszczem i nieporosłe mchami zamalowano barwnymi graffiti.

– A to co? – zapytał Pierwszy.

Wuja spojrzał na ruinę jak na bramy raju i rozpostarł ramiona.

– Dotarliśmy – orzekł.

– Serio? – spytał Pierwszy.

– Gdzie my jesteśmy? – chciałby wiedzieć Siódmy.

– Oto przed wami Uczelnia – odparł uroczyście Wuja.

– Zaraz – odrzekł Drugi. – To jest ta wielka Uczelnia?

– To są jakieś jaja – odezwał się Pierwszy.

Ósmy nie dowierzał, że właśnie widzi ten Eden, o którym zawsze marzył, a który nie przypominał obrazka z plakatu.

– Co tu się… podziało? – spytał.

– Gdy naród popadł w ruinę – odparł z ciężkim sercem Wuja – razem z nim padła Uczelnia. Starsi namawiali młodych, by tu studiowali, ale to, co się zaczęło w kotle u Henry’ego Forda, zdziałało już swoje. Młodzi Kanibale woleli iść na Yale lub Harvard niż na swój uniwersytet. Nie chcieli zgłębiać przeszłości narodu, jego cierpienia i ciężkiego losu. Pytali wyłącznie o to, jaki procent absolwentów prawa na danej uczelni dostaje się po studiach na aplikację zawodową. Chcieli tylko wiedzieć, jakie kontakty w jakich zrzeszeniach studenckich można tu sobie wyrobić. W zrzeszeniach? Jak w rzeszy? Czy wy to słyszycie: chcieli do zrzeszeń wstępować! Zrzeszać się jak w rzeszy, gdzie nas więziono. Jak w rzeszy, gdzie nas gwałcono. I rzesza im tylko w głowach! Rzesza im te głowy utnie!

Głos jego dudnił w głuchym zimnym lesie.

– Nikt nie zgłosił się na studia – ciągnął swą opowieść Wuja. – Nikt się nie zapisał na żadne zajęcia. A ja myślałem, że tutaj wszystko się zacznie, i nie miałem świadomości, że już dawno się skończyło. Lecz dzisiaj Uczelnia nareszcie się na coś przyda. Spożywanie waszej matki będzie pierwszym spożywaniem na naszym kampusie. I bodaj ostatnim.

Weszli na kamienne schody, które się rozlatywały. Siódmy podał rękę Wujowi, by go poprowadzić, ale Wuja machnął dłonią. Wspiął się samodzielnie i stanął przed wysokimi drewnianymi drzwiami, na których przybito żółtą planszę ostrzegawczą z nadzoru budowlanego: DO ROZBIÓRKI. WSTĘP WZBRONIONY.

Wuja zerwał planszę i cisnął na ziemię.

– Nie tacy już nam wzbraniali wstępu za swe progi i chcieli dać lud na przemiał.

Pchnął drzwi i otworzył, a stare zawiasy głośno zaskrzypiały, odgłos zaś poniósł się echem po ogromnym holu, tak przestronnym i tak pięknym (nawet w swym obecnym stanie) jak nawa w kościele. Zero, wszedłszy, oniemiała.

– Ojej – szepnęła. – Ojej, ojej.

Przyćmione światło sączyło się do środka przez rozbite szyby witrażowe; nawet niedoświetlone i ledwo widoczne, wnętrze się prezentowało w całym swym ogromie. Siódmy nie mógł na to patrzeć. Zmarnowane piękno tej wielkiej ruiny było mu jak oskarżenie, jak wielki wyrzut sumienia. Wszędzie po posadzce walały się pety, puszki po piwie i zużyte igły strzykawek, a każdy kolejny przedmiot świadczył przeciwko Siódmemu.

Siódmy chciał zapalić światło.

Ale nie działało.

Wuja stąpał ostrożnie po wypaczonej podłodze z marmuru, po grubym dywanie z mchu wyrastającego spomiędzy płytek, po czarnych kałużach deszczówki, aż stanął przed wysoką ścianą zabazgraną napisami.

„Śmierć pedałom”.

„Śmierć Żydom”.

Jebać tych.

Jebać tamtych.

Wuja zdjął cylinder jak po wejściu do świątyni.

– Tu miały być śliczne freski – powiedział. – Od podłogi aż po sufit. Przez wszystkie ściany. Dzieło rąk naszych artystów, najzdolniejszych w narodzie. Pejzaże z ojczyzny z winogronami wielkości jabłek, z jabłkami wielkości grejpfrutów i z grejpfrutami o rozmiarze chevroleta.

– Z grejpfrutami, proszę, proszę – odezwał się Pierwszy, kopnąwszy na bok zużytą prezerwatywę. – A Ojciec mówił, że ojczyzna to był kibel.

– Twój Ojciec mówił o własnym mózgu.

– Wpiszę to sobie jako badania w terenie – powiedział Czwarty Siódmemu, przyglądając się badawczo wyzwiskom na ścianie. – „Ksenofobiczne struktury myślenia w Ameryce sprzed pogromu”.

Po czym Czwarty zniknął.

Po czym Drugi zniknął.

Po czym zniknął Pierwszy.

Zniknęli Siódmemu z oczu. Nie słyszał już braci. Słyszał wokół siebie tylko podniecone głosy studentów Uczelni, którzy wszędzie się tłoczyli, śmiali, nawoływali i witali po wakacjach, biegnąc na pierwsze zajęcia po przerwie.

Jeden woła do drugiego i pyta, jak spędził lato.

„Fajnie było, fajnie! – słyszy odpowiedź kolegi. – Później pogadamy!”

Dumne młode damy suną obok, roześmiane, zarzucają ciemnymi, rasowymi, ludożerskimi lokami i mierzą Siódmego wzrokiem, chichocząc w pośpiechu.

Dwóch profesorów mknie przez foyer gmachu z zaczytanymi egzemplarzami rozchwytywanego Wychodzenia z cienia.

„Dobre?” – pyta jeden.

„Boskie” – odpowiada drugi.

(„Wreszcie coś nowego!” – pieją w „New York Timesie”).

Przenieść trupa Amy z auta na Uczelnię było jeszcze trudniej niż z domu do auta. Tym razem nie drzwi czy schody stanowiły problem, lecz spora odległość po nierównej ścieżce i ryzyko, że akurat może przejeżdżać radiowóz.

Gdy bracia się szykowali, żeby podnieść ciało, Dziesiąty podszedł i odciągnął Siódmego na stronę.

– Nie podoba mi się tutaj – przyznał, trzymając rękę na biodrach.

– Co ci się nie podoba?

– Podejrzane miejsce – odparł.

– Znasz jakąś inną uczelnię, gdzie moglibyśmy pojechać?

– Stanąłem na stacji, żeby zatankować – odpowiedział Siódmemu. – Źle im z oczu patrzy.

– Komu?

– Miejscowym.

– A jak wyglądali?

– Dziwnie.

– Ktoś ci coś powiedział? – dopytywał Siódmy.

– Nie musieli – powiedział Dziesiąty. – Wystarczyło spojrzeć.

– Patrzyli się?

– Patrzyli.

Nie trzeba było tłumaczyć Siódmemu, jak to wygląda, kiedy ktoś „się patrzy”; wszyscy Kanibale znali to z autopsji. Niby nic takiego i w oczy się nie rzucało, bo ten typ spojrzenia nie mówił od razu „ty jebany kanibalu” albo „parchu niedomyty”, albo „idź mi stąd, czarnuchu”.

Mówił: „jesteś jakiś inny”.

Gdy Siódmy wrócił ze szkoły po tym, jak Ama spłoszyła Oscara Kowalskiego, siedli razem w kuchni i Ama spytała go, co wyniesie z tej nauczki.

– Że trzeba się bronić? – spytał.

– Tak – odpowiedziała. – Ale też coś jeszcze: że jak bardzo byś się starał wkupić w łaski grupy i jak bardzo chciał, żeby cię lubili, nie ma to znaczenia, bo oni pomyślą swoje bez względu na wszystko.

– Ale przecież mnie nie znają – protestował Siódmy.

– I co z tego? – rzekła Ama. – Oni wiedzą jedno: że nie jesteś swój. Więcej wiedzieć nie chcą.

Przejechał pikap i zwolnił, krwistoczerwone światła hamowania odcinały się jaskrawo na tle ciemniejącego lasu.

Siódmy odwrócił się, żeby się przyjrzeć.

Może kierowca nie chciał przejechać wiewiórki – myślał sobie w duchu.

To pewnie tylko dlatego.

– Wcale się nie patrzą – mówił Ojciec Siódmemu, kiedy Siódmy twierdził, że ludzie patrzą się na nich. W sklepie, na ulicy, w barze. Gdzie się nie obejrzał, wszędzie Siódmy miał wrażenie, że się na nich patrzą.

– Właśnie że tak – mówił Siódmy Ojcu.

– Kto znowu się patrzy? – Ojciec pytał Siódmego.

– Oni – odpowiadał Siódmy. – Ci, co tam stoją.

– Po co mieliby się patrzeć?

– Mówię ci, że patrzą, zobacz.

– Wymyśliłeś sobie, że patrzą na ciebie, kiedy więc ktoś spojrzy, to zaraz myślisz, że „patrzy” – odpowiedział Ojciec. – Nie myśl w ten sposób i nikt nie będzie „się patrzył”.

Ale Siódmy wiedział swoje.

„Nie dość jest usunąć się od gminu – pisał Montaigne – nie dość odmienić miejsce: trzeba się usunąć od pierwiastków gminnych, które tkwią w nas”.

Dobrze kombinujesz, Montek – myślał sobie Siódmy. Tyle że właśnie „gminne elementy”, tkwiące na zewnątrz i krążące dookoła, noszą pały do bejsbola.

Pikap się zatrzymał. Serce waliło Siódmemu jak szalone. Nie chciał, żeby się wydało – zwłoki Amy wciąż leżały u Pierwszego w SUV-ie – ale z drugiej strony jakąś częścią siebie, drobną, lecz nieposkromioną, pragnął konfrontacji. Chciał bronić narodu. Przed jego wrogami. Przed po zęby uzbrojoną i krwiożerczą bandą wrogów.

Dlaczego krwiożercze bandy, te uzbrojone po zęby – pytał siebie Siódmy – zawsze jeżdżą pikapami? Uzbrojone bandy kochają pikapy. Gdyby pozbyć się pikapów, można by uniknąć połowy przestępstw na świecie. Popatrzcie na zdjęcia z dowolnego konfliktu zbrojnego: wszędzie jakiś pikap, a w nim uzbrojona banda. Nie ma na to rady. Kup sobie pikapa i zostaw na dziesięć minut; gdy wrócisz do auta, na pace już będzie czekać uzbrojona po zęby i krwiożercza banda trzymająca w dłoniach flagi i naładowane karabiny. Flagi Somalii, flagi Państwa Islamskiego lub flagi Konfederacji. Seryjni mordercy wolą furgonetki. Pikap to jest auto dla krwiożerczej bandy.

Ford. Od 1914 roku ulubione auto każdej uzbrojonej bandy.

Dziesiąty podszedł do SUV-a. Siódmy zrobił to samo.

Kierowca depnął na gaz i aż się za nim kurzyło.

Niech zdycha w rowie,

jeżeli nie swój.

A Jack Nicholson

to jest głupi chuj.

Zaczynało się stężenie pośmiertne. Pośród Kanibali nawet dzieci wiedzą, że procesy chemiczne zachodzące w ciele wywołują przykurcz mięśni od czterech do sześciu godzin po zgonie, a dalsze zmiany sprawiają, że przykurcz nie mija i mięśnie sztywnieją. Sakrament stołu musi się rozpocząć, zanim stężenie pośmiertne zmieni ciało w twardą bryłę.

Czwarta godzina

już się zaczyna,

kiedy krążenie

idzie w stężenie.

Kiedy nareszcie wydobyli Amę z auta i przenieśli wzdłuż podjazdu, i złożyli w holu, twarz miała już skamieniałą, a palce u rąk i nóg zaczynały tężeć.

– Szybko – krzyknął Wuja, gdy spojrzał na trupa – nie ma czasu! Siódmy, przynieś łańcuch z bramy! Trzeci, przynieść nóż zbawienia! Piorunem, chłopcy, piorunem!

Zanim zsinieje,

zanim zesztywnieje –

musisz się spieszyć,

bo zimnych się nie je.

Stare porzekadła same przychodziły na myśl niczym podszepty z krypt, niczym cienie zapomnianych przodków. Wuja sumiennie wkładał je dzieciom do głowy, a Siódmy równie sumiennie pragnął je z głowy wyrzucić. Nawet mu się udawało. Ale tym razem znów słyszał je w myślach jak upiorny chór z przeszłości: on i jego bracia siedzący z Wujem w salonie w niedzielny poranek i recytujący rymowanki jednym głosem.

Nie pij na umór,

nie bierz opioidów.

Twój podły humor

to jest wina Żydów.

Tę prawdopodobnie wymyśliła Ama.

Siódmy i Trzeci pognali do samochodów, wykonując rozkaz Wuja, przy czym Siódmy się rozglądał, czy nie ma jakichś pikapów. Trzeci sprawiał wrażenie, że świetnie się bawi, a Siódmy się zastanawiał, czy on wie w ogóle, co oni tu robią, i czy ma świadomość, że Ama umarła.

– Jak tam, w porządku? – zapytał.

– Aha! – odpowiedział Trzeci.

– Ale ty rozumiesz, że Ama… nie żyje?

Trzeci kiwnął głową i zdawał się zachwycony.

– Coś ci powiem – szepnął głosem dziecka, które już dłużej nie utrzyma tajemnicy.

– Co?

– Zaraz będę Szósty!

– Zaraz będziesz Szósty?

– Zaraz będę Szósty.

– Ale jak to zrobisz?

– Bo Ama jest Szóstym.

– Ama jest Szóstym?

– Bo zjadła Szóstego.

– Aha – odparł Siódmy. – Czyli że odtąd jest Szóstym. A kiedy zjesz Amę, to też się nim staniesz.

– Aha – odpowiedział. – I Amą też będę.

– Prawda – odparł Siódmy.

– Ja będę każdym, a każdy będzie mną.

– Nawet fajny układ.

Trzeci się uśmiechnął i z auta Drugiego wyciągnął stary sakwojaż.

– Nawet fajny układ – odparł.

Wrócili do holu z nożem zbawienia i łańcuchem z bramy i wszyscy zabrali się do roboty. Wuja poprosił Dziesiątego, żeby wszedł na antresolę ponad kolumnadą i przerzucił łańcuch przez przyporę pod sufitem; na dole będzie stał Czwarty i złapie koniec łańcucha, gdy ten opadnie z drugiej strony. Trochę było z tym roboty, parę razy próbowali, Dziesiąty się wkurzał i od nowa wszystko zwijał, ale w końcu się udało i łańcuch wreszcie przeleciał ponad przyporą przy osi kopuły, a Czwarty dał radę złapać jego drugi koniec. Wuja zawołał Trzeciego i żeby sprawdzić, czy przypora się nie urwie, poprosił bratanka, by złapał końce łańcucha i podciągnął się do góry.

– Juhu! – ucieszył się Trzeci.

Siódmy tylko czekał, aż budynek się zawali, lecz przypora wytrzymała. Wuja się uwijał; w sekundę odmłodniał i robota paliła mu się w rękach, kiedy przywiązywał łańcuch do łydek i kostek Amy, a zrobił to w taki sposób, że im bardziej ciągnęło się łydki, tym łańcuch ściskał je mocniej.

– Już! – dał sygnał braciom. – Ciągnijcie! Ciągnijcie!

Dziesiąty i Trzeci złapali za drugi koniec i zaczęli się natężać, by poderwać Amę w górę. Lecz nawet wspólnym wysiłkiem byli tylko w stanie ledwo unieść nogi Amy.

– Razem! – krzyknął Wuja.

Bracia od Pierwszego do Piątego pospiesznie podbiegli, od Siódmego do Dziesiątego chwycili za łańcuch; Jedenasta i Dwunasta zdjęły szybko buty i razem z Zero stanęły na końcu.

– Trzy czte-ry – zawołał Dziesiąty.

Wszyscy razem pociągnęli. Jęcząc, wyjąc, przeklinając.

– Dawaj, gruba kurwo, dawaj – stękał Pierwszy.

Wolno, po kawałku, centymetr po centymetrze, ogniwo po ogniwie, Ama zaczęła wznosić się ponad podłogę. Ciągnęli mocniej i mocniej, a ona szła wyżej i wyżej, i najpierw jej nogi, a następnie biodra, potem tułów, w końcu głowa odrywały się od ziemi. Wydając końcowy okrzyk, rodzeństwo z całej siły szarpnęło za łańcuch i Ama w całości wzniosła się w powietrze, delikatnie kołysząc się w przód i w tył. Wuja nawoływał, by nie przestawali („Wyżej, wyżej!” – krzyczał), póki jej głowa nie znalazła się metr nad ziemią, po czym zarządził, żeby owinęli łańcuch dokoła kolumny obok i zabezpieczyli kłódką. Bracia i siostry posłusznie wykonywali polecenia Wuja, dzielnie prężąc mięśnie, żeby Amy nie upuścić, aż szczęk zamka w kłódce wydał im komendę „spocznij”. Puścili łańcuch, spojrzeli za siebie i oto przed nimi wisiała w powietrzu ich rodzona matka jak ponaddwustukilogramowy Chrystus ukrzyżowany do góry nogami, z ramionami rozwartymi, czekająca zmartwychwstania, które tylko jej synowie mogli jej zapewnić.

Wuja podsunął pod Amę pusty kosz na śmieci i uniósł wysoko prastary nóż zbawienia.

– Niech krew się poleje z ciebie – zagrzmiał – jako się z twych przodków lała.

I jednym wprawnym ruchem pradawnego noża poderżnął jej gardło.

– Cześć, aniołku – mówił Siódmy. – Gotowa na konkurs?

Ledwo było słychać Tanię przez słuchawkę telefonu.

– Yhy – powiedziała.

– Zobaczysz, będzie wspaniale – powiedział jej Siódmy.

– Przyjdziesz? – zapytała Tania.

Siódmy zerknął za siebie na dyndającego w górze trupa matki, z którego krew ściekała, kap, kap, kap, do podstawionego w dole starego kosza na śmieci.

– Jestem, słoneczko, trochę zajęty…

– Ale, tato, przyjedź, proszę – powiedziała Tania.

– Dobrze, kotku, będę – odpowiedział Siódmy – przyjadę na pewno. Tylko początek ominę, ale ty wchodzisz pod koniec. Zdążę, nic się nie martw.

Było już dziesięć po piątej. Konkurs zaczynał się o ósmej, a występ Tani dano na sam koniec. Siódmy obliczył, że to wypadnie jakoś o dziewiątej, ma zatem cztery godziny, by odbyć sakrament stołu, zjeść półtora gryza Amy i wrócić do miasta. Łatwo nie będzie, no ale da radę.

– Na pewno? – spytała Tania.

– Na pewno.

Kurwa – myślał Siódmy, kiedy się rozłączał.

Może Pierwszy dobrze mówił. Trzeba było ją porąbać i mieć to już z głowy.

– Musisz pojechać do miasta – odezwał się Wuja, a pot wstąpił mu na czoło.

– Jechać? Teraz? Po co? – raczył spytać Siódmy.

– Ty się jeszcze pytasz po co? – ofuknął go Wuja. – Nie widzisz, że nóż zbawienia nie poradzi sobie z ciałem o wadze amerykańskiej? Pięknie nam służył, ale go wykuto całe wieki temu z myślą o ojczystych zwłokach, nie o tych tucznikach, jakie chodzą w Nowym Świecie. W naszej ojczyźnie, Boże mój drogi, ile byś obfitował, i tak nie spasłbyś się na taką baryłę.

Pierwszy usłyszał, o czym rozmawiają.

– Nikt nigdzie nie jedzie – rzucił. – Zaraz wszystko załatwimy i wszyscy do domu. Mam scyzoryk Leathermana, przyniosę go z auta. To ci nawet puszkę przetnie.

– Piły nam potrzeba – odpowiedział Wuja – nie nożyka składanego. I jeszcze worków na śmieci, talerzyków papierowych, skrzynki z termoizolacją i lodu, i grilla…

– Grilla? – spytał Pierwszy.

– Zwłok się nie je na surowo – odpowiedział Wuja – jeżeli jeszcze pamiętasz.

– No ale, Wuja, ona nie żyje od ilu już godzin? – odezwał się Ósmy.

– W chłodzie leżała, więc nie jest najgorzej – odpowiedział Wuja. – Jadaliśmy lepsze mięso, ale gorsze również.

Wyrecytował z zamkniętymi oczami:

Niech śmierdzi jak gówno,

lecz matka to matka,

nos więc sobie zatkaj

i zajadaj równo.

– Grilla mamy kupić? – odezwał się Pierwszy. – Czy ciebie już powaliło? Którejś tabletki zapomniałeś zażyć?

– A masz jakiś lepszy pomysł? – postawił pytanie Wuja.

– Żebyś wiedział – odpowiedział Pierwszy. – Pójdziemy do lasu, narąbiemy drewna, narwiemy gałęzi, zrobimy ognisko i jebniemy ją na ogień.

– Policja zauważy, jeśli rozpalimy – odpowiedział Wuja. – Ogniska nie wolno.

– Tej zasady nie pamiętam – powiedział do Wuja Pierwszy. – Widzę, że zaczynasz zmyślać.

– Ty w ogóle coś pamiętasz? – odwinął się Wuja. – „Robiąc dymy, psy zwabimy”.

– Nie przypominam sobie – odezwał się Ósmy.

Że Pierwszy kłócił się z Wujem, nie było żadną nowością, lecz sprzeciw Ósmego dał Siódmemu do myślenia. Jeśli Ósmy się zbuntuje, cała reszta pójdzie za nim.

– Ja pojadę – wtrącił Siódmy. – Pięć minut i wracam.

– Pięć minut? Ciekawe – skomentował Pierwszy. – Pół godziny w jedną stronę.

– Jedź po prostu – rzekł Dziewiąty, zdradzając oznaki złości. – Bo i tak musi z niej ścieknąć.

– Daj mi kluczyki do auta – Siódmy poprosił Pierwszego.

– Pojadę z tobą – powiedziała Zero, spojrzawszy na trupa Amy. – Nie wytrzymam tutaj dłużej.

– Nie – powiedział Pierwszy, ruszając do wyjścia. – Ja prowadzę. Z Manhattanu na lotnisko JFK umiem dojechać w równe pół godziny; obrócę przed szóstą.

Śnieg zaczął przyprószać i zbliżała się śnieżyca. Siódmy trzymał się deski rozdzielczej, rozglądając się na boki i patrząc, jak płatki śniegu odskakują w ostatniej chwili sprzed maski samochodu. Pierwszy najwyraźniej chciałby je przejechać, ale się nie dało, mimo że się bardzo starał i nie zatrzymywał na żółtych światłach, a w zakręty wchodził z pełną prędkością.

– Nie gazuj tak ostro – polecił mu Siódmy.

– Ja wiedziałem, że przez dziada będzie tylko problem – kipiał złością Pierwszy.

– Żywi tam dojedźmy – proponował Siódmy.

– Co to, kurwa, było? – zauważyła Zero, pytając o odsączanie, wyraźnie wstrząśnięta. – No, po prostu chore. Głowę jej prawie oberżnął. A wyście wiedzieli, że on głowę chce jej obciąć?

– To taka tradycja – odpowiedział Siódmy.

– Tradycja, mówisz? – zapytała Zero. – Tak to się u nas nazywa?

– Żebyś wiedziała.

– A gdyby tradycją było palnąć matce kulkę w łeb?

– To ja pierwszy bym to zrobił – odpowiedział Pierwszy, ścinając kolejny zakręt bez hamowania.

– Żywcem nie mogę pojąć, co ludzie widzą w tradycji – powiedziała Zero. – Kiedyś jakiś pajac nosił takie coś na głowie lub jadł coś takiego, albo bił się z tymi, lub na krzyżu umarł. No i co z tego? Ale też takie nosimy, jemy to samo i mamy krzyżyk na szyi, chociaż nikomu nie przyjdzie do głowy, że ci ludzie sprzed stuleci, których tak pilnie chcemy naśladować, nic o świecie nie wiedzieli. Dzisiaj uczeń z trzeciej klasy ma większą wiedzę niż oni. To żadna ich wina, ale oni uważali, że można sprzedawać ludzi, że Ziemia jest płaska i że ma sześć tysięcy lat, a Bóg złożył ją do kupy w tydzień bez jednego dnia. Nawet w nienawiści kierujemy się przeszłością. „Dwa tysiące lat temu twoi przygłupi przodkowie wyrządzili krzywdę moim przygłupim przodkom, przeto chuj ci w oko”. Debile. Przed dwoma tysiącleciami wszyscy tak robili wszystkim. Co to ma z nami wspólnego? My jesteśmy głupie chuje, bo nasi przodkowie byli głupimi chujami? Na pierwszej lekcji jazdy samochodem uczą cię: nie patrz w lusterko wsteczne, gdy jedziesz do przodu. Patrz na to, co masz przed sobą. Ale my wiemy lepiej. Weźmy choćby Wuja. To jest mądry człowiek? To jest przewodnik narodu? Całe życie patrzy w lusterko wsteczne i tyłem sunie przez życie. A co o tym myślał ktoś pięćset lat temu, co o tym powiedział? Jak to robił, jak robiła? Żeby to było tylko pięćset lat do tyłu, to jeszcze. Ale młotki sprzed pięciu wieków, na których się wzorujemy, wzorowały się na młotkach o pięć wieków starszych, wzorujących się na młotkach sprzed dalszych pięciu stuleci. Toniemy w przeszłości.

W Siódmym wzbierał gniew na Zero, chociaż sam nie wiedział czemu. Nawet się z nią zgadzał, ale z każdą chwilą, gdy się rozkręcała, czuł coraz większą ochotę, żeby właśnie jej zaprzeczyć, wyrazić zdanie przeciwne, obalić jej argumenty.

