Redakcja

Anna Seweryn

Projekt okładki Maksym Leki

Redakcja techniczna, skład i łamanie oraz opracowanie wersji elektronicznej

Alicja Kalinowska

Korekta

Urszula Bańcerek

Fotografia na okładce

© Anatolii Riepin | shutterstock.com

© Rawpixel.com | shutterstock.com

Wydanie I, Chorzów 2019

Wydawca: Wydawnictwa Videograf SA

41-500 Chorzów, Aleja Harcerska 3c

tel. 600 472 609

office@videograf.pl

www.videograf.pl

Dystrybucja wersji drukowanej: DICTUM Sp. z o.o.

01-942 Warszawa, ul. Kabaretowa 21

tel. 22-663-98-13, fax 22-663-98-12

dystrybucja@dictum.pl

www.dictum.pl

© Wydawnictwa Videograf SA, Chorzów 2019

tekst © Anna Żelazowska

ISBN 978-83-7835-748-3

Prolog

Jeśli ktoś by mnie spytał, gdzie z największym prawdopodobieństwem spotkasz Boga, odpowiedziałabym, że u mnie w pracy. Dla jasności: nie jestem zakonnicą, chórzystką w kościele ani katechetką. Jestem asystentką w klinice sztucznego zapłodnienia. Pracuję w godzinach od ósmej do osiemnastej, czasami dłużej, zarządzam terminami wizyt, zabiegów, spuchniętymi segregatorami ludzkich historii, odbieram i rejestruję próbki spermy, parzę kawę (raczej po wcześniejszym umyciu rąk), czasami dodaję otuchy, podaję chusteczki do zapłakanych oczu… A przede wszystkim patrzę. To już poza obowiązkami służbowymi, tak zupełnie przy okazji, bo kiedy siedzisz te bite dziesięć godzin za ladą recepcji i już powklepujesz w komputer to, co masz do wklepania i przyporządkujesz na bieżąco wyniki badań do właściwych teczek pacjentów, zaparzysz czwartą kawę poszarzałemu ze zmęczenia „panu doktorowi od dzidziusiów”, to zostaje ci trochę czasu na obserwację. I ta milcząca, półprzezroczysta obecność jest moim azylem. Powołaniem, rzekłabym, tak jak dla chirurga skalpel albo sztaluga dla malarza. Ja, dziewczyna, która patrzy.

Ubieram się skromnie, bo takie są wymogi. Żadne prześwitujące sukienki do pół uda ani głębokie dekolty. Jeśli ktoś by mnie pytał o zdanie, to według mnie akurat nie ma lepszego stanowiska administracyjnego do tego rodzaju frywolnych strojów à la niezamężna Rosjanka na potańcówce w Hurghadzie. Taki look mógłby działać jak najbardziej motywująco na spłoszonych panów, zgarniających z lady szybkim, wstydliwym ruchem plastikowe pojemniczki. W każdym razie nie mnie to oceniać, bo są od tego mądrzejsi. Ja cieszę się z tego, co mam. Praca ta była dla mnie jak przysłowiowe złapanie Pana Boga za nogi, o czym przekonuję się codziennie. Chóry anielskie usłyszałam wraz z dźwiękiem mojej wysłużonej nokii, która równo dwa lata temu, punkt dwunasta trzydzieści trzy, zadźwięczała jakimś tandetnym dzwonkiem, a następnie miła pani z agencji pośrednictwa pracy oznajmiła triumfalnie, że zostałam przyjęta na stanowisko asystentki w klinice Szczęśliwa Rodzina. I to było niczym rozstąpienie się morza albo lepiej – manna z nieba, bo zaledwie kilka godzin wcześniej na śniadanie wyjadłam z szafki ostatnią konserwę tyrolską, popijając wyskrobkami z dna słoika kawy rozpuszczalnej. Deszcz bębnił o przyozdobiony przez ptactwo parapet, a ja ponuro rozważałam możliwość powrotu do rodzinnego miasta na południu kraju. A tu nagle poczucie dojmującej klęski w zaledwie kilka chwil zmieniło się w fanfary orszaku triumfalnego gladiatorów i oficjalnie otworzyły się przede mną tak zwane możliwości. Stała praca, więc kredyt, ciasne, ale własne mieszkanko, fotel Lykke i stolik Brykkens. Słowem, byłam w jakiś sposób „ustawiona”.

Praca asystentki, gdziekolwiek zresztą, była dla mnie szczytem szczytów. W przeciwieństwie do moich kolegów z kierunku „socjologia i kultura medialna” już na wstępie porzuciłam mrzonki na temat zostania komentatorem politycznym, dziennikarzem społecznym czy chociażby felietonistą. Mnie interesował konkret. Nie znaczy to, żebym kategorycznie nie chciała zarabiać na życie pisaniem erudycyjnych analiz na temat zjawisk społecznych typu: „wyglądam jak menel, ale będę pić czwarte cappuccino kupione za równowartość średniej krajowej afrykańskiego państewka” albo „mam czterdzieści lat i ciągle tylko mama jest w stanie zrobić mi dobrze”. Wręcz przeciwnie, takie drążenie w ludzkich motywacjach oraz pokrętnej logice istot ludzkich jako tłumu zawsze mnie interesowało. Tylko że do bólu trzeźwy osąd rzeczywistości kazał celować w bardziej przystępne rejony. Na początku lat dwutysięcznych ani w swojskich pośredniakach, ani w bardziej wysublimowanych z nazwy job agencies, ani też w dodatku „Gazeta Praca” dziwnym trafem nikt nie szukał analityków zjawisk społecznych. Za to asystentek i sekretarek – wszyscy.

Tak więc zostałam częścią rzutkiego czteroosobowego zespołu administracyjno-asystenckiego w klinice Szczęśliwa Rodzina w centrum stolicy. Co rano – dobudzona solidnym kopem kofeiny, pochodzącym z mojego ślicznego, lśniącego czerwienią ekspresu do kawy, który notabene zaczynam traktować jak jedynego uwielbianego członka rodziny – zmierzam na moje recepcyjne stanowisko. Wolałabym pominąć szczegóły codziennej drogi do pracy, bo jest ona wypełniona na ogół wyziewami studzienek kanalizacyjnych peryferii Warszawy, gryzącym w nozdrza potem ściśniętych w metrze korpowięźniów i fetorem przypalonych zapiekanek w przejściu podziemnym. Może ze względu na ten olfaktorycznie masakrujący wstęp do dnia roboczego, a może tylko dlatego, że na korytarzach i w gabinetach Szczęśliwej Rodziny naprawdę ważą się losy wielu par, po przestąpieniu progu kliniki czuję się, jakby rozstąpiły się przede mną niebiosa. Po prostu błogo. Zresztą nie jest to efekt tak zupełnie przypadkowy, bazujący jedynie na zasadzie kontrastu pomiędzy zarzyganym po weekendowych hulankach chodnikiem przed Galerią Centrum a lśniącą grafitową poświatą podłogi w klinice. To, jak sądzę, także efekt pracy „psychologa wystroju wnętrz” czy innego z podobnie tajemniczych z nazwy, acz modnych i w sumie nieźle zarabiających specjalistów. Dyskretnie sącząca się muzyka instrumentalna, szklane misy z lawendowym potpourri, poustawiane na ladach recepcji (jeśli trafię do piekła, to będzie ono pachniało właśnie lawendą i zjełczałą zapiekanką z podziemi pod rondem Dmowskiego), kojąca biel i wygodne, oczywiście białe, skórzane sofy w poczekalni oraz fotografie Anne Geddes na ścianach (tej od pastelowych zdjęć noworodków, umieszczanych na tę okazję w główkach kapusty, kielichach kwiatów i doniczkach). Mam nadzieję, że ci ludzie, którzy przychodzą tutaj – jak by nie było – „po dziecko”, mają wystarczająco dużo rozsądku, by nie spodziewać się efektów pod postacią zawsze anielsko uśmiechniętego cherubinka, śpiącego w kielichu tulipana. Sądząc po tym, co wyczyniali w wieku niemowlęcym moi trzej bratankowie, to nie ma wizji dalszej od prawdy.

1.

Dziś pracę zaczęłam od archiwizowania starych „spraw”. Czułam się z tym trochę jak pomocnik Świętego Mikołaja, katalogujący zeszłoroczne listy trafiające do przełożonego, z tym tylko, że nie na wszystkie odpowiedziano.

Justyna i Marcin Łęccy. Ich historii nie da się zapomnieć, bo jest wręcz epicko melodramatyczna. Z cyklu tych opowiadanych na babskich wieczorach, przy tiramisu i butelce lambrusco, a wzniecających komentarze typu: „sukinsyn pieprzony” czy „porąbany knyp z małym fredem”. Jak to jest z tym ostatnim, to mogłabym się dowiedzieć nawet – nomen omen – z pierwszej ręki, od koleżanki siedzącej na krześle obrotowym metr ode mnie, ale jakoś nie chcę. Państwo Łęccy trafili do kliniki po dwóch latach bezowocnych tak zwanych starań, co było naprawdę niewielkim stażem w porównaniu z innymi przypadkami. Justyna miała trzydzieści dziewięć lat i choć wyglądała na minimum dziesięć lat mniej, to dobitnie czuła presję uciekającego czasu. To, co rzucało się w oczy w przypadku tej pary, to jej niekoherentność na poziomie wizualnym. A konkretnie fakt, że Marcin wyglądał jak brzydszy brat dzwonnika z Notre Dame po nieudanej operacji łuków brwiowych, a Justyna… Cóż, Justyna była po prostu śliczna. Miała w sobie coś z przedwojennej urody, delikatne rysy twarzy, zawsze finezyjnie upięte włosy i miękką elegancję w ruchach. Była ponadto o pół głowy wyższa od swojego męża.

***

Poznali się na molo w Sopocie, on przyciągnął jej uwagę małym szczeniakiem bernardyna z plączącymi się pulchnymi łapkami, którego prowadził na smyczy. I z tym psiakiem, na tym molo, w koszulce polo z logo telefonii komórkowej, ciasno opinającej wydatny piwny brzuszek, Marcin wydał się jej uosobieniem przystani życiowej. Że tylko z nim biały welon, dwójka szczerbatych dzieci harcujących po ogrodzie i stabilizacja. Dla Marcina zainteresowanie dziewczyny pokroju Justyny było niczym wygranie na loterii czerwonego sportowego samochodu, o jakim marzą mężczyźni tacy jak on – ewidentne trofeum służące potwierdzeniu przed nielubianymi kolegami, że nie jest się aż takim przegrywem. Ale zadra gdzieś tkwiła w nim cały czas. Bo ile można znosić ciekawskie spojrzenia taksujące ich dramatyczny rozdźwięk w klasie atrakcyjności? Ile można słuchać-nie-słuchać szeptów i chichotów gdzieś z drugiego planu, że oto Piękna i Bestia idą? Pal licho jak się jest piękną stroną tej bajki, bo możesz to skwitować jakimś lekceważącym komentarzem, poprawiając niedbale opadające w nadmiarze na alabastrowe czoło loki. Gorzej jak przydzielono ci rolę Quasimoda i nie za bardzo nawet możesz z tym osądem polemizować. Tak więc pomysł „zaciążenia” Justyny miał u Marcina, niestety, i drugie dno. Oprócz oczywistych korzyści płynących z przedłużenia linii genetycznej, tego „skoku w nieśmiertelność” oraz chęci usłyszenia tupotu małych stópek na panelach z drewna teakowego Marcin liczył po prostu na to, że po ciąży Justyna trochę zbrzydnie. Może nie tak dramatycznie i ostatecznie, ale że chociaż trochę spuści z tonu i wrzuci kilka kilogramów na plus oraz zetnie swoje majestatyczne włosy do pasa. Idealność żony coraz bardziej go frustrowała, zwłaszcza że ostatnimi czasy zaczął wyraźnie łysieć.

A Justyna była po prostu zakochana. Zachwycona, że wreszcie może się ufnie przytulać co wieczór do tego samego stabilnego mężczyzny, że Marcin umie naprawić szafkę w łazience, położyć kostkę brukową na podjeździe przed domem i że często śmieje się z jej żartów. I gdy po dwóch latach regularnego seksu z kalendarzem i testerem śluzu w ręku nic z tych planów rodzinnych nie wychodziło, postanowili zadziałać radykalnie. To znaczy Justyna postanowiła, a była to skądinąd prawdziwa droga przez mękę.

– Kochanie, pamiętasz, że dziś masz badanie w klinice?

– Hm…

– Tyle razy ci przypominałam, zaznaczyłam na kalendarzu w kuchni czerwonym mazakiem, w serduszku, ot tak, by było romantycznie trochę.

– Aż tak zależy ci na potwierdzeniu winy? Proszę bardzo, mogę w ciemno ci napisać na cholernej kartce, że to na pewno ja i droga wolna. Jarałem marihuanę w liceum, noszę za ciasne dżinsy, przesiaduję w gorącej wannie. Mea culpa, mea culpa. Tego chciałaś? A idź sobie zrób dziecko z tym lalusiowatym sąsiadem. Tym, co tak zawsze się w ciebie wgapia jak sroka w gnat. Chcesz mnie zostawić i pretekstu szukasz.

– Marcinku, jak tak możesz mówić? Ja przecież, ja przecież… Dla ciebie wszystko i gówno, nikt się we mnie nie wgapia, a na pewno nie ten sąsiad. Przecież to gej jest, więc jak ma wlepiać we mnie gały? Słucha opery na cały regulator, prenumeruje „Fashion Week” i żywi się wegańskim hummusem. No, pomyśl, gdzie on, taka mimoza, do ciebie, faceta z krwi i kości? – monologowała Justyna płaczącym dyszkantem, próbując złapać wzrok męża.

– Ja nie wiem, jak jest… Ale to twoje naleganie na badania to niczym oskarżenie jest – stwierdził sucho Marcin, nieco udobruchany wzmianką o nim jako o prawdziwym facecie.

– Żadne oskarżenie, przecież ja też się zbadam, to równie dobrze może być i po mojej stronie. Pigułki brałam kilka lat, a może i stres coś mi tam poprzestawiał, mam już swoje, jak na matkę, lata. Tam mogą nam pomóc – błagalnie perorowała Justyna.

– Brałaś, a brałaś. Z tyloma partnerami, z którymi sypiałaś, to musiałaś brać, bo inaczej już dawno snułaby się za tobą gromadka dzieci. Jak w powieści pozytywistycznej! – wykrzyknął z triumfem Marcin i wyszedł na balkon.

– Jutro o piętnastej, ulica Pełna trzy. Nie dopuszczam twojej nieobecności – stwierdziła zadziwiająco twardo Justyna. I tylko ta nowa nuta w jej głosie ostatecznie go przekonała.

Gdy następnego dnia pojawili się przed moim biurkiem, nie dało się nie zauważyć, kto był inicjatorem tej wizyty. Łęcki trzymał się dwa kroki od mnie i mową ciała wyrażał zupełny brak zainteresowania, połączony z czymś w rodzaju biernej agresji. Jego na pozór arogancka poza kontrastowała z panią Łęcką, której przygarbiona sylwetka wyrażała jedynie dwa słowa: „przepraszam” i „błagam”. Nie mogłam powstrzymać uśmiechu, gdy Łęcki zamaszystym, ostentacyjnym ruchem ręki zaznaczał pola w standardowych formularzach, które im podałam do wypełnienia.

– Te pytania są idiotyczne – wycedził przez zęby.

– No wiesz, kochanie, oni muszą wiedzieć takie rzeczy, by wdrożyć kompleksowe leczenie – wyjąkała przepraszająco Justyna Łęcka, jednocześnie kładąc swoją rękę na dłoni męża.

– Skoro już mamy odstawiać tę szopkę, to ja bym chciał syna. To pewnie można wybrać, skoro nas to będzie tyle kosztować – powiedział tonem wymagającego klienta nurkującego w pudle „kilogram za 1,99” w prowincjonalnym szmateksie.

– To zależy tylko od pana… hmmm… materiału genetycznego – niespodziewanie wtrąciła się moja koleżanka, Beata, siedząca biurko obok. – Ja ich przejmę – powiedziała półgłosem, nachylając się do mnie i jednocześnie wyczarowując jeden ze swoich uniwersalnych uśmiechów.

Beata była specjalistką od tak zwanych trudnych klientów. Ponadczterdziestoletnia niedoszła pani psycholog (magisterium w pisaniu od ośmiu lat) nie miała nic wspólnego z hulającym w popkulturowej świadomości gawiedzi stereotypem MILF-a, czyli dość apetycznej i często wyzywającej pani w wieku balzakowskim, której zaciągnięcie do alkowy mogło dostarczyć całkiem niezłych wrażeń estetyczno-erotycznych. Nie, Beata była z tych kobiet, których obfity biust, swobodnie przechodzący w nieistniejącą talię, budził najpierw skojarzenia z ukochaną świętej pamięci babcią, następnie z puchatą, wymiętą poduszką, pozostawioną bladym świtem w łóżku, by wreszcie w przedziwny sposób wywołać irracjonalną chęć na domowej roboty pierogi ruskie. Twarz miała dość płaską, swojską, na której jedynym żywszym akcentem była częściowo osiadająca na zębach szminka koloru wściekła fuksja. Nie, Beata zdecydowanie nie była ładna, nawet przy dużej ilości dobrej woli nie dałoby się określić mianem „interesującej”. Miała jednak to coś, co w ostatecznej życiowej rozgrywce znaczy więcej niż nieprzeciętna uroda czy szczególne przymioty duchowe. A był to spryt.

***

O tym, jak skończyła się sprawa Łęckich, dowiedziałam się kilka miesięcy później, od samej Beaty, która sapiąc pod ciężarem ośmiomiesięcznego brzuszyska, triumfalnie rzuciła na biurko zwolnienie lekarskie, do końca ciąży ciesząc się już perspektywą rocznego urlopu macierzyńskiego.

– Wiesz, dla mnie to był ostatni dzwonek. Czterdziestka na karku, żadnego stałego faceta – ba! – żadnego faceta, chociażby do okazjonalnego bzykania. Wiesz, jak to jest, chłopy są teraz leniwe, ich życie seksualne sprowadza się w większości do odpalenia komputera, rozsunięcia rozporka, a następnie użycia kilku chusteczek higienicznych. Po co się trudzić?! – tokowała wysokim głosem, jednocześnie masując się po napęczniałym brzuchu.

Beata była – jak to pisują górnolotnie w czasopismach kobiecych – znawczynią męskiej duszy. Mimo iż usiłowała zaocznie skończyć psychologię, to nie nudna podręcznikowa wiedza była źródłem jej mistrzostwa, a nieocenione w tej materii doświadczenie życiowe, zdobywane kolejno na szkolnych boiskach, kolonijnych dyskotekach, praktykach wakacyjnych w upadających pegeerach, w gabinecie weterynaryjnym, a wreszcie na rozlicznych, raczej nieudanych randkach, aranżowanych przez portal randkowy Dwa Serca.

– Joasia już jest nastolatką, menopauza zbliża się wielkimi krokami, moja babcia przekwitła w wieku lat czterdziestu dwóch. Czterdzieści dwa, Alutka! Zdajesz sobie sprawę?

– No tak – mruknęłam, nie przestając uzupełniać bazy danych w Excelu, który dwoił się i troił, by zepsuć mi humor do końca dnia.

– I obudziłam się jednej nocy, cała zlana potem, przekonana, że to te uderzenia gorąca. I wtedy mnie olśniło, Alu. Teraz albo nigdy! A tak bardzo chciałam mieć jeszcze jedno dziecko, pal licho z kim.

Teraz to mnie oblał zimny pot. Moja chora wyobraźnia dopowiedziała błyskawicznie ciąg dalszy tej historii. Beata niczym szalony naukowiec, włamujący się po zamknięciu kliniki do laboratorium, gdzie trzymany jest najintymniejszy materiał genetyczny pacjentów. Białe drewniaki złowieszczo stukają o podłogę, rozwiana w szale totalnie nieudana trwała ondulacja, Beata niczym demiurg podnosi do światła wybraną na chybił trafił szklaną probówkę, unosi spódnicę i…

– Był taki zagubiony…

– Kto? – wyjąkałam, biorąc zupełnie na poważnie kandydaturę jakiegoś plemnika pierdoły, który nie załapał się na awans do szklanej menzurki.

– Marcin Łęcki, ten awanturujący się klient, co poprzedziurawiał długopisem kartki w ankiecie. Taki był wściekły, że żonka go tu przywlekła! – wykrzyknęła z triumfem Beata, a brzuch podskoczył jej pod sam nos.

– Chcesz mi powiedzieć, że ta ciąża jest wynikiem seksu z naszym klientem, w dodatku według wszelkich badań zupełnie bezpłodnym facetem?

Tu akurat znałam całą sprawę, wraz z wynikami laboratoryjnymi obojga. Wprawdzie katalogowanie wyników, wydawanie ich, przyporządkowywanie w teczki po pewnym czasie nie robią żadnego wrażenia i nie zostawiają śladu w pamięci, ale te były tak wyjątkowo złe, że je zapamiętałam. I za każdym razem, gdy Łęccy rejestrowali się u mnie na kolejną wizytę, to mimowolnie było mi ich żal.

– Medycyna nie takie cuda widziała, kochana! Gdyby nie to, że pokąsały go pszczoły w ogrodzie, to mógłby zapomnieć o dzieciach, fakt. Ale końska dawka kortyzonu zrobiła swoje.

– Pszczoły…? – wykrztusiłam, jeszcze bardziej osłupiała.

***

Opowiedziana przez Beatę historia wręcz upiornie trzymała się tak zwanej logicznej kupy. A z niej wyłaniała się historia człowieka, który już po wstępnych badaniach wiedział, że z jego strony nic z tego nie będzie. I że jego absolutna bezpłodność nie jest kwestią zmiany diety, trybu życia, pochłaniania większej ilości ostryg czy rezygnacji z forsownych wycieczek rowerowych, których, swoją drogą, od kilku lat i tak nie uskuteczniał. Nie była też – przynajmniej według profesora z naszej kliniki – rozwiązywalna przez odpowiednio dobrane leki czy nawet zabieg chirurgiczny. „Możecie się państwo starać, być może cuda się zdarzają” – powiedział profesor Ledek z ciepłym uśmiechem, a współczucie mimowolnie wypełzło na jego twarz. Że dla Marcina Łęckiego świat runął, to za mało powiedziane. Bo nawet nie chodziło o to dziecko, chociaż fakt, że jego własne geny nie zostaną przekazane dla potomności, był także bolesny. Chodziło o to, że teraz on, Marcin Łęcki, miał już oficjalne potwierdzenie, że jako mężczyzna jest po prostu zerem. Że zawiódł na całej linii, że strzela ślepakami i że tak naprawdę to równie dobrze mógłby być kastratem. Ta ostatnia myśl przeszła mu nawet całkiem na poważnie przez głowę, gdy wieczorem w kuchni kroił wyjątkowo ostrym nożem soczyste pomidory. Gdyby to chociaż Justyna, nie on, nie mogła mieć dzieci, to w pewnym sensie byliby kwita. On – brzydal, ale z wielkim sercem, poświęcający się dla swojej pięknej żony, która w wyniku nieuleczalnej przypadłości nie może dać mu dzieci. Ona – piękna, nieszczęśliwa, ale wdzięczna, że mąż trwa przy niej. Tak by było OK, tak by było wreszcie sprawiedliwie. „A jest jak zwykle – myślał z rosnącą wściekłością Marcin. – Pieprzona bogini płodności, pani idealna, niedoszła matka bez skazy. Zdradzi mnie, to tylko kwestia czasu, zdzira jedna”. Światło z ulicznego neonu padało na półprofil Marcina, gdy dłoń Justyny delikatnie pogłaskała go po policzku. „Przetrwamy i to. Dla mnie nie ma to znaczenia, bo i tak cię kocham” – powiedziała cicho Łęcka, a jej słowa padały głucho, jak w studnię bez dna.

Łęcki nie wpadł na Beatę w klinice, bo gdyby się tak stało, to prawdopodobnie między nimi do niczego by nie doszło. Miejsce to za bardzo kojarzyło mu się z klęską. Ale gdy nieprzytomny po nieprzespanej nocy wynurzył się z podziemi pod Rotundą, z tekturowym kubkiem kawy, miał jak najbardziej prawo nie zauważyć sunącej jak taran Beaty, trzymającej dwie łubianki truskawek. Zderzenie było nieuniknione i gdy oszołomiona Beata leżała na chodniku, pokryta truskawkową miazgą, Marcin jak przez mgłę próbował sobie przypomnieć skąd zna tę kobietę.

– Pan akurat idzie do nas, prawda? – zapytała niezbita z tropu Beata, otrzepując swój przyciasny moherowy sweterek z resztek owoców.

– To znaczy‍ gdzie? – wymamrotał.

– No, do kliniki, chyba w tę stronę pan szedł.

Marcin odskoczył jak rażony piorunem.

– Nie, ja już się tam nie pojawię. Do widzenia – powiedział szybko i już by zniknął w gwarze ulicy, i już losy kilku osób pozostałyby niezmienione na wieki.

Ale Beata wyczuła szansę, może tę jedną na milion, i jeszcze na adrenalinowym haju, spowodowanym wyrżnięciem o trotuar, wypaliła:

– Nie przeżyję, jeśli już pana nigdy nie zobaczę, panie Łęcki! – Słowa zawisły skonsternowane w ciężkim od upału majowym powietrzu.

– Słucham? – powiedział niepewnie Marcin, przekonany, że to wczorajsze drinki, wypijane haustem jeden po drugim, powodują tak osobliwe omamy słuchowe.

– Może nie powinnam tego mówić, ale zawrócił mi pan w głowie od momentu, gdy pana zobaczyłam w naszej recepcji. Pewnie nie zwrócił pan uwagi, bo prawdziwi mężczyźni, tacy jak pan, mają ważniejsze sprawy na głowie niż głupiutkie sekretarki od wypełniania formularzy, ale ja od tego czasu nie mogę przestać o panu myśleć. Ot tak, sama nie wiem, kiedy to się stało.

To, co w normalnych warunkach rynkowych rządzących na giełdzie damsko-męskiej bezsprzecznie działałoby na niekorzyść Beaty, w tym przypadku było właśnie jej atutem: dwudziestokilogramowa nadwaga, włosy wołające o pomstę do Jagi Hupało czy chociażby już do jakiegokolwiek fryzjera, mającego w sercu trochę ludzkiego współczucia, moherowy sweterek w kolorze jajecznicy, pokryty miazgą truskawkową, ołówkowa spódnica opinająca bezlitośnie to i owo. I dokładnie w tym momencie Marcin poczuł przypływ nadziei. Że jednak mógł się komuś spodobać, i owszem, i to wcale nie z litości, ale z czystego zwierzęcego zauroczenia. Gdzieś na podświadomym poziomie swojego skołowanego od porannego kaca umysłu Łęcki wyczuł i skalkulował, że i on, i Beata grają w piątej lidze płciowej atrakcyjności i że prawdopodobnie już od czasów młodości stali na nie najwyższej półce kandydatów na partnerów, opatrzonej etykietą „użyć w razie braku innych opcji”. To ich niewątpliwie zbliżało.

„Wprawdzie ta kobitka z recepcji to miss świata nie jest, ale po dłuższym przyjrzeniu się ma fajny biust, sympatyczną twarz i całkiem niezgorsze łydeczki. Taka matczyna trochę, ciepła i apetyczna. Jak szarlotka. Mmm…” – kalkulował.

– Ale‌ niezdara ze mnie – powiedział Marcin, zupełnie już innym tonem, połyskując w słońcu zębami, z których średnio co drugi miał aspiracje, by wyskoczyć przed szereg. – Zniszczyłem pani sweterek, z truskawek nic już nie będzie i nawet nie przeprosiłem. Proszę dać mi szansę się zrewanżować w tej cukierence za rogiem. Zamówimy szarlotkę, mnie przyda się jeszcze jedna kawa. A praca nie zając, nie ucieknie, ha, ha!

W ten‍ dość banalny sposób zadzierzgnęła się pomiędzy Marcinem a Beatą nić porozumienia, napędzana głównie jego chęcią udowodnienia sobie, że nie jest jeszcze taki ostatni. Beata zaś, nie wierząc za bardzo w ponure diagnozy lekarzy i pokładając całą ufność w sile namiętności, robiła swoje. Była mianowicie pełna uwielbienia względem Marcina, słuchała z zafascynowaniem jego buńczucznych opowieści na temat wygranych bitew, jakie staczał każdego dnia w dziale rachunkowości korporacyjnej dużej amerykańskiej firmy, która gdyby nie on i jego zaangażowanie dawno by upadła, grzebiąc ze sobą zarówno gospodarkę USA, jak i prezydenturę Obamy. Wydawała teatralnie lekceważące westchnienia na każdą wzmiankę o „tych pawianach z IT”, którzy najwidoczniej sprzysięgli się, by Marcin nie mógł w spokoju pracować. Klasyka gatunku. „Nikt mnie tak nie słucha i nie rozumie, jak ona”; „Rozumiemy się w pół zdania”; „Żona od dawna nie przykłada żadnej wagi do tego, co mówię” – złoty standard racjonalizacji skoków w bok, odwieczna klasyka teorii uwodzenia.