Typowa studentka – myślał.

Jeśliby jazda do miasta potrwała chwileczkę dłużej, coś by siostrze odpowiedział, ale już wjeżdżali i strach ogarnął Siódmego, strach dziwnie znajomy, który tylko się nasilał z każdym kilometrem. Było to przykre uczucie, jakiego dawno nie zaznał, lecz w końcu przypomniał sobie: tak się czuł w dzieciństwie, gdy jechali z Amą przez dzielnicę czarnych. Wjeżdżając w „czarną strefę”, jak ją nazywała Ama, zaraz zdejmowała rękę z kierownicy, żeby nacisnąć przycisk blokowania drzwi od środka.

Pyk, pyk, pyk.

„Zwierzęta” – warczała.

Pierwszy zatrzymał się przed składem żelaznym, ale za szybą wisiała kartka z napisem ZAMKNIĘTE.

– Czy te jełopy mają jeszcze czas pracować, czy tylko rżną swoje siostry? – spytał retorycznie.

– Wyrabiasz się – powiedziała Zero. – Rodzony synek mamusi.

– Kiedyś trzeba zacząć – odpowiedział siostrze.

– To przez tę pogodę – wyraził opinię Siódmy. – Na śnieg idzie.

Jeździli chwilę po mieście, lecz wszędzie było nieczynne. Siódmy doradził, z braku innych opcji, stację benzynową; może tam coś będą mieli.

– Bry – powiedział pan za ladą. – Co podać?

Zmierzył ich spojrzeniem pod tytułem „wy jesteście jacyś inni”. Siódmy to zauważył pomimo jego uśmiechu pod tytułem „frontem do klienta”.

– Było nieczynne w sklepie z narzędziami – powiedział Siódmy.

– Dziś zamknęli wcześniej – odpowiedział pan ze stacji.

W życiu bym się nie domyślił – skomentował w myślach Siódmy.

– Grilla robimy – powiedziała Zero. – Musimy się zaopatrzyć.

– Dzisiaj wieczór grilla? – odparł pan zza lady. – Czyli specjalna okazja?

– Czy ma pan worki na śmieci? – odezwał się Siódmy. – Latarki, skrzynki termiczne, tego typu rzeczy?

– Hmm – odparł sprzedawca. – Trochę AGD leży z tamtej strony. Może jakaś torba będzie.

Siódmy zauważył, jak sklepikarz łypie okiem, wodząc spojrzeniem za Zero.

– I grill bym poprosił – powiedział do pana Siódmy, wchodząc w linię jego wzroku.

– Grill? – spytał sprzedawca. – Że taki wolnostojący?

– Tak, ale z tych mniejszych – odpowiedział Siódmy. – Coś à la hibachi.

– Hi… jaki?

– Hibachi – powtórzył Siódmy.

– A jaki to jest hibachi?

– Mały i przenośny – odpowiedział Siódmy.

Pan za ladą zmarszczył czoło i podrapał się po głowie.

– Taki japoński? – spytał.

Siódmy też nie wiedział i psuło mu to radochę z szachowania sklepikarza. I tylko bardziej się wkurzał.

– Tak, japoński – odpowiedział.

– Sprawdzę w internetach.

– Czyli że pan nie wie?

– Chyba nie mamy na stanie przenośnych japońskich grillów – odrzekł pan zza lady. – Ale mamy sos sojowy, jeśliby pan sobie życzył.

Zero wróciła do kasy ze skrzynką termiczną w ręce i z workami w skrzynce, latarkami, talerzykami z papieru, sztućcami z plastiku i torebką z lodem.

Pan sklepikarz się ucieszył, że znowu ją widzi.

– Stał na półce sos sojowy? – zapytał Zero.

– Ale jeszcze piła – odezwał się Siódmy.

– Sos sojowy? – zapytała Zero.

– Piła? – zapytał sklepikarz. – W sensie mechaniczna?

– Ręczna – odparł Siódmy.

Sklepikarz pokiwał głową.

– Raczej nie sądzę – powiedział. – To już w sklepie z narzędziami. Otwarte od ósmej rano, jeżeli się wam nie śpieszy. Powiedzcie, że Jimmy przysłał, a oni już wam to ogarną.

– No, po prostu bosko – odezwał się Pierwszy, trzasnąwszy drzwiami, kiedy wrócili do auta. – Piły nie ma, grilla nie ma. Czyli co robimy?

– Zrobiliśmy, co się dało – odpowiedział Siódmy – i Wuja zrozumie. Jakoś damy radę nożykiem zbawienia, rozpalimy ognisko w lesie.

Na stację podjechał pikap i stanął za nimi przy dystrybutorze. Siódmy filował przez lusterko boczne.

– Nawet fajny – rzekła Zero. – W sensie ten sprzedawca.

Pierwszy włączył silnik i wrzucił bieg. Siódmy nacisnął blokowanie drzwi od środka.

Pyk, pyk, pyk.

Zwierzęta – pomyślał Siódmy.

Ama czciła pamięć Juliusa Śmiałego i opłakiwała Udręczoną Julię. Ze wszystkich historii w swym repertuarze najchętniej opowiadała o ich synu Johnie. Nieustraszony, niepokorny i niezłomny, John był mężem wielkiej siły i ogromnej dumy ze swego narodu.

– Znali go wszyscy – powiadała Ama – jako Johna Mocarnego.

Opowiadając o jego podbojach i jego przejściach wojennych, Ama promieniała dumą.

– Oto nareszcie urodził się Kanibal – rozsnuwała wizję – co powiedział światu: basta. Zamiast dać się gwałcić, gwałcił. Zamiast cierpieć krzywdę, wyrządzał ją innym. Zamiast patrzeć, przerażony, w lufę pistoletu z rękami do góry, John trzymał palec na spuście, odbierając pistoletem to, co mu się należało.

A czasami również – mówiła, mrugając okiem – co mu się nie należało.

John dorastał na Brooklynie – ciągnęła opowieść Ama – w brudnej, podłej kamienicy, głodny, chory i zziębnięty. Słuchał opowieści mamy, jak ją Henry Ford ukrzywdził. Słuchał opowieści taty o harówce ponad siły i o wypędzeniu z Detroit z tym tylko, co miał na sobie. John słuchał tych opowieści i obiecał sobie, że przenigdy nie pozwoli, żeby jego i jego rodaków spotkał taki sam los. Wzorem Mojżesza, który sam był Ludożercą, wyswobodzi naród, wyciągnie z niewoli, przywróci mu godność. Zaczął ćwiczyć sztuki walki, pięściarstwo, zapasy, robił pompki i przysiady po parę tysięcy dziennie. W wieku lat siedmiu miał już taką krzepę, jak opowiadano, że pomagał w świętych ucztach, godzinami trzymając zwłoki krewnych i przyjaciół do góry nogami, póki nie ociekły. Kiedy ukończył dziewiąty rok życia, zgłosił się na międzynarodowy turniej sztuk walki, w którym wykosił nie tylko swych konkurentów, ale też groźnego bonzę z palcami jak ostrza noży, który się ukrywał w sali pełnej luster.

– Streszczasz Wejście smoka – powiedział jej Pierwszy.

Ama zdzieliła go pięścią w łeb.

– A oni, jak myślisz, skąd wzięli taką historię? – powiedziała Ama.

W wieku dwunastu lat, za zgodą rodziców – ciągnęła – John rzucił naukę w szkole i zaczął karierę w mafii u boku wielkiego bossa. Szybko piął się w górę hierarchii przestępczej, lecz ciągle było mu mało. Dlaczego Kanibal miałby zniżać się do tego, żeby harować u Włocha? Jednak włoski boss mafijny to nie był przyjemny człowiek i nie spodobało mu się, że jego podopieczny chce odejść ze służby. Wypowiedział parę gróźb karalnych pod adresem Johna, stwierdzając, że tej rozmowy nie było. John nie widział wyjścia z sytuacji i już chciał się poddać swemu przeznaczeniu – ale akurat umarła matka Julia. Siedząc koło trupa mamy i patrząc, jak ocieka krwią, John przypomniał sobie, jak się nie dała Henry’emu Fordowi, i postanowił zawalczyć o swoją wolność. Na następny wieczór zaprosił bossa do domu na sutą kolację.

„Jaka to dzisiaj okazja?” – zapytał boss Johna, siadając do stołu.

„Matka mi umarła” – odpowiedział John bossowi.

„Na pewno dobra była z niej kobieta” – odrzekł boss z pełnym szacunkiem.

John podszedł do stołu, w jednej ręce trzymając górę mięsa na talerzu, a w drugiej – głowę swej matki.

„Co tam dobra! – odparł John na słowa bossa. – Przepyszna”.

Boss zwiał z domu Johna i już więcej mu nie groził. Mało powiedziane! Uczynił go bossem nad całą mafią na Brooklynie.

A ty się boisz – rzekła Ama do Siódmego – tępego Polaczka.

Pytali ojcowie:

– Czy Mocarny John źle zrobił, prosząc swego bossa na ucztę po matce? Przecież tylko Kanibalom wolno spożywać zmarłego.

– John Mocarny dobrze zrobił – mówili ojcowie ojców. – Nie zaprosił bowiem bossa, by ten spożył jego matkę, lecz zaprosił bossa, żeby go oszukać.

– Ale skąd mógł wiedzieć, że podstęp się uda? – pytali ojcowie.

– Ech – rzekli ojcowie ojców. – Nawet najtępszy Kanibal bije rozumem na głowę najmędrszego Włocha.

– To jest wielkie uproszczenie – odrzekli ojcowie.

– Bo tylko bezmózgi – mówili ojcowie ojców – robią małe uproszczenia.

– Na przykład bezmózdzy Włosi? – pytali ojcowie.

– Na przykład bezmózdzy Włosi – mówili ojcowie ojców.

Ama przypuszczała, że kto jak kto, ale Trzeci wyrośnie na nowego Mocarnego. Waleczny Trzeci lub Trzeci Niezłomny – pod takim przydomkiem przejdzie do historii. Wcześnie wyszło na jaw, że plan może się nie udać. Ama życzyła sobie, żeby Trzeci trzymał dystans, a on lgnął do ludzi. Chciała, żeby był nieufny, a jej syn był łatwowierny. Już jako dziecko machał ludziom na ulicy, szczerze się do nich uśmiechał i mówił wszystkim dzień dobry.

– A dzień dobry, dzień dobry! – odpowiadali mu nieznajomi.

– Sympatyczni państwo! – komentował Trzeci.

Ama zdzielała go pięścią w łeb.

– Przestań się wydurniać – mawiała.

Rósł, dorastał i coraz gorzej się zapowiadał, że aż przykro było patrzeć na szerokie bary i mocarne ręce, z których nigdy nie skorzysta, by gromić wrogów narodu. Ama doszła do wniosku, że Trzeci przejrzy na oczy i zacznie na wszystko patrzeć w samych ciemnych barwach, jeśli narazić go na niebezpieczeństwo, biorąc go do podłych dzielnic w samym środku nocy, zostawiając przed szkołą pod koniec ostatniej lekcji, gdzie mu taki łomot spuszczą – miała nadzieję – że się chłopak opamięta i nauczy życia. Trochę mu dogadywali, że jest taki wielki, ale jego szczery śmiech i serce na dłoni rozbrajały wszystkich. Trzeci nie dał się nie lubić i był ulubieńcem wszystkich – tak nocnych bandziorów, jak hołoty szkolnej.

– Za co mnie tak karzesz? – wzdychała Ama do nieba.

Zero było przykro, że Ama go tak traktuje, bo ją też tak traktowała, tyle że od zawsze. Im bardziej więc Ama tępiła Trzeciego za jego naiwność, tym bardziej Zero chwaliła braciszka, że jest taki sympatyczny. U Amy Zero dawno była już skreślona, nie miała zatem nic do stracenia. Odtrącona jako dziecko przez rodzoną matkę – jako osoba dorosła sama odtrąciła matkę. Wyrzekła się jej tradycji, wyrzekła się jej narodu – i jej fanatyzmu, jawnie obnosząc się z przekonaniem, że wszystkie narody świata, i Kanibale, i nie-Kanibale, są sobie równe, bo w każdym można znaleźć i dobrych, i złych ludzi. Ama nie zwykła słuchać, co Zero tam gada, ale takiego poziomu ciężkiego frajerstwa już nie wytrzymała.

– Twoja wiara w ludzi, dziecko, jeszcze ci uszami wyjdzie – powiedziała Ama.

Zero się uśmiała.

– Ty wierzysz najbardziej, Amo. Bo wiara jest ślepa tak jak twój fanatyzm. Ty wierzysz, że tylko czarni to jest element przestępczy i że tylko Żydzi trzymają łapę na kasie, i że tylko muzułmanie wysadzają się w powietrze. Ja tej wiary nie podzielam. Ja wierzę, że wszyscy skłonni są do przestępstw, że wszyscy marzą tylko o pieniądzach i że wszyscy najchętniej zabiliby wszystkich innych. To ludzie ludziom robią takie rzeczy.

– Za wyjątkiem Kanibali – odparła jej Ama, wygrażając wielkim palcem. – Bo my nie jesteśmy tacy.

Zero nie była swym Ojcem i Amy już się nie bała. Odepchnęła jej rękę .

– Daruj sobie, proszę – powiedziała Zero. – Wstawiać się za swymi to niby takie szlachetne. Ale żaden to wysiłek okazywać innym wyższość, chwaląc się swym rodowodem. Mamy to wrodzone, Amo. To jak gdyby kamień żądał, żeby bić mu brawo, bo tak ładnie w dół się stoczył. Gdyby o własnych siłach wturlał się pod górę, wtedy byłoby co podziwiać. Ja idę pod górkę, Amo; ty tylko się staczasz.

Ama śmiała się ostatnia.

– Gdyby kamień umiał mówić – rzuciła ripostą – toby ci powiedział, że jesteś idiotką.

Ciemno się robiło, gdy wrócili na Uczelnię. W holu głównego budynku było zimno i ponuro; rodzina Seltzerów siedziała po kątach, trzęsąc się, zziębnięta, i patrząc w telefony, próbując za to nie patrzeć na wiszące zwłoki Amy, których cień wciąż się wydłużał na posadzce. Widok był upiorny, ale mimo wszystko Siódmy odczuł pewną ulgę, kiedy wszedł do środka i zamknął za sobą dźwierza.

Nie ma to jak w domu – powiedział do siebie w myślach.

– Wuja – odezwał się Siódmy – musimy pogadać.

Wyjaśnił, że w żelaznym mieli już zamknięte, a chociaż na benzynówce dało się jeszcze coś kupić, to jednak nie wszystko. Prawda była taka, że skoro nie mają grilla i nie mają gdzie go kupić, a ognisk palić nie wolno, to nie dadzą rady upiec jej tutaj na miejscu. Zaproponował, żeby wobec tego wypatroszyć Amę, a nożem zbawienia, skoro nie mają innego, jakoś dadzą radzę poćwiartować ją na części, jeśli trochę się wysilą. Mięso włoży się do skrzynki termicznej, wróci się na Brooklyn i tam je przyrządzi, w sensie: ją przyrządzi.

W tym, co proponował, Siódmy miał swój interesik; jeżeli zaraz wyjadą, a nie będzie korków, jeszcze zdąży dojechać do szkoły na występ Tani.

– To działajmy – stwierdził.

– Popieram – rzekł Pierwszy.

Wuja zaczął kiwać głową.

– Nie ma takiej możliwości – odparł.

– Ale, Wuja, nie ma wyjścia – odpowiedział Siódmy.

– Trwa już odsączanie – skomentował Wuja.

– No i?

– „Krew utoczyć do dwóch godzin, w ciągu doby wypatroszyć” – zacytował Wuja. – Dopiero jutro możemy ją oporządzić.

– „Krew utoczyć do dwóch godzin, w ciągu doby spożyć mięso” – poprawił go Siódmy.

– Spożyć w ciągu doby? – postawił pytanie Wuja. – O czym ty w ogóle mówisz? Jak to sobie wyobrażasz? Dobę zabiera samo odsączanie. Po odsączeniu idzie patroszenie. Dopiero na końcu tnie się na kawałki i spożywa.

Pierwszy podszedł bliżej, bo nie wierzył w to, co słyszy.

– Mamy tu dobę przesiedzieć, aż z tej starej grubej kurwy ścieknie wszystko po kropelce? – spytał.

– Nie tak nas uczyłeś, Wuja – włączył się w dyskusję Ósmy. – „Krew utoczyć do dwóch godzin, w ciągu doby spożyć mięso”, tak było na lekcji.

– Skoro wiesz lepiej – odszczeknął się Wuja.

– Ja tu nie zostaję, sorry – odezwał się Drugi.

– No ale Wuja – odezwał się Siódmy – nie możemy tu nocować…

– A dlaczego nie?

– Bo moja córka… – odpowiedział Siódmy i zaraz ugryzł się w język.

– No, słucham?

– Ma występ w konkursie szkolnym…

Siódmy dobrze wiedział, co zaraz usłyszy.

– Występ, powiadasz! – odpowiedział Wuja. – Wybacz w takim razie, nie miałem pojęcia. Czy gra na altówce? Czy może śpiewa i tańczy? Cóż, trudno, tradycja poczeka, tysiąc lat tradycji! Przerwijmy więc świętą ucztę po świętej pamięci najświętszej osobie i nie święćmy Dnia Pamięci, bo ty musisz iść zobaczyć, jak córka chodzi na rękach!

– Nie chodzi na rękach – odpowiedział Siódmy.

Zwija się w kulkę – dopowiadał w myślach.

Ładuje się do klatki.

Sama się zniewala.

Córeczka tatusia.

– Ja pierdolę – stwierdził Pierwszy. – Ja w tym syfie nie zostanę, bo wujek ma dziurę w mózgu i raczył zapomnieć, co kiedyś sam mówił. Kto, kurwa, wymyślił, że ten stary chuj tu rządzi?

– Twoja matka – odrzekł Wuja.

– No ale co matka, dziadu? – odpowiedział Pierwszy.

– Twoja matka mnie wybrała – odpowiedział Wuja – na zarządcę spadku. Niemałego spadku. Dwa miesiące temu Ama sprzedała dom, jeżeli nie wiecie, i wyraźnie zaznaczyła w testamencie, że jeśli nie uznam świętej uczty po niej za poprawnie odprawioną i w zgodzie z tradycją, nikt nie dostanie ani grosza ze sprzedaży.

– Dom sprzedała? – spytał Siódmy.

Wuja potwierdził skinieniem.

– Kiedy? – spytał Siódmy.

– Za ile? – zapytał Pierwszy.

– Sprzedaż dochodzi do skutku – wyjaśnił im Wuja – z chwilą śmierci sprzedawcy. Czyli warunek spełniony.

– Sprzedała? Dlaczego? – chciałby wiedzieć Siódmy.

– Bo świetnie wiedziała, że niektóre z jej dzieci wezmą udział w świętej uczcie tylko pod warunkiem, że dostaną za to kasę. Ja twierdziłem, że przesadza; próbowałem jej tłumaczyć, że dzieci ma przecież dobre i że one rozumieją wagę tego sakramentu, który może się więcej nigdy nie powtórzyć, i że nie trzeba ich bynajmniej przekupywać, żeby uszanowały swą tradycję narodową. Jak widać, nie miałem racji.

– Mnie wcale nie jest wstyd, że robię to dla pieniędzy – odpowiedział Pierwszy. – Wstyd to by mi było, gdybym robił to z miłości.

– Przewidziała, że tak powiesz – odpowiedział Wuja. – I że będziesz proponował, by pójść na łatwiznę: „jebnąć ją na ogień”, jak się wyraziłeś. A ja, głupi, uważałem, że ona, jak zwykle, wyolbrzymia problem. Powiedziałem waszej Amie, że skoro to święta uczta i kto wie, czy nie ostatnia, jej dzieci dołożą starań, by ją odbyć po bożemu. I znowu się myliłem. A ona dobrze wyczuła, że Pierwszy, właśnie on, będzie robił awanturę, po co całe to cackanie. Tak więc, owszem, dzieci: zgodnie z wolą waszej matki, jak wyraził się najstarszy, ja tu, kurwa, rządzę. Zjecie grzecznie, jak należy, to pieniążki będą. Przez noc krew ocieknie. Rano wrócicie do składziku z narzędziami, kupicie, co trzeba, i oporządzimy Amę, a potem poćwiartujemy. A wieczorem spożyjemy. I koniec tematu. Prześpijcie się trochę; jutro ciężki dzień nas czeka.

Seltzerów zatkało i przez dłuższą chwilę nikt nie wiedział, co powiedzieć.

– Ile dostała? – podpytywał Pierwszy.

– Za co? – spytał Wuja.

– Za chatę.

– Jezus Maria, Pierwszy – wypalił Dziesiąty – tobie jeszcze nie wstyd? Matka nie żyje i tu obok wisi…

– Mam prawo wiedzieć – głośno domagał się Pierwszy, a jego głos poniósł się echem po gmachu.

– Też mam prawo wiedzieć – dołączył Dziewiąty. – Podobnie jak większość, jestem tutaj dla pieniędzy i chcę wiedzieć jakich. Bo kto wie, czy nie dla żadnych.

– Po co by miała sprzedawać za bezcen? – zapytał Dziesiąty. – Na złość nam?

– No właśnie dlatego – odpowiedział Drugi. – Żebyśmy ją zjedli, a potem odkryli, że do podziału zostawiła nam dolara. To by było w stylu Amy.

– Oj, bardzo możliwe – skomentował Piąty.

– Brzydzę się wami, ludzie – powiedział Dziesiąty. – Zwłoki, które tutaj wiszą, jeszcze przed chwilą były waszą…

– Pięć dwieście – powiedział Wuja.

Bracia od razu zamilkli.

– Co? – zapytał Drugi.

– Pięć dwieście? – zapytał Pierwszy.

– Pięć dwieście – powtórzył Wuja.

– Ale co: pięć dwieście? – dopytywał Czwarty.

– Pięć milionów dwieście tysięcy – odpowiedział Wuja.

– Pięć milionów? – spytał Drugi.

Wujek potwierdził skinieniem.

– I dwieście tysięcy – dodał.

– Pierdolisz – kpił Pierwszy. – On chce nas wrobić, żebyśmy ją grzecznie zjedli. Bo kto by dał pięć milionów dolców za kurnik usmarowany keczupem z whoppera?

– Pewien duży holding – odpowiedział Wuja. – Przy okazji wykupili domy z obu stron. I zburzą je wszystkie, żeby, jak na ironię, Whole Foodsa postawić. Sklep ze zdrowym żarciem, organiczne mięso z wolnego wybiegu, bez antybiotyków, takie tam. Widzę już po waszych minach, że idziecie na ten układ, zatem: zostajemy na noc, a ucztę kończymy jutro. Chyba że wam nie zależy na kupie pieniędzy, która mogłaby być wasza, i na waszej matce, która mogłaby żyć wiecznie, i na waszym dziedzictwie, które mogłoby nie przepaść; bo jeśli wam wszystko jedno, no to się zbieramy na występ córki Siódmego, posłuchać, jak gra na trąbce.

Pierwszy wyciągnął telefon z kieszeni.

– Hej, Siri – powiedział. – Ile to jest pięć milionów dwieście tysięcy podzielone przez dwanaście?

Pierwszy raz w historii dwanaścioro osób patrzyło w iPhone’a jak w zaćmienie słońca.

– Mam dla ciebie odpowiedź – powiedziała Siri. – Pięć milionów dwieście tysięcy podzielone przez dwanaście równa się czterysta trzydzieści trzy tysiące trzysta trzydzieści trzy.

Pierwszy oderwał wzrok od telefonu.

– Kurwa, prawie pół miliona – stwierdził.

– Na łebka – powiedział Drugi.

Pierwszy się uśmiechnął i potaknął głową.

– Na łebka – powiedział.

Uśmiechy zakwitły na wszystkich już twarzach.

Niektórzy śmiali się z ulgą lub z niedowierzaniem, lub z ulgą i niedowierzaniem naraz. Drugi przytulił Pierwszego, Jedenasta przytuliła Dwunastą, a Trzeci Piątego, skoro wszyscy się przytulali; śmiech też zaraził wszystkich.

– Czyli zostajemy? – spytał Wuja, odetchnąwszy.

– Czyli zostajemy – odpowiedział Pierwszy. – Zostajemy, zostajemy, kurwa, zostajemy.

– Serce roście, patrząc na twą radość – powiedział Wuja i poszedł się położyć.

„Jeszcze trochę mi tu zejdzie – Siódmy napisał esemesa do Carol. – Posiadówa z Rosenbloomem. Chyba nie zdążę na konkurs”.

Tani pewnie będzie przykro i poczuje większą tremę, jeżeli tata nie przyjdzie, ale – Boże drogi – tutaj się rozchodzi o pół miliona dolarów. Na dłuższą metę córce bardziej się opłaci nieobecność ojca na występie konkursowym.

Patrzył na trzy ruchome kropki na ekranie, które oznaczały, że odpowiedź już się pisze.

Czyli miał przerąbane.

„A gdzie ty masz jaja? – najpewniej zaraz przeczyta. – Czemu jesteś popychadłem? Postaw mu się kiedyś wreszcie! Na jego szacunek sam musisz sobie zasłużyć. Ja bym powiedziała: sorry bardzo, panie szefie, ale ja wychodzę, bo mam występ córki. On może w piątki zrywać się na ten swój sabat, to ty chyba możesz wyjść z pracy na konkurs dziecka. Chuj mnie to zresztą obchodzi, masz mu się sprzeciwić, masz pokazać jaja”.

Kochał swoją żonę Carol, ale miał powyżej uszu tego jej stękania: „No chyba żartujesz!” i jej mentalności rodem z Ameryki Południowej, że mąż ma być macho. Wyobrażał sobie, jak by to było ożenić się z Kanibalką. Swoje pewnie też by przeszedł, no ale przynajmniej lepiej by się rozumieli i mieli więcej wspólnego.

„Nie ma problemu – przeczytałby odpowiedź żony Ludożerki. – Tani będzie trochę przykro, ale trudno, przeboleje”.

„Chodzi o spore pieniądze” – odpisałby żonie.

„Tu nie o pieniądze chodzi – odpisałaby mu żona. – Tu chodzi o naród. O nasze wspólne dziedzictwo”.

Kropki przestały się ruszać.

Carol nie odpisała nic. Nie czyniła mu wyrzutów, nie suszyła głowy. Cisza. To było najgorsze i tego bał się najbardziej.

Kurwa – szepnął w myślach Siódmy.

Ona naprawdę przegina. Wielka dama z Ameryki Południowej.

Ama zwykła się upajać porażkami swoich dzieci i dzwoniła do Siódmego, żeby mu usłużnie i z radością donieść, co komu nie wyszło. Ich niepowodzenia dowodziły tylko, że miała świętą rację, kiedy ogłaszała, że jeszcze popamiętają i wspomną jej słowa – bo rodzonej matki tak się nie zostawia. Siódmy więc nie musiał pytać, czemu potrzebują kasy. Wiedział, że Pierwszy miał firmę, ale że już nie ma, jednak czemu firma padła i czym handlowała, nie zostało wyjaśnione; wiedział też ponadto, że Drugi nie znosi swojej pracy w marketingu i najchętniej by ją rzucił, gdyby się tak nie bał, że sami go zwolnią.

– Dupy ludzkiej by nie tknął – rechotała Ama – a teraz musi ludziom w dupę włazić. Duchów przodków nie oszukasz.

Siódmy miał świadomość, że uczelnia zawsze może wyrzucić Czwartego z pracy za brak publikacji, i nie było tajemnicą, że Amę to bawi – zwłaszcza, że dzieł z historii, które publikował Czwarty, nikt prawie nie czytał, nawet promil ludzi, o których historii pisał.

– A miałby inaczej w życiu, jeśliby o swoich, nie o innych tworzył książki – powiadała Ama.

Siódmy wiedział również, że do Piątego, psychoterapeuty, zgłasza się mało pacjentów oraz że Ama dawno mu to wróżyła.

– Nikt wcale nie chce zmieniać się na lepsze – mówiła Piątemu. – Każdy chce natomiast, żeby inni się zmienili specjalnie dla niego.

Nie opowiadała o klęskach Ósmego ani Dziesiątego, bo ci jej nie opuścili, trąbiła za to o ich osiągnięciach, na przykład o tym, że Ósmy zrobił aplikację w szkole sądownictwa, albo o tym, że Dziesiąty przebiegł Maraton Nowojorski. Dziewiąty zdobył dyplom na weterynarii, lecz nawet ten sukces Ama potrafiła pokazać jako przegraną.

– Weterynarz nie zarabia połowy tego, co lekarz, i Dziewiąty cienko przędzie – uważała. – Tak właśnie kończą ci homoseksualiści.

Zagląda w tyłki zwierzętom i facetom – rozwijała temat – bo sam jest zwierzęciem.

O Jedenastym i Dwunastym nie mówiła ani słowa, przynajmniej nie wprost, ale Siódmy dobrze wiedział, że od dawna chcą zmienić płeć, lecz ich na to nie stać, i nie miał wątpliwości, że Ama właśnie do nich pije, kiedy płacze mu w telefon, że w ojczyźnie było lepiej, bo tam chłop oznaczał chłopa.

– To przez polityków – dowodziła Ama. – Przez służby specjalne. Puszczają hormony w wodzie, jeśli nie wiedziałeś. W tej butelkowanej również. Żeby nas osłabić, Siódmy, i uczynić uległymi. Mężczyźni piją te kobiece soki, to nie dziw się potem, że za baby się przebierają.

Siódmy wściekał się na Amę, że tak traktuje bliźniaków, bo sam też po trosze czuł się jak zamknięty w klatce, której sobie nie wybierał. Oni przynajmniej wiedzieli, kim chcieliby zostać, a Siódmy nie miał pojęcia.

– A o mnie nie zapomniałaś? – spytał. – Nic, tylko dzień cały redaguję cudze książki, a chciałbym napisać własną. Z mojej porażki też mogłabyś się ucieszyć.

– Ale ty się postarałeś i przynajmniej chciałeś dobrze – powiedziała Ama. – Napisałeś powieść o nas. O naszym narodzie.

– Której nikt mi nie chce wydać – odpowiedział Siódmy.

– Ale to nie twoja wina – pocieszała syna Ama. – Ludożerska klientela to za mały rynek, żeby Żydom się opłacało publikować książki dla nas.

– A mówiłaś, że Chińczykom – skomentował Siódmy.

– Nikomu się nie opłaca – powiedziała Ama z pewną irytacją.

Wuja często im powtarzał, że historia ich narodu jest jak niekończący się film. Wielka epicka opowieść, dziesięć tysiącleci akcji. Każdy po kolei pojawia się na ekranie i po krótkiej chwili znika.

– I skąd macie wiedzieć, co wcześniej działo się w filmie i o czym on jest w ogóle? – drwił ze swych bratanków. – Że niby jest o was? Parę sekund na ekranie i macie czelność uważać się za głównych bohaterów tysiącletniej opowieści (wielotysiącletniej!), w której występują tysiące postaci z setek różnych krajów?

Zaprawdę powiadam wam – powiadał im Wuja – tylko dzięki swoim przodkom i dzięki swoim potomkom macie jakieś miejsce w fabule.

Wiele lat później doktor Isaacson nazwał to „pokusą wielkiej opowieści”.

– Rodzimy się – mówił – żyjemy przez chwilę i zaraz nas nie ma. Przerażeni przykrym faktem, że nic nie znaczymy, próbujemy się podłączyć pod jakąś większą historię – rodziny, narodu, wyznania. I czerpiemy z tego dumę, jak to nazywamy, próbując zaleczyć swą niską samoocenę. A efekt jest wprost przeciwny: w im większą opowieść próbujemy się wpasować, tym mniej sami się liczymy, a nasze marzenia, cele i ambicje okazują się tym bledsze i tym bardziej bezsensowne.

Człowiek sam sobie wystarczy – powiedział doktor Isaacson. – Nikomu nie trzeba nic więcej nad własne życie. Proszę je spokojnie przeżyć i nie myśleć o przeszłości, o tym, co się działo „w poprzednim odcinku”. Pana własny moment w filmie – ciężki, krótki i bolesny – ma tak samo wielki rozmach, jak każda historia tysiąca i jednej nocy, która działa się wcześniej.

Noc już zapadała, Wuja więc wysłał Siódmego, by poszukał z Drugim czegoś na posłanie.

– Dormitoria się znajdują we wschodnim skrzydle budynku – wyjaśniał im Wuja. – Może gdzieś tam leży parę starych materacy.

Obiekty Uczelni (a obecnie jej ruiny) postawiono na planie litery „T”: gmach główny pośrodku i z niego wyrastające, niczym gałęzie z drzewa, wschodnie i zachodnie skrzydła. Siódmy szedł pierwszy długimi korytarzami (a obecnie śmietniskami) na wschód od holu głównego, czasem przystając (jak się przystaje przed grobami na cmentarzu), by zajrzeć do dormitoriów (a obecnie pustych ciemnic), i wyobrażając sobie, kto tutaj mógł kiedyś mieszkać.

– A jeżeli wrócą? – zapytał go Drugi.

– Kto?

– No ci, co tu byli – odpowiedział Drugi. – Ci, co zostawili te zużyte igły i prezerwatywy. Może bandziory mają tu melinę; może kurwy narkomanki? A jak nam coś zrobią?

– Kurwy narkomanki nie są niebezpieczne.

– A to niby czemu?

– Naspawane chodzą.

– A jeśli bandziory mają tutaj dziuplę? To już nie są żarty. Ja mam dzieci; ty masz dzieci.

– To jest nasz budynek – odpowiedział Siódmy.

– No i?

– I go obronimy, jeśli będzie trzeba.

– Przestań pierdolić – odpowiedział Drugi. – Jeśli ktoś tu przyjdzie, to zaraz stąd spadam, żeby była jasność. Chcesz dać się zastrzelić z powodu tego kurnika, proszę bardzo. A mnie proszę w to nie mieszać.

– To jest również twój budynek – odszczeknął się Siódmy – nasza wspólna własność i wspólna odpowiedzialność.

– Moja nie.

– Co, bo Żydem jesteś?

– Bo nie jestem głupim chujem. Ciągle mam z Miriam kłótnię na ten temat. Za rok nasz Josh kończy osiemnastkę i ty sobie wyobrażasz, gdzie ona chce go posłać? Do izraelskiego wojska. Do sił zbrojnych Izraela. Ty to, kurwa, słyszysz? Chce, by walczył za ojczyznę. Za czyją ojczyznę, ja się pytam? Jesteśmy z Westchester. Z północnego Wschodu, nie z Bliskiego Wschodu.

– To jest jej ojczyzna – odpowiedział Siódmy. – Chce, żeby jej bronić.

– Ona też tak mówi – odpowiedział Drugi. – Twierdzi, że Izrael to nasza ojczyzna. Że trzeba bronić ojczyzny. Czego, przepraszam? W jakim znaczeniu „ojczyzny”? My jeszcze się w to bawimy? Nic się nie zmieniło w toku ewolucji? Ty mi powiedz, Siódmy, co to jest ojczyzna? Ziemia przodków, ojcowizna? To jest jakaś bajka, bracie, jakiś chory wymysł. Ojczyzna, mój drogi, to kółko na piasku, które sobie wytyczyła przerażona małpa, bo miała nieszczęście zauważyć swoją skończoność. Og sobie pomyślał: „Ja jebię, niefajnie z tym całym istnieniem. Bo to umrzeć można!”. Bać się czy się nie bać? Żeby było jeszcze lepiej, czyli jeszcze gorzej, wiesz, co Og wymyślił? Że ojczyznę sobie stworzy. Głupi chuj i debil. Tak sobie wykalkulował: „Będę miał ojczyznę i będę miał święty spokój”. Og więc łapie za badyla i tyczy linię na piasku, ogłaszając światu: „Tutaj mam swoją ojczyznę, od brzozy przez skałkę aż do urwiska tam, na skraju łąki. To jest teraz wszystko moje”. No i zgadnij, co się dzieje. Ogowi zaraz poprawia się humor i może wreszcie odetchnąć. Przecież ma w końcu ojczyznę, prawda? Tylko sztucznych ogni jeszcze mu brakuje dla uczczenia chwili. Problem, niestety, polega na tym, że Og bynajmniej nie jest teraz bezpieczniejszy. Otóż dokładnie przeciwnie. Inna małpa, Zog, mieszkająca po sąsiedzku, właśnie się zorientowała, że też nie jest nieśmiertelna. Ta świadomość ją opadła jak choroba skóry. Zaraziła się tą wiedzą jak jakąś zarazą. Przeczucie końca przechodzi z małpy na małpę. Zog widzi ojczyznę Oga i uderza go refleksja: „Ej, ja też chcę mieć ojczyznę. Co ja, gorszy jakiś jestem?”. Łapie za badyla i tyczy linię na piasku, ogłaszając światu: „Tutaj mam swoją ojczyznę, od dębu przez rzeczkę aż po pole słoneczników na skraju doliny”. Og to widzi i wybucha: „Zaraz, zaraz, chwila, co tu się wyprawia? Ja chcę pole słoneczników”. Na co Zog mu odpowiada: „A tę brzozę, przepraszam, to kto, kurwa, ci pozwolił wziąć sobie na własność?”. No i się zaczyna. Idą w ruch badyle, służąc tym razem do czego innego: do walenia się po głowach, po tych pustych łbach. Widzisz wreszcie, jak to działa? Chcąc się ochronić przed rękoczynami, oddają się rękoczynom. Debile. Bo czują się w obowiązku bronić swej ojczyzny, tak jak Miriam życzy sobie, by Josh bronił Izraela, a ty chcesz na mnie wymusić, żebym bronił tej meliny. Sorry, braciszku. Ja się w to nie bawię.

Siódmy przystanął obok pokoju typu śmietnik, w którym przy ścianach walały się stare materace – brudne i zatęchłe, ale na tę noc mogły być.

Bardzo ciekawe – myślał sobie Siódmy, gdy stawiał do pionu przewrócone biurko – kto tu kiedyś mieszkał za studenckich czasów. Jakie plakaty powiesił na ścianach? Z piosenkarzami, z aktorami, z Wujem?

– Ty widziałeś zdjęcia Ziemi robione z kosmosu? – mówił dalej Drugi. – Pokaż mi, proszę, gdzie tam widać ojczyzny. Gdzie biegną granice. Ja jakoś nie widzę. Widzę ziemię i wodę. I tyle w temacie. Bo ojczyzna nie istnieje i nie będę ginął za coś, czego tak naprawdę nie ma.

– Ale wrogowie istnieją – odpowiedział Siódmy, butem zgarniając śmieci na kupkę – choćby ojczyzny nie było.

– Wrogowie? – zapytał Drugi. – Weź przestań. Jacy wrogowie? I gdzie masz tych wrogów? Co chwila są jacyś inni. Sześćdziesiąt lat temu mieliśmy za wrogów Rosjan. Dziś Republikanie twierdzą, że Rosjanie są w porządku, a wrodzy są Demokraci na spółkę z muzułmanami. Zdaniem Demokratów naszymi wrogami są Republikanie razem z Rosjanami. Miriam kiedyś bała się czarnych. Kiedy ją poznałem, blokowała drzwi od środka, wjeżdżając na teren Bronksu – tak samo jak Ama, jeżeli pamiętasz. Od tamtego czasu trzynaście lat minęło i wiesz, kto wystąpił na bar micwie Josha? Jay-Z, nie pierdolę! Dzisiaj Miriam mówi, że czarnych i Żydów bardzo wiele łączy, zwłaszcza bycie gnojonymi. Przed Trumpem bała się czarnych. Po Trumpie boi się białych. Teraz drzwi blokuje, kiedy jedziemy przez Scarsdale.

Ale Drugi zniknął.

Siódmy wcale go nie słyszał.

Bo teraz siedzi przy biurku ze słuchawkami na uszach, pisząc tekst na zaliczenie. Z biologii. Z matematyki. Z historii.

Z historii Ludożerców.

Kolega ze studiów – Kanibal z Florydy, z Michigan lub z Los Angeles – wpada do pokoju i stuka Siódmego w ramię.

„Impreza na korytarzu, Siomek – mówi. – Wbijesz? Będzie Julia”.

Julia to ślicznotka wiadomego pochodzenia (bo tego, co wszyscy tutaj), która w głównym holu robiła maślane oczy do Siódmego i która kiedyś w przyszłości bynajmniej się nie obrazi, kiedy Siódmy nie przyjedzie na występ ich córki, ponieważ zrozumie, że święta uczta po Amie to sprawa dużo ważniejsza. Ale Siódmy patrzy w górę na plakat nad biurkiem z widokiem ojczyzny.

„Nie” – mówi koledze.

Bo jeszcze ma tu robotę.

Ku chwale ojczyzny.

Ojciec opowiadał zupełnie inną niż Ama wersję opowieści o Mocarnym Johnie.

– John – powiadał Ojciec – był zwykłym degeneratem.

John dorastał na Brooklynie – opowiadał Ojciec – w brudnej, podłej kamienicy, głodny, chory i zziębnięty. Słuchał opowieści mamy, jak ją Henry Ford ukrzywdził. Słuchał opowieści taty o harówce ponad siły i o wypędzeniu z Detroit z tym tylko, co miał na sobie.

Do tego miejsca obie wersje się zgadzały. John w wydaniu Amy był szlachetnym bojownikiem sprawy narodowej, walczącym o wolność, natomiast w wydaniu Ojca – okrutnym socjopatą, któremu pochodzenie dawało wspaniałą wymówką dla własnej podłości i pozwalało łatwo kiwać rodziców. Przyłapany na gnojeniu kolegi z klasy, powiedział, że tylko się bronił, bo kolega – o połowę niższy – dokuczał mu za to, że jest Kanibalem.

„Wybaczcie, mamo i tato – mówił – ale nie pozwolę, żeby ktoś nami pomiatał z powodu naszych korzeni”.

Promienieli z dumy.

Przyłapany na grzebaniu w biurku nauczyciela matematyki, gdzie szukał odpowiedzi do egzaminu ósmoklasisty, powołał się na systemowe wykluczenie swojego narodu.

„Pytania na egzaminie są tak formułowane, żeby Kanibalom trudniej było odpowiedzieć” – twierdził.

Promienieli z dumy.

Przyłapany z hersztem gangu na sprzedaży kradzionych papierosów z naczepy kradzionej ciężarówki, wyjaśnił, że skoro ziomki kupują, no to on sprzedaje.

„Ale czyje ziomki? – zapytał go ojciec, kiedy zaczął podejrzewać, że coś tutaj się nie zgadza. – Kanibale? Włosi?”

„Wszyscy ludzie są ziomkami” – odpowiedział John.

Jego szajka specjalizowała się w handlu narkotykami, prostytucji oraz hazardzie.

– John był po prostu – opowiadał Ojciec – zwyczajnym gangsterem.

– Weź nie opowiadaj – kwitowała Ama, gdy ją Siódmy o to pytał. – Gdy biali tak robią, mówi się na to obrót kapitałem. Gdy my to robimy, mówi się na to przestępstwo.

W swoich opowieściach Ama i Ojciec byli zgodni jeszcze tylko co do tego, że John odszedł ze świata żywych pod ostrzałem z broni palnej. Jednakże powody podawali różne.

– Zastrzelili Johna – powiadała Ama – bo nie mogli na to patrzeć, że jakiś Kanibal jest ważnym, silnym facetem.

– Zastrzelili Johna – opowiadał Ojciec – bo zabił dwóch policjantów podczas napaści z bronią w ręku.

Chciałoby się wierzyć raczej w wersję Amy, ale to Ojciec jako dziecko Johna znał tę sprawę lepiej.

– Bił mnie – mówił Ojciec – bo, jak mi tłumaczył, dyscyplina w narodzie musi być. Gdy bił matkę, mówił, że od Ludożerki wymaga się więcej. Kiedy nas zostawił, powiedział, że idzie walczyć dla dobra narodu. Żaden z niego był bohater. Typowy głupi chuj.

Ama nie uważała, że jedno wyklucza drugie.

– Był typowym głupim chujem – mówiła. – Ale naszym.

Dotaszczywszy materace do głównego holu, Siódmy postanowił, że zwiedzi skrzydło zachodnie. Było już zupełnie ciemno, przyświecał więc sobie punktowym światłem latarki, kiedy się przechadzał wzdłuż głównego korytarza, do którego przylegały pomieszczenia administracji, jak się mógł domyślać, pełne szaf na dokumenty, lamp na stolikach i swastyk na ścianach.

Swastyki były wszędzie: nabazgrane farbą w spreju na ścianach, drzwiach, oknach.

Więc jednak nie narkomani – pomyślał Siódmy. – Albo w New Jersey mieli jakiś zlot naziści, albo kształt swastyki najłatwiej jest nasprejować.

Może graficiarze nie byli takimi potworami, jak by się wydawało.

Może tylko chujowo malowali.

W dalszej części korytarza minął pomieszczenie, które zapewne służyło za bibliotekę Uniwersytetu. Ogromny, przestronny pokój, w którym łukowate okna dawno już zamurowano, a półki na książki stały wzdłuż ścian całkiem puste.

Biblioteka nie ma książek – zastanawiał się – bo rozdano je lub rozkradziono? Albo nie ma książek, bo jeszcze ich nie dowieziono?

Pełno czytelników, lecz cicho jak makiem zasiał, wszyscy bowiem zamyśleni, oddani pracy umysłu. Siedzą w nabożnym skupieniu przy długich dębowych stołach z laptopami i kawą na podorędziu. Pośród nich Julia z tymi jej ludożerskimi kruczoczarnymi włosami lśniącymi w świetle słonecznym i z jej ludożerską cerą o zmiennym, pociągającym, nieodgadnionym odcieniu; kolor skóry Ludożerców nie był bynajmniej – jak kiedyś uważał Siódmy – kolorem nieokreślonym, ale kolorem złożonym ze wszystkich kolorów świata, a przez to najpiękniejszym na świecie, kolorem dla wszystkich i dla każdego z osobna, dla całej ludzkości, mieszanym na palecie dziejów i w tyglu narodów od stworzenia świata.

Julia zerka na Siódmego przez smukłe ramię, zakłada włosy za ucho i uśmiecha się.

On kładzie palec na ustach, pokazując „psyt”, a ona się uśmiecha.

Siódmy szedł dalej korytarzem, na którego końcu natrafił na drewniane drzwi z drewnianymi zdobieniami, przypominające drzwi wejściowe do holu głównego. Ale coś było w nich dziwnego, coś nie pasowało, i gdy Siódmy podszedł bliżej, natychmiast zdał sobie sprawę, że te drzwi stały nietknięte – nieporysowane, nieposprejowane i dawno nieotwierane, a możliwe nawet nieotwierane, odkąd postawiono budynek.

Siódmy sięgnął ręką w stronę lśniącej klamki z brązu, dotknął i nacisnął. Inne drzwi w tym gmachu, kiedy się je otwierało, albo wypadały z zawiasów, albo okropnie skrzypiały, lecz te były jak nowe i chodziły bezszelestnie. Siódmy, wolno i ostrożnie, przekroczył próg najcudowniejszej sali teatralnej, jaką kiedykolwiek widział. Z przyczyn zawodowych wiódł życie na tak zwanym poziomie – wieczorki autorskie, przedstawienia teatralne, koncerty filharmoniczne, premiery filmowe – ale nigdy przez te lata nie stanął w tak powalająco pięknej przestrzeni scenicznej. Scena była pudełkowa. Łukowaty strop sali i wysokie okna podobne jak w głównym holu, lecz wszystko nieskazitelne, nieustępujące drzwiom, które tutaj prowadziły: żadnych bazgrołów na ścianach, śmieci na podłodze, igieł. Kurz obsiadł całą Uczelnię bardzo grubą warstwą, a tutaj jakby się wstydził zepsuć wygląd sali. Rzędy czerwonych foteli zapełniały przestrzeń przed szeroką sceną z drewnianą podłogą, która już się szykowała, by ugościć przedstawienie. Reflektory na sztankietach i głośniki przed sznurownią, a na środku sceny podest z mikrofonem na statywie. Siódmy, chociaż dobrze wiedział, że na tych fotelach nikt nigdy nie siądzie, by posłuchać, jak ze sceny nikt nigdy nic nie wypowie, i tak słyszał szczery śmiech widowni i jej gromkie brawa, które wypełniały salę, i widział eleganckich państwa w strojach wieczorowych, którzy posyłali sobie całusy po przedstawieniu i szli pod ramię do domu, głęboko wzruszeni przeżytą w teatrze prześwietną historią z życia Kanibali, po której mogli powiedzieć jak inne narody:

„Tu jestem u siebie”.

Siódmy przeszedł wzdłuż widowni, wspiął się schodkami na scenę, usłyszał skrzypienie desek, po czym stanął na podeście.

Objął tłum spojrzeniem.

Pełna sala ludzi.

Mężczyźni, kobiety, dzieci.

– Panie i panowie, drodzy Ludożercy – powiedział na całą salę. – Dobry wieczór państwu. Sto lat od przybycia Juliusa Seltzera na tę ziemię z tym tylko, co miał na sobie, witam wszystkich was serdecznie na wielkim otwarciu… Teatru Ludożerskiego imienia Iszmaela Seltzera.

I widownia oszalała.

Siódmy polubił Montaigne’a za jego pogardę dla pewności siebie. Jego stanowczą NIEpewność – własnego zdania, cudzego zdania, samego siebie. Jego chęć, by nie mieć racji, jego radość, gdy nie wiedział. Gwiazdy rocka i przywódcy rewolucji mogą się przy nim schować. Bo samokrytycyzm i niepewność swego – to dopiero prawdziwy przewrót, zmienia wszystko. Gdy Montaigne robił poprawki w tekście, tylko dopisywał i nic nigdy nie usuwał; chciał, żeby widziano, jak rozwijał swe myślenie; chodziło mu właśnie o plastyczność myśli, nie o wygłaszanie wniosków. Sam sobie zaprzeczał, często się rozmyślał i zmieniał poglądy, zawsze otwarty na nowe, zawsze chłonny umysłowo.

„Lubię te słowa, które łagodzą i miarkują śmiałość naszych twierdzeń – pisał – »być może«, »poniekąd«, »po części«, »powiadają«, »mniemam« i tym podobne”.

Leżąc na brudnym i obskurnym materacu w brudnym i obskurnym holu narodowego uniwersytetu, Siódmy chciał jednak pewności.

Taki jestem czy owaki?

Ostatni czy pierwszy?

Jestem bohaterem czy zdrajcą narodu?

Podobało mu się tutaj. Mimo kupy śmieci, mimo ogólnej ruiny, dobrze się tu czuł i swojsko. Gdy tak sobie polegiwał z całą rodziną zebraną pod jednym dachem dla uhonorowania odwiecznej tradycji, zamknął oczy i uśmiechnął się do siebie, czerpiąc radość z czegoś, czego by się nie spodziewał:

Z ciepła rodzinnego, z przytulnej wygody w klatce, z której tak pragnął się wyrwać.

Dodatki do dania to jest trudny temat. Z przystawkami też jest problem, jednak przepisy w sprawie dodatków to wybitnie sporna gałąź prawa Kanibali. Ludożercy dawnych czasów wychodzili z założenia, że ciało należy spożyć bez żadnych urozmaiceń, solo. Przegryzka do trupa mogłaby zasugerować, że to jest zwykły posiłek, jedzony, by się posilić i nie umrzeć z głodu, a nie sakrament przeistoczenia, w którym obdarowujemy naszych zmarłych bliskich łaską żywota wiecznego. Pogląd, owszem, radykalny, lecz do dzisiaj popularny pośród ortodoksów, którzy nie uznają dodatków na świętej uczcie, widząc w nich obrazę dla uroczystości, dla zmarłego, dla narodu i dla tradycji.