O klinice‌ i diagnozie Marcina nie rozmawiali prawie wcale, kilka suchych zdań, „że się nie udało”, załatwiło ten bolesny dla Łęckiego temat. Zresztą tak naprawdę od kilku tygodni zupełnie przestał o tym myśleć. Fakt znalezienia „bratniej duszy”, ze spotkania na spotkanie coraz sowiciej podlewany gęstym sosem wiszącego w powietrzu erotycznego napięcia, odsunął na dalszy plan jego problemy. Aż pewnego dnia poczuł, iż to, że nie może mieć dzieci, wcale go już nie obchodzi. Jego myśli krążyły przez większość dnia na planowaniu i maskowaniu przed Justyną tajemnych schadzek z Beatą, na opracowywaniu scenariuszy spotkań i oficjalnych wersji wydarzeń. Wydawał się przy tym sam sobie bogiem demonicznej logistyki zdrad, przebiegłym lisem, który prowadzi podwójne życie, grasując gdzieś w dotychczas sobie nieznanych rewirach pokojów na godziny, moteli bez meldunku oraz kabin w sex-shopach. Przez głowę przeszła mu nawet niejednokrotnie myśl, że byłby świetnym tajniakiem albo gliną pod przykryciem, bo kamuflaż i życie na krawędzi miał – jak mu się niezbicie jawiło – we krwi.

Gdy‍ romans przeszedł już oficjalnie na rejestry łóżkowe, Marcin mógł śmiało powiedzieć o sobie, że wreszcie złapał byka za rogi. Seks ze swoją prawowitą małżonką nosił dla niego zawsze pewne znamię upokorzenia, wynikającego z faktu, że czuł się przy niej, szczególnie w sytuacji tête-à-tête, wyjątkowo‍ szpetnie. Zawsze mu coś odstawało nie tam gdzie trzeba, brzuch, mimo iż okrągły i twardy, akurat nie był powodem do dumy. Porównywał swoją sflaczałą, z roku na rok obficiej pokrywającą się plamami pigmentacyjnymi skórę z ciągle irytująco aksamitną i idealną powłoką żony. Nawet gdy czasami próbował być względem niej w łóżku dominujący i władczy, z tyłu głowy zawsze gdzieś szeptał złośliwy głos: „Kogo ty oszukujesz?”.

Natomiast‌ z Beatą sprawa przedstawiała się zgoła inaczej. Jej skóra była, podobnie jak jego, nie pierwszej świeżości, a liczne rozstępy, dożywotnia pamiątka po nieszczęsnym efekcie jo-jo z czasów świetności diet „kosmonautów”, kopenhaskiej i Dukana, nadawały jej bardzo niezobowiązującego charakteru. Justyna zawsze wyglądała świetnie. Z tym drobnym zastrzeżeniem, że odnosiło się wrażenie, iż nie włożyła w to ani minuty wysiłku. Tak naprawdę deprymowało to Marcina, bo trudno było mu powiedzieć, czy się dla niego postarała. Ot, prawdopodobnie dobre geny, mydło i woda, zero wysiłku. Próby Beaty, by wyglądać korzystnie dla swojego kochanka, widoczne były jak na talerzu. I czasami rozczulały Marcina do łez. Czerwona swędząca wysypka po zbyt radykalnej depilacji okolic bikini, jęczmień na oku po zaaplikowaniu sobie wachlarza sztucznych rzęs (który potrafił odlepić się w najmniej odpowiednim momencie i z głośnym pluskiem wpaść do kieliszka z winem), paznokcie u stóp pomalowane na wściekle żółty kolor, z dokładnością dwulatka wypełniającego pierwszą kolorowankę, stringi dopasowane tak perfekcyjnie, że aż zupełnie niewidoczne…

Pomimo‍ tych drobnych niedoróbek, a może właśnie dzięki nim, ich seks był wyjątkowo udany. Porzuciwszy wszelkie kompleksy, wynikające z nieustannego porównywania Beaty do swojej idealnej żony, Marcin odkrył w sobie „dzikiego mężczyznę”, takiego, co i do ściany przyciśnie, i w publicznej windzie rękę pod sukienkę wsadzi. Nieustający podziw i wdzięczność Beaty utwierdzały go w przekonaniu, że nie jest z nim tak źle i że gdy się kiedyś postara, to wyrwie na szybki numerek nawet jakąś licealistkę. I prawdopodobnie wszystko po jakimś czasie by zmierzało do standardowego końca, miejsca, gdzie rozum wreszcie przejmuje władzę nad hormonami, a blask nowości powoli pokrywa się tak trudną do zniesienia rutyną. Gdyby tylko nie te przeklęte pszczoły!

***

W późnosierpniowe‍ sobotnie popołudnie państwo Łęccy wybrali się na działkę pod Warszawę, do znajomych, na archetypowego „grilla”, który w praktyce sprowadzał się do okopcenia gryzącym dymem gotowych połaci mięsa z lidla oraz upiciu się do mdłości za pomocą specjalności pani domu, czyli napoju o wdzięcznej nazwie „kruszon”. Pomimo nazwy, obiecującej rozkosze podniebienia rodem z międzywojnia, w rzeczywistości był to zajzajer, składający się z niedopitych zlewek win z kolekcji gospodarzy, okraszony dużą ilością lodu oraz owoców z przydomowego ogródka. Marcin gderał całą drogę, gdyż grill u Stańskich psuł mu plany gorącej schadzki z Beatą, w trakcie której miały zostać zużyte i odpowiednio zaaranżowane produkty spożywcze o różnej konsystencji i kształtach. I nie, w zamysłach i fantazjach obojga nie miało to mieć nic wspólnego ze wspólnym gotowaniem ragoût z kabaczka. Pogrążony w swoich myślach, prowadził samochód, odpowiadając sporadycznymi mruknięciami na szczebiotanie żony. Drażnił go ton jej głosu, a przede wszystkim hawajska koszula w ogromne kwiaty, którą podarowała mu na rocznicę ślubu, a potem uparła się, że właśnie ją powinien założyć na dzisiejsze spotkanie. „Musisz więcej czerpać z radosnej strony życia” – uzasadniła to bez sensu, a on uśmiechnął się ironicznie. „Gdybyś tylko wiedziała, że od czterech miesięcy tak właśnie robię…” – pomyślał, zdejmując z wieszaka to kolorowe obrzydlistwo.

Stańscy‍ mieszkali w dużym drewnianym domu, dwadzieścia kilometrów od Warszawy. Z okien roztaczał się widok na sad oraz lasy. Spełnione marzenie mieszczucha, które coraz dobitniej zaczęło przemawiać i do Justyny, która raz po raz przebąkiwała coś o wyprowadzce z ich komfortowego, grodzonego osiedla. Gospodarze już czekali na ganku, romantycznie zapatrzeni na zachód słońca, który jak zamówiony rozgrywał się idealnie naprzeciwko ich foteli. Pan domu w zamyśleniu głaskał owczarka typu husky, pani domu zaś pieczołowicie podlewała doniczkowe zioła.

– Boże,‌ zaraz będzie gadka o tym, jak to cudownie zmieniło się ich życie, odkąd wyprowadzili się na wieś – burknął Marcin, popychając energicznie furtkę.

W istocie,‌ być może wieczór i zapowiadał się sztampowo, ale skończył się w iście hollywoodzkim stylu. A wszystko za sprawą Jaromira Stańskiego, który koniecznie chciał pochwalić się swoimi krzakami borówki syberyjskiej, dumnie panoszącymi się w sadzie. Trudno powiedzieć, czy to Marcina kolorowa koszula w kwiaty, czy też jego sympatyczna fizjonomia niedźwiadka na wakacjach sprawiły, że niczym plaga egipska obsiadł go całkiem pokaźny rój pszczół. Marcin wił się, podskakiwał i krzyczał, co może i wyglądałoby dość komicznie, gdyby nie to, że z powodu alergii był w śmiertelnym niebezpieczeństwie. Gdy wyciągnięto go już z basenu, do którego wrzucił go spanikowany Jaromir Stański, by pozbyć się pszczół, Marcin odkrył na sobie osiem ukąszeń, które w niedługim czasie mogły kosztować go życie. Zatem szaleńcza jazda do pobliskiego szpitala powiatowego, Justyna blada ze strachu i powtarzająca do niego: „Wszystko będzie dobrze, wytrzymaj”, biały sufit OIOM-u i bolesny zastrzyk. A właściwie dwa zastrzyki i kroplówka, po której aż go zatrzęsło. Nie mógł wyjść z tego wewnętrznego dygotu przez dobrą godzinę i sam nie wiedział, czy było to spowodowane bliskim otarciem się o śmierć, czy tylko działaniem leków. W każdym razie gdy nazajutrz wypuszczono go ze szpitala w Radzyminie, dając mu na do widzenia jeszcze dwa zastrzyki, Marcin czuł się naprawdę innym człowiekiem.

Przede‍ wszystkim odczuł jakiś niespotykany przypływ mocy, tak jakby jedną nogą stał na Wawelu, a drugą opierał o kamienie w Stonehenge. Nie było dla niego rzeczy niemożliwych. Niesiony tym przedziwnym uczuciem „wszystkomożności”, gdy już trochę doszedł do siebie i skończyło się mu zwolnienie lekarskie, wygarnął swojemu szefowi i przy okazji wszystkim wokoło, co o nich myśli, a nie były to raczej rzeczy przyjazne. Mimo iż twarz miał jeszcze z lekka opuchniętą, a lewa noga na skutek aż trzech ukąszeń była znacznie większa niż prawa, to nie przeszkodziło mu to spotkać się z Beatą w podmiejskim motelu Pod Czerwoną Jarzębiną jakieś trzy dni po wypadku. Chwile uniesień, które tam przeżywali, przeszły do osobistej historii każdego z nich jako te, które na stare lata, siedząc w bujanym fotelu i pykając fajeczkę, wspomina się z rubasznym uśmiechem satyra i kwituje: „Wtedy to się szalało”.

Z kolei‌ w domu czekała na Marcina najtroskliwsza opieka żony. Justyna pieczołowicie pielęgnowała ślady po ukąszeniach pszczół, aplikowała leki i maści antyalergiczne oraz gotowała ekologiczny bulion. Przez te kilka dni ich wzajemne relacje znacznie się poprawiły, bo Marcinowi na fali chwilowego poczucia mocy przestały doskwierać dotychczasowe kompleksy. Po raz pierwszy w życiu u boku Justyny czuł się jak równy z równym. Do końca swoich dni ten krótki czas od końca sierpnia do pierwszych październikowych chłodów Marcin będzie wspominał jako najlepszy w swoim życiu. Bo chyba nigdy przedtem i nigdy potem nie czuł się tak na miejscu, tak mocny, silny i pewny siebie. On sam przypisywał to faktowi bliskiego otarcia się o śmierć. Endokrynolog zapewne wyjaśniłby to działaniem końskich dawek kortyzonu, które wstrzyknięto mu w szpitalu, by zmniejszyć spowodowany ukąszeniem obrzęk. Na niektórych tak to działa, jakieś przewlekłe i niegroźne choroby autoimmunologiczne, które być może w ukryciu męczyły ciało Marcina od lat, po zastrzykach cofnęły się na kilka tygodni. Niezbadane są jeszcze wszystkie ścieżki medycyny, jak wyjaśniła mi to kiedyś filozoficznie Beata.

Stan‍ ten nie mógł trwać wiecznie, wraz z nadejściem października Marcin miał coraz mniej energii i z rosnącym zirytowaniem obserwował, jak wraca jego stare, znienawidzone ja. Ale akurat tamtej jesieni był to naprawdę jego najmniejszy problem…

Tamtego‌ wieczoru Justyna nie mogła usiedzieć w miejscu. Co chwila brała do ręki raz jeden, a raz drugi test ciążowy i wpatrywała się w małe okienka, na których pod każdym kątem i w każdym świetle widać było po dwie wyraźne kreski. Przez ponad dwa lata wyobrażała sobie ten moment i celebrowała go w wyobraźni. A rzeczywistość była jeszcze lepsza. Bo przez te dwa lata starań nigdy nie brała pod uwagę, że najpierw porzuci wszelką nadzieję na dziecko, potem wyperswaduje sama sobie, że niemowlę to same problemy, aż wreszcie uzna wyższość posiadania szczenięcia rasy psiej nad tym rasy ludzkiej, by na samym końcu płakać przez trzy godziny ze szczęścia, bo wreszcie się im udało zajść w ciążę. Tak jakby przed skazanym na śmierć niespodziewanie otworzyć drzwi więzienia i powiedzieć łagodnie „idź”. Właśnie tak się czuła Justyna.

Chciała‌ natychmiast zadzwonić do męża, ale się powstrzymała. Z zaskoczeniem odkryła, że dokładnie pamięta reklamę telewizyjną z początku lat dziewięćdziesiątych, która jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki nieproszona wyświetliła się w jej głowie. Młoda kobieta w eleganckiej atłasowej bluzce szykuje kolację, zapala świece, poprawia obrus. Dzwonek do drzwi, wchodzi brunet z czarującym dołeczkiem w brodzie, jedzą kolację. Na koniec posiłku piją kawę z ciemnozielonych filiżanek i wtedy ona wręcza mu parę niemowlęcych bucików. Mimika tego aktora według Justyny zasługiwała przynajmniej na nominację do Oscara. Najpierw zaskoczenie, pytające spojrzenie prosto w oczy kobiety, niedowierzanie i zaraz potem wybuch radości tak szczerej, że Justyna zaczynała szlochać za każdym razem, gdy przypominała sobie tę reklamę. Mężczyzna zrywa się z krzesła, porywa w objęcia kobietę w atłasowej bluzce, by zaraz potem troskliwie postawić ją na ziemi i dotknąć jej brzucha. Kawa na specjalne okazje, jakoś tak to leciało.

Chciała‌ więc, by tak to dzisiaj wyglądało, dokładnie jak w tej reklamie, a nawet piękniej. Potrzebowała tego kiczu, takich prostych, dobrych uczuć, bo od dzisiejszego poranka miała ponownie wiarę w sercu, że się wreszcie wszystko, do cholery, ułoży. Że będzie pomiędzy nią a Marcinem tak jak kiedyś, jak na początku, gdy pojechali razem do Sopotu i siedzieli na molo, jedli gotowany bób i śmiali się ze skeczów Monty Pythona. Tylko że teraz będzie lepiej, bo swój wspólny mroczny czas już przeżyli i oficjalnie dobiegł on końca. Nie będzie już kliniki, badań, wpatrywania się w twarz lekarza jak w sędziego Sądu Ostatecznego, wspólnych-osobnych z Marcinem milczących kolacji, unikania wzroku i dotyku. Tłumaczyła sobie, że ten zły czas minionych miesięcy to była kwarantanna i test na wytrzymałość. I jeśli się nie załamała, jeśli nie łyknęła naraz tej całej fiolki pigułek nasennych, jeśli nie spakowała ich wspólnego życia w kilka walizek wystawionych za próg, to tak: jest godna, by zostać matką.

Wszystko‌ już było gotowe: na kuchni podgrzewał się ulubiony gulasz węgierski Marcina, dużo papryki, w tym tej ostrej, trochę czerwonego wina, dobrej jakości wołowina. W lodówce chłodził się deser, wykwintne parfait z białą czekoladą i malinami. Tokaj stał już na stole i Justyna zastanawiała się, jak rozwiązać kwestię alkoholu, skoro planowała powiedzieć Marcinowi dopiero po zjedzonej kolacji. Czy nalać dwa kieliszki i markować popijanie? Ale to mogło wzbudzić jego podejrzenia. Z drugiej strony skąd mógłby się domyślać, że nie pije z powodu ciąży? Przecież profesor nie zostawił żadnych złudzeń, Marcin był bezpłodny. Tak zrobi, naleje sobie wina i zamoczy usta albo nie, będzie tak tylko udawała, lepiej dmuchać na zimne, a jeśli Marcin spyta, czemu nie pije, to powie, że brała leki na alergię, po nich nie można alkoholu i że sobie dopiero o tym przypomniała. Uśmiechnęła się do swojego odbicia w lustrze. W euforii, w której trwała nieprzerwanie od rana, kupiła sobie w swoim ulubionym butiku śmiesznie drogą atłasową bluzkę. Bardzo podobną do tej, jaką nosiła ta kobieta z reklamy kawy. Gdy zobaczyła ją dziś rano na wystawie, to pomyślała, że jest to dobry znak i że grzechem byłoby jej nie kupić. Poza tym jest to bluzka raczej przyszłościowa, luźna w talii, miękko opadająca na biodra – będzie ją mogła nosić przynajmniej do czwartego miesiąca ciąży.

Wygładziła‌ bluzkę na brzuchu, chyba po raz setny tego wieczoru poprawiła włosy i spojrzała na zegarek. Spóźniał się, jak od kilku miesięcy zresztą, ale nie robiła z tego wielkiego problemu. Przypuszczała, że chciał trochę pobyć sam, przemyśleć, przetrawić w samotności tę gorzką diagnozę lekarską. Być może trochę popijał; wyobrażała go sobie, jak po pracy idzie do baru, siada na wysokim krześle barowym i ze spuszczoną głową zamawia mojito, a potem jeszcze jedno i whisky na koniec. Czasami pachniało od niego alkoholem, ale powstrzymywała się od komentarzy, bo wiadomo – każdy musi jakoś odreagować. Ona postawiła na wzmożony wysiłek fizyczny (naturalne endorfiny) oraz telefony do przyjaciółki z Krakowa (od sierpnia wydała na same rachunki za telefon połowę swojej miesięcznej pensji).

Jest!‍ Podskoczyła na fotelu na dźwięk klucza przekręcanego w zamku i nie mogła opanować drżenia. Czuła się jak dziewczynka przed pierwszą akademią, gdy kurtyna już poszła w górę, a ona właśnie reguluje mikrofon. W przedpokoju stał cień Marcina, aż mimowolnie cofnęła się o krok, gdy spojrzała mu w twarz. Było w jego oczach coś, co kazało jej zachować czujność i wbrew wcześniejszym planom nie rzucić się mu od razu na szyję. Był blady i mimo iż starał się wyglądać na opanowanego, zdenerwowanie wyzierało z zaciśniętych pięści oraz z nerwowego tiku w lewym kąciku ust.

– Miałem‌ ciężki dzień – wydusił przepraszającym tonem i skierował się do salonu.

Na widok‌ świec, wina oraz uroczystej kolacji na stole stanął w progu, zaskoczony.

– Przecież…‌ czy my dzisiaj mamy rocznicę? Jest październik, a w sierpniu…

– Nie,‌ po prostu pomyślałam, że zrobię coś miłego. Jest piątek, oboje mieliśmy męczący tydzień. Coś się nam od życia należy – powiedziała wesoło Justyna, wyłączając palnik, na którym stał gulasz.

Po pokoju‍ rozniósł się smakowity zapach mięsa i papryki, a Marcin pomyślał, że zaraz zwymiotuje. Strach przed wymiotami ogarnął w momencie i Justynę, jednak zwyciężyła determinacja, by przekazać wieść o ciąży w bardziej uroczysty sposób.

Rozmowa‍ przy kolacji, delikatnie mówiąc, nie należała do wartkich, do czego tak naprawdę żadne z nich nie przyłożyło żadnej wagi. Zbyt byli pochłonięci własnymi myślami, planami oraz ubieraniu w słowa swoich wiadomości, które musiały być właśnie dziś przekazane.

W pewnym‍ momencie Justyna, która po prostu nie mogła dłużej czekać, wzięła Marcina za obie dłonie i powiedziała drżącym z przejęcia głosem:

– Muszę‌ ci coś powiedzieć…

Głos‍ ugrzązł jej w gardle na chwilę, co Marcin niespodziewanie wykorzystał i powiedział szybko, nerwowo, nie patrząc jej w oczy:

– Ja tobie‌ też chciałem coś powiedzieć, dobrze się składa akurat.

– Jestem‌ w ciąży! – wykrzyknęła Justyna tonem cheerleaderki wyskakującej z tortu urodzinowego. – Dziesiąty tydzień! Kochanie, myślałam, że to niemożliwe, bo pamiętasz, co powiedział profesor Ledek, ale cuda się w medycynie zdarzają. A to chyba właśnie taki cud.

Słowa‌ wypływały z Justyny wartkim potokiem, oczy jej zwilgotniały i czekała na dalszą część filmu, tak często odtwarzanego w jej głowie. Teraz on powinien porwać ją w ramiona, podnieść, czule postawić na ziemi i dotknąć jej brzucha. Dlaczego więc milczy, jego czoło pokryło się kropelkami potu i wygląda, jakby zaraz miał zemdleć?

– Marcin,‌ ja wiem, że to szok, ale przerzuciłam chyba cały Internet i modliłam się, byśmy byli jednym z tych przypadków par, którym się udało dopiero, gdy odpuścili.

– Zaczekaj… –‍ powiedział Marcin z naciskiem i przełknął ślinę. – Chciałem ci to powiedzieć dzisiaj, bo szczególnie teraz powinnaś to wiedzieć. Mam kochankę, spotykamy się od jakiegoś czasu. I ona też właśnie dzisiaj powiedziała mi, że jest w ciąży. Początek trzeciego miesiąca, jakoś tak. Strasznie głupia sytuacja… – dodał cicho, jakby wyrażenie „głupia sytuacja” usprawiedliwiało to zdarzenie losowe, które – jeśliby wnioskować z tonu głosu – zdarzyło się zupełnie poza jego wolą i chęcią, a nawet świadomością.

Gdyby‍ ktoś kiedyś powiedział Justynie, że zareaguje w ten sposób, to powiedziałaby, że nigdy w życiu, że ona się tak nigdy nie zachowywała i nie zachowuje, elegancka, ułożona i grzeczna od dzieciństwa. „Może zbyt grzeczna, a właśnie tacy grzeczni są najbardziej narażeni na zdradę, oszukiwanie, żal” – zdążyła pomyśleć, gdy jej dłoń zacisnęła się na kryształowym wazonie od Swarovskiego, prezencie na ich trzecią rocznicę ślubu. Z całej siły cisnęła nim w stojącego po drugiej stronie stołu Marcina, który jednak zdążył się uchylić i pięciokilogramowy bibelot jedynie otarł się o jego bark, zanim z hukiem rozbił się o podłogę. Potem pamięta wszystko niewyraźnie. Swój krzyk i ciskane w męża wyzwiska, potłuczone szkło z kredensu, bezsilne kopniaki wymierzane meblom, trzask zamykanych drzwi po wyjściu Marcina i potworny ból fizyczny, który na kilka chwil błogo odsunął myśli od tego, który miała w sercu. A potem skurcz za skurczem, biały dywan w jaskrawoczerwonych plamach krwi, czołganie się do telefonu, karetka i obezwładniający strach, że takiej straty nie będzie potrafiła unieść.

***

Justyna‌ poroniła o trzeciej trzydzieści rano. Do końca życia zapamięta upiorny plusk ostatniego krwawego strzępu, który z niej wyleciał.

– No, to‌ już ostatni – powiedziała pielęgniarka dziarskim tonem i zabrała cynową miedniczkę.

Spojrzała‍ wymownie na szeroką platynową obrączkę na serdecznym palcu prawej ręki Justyny, która lśniła niestrudzenie na bladej dłoni pacjentki.

– Teraz‍ się pani położy, dam środki przeciwbólowe i nasenne, a rano będzie pani jak nowo narodzona. Proszę zadzwonić do męża, widziałam, że pani sama przyjechała, a przecież ktoś bliski zawsze pomoże w trudnych chwilach.

– Niech‍ pani zaczeka – powiedziała słabym głosem Justyna, a pielęgniarka pomyślała z irytacją, że teraz – jak zwykle – dopiero się zacznie.

One‌ prawie wszystkie tak mają. Proszą o obejrzenie płodu, by się z nim ostatni raz pożegnać. Wpadają w histerię, czepiają się jej fartucha, jak muchy namolne jakieś, rozpaczają. Ostatecznie relanium w udo rozwiązuje problemy, przynajmniej na najbliższe sześć do ośmiu godzin, a potem to już niech następny dyżur się martwi.

Salowa‌ Irena Mak odwróciła się niechętnie i podeszła do Justyny. Platynowa obrączka brzęknęła głucho o ścianki miednicy i zniknęła w miękkiej purpurze postrzępionych tkanek.

– A teraz‍ chciałabym zostać sama – zażądała Justyna i odwróciła się w stronę okna.

Irena‍ Mak pomyślała, że – jak by to dziwnie nie zabrzmiało – dobrze, że po dwudziestu pięciu latach pracy coś jeszcze może ją zdziwić.

***

O stracie‍ dziecka Łęcki dowiedział się dwa dni później, od teściowej. Nie zaniepokoiła go nieobecność żony w ich wspólnym mieszkaniu, gdy rano wrócił spakować swoje najpotrzebniejsze rzeczy. Plamy krwi na białym dywanie wziął za czerwone wino. „Pewnie się pocieszała alkoholem” – pomyślał z satysfakcją, która nawet jego samego zawstydziła. Ale kwestie dzieci należało rozwiązać jak najszybciej, ustalić jakieś konkrety. Przede wszystkim testy na ojcostwo, te chciał przeprowadzić jak najszybciej. Większość nocy zgłębiał temat w Internecie i miał zamiar nalegać, zarówno w przypadku Justyny, jak i Beaty, by przeprowadziły je jeszcze przed porodem. Nie do końca dowierzał temu przypadkowi cudownego ozdrowienia z zupełnej bezpłodności, choć akurat co do wierności Beaty większych wątpliwości nie miał. Inaczej sprawa przedstawiała się z Justyną. Mimo iż nigdy mu nie dała żadnych powodów do zazdrości, to zdrada była czymś, czego się zawsze po niej spodziewał. Opierał to głównie na starej ludowej mądrości, że piękno kobiety i jej wierność nie zawsze idą w parze. Poza tym poczęcie dziecka akurat wtedy, gdy mieli takie problemy, wydawało mu się co najmniej podejrzane. „Ostrożności nigdy za wiele” – pomyślał, na odchodnym przekręcając klucz w drzwiach.

Telefon‍ od matki Justyny zaskoczył go u Beaty, a konkretnie podczas ich pierwszej kłótni. Nie powiedział jej jeszcze o ciąży żony, a bez przedstawienia tego istotnego faktu trudno było jej wytłumaczyć, dlaczego po prostu nie zostawi Justyny i nie wprowadzi się do niej teraz, kiedy będą mieli dziecko. Ostre słowa wisiały w powietrzu, gdy po raz kolejny rozdzwonił się telefon Marcina, służąc chwilowo za świetną wymówkę, by choć na chwilę wymknąć się pretensjom kochanki i zebrać myśli.

Komunikat‍ teściowej zwięzłością dorównywał depeszom prasowym. Poronienie. Kiedy. Szpital i numer sali. Dźwięk rozłączonej linii. A więc ona już wiedziała. I zaraz wszyscy się dowiedzą, taki mały skandalik na zakończenie sezonu. Poczuł strach, taki pierwotny i obezwładniający. Żadne tam codzienne nerwicowe lęki klasy średniej o szybujący kurs franka, słabnącą erekcję czy popadnięcie w niełaskę przełożonych. To był strach w czystej postaci i bynajmniej nie podziałał na Marcina dopingująco. Niemrawo usprawiedliwił się przed wściekłą Beatą „pożarem” w pracy i wybiegł na zalaną słońcem ulicę. Wypadałoby teraz pojechać do szpitala, wziąć żonę za rękę, nawet jeśliby ze złością tę rękę odtrąciła, pełen skruchy stać przy jej łóżku. Już wiedział, że nie jest w stanie tego zrobić. Bał się jej rozpaczy, jej krzyku, awantury na cały szpital, potępiającego wzroku personelu, rodziny… A najbardziej bał się tego, że Justyna nie powie nic. Że nie będzie awantury, pretensji ani podniesionego głosu. Że zostanie sam na sam z jej bólem i swoim poczuciem winy.

Agata!‍ Od razu pomyślał o siostrze, która przez te wszystkie lata była jego jedynym sprzymierzeńcem w tym niezrozumiałym kobiecym świecie. Agata zawsze mu mówiła „jak”. Jak się zachować na pierwszej randce, by nie zniechęcić dziewczyny. Jak się oświadczyć, by to kobietę rzucić na kolana, z wrażenia. Jak rozwiązywać pierwsze małżeńskie konflikty. I teraz, zupełnie irracjonalnie, Marcin liczył na to, że mu powie, jak on ma teraz z tym wszystkim żyć. Nie powiedziała. Ale przynajmniej dała się ubłagać, by to ona poszła odwiedzić Justynę w szpitalu, w zastępstwie Marcina. On ciągle na samą myśl trząsł się ze strachu.

Wiele‌ razy potem chciał porozmawiać z żoną, powiedzieć, że nie porzucił jej, a stchórzył i że jest to zasadnicza różnica. I że gdyby mógł cofnąć czas do ich ostatniego wspólnego wieczoru, to przepraszałby ją na kolanach i nie wyszedłby z mieszkania, zostawiając ją w tym stanie.