– Nawet sałatki nie wolno? – pytali ojcowie.

– Nawet sałatki nie wolno – mówili ojcowie ojców.

– A przybranie na talerzu? – pytali ojcowie.

– Dekoracja dania – mówili ojcowie ojców – to narzędzie naszych wrogów, którzy pragną nas podjudzić, byśmy spożywali, czego tradycja nie znała.

– Przybranie podjudza? – pytali ojcowie.

– Czyż nie tną rzodkiewek, by jak kwiaty wyglądały? – pytali ojcowie ojców. – A marchewek nie drenują, żeby były jak sprężyny, i nie rzeźbią róż z ogórków?

– Owszem – stwierdzili ojcowie. – To może chociaż pieczywo? Po bułeczkach widać, że są bułeczkami.

– Bułeczki w porządku – odrzekli ojcowie ojców.

Lecz tradycje się zmieniają, choćbyśmy się nie wiem jak upierali, że coś „zawsze tak było”. Tak oto Julius, odsączywszy, oporządziwszy i poćwiartowawszy ciało drogiej sobie Julii, zasiadł do stołu w jadalni, przy którym razem siadali, spojrzał na talerz przed sobą i na ochłap mięsa na nim, i gorzko zapłakał. Bo Julia, co by nie mówić, swoje wycierpiała. Tak ją w młodości bito i gwałcono, że w wieku dojrzałym zdążyła już stracić całą swą urodę; brzydką kobietę mniej prześladowano, jednakże udrękę przemocy fizycznej zastąpiła nędza wielkiego kryzysu. Ból strawił jej młode lata, a głód – to, co było potem. Wśród narodów Kanibale cierpieli najbardziej, a wśród Kanibali najbardziej cierpiała Julia. Przeto Julius postanowił, że tego Julii nie zrobi, żeby ją spożywać z pustego talerza, który był dla niej przekleństwem przez większą część życia. Wstał od stołu, poszedł do kuchni i przyniósł plasterki jabłka, które uwielbiała, słoik z masłem orzechowym, którym lubiła smarować plasterki, i maślane herbatniki, ulubiony deser Julii, i spożył ją razem ze wszystkim.

Przeszło to w obyczaj. Żadna święta uczta nie mogła się obyć bez plasterków jabłka, bez masła orzechowego, bez maślanych herbatników. Gdyby ich zabrakło – powiadali starsi ludu – byłaby to wielka ujma dla czci umarłego, dla czci narodu i dla czci tradycji.

Gdy umierał Julius, jego syn John był już wielkim bohaterem (albo wielkim gangsterem), mieszkał w przeogromnym domu, miał dwa samochody i materac pełen kasy. Pamiętał, jak ojciec spożył matkę, przegryzając ją jabłkami i dwoma ciastkami na krzyż, i dlatego postanowił, że święta uczta po ojcu to będzie sute przyjęcie, najwystawniejsze i najbogatsze w historii narodu, na które zaprosi wszystkich rodaków Kanibamerykanów (a kto się nie zjawi, z tym pogada sobie później).

Biesiadowano trzy dni i trzy noce. Oprócz dwóch półmisków, na których piętrzyło się ojcowskie pieczyste, zwane też ojczyną, stoły zastawiono tacami wszelkiego mięsiwa, dwiema na każdą odmianę: dano wołowinę, drób, dziczyznę z jelenia, dziczyznę z bizona, mięso niedźwiedzia i mięso królika; aż się uginało od kiełbas, ziemniaków, makaronów, sałatek, serów, wina, mocnych alkoholi i słodkich deserów. Długo jeszcze wspominano ucztę po Juliusie. Co kiedyś sprowadzało się do biedniutkiego, postnego posiłku, stało się odtąd potężną, tłustą imprezą, wielką proszoną wieczerzą w najdroższych restauracjach i salach biesiadnych świata. Do dzisiaj niektórzy sądzą, że co to za święta uczta, na której nie gra orkiestra i na którą nie wjeżdżają tony cateringu. A kto tego nie zapewni, krzywdę wyrządza pamięci zmarłego, godności narodu, ciągłości tradycji.

Zmiana kalibru przyjęcia nie wszystkim się podobała, a najmniej synowi Johna, którym był Iszmael, zwany później Wujem, i który po prostu nie mógł odżałować tego, co się stało z ich dziedzictwem.

– Myśmy nie tylko pożarli dziadka – opowiadał Wuja o uczcie po Juliusie, którą wyprawił mu syn John – ale sami się daliśmy pożreć tej imprezie.

Gdy więc lata później uzbrojeni policjanci zastrzelili Johna w czasie napadu na bank (albo odbijania pieniędzy wydartych przez bank rodakom), Wuja spożył ojca, tak jak dziadek babcię, przegryzając jabłkiem i kawałkiem placka. A kiedy sam Wuja został przywódcą narodu i duchowym przewodnikiem, uchwalił, że odtąd w sakramencie stołu dopuszcza się tylko, poza mięsem zjadanego podanym z jabłkami, jeden niewielki dodatek (zgodny z gustem zjadanego) o objętości nie większej niż szklanka (niekopiasta) i nic do popicia (za wyjątkiem wody, lecz niegazowanej), jeżeli nie liczyć kawy (ale ciepłej, nie mrożonej) z kawałkiem ciasta na deser (jednowarstwowego, bez nadzienia, bez kruszonki). Kto przebierze miarę – głosiła decyzja Wuja – uchybi zmarłemu, uchybi narodowi i uchybi zwyczajowi.

Wuja obudził Siódmego wcześnie następnego ranka i buchając z ust parą wionącą starością, powiedział:

– Czas, abyś jechał do miasta i przywiózł nam piłę ręczną.

– Okej – odpowiedział Siódmy.

– I grill.

– Spoko.

– I frytki.

– Frytki?

– Z keczupem – powiedział Wuja. – Trzeci bowiem twierdzi, że Ama lubiła przegryźć sobie do obiadu fryteczki z keczupem.

Siódmy włożył kurtkę, czapkę, obudził Pierwszego i ruszyli na zakupy.

– Wiesz, co sobie zaraz kupię, gdy przyjdzie przelew ze spadkiem? – odezwał się Pierwszy. – Forda. Wszystko jedno, który model, bo i tak go wcale nie chcę. Ale zrobię jej to na złość, by się przewracała w grobie. Spoko pomysł, co?

Zero zabrała się z nimi, bo chciała wyrwać się chociaż na chwilkę z Uczelni, i siedziała z tyłu auta.

– Małostkowy jesteś – powiedziała Pierwszemu.

– W punkcik – skomentował Pierwszy, wjeżdżając na parking składu żelaznego. – „Małostkowy” mi pasuje.

Wybór grillów był niewielki, jak zazwyczaj zimą. Siódmy wziął najtańszy model opalany węglem; nie żeby skąpił na ucztę po Amie, ale przecież grilla użyją tylko raz i raczej niewielka szansa, że ktoś weźmie go do domu.

– Proszę to i worek węgla – powiedział sprzedawcy.

– A co będzie grillowane? – zapytał sprzedawca. – Jeśli mogę spytać.

Siódmy się zaniepokoił. Co go to, kurde, obchodzi, co będą grillować?

– Nie pana sprawa – powiedział sprzedawcy.

– Mięso – rzucił Pierwszy, zażenowany grubiaństwem Siódmego. – W chuj dużo mięsa.

– Tu jest na co polować – powiedział sprzedawca. – Coś dużego ubiliście?

– Chłopie – odparł Pierwszy – była taka wielka, że sama się nam nadziała.

Sprzedawca docenił dowcip.

– Ano – odpowiedział. – Ale źle robicie.

– Jak to? – spytał Siódmy. – W jakim sensie?

– Ludzie się dzielą na dwa typy ludzi – zaczął swój wywód sprzedawca. – Jedni wolą grill na węgiel, a drudzy na gaz. Ludzie od węgla nie trawią ludzi od gazu, a ludzie od gazu nie trawią ludzi od węgla. I chyba zawsze tak było, od kiedy nas Pan Bóg stworzył; bez kija nie przystąp, jeżeli jesteś nie z tego, co trzeba, klubu. Poszedłem latem do parku, gdzie robili grillowanie; chłop miał grilla gazowego i gdyby mógł, toby nas tam zeżarł żywcem. Niektórzy w mieście do dzisiaj nie rozmawiają ze sobą, bo tak się pożarli. Ja jestem facet od węgla, lecz jak ktoś woli na gaz, to nie widzę przeszkód. I mówię poważnie, mam przyjaciół wśród gazusów. Żonę nawet mam gazuskę; nawet dzieci mam gazusy. Prawda jest taka, że jak ktoś chce smak wydobyć, musi palić węglem drzewnym, i nie ma gadania. Ale powiem tak: jeśli macie coś dużego i nie chcecie się z tym babrać – a mówi to stary węglarz – weźcie grill na gaz.

– Mamy coś dużego – odpowiedział Pierwszy – i nie chcemy się z tym babrać.

Sprzedawca poszedł im pokazać duży model o ruszcie ze stali nierdzewnej, który ostał się z zeszłego sezonu. Dwupalnikowy, z podgrzewaczem, z rożnem elektrycznym, z bajerami i akcesoriami – pełen pakiet.

– Ruszt trzy razy większy niż w grillu węglowym – powiedział sprzedawca. – A jeszcze dorzucę butlę gazu gratis, skoro jest już po sezonie.

– I noża potrzebujemy – odezwał się Siódmy.

– Dwadzieścia pięć centymetrów? – zapytał sprzedawca.

– Na tę zwierzynę za krótki – odpowiedział Pierwszy.

– Mam też pięćdziesiątkę – powiedział sprzedawca – ale tym się tnie gałęzie.

– Weźmiemy – powiedział Pierwszy.

– No to łup był, widzę, spory – powiedział sprzedawca.

– Ano – odpowiedział Pierwszy. – Matka stada się trafiła.

Była już dziesiąta rano, kiedy podjechali pod okienko Burger Kinga, żeby zamówić dwanaście zestawów frytek. Pierwszy poprosił o keczup („W chuj dużo” – powiedział) i ruszyli z powrotem w stronę Uczelni.

Pierwszy ubrał Siódmego w płacenie za frytki, tak jak poprzednio za grilla.

– Co ci szkoda, chłopie? – powiedział do brata. – Niedługo będziesz bogaty.

Bycie niedługo bogatym to nie jest to samo, co bycie bogatym, więc gdy zeszło na pieniądze, Siódmy poczuł ścisk w żołądku; wisiał wciąż Rosenbloomowi propozycję książki. Wyjął telefon z kieszeni.

„Chyba fajny tekst znalazłem – napisał do Rosenblooma. – Popracuję w domu i przeczytam cały”.

„Super – odpisał Rosenbloom. – To z poliamoryczną i transgenderową socjaldemokratką bez nogi o brytyjsko-pakistańskich korzeniach i konserwatywnych poglądach na gospodarkę? Moim zdaniem spoko”.

„Nie – odpisał Siódmy. – Coś nowego właśnie przyszło”.

Zawahał się chwilę.

„O Ludożercach w Ameryce” – napisał.

Popatrzył na to, co pisze. Podobało mu się nawet. Biła z tego duma. Buta. Wychodzenie z cienia. I choć Siódmy dobrze wiedział, że nie wolno się przyznawać do kanibalizmu, to przecież nie zdradzał, że o niego chodzi, prawda?

A co John by zrobił?

John wcisnąłby „Wyślij”.

Siódmy wcisnął „Wyślij”.

Patrzył na trzy ruchome kropki; czekał na to, na co Ama w tamtą noc Oscarów, kiedy Jack Nicholson wygrał. Na uznanie. Przyzwolenie.

Przyzwolenie na co?

Przyzwolenie na istnienie.

„Dobre” – odpisał Rosenbloom.

I dodał emotkę puszczania oczka, by nie umknął sarkazm.

Sherwood, oczywiście – skomentował w myślach Siódmy.

– Kurwa – rzucił nagle Pierwszy. – Policja.

Siódmy zajrzał w lusterko. Za nimi jechał radiowóz. Siódmemu podskoczyło tętno.

– Od kiedy za nami jadą? – zapytał Pierwszego Siódmy.

– Teraz zauważyłem – odpowiedział Pierwszy. – Kurwa. Kurwa. Kurwa.

– Spokojnie – powiedział Siódmy. – Jedź, jakby nigdy nic.

– Gdzie mam jechać?

– Nie do domu.

– Do jakiego domu? – zapytał Siódmego Pierwszy.

– Nie w stronę Uczelni – odpowiedział Siódmy.

Radiowóz włączył koguta.

– Kurwa – rzucił Pierwszy. – Każe zjechać na pobocze. Muszę zjechać na pobocze.

– No i co za problem? – zapytała Zero.

– W aucie wali trupem – odpowiedział Pierwszy, zatrzymując auto. – Taki oto problem.

– No, raczej frytkami – powiedziała Zero.

– Trupem z frytkami – odpowiedział Pierwszy.

– Nic złego nie zrobiliśmy – powiedziała Zero.

– A psy chuja to obchodzi – skomentował Pierwszy.

– Nie wszyscy są tacy – powiedziała Zero.

– Tylko prawie wszyscy – skomentował Pierwszy.

Policjant wysiadł z radiowozu i podszedł powoli z ręką na kaburze, oglądając grilla wystającego przez otwarte tylne okno.

– Dzień dobry – powiedział uprzejmie Pierwszy. – Czy coś nie w porządku?

Policjant się schylił, żeby mu się przyjrzeć, a potem Siódmemu na siedzeniu pasażera. Nosił lustrzanki przeciwsłoneczne, mimo że niebo było kompletnie zasnute ciemnymi chmurami; jego policyjna czapka z daszkiem leżała mu na wygolonej po wojskowemu glacy, jakby bała się jej dotknąć.

– Prawo jazdy i dowód rejestracyjny proszę – powiedział lodowatym głosem.

„– Murzyn?

– Nie.

– Żyd?

– Nie.

– Arab?

– Nie”.

Pierwszy podał dokumenty.

– Pana data urodzenia? – zapytał policjant.

– A po co pan pyta? – zapytał go Siódmy.

Policjant obrzucił Siódmego kamiennym spojrzeniem. Pierwszy znowu musiał uratować sytuację, zażenowany chamstwem brata.

– Bo pan chciałby wiedzieć, czy mam dzisiaj urodziny – powiedział Siódmemu, pozorując śmiech. – Nie przeszkadzaj, mały; od pana dostanę lepszy prezent niż od ciebie.

Zwrócił się do policjanta, podał datę swego urodzenia, a następnie powiedział:

– Tylko proszę nie słać kwiatów, bo ludzie będą gadali.

Policjant spojrzał na prawo jazdy i, uśmiechnięty, oddał je Pierwszemu.

– Zwykłą kartkę przyślę – powiedział policjant.

– Ale śmieszną jakąś – poprosił Pierwszy. – Nie lubię tych kiczowatych.

– Jadę za wami od miasta – dodał policjant. – Widziałem, że grill wystaje.

– A, no tak – powiedział Pierwszy. – Pan władza wybaczy. Duży grill wieziemy i by się nie zmieścił, gdyby okna nie otworzyć.

– Porządnie wygląda – ciągnął policjant. – Akurat wolę węglowe, no ale nie mogę patrzeć, jak ten nowy grill wam lata z tyłu w bagażniku i obija się o ściany przy każdym zakręcie. Mam linkę u siebie w aucie.

Pierwszy odprowadził go wzrokiem, gdy ten szedł do radiowozu.

– Co ty, kurwa, odpierdalasz? – zapytał Siódmego.

– On jest głupim chujem – odparł półgłosem Siódmy.

– Chce nam tylko pomóc – dodała Zero.

Policjant przyniósł linkę i zaczął mocować za tylnym zderzakiem.

– Fu – powiedział, gdy się zbliżył. – Coś wam tutaj gnije?

– Skunks – krzyknął do niego Pierwszy. – W nocy przejechałem w drodze do miasta.

– Skunks? – spytał policjant. – O tej porze roku?

Zero obróciła się w stronę policjanta.

– Bo ja prowadziłam – powiedziała. – Patrzył się jak cielę, nie zdążył uskoczyć.

Policjant zsunął lustrzanki, żeby wreszcie się jej przyjrzeć.

– I ja go rozumiem – powiedział z uśmiechem.

Zero odpowiedziała uśmiechem na uśmiech.

Policjant zawiązał linkę, robiąc mocny supeł, a jej luźne końce przerzucił do bagażnika, by się nie majtały z tyłu.

– Ocet spirytusowy – powiedział.

– To znaczy? – spytała Zero.

– Taki myk – powiedział policjant. – Nalać do zraszacza, bryznąć na podwozie, smród zejdzie od razu.

– Ocet spirytusowy – powtórzyła Zero. – Nie wiedziałam. Dzięki. Spróbujemy.

Pierwszy pomachał policjantowi, kiedy ten odjeżdżał, po czym sam wjechał na szosę.

– Miło się zachował – powiedziała Zero. – A nie mówiłam? Czasem warto ufać ludziom.

– Masz dwadzieścia lat – odparł Siódmy.

Na drugim pasie minął ich, jadąc z naprzeciwka, ten sam, co wczoraj, pikap.

– No i? – zapytała Zero.

– No i zamknij dupę – odpowiedział Siódmy.

– W mieście – twierdził Wuja – prościej by się patroszyło.

– Bo na Brooklynie nikt nie zwróciłby uwagi na torbę pełną wnętrzności – mówił. – Do jednego śmietnika wrzucasz płuca, do drugiego okrężnicę i nikt tego nie zauważa, nikogo to nie obchodzi. Jedna więcej okrężnica wala się w dzielnicy Bushwick – wielkie mi halo. W Brownsville możesz zostawić macicę na chodniku i nikt nawet nie przystanie, żeby spojrzeć, co tak śmierdzi, bo nie takie rzeczy zwykły leżeć tu i śmierdzieć.

– Ale w New Jersey – zastrzegał Wuja – tak łatwo nie będzie.

Ludzie na przedmieściach od razu zauważą – mówił – gdy im coś wrzucisz do śmieci. I nie popuszczą. Tak w skrócie wygląda kapitalizm w Ameryce: nikomu nie wadzi, że mu grzebiesz po śmietniku, bo widać jesteś głodny, ale spróbuj tam coś wepchnąć, to zaraz piekło urządzi.

Na prowincji pozostaje rozrzucić bebechy w lesie – przekonywał Wuja – ale mało jest kojotów i żerować nie ma komu; zostają jastrzębie i ewentualnie szopy, tylko że takie wielkie narządy jak Amy leżałyby długo i ktoś mógłby je znaleźć.

Musimy zabrać ze sobą – skonstatował Wuja.

– Ale co? – zapytał Pierwszy.

– Flaki – odparł Wuja.

– Ale jak?

– W torby je popakujemy – odpowiedział Wuja – i zawieziemy do miasta. Gdzieś na Bronksie się wyrzuci.

– Tam żyją same zwierzęta, będzie komu żerować – powiedział Dziesiąty.

Wuja chwycił nóż zbawienia, po czym zamknął oczy, po czym uniósł nóż wysoko.

– Nadszedł czas – zawołał Wuja – nadszedł czas oporządzania.

Rzekł do Dziesiątego, by odsunął kosz na śmieci, w który ociekła krew, lecz by odsuwał ostrożnie, aby nie uronić kropli.

– Starożytni Ludożercy – wytłumaczył Wuja – wierzyli, że jeśli uczta odbędzie się godnie i zgodnie z tradycją, krew zmieni się w wino na znak prawowitej uczty, przeto narodził się zwyczaj, że krew z odsączania rozdaje się stołownikom, aby mogli ją popijać, gdy będzie po wszystkim.

– Popijać krew? – zapytała Zero. – Kto by zrobił coś takiego?

Wuja wycelował czubek noża zbawienia w sam środek kości łonowej Amy, przymknął powieki i zawołał pełnym głosem, który wypełnił cały hol:

– Niech twe narządy wewnętrzne na zewnątrz się wydostaną!

Dwie minuty i trzy cięcia później było już po patroszeniu. Przeraziło to Siódmego, w jak szybkim tempie można wybebeszyć ciało z tego wszystkiego, co trzymało je przy życiu, w jak szybkim tempie można zmienić je w pustą powłokę i w jak szybkim tempie rozerwać na strzępy. Siódmy patrzył na posadzkę, na którą z kadłuba po Amie wypadła kupa lśniących trzewi. Można by pomyśleć, że gdy Bóg szedł do warsztatu z magazynu części, żeby złożyć Amę w całość, potknął się po drodze i wszystko upuścił.

„Kurwa” – stęknął Bóg.

„Jest reguła pięciu sekund – powiedział jego pomocnik i zebrał flaki z podłogi. – I wszystko w porządku”.

Siódmy się zaoferował, że zapakuje wnętrzności Amy do worków; wiedział, że nikt inny sam by się nie zgłosił, a wolał już to, niż tylko siedzieć i patrzeć. Chciał czynnie włączyć się w dzieło. Czwarty, Piąty i Dziewiąty, jako naukowcy, dawno przywykli do widoku flaków i stwierdzili, że pomogą.

– Szczerze mówiąc – powiedział Dziewiąty, kiedy pakowali w worki – nawet się nie spodziewałem, że ona ma serce.

– Na mnie największe wrażenie zrobiła macica – odpowiedział Czwarty.

– Przestańcie – zasyczał Siódmy.

Carol nie odpisywała i Siódmy się zastanawiał, czy do niej zadzwonić i wszystko jej wytłumaczyć. Rosenbloom uważał, że naród Siódmego to jest chyba jakiś dowcip. Policja ich zhaltowała, a jakiś pikap śledził ich po mieście. No to chociaż jego bracia mogli uszanować powagę tej chwili, oddać hołd tradycji.

– Niesamowite – zauważył Dziewiąty, oglądając kiszki walające się przy butach. – Ludzkie i zwierzęce, by tak rzec, wystroje wnętrz są do siebie tak podobne. Mamy takie wysokie mniemanie o sobie, można by zatem przypuszczać, że rozciąwszy psa lub szczura, zobaczy się coś innego niż w ciele człowieka, coś zupełnie innej klasy i obcego kroju. Tymczasem nie, bynajmniej. Odjąć parę szczególików i nie znajdziesz większej różnicy.

Czwarty uważał tak samo.

– A pomiędzy ludźmi – zauważył – te różnice są jeszcze mniejsze. Wszyscy jesteśmy prawie jednakowi, a tak doszczętnie się nienawidzimy. Na pierwszych zajęciach mówię do studentów: proszę sobie wyobrazić pole bitwy, wojnę, jedenasty września. A teraz proszę zedrzeć w myślach wierzchnią warstwę – ubrania, plakietki, oznaczenia, uzbrojenie – i odrzeć wszystkich ze skóry aż do gołych kości, i cała tragedia zmienia się w dziką komedię: żywe kościotrupy ludzkie, każdy kropka w kropkę taki sam jak inne, jeden jak wierna kopia drugiego, walą się pałkami po głowach, walcząc o przewagę. „Wy głupie chuje – mówi nam Natura – wszyscy jesteście siebie warci”.

Siódmy raczył się nie zgodzić.

– A może Natura mówi coś dokładnie przeciwnego? – spytał.

– A co masz na myśli? – zapytał go Czwarty.

– Że może Natura – odpowiedział Siódmy – wyposażyła każdego tak samo, w identyczne ciało, żeby nam pokazać nieistotność ciała: że tylko umysł się liczy. Skoro jesteśmy ulepieni z jednej gliny i z jednej formy odlani, to może ta forma nie ma żadnego znaczenia? Człowiek nie jest swoim ciałem, ale swoim wnętrzem – umysłem i świadomością – więc każdy jest inny. Nie lepszy, nie gorszy. Po prostu… niepowtarzalny.

– My się właśnie nie różnimy – odezwał się Piąty. – Badania umysłu wskazują na jedno: więcej łączy nas, niż dzieli. Homo czy hetero, czarni czy też biali, z Zachodu czy też ze Wschodu, starożytni czy współcześni – mamy te same odruchy, te same emocje, te same reakcje. Pragniemy tego samego, potrzebujemy tego samego, boimy się tego samego.

Siódmego zaczęła wkurzać – jak ją nazywała Ama – liberalna poza braci.

Myślą to, co myślą, wcale nie dlatego, że właśnie tak myślą – myślała Ama. Myślą to, co myślą, by inni myśleli, że oni tak myślą.

– A przyjrzyjcie się historii – Siódmy powiedział do braci. – Jej chyba nie zaprzeczycie. Na początku jest Afryka, gdzie wszyscy siedzimy razem, lecz zaraz się rozchodzimy, rozbiegamy w cztery strony. Byle dalej od tej chmary, byle znaleźć się wśród swoich.

– Co ty opowiadasz? – odpowiedział Czwarty tak aroganckim tonem, że Siódmy już chciał go zdzielić. – Tak to może było, ale właśnie na początku. Tamte czasy zostawiliśmy za sobą, jesteśmy już dużo dalej, już w połowie drogi, a przed nami rozwiązanie, wielkie zakończenie – czyli wielka jedność i ogólna zgoda. Wcale się nie oddalamy jedno od drugiego; otóż właśnie się zbliżamy, łączymy ze sobą, stajemy się jednym. W tę stronę biegnie historia, to jest sens ludzkiego życia. Moje dzieci już na przykład wszystkich traktują tak samo bez względu na kolor skóry…

– Weź nie pierdol, proszę – rzucił Siódmy z takim gniewem, że wszystkich przestraszył. – Otóż właśnie nie traktują. Żebyś wiedział, kurwa. Nikt tak innych nie traktuje. Nawet najbardziej postępowa zebra ucieka przed lwami, a one ją gonią. Lew ma życie zebry w dupie, a jeżeliby w tę dupę strzelił mu kłusownik, zebra bardzo by się śmiała, gdyby miała czym. Czarni mają w dupie białych, biali mają w dupie czarnych. Tak już jest i tyle. A nas w dupie mają wszyscy.