Ostatni‍ raz widzieli się na sali sądowej. Rozprawa rozwodowa trwała krótko, żadne z nich nie chciało orzekać o winie. Marcin, bo w żaden sposób nie leżało to w jego interesie, Justyna, bo chciała jak najprędzej mieć to za sobą. Po rozprawie Marcin wymknął się pospiesznie z sądu i odpalając silnik swojego wysłużonego passata, pomyślał, że od teraz chyba już zawsze będzie przed czymś uciekał. I że być może ta jego dezercja od życia wcale nie zaczęła się pewnego październikowego wieczoru kilka miesięcy wcześniej, tylko trwała, odkąd pamiętał. Zadumał się też przez chwilę nad tym, jakie przewrotne jest życie, które w tym samym momencie jedną ręką zabiera wszystko, co kochamy, a drugą daje coś, czego nigdy byśmy się nie spodziewali. Tak czy inaczej, jeśli uda się mu nie utknąć w korku w Alejach Jerozolimskich, to z pewnością zdąży na wieczorne kąpanie Kruszynki. W całym tym chaosie, który w sobie nosił, te codzienne kilkanaście minut poświęcone tylko córce było jedyną rzeczą, która trzymała go na powierzchni.

***

Justynę‌ spotkałam potem tylko raz, gdy przyszła do naszej kliniki, jakieś trzy miesiące później. Podziwiałam trochę ten jej akt odwagi. A być może po prostu zwyciężyła chęć konfrontacji i trochę też tak zwana kobieca ciekawość. Podeszła szybkim krokiem do recepcyjnego kontuaru i z determinacją powiedziała:

– Szukam‌ pani Beaty Kowalskiej. – Jednocześnie mierząc mnie badawczo wzrokiem.

Być‌ może w jej wyobrażeniu pasowałam do opisu kobiety, która ukradła jej życie. Straciła mną zainteresowanie, gdy podniosłam się zza biurka i mogła dokładnie obejrzeć mój płaski, zupełnie nieciążowy brzuch.

– Pani‌ Kowalska obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim.

– Ano‍ tak, fakt. Czy mogłabym w takim razie prosić o jej numer telefonu lub adres? Chciałabym się z nią skontaktować.

– Przykro‍ mi, ale nie możemy udzielać takich informacji. Ochrona danych osobowych, sama pani rozumie. Nawet gdybym chciała…

– Bardzo‌ mi zależy – nie dawała za wygraną Łęcka.

Pomyślałam,‌ że po prostu mogłabym ją zaprosić do grona swoich znajomych na Facebooku, gdzie Beata nadzwyczaj hojnie dzieliła się ze znajomymi i znajomymi znajomych zdjęciami ostatniego USG czy swoich gargantuicznie spuchniętych stóp. Zachodziły poważne obawy, że sam poród też przedstawi w formie fotoreportażu z postępu rozwarcia w nadziei na sowitą liczbę lajków.

– Nie‌ mogę, przykro mi.

Justyna‌ Łęcka odwróciła się powoli i ze smutkiem pokręciła głową. Współczucia ze strony innych ludzi zapewne miała już dość. Ciągle była piękną kobietą, ale przez te kilka ostatnich miesięcy straciła całą świeżość i niewinność, co tak bardzo rzucało się w oczy, gdy się na nią patrzyło. Ścięła też swoje piękne włosy, lekko przytyła (w sumie na to po cichu liczył kiedyś Marcin). Ale nawet pokonana, poszarzała i stłamszona była ciągle o kilka długości przed Marcinem. To może po prostu była niedobrana para.

2.

– Ja już‌ czasami nie daję rady. Mówię ci, rzucę to kiedyś w cholerę z dnia na dzień – powiedział Paweł z ponurą emfazą, zaciągając się papierosem.

Siedzieliśmy‌ na dachu biurowca, w którym mieściła się klinika. Pod nami miasto grzmiało klaksonami aut, syrenami karetek i stukotem niezliczonych par butów. Na niebie i w powietrzu czaił się zachęcająco piątkowy wieczór – dla wielu sygnał do wyczekiwanego „pójścia w miasto” i odreagowania całotygodniowych frustracji przy pomocy alkoholu i przypadkowego seksu.

Dla‌ niektórych, takich jak doktor Paweł Duszycki, piątek był początkiem depresyjnej drogi przez mękę, mającej swą kulminację późnym niedzielnym popołudniem, a powoli wyhamowującą w okolicach poniedziałkowego lunchu.

To był‌ taki nasz mały rytuał, zawsze w piątek po skończonej pracy zwykliśmy jechać z doktorem Duszyckim windą na ostatnie piętro budynku Skyline, a następnie wdrapywać się wąskimi schodami ewakuacyjnymi na dach wieżowca. Aż dziw, że nikt nigdy nie pomyślał o jakimkolwiek zabezpieczeniu włazu, bo stanowił on poważną pokusę dla tych wszystkich, dla których tyranie w korporacjach mieszczących się w budynku okazałoby się wysoce rozczarowujące. Jednak albo niezadowolonych zwyczajnie brakowało, albo o tajemnym wejściu wiedzieliśmy tylko my.

– Pamiętasz‌ taką scenę z Amelii, gdy ona się zastanawia, ile osób w danym momencie przeżywa orgazm? – spytał Paweł, nalewając w dwa plastikowe kubki jakieś pretensjonalne wino, które podobno miało mieć „lekko wyczuwalny aromat białej czekolady i jeżyn”, a według mnie wymagałoby lekkiego dosłodzenia.

– Ha, piętnaście!‌ Też znam ten film na pamięć.

– To ja‌ też sobie często zadaję takie absurdalne pytania, tylko mniej sympatyczne. Na przykład, ile osób w tym momencie planuje własne samobójstwo? A z tego ile tak na poważnie? Albo ile w tym momencie poczyna się dzieci z wadami genetycznymi tak ciężkimi, że nie dożyją porodu? Albo widzę w metrze jakąś migdalącą się parę i rozmyślam, kto kogo pierwszy zostawi, oszuka lub zdradzi. Powiedz sama, to chyba nie jest tok myślenia normalnego człowieka. Jak katastrofista może zajmować się dawaniem nadziei innym? No jak? Jak sam w sobie nie mogę wykrzesać ani grama nadziei właśnie ani entuzjazmu?

– Kaznodzieją‍ nie jesteś, nie dajesz ludziom nadziei, tylko konkret, spełniasz ich marzenie w pewnym sensie. Chociaż, swoją drogą, dla twojego dobrego samopoczucia byłoby znacznie lepiej, gdybyś miał bardziej pogodne spojrzenie na świat.

– Nie‍ mogę, właśnie w tym problem. Nie potrafię się zmienić i zacząć żyć normalnie. Utkwiłem przez przypadek w moim życiu i nie mam siły, by wydostać się na powierzchnię.

W piątki‍ Paweł miewał tendencję do dramatyzowania. Perspektywa weekendu przygnębiała go nie dlatego, że tak kochał swoją pracę. Po prostu te dwa wolne dni uświadamiały mu dobitnie, że poza pracą w jego życiu nie działo się absolutnie nic.

***

Doktor‌ Paweł Duszycki był guru ginekologii w dziedzinie sztucznego zapłodnienia. Jego sława dawno wyszła poza naszą klinikę, której niewątpliwie był gwiazdą, i rozeszła się po Warszawie pocztą pantoflową, której rolę przejęły współcześnie internetowe fora dyskusyjne. Tłumy pacjentek okupowały poczekalnię przed jego gabinetem, a telefoniczne rejestratorki bezskutecznie próbowały przekonywać, że „wprawdzie do doktora Duszyckiego brak terminów, ale inni lekarze w naszej klinice są równie kompetentni”. Fama głosiła, że – jak by to nie brzmiało – „ma szczęśliwą rękę do ciąż”. Że jest objawieniem kiełkującej dziedziny polskiego in vitro oraz że jest fenomenalny w wyjątkowo trudnych przypadkach. Jeśli szczęśliwa pacjentka, której jakimś cudem udało się zapisać na pierwszą wizytę do doktora, z racji jego kompetencji spodziewała się starszego pana w okularach o szkłach niczym denka od butelki, z brzuszkiem i w tureckim swetrze założonym na lewą stronę, to na ogół doznawała lekkiego wstrząsu już na samym wejściu. Bo Paweł Duszycki był po prostu nieprzyzwoicie jak na swój zawód przystojny. Jego fizjonomia bardziej pasowałaby do milionera cumującego swój jacht u wybrzeży Monako, instruktora windsurfingu na Bahamach czy chociażby do prezentera telewizyjnego.

Miał‍ wszystkie cechy predestynujące mężczyznę do określania go mianem „ciacho”, a korespondowały one ze sobą w sposób tak oczywisty, że co niektóre podejrzliwe pacjentki miewały nieodparte wrażenie, iż grają w kręconym z ukrytej kamery programie „Mamy cię!”. Żartowałyśmy kiedyś w recepcji, że powinnyśmy przed pierwszą wizytą uprzedzać o powierzchowności Duszyckiego w trosce o te zmarnowane pierwsze kilka minut wizyty, podczas których biedaczki nie mogły dojść do siebie i rzeczowo zacząć odpowiadać na zadawane pytania.

Nie‍ ma co, przy pierwszym poznaniu i na mnie zrobiły wrażenie te jego metr dziewięćdziesiąt wzrostu, kruczoczarne, lekko falowane włosy, opadające na ramiona niczym u bohatera latynoskiej telenoweli, przenikliwe chabrowe oczy, dołeczek w brodzie i silnie zarysowana szczęka. Jednak po naszej pierwszej piątkowej sesji na dachu było już zupełnie jasne, że jeśli chodzi o stosunki damsko-męskie, to Paweł jest zupełnie stracony dla społeczeństwa. Zresztą męsko-męskie układy też go nigdy nie interesowały. Wprawdzie była to dotkliwa strata dla gatunku ludzkiego, ale z czysto egoistycznego punktu widzenia trochę mi ulżyło, że nie muszę w jego towarzystwie na nic podświadomie liczyć, kalkulować swoich szans i potajemnie nienawidzić jego dziewczyny.

Gdy‍ po pierwszym tygodniu pracy w Szczęśliwej Rodzinie z ciekawości wybrałam się na dach biurowca, by choć raz spojrzeć na stolicę z góry, tak jak ona patrzyła na mnie codziennie, zastałam tam frapujący widok. Gwiazda naszej kliniki, doktor Duszycki, stał bez koszuli na jednej nodze, ze złożonymi jak do modlitwy rękoma, miał przy tym zamknięte oczy, a z prawego kącika jego idealnych ust wystawał tlący się papieros. Cofnęłam się, skonsternowana, potykając o niedomkniętą klapę włazu, która zadudniła donośnie. Hałas wytrącił z równowagi – jak się potem okazało – usiłującego medytować Duszyckiego i runął on bezwładnie w bok, zahaczając plecami o wystające ramię starej anteny telewizyjnej.

Pomimo‌ niefortunnego pierwszego wrażenia niemal od razu zawiązała się pomiędzy nami nić porozumienia, które po kilku „dachowych” piątkach ewoluowało w przyjaźń. Oboje lubiliśmy filmy francuskie, nienawidziliśmy wakacji nad morzem i sushi oraz dzieliliśmy dość pesymistyczne podejście do życia, choć tu warto zaznaczyć, że w tej kwestii Paweł był zdecydowanie mistrzem. Tylko mnie opowiadał o swojej, w gruncie rzeczy, depresji, która należała do podkategorii dysforii – czyli przewlekłego, ciągnącego się latami stanu z powtarzającymi się gorszymi okresami.

Ufał‍ mi w kwestii osobistych zwierzeń na temat jego samopoczucia, bo oboje wiedzieliśmy, że taka wiedza może nie zrujnowałaby jego kariery, ale mogłaby popsuć mu reputację u kierownictwa kliniki. Było to niebagatelne zwłaszcza w ostatnim roku, gdy ważyły się losy tego, kto z młodszego pokolenia lekarzy przejmie schedę po zamierzającym odejść na emeryturę profesorze Ledku, jednocześnie zostając wspólnikiem Szczęśliwej Rodziny. A było o co zabiegać, bo klinika w ubiegłym roku wysunęła się na pierwsze miejsce w rankingach nie tylko warszawskich, ale i krajowych.

Sęk‌ w tym, że Paweł i chciał, i nie chciał jednocześnie. Racjonalna strona jego osobowości była w gruncie rzeczy na tak. Tak, owszem, chciał zostać wspólnikiem kliniki, bo byłaby to logiczna kontynuacja jego dotychczasowej błyskotliwej kariery. Był tak dobry, że wypełnione po brzegi grafiki w rejestracji pacjentów całej kliniki były w dużej mierze jego zasługą. Poza tym wejście do zarządu mogło oderwać go na trochę od monotonnych czynności lekarskich na rzecz możliwości wpływania na całościową strategię działania firmy. A przecież tego chciał, o tym marzył, przekopując się przez tomiszcza podręczników na studiach medycznych, to byłoby przecież ostateczne miano sukcesu. Więc dlaczego teraz, gdy miał to wszystko w zasięgu ręki, nie miał sił po to sięgnąć?

Byłam‌ chyba jedną z nielicznych osób, które wiedziały o istnieniu tej drugiej, mistycznej strony doktora Duszyckiego. Takiej, której marzył się niespodziewany wyjazd na rok do klasztoru w Tybecie, ogolenie głowy i mantrowanie od bladego świtu. Albo pijanie przez tydzień z rzędu naparu z ayahuaski, by wybiec na spotkanie z mityczną pamięcią pokoleń. Tylko ja wiedziałam, że zaprosił na własny koszt do Polski najprawdziwszych szamanów z peruwiańskiej dżungli, którzy nie dość, że przylecieli z Limy w swoich „służbowych strojach” (czytaj pióropusze, spódniczki z trawy i makijaż wojownika), to jeszcze jakimś cudem przewieźli w rogach bawolich dziwne sproszkowane substancje, w tym zioła, mające im rzekomo pomóc w oczyszczeniu aury zarówno samego Duszyckiego, jak i jego dwustumetrowego apartamentu na snobistycznym osiedlu zamkniętym.

Rytuał‌ oczyszczania rozpoczęli z niewątpliwym przytupem, wzniecając pośrodku salonu ognisko i zanosząc się monotonnymi śpiewami od godziny szóstej rano, czyli tuż po wyjściu Pawła na poranny dyżur. Alarm przeciwpożarowy oraz sąsiedzka niezgoda na zakłócanie miru domowego błyskawicznie zadziałały w tandemie i po pół godzinie do drzwi zapukała ochrona budynku oraz straż miejska. Pech chciał, że akurat w tym momencie odbywała się najważniejsza część ceremonii, polegająca na przywoływaniu wewnętrznego zwierzęcia. Sądząc po odgłosach dochodzących z zamkniętego mieszkania – jak najbardziej udana. Gdy po kilku minutach chybionych prób dostania się do mieszkania prośbą i groźbą ochrona wyważyła drzwi, oczom ich ukazał się przepyszny widok. W oświetlonym przypodłogowymi halogenami korytarzu stało w rzędzie czterech półnagich Indian, a każdy z nich dzierżył w dłoniach wybrane w pośpiechu narzędzia obrony, a były to: deska do prasowania, kij golfowy, nieco zeschła bagietka oraz fikus. Za ich plecami krzepiąco paliło się ognisko, wokół którego poustawiali zawieszone na stojakach ubrania Pawła oraz jego powiększone do formatu plakatowego zdjęcia. W takiej sytuacji ochronie nie pozostało nic innego, jak wycofać się z mieszkania i po kilkuminutowym ochłonięciu spróbować skontaktować się telefonicznie z właścicielem mieszkania.

***

– He,‌ he, do dzisiaj na mnie dziwnie patrzą, gdy mijam dyżurkę – zaśmiał się Duszycki, obserwując trajektorię lotu niedopałka rzuconego w ciemność.

– Mają‌ cię za wariata?

– Raczej‌ za jakiegoś artystę. Wiesz, loft, ekstrawaganckie imprezy, wszystko by się zgadzało. Wytłumaczyłem im, że moich kolegów – jak to się teraz fajnie mówi – poniósł melanż i że nieprzyzwyczajeni do polskiej żołądkowej gorzkiej, zareagowali nieco egzotycznie.

– Łyknęli‌ tę ściemę?

– Pomogły‌ w tym sowite napiwki „za fatygę”. Zresztą pomyśl, jaka to świetna historia do opowiadania rodzinie przy niedzielnym schabowym w Parczewie czy dokąd tam jeżdżą po słoiki co tydzień. Taka soczysta ilustracja tego, jak tym bogatym gogusiom odwala z nadmiaru kasy.

– Czasami‍ myślę, że i tobie trochę odwala. Ile dałeś za to skwaśniałe wino?

– Dużo.‌ Nie uznaję win tańszych niż, powiedzmy, dwieście złotych. A że tobie to wszystko jedno – trudno. I tak fajnie, że nie piję sam.

– Następnym‌ razem weź coś słodkiego, błagam. Po tych kwasach zgaga nie mija mi do sobotniego popołudnia.

– Boże,‍ i jeszcze jutro ta cholerna sobota, calutki dzień na rozpatrywanie mojego zmarnowanego życia – jęknął Paweł.

– Bluźnisz,‍ po prostu bluźnisz. Masz wszystko, za co przeciętny facet dałby się pokroić w paseczki na żywca. Mnóstwo kasy, sukcesy zawodowe, wygląd będący udaną hybrydą Colina Firtha, Davida Beckhama i – powiedzmy, tego, no – Mourinho. Mieszkanie niczym z „Mody na Sukces”. Rzesze, mówię poważnie, stada potencjalnych partnerek.

– Z których‍ wszystkie i każda z osobna są dla mnie obojętne. Jako hipotetyczne partnerki rzecz jasna. Za dużo kobiet widuję co dzień, za dużo ich wnętrz, macic, jajników, wpatrzonych we mnie błagalnie oczu. Są dla mnie jak kazusy dla prawnika. Tylko tyle.

– Przecież‍ wiadomo, że nie będziesz się zadawał ze swoimi pacjentkami. Chyba nawet nie wolno ci.

– Sęk‍ w tym, że wszystkie kobiety są mi obojętne. Czuję wstręt do samego tematu umawiania się z nimi z podtekstem dotykania, dwuznacznych rozmów, wreszcie seksu. To się nie zmieni, koniec i kropka. – Uciął, posępnie odwracając się do mnie bokiem.

„Niepowetowana‌ strata dla rodzaju żeńskiego” – pomyślałam.

***

Faktem‍ było, że Duszycki za dużo pracował z kobietami, na kobietach i najczęściej w nich, ale przecież dla większości ginekologów nie było to problemem, mieli szczęśliwe rodziny, dzieci. Czasami miałam wrażenie, że dla Pawła kwestia jego zawodu była łatwym usprawiedliwieniem i że gdyby był księgowym lub ślusarzem, sprawy przedstawiałyby się tak samo. Musiałby tylko znaleźć inną wymówkę.

Jednak‌ mimo zupełnego wycofania się z randkowania, Paweł co tydzień wykonywał kilkanaście telefonów do kobiet właśnie, po których one na ogół wybuchały płaczem: bądź to ze szczęścia, bądź to z zawiedzionych nadziei. Co piątek około piętnastej do doktora Pawła Duszyckiego przynoszono z laboratorium plik wyników prowadzonych przez niego pacjentek. Były to testy na BetaHCG, czyli hormon ciążowy, wykonywany z krwi. Doktor Duszycki dzielił plik na „dobre” i „złe” wieści, odszukiwał w bazie numery telefonów pacjentek i dzwonił, zgodnie z wcześniejszą umową, do wszystkich. Najpierw wybierał te telefony z wynikiem negatywnym: „Niestety, tym razem się nie udało”, „Proszę być dobrej myśli i zgłosić się na planową wizytę”, standardowe formułki.

Reakcje‌ były różne: często cisza w słuchawce, ponure westchnienia, czasem szloch i nagłe rozłączenie się. Najgorsze były te pacjentki zbytnio dociekliwe, próbujące przez telefon rozłożyć na czynniki pierwsze chronologię i źródło swoich niepowodzeń prokreacyjnych, strzelające pytaniami jak z karabinu maszynowego. Na początku, na końcu i w warstwie niedopowiedzianej czaiło się zwielokrotnione jedno pytanie: „dlaczego?”. Paweł zawsze miał ochotę odpowiedzieć po prostu, że to wprawdzie człowiek strzela, ale pan Bóg kule nosi. Że lekarz może aplikować hormony i dostrajać ich dawkę niczym wirtuoz skrzypce, embriolodzy dwoić się i troić, by wybrać i połączyć idealną komórkę jajową z najdorodniejszym ze stada plemników, ale na końcu i tak tylko jakaś niezbadana siła decyduje o tym, czy z tego połączenia urodzi się dziecko. Statystyka była przecież wbrew najlepszym chęciom lekarzy. Z dziesięciu zarodków średnio trzy, cztery były „rokujące”, reszta przestawała się dzielić. Duszycki zawsze uważał, że w tych nie było po prostu woli życia. Ale nawet najżwawiej dzieląca się zygota, idealnie proporcjonalna w kształtach, bez widocznej przyczyny nagle marniała albo z jakichś powodów nie była w stanie zagnieździć się w łonie matki. Pomimo obiektywnych przesłanek, że powinno się udać, ciąży po prostu nie było. Nie potrafił wytłumaczyć sobie tego inaczej niż działaniem Opatrzności i właśnie w ten filozoficzny sposób pragnął wyjaśniać to wszystkim pacjentom, gdyby nie ta maska profesjonalizmu, którą musiał nosić. Mówił więc zdawkowo o autoimmunologii, genetyce i blokadzie psychicznej. Zapewniał, że osiem dotychczasowych nieudanych prób przy każdym kolejnym podejściu i tak daje jakieś trzydzieści procent szans na powodzenie, zatem całkiem dużo.

A gdy‍ wreszcie skończył z ostatnią pacjentką z grupy „złych wiadomości”, z zakłopotaniem odkrywał, że nie ma już energii dzwonić do tych, którym się udało. Robił to, oczywiście, z poczucia obowiązku oraz ciążących nad nim procedur, ale zmęczony, suchy ton jego głosu przy początkowym „Dzień dobry, Paweł Duszycki z kliniki Szczęśliwa Rodzina” przyprawiał wiele z nich o niepotrzebne łzy, spowodowane przeczuwaną porażką. Gdy kilka sekund później dowiadywały się, że są w ciąży, większość z nich wybuchała płaczem. Był to jednak płacz inny niż w przypadku tych pierwszych telefonów, była w nim ulga, radość, wdzięczność i coś jeszcze, czego przez lata nie umiał nazwać, a one wszystkie bez wyjątku to miały.

Można‌ by było powiedzieć, że na czas tych piątkowych telefonów doktor Paweł Duszycki spełniał funkcję Boga albo przynajmniej Świętego Mikołaja, hojną ręką rozdającego prezenty pod postacią upragnionych dzieci. Kiedyś się jednak zwierzył, że jest to dla niego najtrudniejszy moment tygodnia. Nie tyle go wykańczały codzienne wizyty pacjentek, monitoring cykli, dobieranie leków, pobieranie komórek jajowych czy wreszcie ukoronowanie procesu: wprowadzenie zarodków do macicy, co właśnie to copiątkowe wydzwanianie do pacjentek. Słyszał przez słuchawkę te przyspieszone oddechy, naznaczone oczekiwaniem, czuł łzy, radości lub rozpaczy, i zdawał sobie sprawę, że nie umie sobie z tym poradzić. Że albo zobojętnieje zupełnie i każdy pacjent, każda rozmowa telefoniczna będzie dla niego bezduszną rutyną, niczym dla kasjera wydanie biletu, albo że jeszcze kilka lat, może kilka miesięcy, i oszaleje.

– Nie‍ weź mnie za jakiegoś oszołoma… – powiedział kiedyś, gdy na dachu popijaliśmy zagotowanego w mikrofali grzańca, a wyjątkowy styczeń operował na rejestrach temperatur gdzieś około minus dwudziestu. – Ale czasem myślę, że bezczelnie stawiam się losowi. I wcale nie chodzi tu o moje własne życie, wtedy byłoby to zrozumiałe, nic w tym dziwnego. Po prostu czasem myślę, że na siłę zmieniam koleje losu moich pacjentów, sztucznie kieruję biegiem ich historii, które gdyby nie to, że udał im się prowadzony przeze mnie zabieg in vitro, prawdopodobnie byłyby zupełnie inne.

– Może‌ byłyby inne, ale raczej z kategorii gorsze. Bezdzietne małżeństwa chociażby… zamieniasz ich niejako, górnolotnie mówiąc, w rodziny. Cóż złego w takim ulepszaniu świata?

– Ano‌ to, że nie mogę przestać myśleć, że może tak właśnie miało być. Że być może ten pan i ta pani nie byli sobie przeznaczeni i że ona z kimś innym i on z jakąś inną kobietą mieli się spotkać, chociażby przez przypadek, chociażby na pijackiej imprezie, na jeden raz, i mieć dziecko naturalnie. I to wtedy byłaby ta „iskra boża”. Wiesz, te wszystkie przypadki, jak ja to nazywam, „zagadkowe”, czyli brak jakiejkolwiek ukrytej przyczyny niepowodzeń…

– Myślisz,‍ że to są te przypadki, w których po prostu partnerzy nie byli sobie pisani?

– Tak.‍ Czuję, że robię im niedźwiedzią przysługę.

– Błagam‌ cię o jedno… Nie mów nigdy pacjentom o tych twoich rozterkach.

– Bo wezmą‌ mnie za wariata?

– I za‍ chama też przy okazji.

– Będę‌ milczał jak grób. Chodźmy już. Czuję, że mam odmrożenia na twarzy.

3.

W sumie‌ powinnam już do tego przywyknąć. Po dwóch latach pracy tyle podobnych historii. On i ona, nerwowo przestępujący z nogi na nogę przed pierwszą wizytą. Wypieki na policzkach (szczególnie u pacjentek), nerwowy wzrok wbity w ziemię (częściej u pacjentów), całe teczki badań, trzymane w spoconych dłoniach. A potem skierowania na kolejne badania, poranna kolejka do laboratorium, następne wizyty, coraz mniej nerwów, a więcej konkretnych planów, pobranie komórek, radosne odprężenie po krótkiej narkozie, podczas której kolorowe sny, werdykt, ile dobrych zarodków, pierwsze łzy i gramy dalej, stawka coraz wyższa, dzieci już w macicy, trzymamy kciuki za szczęśliwe zakiełkowanie. A potem tylko ostatnia wizyta w klinice, po leki na podtrzymanie ciąży, miękkie kładzenie dłoni na brzuchu, mimo że jeszcze przez minimum kwartał ciąża niewidoczna. Albo ten gorszy scenariusz – wszystko od początku, niby wiara, że tym razem się uda, ale podszyta już rosnącym lękiem. Nerwowe podliczanie kosztów w pamięci, podawanie karty płatniczej stężałą dłonią, wiedza, że stać nas tylko na ten jeden ostatni raz. Diabelskie kasyno, w którym stawką jest wszystko, o czym kiedykolwiek w życiu marzyłeś, ale nie będzie ci to dane ot tak po prostu.

Często‌ myślę o tych ludziach…

O tej‌ parze, która przez cztery zimowe miesiące czekała pod drzwiami na otwarcie kliniki, bo ich pociąg przyjeżdżał do Warszawy o czwartej trzydzieści rano i nie mieli co ze sobą zrobić. A potem, gdy nie udała się żadna z trzech prób, na którą odkładali pieniądze przez ostatnie lata, z uśmiechem przezierającym przez rozpacz pożegnali się, przynosząc koszyk wiejskich jaj z Podlasia w podzięce za to, że robiłam im herbatę dla ogrzania zziębniętych palców.

Albo‍ o tych dwojgu, którzy rozstali się w przeddzień transferu zarodków, urządzając przed gabinetem awanturę z piekła rodem. Wyrzuty i przypadkowe przedmioty fruwały pomiędzy nimi, zupełnie niezwracającymi uwagi na zaciekawiony tłumek gapiów. Chcąc nie chcąc, personel medyczny, recepcjonistki oraz pozostali pacjenci oczekujący na wizyty dowiedzieli się, że on jest „żałosnym gnojem, który żyje skrętami oraz darmowymi dziwkami przed koncertem”, co ona z kolei „skwapliwie wykorzystała, rżnąc się z tym spedalonym chłystkiem za każdym razem, gdy za mężem zamykały się drzwi”. Po wyglądzie było widać, że bliski im był raczej rockandrollowy styl życia, i nie mogłam wyobrazić sobie tej kobiety, ewidentnie preferującej gotycki styl ubierania, najpierw na sali porodowej, a potem z dzieckiem przy wykolczykowanej piersi. Podobnie nie wyobrażałam sobie wytatuowanego niedoszłego tatusia, wstającego w nocy do niemowlęcia. Ale tyle wiemy o sobie, ile nas sprawdzono, może dla nich ta próba miała być właśnie ostatnią i w ostatecznym rozrachunku będą wspominać swoje rozstanie w klinice z westchnieniem ulgi.

Wiele‌ twarzy widuję czasami przypadkiem: w metrze, galerii handlowej, w supermarkecie. Zdarza się, że pozdrawiamy się zdawkowym kiwnięciem głowy, nierzadko oni odwracają wzrok lub po prostu mnie nie poznają. Nie pamiętam ich wszystkich, ale czasami kojarzę z jakąś historią.

Na przykład‍ ta niewysoka kobieta, którą minęłam dzisiaj w metrze, jest stałą bywalczynią kliniki od pięciu lat, oczywiście z przerwami kilkumiesięcznymi, podczas których zbiera pieniądze na kolejne in vitro oraz dochodzi do siebie fizycznie. Podziwiam jej upór i wytrwałość, podchodzenie do każdej nieudanej próby z miną dzielnej harcerki – „hej ho, raźno i na dwa, następnym razem musi się udać”. Jeśli wierzyć słowom Beaty, która pracuje w Szczęśliwej Rodzinie od sześciu lat, drobna blondynka na samym początku przychodziła tutaj z mężem, ponurym człowiekiem, który miał fizjonomię oraz sposób bycia żołnierza. Z kolei gdy ja zaczęłam pracować w klinice, widywałam u jej boku sympatycznego chudzielca z burzą blond loków, które sprawiały, że wyglądał jak wieczny student. Od dobrych dwóch lat pojawiała się w poczekalni sama, próbowała szczęścia z „nasieniem dawcy”, do czego podchodziła z humorem i kilkukrotnie zaskoczyła nas dość niewybrednymi żartami na ten temat.

Kiedyś‌ mi powiedziała, że do egzaminu na prawo jazdy podchodziła „cholerne piętnaście razy” i że w próbach zajścia w ciążę najpierw naturalnie, a potem przez in vitro pobiła ten rekord kilkukrotnie: „Przyjechałam tutaj samochodem i może, jak by nie zabrzmiało to głupio, za każdym razem, gdy odpalam silnik mojego clio, jestem z siebie dumna, że się nie poddałam przy czternastym egzaminie”. Bardzo chcę wierzyć, że spotkam ją kiedyś pchającą wózek ze swoim wymarzonym brzdącem. A gdy nastąpi taki czas, że przez pół roku nie zobaczę tej drobnej, uśmiechniętej blondynki, po raz kolejny ustawiającej się w kolejce przed laboratorium, to będę pewna, że tym razem się jej wreszcie udało. Tak bardzo bym chciała wierzyć, że i w takich przypadkach upór decyduje o ostatecznym sukcesie.

Poddawanie‌ się procedurze in vitro przypomina zatrudnienie się na naprawdę kiepskiej umowie śmieciowej: nie pasują ci godziny pracy, czujesz się niedoceniany, nic od ciebie nie zależy, ale nie masz wyjścia. Rezultaty są niepewne, a szanse powodzenia – skierowane przeciwko zainteresowanym. Nikt nie robi tego z kaprysu ani dla przyjemności, jest to ostateczność, która czasem niesie ze sobą ruinę psychiczną i finansową. W najlepszym wypadku zostawia w duszy pewien niesmak, który – w przypadku powodzenia procedury – szczęśliwie zostaje zatarty poprzez słodycz macierzyństwa i ojcostwa. Jako rodzic nie będziesz wracał przy lampce wina do wspomnień typu: „A pamiętasz, to był ten wyjazd w góry, kiedy podczas śnieżycy w schronisku poczęliśmy Adasia” albo „To szaleństwo letniej nocy na plaży skończyło się Amelką”. Bo nie ma co wspominać krótkiego romansu z plastikowym kubeczkiem ani serii zastrzyków w brzuch, aplikowanych przez pacjentkę samodzielnie, według rozpisanego co do godziny harmonogramu. Chociaż jedna z pacjentek, notabene znana dziennikarka, opowiadała z rozbawieniem, jak w pośpiechu, tuż przed wejściem na wizję, wkłuwała się z zastrzykiem z hormonów poprzez materiał horrendalnie drogiej sukienki Prady. Jej się powiodło za pierwszym razem, można powiedzieć, że miała wyjątkowe szczęście, bo średnia szansa na powodzenie wyliczona jest jako jeden do czterech, a w przypadku wieku pacjentki powyżej czterdziestu lat szanse maleją wręcz dramatycznie.

***

„Jaki‍ jest twój lekarz od niepłodności?” – to pytanie pada coraz częściej pośród eleganckich i bardzo zadbanych czterdziestolatek w Warszawie. Rzucane mimochodem, tak jak „Gdzie chodzisz na pilates?” albo „Jakiego instruktora jogi mogłabyś mi polecić?”. Najgorsze, co możesz usłyszeć o swoim, to: „Ooo, po raz pierwszy słyszę to nazwisko” czy „To musi być ktoś nowy w branży”.

Tak‌ często je widuję w klinice. Kobiety sukcesu. Pragnienie macierzyństwa nigdy nie było wysoko na ich liście marzeń. Było oczywiście gdzieś tam, w tle, jako kolejny punkt do odhaczenia na liście rzeczy do zrobienia przed śmiercią. Najpierw kariera, najlepiej w jednej z międzynarodowych korporacji. Potem „samospełnienie”, rozumiane jako rozliczne kursy: języka hiszpańskiego, ceramiki, rysowania mandali, kung-fu czy czegokolwiek dusza zapragnie. W projektach w pracy zawsze sprawdzały się świetnie, przezwyciężały wszelkie problemy, by na końcu otrzymać upragniony laur: awans, pochwałę od szefa czy sowitą premię. Nie ma co się zatem dziwić, że do „Projektu Dziecko” podchodziły z determinacją, ale i niczym niezmąconą pewnością siebie. Bo niby dlaczego miałoby się nie udać? Samodyscyplina, pozytywne myślenie, wizualizacja oraz lata zdrowego odżywiania, by zachować zawsze nienaganną figurę, miały być wystarczającym orężem w walce o sukces „Projektu Dziecko”. Lata jogi hormonalnej oraz hektolitry koktajli ze spiruliny, jarmużu i goji nie mogły przecież pójść na marne. Pewnym krokiem wchodziły pierwszy raz do kliniki, triumfalne i nastawione na sukces.

Były‌ wymagającymi pacjentkami, Paweł często narzekał, że próbują mu imponować swoją kieszonkową wiedzą medyczną, zaczerpniętą z Internetu, gazet oraz obcojęzycznych publikacji medycznych. Usiłowały być prymuskami w dziedzinie wspomaganego rozrodu, zamęczając lekarza prowadzącego pytaniami o wpływ nasion chia czy mleka kokosowego na grubość endometrium macicy oraz pytając o potencjalną szkodliwość wypadu na weekend samolotem na proces zagnieżdżania się zarodków. Nie było rzeczy, której by nie kupiły ani nie zjadły w celu zwiększenia szans powodzenia za pierwszym razem. Nierzadko była to kwestia ambicji. I to też należało zrozumieć.

Ale‌ co się działo, gdy się nie udało? Za pierwszym razem pozornie nic. Nauczone życiowym doświadczeniem, strzepywały z siebie uczucie porażki, jak nic nieznaczącego owada, i z podniesioną głową umawiały się na kolejny zabieg. Pieniądze nie grały roli i w odróżnieniu od tych par, które nierzadko już w poczekalni gorączkowo dyskutowały o zasadności, ale i możliwości sięgnięcia do oszczędności trzymanych na czarną godzinę lub wzięcia kolejnego kredytu, „złote czterdziestki” po prostu ustalały, machając kartą płatniczą, najbliższy możliwy termin.

Widywałam‍ je też po kilku próbach, po dwóch, trzech latach starań niezwieńczonych coraz bardziej desperacko chcianą ciążą. I mogły czytać we wszystkich poradnikach świata, że nigdy nie można się poddawać. NIGDY… A i tak każdego dnia budziły się z przeczuciem zbliżającej się porażki, z którą nie mogły zrobić nic innego, jak zaakceptować. Albo walczyć ciągle i bardziej uparcie, w świadomości, że każda kolejna próba i każdy upływający miesiąc bezpowrotnie je od upragnionego celu oddalają.

Kiedyś‌ w telewizji pokazywano reklamę społeczną ilustrującą problem. Piękna i zadbana kobieta stoi w gustownie urządzonym domu z widokiem na duży ogród. Jest szczupła, ma świetnie obcięte włosy i bardzo drogą garsonkę. Wylicza matowym głosem, że zdążyła zrobić karierę, pojechać do Tokio i do Paryża, zbudować dom – słowem urządzić swoje życie dokładnie tak, jak zamierzała i jak chciałaby to zrobić większość tak zwanych kobiet sukcesu. Ze smutkiem stwierdza jednak, że nie zdążyła mieć dzieci i że bardzo tego żałuje. Na reklamę i stacje telewizyjne ją emitujące posypały się gromy. Że wpędza kobiety w szkodliwy stereotyp „macicy” i maszynki do rodzenia dzieci. Że pokazuje kobietom ich miejsce w szeregu i piętnuje ich ambicje zawodowe, podczas gdy mężczyznom nikt nic nie nakazuje. Że jest de facto dla‍ wielu kobiet upokarzająca, bo wpędza w poczucie winy te, które wybrały karierę ponad rodzinę.

Tylko‍ nikt nie zauważył, że takich kobiet, jak bohaterka reklamy, są tysiące. I że naprawdę żałują. Wierzcie mi, patrzę im w oczy każdego dnia. Mimo iż nie płaczą mi w mankiet, wiem, co myślą: „Mogłam zrobić to pięć lat wcześniej”; „Już nigdy nie będę tego miała”. „Nigdy” to potężne słowo. Przygniata z przerażającą siłą. Lekarze go raczej nie używają. Trochę dlatego, że zdarzają się medyczne cuda pod postacią czterdziestosiedmiolatek zachodzących naturalnie w ciążę, ale przede wszystkim dlatego, że zabijanie nadziei byłoby nieludzkie. Zamiast tego stosuje się eufemizmy, słowa klucze mające na celu delikatne nazwanie tego, czego tak bardzo boją się usłyszeć. Są inteligentne i nowoczesne, wszystkie i tak godzinami czytają internetowe fora dla starających się: „wyczerpana rezerwa jajnikowa”, „niewielkie szanse powodzenia”, „FSH znacznie ponad normę”, „rozważenie adopcji”. Zwroty, których boją się najbardziej, a jednak prędzej czy później muszą je usłyszeć. A potem w nocy pojawia się natrętna myśl, że i Tokio, i Paryż, a nawet stanowisko senior key account managera mogło te pięć lat wcześniej poczekać.

Wiele‌ z nich przychodzi samych. Do „Projektu Dziecko” biologiczny ojciec nie jest na szczęście fizycznie potrzebny. Taki może potencjalnie skomplikować cały proces. Zbyt wiele w życiu przeżyły i widziały, by nie dochodzić do takiej konkluzji. To, co jest naprawdę potrzebne, to zdrowy i młody materiał genetyczny, wyselekcjonowany pod każdym względem, sprawdzony zarówno pod kątem ewentualnych wad genetycznych, jak i poziomu inteligencji dawcy. W zwyczajnym życiu zbyt dużo da się ukryć pod płaszczykiem sztuki uwodzenia, small‍ talku oraz‌ drogich perfum. Mamiony nimi instynkt doboru naturalnego może wieść na manowce. W rezultacie niejedna już wylądowała na porodówce z obleśnym knurem u boku, który oprócz politowania nie budzi żadnych gwałtowniejszych uczuć. Więc one tak nie chcą. Na znalezienie odpowiedniego ojca dla dziecka przyjdzie czas po jego urodzeniu – tak wierzą. Ojca do pogrania w piłkę, czytania bajek na dobranoc czy też do rozpieszczania małej księżniczki. A jeśli nawet się taki nie znajdzie, to nic nie szkodzi. Matki same sobie poradzą, tak jak radziły sobie zawsze. W wielkomiejskim świecie babysittingu na godziny, douli do opieki przy porodzie oraz chustowania niemowląt, ojciec dziecka byłby dla tych „złotych czterdziestek” dodatkiem miłym, acz niekoniecznym. Może go z powodzeniem zastąpić dawca z katalogu. Przynajmniej się do niczego nie wtrąca i niczego nie wymaga. Jest idealny w sposób absolutnie dopasowany do gustów każdej klientki, tak jak idealni mogą być tylko mężczyźni nieistniejący, którym hojnie przypisuje się wszystkie sprzeczne i pożądane cechy. Takie cuda w naturze nigdy by nie miały szans zaistnieć, ale umysły kobiet, które przez ponad czterdzieści lat życia spotykały głównie męskie porażki, w obiekt z katalogu wtłaczają wszystkie swoje marzenia.

Zatem‌ na przykład taki dawca numer 1078 jest dla pani menedżer nie tylko niepalącym dwudziestosiedmiolatkiem z IQ 130, ale także: ma urok Ryana Goslinga, zawsze spuszcza po sobie klapę na toalecie, w każdy piątkowy wieczór gotuje pokazową kolację w technice sous-vide, w numerkach‌ rodem z „50 twarzy Greya” czuje się swobodnie i nonszalancko, a po domu chodzi wyłącznie w casualowych ciuchach z LaCosty, w których wygląda po prostu niesamowicie, jakżeby inaczej.

Dawca‍ numer 2379 jawi się najlepszej headhunterce w stolicy nie tylko jako „IQ 140, wykształcenie wyższe, blondyn, bez wad genetycznych w bliższej, a także dalszej rodzinie”, ale także jako nieujarzmiony drwal, trochę taki Thorgal z komiksów z dzieciństwa, milczący, chmurny, ale w głębi duszy bardzo wrażliwy. Taki, co porąbie bez podkoszulka na mrozie drewno do kominka, ugotuje gulasz i będzie kochał się do białego rana przed tym kominkiem, w przerwach pomiędzy jej orgazmami dorzucając drewna do paleniska.

No i najważniejsze‍ wreszcie: każdy dowolny numer z katalogu może być ojcem idealnym. Wedle potrzeb hołdującym zasadom rodzicielstwa bliskości lub francuskiego „zimnego wychowu”, wydającym pół pensji na zajęcia dodatkowe dziecka i opłacającym przy porodzie od razu piętnaście najbliższych lat przechowywania krwi pępowinowej. Fikcja jest słodkim sekretem tych, którzy marzą o rzeczach idealnych, ale nigdy ich nie znajdują. A ludzie, którzy nie oszukują samych siebie, po prostu nie istnieją. Każdy z nas robi to od czasu do czasu. Robią to też „złote czterdziestki” przy okazji „Projektu Dziecko”. Pieniądze w tej kwestii akurat sporo ułatwiają.

4.

Jest‍ jeszcze Sylwia. Sylwia stała się jedną z moich nielicznych przyjaciółek, z którymi znajomość przetrwała dłużej niż koniec kolonii, przeprowadzka do innego miasta na studia czy wejście w związek małżeński. Zawsze wolałam mężczyzn w roli przyjaciół od serca i były to na ogół przyjaźnie naprawdę bez podtekstów erotycznych. Po prostu stawiałam zawsze męską prostolinijność i szczerość nad kobiece niuanse i zawikłane półcienie. Natomiast paplanie o kieckach, błyszczykach oraz ploteczkach z życia gwiazd od czasów wczesnego liceum przyprawiało mnie o autentyczne mdłości, skazując na pełne młodzieńczej buty outsiderstwo.

Sylwię‌ poznałam mojego pierwszego dnia w pracy, gdy spięta i skupiona wykonywałam moje pierwsze zadanie, polegające na telefonowaniu do kilkunastu pacjentek z informacją o przełożeniu terminów wizyt u profesora Ledka.

– Czy‌ mógłbyś, do cholery, przestać do mnie wydzwaniać z coraz to nowych numerów telefonów? – Usłyszałam wysoki kobiecy głos po drugiej stronie linii.

– Przepraszam‍ panią, Alicja Dębska z tej strony. Dzwonię z kliniki Szczęśliwa Rodzina w sprawie zmiany terminu wizyty u profesora Ledka… – wyjąkałam, zdezorientowana.

– Aha.‌ Myślałam, że to ten gnój, mój niedługo eksmąż. Myśli, że jak wreszcie odbiorę telefon, to zdoła mi wszystko wytłumaczyć w przeciągu tych trzech sekund, zanim się nie rozłączę, poznając go po głosie. – Nie wiedziałam, co odpowiedzieć na taki komunikat. – Myśli pani, że to prawda, że stan ślepego zakochania trwa maksimum do roku, a potem następuje hormonalny zjazd i człowiek, nawet tak głupi, jak mój mąż, wreszcie się opamiętuje? – spytała Sylwia Knap, głosem żądnym natychmiastowej odpowiedzi, i to najlepiej szczerej.

– Nnnie‌ wiem… Może być w tym trochę prawdy. Osobiście nigdy nie wytrwałam w związku dłużej niż dziesięć miesięcy. Może mam ten okres nawet osobniczo skrócony, ale ja ogólnie szybka jestem.

Kierowniczka‌ posłała mi zdziwione spojrzenie.

– Osobniczo‍ skrócony, przepyszne stwierdzenie. – Roześmiał się perliście głos po drugiej stronie słuchawki. – To jeszcze raz, w jakiej sprawie pani dzwoni?

– Przełożenia‌ wizyty u profesora Ledka, zamiast jutra proponujemy czwartek rano.

– Nie‍ wchodzi w grę, wylatuję do Mediolanu, a moje nabrzmiałe po lekach jajniki nie mogą czekać. Będę w klinice za godzinę, to coś ustalimy. – I się rozłączyła.

Równo‍ godzinę później burza rudych włosów, wieńcząca trzydziestokilkuletnią, dość korpulentną kobietę, wtargnęła do poczekalni kliniki. Widać, że rozpierała ją energia i podszyta żywym temperamentem niecierpliwość. W kilku żołnierskich słowach argumentowała, że potrzebuje na jutro wizyty u kogoś, kto intelektualnie dorównuje profesorowi Ledkowi, i ostatecznie udało się nam ją wcisnąć na pierwszą poranną wizytę u Duszyckiego.

Prawdopodobnie‌ naszej znajomości nigdy nie udałoby się wyjść poza tematy administracyjne, gdyby nie rozładowany akumulator w jej samochodzie. Gdy po pierwszym dniu pracy w klinice wyszłam na parking, by ruszyć moim sfatygowanym peugeotem do domu, zobaczyłam Sylwię, opartą plecami o jej samochód i szlochającą rozpaczliwie. Podeszłam do niej ostrożnie i położyłam dłoń na jej ramieniu.

– Hej,‍ wszystko w porządku? – spytałam.

Spojrzała‍ na mnie zmieszana, a czarna kropla tuszu do rzęs wymieszanego ze łzą spłynęła po jej policzku i osiadła w bruździe przy ustach.

– Nie,‌ nic nie jest w porządku, a do tego ten przeklęty grat od godziny nie odpala. Nie mam nawet do kogo zadzwonić po pomoc, bo mąż najwyraźniej zakochał się w naszej pomocy domowej, a kochanek przy pierwszej nadarzającej się okazji stwierdził, że dla niego to „zbyt skomplikowane”.

– Może‌ mogłabym jakoś pomóc?

– Do tego‍ jest już dwudziesta, mieszkam na Targówku, a o szóstej rano mam znowu wizytę tutaj, bo – jak sama pani ujęła – „późniejsze godziny nie wchodzą w grę” – ciągnęła Sylwia głosem marudzącego dziecka.

– Przykro‍ mi, mamy napięty grafik, szczególnie u Duszyckiego. Ale ja też mieszkam na Targówku i z dużym prawdopodobieństwem mój samochód odpali. Z kolei rano sama mam dyżur od tej nieszczęsnej szóstej, więc mogę panią też podwieźć.

Twarz‌ Sylwii rozpromieniła się wręcz dziecinnym uśmiechem i kilka minut później stałyśmy już w korku w Alejach Niepodległości, opowiadając sobie historię życia. Sylwia była bardzo bezpośrednia, a może po prostu musiała się wygadać, nie wiem. Zanim dojechałyśmy na drugą stronę Wisły, wiedziałam już, że jest tłumaczką języka włoskiego, ma trzydzieści dziewięć lat, a dwa dni temu jej mąż oświadczył, że zakochał się na zabój w Swietłanie, dziewiętnastoletniej Ukraince, która raz w tygodniu sprzątała ich mieszkanie oraz wykonywała inne drobne prace domowe.

– Może‌ po prostu powinnam jasno doprecyzować, że do „innych drobnych prac domowych” nie należy manipulowanie przy rozporku Cezarego, tylko okazjonalne prasowanie oraz rozmrażanie lodówki – mruknęła, nie bez sarkazmu.

– Chyba‍ sprawa byłaby znacznie prostsza, gdyby tylko o rozporkowe manipulacje chodziło – stwierdziłam trzeźwo.

– Otóż to! On zupełnie na serio twierdzi, że ją kocha i że to uczucie dosłownie „zwaliło go z nóg u progu czwartej dekady życia”.

– Czyli co, typowy kryzys wieku średniego?

– No raczej! Na początku traktowałam z przymrużeniem oka te jego czerwone trampki, spodnie rurki, w których niemiłosiernie gniotła się ta jego obwisająca moszna, naderwane ścięgna po treningach do triathlonu, ale wychodzi na to, że Cezary postanowił odmienić swoje życie jak najbardziej radykalnie.

– Co innego przelecieć jednorazowo nastolatkę, a co innego od razu dozgonna miłość. Ale co, mówi, że ją kocha?

Przez twarz Sylwii przemknął przez chwilę grymas bólu, ale zdusiła go kpiącym uśmiechem.

– Wiesz, jak to jest z facetami, nagminnie mylą jedno z drugim – powiedziała, odpalając dziesiątego już chyba papierosa w ciągu godziny. Wnętrze mojego peugeota śmierdziało niczym palarnia w klubie nocnym. – Ale wygląda to poważnie. Jest mu bardzo przykro, nie chce iść ze mną na żadną konfrontację i zrzeka się wszystkich praw majątkowych.

– A ona, ta dziewczyna, co na to?

– Znając życie, szybko mu to wybije z głowy. Nie po to wyrwała, nomen omen, członka Unii Europejskiej, żeby żyli tylko z jej sprzątania i jego urzędniczej pensji.

– Dlatego chcesz jak najszybciej załatwić rozwód, zanim się rozmyśli?

Sylwia niespodziewanie ukryła twarz w dłoniach i zadrżała.

– Widzisz, to nie jest takie proste…

Nagła zmiana jej nastroju zaskoczyła mnie zupełnie – z energicznej kobiety opowiadającej kpiąco o „romansiku” swojego męża w kilka sekund przeistoczyła się w szlochającą kupkę nieszczęścia.

– Jesteśmy akurat w trakcie in vitro, sam środek procedury, zresztą sama wiesz, jak to wygląda. Jestem na lekach, jutro pobierają mi komórki i jeśli Cezary nie przyjdzie… Jeśli nie przyjdzie, wszystko pójdzie na marne.

– Rany, to co, po tym wszystkim masz zamiar i tak mieć z nim dziecko? Zwariowałaś?

– Wiem, teraz jest najgłupszy moment na to i gdyby się ujawnił ze swoim nowym planem życiowym ten miesiąc wcześniej, prawdopodobnie nigdy bym nie zaczęła stymulacji hormonalnej. A teraz co? Jajniki napuchnięte jak balony, ostatni z serii zastrzyków w brzuch czeka na mnie w domu i mam się teraz rozmyślić? Komórki jajowe oddać na cele charytatywne czy co?

– Cholera, fakt. Tak czy siak, jesteś w kropce. Masz jakiś plan awaryjny na wypadek, gdyby Cezary się jutro nie pojawił?

– Nie mam. Chyba się zabiję – powiedziała z naciskiem, patrząc na burosiną Wisłę, płynącą pod Mostem Gdańskim.

***

Następnego dnia Cezary pojawił się w klinice punktualnie, a mnie spadł kamień z serca, gdy zobaczyłam pucułowatego dżentelmena w czerwonych trampkach i trzeszczących w szwach spodniach, przestępującego z nogi na nogę w poczekalni. Sylwia nie musiała mi go nawet przedstawiać – żywiołowa chęć życiowej zmiany, pomieszana z autentycznym przestrachem, biły od niego na kilometr. Na widok Sylwii zareagował tak, jakby chciał uciekać, ale dzielnie zdusił w sobie ten odruch i wyszedł jej naprzeciw. Przywitali się szybkim uściśnięciem dłoni i nie patrząc na siebie, weszli do gabinetu Duszyckiego. „Świetny wstęp do poczęcia dziecka, które, jeśli wszystko dobrze pójdzie, nastąpi w ciągu najbliższych godzin” – pomyślałam.

Prawie wszystko poszło zgodnie z planem. Sylwia dobrze zniosła zabieg pobrania komórek, a Cezary, lekko zawstydzony, dostarczył niemal pełny pojemnik swojego materiału genetycznego. I gdyby nie fakt, że ciężarną Beatę zastępowała niemal nieprzytomna z przejęcia stażystka, a doktor Duszycki miał myśli zaprzątnięte szamanami z Peru, którzy tego poranka wzniecili pożar w jego mieszkaniu, to zapewne państwo Knapowie, jak wszyscy pacjenci, podpisaliby umowę decydującą o przyszłym losie mających powstać niebawem w laboratorium zarodków. W umowie zawarte byłyby wszelkie możliwe warianty określające, co stanie się z zarodkami danej pary w przypadku takim jak śmierć jednego z partnerów, rozwód, rozstanie czy – mniej dramatycznie, a bardziej prozaicznie – gdy zostanie nieuiszczona coroczna opłata za przechowywanie zarodków, zahibernowanych na wieczność w ciekłym azocie. Pech jednak chciał, że druki umów się skończyły, stażystka za nic nie umiała poradzić sobie z zaciętą drukarką, a doktora Duszyckiego prześladowało tego dnia ponaddwugodzinne opóźnienie. Sylwia natomiast, lekko otumaniona po znieczuleniu ogólnym, godziła się na wszystko, a Cezary chciał, by po prostu dano mu już święty spokój. Wspólnie zadecydowano zatem, że umowa zostanie podpisana na następnej wizycie, czyli za trzy dni. Trudno było o bardziej niefortunną decyzję w historii kliniki.

***

– To takie dziwne uczucie, ja jestem tutaj, a tam, po drugiej stronie Wisły, właśnie powstają moje dzieci. Już je kocham, zastanawiam się, jakie są, jakie będą – powiedziała w zamyśleniu Sylwia, gdy wieczorem siedziałyśmy w jej mieszkaniu.

– A jak Cezary? Nie miał żadnych obiekcji co do zabiegu teraz, gdy macie się rozstać?

– On czuje się strasznie winny i wie, że dziecko to wszystko, na czym mi zależy. Nie jest świnią, nie odebrałby mi tego teraz, gdy jest już tak blisko.

– A ta jego nowa dziewczyna nie widzi w tym problemu, że tego popołudnia jej mąż został ojcem z niebawem byłą już żoną?

– Podejrzewam, że Swietłana nic nie wie.

– Jak to?

– No, myślę, że jej nie powiedział. Ona jeszcze kiepsko mówi po polsku, a to dość trudno wytłumaczyć nawet Polakowi. Zakładając, że nigdy nie miał do czynienia z in vitro.

– Boże… Będą z tego same problemy. Nie wyobrażam sobie, że przemilczy ten fakt i będzie ukrywał przed nią swoje dziecko przez lata!

– E tam, jakie lata! Nie wróżę temu związkowi dłużej niż rok i to będzie akurat. Donoszę ciążę, a oni się i tak rozstaną. Zresztą już nic od Cezarego nie potrzebuję, żadnych alimentów, nic. Rozwiedziemy się jak kulturalni ludzie. Jedynie chciałabym, żeby dziecko znało swojego ojca i spędzało z nim trochę czasu. Z tym nie powinno być problemu, bo jak Swietłana go zostawi, to Czarek będzie miał mnóstwo wolnego czasu. Wszystko przemyślałam – dodała Sylwia z triumfem, krojąc sobie kolejny kawałek tortu czekoladowego, któremu, niejako na konto przyszłej ciąży, zupełnie nie potrafiła się oprzeć.

Milczałam, nie chcąc psuć moim czarnowidztwem jej hurraoptymistycznego planu na przyszłość, ale dojmujące przeczucie nadchodzących problemów ściskało mi gardło. I, niestety, nie pomyliłam się.

O trzeciej w nocy obudził mnie telefon od Sylwii. Balansując na granicy jawy i snu, miałam wrażenie, że biorę udział w jakimś telefonicznym quizie w Ezo TV, prowadzonym przez wróżbitę Macieja czy inną nawiedzoną wróżkę Amalię, stawką w grze był zestaw garnków Zepter i wyjazd do Mikołajek, wystarczyło odpowiedzieć tylko na jedno proste pytanie: „Co teraz będzie?”. Zanim oprzytomniałam i zaczęłam powoli sklejać w całość chaotyczną opowieść Sylwii, usłyszałam tylko: „Zaraz u ciebie będę” i sygnał zakończonej rozmowy. Kwadrans później siedziałyśmy w mojej kuchni, pijąc ze szklanek rosół instant o najbardziej chyba ku temu absurdalnej porze, bo przed czwartą nad ranem, i żmudnie starałyśmy się jakoś skleić w całość rozsypaną w pył stabilność emocjonalną Sylwii Knap.