Po czym Siódmy wstał i poszedł, mocno zawiązawszy worek.

– Jakbym Amę słyszał – krzyknął w jego stronę Czwarty.

Bo ktoś musi ją zastąpić – odpowiedział w myślach Siódmy.

– Czy kiedykolwiek krew ze świętej uczty zmieniła się w wino? – pytali ojcowie.

– Nie – rzekli ojcowie ojców.

– Czemu zatem dalej dzielimy się krwią po uczcie? – pytali ojcowie.

– Bo tradycja musi przetrwać – mówili ojcowie ojców – i bo prawda nas wyzwoli.

– Bo kłamstwo zmieni się w prawdę?

– Żebyście wiedzieli – mówili ojcowie ojców.

Grilla postanowili rozstawić na wyłożonym kamieniem tarasie z tyłu budynku; ze spoin posadzki wyrastały chaszcze, a płyty kamienne kruszyły się pod stopami, lecz ostał się jeszcze niewielki kawałek jako tako równy; najważniejsze jednak, że nie będzie ich widać od strony ulicy.

Siódmy właśnie skończył podłączanie gazu, gdy podszedł do niego Drugi.

– Masz chwilę? – zapytał.

– Poczekaj, grilla rozpalę – odpowiedział Siódmy.

– Wiem, że powinienem był od razu mówić – odezwał się Drugi – no ale tak szczerze, to skąd miałem wiedzieć, że to aż do tego dojdzie? Myślałem, że przyjedziemy i powspominamy Amę, będzie trochę śmiechu, płaczu, po czym dotrze do nas, że to wszystko jakiś absurd, i się rozjedziemy, i po sprawie.

– No i?

– No i proszę.

– No i jakiś problem?

Drugi westchnął ciężko i schował dłonie w kieszeniach.

– Jem tylko koszerne żarcie – odpowiedział.

– Słucham?

– Koszerną kuchnię.

– Koszerną?

– Nie dam rady. Nie mogę. Nie zjem jej, bo jestem Żydem.

– Ty nie jesteś Żydem, Drugi.

– Jestem.

– Ożeniłeś się z Żydówką; to nie czyni z ciebie Żyda.

– Przeszedłem na judaizm – odparł Drugi. – Obrzezałem się i tak dalej. Czyli jestem Żydem.

– Wszystko jedno – odparł Siódmy.

– Słucham?

– Wszystko mi jedno. Bądź sobie Abrahamem, bądź sobie Mojżeszem, bądź sobie Jezusem, kurwa mać, Chrystusem – wszystko mi jedno. Masz ją zjeść i tyle.

– Nie mogę.

– Ciocię Hazel dałeś radę.

– Bo jeszcze nie byłem Żydem; byłem wtedy dzieckiem, Siódmy. Zresztą swój kawałek oddałem Trzeciemu.

– Jeden gryz – powiedział Siódmy, trzymając nerwy na wodzy. – Po wszystkim możesz wyrzygać; Dziewiąty tak zrobi. I nikt się nie dowie.

– Ale ja nie mogę do ust tego włożyć – odpowiedział Drugi. – I nawet nie powinienem przebywać ze zwłokami pod jednym dachem. Naruszam w ten sposób przymierze zawarte z Bogiem. Przepraszam, ale nie.

– No to gdzie masz czapkę?

– O jarmułkę pytasz? Nie wszyscy Żydzi to noszą.

– Nie ma nic o tym w przymierzu?

– Żyjemy w społeczeństwie pełnym fanatyków i dlatego doszedłem do wniosku, że nosząc jarmułkę i jawnie się obnosząc z żydostwem, zaszkodzę swojej karierze. Nasz naród od wieków cierpi szykany i prześladowania.

– Który naród?

– Oba.

– Zjesz to, kurwa.

– Nie.

– Otóż właśnie tak. Bo tak między nami mówiąc, masz dwie możliwości. Albo przełkniesz tego gryza, jeden nędzny kęs, wierząc, że ci Bóg przebaczy, albo pójdziesz zaraz i powiesz Pierwszemu oraz całej reszcie, że planujesz ich wychujać na pół miliona dolarów od łebka, bo przymierze z Bogiem tak ci nakazuje. A tak przy okazji: słabe, kurwa, to przymierze, skoro można je naruszyć dla dobra własnej kariery.

Drugi patrzył gniewnym wzrokiem, ale nie umiał się odgryźć.

– Tyle? – odpowiedział. – I tylko o kasę chodzi?

– Wcale nie o kasę. O dobro narodu.

– Chuj ci w dupę, Siódmy – odpowiedział Drugi, obracając się na pięcie i ruszając w swoją stronę. – Obrońca ludu się znalazł. Od kiedy to naród, kurwa, nagle cię obchodzi?

Siódmy odpowiedział w duchu:

Dobre pytanie.

– Nasi przodkowie – opowiadał Wuja – w swojej niezmierzonej, przepastnej mądrości, nadali świętemu rytuałowi więcej niż jedną funkcję. Czteroetapowy obrzęd ma za zadanie przygotować ciało zmarłego do ostatniej drogi – do bycia spożytym. Zadaniem pobocznym, ale kto wie, czy nie ważniejszym, jest przygotowanie rodziny zmarłego do jego ostatniej drogi. Do jego spożycia.

Stał przy trupie Amy wiszącym w powietrzu, otoczony przez jej dzieci.

– Po śmierci bliskiej osoby – kontynuował – patrzymy na nią, jak patrzyliśmy za życia, jak na ciało ludzkie w całej jego fizyczności, i nic w tym dziwnego. Odrzuca nas myśl, że mamy ją spożyć. Dlatego pierwsze, co nam nakazują nasi przodkowie, to powiesić zwłoki jak truchło jelenia albo krowy i krwi im upuścić. Logistycznie jest to krok najprostszy, lecz pod względem uczuciowym najtrudniejszy, ponieważ zwłoki wciąż przypominają bliską nam osobę, której śmierć opłakujemy. Jednakże powoli zaczyna do nas docierać, że kochany zmarły – tak jak i my, żywi – jest wyłącznie ciałem, pojemnikiem i naczyniem, które się napełnia i które można opróżnić – zwykłym urządzeniem, jakich pełno wokół. Krokiem następnym jest oporządzanie, podczas którego i zmarły, i żywi przechodzą dalszą przemianę, kiedy z ciała usuwamy jego żywotne organy. Silnik, gaźnik, filtr powietrza. Wrzucamy do śmieci, co przy życiu je trzymało, a gdy kończymy obrzęd patroszenia, zdajemy sobie sprawę, że jesteśmy tylko pustą zewnętrzną powłoką – ramą wraz z podwoziem. Przychodzi czas na krok trzeci, mianowicie ćwiartowanie, do którego za chwilę sami przystąpimy – ostatni etap przed spożyciem ciała. Taki sam jak w rzeźni. Kroimy ciało na kawałki jak wołowinę; skórujemy; oddzielamy części – rozbratel od żeber i łatę od udźca. Ale również w pewnym sensie samych siebie oddzielamy – od bliskiej osoby zmarłej. To już nie to ciało, jakie znaliśmy za życia; nasza więź ze zmarłym zostaje przerwana i fizycznie, i duchowo. I zaczyna się żałoba, która czemuś służy, nie jest bowiem beznadzieją – jest ostatnim pożegnaniem. Zostanie nam dziura w sercu, lecz wkrótce ją zapełnimy podczas spożywania.

Co powiedziawszy, Wuja zaczął obdzierać Amę ze skóry.

Bracia Seltzerowie z siostrami natychmiast się odwrócili. Niektórzy zamknęli oczy, a niektórzy nawet zasłonili uszy, żeby niczego nie słyszeć i nie wyobrażać sobie, co dzieje się za ich plecami.

Wprawne dłonie Wuja poradziły sobie z oskórowaniem i poćwiartowaniem Amy w niecałe dziesięć minut. Gdy bracia się obrócili, zobaczyli goły łańcuch zwisający z sufitu. Niżej, na podłodze, Wuja rozłożył płaty mięsa, które przed chwilą składały się jeszcze w Amę.

I było tak, jak przewidywali przodkowie: Siódmy wreszcie poczuł – pierwszy raz, od kiedy serce Amy stanęło i od kiedy wyzionęła ducha – że jego matka nie żyje.

Doktor Isaacson nie opuszczał sesji; mimo śniegu, oblodzenia, ataków na World Trade Center, on zawsze przychodził. Raz tylko musiał odwołać – kiedy umarła mu matka. Siódmy wciąż pamiętał, jak doktor wyglądał parę dni po pogrzebie.

„Serdecznie polecam” – zażartował doktor.

Nie, żeby życzył komuś śmierci, ale był zdania, że gdy Ama umrze, Siódmy odżyje, a większość jego niełatwych uczuć odejdzie wraz z nią do grobu.

Lecz tak się nie stało. Patrząc do góry na łańcuch, Siódmy zobaczył to, o czym od zawsze mówiła mu Ama: łańcuch pokoleń, który wiąże naród w całość, a teraz wisi przerwany, goły i pokryty krwią.

Czymże jest szczęście jednostki wobec tradycji trwającej od tysiącleci?

Nagle ujrzał wyrastające wokół siebie czarne ściany kotła w zakładzie Henry’ego Forda. Otoczyli go rodacy, stłoczeni, ściśnięci, bez szansy ucieczki; pod kotłem już napalono i wszyscy jęczeli w mękach; Siódmy podszedł i pocieszył:

„Nie lękajcie się, bo łańcuch narodu nie będzie przerwany”.

– Nie podoba mi się – odezwał się Wuja.

– Nie podoba ci się? – zapytał go Siódmy.

Wuja stał przy nim z rękami na biodrach, oglądając płaty mięsa.

– Nie podoba mi się – powtórzył Wuja.

– A co ci się nie podoba? – zapytał go Pierwszy.

– Kolor – odpowiedział Wuja. – Mięsa.

Krwista czerwień matczyny, precyzował Wuja, miejscami zszarzała, a niektóre płaty zzieleniały jak nadgnite, czyli jeszcze gorzej.

– Ale da się zjeść? – spytał Wuja Siódmy.

Wuja przez chwilę skubał się po brodzie.

– Jasne – odpowiedział w końcu. – Damy radę.

– Ale się nie potrujemy? – postawił pytanie Siódmy. – Jeśli jest zepsute…

– Jadałem już gorsze – odpowiedział Wuja z wielkim smutkiem w głosie. Siódmy żałował, że spytał. Wiedział, że Wuja pomyślał o swoim ojcu, o Mocarnym Johnie, którego zatęchłe mięso, jak opowiadała Ama, spożył samodzielnie – a było tego ze dwadzieścia kilo.

„A wy wybrzydzacie – puentowała Ama – jedząc drobną ciocię Hazel”.

Z opowieści Ojca wynikało, że Mocarny John w chwili śmierci był poszukiwany w siedemnastu stanach za wymuszenia, porwania dla okupu i rozboje z bronią w ręku.

– A wiecie, kto jeszcze był poszukiwany w chwili swojej śmierci? – zapytała synów Ama. – Jezus Chrystus, gdyby ktoś się pytał.

– Tyle że Jezus nie dopuszczał się rozbojów z użyciem niebezpiecznego narzędzia – odpowiedział Amie Czwarty. – Jezus głosił pokój i wyrozumiałość.

Ama zdzieliła go pięścią w łeb.

– Ty nie słuchaj liberałów – powiedziała – co robią z Jezusa tego tam Johna Lennona. Jezus był pierwszy do bitki. Bo był wojownikiem. Wiecie, skąd to wiem? Stąd, że go zabili. Zawsze zabijają, kiedy ktoś się stawia.

Głos jej drżał z wściekłości, gdy opowiadała najbardziej przykry epizod z dziejów Mocarnego Johna, kiedy policjanci wprost niemiłosiernie zbezcześcili jego zwłoki.

– Zawieźli do kostnicy jego biedne, podziurawione pociskami ciało. Żeby, jak mówili, sekcję zwłok wykonać. Ustalić przyczynę zgonu. Pięć razy go postrzelili z bliskiej odległości w głowę, a jeszcze chcą coś ustalać!

– Mówiłaś, że dziewięć razy – śmiał zauważyć Czwarty. – W klatkę piersiową.

Ama zdzieliła go pięścią w łeb.

– Mówiłam, że zginął pod obstrzałem z broni palnej. Czy coś jest niejasne? – spytała z naciskiem. – Zabrali go do kostnicy, żeby jego ciało gniło! I żeby się rozłożyło! Żeby wasz wujek nie mógł spożyć swego taty. Lecz nie docenili Wuja! On miał w sobie siłę Johna, odwagę Juliusa i hart ducha Julii, ich najlepsze cechy naraz. Poszedł zatem do kostnicy i dwie doby tam przesiedział, dopóki mu nie wydali ciała ojca. I tutaj je przywiózł, do naszego domu, a choć od śmierci parę dni już upłynęło i choć oszpecone zwłoki gniły i się rozkładały, Wuja je odsączył, a następnie oporządził, a następnie poćwiartował. Po czym, tak, zgadliście: spożył. Zjadł je całe po kawałku, zgniły gryz po zgniłym gryzie, a zatruł się tak potwornie, że nazajutrz wylądował w szpitalu. Myśleli, że nie przeżyje, ale go nie docenili! Lekarz się dowiedział, co zrobił wasz wujek – zjadł całą kupę mięsa z pełną świadomością, że było zbutwiałe i że mu zaszkodzi, może nawet śmiertelnie.

– Zakład pan przegrał? – zapytał go lekarz.

– Nie – powiedział wujek z błogim uśmiechem na twarzy. – Wojnę wygrałem.

– Czy wolno jeść zgniłe mięso? – pytali ojcowie.

– Nie tylko wolno – mówili ojcowie ojców – ale często trzeba.

– Lecz czy nie jest zakazane targać się na własne życie? – pytali ojcowie. – Czemu wobec tego można spożyć mięso, gdy się wie, że jest trujące?

– Kto nie chce umrzeć za naród – mówili ojcowie ojców – lepiej, by się nie narodził.

– Grubo – mówili ojcowie.

Kanibale różnie sobie tłumaczyli, dlaczego tak śmierdzi, gdy piecze się matkę, ale nigdy nie dawali jednej pewnej odpowiedzi. Nie o wiek bowiem chodziło – że się cuchnie ze starości – skoro młode matki pachniały nie lepiej (chociaż pyszniej smakowały).

W mało oświeconych czasach niektórzy twierdzili, że przykrą woń trzeba łączyć z wyglądem denatki; utrzymywali, że brzydkie kobiety ustępują pięknym i urodą, i zapachem. Lecz powszechne doświadczenie zaprzeczało tej tezie, skoro wystarczyło niebrzydką mamuśkę wrzucić na stos pogrzebowy, a odór wzbijał się taki, że jej własne dzieci, pozatykawszy nosy, biegły złapać oddech.

Na przełomie wieków Wuja, który odprawił więcej sakramentów stołu niż ktokolwiek przed nim, wpadł na wyjaśnienie nieco bardziej wzniosłe. Małe dzieci, jak twierdził, nie pachną prawie w ogóle; można stać zaraz przy grillu i wcale nie poczuć, że dziecko się piecze. Może zatem, wywnioskował, straszny fetor matek to był swąd ich grzechów, samolubstwa i narcyzmu, które trawił ogień, żeby poszły z dymem. To by również wyjaśniało, czemu tak nie czuć od dzieci, skoro są niewinne.

Po tych wypowiedziach Ludożercy na Twitterze urządzili żywe piekło. Zaczęło się wielkie oburzenie środowisk kobiecych, które wzywały do bojkotu Wuja.

„No bo mężczyźni są przecież bez winy – napisała jedna pani, wyrażając szerszy pogląd. – #jajebe”.

Wuja próbował się bronić, że z kontekstu to wyrwano, ale nikt raczej nie słuchał. Musiał ostatecznie wydać oświadczenie w sieci, że bardzo przeprasza za to, co powiedział. We wpisie skierowanym do resztek wspólnoty Kanibali gorąco wszystkich zapewniał – kobiety i mężczyzn, tak starych, jak młodych – że nie ma w narodzie nikogo bardziej grzesznego niż on sam, Iszmael Seltzer, i nikogo bardziej niż on zasługującego na rychłe spalenie.

„Palony na stosie – napisał w ostatnim zdaniu – ja będę śmierdzieć najgorzej. Gorzej od dowolnej matki”.

Kiedy grill się rozgrzał do dwustu pięćdziesięciu stopni, Wuja wyszedł na taras i zaczął wielkie pieczenie.

Od razu zawiało smrodem, smrodem znanym z frontów wojen, gdzie swąd palonych opon miesza się z wyziewem otwartej kanalizacji. Wszyscy natychmiast uciekli, żeby schować się w budynku, ale Siódmy został, bo chciał się przyglądać Wujowi. Od czasu do czasu Wuja zdejmował kawał mięsa z grilla, odcinał mniejszy kawałek, brał do ust, kosztował, kiwał głową i odkładał z powrotem na ogień. Siódmy aż słabł na myśl, że Wuja próbuje Amy, lecz ruchy starszego i niewysokiego pana, który stał w srebrnym cylindrze, obracając mięso, smakując i przekładając, miały w sobie tyle gracji i zdecydowania, że odraza widza zmieniała się w zachwyt. Siódmy wyobrażał sobie, że Wuja tak samo się obchodził z mięsem Mocarnego Johna, a Mocarny John z mięsem Juliusa Śmiałego, który z kolei tak samo przyrządzał mięso Julii Udręczonej.

– Wuja? – spytał Siódmy. – Okna w bibliotece od zawsze są zamurowane? Czy najpierw były w nich szyby?

– Od razu daliśmy cegły – odpowiedział Wuja.

– Żeby nikt z zewnątrz nie mógł zaglądać do środka? – spytał Siódmy.

– Żeby nikt ze środka nie mógł wyglądać na zewnątrz – odpowiedział Wuja.

– Ale dobre wykształcenie oznacza chyba, że ma się pewien horyzont i wiedzę o szerszym świecie – śmiał zauważyć Siódmy.

– A ty odebrałeś dobre wykształcenie? – zapytał go Wuja.

– Tak.

– I masz ogólną wiedzę o świecie?

– Tak – powiedział Siódmy.

– To może mi, Piąty, powiesz, jak ta twoja wiedza służy narodowi?

Wuja odwrócił się w stronę grilla.

– Jestem Siódmy – odparł Siódmy.

– No przecież mówię – odpowiedział Wuja.

Zdjął ostatni kawałek z grilla, zamknął pokrywę i wyłączył gaz. Widać było po nim, że jest wykończony: oczy miał zaczerwienione od dymu, a skórę bladą jak ściana, prawie przezroczystą.

– Gotowe – powiedział.

Refektarz uniwersytecki, tak zapuszczony jak reszta gmaszyska, lecz pomimo wszystko nadal elegancki, to była wielka komnata, odpowiednia dla narodu, w którym kwestie kulinarne grają tak ważką rolę. Krwistoczerwone dywany, obecnie podziurawione i gdzieniegdzie porosłe mchem, pasowały do krwistoczerwonych zasłon przy wysokich oknach; w rogu poskładano jedno na drugim dziesiątki krzeseł z krwistoczerwonym obiciem. Znaleźli tylko dwa stoły, choć kiedyś na pewno było ich tu więcej, ale nic nie szkodzi, bo tyle wystarczy. Bracia przesunęli je na środek, ustawiając w jednej linii. Siódmy przyniósł krzesła i postawił wokół stołów, u szczytu – dla Wuja, na końcu – dla Zero.

– Ona niech z nami nie siada – rzucił Pierwszy do Siódmego, bojąc się, że Wuja dopatrzy się jeszcze złamania tradycji i spadek przepadnie. – Nie bierze udziału w sakramencie stołu.

– Ale jest częścią rodziny – odpowiedział Siódmy.

– Czyli swoje wycierpiała i nie trzeba jej dokładać – skonstatował Pierwszy.

Siódmy jednak wolał, żeby Zero to zobaczyła. Ostatnia Ludożerczyni powinna świadkować ostatniej najświętszej uczcie.

Zero, jeśli o nią chodzi, najchętniej by sobie poszła i dała spokój z całą tą makabrą, lecz nie zamierzała zostawić Trzeciego.

Czwarty i Piąty przykryli stoły starym i brudnym obrusem, Dziewiąty nakrył zastawą z papieru i sztućcami z plastiku, Jedenasta zaś z Dwunastą rozstawiły latarki, by było cokolwiek widać.

– Co teraz się robi? – Jedenasta zapytała Siódmego, krzątając się wokół stołów.

– No właśnie – rzuciła Dwunasta. – Co dokładnie, po kolei?

– Nie wiem – odpowiedział Siódmy.

– Kto je pierwszy? – spytał Drugi. – Bo ja nie.

– Ja też nie – powiedział Pierwszy.

– To zaczniemy wspólnie – odezwał się Ósmy.

– I tak będzie sprawiedliwie – skomentował Piąty. – Kupa. Zjedzmy ją wszyscy do kupy.

– Jeden gryz – powiedział Pierwszy. – Damy radę.

– I pół – dodał Dziewiąty.

Trzeci siedział już przy stole z widelcem i nożem w dłoniach, z serwetką pod brodą tak jak dziecko przed obiadem.

– Będę Amą! – cieszył się.

Zero z całej siły próbowała się uśmiechnąć.

– Będziesz – powiedziała.

– I Szóstym! – powiedział.

– Już niedługo – powiedziała.

Wuja wszedł do refektarza. W jednej ręce trzymał talerz odgrzanych frytek polanych keczupem, w drugiej – metalową tackę ze stosem matczyny pieczonej na średnio krwisto.

– Chryste Panie – szepnął Drugi. – Chryste Panie, Chryste Panie.

Wuja z wielkim namaszczeniem postawił tackę na stole.

– No i tak – powiedział Pierwszy, coraz szybciej oddychając. – No i, kurwa, tak.

Jedenasta złapała Dwunastą za rękę.

– Damy radę – rzekła Jedenasta.

– Damy – odrzekła Dwunasta.

Dziesiąty zrobił wdech wydech, jakby się szykował do rwania sztangi.

Wuja zdawał się Siódmemu jeszcze bledszy i słabszy niż uprzednio na tarasie. Siódmy się przyglądał, gdy Wuja powoli i uważnie, jak to starszy pan, opadał na krzesło, jakby był ze szkła zrobiony i jakby zbyt szybkie ruchy mogły mu połamać kości i rozerwać ciało na strzępy. Jeszcze przed chwilą nie poruszał się z aż taką ostrożnością i Siódmy mocno się zmartwił, lecz z drugiej strony pomyślał, że przecież Wuja ma za sobą długi dzień, dobę przygotowań, a młody już nie jest. Nawet dla niego, wytrawnego mistrza ceremonii, to było dużo roboty i sporo wysiłku.

Wuja przez chwilę skubał się po brodzie.

– Hmm, hmm – mruczał – no tak, no tak.

Oto wreszcie zasiadamy do najświętszej uczty – zaczął – ostatniej części sakramentu stołu. Odsączywszy ciało, oporządziwszy i poćwiartowawszy. Opłakawszy drogą zmarłą i, dzięki trzem pierwszym krokom, pogodziwszy się z faktem, że ona nie żyje. Jednakże czujemy jeszcze jakiś brak. Czegoś wciąż pragniemy w duchu.

Skrzywił się z bólu.

– Wuja? – spytał Siódmy.

– Po to właśnie spożywamy – ciągnął wątek Wuja – by ugasić to pragnienie. Spożywając swoich bliskich, nie tylko ich obdarzamy wiekuistym życiem, użyczając im swych ciał, żeby nigdy nie umarli, ale również zapełniamy, przyjmując ich w siebie, dziurę w swoich duszach, która powstała, kiedy od nas odchodzili. Proszę o talerze.

Bracia podnieśli zastawę i ustawili się w kolejce. Każdy po kolei stawał koło Wuja, który każdemu nakładał niewielką porcyjkę frytek, kładąc obok na talerzu przydziałowy kawał mięsa.

W ciszy wracali na miejsca.

Czwarty spojrzał na swój talerz, na gruby połeć języka.

– Kurde, nie dam rady – rzucił.

– To jest tylko mięso – powiedział mu Pierwszy.

– Nie – powiedział Czwarty. – To jest Mama.

Dziewiąty oderwał wzrok od talerza, na którym leżał płat z nogi, i zerknął na Jedenastą. Licho wyglądała, jakby chciała zwymiotować.

– Co to jest? – zapytał.

– Macica – odpowiedziała.

– Nieźle – rzucił Piąty, widząc na swoim talerzu brunatnoczerwony strzęp ludzkiego serca. – Nieźle.

– Damy radę – powiedziała Dwunasta.

– No nie wiem – odparła Jedenasta.

– Pomyśl o Syjonie – mówiła Dwunasta. – O doktorze Syjonie.

Jedenasta chwyciła siostrę za rękę.

– Syjon – powiedziała.

Jeśli zmarły nie przydzielił określonego kawałka ciała mistrzowi ceremonii, czyli tak jak w tym wypadku, mistrz jadł zwyczajowo to, co sam sobie wybrał z pozostałych części. Wuja postanowił, że weźmie wątrobę Amy, bo mówił, że Ama była jak wątroba: żywy filtr oczyszczający naród z toksyn Ameryki.

Odkroił sobie na talerzu mały różowo-brązowy kawałek, nadział na widelec i podniósł do góry.

– Kanibale żyją wiecznie – przemówił Wuja, lecz z taką goryczą i wyrzutem w głosie, że Siódmy podniósł wzrok znad talerza. – Ale przez was, skurwysyny – mówił dalej Wuja z dużą przymieszką pogardy – Ama odejdzie na wieki.

Bracie Seltzerowie spojrzeli po sobie.

– Wuja – spytał Siódmy – czy wszystko w porządku?