Kilka godzin wcześniej, tak tuż przed dwudziestą drugą, do Sylwii zadzwonił Cezary i drżącym ze strachu głosem zakomunikował, że jednak nie zgodzi się na to, żeby mieli razem dziecko. A właściwie to Swietłana się nie zgadza, bo wszystko jej wytłumaczył. Delikatnie rzecz ujmując, nie była zadowolona, nie uwierzyła też zapewnieniom Cezarego, że „to nie wpłynie w żaden sposób na ich związek”. Zagroziła odcięciem go od alkowy, a nawet, gdy będzie trzeba, odejściem. Zatem jemu, biednemu Cezaremu, nie pozostało nic innego, jak nie pozwolić, by sytuacja się bardziej skomplikowała i po prostu nie miał zamiaru więcej brać udziału w planach rodzicielskich Sylwii.

– Ale, cholera jasna, kilka godzin wcześniej najwyraźniej ten udział wziął, czego dowodem był pełen pojemniczek, który zostawił na moim biurku. – Rąbnęłam pięścią w stół, rozlewając resztkę rosołu.

– I teraz moje pytanie do ciebie… Co w takiej sytuacji? Czy procedury kliniki takie coś w ogóle przewidują?

– No jasne, dlatego wszyscy podpisują te umowy, żeby nie było takich sytuacji. Mam nadzieję, że zadbałaś o to, żeby w umowie wpisać siebie jako dysponenta zarodków. Wtedy ani Cezary, ani tym bardziej ta jego Swietłana nie mają zupełnie nic do gadania.

– W jakiej umowie? – spytała słabo Sylwia.

– W tej, którą dzisiaj dostaliście do podpisania. Musieliście ją dostać i zostawić podpisaną przed wyjściem z gabinetu Duszyckiego. Wszyscy bardzo tego pilnujemy: lekarze, asystentki, wszyscy.

– Nie było żadnej umowy. Wiem, że był jakiś problem z zaciętym papierem. Zresztą niewiele kojarzę z tej wizyty, po tym znieczuleniu byłam jak lekko naćpana. Przemiłe uczucie, swoją drogą.

– I teraz jeszcze bredzisz. Pewnie nie pamiętasz, bo ci hormony i emocje buzowały.

– Aż tak naćpana raczej nie byłam.

– Jutro sprawdzę, czy ta umowa leży u nas. Bo że jest, to jestem bardziej niż pewna. Uspokoisz się trochę. Tymczasem zdrzemnijmy się, bo rano, czyli za niecałą godzinę, obie będziemy nieprzytomne.

***

Do pracy jechałam z dziwnym niepokojem i chociaż tłumaczyłam sobie, że to przecież niemożliwe, że Knapowie musieli podpisać tę umowę jak wszyscy, to jednak pośpieszałam w myślach sygnalizację świetlną. Gdy raz, drugi i trzeci przeszukałam segregatory z umowami, a następnie dokumenty bieżące oraz teczkę Knapów, oblał mnie zimny pot. Umowy nigdzie nie było. Licząc na to, że to wyjątkowo nierozgarnięta stażystka znowu pomyliła się przy segregacji papierów, napadłam na nią dokładnie w tej sekundzie, gdy przestąpiła próg kliniki. Kiedy z pełnym zadowolenia z siebie uśmiechem oświadczyła, że przecież nic się nie stało, bo ustalono, iż zaległa umowa zostanie podpisana w poniedziałek, miałam ochotę ją spoliczkować. Zamiast tego wtargnęłam do gabinetu doktora Pawła Duszyckiego, niczym chmura gradowa, i dla podkreślenia mojego niewesołego humoru rzuciłam z całej siły segregatorem o jego biurko.

– Jezu, Ala, zachowuj się ciszej. Łeb mi pęka od tych peruwiańskich szamanów, którzy o wschodzie słońca śpiewy zaczynają. Ale nie uwierzysz, co stało się dzisiaj rano. Dzwoniła do mnie ochrona…

– W wiele rzeczy bym nie uwierzyła, a przede wszystkim w to, że nie dopilnujesz podpisania umowy.

– Jakiej znowu umowy? Z szamanami?

– Paweł, ogarnij się wreszcie! I zejdź na ziemię na chwilę. Wpakowałeś kilka osób w poważne kłopoty.

– O co ci chodzi? – zapytał, marszcząc brwi.

– Wczoraj. Państwo Knap. Pobranie komórek, które w tym momencie zapewne najspokojniej dzielą się w laboratorium – powiedziałam z naciskiem, siląc się na opanowanie.

– Miałem wczoraj takich par kilkanaście. Mów jaśniej.

– Nie podpisaliście umowy. Ta lalunia ze stażu mówi, że ustaliliście, że zrobicie to w poniedziałek.

– Ano tak, pamiętam. Skończyły się druki, a ona nie potrafiła poradzić sobie z drukarką.

– Jest problem… Przyszły tatuś się rozmyślił dzisiaj w nocy. Nie ma zamiaru zgodzić się na to, by jego żona kiedykolwiek użyła tych zarodków.

– To po co tu wczoraj przychodził? Czy on jest poczytalny w ogóle?

– Formalnie tak, w praktyce rozpoczyna nowe życie z dziewiętnastoletnią Ukrainką, która się wściekła na wieść o jego planach. Knapowie mieli wcześniej wszystko ze sobą ustalone. Sęk w tym, że nie pisemnie.

– Cholera jasna… – Paweł pobladł i zaczął nerwowo obgryzać ołówek.

– Sylwia Knap jest zdruzgotana, to bardzo porządna kobieta. Czy ona po prostu nie może w poniedziałek poddać się zabiegowi podania zarodków, jak gdyby nigdy nic?

– Wykluczone. – Doktor Duszycki aż podskoczył na fotelu. – Bez zgody partnera nie można tego zrobić. Mielibyśmy na głowie prawników, prasę i prokuratora. Musi próbować przekonać męża, by podpisał tę umowę albo zrzekł się praw do zarodków.

– To jest jakiś horror… Ale może się uda.

***

Niestety, Sylwii nie tylko nie udało się ubłagać Cezarego, ale nawet nie zdołała się z nim skontaktować. Wyprowadził się z domu, nie podając nowego adresu, a o Ukraince Sylwia wiedziała tylko tyle, że nazywa się Swietłana „Jakaśtam-owa” i miała jej numer telefonu, który – dziwnym trafem – od kilku dni pozostawał nieaktywny. Zresztą podobnie jak telefon Cezarego, który beznamiętnie odpowiadał komunikatem. „Abonent ma wyłączony telefon albo jest poza zasięgiem”.

Zatem weekend spędziłam na bezowocnych próbach pocieszania Sylwii, która jak mantrę powtarzała: „Moje życie się skończyło, ten skurwiel zabrał mi wszystko”. Najgorszy był jednak poniedziałkowy ranek, kiedy zgodnie z wcześniejszym planem Sylwia miała stawić się w klinice, by… cóż… zajść w upragnioną ciążę. Zorganizowaliśmy spotkanie, w którym uczestniczyła Sylwia, profesor Ledek, doktor Duszycki oraz nasi prawnicy. Rezultaty były, niestety, żadne. Sylwia nie miała zamiaru wnosić pozwu przeciwko klinice, tak naprawdę mało się odzywała, kwitując wszystko wzruszeniem ramion. Wszyscy dobrze wiedzieli, że wszelkie decyzje w tej sprawie zależą od Cezarego Knapa, który przepadł bez śladu. Jedyne, co Szczęśliwa Rodzina mogła zaoferować Sylwii, to brak opłat za bezterminowe przechowywanie zarodków, pomoc psychologa oraz priorytet w kolejce, gdyby Cezary jednak zmienił zdanie.

– Chcę wiedzieć tylko, ile ich jest… Ile tam macie moich dzieci? – powiedziała zduszonym głosem.

– Są trzy bardzo ładnie dzielące się zarodki. Wszystkie zakwalifikowaliśmy do zamrożenia. Kiedy tylko zdoła się pani porozumieć z partnerem, jesteśmy gotowi dokonać ich transferu. Może to nawet jutro, za dwa lata, pięć – kiedy będziecie państwo gotowi.

– Mam trzydzieści dziewięć lat. Nie wiem, ile będę mogła czekać… – Głos Sylwii przeszedł w zduszony szloch. – Czy mogę je chociaż zobaczyć?

– Przykro mi. Zresztą tam nie ma nic do oglądania, to są tylko probówki zamrożone w ciekłym azocie.

– Rozumiem – powiedziała ze spuszczoną głową i było to jej ostatnie słowo podczas spotkania.

Cezary nie odezwał się ani za tydzień, ani też za miesiąc. Po pół roku z Sylwią skontaktował się pełnomocnik jej męża, którego zadaniem było sfinalizowanie sprawy rozwodowej. Związek ze Swietłaną wbrew przewidywaniom Sylwii okazał się trwały, a przypieczętowała go niespodziewana ciąża dziewczyny. Dla Sylwii był to cios w samo serce, bo podczas gdy pęczniał brzuch nowej wybranki Cezarego, jej własna szansa na macierzyństwo spoczywała zamrożona na czas nieokreślony w laboratoriach kliniki.

***

– Postanowiłam wyjechać. Możliwe, że na zawsze – oznajmiła mi zaskakująco lekko, gdy siedziałyśmy na ławce na Polach Mokotowskich, popijając hit ostatniego lata – jaskrawo kolorową herbatę z zagadkowymi kulkami, które umiejętnie zassane przez słomkę, niczym małże, gładko przepływały przez przełyk.

– Przez tę sprawę z Cezarym, prawda?

– W sumie sam Cezary jest mi naprawdę obojętny. Nie tęsknię za nim, odetchnęłam, odkąd nie znajduję we wszelkich odpływach łazienki jego liniejących kłaków. Chodzi o to, że powoli zaczynam wariować. Te dzieci, które w klinice bezdusznie nazywacie zarodkami, stają się powoli moją obsesją. Zawieszenie w próżni mnie zabija. Dziś mija równo rok. Rok, odkąd codziennie o nich rozmyślam, zmieniam trasę do pracy tak, by chociaż przejechać obok kliniki i spojrzeć w okna, tak jakbym im chciała pomachać. I wiem, że się nigdy nie urodzą.

– Może jednak ten idiota zmieni zdanie, nigdy nie mów nigdy.

– Nie. – Pokręciła smutno głową. – Już o tym rozmawialiśmy, jakiś czas po rozwodzie, gdy emocje trochę opadły. On jest naprawdę szczęśliwy ze swoją nową żoną i dzieckiem, nie mam już prawa im tak komplikować życia.

Dławiąca gula rosła mi w gardle, odbierając niemal zupełnie umiejętność mowy.

– Cholera jasna, to niesprawiedliwe – wycedziłam przez tężejącą szczękę.

– Nikt tu nie szuka sprawiedliwości. Tak widocznie miało być, i już. Ale nie sądziłam, że tak bardzo można kochać kogoś, kto się jeszcze nawet nie urodził. – Łza spłynęła po jej policzku i majestatycznie osiadła na kołnierzyku bluzki. – Dlatego właśnie bardzo chcę, by się wreszcie urodziły i przestały trwać w tej lodowatej próżni. Wprawdzie to nie ja je urodzę, nawet ich nigdy nie poznam, ale będą wreszcie oddychały takim ciepłym lipcowym powietrzem, jak to dziś, będą biegały po trawie, grały w klasy.

– Chcesz zrzec się praw do nich i przekazać je innym parom, tak?

– To jest jedyne rozsądne wyjście. Cezary też tego chce, powiedział, że podpisze wszystkie papiery.

– Nie będzie ci żal, Sylwia?

– Najbardziej w życiu. Ale z żalem jakoś sobie poradzę, jestem już prawie czterdziestoletnią babką, dam radę. To z żalem nad nimi sobie nie radziłam, nad tymi moimi, jak to nazywacie, zarodkami. Teraz to już na pewno myślisz, że jestem nawiedzona… – dodała zadziornie.

– Nie. Myślę, że jesteś najsilniejszą osobą, jaką w życiu spotkałam. A tak się składa, że wiele „siłaczek” widuję codziennie.

***

Sylwia wyjechała z Polski niecałe dwa tygodnie później. Udało się jej dość korzystnie – biorąc pod uwagę pośpiech – sprzedać mieszkanie. Większość swoich rzeczy rozdała znajomym, nie chciała zabierać dużego bagażu: ani w sensie dosłownym, ani tym bardziej w sensie metaforycznym. Mnie dostało się kilka dobrych książek i zestaw biało-błękitnych filiżanek w holenderskim stylu. Wprawdzie nie mam tylu znajomych, by serwować w nich kawę sześciu osobom naraz, ale te filiżanki kojarzyły mi się nierozłącznie z Sylwią i długimi wieczorami spędzanymi wspólnie nad parującymi napojami różnego rodzaju w jej mieszkaniu z widokiem na park.

Gdy odprowadzałam ją na samolot, ciągnęła za sobą jedną niedużą walizkę na kółkach, po której można byłoby wnioskować, że jedzie jedynie na dwutygodniowe wakacje.

– Nienawidzę pożegnań. Można przy nich wypaść albo zbyt patetycznie, albo niewspółmiernie oschle. A ja nie chcę żadnej z tych rzeczy. W każdym razie będę pisać. Jak tylko wyląduję i się rozpakuję, napiszę do ciebie od razu. Sprawdzaj pocztę.

– Sylwia, zrozumiem, jeśli tego nie zrobisz. Naprawdę. Jeśli chcesz się odciąć od wszystkiego, a przede wszystkim od tej historii z kliniką, to może lepiej będzie, jeśli nie będziemy się kontaktować – powiedziałam najnaturalniej, jak tylko w tym momencie umiałam.

– Tego się bałam… że pomyślisz, że jesteś dla mnie przede wszystkim pracownikiem Szczęśliwej Rodziny. Przyznaj się, po tej całej historii przeszło ci przez myśl, że przyjaźnimy się tylko dlatego, bo jesteś blisko całej sprawy i teoretycznie mogłabyś mi pomóc!

– Nie, no co ty… – powiedziałam bez przekonania.

Prawda była taka, że zawsze się tego obawiałam, i choć Sylwia nigdy mnie o nic nie poprosiła w związku z moją pracą w klinice, gdzieś z tyłu głowy była zawsze wątpliwość, czy nasza przyjaźń jest naprawdę bezinteresowna.

Sylwia odwróciła się powoli, złapała mnie mocno za rękę i powiedziała z naciskiem:

– Nie myśl tak, proszę. Jedną z najbardziej zadziwiających rzeczy w życiu jest to, że często znajdujemy coś pięknego tam, gdzie byśmy nigdy nie wpadli na to, by tego szukać. Tak było w tym przypadku. Chciałam bobasa, a znalazłam prawdziwą przyjaciółkę – wyznała, radośnie potrząsając głową, jak to miewała w zwyczaju. Tylko że teraz wypadło to dosyć smutno.

– Dziękuję. Idź już, proszę, bo zaraz obie wybuchniemy płaczem. Poza tym właśnie wywołują twój lot – powiedziałam, jakimś cudem brzmiąc jednocześnie i patetycznie, i oschle.

Wieczorem, siedząc nad biało-niebieską filiżanką podarowaną przez Sylwię, sięgnęłam na chybił trafił do kartonu z odziedziczonymi po niej książkami. Biografia tancerki Isadory Duncan. Pamiętałam, jak opowiadała mi o niej. Straciła dwoje dzieci, utopiły się w Sekwanie. Kierowca, który je wiózł wraz z nianią, zapomniał zaciągnąć hamulec ręczny i wysiadł z samochodu. Auto stoczyło się ze skarpy wprost do rzeki, nikt nie przeżył. Na wewnętrznej stronie okładki przepisany równym pismem Sylwii widniał cytat: Nadzieja jest rośliną trudną do wyplenienia. Można nie wiem, ile odrąbać gałęzi i zniszczyć, a zawsze będzie wypuszczać nowe pędy.

Uśmiechnęłam się, po raz pierwszy szczerze tego dnia. Już nie miałam wątpliwości, że sobie poradzi.

***

Dwa tygodnie po wyjeździe Sylwii przyszedł od niej mejl. Najwidoczniej już zaaklimatyzowała się w Stanach, a San Francisco, w odróżnieniu od Nowego Jorku, w którym wcześniej bywała kilkukrotnie, było miastem naprawdę łatwym do pokochania. Przez te czternaście dni zdołała nie tylko się rozpakować (co, zważywszy na rozmiar bagażu, było zadaniem nader łatwym), ale także znaleźć przytulną kafejkę, którą – może na wyrost i chwilowo – zaczęła uważać za swoją ulubioną, zaprzyjaźnić się z mieszkającą piętro niżej starszą panią oraz rodziną Kubańczyków, zidentyfikować najlepszy w mieście targ z ekologiczną żywnością oraz najczystszą plażę. Poszła też na swoją pierwszą na nowym kontynencie rozmowę kwalifikacyjną i wbrew swoim obawom zrobiła dobre wrażenie. San Francisco, jak widać, łaknęło lektorek języka włoskiego zza niegdysiejszej żelaznej kurtyny, bo na przyszły tydzień była umówiona już na kilka kolejnych rozmów oraz dostała zlecenie tłumaczenia na cito kilkustronicowej instrukcji obsługi ekspresu do kawy.

Ale najlepszy jest widok z okna. Sama zobaczysz, gdy do mnie przyjedziesz. Bo że przyjedziesz, to nie ulega żadnej wątpliwości, prawda? Z okna sypialni widzę ocean! Najprawdziwszy ocean! Wprawdzie to widok boczny, ale zawsze! Przestawiłam łóżko tak, by zaraz po przebudzeniu patrzeć na zatokę i, uwierz mi, kładąc się spać, nie mogę się doczekać pobudki. Ja, która zawsze nienawidziłam zrywania się skoro świt. Czasami tak mało nam potrzeba do szczęścia… Jeśli o mnie chodzi, ta zatoka wystarcza mi w zupełności. Jedyne z marzeń, które udało mi się na razie „odhaczyć”. Co do pozostałych, to nie będzie już tak prosto.

Zaczęłam też biegać. Już widzę, jak parskasz śmiechem, być może nawet oplułaś kawą monitor. W Polsce same hasła „wysiłek fizyczny”, „fitness” czy „sport” budziły we mnie od razu nerwową chęć zaszycia się pod kocem i sięgnięcia po pączka. Tutaj wszyscy biegają, to chyba taki kalifornijski rytuał, tak jak dla nas procesje na Boże Ciało czy marsze i kontrmarsze z okazji 11 listopada. Więc i ja zaczęłam. Za pierwszym razem huczało mi w głowie, nie mogłam oddychać, a nogi miałam jak z waty. Ale pobiegłam jeszcze raz i potem następny. I gdy już po cowieczornej rundce padam na moje „łóżko z widokiem”, czuję w sobie taki spokój, którego nie zaznałam od lat. Aż niemożliwe, by droga do szczęścia była tak prosta, wiem. Ale dobre i to na sam początek. Pewnie to i sama magia Stanów. Gdzieś kiedyś przeczytałam, że podróżując po USA, czujesz się jak gwiazda kina, bo przypominają ci się wszystkie amerykańskie filmy i seriale, które widziałaś przez całe życie. I to prawda, dokładnie tak się czuję: jak bohaterka serialu, na przykład pod tytułem „Sylwia szuka sensu”.

Zamknęłam laptop i wyjrzałam przez moje polskie okno na ostatnim piętrze mrówkowca po praskiej stronie Wisły. Z okna wprawdzie nie było widać oceanu, a jedynie majaczącą w wieczornej mgle rzekę i bloki, poutykane nieregularnie niczym sfatygowane uzębienie menela ze Stalowej. Poczułam ulgę, że ja nie muszę uciekać przed złymi wspomnieniami ani zostawiać tego miasta. Sama nie wiem, kiedy to się stało, ale Warszawa z każdym dniem wydawała mi się bliższa i po cichu zaczęłam nazywać ją swoim domem.

„Trzeba się kłaść, jutro rano do pracy” – pomyślałam.

Tej nocy śniła mi się Kalifornia i Sylwia, która beztrosko brodząc w oceanie, rzuciła przez ramię: „Zaopiekujesz się dzieciakami przez chwilę? Poszłabym popływać”.

5.

Tego dnia zupełnie nic nie działało jak powinno. Zaczęło się od mojego ukochanego ekspresu do kawy, który zamiast wydać z siebie, jak co rano, aromatyczny, życiodajny płyn, dwukrotnie syknął, pomrugał czerwoną diodą, a następnie wybuchnął fusami pod sam sufit. W stuporze podziwiałam ten zastanawiający fresk, zastygający właśnie na ścianach i suficie, a otrząsnąwszy się wreszcie z wrażenia, poszłam zmyć z twarzy resztki arabiki wymieszanej z wodą. Potem nastąpiła konsekwentna, powiedzieć by można: metodyczna awaria wszystkiego, co być może do przeżycia nieodzowne nie jest, ale czyni łatwiejszym życie mieszczuchów zatrudnionych na stanowiskach administracyjnych. Do kliniki dotarłam z ponadgodzinnym opóźnieniem, spowodowanym kolejno awariami: bankomatu, automatu z biletami, tramwaju, metra, bramek w metrze oraz dystrybutora z batonikami.

Przed recepcją kłębił się spory tłumek pacjentów, a jedyna na stanowisku Olga próbowała wszystkich jak najsprawniej obsłużyć, nie zważając na cedzone przez zęby uwagi o: „jakości obsługi jak w NFZ-ecie”, „grubych pieniądzach zostawianych w klinice” oraz o „lekceważeniu klienta”. Pocwałowałam na moje stanowisko, jedną ręką włączając komputer, a drugą otwierając papierowy terminarz lekarzy. Na szczęście komputer nie dołączył do grona złośliwych rzeczy martwych i odpalił niezawodnie.

Po około godzinie zmagań i opanowaniu porannego chaosu siedziałyśmy z Olgą, kompletnie wyczerpane, wpatrując się tępo w przywiędły kwiat doniczkowy. I gdy już prawie doszłyśmy do siebie, z impetem otworzyły się drzwi wejściowe i wtargnął przez nie barczysty mężczyzna, trzymający w ogromnym łapsku pokaźną teczkę z dokumentami. Dwa kroki za nim dreptała z ociąganiem niewysoka kobietka o posturze dziecka i sarnich oczach.

– Chcieliśmy zrobić in vitro – powiedział bez ogródek mężczyzna, opierając się o kontuar z takim naciskiem, że miałam wrażenie, iż zawali się pod jego ciężarem.

– To dobrze pan trafił – zaszczebiotała filuternie Olga, jednocześnie uśmiechając się do mnie porozumiewawczo.

– Jasne. To co muszę zrobić, jaka jest procedura? Nie ukrywam, że zależy mi na czasie.

Spojrzałam na niego uważniej. Zdecydowanie nie wyglądał na umierającego, biła od niego pewność siebie i krzepkość zwiastująca dobre zdrowie. Natomiast kobieta stojąca za jego plecami wyglądała nadzwyczaj blado i przysięgłabym, że jej oczy na chwilę zaszły łzami.

– Są państwo umówieni na wizytę z lekarzem?

– Nie, jeszcze nie. A to jest konieczne? Nie można zrobić tego bez tych wszystkich durnych kwalifikacji i badań? Płacę i zależy mi na efekcie, a nie na diagnozowaniu w nieskończoność.

Pomyślałam, że nie będzie łatwo i że wizyta tego faceta wpisuje się wręcz idealnie w beznadzieję dzisiejszego dnia.

– Niestety, lekarz będzie konieczny – włączyłam się do rozmowy, wyręczając osłupiałą Olgę. – Chociażby do ustalenia indywidualnie dobranej dawki leków. Ale proszę się nie martwić, to nie trwa długo.

– Kiedy mogę spodziewać się efektów? – spytał tonem klienta wybierającego w aptece środek na przeczyszczenie.

– To pytanie do lekarza. Umówię państwa na najbliższą wizytę u jednego z naszych specjalistów. Jakieś konkretne preferencje?

– Tak, wolałbym córkę, z chłopcami są same problemy – wyrzucił z siebie tonem nieznoszącym sprzeciwu.

Olga parsknęła śmiechem, co na szczęście zdołała zgrabnie ukryć, odwracając się do drukarki i markując uzupełnianie papieru.

– Chodzi mi o to, czy ma pan wybranego jakiegoś lekarza.

– Nie. Jest mi wszystko jedno. Tylko poproszę lekarkę, nie lekarza. Żona krępuje się przy innych mężczyznach.

– Zatem doktor Aniela Starska będzie idealna. Zapraszam na następną środę, na godzinę czternastą. To najbliższy możliwy termin.

– Niech i tak będzie. – Mężczyzna zdobył się na uśmiech, podał wszystkie swoje dane i zniknął za drzwiami wyjściowymi.

– Barbara i Jerzy Reiter. To będziemy mieli z nimi ciekawie – powiedziała Olga, wybuchając wreszcie nieskrępowanym chichotem.

– Nie z nimi, tylko z nim, ta jego żona wygląda na nieszczęśliwą. I wcale nie tak zapaloną do pomysłu jak on sam, nieprawdaż?

– Może po prostu jest nieśmiała i wtedy zazwyczaj on, jako dominująca połówka, przejmuje stery. Śmieszny facet.

– Jak dla mnie straszny.

– Dlaczego zaproponowałaś im doktor Starską?

– Bo jej po prostu nie lubię, a to nie będą łatwi pacjenci – wyznałam zgodnie z prawdą i na krótką chwilę ten dzień stał się odrobinę lepszy.

***

W środę za kwadrans czternasta w poczekalni pojawiła się Barbara Reiter, sama. Dopiero teraz widać było, że wcale nie stanowi tła dla swojego męża, ale byt od niego tak dalece odmienny, że stanowiło zupełną zagadkę, w jaki sposób tych dwoje trwało w związku małżeńskim. Była dziewczęco ładna i poruszała się z pełną słodyczy gracją, a mimo to biła od niej aura nieszczęścia. Może powodowała to głęboka czerń jej garderoby, w której na próżno było szukać jakiegokolwiek jaśniejszego akcentu, może sine podkówki pod oczami, które wyglądały jak efekt kilku bezsennych nocy. I wtedy Barbara Reiter zrobiła rzecz zaskakującą: opadła ciężko na fotel i nie bacząc na innych pacjentów, zaniosła się gorzkim szlochem. Nie to, żebym nie przywykła do łez w poczekalni, bo były one na porządku po wizytach u lekarzy, czego powodem były pozbawiające złudzeń diagnozy, kolejne nieudane próby czy brak pieniędzy na kontynuowanie leczenia. Ale nigdy jeszcze nie spotkałam pacjentki, która szlochałaby rozpaczliwie jeszcze przed pierwszą wizytą.

– Czy mogłabym pani jakoś pomóc? – Podeszłam do Barbary Reiter z dyżurną paczką chusteczek.

– Nie sądzę – powiedziała niewyraźnie, ciągle zalewając się łzami.

– Przyszła pani na wizytę sama? – zapytałam ostrożnie, pomna historii Sylwii i Cezarego.

– Jurek… mój mąż powinien tu zaraz być. Ale… jeśli nie dotrze na czas, to wizytę trzeba będzie przełożyć, prawda? – Ożywiła się, a na jej twarzy zakwitła nagle nadzieja.

– Nie, na pewno nie. Może pani wejść na wizytę sama i potem zreferować wszystko mężowi – wyjaśniłam jej, coraz bardziej zdezorientowana.

Ożywienie z twarzy Barbary znikło, a na jego miejsce znowu wtargnął bezgraniczny smutek.

– Jakie są szanse, że się uda za pierwszym razem?

– Na ogół jakieś trzydzieści procent, czasami mniej, czasami więcej, zależy od konkretnego przypadku. – Odpowiedź na to pytanie znałam na pamięć, było jednym z najczęściej zadawanych.

– Trzydzieści procent? – Pani Reiter ponownie się ożywiła. – Czyli udaje się mniej niż jednej parze na cztery?

– Tak, ale na ogół udaje się za drugim, trzecim razem, z tak zwanych mrozaczków, one są zazwyczaj silniejsze.

– Czyli skoro szanse są niewielkie, to może za tym pierwszym razem nie zajdę w ciążę! – wykrzyknęła, niemal radośnie.

– Nie bardzo panią rozumiem, przyznam szczerze… To chce pani zajść w tę ciążę czy nie? – musiałam spytać, bo sytuacja stawała się coraz bardziej kuriozalna.

Reiter ukryła twarz w dłoniach i znowu zaczęła płakać.

– No właśnie wcale nie chcę!

– To dlaczego, u diabła, przyszła pani tutaj?

– To skomplikowane. O, jest już mój mąż! – zgrabnie zmieniła temat, ocierając łzy rękawem, jak dziecko.

Istotnie, Jerzy Reiter wtargnął do przychodni jak chmura burzowa i nie zauważając nas, od razu skierował się do gabinetu z napisem „dr A. Starska”.

– Chwileczkę! – zdążyłam zawołać w momencie, gdy naciskał klamkę. – Pani doktor jeszcze nie skończyła poprzedniej wizyty.

– To się dobrze składa, bo i tak jestem spóźniony przez te cholerne korki. Ale miało być o czternastej. O, Baśka! Nie zauważyłem cię.

– Jak przez całe życie – mruknęła pod nosem pani Reiter, tak bym tylko ja mogła to usłyszeć.