– Nikt z nas nie przeżyje! – wydarł się Wuja. – Ama nie przeżyje i ja nie przeżyję, i wy też nie przeżyjecie!

– Wiedziałem – powiedział Pierwszy. – Wiedziałem, że z czymś wyskoczy na ostatniej prostej.

– Coś źle zrobiliśmy? – zapytał Dziesiąty.

– Zrobiliśmy, jak prosiłeś, wszystko po kolei – odezwał się Drugi.

Lecz Wuja nie słuchał.

– Ledwie parę lat temu – ciągnął swą przemowę – obchodziliśmy setną rocznicę zamerykanienia naszego przodka Juliusa w tyglu narodów skurwysyna Forda. Odwiedziłem waszą matkę w dzień tamtej rocznicy. Siedliśmy na tylnej werandzie. „Sto lat temu – powiedziałem – wszystko się zaczęło”. Wasza matka rozpłakała się, a płacząc, powiedziała: „Tak, a ile jeszcze potrwa?”.

Walnął pięścią w stół.

– Wy tutaj dzisiaj zebrani byliście naszą ostatnią nadzieją! Z was miał się odrodzić naród Kanibali! Mieliście wejść w życie i wziąć żony Kanibalki, napłodzić Kanibalątek i zapoczątkować nowe pokolenie, żeby ono weszło w życie!

Z trudem stanął na nogi, podpierając się drżącymi rękami.

– Wuja – odezwał się Siódmy. – Tylko spokojnie…

– ALE ZAWIEDLIŚCIE! – Wuja darł się wniebogłosy i patrzył z wściekłością w oczach. – Zrobiliście po swojemu! Chcieliście spełniać marzenia i chcieliście być szczęśliwi, „wolni”! No i proszę bardzo: skoro już się nie narodzą przyszłe pokolenia, nie będzie komu was spożyć. Życie wam nie wyszło, ale umieranie tak. Doprowadziliście siebie i swój naród do upadku. NIC WAS W ŻYCIU JUŻ NIE CZEKA! I PO ŚMIERCI RÓWNIEŻ! NIE BĘDZIECIE ŻYLI WIECZNIE! I AMA NIE BĘDZIE ŻYŁA! I NASZ NARÓD ZGINIE!

– Wuja – odezwał się Siódmy. – Tylko spokojnie…

Trzeci spojrzał na Zero, zdezorientowany.

– To Ama nie będzie żyła? – spytał.

Zero nie wiedziała, co mu odpowiedzieć. Nie była pewna, o kogo troszczyć się bardziej, o Trzeciego czy o Wuja, którego oblały poty.

– Ama będzie żyła we mnie! – Trzeci krzyknął w stronę Wuja. – Ja to Ama! Ama to ja!

Wuja opadł z sił i osunął się na krzesło.

– Tylko przez chwilę – powiedział Trzeciemu słabnącym już głosem. – Parę lat najwyżej. Tyle jeszcze będzie żyła. Ale jeżeli nikt cię nie spożyje, Ama umrze razem z tobą.

– Ama będzie żyła. – Trzeci wiedział swoje. – I Szósty będzie żył!

Wuja nie miał już siły się kłócić, powiedział zatem po prostu:

– Zaczynajmy.

Siódmy sięgnął po sztućce. Wziął głęboki oddech i ukroił na talerzu niewielki kawałek skóry, taki na półtora gryza.

Inni zrobili tak samo.

– Wuja? – spytał Siódmy. – Mamy zachować jakąś kolejność? Jeść jeden po drugim?

Jednakże Wuja, zasłoniwszy twarz dłońmi, nic nie odpowiedział.

Siódmy spojrzał na płat skóry, którą nabił na widelec. Była dość miękka, chrupiąca po brzegach, taka jak skórka pieczonego kurczaka, tylko może trochę bardziej szarobura. Siódmy wmawiał sobie, że to jest skórka kurczaka, ale na próżno.

Bo to była skóra Amy.

Z której części ciała wzięta? – zastanawiał się. Czy wycięta z piersi, od której go odstawiono? Czy z dłoni, która go biła? Czy może z ramion, które go nie przytulały, choć tak długo tego pragnął?

Za szybko się odciął.

Od niej, od narodu.

Ama miała rację. Z radością wskoczył do kotła, do którego Julius wchodził pod przymusem. Czemu było mu tak spieszno, by się wyrwać z domu? Gdzie się tak wszyscy spieszyli? Po co im to wszystko było? Żeby, tak jak mówił Pierwszy, dać się zaraz pożreć?

„Może niepotrzebnie wyrzekłem się starych dobrych Kanibali – pomyślał. – Oni przynajmniej żarli w jakimś celu”.

Podniósł widelec do ust.

Skóra drżała i woniała.

Byliśmy głupi! Sto lat od czasów Juliusa, a my wciąż chcemy się wtopić – rozważał dalej w myślach. – I wciąż uważamy, że jest w co się wtopić.

„Tygiel narodów – lubił powiadać Rosenbloom – był modny dwieście lat temu. Teraz jest ex uno multi – mawiał. – Z jedności wielość. Wiele ludów, wiele murów, wiele tożsamości, wiele malutkich państewek nieznoszących się nawzajem, stykających się ze sobą, ale odległych od siebie, szykujących się do walki, na bitwę tysiąca ludów i na wojnę wszechświatową, na nową wielką zagładę”.

I gdy wszyscy inni biegli zająć i zaklepać swój metr kwadratowy, Siódmy stał sam jak idiota, który nie może zrozumieć, czemu nikt się wtopić nie chce.

Henry Ford, pan od tygla, był przecież nazistą. Nie w sensie, że złym człowiekiem – nazistą dosłownie. Ludzie z partii nazistowskiej przyznawali mu medale. I czytali jego książki. Hitler go podziwiał, a on podziwiał Hitlera.

Tygle, kotły, piece.

Jeden pies.

Zapamiętać sobie: kiedy nazista stawia wielki kocioł i podpala pod nim, nie ładować się do środka.

Zamknął oczy, otworzył usta, włożył do nich skórę Amy, a następnie zamknął usta i tak oto poczuł w sobie – Amę, tych wszystkich, których spożyła, tych, których oni spożyli, i tych spożytych przed nimi, poczuł Juliusa i Julię, wszystkich bitych i gwałconych, więzionych i ciemiężonych, a ich smak był cierpki, najgorszy na świecie, bo krwią smakowali, łzami, nadziejami, marzeniami, bólem i rozpaczą.

I Siódmy przełknął.

I stał się nimi wszystkimi.

A oni stali się Siódmym.

I Siódmy zapłakał.

Siódmy nie znosił Dnia Babci i Dziadka, bo urządzano wtedy w szkole lekcje pokazowe, na które zapraszano dumne babcie z dumnymi dziadkami, by mogli na własne oczy zobaczyć, czego się uczą ich jasnookie wnuki. Nie znosił wszystkich uroczystości i akademii szkolnych, ale Dzień Babci i Dziadka był szczególnie ciężki.

– Tato… – spytała Tania w zeszłoroczny Dzień Babci i Dziadka – a kiedy poznam babcię?

– Babcia nie żyje – odpowiedział Siódmy.

– Ale kiedyś żyła i mi jej nie pokazałeś – powiedziała Tania.

– Babcia umarła, zanim się urodziłaś – odpowiedział Siódmy.

– Aha. A mama też mówi, że jej nigdy nie widziała.

– Bo gdy babcia żyła – odpowiedział Siódmy – mieszkała bardzo daleko. Daleko w ojczyźnie.

– A gdzie jest ojczyzna?

– W Brazylii – odpowiedział Siódmy z nadzieją, że Tania, słysząc egzotyczną nazwę, nie wpadnie na pomysł, żeby tam pojechać.

– A mama mówiła, że ty jesteś z Gwatemali – powiedziała Tania.

– Mój tata był z Gwatemali – odpowiedział Siódmy. – A mama z Brazylii.

– A mnie mówiłeś, że z Dominikany – powiedziała Tania.

– Bo była z Dominikany – odpowiedział Siódmy – ale miała korzenie w Brazylii.

– Czyli skąd ja jestem? – zapytała Tania.

Siódmy się uśmiechnął, wziął córkę na kolana i mocno przytulił.

– Z naszego domku, kochanie. Tylko tyle i aż tyle.

Dziewiątemu stanęło w gardle. Poczerwieniał na twarzy i zasłonił usta dłonią.

– Nawet o tym nie myśl – ostrzegł go Pierwszy.

Lecz Dziewiąty kręcił głową, a na twarz mu wstępowała jeszcze głębsza czerwień.

– Boże – jęczał, całym sobą wyrażając jedno wielkie obrzydzenie. Wstał od stołu i przewrócił krzesło, kiedy się o nie potykał. – Boże – powtórzył. – Boże…

Ale już się stało. Ciało Dziewiątego – czy to z racji weganizmu, czy też z powodów emocjonalnych, czy po trosze z obu przyczyn – odmówiło przyjęcia w siebie półtora gryza matczyny. Dziewiąty krzywił się, wił, skręcał, darł wniebogłosy, aż w końcu kawałek, który w siebie wmusił, wystrzelił z jego ust z tak wielkim impetem, że wszyscy zamarli, kiedy szybował nad nimi, zataczając łuk w powietrzu, po czym opadł i z obrzydliwym plasknięciem wylądował z powrotem na środku stołu.

I przez krótką chwilę wszyscy oniemieli. Siedzieli bez ruchu.

– Liczy – wydyszał Dziewiąty, próbując złapać oddech – się.

No i się zaczęło.

– To się nie liczy! – odezwał się Drugi, który ledwo co złamał swe przymierze z Bogiem, biorąc w usta i łykając półtora gryza ze stopy Amy.

– Właśnie, że liczy!

– Niby, kurwa, jakim cudem?

– Takim – odparł Dziewiąty – że to, kurwa, zjadłem…

– To nazywasz „zjadłem”? – odpowiedział Drugi. – Siódmy, liczy się?

– Oczywiście, że się liczy! – odezwał się Pierwszy, któremu chodziło tylko i wyłącznie o to, by „mieli spożyte” to, co mieli spożyć, i mogli wreszcie wziąć kasę.

– Wuja, powiedz, czy się liczy – powiedział Dziewiąty, oczekując rozstrzygnięcia. – Liczy się, prawda? Wuja?

Tymczasem Wujowi też jakby w gardle stanęło. Poderwał się z krzesła i trzymał za szyję. Miał kłopoty z oddychaniem.

– Wuja? – spytał Siódmy. – Wszystko w porządku?

Wuja krzywił się i pokładał z bólu. Cylinder spadł mu na podłogę, a Wuja padł zaraz za nim z wielkim hukiem i go zmiażdżył.

– Wuja! – wrzasnął Siódmy.

Wszyscy podbiegli do Wuja – za wyjątkiem Dziewiątego, który dalej rzygał matką, i Trzeciego, który siedział sam przy stole, patrząc się tępo przed siebie i spokojnie wcinając kawałek po kawałku mięso swojej zmarłej rodzicielki.

– Ama będzie żyła – powiedział w powietrze, żując. – Szósty będzie żył. Julius będzie żył. Wszyscy…

Bracia zaprowadzili Wuja do głównego holu i ułożyli ostrożnie na materacu. Wciąż był przytomny, ale otępiały z bólu, chwytał się za brzuch, a zimne poty wstępowały mu na czoło. Stanęli dokoła niego, jak zaledwie wczoraj stanęli dokoła Amy.

Piąty podejrzewał zatrucie pokarmowe, ale przecież Wuja nie jadł mięsa Amy, a nawet gdyby, to objawy nie wystąpiłyby tak szybko.

– Jadł – powiedział Siódmy.

– Mięso? – spytał Ósmy.

Siódmy potwierdził skinieniem głowy.

– Próbował przy grillu – powiedział.

– Czyli pewnie o to chodzi – skonstatował Piąty. – Zatruł się mięsem.

– To wszystkich nas zaraz zmoże? – zapytała Jedenasta.

– Niewykluczone – odpowiedział Piąty. – Ale, z drugiej strony, Wuja był starym człowiekiem, a starzy ludzie ciężej znoszą takie stany.

– Trzeba z nim do szpitala – powiedział Piąty. – Musimy go zawieźć.

Wuja leżał na boku w pozycji płodowej z zamkniętymi oczami. Dziewiąty uklęknął przy nim.

– Zjadłem mięso, Wuja. Widziałeś, jak jadłem. Włożyłem do ust to gówno, a potem przełknąłem. Zjedzone i zaliczone.

– Weź przestań pierdolić – oponował Drugi.

Wkrótce wszyscy bracia Seltzerowie wrzeszczeli na siebie, skakali sobie do oczu, szarpali się, popychali. Ósmy i Dziesiąty byli po stronie Drugiego, Czwarty i Piąty po stronie Dziewiątego, Jedenasta i Dwunasta próbowały razem z Zero uspokoić Trzeciego, który darł się na Siódmego, a ten trzymał Dziesiątego, by nie pobił Dziewiątego. Nie doszło do krwawej jatki, bo nagle się rozległ dźwięk bicia o metal i wszyscy zastygli w miejscu, a kiedy się odwrócili, zobaczyli, jak Pierwszy uderza nożem zbawienia w pokrywę od kosza.

– Bracia i siostry – odezwał się ze spokojem, gdy tamci się uciszyli. – Liczy. Się. Włożyłeś do ust, Dziewiąty. Połknąłeś. Spożyłeś. Tak jak i my wszyscy. Czyli mamy to. Z głowy. Ama z głowy, wszystko z głowy.

Rzucił nożem o podłogę, a nóż zabrzęczał i zadzwonił jak gong na koniec walki.

– Z głowy – powtórzył.

Musiała upłynąć chwila, zanim do wszystkich dotarło, co właściwie usłyszeli. Zrozumiawszy w końcu przekaz, zrobili miny jak zakładnicy nagle uwolnieni po miesiącach przetrzymywania: niedowierzanie po wyjściu z niewoli mieszało się na ich twarzach ze zdumieniem przechodzącym w nagłą pewność, po czym następowało przytulanie się i płakanie. Tak się właśnie czuli bracia Seltzerowie; niektórzy się wyzwolili spod niewoli Amy, niektórzy się wyzwolili spod niewoli dawnych czasów. Trudno było wyczuć, czy cieszą się dlatego, że pragnęli spożyć Amę i oto im się udało, czy też dlatego, że wcale nie chcieli i już mają to za sobą, ale w każdym razie cieszyli się bardzo. Niektórzy się śmiali, niektórzy płakali, niektórzy śmiali się przez łzy.

Gdy Siódmy tak na nich patrzył, postanowił wreszcie.

Powie im.

Powie Tani.

Powie Carol.

Powie im prawdę o sobie.

Powie prawdę o nich.

Opowie im dzieje swojego narodu i opowieść przetrwa.

– Dobra, ludzie, spierdalamy – odezwał się Pierwszy.

Czwarty zaproponował, że jadąc z powrotem, podrzuci Wuja na oddział ratunkowy. Najchętniej zawiózłby go do szpitala w Nowym Jorku, lecz Piąty był zdania, że trzeba się spieszyć i natychmiast zająć Wujem, więc lokalna izba przyjęć musi im wystarczyć.

Drugi i Ósmy wzięli na siebie niewdzięczną posługę, jaką było wylanie krwi Amy w lesie, a Dziewiąty zgodził się zabrać worek z narządami i zutylizować u siebie w gabinecie weterynaryjnym, gdzie nikt tego nie zauważy pośród reszty odpadów organicznych, które codziennie trafiają na śmietnik. Już się brali do roboty, kiedy nagle cichym, lecz zdecydowanym głosem odezwał się Wuja:

– Musimy… dokończyć – szepnął.

Bracia spojrzeli na niego, zdziwieni, że jest przytomny. Siódmy klęknął przy nim i ujął jego dłoń.

– Już dobrze, Wuja – powiedział. – Leż sobie spokojnie. Weźmiemy cię do szpitala. Czwarty cię zawiezie.

– Musimy dokończyć – powtórzył.

– Ale już skończyliśmy – odpowiedział Siódmy.

– Załatwione – rzucił Pierwszy.

Wuja kiwał głową.

– Nie…

– Wuja – powiedział Dziewiąty – nie zaczynaj znowu. Połknąłem? Połknąłem. A połknięte to spożyte.

– Każdy zjadł półtora gryza – powiedział mu Siódmy.

– Dokończyć… – powiedział Wuja.

– Ale wszyscy zjedli swoje – odpowiedział Siódmy – i wtedy zemdlałeś. Przypominasz sobie? Zjedliśmy i padłeś. Źle się czujesz, Wuja, do szpitala cię weźmiemy.

– Półtora? – zapytał Wuja, siadając na materacu. – Gryza?

– Amy – odpowiedział Ósmy. – Po półtora gryza Amy. Tak jak nas, Wuja, uczyłeś: „Gryz i pół na dokładkę, gdy jesz ojca lub matkę”.

Krzywiąc się z bólu, Wuja kręcił głową.

– O czym ty w ogóle mówisz? – zapytał.

– Gdy byliśmy mali – odpowiedział Ósmy – tak mówiłeś nam w piwnicy: „Gryz i pół na dokładkę”.

– Nie gryz i pół, tylko pół i gryz, debile! – warknął na nich Wuja. – „Pół i gryz na dokładkę – wrzeszczał – gdy jesz ojca lub matkę”.

– Pół i gryz? – zapytał Pierwszy. – Czy ja dobrze słyszę?

– Tak – powiedział Wuja.

– Pół czego?

– Pół Amy – powiedział Wuja. – I jeden gryz.

– Pół Amy? – zapytał Drugi.

– Mamy zjeść połowę Amy? – zapytał go Pierwszy. – Ty się słyszysz, dziadu?

– Nie tak nas uczyłeś – odezwał się Ósmy. – Nie tak.

– Pół Amy? – spytała Jedenasta. – Ona ważyła ponad dwieście kilo. Mamy zjeść sto kilo mięsa?

– Dzieląc na dwanaście osób – dopowiedział Wuja.

Pierwszy wytargał telefon z kieszeni.

– Hej, Siri – powiedział – sto podzielić przez dwanaście?

– Mam dla ciebie odpowiedź – powiedziała Siri. – Sto podzielić przez dwanaście równa się osiem przecinek trzy trzy trzy.

– Osiem kilo – rzucił Pierwszy. – Mięcha. Na łebka. Pierdolę, nie jem.

Twarz Wuja ściągnęła się z bólu. Strużka potu popłynęła mu z czoła, a dreszcz zimna przeszedł ciało.

– Ojcowie pytali – mówił Wuja słabym głosem – ile z ciała mamy spożyć? „Większość”, odrzekli ojcowie ojców… „Ile to jest większość?”, pytali ojcowie… „Pół nieboszczyka i gryz”, odrzekli ojcowie ojców… Pół i gryz… „Pół i gryz na dokładkę, gdy jesz ojca lub matkę”.

– Ale Wuja – wtrącił Siódmy – mięso… zdążyło się zepsuć. Już się nie nadaje. Wszyscy się potruli: ty, ja, wszyscy. Mięso jest zepsute.

Wuja złapał Siódmego za połę płaszcza.

– Gdybyśmy jedli tylko świeże mięso – wyjęczał – to nie byłoby co jeść.

Siódmy spojrzał na Pierwszego, którego rozsadzało od środka z wściekłości. Pierwszy wycelował palec w Wuja, żeby mu nagadać.

– Ej, ty, słuchaj – zaczął, kiedy nagle się rozległo mrożące krew w żyłach walenie do drzwi wejściowych.

BUM, BUM, BUM!

Wszyscy zamarli.

– Kto to może być? – wyszeptał Dziesiąty.

Walenie znów się rozległo, głośne i uparte.

BUM, BUM, BUM!

– Policjant jebany – szepnął Pierwszy. – Ten pies tu za nami przylazł.

– Pikap – szepnął Siódmy. – Ten facet z pikapa.

– A nie mówiłem, że mi się tu nie podoba? – ryknął Dziesiąty na braci. – Mówiłem.

– Psyt – syknął Siódmy. – Cicho.

I znowu walenie.

– Otwierać! – krzyczał ktoś zza drzwi. – Wiem, że tam jesteście! OTWIERAĆ!

– Kochaj bliźniego swego jak siebie samego – mawiał Ojciec Siódmemu.

Starał się o to, żeby jego dzieci wyrosły na życzliwych i samoświadomych ludzi, podczas kiedy Ama wolałaby raczej, żeby rośli w dumie i ogólnym przerażeniu.

– Niemało złego wyrządziła Biblia w świecie – mówił – oj, niemało, ale za to jedno zdanie trzeba ją szanować. Bo to zdanie nas wyzwoli.

– Bo dzięki niemu zapanuje w świecie miłość? – spytał Siódmy.

Ojciec kręcił głową. Odczytywał tę zasadę inaczej niż zwykle, bo nie jako napomnienie, by kochać bliźniego tak mocno jak siebie.

– Tak czytają to duchowni – powiedział – są bowiem zbyt głupi i zbyt aroganccy, żeby zrozumieć, o co tu naprawdę chodzi: by kochać bliźniego swego, ponieważ kocha się siebie.

Kochaj bliźniego, skoro siebie kochasz.

Kochając siebie, nie zapominaj, by bliźniego również kochać.

– Bo najczęściej bywa, że ten, kto kocha sam siebie – powiedział Ojciec Siódmemu – swoich bliźnich nienawidzi.

Dzieci państwa Seltzerów najserdeczniej nie znosiły starego zwyczaju „głośnego walenia w drzwi w samym środku nocy”. Głośne walenie w drzwi w samym środku nocy, część obchodów Dnia Pamięci, miało upamiętniać głośne walenie w drzwi w samym środku nocy, które się przewija jak upiorny refren w dziejach Kanibali.

– Całą historię narodu – opowiadał Wuja – można by sprowadzić do powracającego w samym środku nocy głośnego walenia w drzwi. Już bowiem w ojczyźnie głośno walono do naszych drzwi w samym środku nocy, jak głośno walono do naszych drzwi w samym środku nocy potem w Nowym Świecie. Głośne walenie w drzwi w samym środku nocy rozlegało się w Detroit i głośne walenie w drzwi w samym środku nocy rozlegało się na Brooklynie. Dzień Pamięci upamiętniał wszystkie te momenty w dziejach, które zaczynały się od głośnego walenia w drzwi w samym środku nocy. Kiedy Ford przyszedł po Julię, głośno walił w drzwi w samym środku nocy. Gdy policja przyszła, aby mi powiedzieć, że ojciec nie żyje, głośno waliła w drzwi w samym środku nocy. Idą po nas z siekierami, z kijami, z bronią, z odznakami służbowymi. A gdy przyjdą po nas, moje drogie dzieci, w środku nocy się rozlegnie głośne walenie do drzwi.

Stało się tradycją, żeby w Dzień Pamięci, a konkretnie w środku nocy, dla uczczenia tych okropieństw, zakradać się pod drzwi współrodaków i głośno w nie walić, a następnie zwiewać. Chodziło o to, żeby wyrwać dzieci ze snu i mocno przerazić – żeby z krzykiem biegły do łóżka rodziców. Sprawa się komplikowała, bo każdy Kanibal w inny dzień obchodził Narodowy Dzień Pamięci. Niektórzy latem, a niektórzy zimą, niektórzy w marcu, niektórzy we wrześniu, efekt był więc taki, że o dowolnej porze roku, o dowolnej porze nocy, zupełnie bez zapowiedzi i zupełnie bez powodu ktoś mógł zakraść się pod drzwi i zacząć w nie głośno walić. Dzieci, przerażone, spać w nocy nie mogły.

– I bardzo dobrze – wyjaśnił im Wuja. – Bo właśnie o to chodziło.

Kiedy więc Siódmy szedł w samym środku nocy, by otworzyć drzwi Uniwersytetu, czuł wyłącznie wściekłość. Nie bał się tego, że ktoś głośno wali w drzwi – lecz wściekał się o to, że znowu ktoś wali w kolejne drzwi Kanibali.

Miał tego powyżej uszu.

A to my podobno jesteśmy barbarzyńcami – słyszał w myślach słowa Amy, jakby stała obok.

Wziął głęboki oddech i z zaciśniętą szczęką oraz miną pokerzysty otworzył bramę Uczelni. Spodziewał się policjantów, pikapów, siekier i kijów.

Przed sobą zobaczył niską i zdenerwowaną panią w średnim wieku, która stała ze skrzyżowanymi ze złości ramionami, a jej napięta twarz układała się w taki wyraz, że bez kija nie przystąp.

– Co tu się wyrabia? – spytała, zerkając w głąb holu. – Kim pan jest w ogóle?

Czasem trzeba komuś dać posmakować jego własnego lekarstwa.

– A pani to kim jest? – wypluł z siebie Siódmy, bo wściekłość go rozsadzała. – Kim pani jest w ogóle?

– Proszę opuścić budynek – rzekła.

– To raczej niech pani opuści budynek.

– Co wy tam robicie, palicie opony? – spytała. – Śmierdzi, że aż w domu czuję. To jest wtargnięcie na teren prywatny.

– To pani wtargnęła na teren prywatny – wykrzyczał Siódmy.

Z rozkoszą obserwował, jak traciła pewność siebie i zaczynała się bać. Widział w niej wszystkich ciemięzców narodu, gnębicieli ludu, wszystkich śmierdzących Sherwoodów, wszystkich jebanych Oscarów Kowalskich.

– To jest nasza własność – rzucił. – Słyszy pani?

Pierwszy podszedł od tyłu i położył Siódmemu rękę na ramieniu, by go uspokoić i przejąć inicjatywę, jakoś załagodzić sprawę. Ale Siódmy go odepchnął.

Nawet to – powiedział w duchu. – Nawet to muszą nam zabrać, nawet to zagrabić: ruinę gdzieś w lesie; nawet coś takiego muszą wziąć dla siebie.