Na szczęście w tym momencie drzwi gabinetu otworzyły się i wychyliła się z nich doktor Aniela Starska, lukrowanym głosem zapraszając na wizytę. Godzinę później doktor Starska mówiła już głosem mniej słodkim, a znacznie bardziej zmęczonym. Zgodnie z moimi podejrzeniami Jerzy Reiter dał popis swojego dominującego stylu bycia, a Barbara ukradkiem popłakiwała. Jednak ciągle nie mogłam pojąć, dlaczego tych dwoje pojawiło się w klinice, najwyraźniej bez woli Barbary, i dlaczego wizja ciąży była dla niej takim dramatem.

***

Aby to zrozumieć, należałoby cofnąć się w czasie o cztery tygodnie, gdy uśmiechnięta Basia Reiter, zaróżowiona od porannego przymrozku, szła przez park Szczęśliwicki do przystanku autobusowego. Lubiła tę codzienną trasę do pracy, wyobrażała sobie, że jest w nowojorskim Central Parku i śpieszy się właśnie do redakcji – dajmy na to – amerykańskiej edycji „Vogue’a” albo jeszcze lepiej „Vanity Fair”, gdzieś na ostatnim piętrze szklanego wieżowca na Manhattanie. By poczuć się jeszcze bardziej niczym bohaterki jej ulubionych seriali, kupowała sobie w pobliskiej kafejce podwójną latte z syropem migdałowym w kartonowym kubku i tak wyposażona oddawała się codziennemu kwadransowi bezwstydnych marzeń o wielkim świecie i życiu, którego ukradkiem pragnęła. Żeby chociaż raz wyjechać! Wybrać się w podróż nawet na te dwa tygodnie, zobaczyć wszystko z bliska, wciągnąć w nozdrza odurzającą mieszankę zawrotnie drogich perfum, wyziewów ze studzienek kanalizacyjnych, mdło słodkich doughnuts oraz spalin generowanych przez wiecznie stojące w korkach nowojorskie taksówki! Zresztą Nowy Jork nie był jedynym podróżniczym marzeniem Basi. Palcem po mapie regularnie zwiedzała cały świat, a w tajemnicy przed mężem kupowała i czytała miesięcznik podróżniczy.

Pierwszy czwartek miesiąca, kiedy pojawiało się w kioskach „Dookoła Świata”, był dla niej małym świętem. Wychodziła wtedy do pracy wcześniej niż zwykle, nadkładała trochę drogi do kiosku, gdzie uśmiechnięta pani Krystyna bez pytania kładła przed nią świeży, błyszczący numer magazynu. Basia podawała jej uprzednio już odliczone 7,95 złotego i z wypiekami na policzkach zmierzała w stronę swojej ulubionej ławeczki w parku. Miała właściwie tylko kwadrans na pobieżne przekartkowanie całego czasopisma, ale był to kwadrans nad wyraz przyjemny. Poza tym, gdy dowiedziała się już, co zawiera najnowszy numer, to miała o czym rozmyślać przez cały nudny dzień w biurze rachunkowym, gdzie pracowała jako asystentka głównej księgowej. W myślach wybierała sobie pierwszy artykuł, który przeczyta po wyjściu z pracy, najczęściej był to główny temat numeru, ale nie zawsze.

W te pierwsze czwartki miesiąca czas w pracy dłużył się jej niemiłosiernie, ale uskrzydlała ją myśl, że zaraz po szesnastej wyfrunie z biura, by już bez skrępowania oddać się lekturze. Obiad dla Jurka przygotowywała przezornie dzień wcześniej, by nie miał pretensji, że „siedzi o suchym pysku, jak ten skazaniec, czekając na cokolwiek domowego”. Swoje późniejsze powroty usprawiedliwiała zamknięciem miesiąca, a że powtarzało się to z perfekcyjną regularnością w każdy pierwszy czwartek, nie budziło to podejrzeń męża.

W zależności od pory roku i pogody wybierała albo ulubioną ławkę w parku z widokiem na staw, albo przytulną kafejkę nieopodal. Jeśli czytała akurat w kafejce, to wskutek wypitych trzech lub nawet czterech kaw miała poważne problemy z zaśnięciem w nocy. Połączenie kofeiny i ulubionej lektury działało na nią uskrzydlająco, huczało jej w głowie od natłoku myśli i planów, wyobrażała sobie, że siedzi w hali odlotów na Okęciu z wielką walizką i czeka na check-in na lot do jednego z tych krajów, których zdjęcia chłonęła dziś całą sobą. Zasypiała dopiero około trzeciej nad ranem, a sny były przedziwnym kolażem tego, o czym przeczytała, o czym marzyła i co ją powstrzymywało.

Ostatnim razem na przykład śniło się jej, że jeździła na słoniu w Indiach i zgubiła się w dżungli, docierając jakimś cudem do Tybetu. W dali widać było majestatyczne mury Lhasy, którą zawsze chciała odwiedzić. Sen był tak sugestywny, że niemalże czuła skutki rozrzedzonego powietrza, kręciło się jej w głowie i nie mogła złapać tchu. Dyszał i drżał też słoń, na którego grzbiecie siedziała, a odgłosy stawały się coraz bardziej donośne w miarę podchodzenia pod górę i zbliżania się do miasta. Nagle kilka metrów przed nimi pojawił się Jerzy, bosy i z poranionymi stopami. W odruchu litości rzuciła się do niego z pomocą, a on złapał ją za rękę i przyciągnął do siebie tak mocno, że oboje spadli w przepaść. Lot w dół trwał na tyle długo, że zdążyła wysłuchać litanii mężowskich wyrzutów dotyczących niebezpieczeństw jazdy na słoniu oraz noszenia samego podkoszulka w Himalajach. I zamiast rozbić się o skały, wylądowali bezpiecznie na kamiennej posadzce w ich kuchni na warszawskiej Ochocie. Obudziła się rozbawiona i jednocześnie przerażona, obok tors Jerzego unosił się miarowo pod zapinaną na guziki górą od piżamy. I wtedy Basia po raz pierwszy pomyślała, że wcale nie jest szczęśliwa.

W pierwsze piątki miesiąca bywała na ogół niewyspana, zamyślona i trochę rozdrażniona. Rano dodawała kolejny numer „Dookoła Świata” do swojej tajnej kolekcji, ukrytej w łazience, we wnęce pod wanną, maskowanej odpadającym kaflem, tuszowała korektorem cienie pod oczami i z ociąganiem ruszała do pracy.

Jerzy Reiter nigdy nie rozumiał idei podróżowania. Szczytem szczytów była ich podróż poślubna do Paryża, podczas której i tak non stop wyśmiewał się z Francuzów i ich zwyczajów. Żaden croissant z cafe au lait nie mógł zdaniem Jurka równać się z polskim twarogiem popijanym inką, Pola Elizejskie były marną kopią Krakowskiego Przedmieścia, a ogólna atmosfera w stolicy Francji była nie do zaakceptowania. Jerzy Reiter był po prostu ekstremalnym lokalnym patriotą i absolutnie nie byłoby w tym nic złego, gdyby nie fakt, że doprowadzało to jego żonę do szewskiej pasji. Skrywanej oczywiście, podobnie jak jej zachwyt nad Paryżem podczas podróży poślubnej oraz kolekcja magazynów podróżniczych, ukryta pod wanną.

Ich wakacje co roku wyglądały podobnie: jechali do pieczołowicie wybranego przez Jurka gospodarstwa agroturystycznego, z dala od pogardzanej przez niego komercji. Zatem żadne tam morze czy, nie daj Bóg, Zakopane, ale miejscowości, których często nie wychwytywał nawet GPS i z racji położenia, z dala od jakiejkolwiek najmniejszej atrakcji typu jezioro, nie były na ogół odwiedzane przez nikogo oprócz nich. Teoretycznie dało się wypocząć, choć budzili w wioskach sensację na miarę Kate, księżnej Windsoru, paradującej bez majtek, przez sam fakt, że „miastowym” tak odbiło, że przyjechali tu na wakacje.

Jerzy afirmował sielskie życie z dala od zgiełku i zepsucia wielkiej metropolii, na której miano, w jego mniemaniu, zasługiwała Warszawa. Ochoczo gawędził z gospodarzami, wypytywał o wszelkie szczegóły pracy na roli i w gospodarstwie, wstawał wraz z pianiem koguta, by w piżamie siadać na balkonie i obserwować budzący się dzień. Niezmiernie cieszyły go miejsca, gdzie nie było sklepu albo funkcjonował jedyny zapyziały gees, do którego towar dowożono ze dwa razy na tydzień. Lubił chodzić tam na szumnie nazywane zakupy i wracał zwykle ożywiony, opowiadając Basi, jakie skarby można tam znaleźć. „Smaki dzieciństwa! – perorował. – Ciepłe lody, takie, wiesz, z ohydnym plastikowym kremem, polane wyrobem czekoladopodobnym! Nie wiedziałem, że takie coś jeszcze produkują”. Basia milczała albo z grzeczności kiwała głową. Po każdym urlopie wracała wykończona, mimo iż z nudów sypiała po czternaście godzin na dobę oraz nadrabiała zaległości w lekturach.

Do tego Jerzy co roku powtarzał, że nic nie robi tak dobrze, jak świeże wiejskie powietrze oraz jedzenie i że z tego urlopu to już na pewno wrócą we trójkę, że wreszcie im się uda zajść w ciążę. To fakt, z braku lepszych pomysłów na wspólne spędzanie czasu kochali się niemal codziennie, ale w żaden sposób nie przekładało się to na efekt w postaci wiosennego Reiterątka. Zresztą Barbara, wbrew wszelkiej logice i trochę też wbrew samej sobie, przyjmowała z ulgą przychodzącą zawsze o czasie miesiączkę. Wstydziła się tego uczucia, przecież chciała wreszcie zostać matką, zazdrośnie zaglądała do wózków sąsiadek i koleżanek oraz wzruszała się na reklamie Bebiko. Z drugiej jednak strony na coś czekała i kolejny miesiąc odroczenia dawał jej nadzieję. Na co właściwie liczyła? Że w tym miesiącu to już na pewno wyruszy z plecakiem w podróż życia, w czym ciąża by jej niechybnie przeszkadzała?

Jurek natomiast każde pojawienie się paczki podpasek na skraju wanny w łazience traktował jako znak, że żona jest załamana, i bez słowa bardzo mocno ją przytulał. Poddawała mu się w milczeniu i było w tym coś krzepiącego i nad wyraz intymnego, gdy tak siadywali, ciasno objęci. Wtedy czuła, że go kocha, nawet z tą jego despotycznością, uwielbieniem agroturystyki i panicznym lękiem przed nieznanym. Był jej skałą. A ona jego Prometeuszem.

***

W ten piątek, 12 stycznia, Basia była bardziej zirytowana i niewyspana niż zwykle. Może to za sprawą napięcia przedmiesiączkowego, a może dlatego, że rodzona kuzynka wrzuciła na swojego bloga podróżniczego nowe zdjęcia z półrocznej wyprawy do Azji, której Basia zazdrościła jej całym sercem. Jurek ten wyjazd Marioli skwitował swoim sztandarowym stwierdzeniem, że „hipiska jak zwykle szuka w gównie orzechów”, i ożywiony przy śniadaniu ciągnął monolog na temat poszukiwań idealnej kwatery na lato.

– No bo wiesz, niby jest połowa stycznia, pomyślałabyś, że do wakacji jeszcze tak daleko, ale to tylko de facto sześć miesięcy! Trzeba coś już wybrać, przynajmniej okolicę, a ja się już wszystkim zajmę – ciągnął Jerzy nad kanapkami z makrelą.

Basia bez przekonania dłubała w swoim musli i obserwowała, jak płatek owsiany namaka w mleku, by wreszcie pójść na dno, tak jak jego poprzednicy.

– Więc pomyślałem tak: albo Jura Krakowsko-Częstochowska, albo Podlasie. Oczywiście ta najbardziej dzika część Podlasia, z dala od tych Hajnówek i Białowieży. A ty co byś wolała, kochanie?

– Borneo.

– Słucham? Powiedziałaś Borne Sulinowo?

– Nie, powiedziałam Borneo. Ja bym wolała wyjechać gdzieś bardzo daleko, nawet na drugą półkulę. Ale dla ciebie to oczywiście nie ma znaczenia, więc będzie jak zwykle i tak jak ty chcesz – wyrzuciła z siebie Basia i zamilkła, przerażona oraz zszokowana własną nieoczekiwaną szczerością.

– To przez tę walniętą Mariolkę, tak? Kręci cię to, że rzuciła dobrze płatną pracę w koncernie farmaceutycznym, sprzedała apartament na Mokotowie, puściła w trąbę tego przemiłego chłopaka prawnika i wyjechała biegać po dżungli z pawianami. Rzeczywiście, wielkie mi osiągnięcie! Na pewno przywlecze stamtąd jakieś paskudne choróbsko, typu ebola albo malaria. Pięknie na tym wyjdzie, nie ma co! – Jerzy poczerwieniał na twarzy i uniósł się na krześle, plując wściekle dookoła resztkami makreli.

– Jurek… – powiedziała już łagodniej Basia. – Mamy przecież sporo oszczędności, spędźmy wakacje choć raz inaczej niż zwykle. Agroturystyka już była wielokrotnie, zacznijmy może od czegoś naprawdę lekkiego. Na przykład Grecja, żadne tam all inclusive przecież, kupimy bilet, spakujemy plecaki i będziemy pływać z wyspy na wyspę. To nie jest ani takie drogie, ani niebezpieczne, moja koleżanka z pracy tak zrobiła i byli bardzo z mężem zadowoleni.

– W głowie ci się poprzewracało! Masz po prostu porąbanych znajomych, ot co! Pieniądze będą nam potrzebne na urządzenie pokoiku dziecka, poród w prywatnej klinice, szczepienia. A nie na te… na te wyjątkowo próżne rozrywki!

– Bo siedzenie na jakimś zadupiu z widokiem na kupę łajna to jest z kolei bardzo szlachetna i, co ważne, darmowa rozrywka! – wypaliła Basia, nie panując już nad sobą.

– Co się z tobą dzieje dzisiaj? – zdumiał się Jerzy.

– Po prostu jestem szczera – mruknęła ze smutkiem Basia, wstała od stołu i bez słowa wyszła z kuchni.

Przed wyjściem do pracy wydobyła spod wanny ostatni numer „Dookoła Świata”. Chciała doczytać do końca artykuł o tym cholernym Borneo.

***

Od tygodnia temperatury nie rosły powyżej minus piętnastu stopni i idąc dziarsko przez park Szczęśliwicki, Barbara Reiter pomyślała z rozbawieniem, że chyba zwariowała, siadając, jak gdyby nigdy nic, na pobielonej szronem ławce i wyciągając magazyn. Miała jeszcze dobry kwadrans do odjazdu autobusu, więc rozsiadła się wygodnie i otworzyła gazetę. W oddali majaczyła sylwetka jakiegoś biegacza, który zbliżał się w jej stronę rytmicznym tempem. Patrząc na niego, pomyślała, że nie ona jedna postanowiła korzystać z mrozu w niestandardowy sposób. Biegacz minął ją w momencie, gdy czytała akapit „informacje praktyczne”. Zajrzał jej w gazetę przez ramię i wywinął spektakularnego orła na zamarzniętej kałuży, jakiś metr od ławki.

– O kurwa! – jęknął zbolałym głosem mężczyzna, leżąc na plecach.

– Boże, nic się panu nie stało?

– Jeszcze nie wiem. Muszę poruszać wszystkimi, za przeproszeniem, członkami. Nie, spoko, wszystko działa – powiedział, otrzepując się ze śniegu. – Zgubiła mnie moja próżność.

– Słucham?

– Zgubiła mnie moja próżność, bo zagapiłem się w gazetę. Czytała pani akurat mój artykuł.

– Ten o Borneo?! – wykrzyknęła zaskoczona Basia.

– Dokładnie ten. Michał Szulc jestem. – Wyciągnął rękę i sympatycznie się uśmiechnął.

Basia zerknęła raz jeszcze na artykuł i szeroko otworzyła oczy ze zdumienia. Rzeczywiście, autorem był Michał Szulc. Nie mogło być mowy o pomyłce, facet ze zdjęcia był jedynie znacznie bardziej opalony i mniej obsypany śniegiem. „Michał Szulc, podróżnik, bloger, fotograf. Od 10 lat niemal cały czas w podróży” – twierdziła krótka notka biograficzna.

– Jestem pełna podziwu. I zazdrości – przyznała Basia, zupełnie szczerze, po raz kolejny dzisiejszego poranka.

Mężczyzna zaśmiał się donośnie, pokazując przy tym rząd równiutkich białych zębów.

– O, proszę, opłacało się obić sobie tyłek, by usłyszeć komplement od tak pięknej kobiety.

Basia zarumieniła się, co na szczęście łatwo można było zrzucić na siarczysty mróz.

– Często pani przesiaduje tutaj z gazetą w taką pogodę? – spytał, sadowiąc się obok niej.

– Zawsze w każdy pierwszy czwartek miesiąca rano oraz po południu. I czasami w piątki, jeśli nie doczytam całego numeru „Dookoła Świata” w czwartek – odpowiedziała zgodnie z prawdą.

– Jest pani prawdziwą fanką. A nie lepiej na kanapie, w szlafroku i z gorącą herbatą w dłoni?

– Nie chciałabym o tym mówić – ucięła zdecydowanie Basia.

– Ale nie jest pani bezdomna ani nic z tych rzeczy? – zaniepokoił się.

– Ależ nie, mieszkam dwie przecznice stąd.

Parsknęła śmiechem i wiedziała już, że na pewno spóźni się dzisiaj do pracy. Nie chciała przegapić takiej okazji. Rzadko kiedy zdarzało się przecież spotkać na ulicy prawdziwego podróżnika, który do tego publikował artykuły w jej ulubionej gazecie, nie zadzierał nosa i był skory do rozmowy.

Opowiedział jej o swoich początkach. O pierwszej podróży za grosze, do Albanii, autostopem, do kumpla z akademika. O tym, jak jadąc rowerem wokół Jeziora Szkoderskiego, zderzył się z osłem, a potem nocował w opuszczonych bunkrach, budowanych jeszcze za czasów reżimu Envera Hodży.

Gdy po godzinie ożywionej rozmowy zauważyli, że sinieją i drętwieją im palce, z żalem postanowili ruszyć się z ławki. Michał zapisał obok artykułu swój numer telefonu i adres e-mail.

– Zadzwoń, proszę, gdybyś jeszcze chciała pogadać. Widzę, że temat podróży cię fascynuje. – Pomachał jej na pożegnanie, oddalając się miarowym truchtem.

Basia stała jak zaczarowana, wpatrując się w schnące na papierze litery.

Tak, to był zdecydowanie niezwykły dzień. Nawet jeśli po dotarciu do biura z ponaddwugodzinnym opóźnieniem musiała znosić fochy szefowej i zmagać się ze złowieszczymi rzędami cyfr, to przy życiu trzymała ją pewna myśl. Chciała bowiem zadać Michałowi Szulcowi jedno jedyne pytanie: „Co można zrobić, by żyć jak on?”. Cały dzień obracała w myślach to pytanie, przeformułowywała je na wszystkie sposoby, bo brzmiało jej albo zbyt bezpośrednio, albo też patetycznie lub nawet dziecinnie. Wreszcie postanowiła, że napisze do niego jutro.

***

Gdy weszła do domu, przywitała ją cisza. Pomyślała, że Jurek pewnie drzemie, zmęczony po całym dniu pracy w ministerstwie gospodarki, gdzie od kilku lat niezmiennie obejmował stanowisko młodszego specjalisty do spraw zamówień publicznych. Jerzy Reiter siedział przy stole, a przed nim leżał równy stosik magazynów „Dookoła Świata”. Basia zachwiała się w drzwiach, a następnie ruszyła z furią w stronę męża.

– Zostaw to, nie masz prawa!

– A więc to stąd czerpiesz te durne pomysły o wakacjach z małpami – powiedział kpiąco. – Odpływ od wanny się nam zatkał, musiałem dobrać się do niego od dołu. Wyobraź sobie, jakie było moje zdziwienie, gdy znalazłem tam pokaźny plik kolorowych gazet.

– Oddaj to – zażądała lodowato Basia, podchodząc do stołu i zdecydowanym ruchem zgarniając swój skarb.

– Nic mi nie wytłumaczysz?

– Nie. Nie ma co tłumaczyć. Interesuje mnie to po prostu i tyle. Nic ci do tego.

Basia po raz drugi dzisiejszego dnia wprawiła Jerzego w stan najwyższego zdziwienia. „I bardzo dobrze – pomyślała, układając gazety w równy stosik na swoim biurku. – Wreszcie będę mogła je czytać jak człowiek, na kanapie, z kubkiem gorącej herbaty w dłoni”. I w tym momencie przypomniała sobie o Michale Szulcu. Nie miała już żadnych obiekcji, by teraz, zaraz, natychmiast napisać do niego. Treść e-maila była krótka i szczera, jak prawie wszystko tego dnia.

Szanowny Panie Michale,

Spotkaliśmy się dziś rano w parku Szczęśliwickim. Nie zadałam Panu jednego ważnego pytania. A myślę, że nie będzie przesadą, jeśli napiszę, że od odpowiedzi zależy całe moje życie. Wprawdzie nie jestem umierająca, ale każdego dnia czuję, że tonę i jest to przerażające uczucie. Zatem… Co trzeba zrobić, by żyć tak jak Pan?

Odpisał niemal od razu: To proste. Trzeba mieć bilet, spakowaną walizkę i trochę odwagi. I absolutnie nic do stracenia.

„To NIE JEST wcale proste” – pomyślała, gdy minutę później przyszedł drugi e-mail: Za trzy tygodnie ruszam do Azji: Indie, Himalaje, Nepal, Tybet. Pojedź ze mną. Odważysz się?

Basia Reiter musiała złapać się biurka, by nie stracić równowagi. Czuła się jak na rollercoasterze, w którym ktoś dokręcił maksymalnie pokrętło szybkości. Jeszcze dziś rano wymykała się, by poczytać w parku gazetę podróżniczą, a teraz miała przed sobą możliwość wyjazdu do Indii z kimś takim jak Michał Szulc! Żadna tam mdła wycieczka z biurem podróży, przepędzanie stadka zwiedzających przez znudzonego przewodnika, tylko prawdziwa wyprawa. I to jeszcze gdzie! Jedno z jej największych marzeń: ośnieżone szczyty Himalajów, Tybet, Katmandu, którego sama nazwa wywoływała u niej ciarki na plecach, przedziwne zapachy i smrody Indii, których jej nos wprawdzie nigdy jeszcze nie zaznał, ale ich przeczucie błąkało się gdzieś po nozdrzach, jak fatamorgana. Chciała tego wszystkiego tak bardzo, że w tym momencie, tak jak stała, była gotowa spakować plecak, wypłacić wszystkie swoje oszczędności i wsiąść do samolotu do Delhi. Tak po prostu. „Bo przecież, do cholery – pomyślała – to jest rzeczywiście takie proste. Cóż mam tu do stracenia? Zapyziałe mieszkanko z widokiem na inne ponure mrówkowce? Pracę, której nie lubię i która mnie śmiertelnie nudzi? Małą stabilizację, na której nigdy mi nie zależało?”.

W przestrachu, że jej ta jedna jedyna okazja ucieknie raz jeszcze otworzyła pocztę i odpisała: Tak. Odważę się. Gdzie najkorzystniej mogę kupić bilet lotniczy?

Michał Szulc uśmiechnął się szeroko. Dzisiaj ta dziewczyna zaskoczyła go po raz kolejny i nijak nie mógł przestać o niej myśleć. Dlaczego przesiadywała z gazetą w parku zamiast w domu? Dlaczego pisała, że tonie? I wreszcie: czy zdecydowała się na wyjazd z nim tak zupełnie bez wahania dlatego, że przed czymś lub przed kimś uciekała? Czy może też trochę ze względu na niego, na Michała? Ogarnęła go lekka panika. Zawsze wyjeżdżał sam, nie był przyzwyczajony do towarzysza podróży, a zwłaszcza do towarzyszki. Co będzie, jeśli przerosną ją hinduskie zatłoczone pociągi, noclegi w miejscach poniżej wszelkich standardów oraz częsty brak bieżącej wody? Ze zdumieniem stwierdził, że cieszy go nawet perspektywa lekko nadąsanej i przerażonej dziewczyny, uwieszonej u jego ramienia pośród gwaru azjatyckiej ulicy. „Zwariowałem” – pomyślał, gasząc lampkę nocną i zawijając się szczelniej w kołdrę.

„Zwariowałam” – pomyślała Basia, patrząc na spokojnie śpiącego obok męża.

***

Rano obudziła się z bólem głowy. Nie spała dobrze, a do drugiej w nocy wcale, rozmyślając o tym, jak możliwie bezboleśnie przekazać Jerzemu wiadomość, że oto ona, jego prawowita małżonka od lat ośmiu, zamierza wyjechać na drugi koniec świata z obcym facetem, poznanym wczoraj w parku. Postanowiła przemilczeć osobę towarzysza podróży, zresztą nie musiało to być tak istotne. Po cichu liczyła na to, że Jerzy z ulgą potraktuje fakt, że to nie on został ujęty w planach podróżniczych i że nie będzie musiał się rozstawać z ukochanym fotelem oraz cowieczornym czteropakiem zamojskiego chmielu. Niestety…

– Zwariowałaś! Do reszty! – Jerzy z emocji nie mógł złapać tchu i bił otwartymi dłońmi powietrze, jak ryba wyrzucona na brzeg. – Sam już nie wiem, czy masz już jakiś kryzys wieku średniego, czy po prostu na głowę rzuciły ci się te hormony, co je powinnaś spożytkować na macierzyństwo.

– Chcesz mnie obrazić, proszę, ulżyj sobie – powiedziała Basia, wzruszając ramionami.

– W ten sposób mnie zostawiasz, po tych wszystkich latach, które razem przeżyliśmy? To powiedz to wprost, zamiast motać się w jakieś wytłumaczenia o marzeniach życia.

– Jurek, odetchnij. Przecież to nie jest na zawsze. Wrócę, szczęśliwsza, pełna energii – próbowała tłumaczyć mężowi, ale czuła, że grzęźnie coraz bardziej.

– Cholerna egoistka! – Pokręcił głową z niedowierzaniem.

Basia usłyszała chrobot klucza w zamykanych drzwiach wejściowych do domu i mieszkanie pogrążyło się w głuchej ciszy. „Muszę spotkać się z Michałem” – pomyślała odruchowo. Trzeba było ustalić wszystkie szczegóły, zarezerwować bilet, opracować trasę podróży, chociaż była przekonana, że kto jak kto, ale Michał Szulc miał do perfekcji ustalony itinerariusz. Umówili się na popołudnie w parku.

***

Michał od rana nie mógł znaleźć sobie miejsca. Nie szło mu pisanie reportażu z Madagaskaru ani nawet korekta krótkiego felietonu do sobotniego wydania „Życia”. Ze zdumieniem stwierdził, że nerwowo przegląda swoją skromną kolekcję koszul, w liczbie sztuk pięciu, by wreszcie stwierdzić, iż żadna się nie nadaje na spotkanie. „Zresztą po co mi koszula? – pomyślał trzeźwo. – Spotkamy się w parku, jest minus osiemnaście stopni od rana, moja sfatygowana puchówka North Face’a to będzie jedyny uzasadniony strój”. A potem pomyślał, że właściwie dlaczego mają marznąć na mrozie zamiast zasiąść w jakimś przytulnym miejscu. „Albo nawet u mnie, czemu nie, mam tu pod ręką wszystkie mapy” – przeszło mu też przez myśl, ale zganił się za taki pomysł po pobieżnym ogarnięciu wzrokiem swojej kawalerki.

Wszędzie walały się sterty gazet i kartek, w kącie pokoju stał nierozpakowany od miesiąca plecak, a stolik kawowy oraz znaczna część kanapy usłane były papierkami po krówkach, które po powrocie z każdej dalszej wyprawy konsumował kilogramami. Nie, to zdecydowanie nie było miejsce dla takiej dziewczyny jak Basia. Owszem, może i wielokrotnie zapraszał do siebie kobiety, ale wówczas ten kawalerski chaos wolał wygodnicko uznać za kolejny element kreowania swojego wizerunku jako bezkompromisowego samotnego wilka, który nie dba o dobra doczesne. W rzeczywistości było mu naprawdę wszystko jedno, co myślały o nim przygodne kochanki, i tak złapane już na wabik jego środowiskowej dziennikarskiej sławy oraz status singla stanowiącego dobrą partię. Te wszystkie młodsze redaktorki, stażystki i hostessy, rojące sobie szczęśliwy happy end u boku udomowionego wreszcie włóczykija, który stanowiłby niewątpliwą atrakcję spotkań rodzinnych u teściów, opowiadając nad rosołem o zapierających dech w piersiach przygodach w egzotycznych krajach. „Nie, nie i jeszcze raz nie” – za każdym razem myślał z lekkim obrzydzeniem, zamykając rano drzwi za kolejną z podobnych do siebie nawzajem, rozentuzjazmowanych panienek. „Dlaczego z tą dziewczyną z parku miałoby być niby inaczej? Wrażenie na niej zrobiłem nie ja osobiście, ale mój artykuł, pierwsza napisała do mnie. Scenariusz niby znany, oklepany nawet” – racjonalizował, prasując najprzyzwoiciej wyglądającą z koszul.