Wcale nie – słyszał głos Amy. – Oni wcale tego nie chcą. Nam chcą to zabrać, ale nie dla siebie, rozumiesz? Nie chodzi o to, żeby oni mieli, tylko byśmy my nie mieli. Solidarnie właź do kotła albo popamiętasz – rozumiesz już wreszcie? Wiesz już, jak to działa?

– To nie jest wasza własność, budynek jest opuszczony – powiedziała pani, próbując zajrzeć do środka. – Co tu się odbywa?

Siódmy najchętniej zmiażdżyłby jej ryło. Chwyciłby za nóż zbawienia i odciął jej głowę, i tak by ją zostawił, żeby zgniła tu na progu – bez pogrzebu, bez uczty i bez nadziei na życie po śmierci.

– Jesteśmy Kanibalami – odpowiedział Siódmy. – Jemy naszą zmarłą matkę.

Pani mina zrzedła i przepysznie wyglądała, robiąc krok do tyłu.

– Jezus Maria – wymamrotał stojący za Siódmym Pierwszy. – Co ty, kurde, robisz?

– Mieliśmy ciężki dzień – powiedział do pani Siódmy. – Babranie się z bebechami i rżnięcie mamy na części. Ale właśnie się upiekła i muszę panią przeprosić. Siadamy do stołu.

– Wy chorzy jesteście – powiedziała pani, szczelnie owijając się płaszczem i robiąc kolejny krok w tył. – Chorzy.

– Nie, nie, proszę pani – odpowiedział Siódmy – mój wujek jest chory. Żołądek go boli, zatruł się, biedaczek. Mięsem nie pierwszej świeżości. Ekologiczne może leżeć dłużej, jak mi się wydaje. No ale nic mu nie będzie, proszę się nie martwić, tylko po prostu każdy będzie musiał zjeść ciut więcej mięska mamusi, niż zakładaliśmy.

– Dzwonię na policję.

– Ale proszę jeszcze nie iść – upraszał ją Siódmy. – Prosimy panią na deser.

Usłyszał śmiech Amy w myślach.

– Pan jest chory, nienormalny – powiedziała pani, zbiegając po schodach. – Trzeba kochać bliźnich, jeśli jeszcze pan nie słyszał. Kochać bliźnich swoich!

Z największą chęcią – odpowiedział w myślach Siódmy, trzaskając drzwiami.

Ale niech oni pokochają mnie pierwsi.

I był jeszcze „cud narodzin”, nazywany także „ciążą drogą cudu”, najbardziej wkurzający składnik „takich sobie powieści na temat dziedzictwa”. Chwyt narracyjny znany od początku świata, stosowany już na przykład w Starym Testamencie. Wiekowe baby w ciąży, niepokalane poczęcia, rodzące dziewice – od Izaaka do Jezusa tak wielu założycieli tak wielu tradycji rodziło się drogą cudu, w cudownych okolicznościach, że mogło się zdawać, jakby w tamtych czasach nikt nie rodził się normalnie. Cuda jako zwroty akcji wyszły raczej z mody parę wieków temu, przeto pisarze współcześni do tworzenia mitów i opowieści założycielskich wykorzystywali „heroiczne narodziny” – rodzenie na froncie, rodzenie pod okupacją, rodzenie na tratwie. Jakby cud zwykłych narodzin niektórym pisarzom jednak nie wystarczał; zwykłe porody są dla zwykłych ludzi – zdawali się sugerować. A Pierwszy, jak mówiła Ama, przyszedł na ten świat z zaciśniętą pięścią w górze.

– Pięść wyszła pierwsza – opowiadała. – Już wtedy kipiał wściekłością.

To był bardzo ciężki poród i bardzo bolesny – rozwijała temat. – Jako że Pierwszy rodził się z uniesioną pięścią, rączka się zaklinowała w mojej miednicy. Lekarze próbowali zgiąć mu rękę w łokciu, ale był zbyt silny i zbyt pełny gniewu. Na różne sposoby starali się go obrócić i jakoś ułożyć, lecz dalej się stawiał. Aż w końcu musieli rozciąć mi krocze, by wydobyć dziecko z łona; ból był przy tym nie do wytrzymania, a rana nigdy do końca się nie zagoiła.

Krocze mi rozerwał, a od tego czasu rozrywa mi serce – mówiła.

Poród Drugiego przebiegł bardziej rutynowo, ale pielęgniarkę, która go owijała, grubą Żydówkę o nazwisku Lipschitz, Drugi, na nieszczęście, wziął za swoją matkę. Zatopił buzię między jej piersiami i głośno krzyczał, gdy chciano go zabrać.

– I od tego czasu ugania się za Sherwoodkami – powiadała Ama.

Opowieść o tym, jak rodził się Trzeci, była najstraszniejsza z wszystkich, bo pod koniec ciąży, jak mówiła Ama, Trzeci był już wzrostu, jaki chłopcy osiągają gdzieś pod koniec podstawówki. Akcja porodowa zaczęła się zaraz na początku września, a Trzeci opuścił łono z końcem października. Ama była wyczerpana tak długim rodzeniem, jej dziurka stała się dziurą, a Humphrey kompletnie stracił wszelki pociąg do niej. Trzeci nie rozumiał, co to znaczy pociąg (ani rozłam w małżeństwie, o który go obwiniała), ale gorzko płakał, słuchając historii o swym narodzeniu, i solennie obiecywał, że więcej Amy nie zrani.

Czwarty od urodzenia przemawiał pełnymi zdaniami; jeszcze mu płynu owodniowego nie wytarto z buzi, a on już potrafił czytać i pisać teksty naukowe. Pielęgniarka zawiązała mu pępowinę, owinęła go w pieluszki, wzięła w ramiona, a Czwarty, zerknąwszy na jej plakietkę z nazwiskiem, odezwał się do niej mową artykułowaną: „Droga pani Wilson, czymże zasłużyłem sobie, by mnie powoływać na ten podle pachnący świat i by mnie wrzucać w to szambo istnienia? Gdyby mogła mnie pani przywrócić łonu, z którego się wyłoniłem, byłbym niezmiernie zobowiązany”.

Pielęgniarka z Anglii, pani na poziomie, podała dziecko położnikowi i zaraz zemdlała, upadając na podłogę i łamiąc sobie rękę. Poszła na miesięczny urlop, uznała pracę w szpitalu za zbyt stresującą i zajęła się garncarstwem.

– I pozwała mnie o odszkodowanie za złamaną rękę – powiedziała Ama. – Angolska sucz.

Piąty się urodził bez większych komplikacji, ale jego – przyszłego psychiatry – pierwsze słowo brzmiało: „Przepraszam”. Miał wówczas rok, siedział u Amy na kolanach i pił sobie mleczko, gdy smoczek butelki wysmyknął mu się z buzi i gorące mleko trysnęło na bluzkę Amy. Nigdy wcześniej w życiu słowa nie powiedział, lecz oto spojrzał na Amę i szczerze przeprosił, głośno się zastanawiając, czy ciepłe mleko spływające po dekolcie oznacza, że nieświadomie pragnie się z nią przespać. Ama zdzieliła go w łeb.

– Przestań się wydurniać – rzekła.

Poród Szóstego, rzecz jasna, był porodem doskonałym. Szósty przyszedł na świat – nie zadając matce bólu i nie utrudniając lekarzowi pracy – dokładnie tego dnia, który mu wyznaczył lekarz, i dokładnie o tej godzinie, na którą liczyła Ama. Obyło się bez krwi, bez płaczu i bez zaciśniętych dłoni. Chwilę po urodzeniu, powiadała Ama, wziął ręcznik od myjącej go pielęgniarki, ostrożnie wytarł łono Amy i serdecznie podziękował, że tak dzielnie i wspaniałomyślnie nosiła go w brzuchu przez długie dziewięć miesięcy. Pielęgniarki płakały ze wzruszenia, oglądając ten wyraz wdzięczności, i przyznały zgodnie, że takiego dziecka jeszcze nie widziały.

Ósmy się urodził ze sfatygowanym egzemplarzem Przewodnika w dłoni, przez co Ama długo jeszcze leczyła rany, jakie w miejscu intymnym zadały jej ostre krawędzie papieru – mimo to pękała z dumy.

– A jak książka się dostała do twojej macicy? – zapytał ją Pierwszy.

– Przestań się wydurniać – powiedziała Ama. – Wydanie w miękkiej oprawie.

Dziewiąty od urodzenia bał się wszystkich i wszystkiego. Widocznie już wtedy był gejem – uważała Ama. Położna ciągnęła i ciągnęła, i nie mogła go wyciągnąć, bo on wolał się ukrywać.

– Teraz nagle przestał – powiedziała Ama z westchnieniem, kiedy syn objawił swą skłonność do mężczyzn. – A mogłam go nie urodzić.

Gdy Dziesiąty się urodził, był już prawdziwym facetem, umięśnionym, owłosionym, z tatuażem w ludożerskie wzory na ramieniu i z lekkim zarostem. Wydostał się na zewnątrz własnymi siłami i niewiele brakowało, a krocze Amy znów by pękło. Jedenasty i Dwunasty ciągnęli jeden drugiego za stopę, ostro walcząc o to, który urodzi się szybciej. Bo kto by nie chciał się urodzić w narodzie wybranym, pośród Kanibali? – uważała Ama. Jedenasty i Dwunasty twierdzili z kolei, że cel mieli wprost przeciwny: żeby się jeszcze nie rodzić. Albowiem już wtedy czuli, że tkwią w niedopasowanych ciałach i jeszcze za wcześnie, żeby ich wyciągać z pieca.

Z rodzenia Zero Amie nic nie zostało w pamięci.

Natomiast poród Siódmego, jak mówiła, był prawdziwym cudem. Bo gdy Siódmy się urodził, Ama wzięła i umarła.

– Umarłaś? – spytał ją mały Siódmy.

– Owszem, przy porodzie – powiedziała Ama.

Mówiła, że serce jej stanęło i że przestała oddychać. Lekarze i pielęgniarki biegali, krzyczeli, wszczynali wrzawę, bili na alarm i tlen Amie podawali, ale wszystko na nic.

– Tylko dzięki tobie – mówiła Ama Siódmemu – jakoś dałam radę przeżyć.

Albowiem Siódmy, jak twierdziła Ama, sam odebrał własny poród, przeciął własną pępowinę, po czym wdrapał się na Amę, zdjął jej maskę z tlenem z twarzy, położył usta na ustach i zrobił resuscytację krążeniowo-oddechową. Krztusząc się i zachłystując, Ama zaczęła oddychać.

– Życie mi uratowałeś – mówiła Siódmemu, puentując tę bajeczkę. – A kiedyś w przyszłości, jestem tego pewna, nie dasz umrzeć narodowi.

Każdemu synowi inaczej opowiadała bajkę o porodach, za każdym razem tak rzecz układając, żeby syn, który jej słuchał, okazywał się akurat dzieciątkiem wybranym, naszym małym bohaterem, synem obietnicy, obdarzonym wielkim darem i wielkim talentem, lepszym od swych braci, którzy przysparzali Amie wyłącznie bólu i strapień. I właśnie dlatego Siódmy tak nie znosił „cudownych narodzin” w prozie. Bo chociaż zmyślone, ustawiały resztę życia. I były wielkim początkiem. Wielkim przeznaczeniem. Pierwszym rozdziałem w dziejach jego życia, które Ama mu pisała, skazując go na nie. Bo na nich wzniosła więzienie, do którego go wtrąciła. Były wielkim kłamstwem, którym swego syna przykuła do siebie.

– Tak to z tobą było – mówiła mu Ama.

A tak z tobą będzie.

Ten cię nienawidzi, tego ty masz nienawidzić.

I to by było na tyle.

Wolności, swobody, własnej woli, szans życiowych.

Tyle.

Kurwa.

Tyle.

A może o to chodziło – przyszło Siódmemu do głowy:

Niewykluczone, że przodkowie, w swej niezmierzonej, przepastnej mądrości, obmyślili świętą ucztę jeszcze sprytniej, niż się zdaje. Nie tylko po to, żeby przygotować ciało zmarłego do bycia spożytym, i nie tylko po to, żeby przygotować rodzinę zmarłego do jego spożycia, ale po to również, żeby popchnąć żałobników do zrobienia czegoś, czego inaczej przenigdy by nie zrobili.

Może chcieli cię nakłonić, żebyś się zdobył na coś nie do pomyślenia, niewyobrażalnego, chorego po prostu.

I dlatego pierwsza czynność, o którą proszą przodkowie, polega na nicnierobieniu, jest brakiem działania: nie dzwoń na policję. Po prostu. Nic jeszcze o nożach, flakach, krwawej jatce. Na razie nie rób tego, co myślisz, że powinieneś. Od tego zacznijmy. O to proszą na początku. Nie, żebyś coś zrobił, lecz właśnie, żebyś nie robił. Żebyś się powstrzymał, żebyś okazał uległość. I potem będzie już z górki, a poderżnięcie gardła wyjdzie jakoś samo z siebie. Skoro nie dzwonisz, żeby ją zabrali, to sam musisz o nią zadbać, prawda? Żeby nie napuchła, żeby nie wybuchła. Żadnych na razie poważnych decyzji – wyboru dodatków i wyboru grilla, czy na gaz, czy węgiel. Zwyczajna troska o ciało osoby zmarłej. Tylko zawieś ją w powietrzu i przeprowadź odsączanie – tyle możesz dla niej zrobić. W sumie. W zasadzie. Bo dlaczego nie? Ani się obejrzysz, ani zastanowisz, a już zaczniesz ją patroszyć. Te dwa kroki temu do głowy by ci nie przyszło, żeby zrobić coś takiego, no ale teraz… jakoś samo się nasuwa. Skoro odsączyłeś, to możesz i wypatroszyć, co to za różnica; trzeba usunąć narządy, by mięso się nie zepsuło i nie przeszło zarazkami. Patroszenie ludzi nie jest w twoim stylu – bo przecież nie jesteś prymitywnym kanibalem – ale trzeba skończyć to, co się zaczęło. Bierzesz się więc do roboty. Jedno cięcie, ciach, i tyle. I zmarła wypatroszona. I ona już nie jest „ona”, już nie jest osobą, już nie jest człowiekiem – lecz tuszą na haku, kupą mięsa w rzeźni. A teraz, proszę, przyszedł czas na ćwiartowanie. Jeśliby przed patroszeniem i przed utaczaniem ktoś śmiał ci zasugerować, że jeszcze chwileczkę i pokroisz własną matkę, pomyślałbyś, że zwariował. Ale czy to wciąż jest mama? Bo raczej nie wygląda; nie wygląda tak jak mama i nie pachnie tak jak mama – ani nie piecze ciasteczek, ani nie pociesza. Czy to jakiś wielki problem pokroić tę górę mięcha? Jest to mięso w końcu, trzeba zatem je pokroić. Rzeźnik się nie zastanawia. Nieraz kupowałeś w mięsnym i podobnie to wyglądało. Tak więc bierzesz się do dzieła. Ćwiartujesz. Łata, polędwica, żebra. Idzie ci jak z płatka. Ale w końcu zjeść to trzeba. O, nie, nie! Zapomnij! – odpowiadałeś na tę propozycję. Masakra! Lecz skoro stoisz przy grillu, na którym mięso się piecze, rzecz wydaje się logiczna. Nieraz już jadłeś mięso, nawet pewnie dzisiaj rano, i nic ci nie było. Jadłeś bekon z grzbietu świni i robiłeś jajecznicę z kurczaków nienarodzonych. Jeden gryz – szepczą przodkowie. Jeden mały gryzek. Krowę zjesz, kurczaka zjesz i indyka również, a mamy się brzydzisz? Odgryzasz więc kęs. Jeden gryzek swojej matki. I oto się posunąłeś do czegoś niewyobrażalnego, czegoś nie do pomyślenia.

– Co to w sumie za różnica – klarował swym braciom Siódmy – czy zjesz gryzek, czy sto gryzów? Sto gryzów czy tysiąc? Gryz i pół czy pół i gryz… wielkie mi co. Każdy zjadł po gryzie? Każdy. Wszyscy złamaliśmy prawo, wszyscy mamy krew na rękach. Spokojnie możemy spożyć, ile tylko prosi Wuja.

– Nie – powiedział Pierwszy. – Nie zgadzam się.

Bracia stanęli bliżej drzwi, żeby wujek ich nie słyszał, gdy będą rozważać, ile Amy zjedzą.

– Takie są zasady – odezwał się Siódmy. – Wuja tak powiedział. Gryzek już zjedliśmy i troszeczkę więcej nie robi wielkiej różnicy.

– Troszeczkę? – spytał Dziewiąty. – Po osiem kilo na łebka. To jest tysiąc gryzków. Jeśli nie dziesięć tysięcy.

– Nie tak się umawialiśmy – skomentował Czwarty. – Mam wysoki cholesterol. Za cholerę nie zjem ośmiu kilogramów mięsa.

– Zepsutego mięsa – dodał ze swej strony Piąty. – Zbutwiałego mięsa.

– Nie wszystko zbutwiało – odpowiedział Siódmy. – Pół jeszcze będzie w porządku, akurat wystarczy.

– Musimy stąd spadać – odezwał się Pierwszy. – Bo jeśli ta baba wezwie policję, wszyscy pójdziemy do pierdla. Do pierdla, a nie na dołek. To jest, słuchajcie, sprawa kryminalna. „Rodzeństwo z Brooklynu zabiło i zjadło matkę, zob. s. 11”.

– Myśmy jej nie zabili – odpowiedział Siódmy.

– O tym napiszą dopiero na jedenastej.

– Słuchaj, on jest chory – powiedział Ósmy Siódmemu, mając na myśli stan Wuja. – Ja uważałem, że trzeba go słuchać, no ale, Siódmy, sam powiedz: facet nawet nie pamięta, jak kto ma na imię, a co dopiero, jak się robi świętą ucztę! Było mówione, że półtora gryza, jestem tego pewien. I już to widzę: zaraz siądziemy i zjemy połowę Amy, a za godzinę Wuja się obudzi i powie, że trzeba całą.

– Dobra, w porządku – odpowiedział Siódmy. – Weźmy go podnieśmy, dajmy mu się czegoś napić, niech facet oprzytomnieje i wreszcie się zdecyduje, co my mamy robić. Krótko i na temat. Raz i na zawsze. Co on powie, my zrobimy.

– Jak powie, że tyle, to tyle – powiedział Pierwszy.

– Tak – powiedział Siódmy.

– Zgoda – powiedział Drugi.

– Zgoda – powiedział Dziewiąty.

– Nic z tego – krzyknęła Zero.

Klęczała przy Wuju i trzymała go za rękę.

– A to niby czemu? – zapytał ją Pierwszy.

– Bo Wuja nie żyje – powiedziała Zero.

– Jeżeli zmarły nie posiadał zstępnych – stwierdzali ojcowie ojców – obowiązek, by go spożyć, przechodzi na zstępnych rodzeństwa zmarłego, którzy powinni urządzić mu świętą ucztę jak własnym rodzicom. Kto tego zaniedba, ten będzie nazwany zdrajcą i wrogiem narodu.

– Chcielibyśmy o coś spytać – mówili ojcowie.

– Co?

– Czemu – pytali ojcowie – używamy liczby mnogiej, gdy i nas, i was jest tylko po jednym?

– Ponieważ ważniejsze – mówili ojcowie ojców – żeby mieć szacunek ludu, niż żeby mówić mu prawdę.

– No to wobec tego mam jeszcze jedno pytanie – mówili ojcowie.

– Dawaj.

– Czemu ja jestem „ojcowie”, a ty „ojcowie ojców”?

– Bo jestem od ciebie starszy – mówili ojcowie ojców.

– No właśnie – rzekli ojcowie. – A to oznacza, że chronologiczne ty jesteś bliżej zarania – naszego zarania, zarania narodu, ludu Ludożerców. Na początku jest początek, jeśli się nie mylę. Dzień pierwszy. Otwarcie. Dawno, dawno temu był sobie człowiek, który zjadł swojego brata. Tak to się zaczyna, dobrze mówię?

– Dobrze.

– Jeśli więc to jest początek, to jestem „starszy” od ciebie, patrząc od strony początku. Później, dalej urodzony, czyli bliżej końca. Więcej mądrości narodu wyssałem wraz z mlekiem matki.

– Chyba nie rozumiem – mówili ojcowie ojców.

– To pomyśl o przodkach – mówili ojcowie. – Bo chyba ktoś był przed nimi?

– Przodkowie przodków – mówili ojcowie ojców.

– No tak – mówili ojcowie. – Ale właśnie nie. Ci, co byli przed przodkami, bliżej mieli do początków niż sami przodkowie. Z punktu widzenia początku są młodsi od przodków. Tylko nam, dzisiaj żyjącym, wydają się starsi. Ale czemu mamy opowiadać dzieje z naszej perspektywy, od naszego punktu w czasie? I czemu oceniać wszystko według naszych zapatrywań? Jesteśmy wyłącznie ostatnim rozdziałem w dziejach. To nie my je tworzyliśmy, dlaczego zatem je opowiadamy, jakby wokół nas krążyły?

– Do czego ty zmierzasz? – pytali ojcowie ojców. – Że wcale się nie liczymy?

– Chcę tylko powiedzieć, że inni liczą się bardziej.

Ojcowie ojców zdzielili ojców po karku.

– Przestań się wydurniać – rzekli.

Przyjdą po nich, Siódmy był tego pewien. Sąsiedzi, policja, zbiry, to lub inne zbiegowisko. Zaraz, w każdej chwili. Zbiegowiska bowiem są ostatnio bardzo modne. Siódmy słyszał w myślach głosy biznesmenów, inwestorów, Rosenbloomów i wielkich prezesów.

Technologie się przejadły – mówili mu w głowie. Teraz kasę się ładuje w rozruchy społeczne.

„Wall Street Journal” radził, by kupować akcje producentów pałek, paralizatorów i jałowych opatrunków.

Ponieważ Hernandezia dłużej nie zamierza patyczkować się z Abdullahstanem, Abdullahstan ma powyżej uszu wyskoków Rosenbloomowa, a jeśli Hernandezia liczyła, że Rosenbloomowo będzie biernie patrzeć, jak ta koci się na potęgę, żeby osiągnąć przewagę liczebną, to się prze- liczy.

Siódmy sądził, że powinni.

– Co powinniśmy? – zapytał go Pierwszy.

– Odprawić sakrament stołu – odpowiedział Siódmy. – Nad Wujem.

– Ja pierdolę – odparł Pierwszy.

– Jak nie my, to kto? – odpowiedział Siódmy. – Co, mamy go tak zostawić?

– Tak bym proponował – wyznał Pierwszy.

– I tak ma się skończyć historia narodu? – postawił pytanie Siódmy. – I tyle w naszym temacie?

– Naszym? – spytał Pierwszy. – Jakim, kurwa, naszym? O jakich nas mówisz, jeśli wolno spytać? Bo ja żadnych takich nie znam. Widzę tu tylko dwanaścioro rodzeństwa, lekko podtrutych pokarmowo, w obskurnej ruinie po zajęciu komorniczym, przy zwłokach ich wujka. I nic więcej nie dostrzegam, żadnej większej sprawy, żadnego „momentu w dziejach”. Zero miała rację, że jeżeli za sto lat ktoś przypomni tę historię i będzie wielce przeżywał, co zrobiliśmy lub nie, to z tym kimś będzie coś nie halo, tak jak z nami jest nie halo, że tak wielce przeżywamy, co ktoś zrobił lub czego nie zrobił sto lat temu albo wcześniej. Kogo to, Siódmy, obchodzi? Słońce wstanie jutro, tak jak dzisiaj wstało, a że będzie o jednego idiotę mniej na tym świecie, to może i lepiej – mniej o jeden naród i o jego dzieje. Wszystko się kiedyś kończy i nic na to nie poradzisz. Tymczasem jeżeli dłużej się tu zasiedzimy, to skończymy w pierdlu.

– Wcale nie musi się kończyć – skonstatował Siódmy. – Przecież łańcuch. I ogniwa…

– Ta, oczywiście – odpowiedział Pierwszy – ale jeśli o mnie chodzi, to mam dość łańcuchów i dość życia na uwięzi.

Włożył płaszcz i zaczął zapinać.

– Zawieźcie go do szpitala – powiedział, patrząc na Wuja. – Zatruł się zepsutym mięsem. Ja jebię, nie żyje? No, coś takiego! Kto by się spodziewał! Koniec. Chwalmy Pana, kurwa, koniec.

– No a co z pieniędzmi? – zapytał Drugi Pierwszego. – Dostaniemy chyba?

– Wuja umarł – odpowiedział Pierwszy. – Na nas więc przechodzi wykonanie testamentu. Kasa jest nasza bez względu na to, czy zeżremy matkę, spalimy, przerobimy na czipsy, czy ją zostawimy glistom na pożarcie.

– To nie chodzi o pieniądze – Siódmy trwał przy swoim. – To o łańcuch chodzi. I o zwykłą przyzwoitość, zwykłą sprawiedliwość.

– Weź już przestań, proszę. Kasa będzie przyzwoita! Kasa będzie sprawiedliwa! – krzyknął na Siódmego Pierwszy. – Bo nam się należy. Jako odszkodowanie. Kasa za „szkodliwe”. Rozwalisz mi auto – zapłać. Połamiesz mi rękę – zapłać. ROZJEBIESZ MI ŻYCIE – ZAPŁAĆ! Myśmy to z Siri wszystko przeliczyli – wszystkie koszty własne. Psychoterapia: trzysta od godziny, godzina na tydzień, od dwudziestu siedmiu lat; czyli trzysta dolarów razy pięćdziesiąt dwa tygodnie w roku razy dwadzieścia siedem. Czterysta dwadzieścia jeden tysięcy dwieście dolarów. Tyle mnie kosztowało, żeby jakoś się pozbierać i zacząć życie od nowa. Tyle zapłaciłem, żeby wymazać ją z głowy i mieć wreszcie czyste konto tak jak na początku. Tyle jest mi winna, czterysta dwadzieścia jeden tysięcy dwieście dolarów, to znaczy mniej więcej tyle, ile każdemu skapnie ze sprzedaży tej chałupy przeznaczonej do rozbiórki, co z wielką chęcią zobaczę, siedząc sobie w barze po drugiej stronie ulicy na wygodnym uszatym fotelu z chłodnym piwem w kuflu. Są dwa rodzaje ludzi uwiązanych do łańcucha, kochany braciszku: z jednej strony smutne chuje drące się na innych, by się nie zrywali, z drugiej – smutne chuje szczerze żałujące, że same się nie zerwały.

Po czym Pierwszy się odwrócił, otworzył drzwi i wyszedł.

Tak samo jak kiedyś.

Chłodne i silne wietrzysko nawiało śniegu do środka. Nareszcie przyszła śnieżyca. Gdyby tak mogła cały świat zasypać – myślał sobie Siódmy. Gdyby mogła przykryć przeszłość, przykryć teraźniejszość i też przyszłość przykryć. Gdyby tyle napadało, żeby cała ludzkość ugrzęzła po uszy.

Drugi poszedł w ślad za Pierwszym.

– Gdzie oni idą? – zapytał Trzeci, posadzony koło Wuja. Pierwszy raz się odezwał, od kiedy siedli do uczty.

– Do domu – powiedział Czwarty, który też właśnie wychodził. – Jak wszyscy.

– Jeszcze niezjedzone – odpowiedział Trzeci.

– Zjedzone – powiedział Czwarty, wychodząc z budynku. – Każdy zjadł już swoje.

– Jeszcze niezjedzone! – krzyknął za nim Trzeci.

Zero poklepała Trzeciego po ramieniu.

– W porządku, w porządku – powiedziała.

Siódmy rozejrzał się po pozostałych.

– Ktoś jeszcze wychodzi? – spytał.

Piąty zrobił krok do przodu.

– Siódmy, przepraszam – powiedział i pokiwał głową, że znowu przeprasza. – Ja ją całe życie tylko przepraszałem; umiałem tylko to. Liczyłem, że dzięki uczcie zelżeje poczucie winy i odejdzie raz na zawsze, i kto wie, może odeszło. Ale czuję się jak tchórz.

– Bycie dobrym synem to nie jest tchórzostwo – odpowiedział Siódmy. – Bycie dobrym Kanibalem to nie jest tchórzostwo. Bo to wymaga odwagi.

– Raz miałem pacjenta – opowiedział Piąty – młodego mężczyznę typowo zaburzonego przez rodzinę dysfunkcyjną (lęki, depresja i niska samoocena), który mimo wszystko chciał być dobrym synem, nawet się tym szczycił. Troskliwie się opiekował swoim starym ojcem, karmił go, przewijał, a nawet brał do kościoła, żeby się z nim modlić. Współparafianie lali łzy wzruszenia, a ksiądz go wspominał na kazaniach, często porównując to jego oddanie do oddania, jakie Jezus okazywał Ojcu w niebie. Kiedy ojciec w końcu umarł, młody człowiek się załamał i popadł w ciężką depresję. Wtedy zapisał się do mnie. Mrok, który go opadł, przekraczał miarę żałoby. Serce mu krwawiło. Po wielu miesiącach rozmów doszliśmy wreszcie do tego, skąd bierze się jego boleść; przyczyna tkwiła w drobnym zdarzeniu w szpitalu, które miało miejsce bodaj dzień przed śmiercią ojca. Mężczyzna był na oddziale, stał przy łóżku taty i układał rzeczy na szafce szpitalnej, kiedy wśród majaków sennych ojciec nagle uniósł rękę, na co jego syn odskoczył jak oparzony. Bo ojca miał skurwysyna. Takiego, co wrzeszczy, bije, i nigdy nie ma pewności, kiedy znów wybuchnie. Syn to wszystko znosił, na dobre tłumaczył i cierpiał bez słowa. Był wspaniałym synem potwornego ojca. Ale nawet teraz, gdy ojciec tkwił w takim stanie, podpięty pod rurki, niezdolny nawet do tego, by samodzielnie oddychać, syn wciąż się go panicznie bał, choć mógłby go łatwo zabić jednym drobnym gestem. Dalej drżał ze strachu, gdy ojciec unosił rękę. Stąd jego depresja. Inni widzieli troskę o rodzica, ale on sam dobrze wiedział, że bynajmniej się nie troszczy, tylko się boi. Zwyczajnie nie miał odwagi być wyrodnym dzieckiem. Odejść. Porzucić toksyczny dom, żeby znaleźć sobie nowy, opuścić swoją rodzinę, żeby dołączyć do wielkiej rodziny ludzkiej. Szczerze mu doradziłem, by zadbał o siebie, nim będzie za późno. I tobie radzę to samo.

Po czym i on wyszedł.

I zostało tylko siedmiu – przyszło do głowy Siódmemu.

Nie licząc, rzecz jasna, Zerki bohaterki.

Która przecież się nie liczy.

Kanibale z każdego zakątka kraju tłumnie zjechali na Uniwersytet, żeby obejrzeć premierę Magla narodów, głośnej ludożerskiej sztuki w dwóch aktach według poczytnej powieści Wychodzenie z cienia, wystawionej w pierwszym na świecie teatrze dla Ludożerców przy pierwszej na świecie uczelni dla Ludożerców. Wszyscy oczekują czegoś wspaniałego i napięcie rośnie, gdy kurtyna idzie w górę; widzom dech zapiera z przerażenia na widok tygla narodów w zakładach Henry’ego Forda – wiecznie nienasyconego, koszmarnego kotła o wysokich na dziesięć metrów i czarnych jak smoła ścianach. Na scenę wbiega młodziutka kobieta – w podartej sukience, z potarganymi włosami, bosa – patrzy w stronę widzów i krzyczy na całe gardło:

„Julius! Julius! Szybko!”

Na scenę przybiega Julius ze skórzanym sakwojażem. Parunastu głodnych i steranych drogą imigrantów wpada zaraz za nim.

„Zobacz!” – woła Julia i coś pokazuje ponad głowami widowni.

„To już?” – pyta jeden z imigrantów.

„Statua Wolności – odpowiada Julia. – Nowy Świat!”

Imigranci wiwatują, tańczą i śpiewają, tymczasem zmartwiony Julius chwyta za sakwojaż i staje po boku sceny.

„Panie, zmiłuj się nad nami” – szepce.

Nowy Świat jednakże, jak się okazuje, jest całkiem nęcący i w pierwszym akcie dramatu Julius stopniowo ulega jego zwodniczym urokom. Po scenie sielanki, gdy Julia z Juliusem jadą na pierwszą przejażdżkę fordem model T („Gdyby tata mógł zobaczyć ten zaczarowany powóz!” – piszczy z zachwytu Julia), para głównych bohaterów wyrusza ku ziemi obiecanej, to znaczy do Detroit. Julius i Julia są pełni nadziei, ale na widowni czuje się pewien niepokój, przeczucie przyszłych wydarzeń. Widownia aż huczy złością i buczy wzburzona, kiedy na scenie pojawia się Henry Ford, by na powitanie pocałować Julię w rękę. Ale buczenie i tupanie nogami zacznie się na całego, gdy pod koniec pierwszego aktu wjedzie na sam środek upiorny tygiel narodów, buchający dymem. Zjeżdża napis na sztankiecie, który informuje widzów, że oglądają Święto Amerykańskości. Do kotła podchodzi Julius i wspina się po drabinie, zatrzymując się przy brzegu.

Widzowie wstrzymują oddech.

Julius patrzy w stronę Julii ze szczerym uśmiechem.

„Jeśli to jest Ameryka – woła – no to było warto”.

Rozkłada ramiona, zamyka oczy i wpada do kotła.

Kurtyna.

We foyer podczas antraktu ludzie kipią z oburzenia. Za taki spektakl to ja nie zapłacę! Za przeróbkę multi-kulti. Za nachalną propagandę zdradzieckich środowisk. Część żąda zwrotu za bilet. Część demonstracyjnie wychodzi z teatru, solennie poprzysięgając, że ich stopa nigdy więcej tutaj nie postanie.

Rusza akt drugi, a widownia tylko czeka, żeby zacząć syczeć i gwizdać, dając twórcom jasno do zrozumienia, co o nich sądzi. Jednakże oto widzą przed sobą Julię na tylnym siedzeniu forda model T, którą gwałci szef zakładu. Julia wyje wniebogłosy, błagając o litość, ale Henry Ford drze na niej ubranie, bijąc ją po twarzy. Pod koniec drugiego aktu Julia jest już tak skopana i tak skatowana, że nie sposób jej rozpoznać, Julius jest wrakiem człowieka, a z Detroit ich wypędzają ci sami przychodźcy, z którymi przybyli tutaj na początku sztuki.

Julius pada na podłogę. Julia trzyma go w ramionach, motłoch ich otacza.

„Jeśli to jest Ameryka – odzywa się Julius – to nie było warto”.

I Julius umiera.

Kurtyna.

Widownia szaleje.

„Bis! – wołają. – Bis!”

I w pustym teatrze nagle otworzyły się drzwi.

– Siódmy? – wołał Ósmy. – Jesteś?

– Niezły spektakl cię ominął – odpowiedział Siódmy.

Ósmy przeszedł pomiędzy rzędami i usiadł koło Siódmego, który dobrze wiedział, co zaraz usłyszy.

– Idziesz – stwierdził Siódmy.

Ósmy potaknął głową.

– Idę – powiedział.

Siódmemu się wydawało, że kto jak kto, ale on wyjdzie ostatni. Myślał, że nawet Dziesiąty podda się wcześniej niż Ósmy.

– Był sobie raz świecznik – odezwał się Siódmy.

– Znam – powiedział Ósmy.

– A na nim trzy świeczki – mówił dalej Siódmy. – Czerwona, biała, niebieska. Zapalono je i płoną. Czy czerwona świeczka ratuje niebieską? A czy niebieską w ogóle obchodzi, co z białą się stanie? Nie. Bo czy kiedykolwiek biała pomogła niebieskiej? Jebać białych – mówią czerwoni. Jebać niebieskich – mówią biali. Jebać czerwonych – mówią niebiescy.

– Te świeczki to głupie chuje – skomentował Ósmy.

Siódmy potaknął głową.

– Owszem – odpowiedział.

– Takie są od urodzenia – powiedział Ósmy. – To nie ich wina. Powstają, płoną i się wypalają. Głupio tak umierać, paląc się od czubka głowy. Świeczki mają ciężko w życiu. Czerwone, białe, niebieskie – mają równo przejebane.

– A człowiek myśli, że będą sobie pomagać – odpowiedział na to Siódmy. – Na dobre i na złe.

– Do czego ty zmierzasz?

– Pomóż – odparł Siódmy. – Pomóż mi przy Wuju. Bo sam nie dam rady.

Lecz Siódmy pokręcił głową.

– Dawniej bym ci pomógł, kiedy to wszystko było jeszcze dla mnie ważne – odpowiedział Ósmy. – Święte miejsca, święte prawa i historie święte. Czułem, że to mnie dotyczy i dzięki mnie nie umiera. Ale teraz myślę sobie, że czyje niby prawa, czyje święte historie? Wuja? Juliusa? Amy? Czy Ojca? Trzymałem się tego światka, tej dętej wspólnoty, jakbym bał się, że utonę we wzburzonym morzu, jeśli nie wsiądę na statek. Ale jaki statek… To była stara i przegniła deska, której się trzymałem jak tonący brzytwy i tylko się poraniłem. Jak dla mnie wystarczy.

– Zjesz mnie? – spytał Siódmy.

– W sensie?

– Jeśli mnie przeżyjesz. Czy zjesz mnie, gdy umrę?

– Pół i gryz? – spytał Ósmy.

– Gryz i pół – powiedział Siódmy.

Ósmy kiwał głową.

– Żeby cię skazać na życie wieczne? – powiedział Siódmemu. – Tego ci nie zrobię, chociaż cię nie lubię.

– Spoko – odpowiedział Siódmy. – Tak tylko spytałem.

I przytulił brata, a nie przypominał sobie, kiedy ostatnio któregoś z braci przytulił – i czy zrobił to kiedykolwiek.

Trzeci położył się w samochodzie Zero na tylnym siedzeniu, skulił w pozycji płodowej i zasnął. Było po godzinach szczytu i nie trafili na korki po drodze do miasta. Zero prowadziła auto w zupełnym milczeniu, od czasu do czasu kukając w lusterko wsteczne, żeby zerknąć na Trzeciego.

– Chce mieć ze mną dziecko – powiedziała w końcu.

– Trzeci?

Potaknęła głową.

– Kiedy tak powiedział?

– Kiedy Wuja umarł – odparła. – Chce, żeby Ama przeżyła.

– On wie, jak się robi dzieci?

– Dlatego prosi, żebym mu pomogła – powiedziała Zero. – Bo uważa chyba, że znam jakiś dobry sposób. W rodzaju: dwie szklanki wody i trzy szklanki mąki.

– I co mu odpowiedziałaś?

– Że kupię, co trzeba.

Uśmiechnęli się oboje. U stóp Siódmego leżał wiekowy sakwojaż. Siódmy wysłał esemesa swojemu szefowi.

„Mamy to” – napisał.

„Dobre?” – odpisał Rosenbloom.

„Boskie” – odpowiedział Siódmy.

„O czym?”

„Umiera matka rodziny – odpowiedział Siódmy – i wszyscy muszą na nowo odnaleźć się w społeczeństwie, które ich odrzuca”.

„Znowu to samo” – odpisał Rosenbloom.

„No ale to jest o Kanibalach” – odpowiedział Siódmy.

Minęła dłuższa chwila, nim przyszła odpowiedź.

„A tytuł też jak z Faulknera? Kiedy obdzieram?”

Po następnej dłuższej chwili:

„Ugotowana według Toni Morrison? Trauma i uprzedzenie? Albo najlepiej Bezmatek”.

I w końcu, po kolejnym dłuższym milczeniu:

„Masz dobrze płacone, Siódmy, tylko nie wiem za co”.

– Będę musiała chyba gdzieś go oddać – powiedziała Zero. – To znaczy Trzeciego. Do jakiegoś zakładu, do domu opieki.

Siódmy też był tego zdania.

– Ama powinna to zrobić dawno temu – powiedział.

– I może nareszcie stanie się szczęśliwy – powiedziała Zero. – Skoro już po wszystkim, koniec historii narodu i nie ma już kogo bronić. Świetna perspektywa. Już nie musi iść na wojnę i być wojownikiem. I może być sobą, Trzecim, ja mogę być sobą, Zero, ty możesz być sobą, Siódmym.

– Cokolwiek to znaczy – odpowiedział Siódmy.

Na autostradzie śnieżyło. Bliżej Manhattanu na drodze było już gęsto, a na moście Waszyngtona utknęli w totalnym korku. Zero pokazała palcem na wiszącą w górze niewielką tabliczkę z napisem „Nowy Jork”. Z drugiej strony zawieszono wskazującą przeciwny kierunek tabliczkę „New Jersey”. Obie były umieszczone wzdłuż niewidzialnej linii dzielącej dwa stany, których mieszkańcy darzyli się nawzajem taką sympatią, jaką zwolennicy gazu darzyli węglarzy.

– Głupie chuje – powiedziała Zero.

– Ale kto? – zapytał Siódmy.

– Wszyscy – rzekła Zero. – Ja jestem stąd, a ty jesteś stamtąd. Rach-ciach, pif-paf, jeb-jeb. I to jest fakt biologiczny, a nie tylko moje zdanie – że ludzie to głupie chuje.

– Wszyscy? Z natury?

– Tak – odpowiedziała. – Czwarty mi to wytłumaczył. Kiedy wróciliśmy z grillem. Po tym, jak stwierdziłam, że policjant był w porządku, a ty powiedziałeś, żebym się zamknęła.

– Sorry.

– Byłam na ciebie wkurwiona – powiedziała Zero – a Czwarty mnie uspokajał. Ja do niego: „Boże święty, nie wszyscy są przecież tacy”. A on na to: „Wszyscy”. I to już od urodzenia. Bo mówi, że w łonie matki najpierw jesteśmy niewielkim zlepkiem komórek, małym pęcherzykiem – blastulą czy coś tam. Komórki się rozstępują i tworzy się mała jama. U niektórych organizmów z jamy tej robi się gęba, a u innych odbyt.

– Co?

– Początek przewodu pokarmowego, zwany również mordą, lub koniec przewodu, zwany również dupą – powiedziała Zero. – I to kształtuje się najpierw, cała reszta potem. Wejście lub wyjście. Żywe organizmy rosną albo od mordy strony, albo od dupy strony. I zgadnij, proszę, od czego my zaczynamy. Tak, Siódmy, od dziury w dupie. Wszyscy od początku jesteśmy dupkami cierpiącymi na ból dupy. Tylko płeć nas różni i ludzie się dzielą, według przyległości zadka, na głupich chujów i na głupie cipy. Gandhi – głupi chuj, Stalin – głupi chuj, Matka Boska – głupia cipa. Nic innego się nie liczy (klasa społeczna, poziom wykształcenia, rasa, wyznanie, wygląd, pochodzenie), jeżeli zobaczyć w ludziach bandę wielkich dupków – głupich cip i głupich chujów. I nagle wszystko staje się logiczne i wszystko jest jasne – Ama, Wuja, ja, ty, religia, wojny, wojny religijne. Wszystko.

Siódmy czytał Montaigne’a. Czytał Senekę, czytał Cycerona, czytał Epikteta. Wszystkich wielkich czytał, wszystkich filozofów, wszystkich myślicieli ze wszystkich wieków i krajów. Lecz słów tak prawdziwych, jak te przed chwilą przez Zero wypowiedziane, to jeszcze nie słyszał.

Zero podwiozła Siódmego pod jego mieszkanie na Upper East Side. Siódmy poprosił, żeby mu dawała znać, co i jak z Trzecim; będzie go odwiedzał, gdy tylko da radę. Zero zapewniła, że powie Siódmemu, gdy tylko się czegoś dowie. Obiecali sobie, że będą do siebie dzwonić, i mocno się przytulili.

– Zerka bohaterka – powiedział jej Siódmy. – Zerka moja bohaterka.

Kierowca w aucie za nimi wcisnął z całej siły klakson.

Zero spojrzała za siebie.

– Głupi chuj! – krzyknęła. Zwróciła się do Siódmego: – No i sam widzisz.

Wychodzenie z cienia, powieść o młodym mężczyźnie próbującym zerwać ze swoimi korzeniami, ukazała się rok później.

Amę szlag by trafił.

To nie była proza oparta na faktach, tylko fakty same: Siódmy napisał tę książkę tak jak antropolog. Rosenbloom ją wziął do druku jako zwykłą powieść opartą na niczym. Od roku miał horror w pracy, bo zamiast zbierać pochwały, że wydaje i promuje autorów i autorki tak różnorodnych i różnorodne, jeśli chodzi o tożsamość, zbierał tylko ciągły łomot, że żeruje na ich bólu, który wcale nie jest lepszy niż ból tych, których pominął. Uznał więc, że Kanibale to będzie bezpieczny wybór.

Wychodzenie z cienia odbiło się brakiem echa. Główny bohater powieści był w końcu mężczyzną, który zawiódł swą wspólnotę, pozwalając jej nie przetrwać, w sobie zaś pielęgnował to, co łączy go z innymi (albo też z Innymi), a nie to, co dzieli.

„Typowy libkowy wysryw” – głosiła pierwsza opinia o książce na Amazonie. „Daję jedną gwiazdkę, bo mniej się nie dało”.

I odpowiedź na opinię: „Typowy foliarski wyrzyg”.

I odpowiedź na odpowiedź: „Tylko się nie zesraj. Mośki i homosie już cię nie obronią”.

Odpowiedź poniżej: „Weź się, kurwa, umyj, katolicka tępa dzido”.

Wzajemne okłady z błota trwały jeszcze dłuższą chwilę, zanim się chłopcy znudzili, było też parę opinii, w których ludzie dziękowali za szybką przesyłkę, i to byłoby na tyle.

Siódmy wcale się nie zmartwił; już samo przelanie przeszłości na papier było jak egzorcyzm i spełniło swe zadanie. Parę miesięcy później, gdy w rocznicę śmierci Amy zaczął prószyć śnieg, Siódmy wybrał się na spacer. Wziąłby ze sobą Tanię, lecz nigdy jej nie wyjawił historii rodziny; wolał, żeby jego córka weszła w życie z czystym kontem i mogła ze sobą zrobić, co tylko zapragnie.

Bo od niej się zaczynała zupełnie inna historia. Bez żadnego „wcześniej”. Czemu niby tylko Adam miałby się urodzić wolny, nieobciążony ciężarem przeszłości, niezwichnięty przez historię? Sensem życia Tani było bowiem bycie Tanią – „najtańszą”, jak to możliwe.

Dwie przecznice dalej Siódmy doszedł do sporego parku na wschodnim skraju dzielnicy. Pod parkiem szedł tunel z aleją Roosevelta, zatłoczoną obwodnicą, której cztery pasy biegły wzdłuż East River od południowego krańca Manhattanu aż do 125 Ulicy. Był minus takiej konstrukcji, bo w niektórych miejscach parku dochodziły spod ziemi hałas samochodów i stukanie kół o jezdnię. Ale dzięki tunelowi, który puszczono poniżej, można było stać zaraz przy rzece bez aut za plecami.

Mało kto oprócz Siódmego pragnął stać zaraz przy rzece.

East River to wielki rynsztok, do którego głupie chuje (oraz głupie cipy) od lat zrzucały odpady i spuszczały ścieki. I nie tylko głupie chuje (oraz głupie cipy), które teraz tu mieszkały, ale też dawniejsze, bo i brytyjskie głupie chuje (oraz głupie cipy), i nawet jeszcze wcześniejsze, rdzenne głupie chuje (oraz rdzenne głupie cipy). Głupie chuje oraz cipy wszystkich czasów i narodów całą rzekę zarzygały tym, co wyrzygały, zasrały tym, co wysrały, i dziś tylko głupie chuje oraz głupie cipy są na tyle głupie, by choć palec do niej wetknąć.

Siódmy się wpatrywał w zasyfiony odmęt rzeki.

Już przed narodzeniem jesteśmy chujami – myślał.

„Jako iż jestem zupełnie pozbawiony i próżny wszelkiej innej treści, do opisania nastręczyła mi się własna osoba jako przedmiot i materia”.

Tak wyjaśniał Montaigne, skąd wywiódł pomysł na Próby. Wieleset stron później, już na samym końcu książki, dochodzi do wniosku takiego jak Zero:

„Na najwyższym tronie świata i tak siedzimy jeno na własnym zadku”.

Bez względu na to, czy był humanistą, czy konserwatystą, liberałem czy świętoszkiem, czy wyznawał katolicyzm, czy jednak judaizm, czy był wolnomyślicielem, czy tchórzliwym politykiem, Montaigne wiedział jedno i chwała mu za to:

Wiedział, że jest głupim chujem.

Wiedział, że po świecie chodzą same głupie chuje.

„Mamy może i słuszność – pisał – przyganiać sobie sporządzanie tak głupiego produktu jak człowiek; jak również mamy rację nazywać tę funkcję haniebną i haniebnymi części ciała, które ku temu służą”.

Siódmy myślał sobie, że po to jest tygiel, w którym miesza się narody – ażeby ludzie wreszcie się z tym pogodzili, że wszyscy są tacy sami, tak samo chujowi. Może w ten sposób stracą szacunek do swoich chujowych przodków i wyrzekną się swoich chujowych tradycji, i zaczną podważać swoje chujowe poglądy, i złapią trochę dystansu do swych chujowych korzeni, i opuszczą klatkę swej chujowej tożsamości, i zmiotą z mapy wszystkie chujowe granice, ale będą żyli razem, jak jeden chuj z drugim, wokół sami swoi.

Siódmy podniósł z ziemi stareńki sakwojaż i oparł o poręcz. Już po raz ostatni otworzył jego zatrzaski, mocno zardzewiałe. Ze środka wyjął kości do gry, banknoty do Monopoly i parę gum balonowych i schował je do kieszeni. Wyśle je pocztą do Zero, żeby oddała Trzeciemu.

I sięgnął do sakwojażu, i wyciągnął nóż zbawienia, ciężki, złowrogi i pokryty krwią tysięcy dawno zmarłych Kanibali, i chwilę potrzymał w dłoni, i odchylił się do tyłu, i jak wieki temu przykazał Samuel, zwany Samuelem Mędrcem, rzucił nóż najdalej, jak tylko potrafił, rzucił go prosto do wody i patrzył, jak tonie, a potem zamknął sakwojaż, zatrzasnął zatrzaski i jak wieki temu ojciec kazał Juliusowi, rzucił sakwojaż do wody, za poręcz, za burtę, byle tylko się go pozbyć.

Razem z tym całym jebanym dziedzictwem.

Przypisy

[1] Przywołany fragment nie jest autorstwa Montaigne’a, lecz cytowanego w jego dziele po łacinie Persjusza. Cytat pojawia się w eseju O samotności (Próby, księga I, rozdział XXXIX) i polskie wydania Prób podają go w tłumaczeniu Edmunda Cięglewicza. Wszystkie cytaty z Montaigne’a w tłumaczeniu Boya (przyp. tłum.).

Tytuł wydania angielskiego: Mother for Dinner

Język oryginału: angielski

Copyright © by Shalom Auslander, 2020

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Filtry, 2022

Copyright © for the Polish translation by Maciej Stroiński, 2022

Wydanie I, Warszawa 2022

Opieka redakcyjna: Dariusz Sośnicki

Redakcja: Dariusz Sośnicki

Korekty: d2d.pl

Projekt okładki: Marta Konarzewska / konarzewska.pl

Projekt typograficzny, redakcja techniczna i skład: Robert Oleś

Przygotowanie e-booka: d2d.pl

Wydawnictwo Filtry sp. z o.o.

ul. Filtrowa 61 m. 13

02-056 Warszawa

redakcja@wydawnictwofiltry.pl

www.wydawnictwofiltry.pl

ISBN 978-83-963911-9-3