A jednak było w niej coś takiego, co ewidentnie mąciło spokój ducha. Jej tajemnicza desperacja? Zupełnie pozbawiona kokieterii szczerość? Nie wiedział. Tak jak nie wiedział, dlaczego po raz pierwszy, odkąd się przeprowadził na Ochotę, wydobył ze schowka za drzwiami odkurzacz i ze zdumieniem zaczął odkrywać ukryte od ponad roku pod stertą kurzu i śmieci wzory na wykładzinie.

***

To popołudnie wydawało się wyjątkowo trzymać za nich kciuki. O siedemnastej temperatura w Warszawie spadła poniżej dwudziestu pięciu kresek i powietrze niemal zamarzało w płucach, powodując ból przy każdym oddechu. Pobliski pub, znaleziony naprędce przez Michała poprzez nawigację w telefonie, nie działał od dobrych kilku miesięcy. Natomiast ulubiona kawiarnia Basi, w której jeszcze miesiąc temu zaszywała się z nowymi numerami „Dookoła Świata”, akurat w styczniu przechodziła gruntowny remont. „Boże, Boże, spraw, by moje brudne skarpety znikły spod poduszek na sofie” – jak mantrę powtarzał w myślach Michał, ukradkiem przeglądając się w windowym lustrze. Basia natomiast nie była spięta i potraktowała zaproszenie Michała najnaturalniej na świecie. Chciała wiedzieć wszystko na temat planowanej wyprawy i przez całą drogę zarzucała go dziesiątkami pytań, na które on naprawdę nie znał wszystkich odpowiedzi. Już dzisiaj chciała zarezerwować bilet do Katmandu oraz prześledzić na mapie dokładny przebieg trasy trekkingowej w Himalajach.

Gdy weszła do jego mieszkania, to poczuł, że być może była dokładnie tym elementem, którego brakowało tym czterem ścianom, by mogły być nazywane domem. I że po raz pierwszy w życiu byłby w stanie porzucić muzykę amazońskiej dżungli nocą dla leniwych wieczorów w Warszawie, spędzanych z nią na kanapie, z lampką wina.

– O Boże, ile map! – wykrzyknęła Basia, rzucając się do regału, z entuzjazmem dziecka wchodzącego do lunaparku.

– Wiesz, trochę się uzbierało przez te lata. Wiele mam na przykład w dwóch egzemplarzach, takie prezenty od wydawnictw kartograficznych. Jak chcesz, mogę ci część podarować – powiedział, wyciągając dyskretnie skarpety z rogu kanapy i szybko skanując pokój w poszukiwaniu innych dowodów swojego starokawalerskiego trybu życia.

– I tak nie miałabym ich gdzie trzymać – bąknęła, a Michał po raz kolejny zaczął się poważnie zastanawiać, czy ta urocza brązowooka dziewczyna naprawdę nie jest bezdomna.

Gdy pokazywał jej na mapie przybliżony przebieg trasy wokół Annapurny, zauważył, że Basia w chwilach najwyższego zafrapowania pocierała okrężnym ruchem nasadę swojego palca serdecznego u prawej dłoni, tak jakby przesuwała pierścionek, którego tam nie było. Nie roztrząsał jednak tej obserwacji, bo był zbyt skupiony na analizowaniu trzech pieprzyków na jej szyi oraz wdychaniu kokosowego zapachu włosów, jednocześnie rozpaczliwie starając się nie stracić wątku i mówić w miarę spójnie na temat czekającej ich podróży. Czuł, że traci nad sobą panowanie i że jeśli ona jeszcze raz wydmie usta w ten sam uroczy sposób, to on naprawdę się nie powstrzyma i rzuci się na nią jak jakiś narwaniec. „Nie, nie mogę się zbłaźnić – próbował przywoływać się do porządku. – Dziewczyna jest najwyraźniej zainteresowana tylko podróżą i nie mogę teraz tego spieprzyć. Jedna taka głupia akcja i gotowa ze mną nie pojechać, a wtedy to już wszystko stracone”.

I wtedy, po dwóch godzinach ożywionej dyskusji na temat lokalnych nepalskich linii lotniczych, zatruć pokarmowych w Indiach oraz sytuacji w Tybecie, Basia, spoglądając na zegarek, powiedziała usprawiedliwiającym tonem:

– Przepraszam, ale muszę już lecieć. Jest dwudziesta, a mój mąż pewnie umiera z niepokoju i głodu, bo nie zostawiłam nic ciepłego na kolację.

Pierwsza jego myśl była taka, że żartuje. Zdążył się już przekonać, że dziewczyna ma przewrotne poczucie humoru.

– Mąż? – wydusił z siebie żałosnym tonem. – A on nie ma nic przeciwko twojemu wyjazdowi ze mną?

– Jeszcze muszę go do tego przekonać.

– Aha.

– Nie martw się, pojadę tak czy siak.

I wyszła, zostawiając go w zupełnym osłupieniu. Dom, w którym jeszcze pół godziny temu w myślach ustawiał dodatkową szafę na jej rzeczy, na powrót zamienił się w wynajmowaną, bardzo zagraconą kawalerkę.

***

Wracając do domu, Basia przystanęła na chwilę i wciągnęła w płuca pełen haust powietrza. Czuła, jak krew krąży jej szybciej, a myśli pracują na najwyższych obrotach. Dotychczas podobnego uczucia doświadczała jedynie nad nowymi numerami „Dookoła Świata”, ale nie było ono aż tak intensywne. I nagle zdała sobie sprawę, że może mieć wszystko, o czym kiedykolwiek jedynie marzyła, że oto świat leży u jej stóp i że tylko od niej zależy, po co sięgnie najpierw. Ale zanim to się stanie, trzeba było zmierzyć się z Jurkiem, który jej tęsknot nijak nie rozumiał. Dla niego była teraz jedynie rozkapryszoną panienką, która, wiedziona rozszalałymi hormonami, próbowała przeprowadzać w swoim życiu jakąś kuriozalną rewolucję. Poczuła nagle na niego niepohamowaną złość. Przypomniała sobie te mdłe urlopy w byłych pegeerach, jego niechęć do tego, co nowe i ten sen, cholerny sen, który był chyba metaforą wszystkiego, czym było od kilku lat ich małżeństwo. Przeklęty lot w przepaść w momencie, gdy już z oddali widziała mury Lhasy. Nie, za nic nie chciała w ten sposób skończyć – z zasmarkanym dziecięciem uwieszonym u jej szyi podczas wakacji na jakimś nieciekawym zadupiu, podczas których jedynym marzeniem byłby powrót do ciemnego mieszkanka w mrówkowcu na warszawskiej Ochocie.

Przyspieszyła kroku. Chciała z nim porozmawiać i postawić sprawę jasno, zanim straci odwagę. Powie mu, że jedzie, i już. A jeśli jemu się to nie podoba, to droga wolna, jeszcze jutro mogą złożyć w sądzie pozew o rozwód. Tak właśnie zrobi, bo ma dość bycia tą stroną, która tylko potakuje i zawsze zgadza się na wszystko.

W mieszkaniu było cicho i ciemno, jedynie w sypialni paliła się lampka nocna. Śmierdziało papierosami, co ją zdziwiło i zirytowało, bo przecież Jurek rzucił palenie kilka dobrych lat wcześniej. „Chce dodać sytuacji dramatyzmu” – pomyślała i energicznie pchnęła drzwi sypialni. Siedział na łóżku, tyłem do drzwi, a jego plecy wstrząsały się nieregularnie, jakby drżał. Kilka sekund zajęło jej połączenie tego widoku z dźwiękiem, którego przez dłuższą chwilę nijak nie mogła zidentyfikować. Płakał! Twardy, zawsze kpiący z emocjonalnych „metro ciot” Jerzy, łkał jak dziecko. Nie zauważył, gdy weszła do pokoju, ale za to ona mogła zobaczyć dokładnie, jak rękawem piżamy wyciera oczy, a potem chowa twarz w szerokich dłoniach.

Na łóżku porozrzucane były jakieś papiery, po teczce, która leżała na podłodze, domyśliła się, że jest to TA teczka. Jurek założył ją jakiś czas temu i nadał jej etykietę „dziecko”. Jako człowiek wręcz diabolicznie dobrze zorganizowany musiał mieć wszystko pod kontrolą, posegregowane i równo ułożone, niczym Perfekcyjna Pani Domu majtki w bieliźniarce. W teczce gromadził wycinki z prasy, które wydawały mu się interesujące z punktu widzenia wychowania przyszłego dziecka, ulotki szkół językowych, oferty abonamentów medycznych zawierających domowe wizyty pediatry, a ostatnio wyniki badań ich obojga. W podzakładce „starania” równo powpinane były USG z monitoringu cyklu Basi, badania posegregowane datami, a następnie alfabetycznie oraz odręcznie pisane przez niego notatki z wizyt lekarskich.

Teraz to wszystko leżało w błogim chaosie na łóżku, a Jurek, być może po raz pierwszy w swoim dorosłym życiu, łkał jak dziecko. Podeszła i położyła mu rękę na ramieniu. Podskoczył przestraszony i odwrócił się do okna, by ukryć zapłakaną twarz.

– Jurek, ty płaczesz?

– Nie – rzucił przez ramię, wycierając twarz w rękaw koszuli.

– Przecież widzę…

– Nie, mam alergię. Albo kroiłem cebulę. Cokolwiek będzie dla mnie mniej poniżające.

– Porozmawiajmy – powiedziała łagodnie, opierając się o futrynę.

– No, chyba już nie ma o czym rozmawiać. Podjęłaś przecież decyzję… wyjeżdżasz do Azji, bo to zawsze było twoje marzenie. Zawsze myślałem, że masz inne marzenia, ale nigdy o tym nie rozmawialiśmy, więc w sumie nic dziwnego.

– Nigdy mnie nie pytałeś, założyłeś z góry, że chcę tego co ty, czyli monotonii, spokoju, dziecka i niewiele więcej.

– A nie chcesz?

– Nie.

– Przez te wszystkie lata mnie okłamywałaś, teraz już wiem. Zabolało jeszcze bardziej, gdy dziś rano znalazłem w twoich rzeczach to. – Rzucił pod jej nogi okrągłe pudełeczko z pigułkami antykoncepcyjnymi.

– Przysięgam, że jeszcze ich nie brałam.

– Jeszcze? – zapytał podniesionym głosem.

– Zrealizowałam receptę wczoraj, wcześniej nie brałam ich, odkąd wzięliśmy ślub. Pomyślałam, że teraz to akurat nie jest najlepszy moment na ciążę i…

– Kłamiesz! – warknął. – Brałaś je cały czas, a ja, głupi, wierzyłem, że staramy się o dziecko, tylko nam jakoś nie wychodzi. Tyle lat żyłem w kłamstwie. Każdy sąd przyzna mi rację. Chcę rozwodu – dodał lodowatym głosem, przykrywając się kołdrą i gasząc światło.

Basia stała oniemiała w drzwiach sypialni, która nagle przestała być jej sypialnią, patrząc na plecy człowieka, który nagle okazał się wrogiem.

***

Poranek przywitał ją intensywnym zapachem kawy i ulubionej wody kolońskiej Jurka, a także zdecydowanym, miarowym stukaniem w klawiaturę komputera. Podniosła się z kanapy, na której spędziła noc, próbując rozciągnąć bolące plecy. Jurek siedział w jadalni, ubrany w jedną ze swoich najlepszych koszul, i pisał coś na laptopie. Z jego twarzy zniknął wczorajszy grymas bólu i wściekłości, a jego miejsce zajęła uprzejma obojętność.

– O, wstałaś już, świetnie – powiedział niemal wesołym tonem i Basia pomyślała, że być może na tym świecie zdarzają się jeszcze cuda i jest szansa, by wszystko się jakoś ułożyło. – Piszę właśnie pozew rozwodowy. Oczywiście będę wnioskował o orzekanie o winie, niesie to ze sobą szereg rozstrzygnięć majątkowych, ale o tym później.

– O czym ty, do cholery, mówisz?! – Basi puściły nerwy, które nadaremnie przez całą noc próbowała trzymać na uwięzi. – Nigdy się nie kłóciliśmy. Ani razu przez te wszystkie lata. A tu pierwsza sprzeczka i mi wyjeżdżasz z pozwem rozwodowym! Jurek, proszę cię, opanuj się wreszcie. – Ostatnie zdanie wyszeptała błagalnym tonem, łapiąc męża za rękaw.

Szybkim ruchem odtrącił jej rękę, tak jak strzepuje się kawałek sadzy z ubrania czy odgania natrętnego owada. Usta zacisnęły się w grymasie złości, który tak naprawdę widziała u niego tylko kilka razy w życiu, bo nie miał w zwyczaju się unosić. Zapisał dokument i z impetem zamknął laptop.

– Dla mnie jest wszystko jasne, Basiu, naprawdę – powiedział dziwnie miękko. – Nie chciałaś tego dziecka, okłamywałaś mnie, stosując antykoncepcję, mamy zupełnie inne priorytety życiowe. Brzmi jak akademickie wręcz uzasadnienie pozwu rozwodowego, nieprawdaż? – Spojrzał jej w oczy, po raz pierwszy od wczoraj. Było tam coś, czego się przestraszyła i nie, nie była to wściekłość, z tą umiałaby sobie poradzić.

– Ale ja cię kocham – jęknęła żałośnie i zaraz zawstydziła się tego łzawego melodramatu.

Rozłożył dłonie w geście „przykro mi, nic więcej dla pani nie możemy zrobić”. Chłodna obojętność – osiem lat małżeństwa zakończono niniejszym przekazem.

– Zrobię wszystko, co chcesz, tylko dajmy temu jeszcze jedną szansę – powiedziały jej usta, zupełnie bez wcześniejszego udziału głowy. To było jak odruch Pawłowa, bezwolny impuls rozpoczynania gonitwy dopiero wtedy, gdy to coś zaczyna ci uciekać.

Wytrawny obserwator mógłby w tym momencie bez trudu spostrzec uśmiech triumfu na twarzy Jerzego, ale Basia, zaabsorbowana gorączkową próbą zatrzymania męża, nie miała szans, by to zauważyć. Zresztą nie miałoby to i tak dla niej znaczenia. Cóż, że Jurek lubił stawiać na swoim, przecież od zawsze było wiadomo, że w ich małżeństwie to on gra pierwsze skrzypce. Ich znajomi zawsze mówili: „Idziemy dziś do Jurków” i nie przeszło im przez myśl, że można byłoby pójść „do Basi i Jurka”.

Spojrzał na nią zza rogowych oprawek z miną profesora, który wprawdzie niechętnie, ale z litości wyznacza studentowi dodatkowy termin poprawkowy.

– Wszystko, powiadasz?

– Absolutnie.

Miał już dokładnie przygotowany plan. Poddadzą się zabiegowi in vitro. I nie za miesiąc, pół roku, po badaniach czy po kolejnych konsultacjach lekarskich. Dokładnie za półtora tygodnia. Jerzy dobrze wiedział, kiedy żona rozpoczyna nowy cykl, poczytał trochę w Internecie na temat przygotowań do zabiegu i z wrodzoną pewnością siebie skalkulował, że przy odrobinie dobrej woli, perfekcyjnej organizacji i kilkudziesięciu tysiącach złotych uda się zostać rodzicami już tej jesieni. Pokrętna kobieca psychologia nigdy nie zaprzątała mu głowy, ale przeczuwał, że w momencie, gdy żona zobaczy dwie kreski na teście, hormony zrobią swoje i porzuci mrzonki o dalekich podróżach. Dlatego w jego mniemaniu należało działać szybko. Kolejne miesiące starań „jak Bóg przykazał” mogły, jak dotychczas, nie przynieść żadnych efektów. Nie mógł ryzykować.

Zgodziła się na wszystko, bo jej sytuacja nie zostawiała pola do jakichkolwiek negocjacji. Dzielnie pokonała dławiący ucisk w gardle na słowa „jeszcze w przyszłym tygodniu”. Zatem nie pojedzie, o to mu właśnie chodziło i takie było jego żądanie. Ale czym był Tybet w porównaniu z samotnymi niedzielnymi popołudniami, śniadaniami jedzonymi w pustej kuchni oraz pustką tak dojmującą, że cała skuliła się w sobie na samo jej wyobrażenie! Przecież każde małżeństwo wiązało się z jakimś poświęceniem. Ona wprawdzie będzie musiała poświęcić swoje największe marzenie, ale co tam, może prawdą jest to, co mówią, że dziecko wynagradza każdy ból.

– Och, Jurek! – Rzuciła mu się na szyję, szlochając, a on machinalnie poklepał ją po plecach.

Przeczuwał, że należało zachowywać jeszcze dystans, żeby nie poczuła się zbyt pewna siebie.

– Dobrze, już dobrze. Jeszcze dziś pojedziemy do tej kliniki i wszystkiego się dowiemy. Czekaliśmy już zbyt długo.

***

Tak ich poznałam. Gdy o poranku w mieszkaniu na Ochocie Barbara Reiter zawierała pakt z diabłem, ja miotałam się w mojej praskiej kawalerce, starając się zmyć z siebie resztki fusów osiadłych na twarzy po eksplozji ekspresu do kawy. Podczas gdy wbrew przeciwnościom losu przedzierałam się przez miasto do pracy, państwo Reiter odpalali już swoje wysłużone subaru, by pół godziny później zaparkować je przed kliniką. A kiedy z Olgą za wszelką cenę starałyśmy się zachować powagę wobec Jerzego, pani Reiter myślami była u podnóży Himalajów, które zdawały się jej odleglejsze niż zwykle. Ponuro zastanawiała się też nad tym, że będzie musiała jakoś powiedzieć Michałowi Szulcowi, że jednak z nim nie pojedzie. Nie była naiwna, widziała w jego oczach ten błysk, który widywała nieraz u tych kilkunastu chłopaków, którym zdążyła kiedyś, przed erą Jurka, złamać serce. Czuła jego przyspieszony oddech na swoim karku, gdy pochylali się nad mapami i wiedziała, że kilka razy, niby przypadkiem, wciągnął z nabożną wręcz czcią w nozdrza zapach jej włosów. Schlebiało jej to – po latach małżeństwa z Jurkiem, który nie zauważał już u niej nowej fryzury czy fikuśnej bielizny, zainteresowanie ze strony obcego mężczyzny, a szczególnie takiego jak Michał, było dla niej jak powiew świeżego powietrza. Wyciągnęła nawet z szafki dawno zapomnianą szminkę, kupioną kilka lat temu w bezsensownym szale zakupowym. Wcześniej użyła jej tylko raz w życiu. Ciemnobordowy kolor wydawał się jej zbyt wyzywający, a pomalowane usta wyjątkowo niepraktyczne. Nie dalej jak wczoraj rano zweryfikowała ten pogląd, z satysfakcją przyglądając się swojemu odbiciu w lustrze i ustom w kolorze dojrzałego czerwonego wina.

Dobrze wiedziała, że gdyby nie fakt, że spodobała się Michałowi Szulcowi, prawdopodobnie propozycja wspólnego wyjazdu nie padłaby tak szybko i bezpośrednio. A teraz stała pośród sterylnej bieli kliniki, patrzyła na plecy męża, napierającego całym ciałem na biurko rejestracji, i zastanawiała się, jak powiedzieć Michałowi, że jednak z nim nie pojedzie. Czy powiedzieć mu po prostu jak jest, nie szczędząc żadnych szczegółów, bo tylko wtedy będzie mógł zrozumieć wszystko, bez niedopowiedzeń? Nie, to byłoby dla niej za bardzo upokarzające, w końcu jeszcze tydzień temu zupełnie się nie znali. Poinformować go zdawkowo, bez dodatkowych wyjaśnień, że niestety nie może wyruszyć z nim w podróż? Było to jakieś rozwiązanie, ale była więcej niż pewna, że on zacznie drążyć temat. Zamilknąć zupełnie? W końcu znał tylko jej adres e-mail i imię, nie miał pojęcia, gdzie dokładnie mieszka. Biorąc pod uwagę jego częste wyjazdy, istniała duża szansa, że nigdy się już nie spotkają. Tak, to będzie najlepsze rozwiązanie. Nie czuła się teraz na siłach z nim widzieć i przyznać, że znowu odkłada swoje marzenia na czas nieokreślony. „Na wieczne nigdy” – przeszło jej przez myśl i do oczu znowu napłynęły łzy.

Patrzyłam na nią bez zdziwienia, w końcu łzy na korytarzach kliniki widywałam codziennie. A jednak, jak miało okazać się trzy tygodnie później, Barbara Reiter była zdecydowanie niecodzienną pacjentką.

Tymczasem Jerzy, podbudowany ruszeniem spraw do przodu, z nonszalancją odpalił samochód i z piskiem opon ruszył sprzed kliniki. Basia kurczowo złapała się oparcia samochodu i z wyrzutem spojrzała na męża:

– Chcesz nas pozabijać?

– No co, podobno brakuje ci w życiu adrenaliny – powiedział, uśmiechając się ironicznie.

Odwróciła głowę do okna, w tym momencie nie była w stanie się bronić.

***

Gdy wrócili do domu, właściwie żadne z nich nie miało pomysłu na ciąg dalszy dnia. Oboje wzięli urlopy na żądanie, więc dowolnie mogli wykorzystać ten mroźny, ale słoneczny dzień. Ona marzyła tylko o jednym: zakopać się w łóżku i nakryć głowę kocem, dokładnie tak robiła jako dziecko, zwinięta w pozycji embrionalnej oddychała miarowo tak długo, aż świat powoli zaczynał wracać na swoje normalne tory. Weszła do sypialni i poczuła, że nawet tu nie będzie zupełnie bezpieczna. Pościel pachniała Jerzym, zawsze lubiła ten zapach, ale dziś wydawał się jej wrogi, bo przypominał o tym, o czym usilnie chciała przynajmniej na chwilę nie pamiętać. Zerknęła na telefon, była dopiero jedenasta. Ale to nie godzina przykuła jej uwagę, ale znak koperty w prawym górnym rogu ekranu, symbolizujący nową wiadomość e-mail. Nie mogła powstrzymać drżenia, bo była wręcz pewna, że to od Michała. Mimowolnie otworzyła pocztę. Było to zdjęcie murów Lhasy, widok dokładnie taki jak ten, który pojawiał się w jej snach. Zdjęcie było lekko prześwietlone, przez co krajobraz wyglądał właśnie jak z marzenia sennego. Z jej marzenia…

Zdusiła szloch jeszcze w gardle, nie chciała, by mąż ją usłyszał zza drzwi. A więc to tak kończy się jej wielka wyprawa: szlochaniem do jakiegoś landszaftu oraz kapitulacją na całej linii? Zryw przeciwko Jurkowi trwał praktycznie kilka dni, teraz zawsze już będzie tak, jak on chce. Klasyczna pułapka na kobiety: macierzyństwo, a potem już wszystko robi się „dla dobra dziecka”. Pomyślała, że tyle jeszcze chyba wolno jej zrobić: nie uciekać jak tchórz, tylko spotkać się z nim, ostatni raz. Bo że nie będzie kolejnego razu – tego była pewna. Ale właściwie co ciekawego miała do zaoferowania taka zahukana kura domowa jak ona człowiekowi pokroju Michała? On był przede wszystkim wolnym człowiekiem, a ona, cóż… Już zapomniała jak to jest. A może nigdy tak naprawdę nie była wolna? Odpisała mu szybko: Spotkajmy się. Koniecznie dzisiaj. Mam cały dzień wolny.

Michał wziął to za dobrą monetę. Rozmyślał o niej cały wieczór i kiepsko spał w nocy, przez co o poranku czuł się jak na najostrzejszym jet lagu, wyalienowany z rzeczywistości i lekko obolały. Więc gdy w odruchu desperacji postanowił napisać do niej coś, po prostu cokolwiek, i wysłał znalezione na chybił trafił w grafikach Google zdjęcie Lhasy, nie spodziewał się tak szybkiej i – jak mu się wydawało – entuzjastycznej odpowiedzi. Rzucił okiem na swoje dwadzieścia dwa metry przestrzeni życiowej i zadumał się przez chwilę nad tym, w jaki, u diabła, sposób wysprzątane wczoraj mieszkanie w niecałą dobę zamieniło się w taki chlew. „Ta dziewczyna sprawi, że stanę się niczym Perfekcyjna Pani Domu” – pomyślał, odpisując jej, że jest u siebie cały dzień i że jeśli tylko chce, może wpaść, kiedy tylko jej pasuje. Odpowiedź przyszła po kilku sekundach. A więc będzie za godzinę. Michał w opętańczym tempie rzucił się do schowka z odkurzaczem.

***

Przyszła punktualnie. W czarnej sukience, którą na siebie założyła, było zdecydowanie więcej żałoby niż erotyzmu, mimo że on widział to zgoła inaczej. I – zupełnie niespodziewanie dla niej samej – zamiast zdjąć płaszcz, chuchnąć w zziębnięte dłonie oraz zgodzić się na filiżankę gorącej kawy, po prostu go pocałowała. Krótko, namiętnie i z rozpaczliwą determinacją. Potem wszystko potoczyło się szybko, może nawet zbyt szybko. Zawrót w głowach, przyspieszone oddechy, ubrania na podłodze, wywrócony stolik i stłuczona lampka nocna, jej miękkość pod jego twardością, stłumione jęki. Nie trwało to długo, bo nie miało prawa, napięcie było zbyt duże. Gdy już po wszystkim leżeli obok siebie, powietrze w pokoju pachniało wiosenną burzą i migdałami. Delikatnie gładził wgłębienie pod jej obojczykiem, uświadamiając sobie, że w życiu nie widział nic delikatniejszego.

Dla Basi świat jeszcze wirował. Nie planowała tego, naprawdę nie planowała. Być może jakiś mądry psycholog powiedziałby, że był to rodzaj zemsty na mężu, ale nie czuła żadnej satysfakcji z odegrania się na Jurku. To był impuls, po prostu. I być może próba ostatniego szaleństwa, zanim na dobre przyoblecze ciążowe ciuchy i wejdzie w rolę matrony, gotującej kaszki dla rozwrzeszczanego potomstwa.

Zresztą tak niewiele tego szaleństwa w jej życiu było. Od czasów małżeństwa z Jurkiem, czyli od ośmiu lat, na przykład absolutnie żadnego. Dopiero tydzień temu, planując podróż oraz pół godziny wcześniej, całując Michała, przypomniała sobie, jakich skrzydeł dodaje ten dopaminowy haj. Kiedyś to uwielbiała – czuć niepohamowany przypływ energii kilka metrów przed wdrapaniem się na szczyt Świnicy, podniecenie i ciekawość, gdy wychodziła z dopiero co poznanym mężczyzną z imprezy „przejść się” albo pełne euforii i skupienia przygotowania do podróży przez Bałkany, na którą na trzecim roku studiów pojechała ze swoimi dwiema najlepszymi przyjaciółkami. To była najdziksza i najdalsza podróż, w jaką kiedykolwiek się wybrała. Miesiąc włóczęgi z plecakami po serbskich wioskach, naznaczonych jeszcze niedawną wojną, monastyry zawieszone nad brzegami macedońskiego jeziora Ochryd, pyszne słone sery popijane słodkim winem i wolność podróżowania bez przejmowania się mapą i terminami. Wszystkie trzy wróciły o dwa rozmiary chudsze, dumne z siebie i z solennym postanowieniem, że będą w życiu podróżować. Pisane przez duże P oczywiście, żadne tam leniwe wczasy nad ciepłym morzem.

Udało się bezsprzecznie Paulinie. Trzy lata później wyruszyła w podróż dookoła świata, na bilecie lotniczym kupionym mniej więcej za równowartość dwóch pensji Basi. „Tylko tyle trzeba, przepustka do szczęścia” – myślała z zazdrością młoda mężatka Barbara, już wtedy Reiter. Wówczas jeszcze skutecznie zdusiła w sobie tego zielonookiego potwora zazdrości, rekompensując to radościami świeżo upieczonej pani domu, takimi jak dobór odpowiedniego odcienia kafelków do łazienki czy pichcenie dwudaniowych obiadów z deserem.

Druga z towarzyszek podróży, Aneta, w pewnym sensie swoje postanowienie również spełniła. Na czwartym roku studiów wyjechała do pracy sezonowej do Norwegii i tam poznała małomównego Olego, projektanta sieci przesyłowych. Miał drewniany domek z widokiem na wiecznie zamarznięty fiord oraz pracę wymagającą kilkumiesięcznych wyjazdów na kontrakty. Tym sposobem Aneta, a po roku znajomości z Norwegiem już Anetta Johansen, pomieszkiwała wraz z nim w Arabii Saudyjskiej, Emiratach Arabskich, Egipcie, na Alasce oraz w Bahrajnie.

Oczywiście, można i trzeba umieć powiedzieć sobie: „Każdemu jest co innego pisane” albo „Ciesz się z tego, co masz”, ale były dni, że takie racjonalizacje po prostu na Basię nie działały. A teraz ten w sumie obcy facet gładził ją po szyi i opowiadał o tym, że dziś znalazł i już zarezerwował dla nich bilety na trasie Waranasi–Katmandu i że powinna czym prędzej uzupełnić brakujące szczepienia. Pomyślała, że to jest dobry moment, by powiedzieć mu prawdę.

Nie zrozumiał za pierwszym razem. Za drugim razem zrozumiał, ale nie uwierzył. Wyskoczył z łóżka i stojąc nago na środku pokoju, próbował ją przekonać o niedorzeczności tej decyzji, wykrzykując argumenty, że „to nie jest, kurwa, średniowiecze, że musisz się go słuchać” oraz że to „taka wyrafinowana forma gwałtu”. Sięgnęła po swój biustonosz, malowniczo rzucony na otwartą na podłodze mapę, oraz założyła pod kołdrą figi. „To by było na tyle” – pomyślała, wciągając przez głowę sukienkę. Michał się nie poddawał. W ręczniku, zawiązanym wokół bioder, wyglądał jak antyczny bóg wojny, spod skóry widać było jego napięte mięśnie i ścięgna.

– Nie pozwolę ci tego zrobić. Będę o ciebie walczył – rzucił zdecydowanym tonem.

Basia przez chwilę potraktowała to jak komplement. A potem pomyślała, że zabrzmiało to jak z jakiejś łzawej telenoweli, których od zawsze nienawidziła najbardziej na świecie. Z rosnącą irytacją powtórzyła mu po raz trzeci wszystkie suche fakty: że jest mężatką od lat ośmiu, że Jerzy to dobry człowiek, że obiecywali sobie przez tyle lat to dziecko, no i że ona ma już trzydzieści lat i właściwie to bardzo dobra pora na to, by wreszcie została matką. Patrzył na nią, z niedowierzaniem kręcąc głową. Więc po prostu wyszła. Dlaczego, do cholery, miała tłumaczyć się kolejnemu mężczyźnie ze swoich decyzji, i to jeszcze wtedy, gdy sama nie była do nich przekonana?

***

Ale nie było to jednak jeszcze ich pożegnanie. Gdy ochłonęła, zwalczyła w gruncie rzeczy powierzchowne poczucie winy oraz wzięła prysznic, to pomyślała, że doświadczony przez nią dziś koktajl hormonów był dokładnie tym drinkiem, za którym bezwiednie tęskniła od lat. I niczym alkoholik po wychyleniu kieliszka po długiej abstynencji ona zatęskniła za tym, by raz jeszcze poczuć ten sam dreszcz, co kilka godzin wcześniej. Być może do tej chwili nie zdawała sobie jeszcze sprawy, jak mocno pragnęła czegoś, co byłoby wyzwalaczem adrenaliny, tak jak było nim planowanie dalekiego wyjazdu. Wyjechać nie mogła, ale mogła spotkać się z Michałem raz jeszcze. Napisała więc do niego ot tak, lekko, od niechcenia, po przyjacielsku. I spotkali się znowu, a potem jeszcze wielokrotnie. Kochali się, śmiali, rozmawiali albo po prostu milczeli, zapatrzeni w wirujące płatki śniegu za oknem. Nie zakochała się, była tego pewna. Natomiast kochała sam fakt posiadania grzesznej tajemnicy, podwójnego życia i bycia kochanką. Dzięki temu czuła, że życie nie umyka jej aż tak szybko i niepostrzeżenie, że nie wyślizguje się jej z rąk niczym droga tkanina przeznaczona na strój dla kogoś innego. Przyjemność sprawiało jej dekadenckie odpalanie papierosa w łóżku po udanym seksie, mimo że na co dzień wcale nie paliła, i późne powroty do domu, tłumaczone zamknięciem roku rozliczeniowego w pracy.

Opowiedziała mu o sobie chyba wszystko, sama była zaskoczona swoją wylewnością, bo zawsze wolała bardziej słuchać, niż mówić, szczególnie o sobie. Był świetnym słuchaczem i przede wszystkim naprawdę nie udawał zainteresowania. Jedynie temat in vitro był dla nich tabu, bolesnym rewirem, na który się nie zapuszczali. Czasem delikatnie gładził ledwie widoczne ślady po wkłuciach na jej brzuchu i pytał wzrokiem: „Czy to już?”, wtedy ona odwracała się albo nakrywała kołdrą, jakby się broniła. Odpuszczał zatem i sięgał po papierosa. Znowu zaczął palić. Był z tego powodu zły na siebie, bo pamiętał, ile wysiłku kosztowało go rzucenie nałogu pięć lat temu, ale czuł, że jedynie to go w miarę relaksuje. Każdego dnia przez te trzy tygodnie, gdy się spotykali, czuł się jak żołnierz w koszarach oczekujący na wymarsz, którego data i godzina były wielką niewiadomą, ale z całą pewnością były też nieuchronne. Wiedział, że pewnego dnia Basia po prostu do niego nie przyjdzie i że on będzie musiał wreszcie coś zrobić. Problem w tym, że zupełnie nie wiedział co. Niby wszystko było już przesądzone, na jej aksamitnej skórze regularnie pojawiały się nowe wkłucia po zastrzykach hormonalnych, które niczym piekielny zegar odliczały ten krótki czas, który im jeszcze pozostał.

Zaczął ją śledzić. Wstydził się tego przed sobą samym, ale usprawiedliwiał się, że po prostu chce dowiedzieć się czegokolwiek o tej kobiecie, która sypiała w jego łóżku, a była dla niego absolutną zagadką. Czuł się jak kompletny idiota, chodząc za nią niczym jakiś pieprzony agent 007 i zakładając dla niepoznaki coraz to inne nakrycia głowy oraz odwracając kurtkę na lewą stronę. Sam nie wiedział, skąd mu przyszedł pomysł takiego kamuflażu, może to efekt jakiegoś obejrzanego dawno filmu albo przeczytanej w dzieciństwie książki szpiegowskiej. Fakt, że bez trudu dowiedział się, gdzie mieszka i pracuje Basia, a także zidentyfikował klinikę, w której pojawiała się raz na dwa dni. Poznał też z daleka jej męża i nie był to dla niego miły widok. Mimowolnie porównywał się z nim, a nawet kalkulował, który wygrałby w otwartym pojedynku na pięści. A potem sam siebie wyzywał od totalnych kretynów i szedł do domu z poczuciem przegranej bitwy, mimo że nie padł nawet pierwszy strzał.

***

Odwilż przyszła niespodziewanie, strącając z gzymsów kamienic sople oraz zmuszając warszawskich hipsterów do zamiany ocieplanych relaksów na nie mniej modne kalosze marki Hunter. Michał leżał w słodkim letargu, głaszcząc plecy Basi i wsłuchując się w monotonne stukanie kropel o parapet na zewnątrz. Przez te kilka ostatnich popołudni zdawało mu się, że tak już będzie zawsze. Że do końca świata będzie pukała do jego drzwi dokładnie o siedemnastej dwadzieścia pięć, zaraz po pracy, przynosząc coś do przekąszenia, gdy opadnie już kurz ich alkowianych zmagań. Że już zawsze mniej więcej od godziny szesnastej będzie czuł to miłe mrowienie w okolicach mostka, które zmuszać go będzie do uprzątnięcia swoich papierów oraz wzięcia prysznica. I że jej czarne włosy, rozrzucone na jego pościeli, są rzeczą tak pewną w życiu, jak śmierć.

Podniosła się na łokciu. Wyglądała tak, jakby mówiła, że jutro pojadą razem do kina na Pragę albo że chciałaby wybrać sobie psa ze schroniska, który zamieszkałby z nimi w tym małym mieszkanku z widokiem na park. I on by się zgodził, pewnie, że tak. I na to kino, i na psa, i na cokolwiek, o co by tylko poprosiła. Ale na to akurat nie mógł. Powiedziała przed chwilą z lekkim zakłopotaniem, że jutro już nie przyjdzie i przecież on sam wie dlaczego. Że to już jutro i że to wszystko byłoby zbyt dziwne, gdyby się spotykali w te wszystkie kolejne dni, które nastąpią po jutrzejszym. Obwieściła mu apokalipsę z pełnym godności spokojem, który go poraził.

Zmartwiały, z kocem naciągniętym pod samą szyję, przyglądał się jej pospiesznym, gładkim ruchom ptaka, który szykuje się do odlotu na zimę. Ubierała się szybko i zgrabnie, zupełnie nieskrępowana jego obecnością. A może to on po prostu zamienił się w półmartwy kaktus na parapecie, którego nikt nie pyta o zdanie. Związanie włosów w gładki kucyk na czubku głowy było jak kropka nad „i”. Wykonała nieokreślony ruch ręką, jakby chciała przeprosić albo pomachać na pożegnanie. Być może powinien coś zrobić, chociażby podnieść się z tego łóżka i przytulić ją mocno. Ale nie… Trwał tak nieruchomo w pomiętej pościeli, słuchając najpierw odgłosu obcasów na korytarzu, trzasku zamykanych drzwi, a potem dzwonka nadjeżdżającej windy.

„A więc tak wygląda koniec świata” – pomyślał.

6.

Poranek w klinice był wyjątkowo senny. Niżowa pogoda początków lutego sprawiała, że ekspres do kawy przeżywał prawdziwe oblężenie i tylko naprawdę zdeterminowane pacjentki dzielnie odmawiały kofeiny, zgrabnie maskując uporczywe ziewanie. Od kilku dni prześladowało mnie wrażenie „dnia świstaka”, dni były do siebie łudząco podobne i od grudnia niezmiennie kończyły się dla mnie około dwudziestej trzeciej kubkiem gorącej czekolady z piankami Marshmallows, popijanej w trakcie oglądania kolejnych odcinków „Breaking Bad”. Było mi z tym dobrze. Wzdrygałam się na samo wyobrażenie miłosnych perypetii, które teoretycznie, jako samotna trzydziestopięciolatka w dużym mieście, mogłabym intensywnie przeżywać. Być może był to pewien rodzaj depresji, niechęć do związków, a nawet samego seksu, a może tylko zwykłe wygodnictwo. Tyle lat mieszkałam sama i miałam te swoje, jak mawiała moja matka, już staropanieńskie nawyki. Pozbycie się ich z pewnością potraktowałabym jako zamach na swoją tożsamość. Ale wyzbycie się chęci robienia wrażenia na mężczyznach ułatwiało tyle rzeczy! Chociażby samo szykowanie się do pracy skróciło się z półtorej godziny do około trzydziestu minut. Musiałam wyglądać schludnie, to fakt, ale samą schludność dało się osiągnąć za pomocą prysznica, kilku kropel make-upu na twarzy oraz szybkiego związania włosów w ponadczasowy kucyk. Nie musiałam już „otwierać oka” za pomocą kresek na powiekach, które – jak bym się nie starała – zawsze wychodziły niesymetrycznie, ani rozświetlać cery pudrem z mikrodrobinkami. Jako że naprawdę nie przeszkadzał mi rozmiar spodni czterdzieści dwa, porzuciłam czasochłonne przygotowywanie śniadań, uwzględniających właściwe proporcje białek i węglowodanów, na rzecz obrzydliwie słodkich płatków śniadaniowych, które po prostu zalewałam pełnotłustym mlekiem. A jednak pod koniec tego właśnie rozpoczynającego się dnia zatęskniłam za tym, co niektórzy nazywają motylami w brzuchu. Albo po prostu za taką historią, jakiej byłam świadkiem w pracy.

Pobieranie komórek odbywało się zawsze rano. Już od dziewiątej kilka pacjentek czekało przed salą zabiegową na swoją kolej. Na pierwszy rzut oka dało się rozróżnić debiutantki od tych, które miały do czynienia z zabiegiem po raz kolejny. Te pierwsze nerwowo spacerowały, piły co kilka minut wodę i raz po raz zerkały na wiszący na ścianie zegar. Basia Reiter, mimo iż nigdy wcześniej nie miała do czynienia z tego typu zabiegiem, zachowywała się jak panie, które widziałam tutaj po raz kolejny. Z widocznym znudzeniem wertowała czasopismo wnętrzarskie, zupełnie nie zwracając uwagi na siedzącego obok męża, który najwyraźniej spuścił z tonu i zachowywał się nad wyraz wyważenie. Raz na jakiś czas odrywała wzrok od lektury, posyłała smutne spojrzenie przestrzeni za oknem i znowu wracała do czytania.

Jerzy najwyraźniej próbował zacząć jakąś rozmowę, nachylając się raz po raz w stronę żony i gestykulując, ale jej mowa ciała jednoznacznie wskazywała na to, że ma ochotę po prostu posiedzieć w spokoju. Jej twarz wyrażała znudzenie i wytrawny obserwator mógł zauważyć, jak wszystkie swoje siły skupia na powstrzymywaniu zniecierpliwienia i złości.

Była następna w kolejce, więc podeszłam do niej z jednorazowym fartuchem oraz butami.

– Poproszę na salę – powiedziałam z uśmiechem, który miał wypaść zachęcająco, a był po prostu rutynowo sztuczny.

Wstała energicznie i nagle w połowie ruchu zamarła, wpatrzona w drzwi wejściowe. Automatycznie podążyłam za jej wzrokiem. Z niespiesznie kręcącymi się obrotowymi drzwiami siłował się wysoki, szczupły brunet, który na pierwszy rzut oka zdradzał wszelkie objawy obłędu. Nadaremno próbował przyspieszyć ruch obrotowy wejścia, co nie dość, że z góry było skazane na niepowodzenie, to jeszcze zupełnie zablokowało mechanizm w drzwiach. Mężczyzna najwyraźniej nie był w nastroju do pobłażania tej złośliwości rzeczy martwych i wymierzył szklanej materii kilka kopniaków, uruchamiając alarm. Jak na złość chłopcy z ochrony pojechali z konwojem do stacji krwiodawstwa, więc musiałam wziąć sprawy w swoje ręce. Podeszłam do intruza zdecydowanym krokiem, wbijając w niego wzrok sygnalizujący, że nie warto ze mną zadzierać.

– Słucham pana? Pan w sprawie wizyty lekarskiej? – zagaiłam lodowato.

– Wprost przeciwnie – odpowiedział, posyłając drzwiom obrotowym wściekłe spojrzenie.

Był naprawdę przystojny. Mimo iż od dłuższego czasu nie patrzyłam na mężczyzn w ten sposób, zaczęłam być zła na siebie, że nie zadałam sobie dziś trudu, by prezentować się choć trochę atrakcyjnie. Z bliska intruz nie wyglądał na szaleńca, raczej na desperata, który się gdzieś bardzo spieszył. Orzechowe oczy okolone były sinawymi cieniami, które zdradzały, że ich właściciel nie przespał dobrze nocy. Szczupła twarz, pokryta kilkudniowym zarostem, oraz dołeczki w policzkach zapewne rozłożyły na łopatki, także w sensie dosłownym, niejedną kobietę. Jedynym zgrzytem w wyglądzie mężczyzny był strój, który składał się z przetartych dżinsów, zielonej bluzy z misiem koala i napisem „Ekspedycja Oceania 2009” oraz – nie wiedzieć czemu – lakierowanych pantofli od garnituru. Kontemplowałabym to zjawisko dłużej, gdyby z zadumy nie wyrwało mnie energiczne potrząśnięcie za ramiona oraz podniesiony głos mężczyzny, domagającego się spotkania z Barbarą Reiter. Teraz to on patrzył na mnie jak na wariatkę. Rzeczywiście mogłam wyglądać nieco głupio z tym wzrokiem taksującym go od stóp do głów oraz dwuznacznym uśmiechem.

Z niezręcznej sytuacji uratowała mnie sama zainteresowana. Basia Reiter stała kilka kroków za moimi plecami i gdy pojawiła się w zasięgu wzroku mojego rozmówcy, ruszył on energicznie w jej stronę. Odsunęłam się pod ścianę, nic tu po mnie. Pacjentka najwyraźniej dobrze znała intruza, ale – oględnie mówiąc – nie była zachwycona jego obecnością.

– Co tu robisz, do jasnej cholery? – wysyczała przez zęby, nadaremnie próbując uczynić ze sceny, która i tak właśnie stała się centrum zainteresowania wszystkich obecnych w poczekalni, zjawisko normalne i dające się przywołać do porządku jedynie za pomocą krótkiego upomnienia.

– Przyszedłem uratować cię przed największą pomyłką twojego życia.

– Jesteś pojebany, naprawdę – westchnęła, rozglądając się na boki.

– Ja wiem i ty dobrze wiesz, że wcale tego nie chcesz. Tego zabiegu, tego dziecka, ciąży i podobnych pierdół. Ten palant może i wmówił ci, że właśnie z tego powinnaś uczynić centrum twojego życia. Może i cię skutecznie zaszantażował. Może i masz w stosunku do niego jakiś dług wdzięczności, patologiczną więź opartą na masochizmie, nie wiem… Ale, Baśka, nie oszukuj się, będziesz z całych sił nienawidziła takiego życia. Już go nienawidzisz, a będzie coraz gorzej.

– Kim jest ten pajac? – włączył się do rozmowy Jerzy, a jego mowa ciała bezsprzecznie wskazywała na to, że ma nieodpartą chęć po prostu dać intruzowi w mordę.

– Znajomy. – Basia nawet nie starała się brzmieć wiarygodnie.

– Znajomy, powiadasz! – Michał powoli tracił panowanie nad sobą. – Niezły mi znajomy, z którym od miesiąca sypiasz oraz planujesz, a właściwie planowałaś spontaniczny wypad do Nepalu. A co, może jestem po prostu modnie nazywanym fuck friend? W sumie nigdy nie przedyskutowaliśmy naszego układu – zakończył, niemal krzycząc.

Ruch w poczekalni zupełnie zamarł, część pacjentów niemrawo udawała, że przegląda dokumenty, ale większość po prostu ordynarnie się gapiła.

– Baśka, powiedz mi, że to jest po prostu jakiś wariat czy jakiś inny stalker. Albo że widzisz go po raz pierwszy w życiu – wysyczał Jerzy, a ścięgna na jego szyi napięły się do granic możliwości.

Obserwowałam z odległości niecałego metra pulsującą żyłkę na jego skroni i zaczęłam się bać, że zaraz eksploduje. Jerzy Reiter wyglądał jak napęczniały czerwony balon na chwilę przed pęknięciem. Z kolei stojący butnie naprzeciw niego Michał sprawiał wrażenie studenta ostatniego roku politechniki, ubranego w rzeczy losowo wyciągnięte z kosza na pranie, co w połączeniu z młodzieńczym urokiem tworzyło malowniczy kontrast w stosunku do Reitera, usztywnionego w swojej nieskazitelnie białej koszuli z mankietami oraz spodniach odprasowanych w kancik. Byli niczym metafora starego i nowego, stabilizacji i namiętności, nudy i życia pełnego przygód. „Ach, ta filigranowa bruneteczka to ma szczęście” – wzdychała w myślach większość pacjentek. „Taka sytuacja, filmowa zupełnie albo jak z serialu jakiegoś” – bezwiednie przyłączyłam się myślami do chóru zachwytu. Sama zainteresowana natomiast na zachwyconą nie wyglądała. Stała pomiędzy dwoma mężczyznami i trzęsła się z wściekłości. Nie spodziewałam się tego po niej, zresztą cała sytuacja w połączeniu z zahukaną osobą, jaką zawsze jawiła mi się pani Reiter, wydawała się nader absurdalna.

– Chwila! – wrzasnęła Basia głosem, o który nigdy bym jej nie posądzała.

Obaj mężczyźni spojrzeli na nią skonsternowani.

– Ty! – Wskazała palcem na męża. – Odsuń się i przestań się tak ekscytować. – A ty… – Wycelowała oskarżycielsko w Michała. – …nie dramatyzuj tak i zamknij się na chwilę.

Ku zdziwieniu wszystkich, a najbardziej samych zainteresowanych, dwaj mężczyźni posłusznie zrobili to, co im kazała.

– Jurek… – powiedziała już łagodniej do męża. – Ten facet ma rację. – Jerzy znowu się napiął, tak jakby szykował się do skoku do gardła rywala. Uspokoiła go wzrokiem. – Ma rację w jednym. Ja nie chcę tego dziecka. Nigdy nie chciałam, tylko bałam się do tego przed tobą przyznać. Myślałam, że jakoś to będzie, że w głębi duszy wcale tak bardzo nie pragnę żadnej z tych rzeczy, o których marzę od lat. A prawda jest taka, że z całych sił chcę tych wszystkich rzeczy, których ty nie rozumiesz i którymi gardzisz. Chcę widoku ośnieżonych Himalajów, szampana Veuve Clicquot, pitego o północy na Polach Elizejskich, życia na walizkach, niczym nieskrępowanej wolności. Życia, o którym na łożu śmierci na pewno nie powiem, że było nudne czy mdłe. Nie musi być koniecznie dobre, też nie musi być szczególnie wartościowe, w twoich kategoriach przynajmniej. Chcemy zupełnie czego innego i przepraszam, że przez te wszystkie lata ukrywałam to przed tobą – zakończyła na wydechu, pospiesznie, tak jakby się bała, że nie starczy jej odwagi.

Jerzy Reiter stał bez ruchu, wpatrując się w nią intensywnie. Być może po raz pierwszy w życiu słuchał swojej żony z taką uwagą. W panice zaczęłam się zastanawiać, gdzie, u diabła, mamy schowany defibrylator, który przez te wszystkie lata w klinice zbierał kurz, a dziś, ten jeden jedyny raz, mógł stać się artykułem pierwszej potrzeby. W gęstej ciszy w poczekalni słychać było tylko szum klimatyzacji i przyspieszony oddech Reitera.

– Kłamałaś – wydusił wreszcie. – Kłamałaś, że jesteś szczęśliwa? – Być może pytanie miało brzmieć oskarżycielsko, a zabrzmiało po prostu żałośnie.

– Tak – odpowiedziała ze smutkiem.

– I dlatego teraz odchodzisz z tym pajacem, który obiecał ci to nowe wspaniałe życie, tak?

– Nie. Nie mam najmniejszego zamiaru – ucięła krótko, kierując wzrok na Michała. – Przykro mi, jeśli czujesz się wykorzystany – zaczęła z zakłopotaniem, które ustąpiło szybko miejsca chłodnej rzeczowości. – Odegrałeś ważną rolę w moim życiu, jeśli nawet nie najważniejszą. Uświadomiłeś mi, że to, o czym marzyłam, kartkując „Dookoła Świata”, wcale nie jest niemożliwe. Że wystarczy tylko dobrze zaplanować, tak jak planuje się zwykły niedzielny spacer po parku. I wystarczająco chcieć, oczywiście – dodała z uśmiechem.

Michał Szulc patrzył na nią jak zaczarowany, wbrew wszelkiej logice zastygł w oczekiwaniu na nieuchronny jego zdaniem happy end. To przecież nie mogło się inaczej skończyć, ona po prostu była mu przeznaczona.

– Zrobię to wszystko, o czym tak dużo rozmawialiśmy. Przelecę awionetką nad Koroną Ziemi i poczuję, jak to jest oddychać rozrzedzonym powietrzem w Lhasie. Ale sama. W każdym razie bez ciebie – zakończyła zmęczonym głosem. Doprawdy za dużo emocji i odrzuconych mężczyzn jak na jeden poranek.

– Ale dlaczego? – zapytał rozbrajająco szczerze, jak rozczarowane dziecko, które właśnie się dowiedziało, że w tym roku nie będzie Świętego Mikołaja.

– Bo chcę wreszcie zależeć sama od siebie. Zrozum… Muszę zobaczyć, jak to jest.

– To jakieś bzdury. – Szulc pokręcił z niedowierzaniem głową. – Ja nie jestem jak on, przecież ze mną będziesz mogła wszystko, czego zawsze tak bardzo chciałaś. Nie jak z tym… – Spiorunowała go wzrokiem i zamilknął w połowie zdania.

– Dobrze zatem. Nie musisz wcale tego rozumieć, wszystko jedno. Przesłanie jest w każdym razie takie: dziękuję ci za otworzenie mi oczu, ale nie pojadę z tobą. To nasze ostatnie spotkanie – skończyła rzeczowo.

– Pani Barbara Reiter proszona na salę. – Zza drzwi do salki zabiegowej wychylił się uśmiechnięty doktor Paweł Duszycki.

Basia odwróciła się i spojrzała na Duszyckiego z niekłamanym zdziwieniem, tak jakby zaproponował jej właśnie wylot na Księżyc radziecką rakietą.

– Pani Reiter, teraz pani kolej – powtórzył Paweł łagodnie, ale już z pewnym zniecierpliwieniem.

Cały zespół miał od rana ponadgodzinne opóźnienie, co przekładało się na to, że pacjenci popołudniowi będą tłoczyć się w poczekalni przynajmniej do godziny dwudziestej, złorzecząc pod nosem i wyładowując swoją frustrację na całym personelu.

– Nie, ja dziękuję. Nie zdecyduję się jednak – powiedziała Basia, tak jakby to była najnaturalniejsza rzecz na świecie.

– Ale nie ma się czego bać, naprawdę. Przy znieczuleniu nic nie boli, a po przebudzeniu czuje się takie przemiłe rozluźnienie. – Paweł użył swojego zniewalającego uśmiechu.

– Ależ ja się nie boję. – Roześmiała się szczerze. – Po raz pierwszy naprawdę się nie boję. – Sięgnęła po płaszcz, narzuciła go pospiesznie i kierując wzrok po kolei na osłupiałego męża, ekskochanka i doktora Duszyckiego, powiedziała po prostu: – Cześć, chłopaki.

I wyszła. W poczekalni słychać było tylko szum wentylatora oraz ciężki oddech Jerzego Reitera, który wyglądał, jakby zaraz miał upaść.

***

– Nie wierzę, Ala, co za niesamowita historia – ekscytował się Paweł.

Popijał z plastikowego kubka chardonnay, rocznik dziewięćdziesiąty trzeci, które według znawców podobno miało być winem wybitnym. W obecnym stanie umysłu Paweł mógłby pić i jabola od godziny szesnastej trzydzieści, nawet nie zauważywszy różnicy. Historia Basi Reiter, jak zresztą i sama jej drobna osoba, zrobiła na nim niesamowite wrażenie. Może wynikało to z faktu, że w pewien sposób zrealizowała marzenie Pawła o rzuceniu dotychczasowego nudnego życia i dokonaniu wielkiej, przełomowej zmiany. On cały czas o tym mówił, rozmyślał, leżąc na swojej designerskiej sofie w wielkim apartamencie, ale tak naprawdę nie miał odwagi przystąpić do czynu. A teraz jedna z pacjentek urosła w jego oczach do miana bohaterki, rzucającej wyzwanie konwenansom, więzom małżeńskim i lękowi przed porzuceniem gnuśnej stabilizacji.

– Muszę się z nią spotkać – powiedział z determinacją.

– Oszalałeś?! To byłoby już zupełnie dziwne. Zadzwonisz do dziewczyny i powiesz po prostu: „Cześć, jestem lekarzem z tej kliniki, w której nie doszło do skutku twoje in vitro. Bardzo wzruszyła mnie twoja historia. Wiem, że masz aktualnie małe kłopoty sercowe, ale może mimo wszystko byś się ze mną umówiła”.

– Masz rację – zasępił się. – Ona pewnie nie jest w nastroju do jakichś nowych znajomości.

– Zakochałeś się czy co?

– Nie! – zaprzeczył gwałtownie. – Po prostu fascynuje mnie jej odwaga. A cała historia jest taka… taka filmowa.

***

Gdy w poniedziałek rano położyłam mu na biurku karteczkę z jej adresem e-mail, spojrzał na mnie pytająco.

– „Basia, podkreślnik, er, podkreślnik, trawel, małpa, dżimejl, kropka, kom – przeczytał z nabożną wręcz czcią. – Myślisz, że mogę do niej napisać?

– To twoja decyzja. Tylko nie mów jej, że to ja ci dałam ten adres. Wiesz, ochrona danych osobowych, te sprawy.

– Tylko co ja jej powiem? – spytał z paniką w głosie.

Nie mogłam zrozumieć, jak facet o wyglądzie Pawła może mieć jakiekolwiek dylematy związane z relacjami z kobietami.

– Po prostu wyślij jej najpierw MMS-a ze swoim zdjęciem, to powinno wystarczyć za tysiąc słów.

– Bardzo śmieszne.

– Mówię śmiertelnie poważnie.

***

Gdy wychodziłam z kliniki, mrok już spowijał Warszawę, która wydawała się jakby od niechcenia zanurzona w zimowym krajobrazie. Powietrze było jeszcze mroźne, ale jeśli wystarczająco wyostrzyło się węch, można było wyczuć delikatną wiosenną wilgoć, zwiastującą roztopy i przednówkowe krajobrazy rodem z powieści pozytywistycznych. Od zawsze nienawidziłam tej pory roku, gdy dziecięca radość z pierwszego śniegu zostaje zastąpiona przez zmęczenie tygodniami roztopów, przeplatanych falami nagłych mrozów. Pod koniec lutego przestawały mnie już cieszyć moja flanelowa piżama w kratę, gorąca czekolada z piankami Marshmallows oraz dysk pełen filmów skandynawskich na długie wieczory. Czekałam na wiosnę, jak na obietnicę nowego życia, choć ta racjonalna część mnie była pewna, że znowu nic się nie wydarzy. Rok po roku ta prawda docierała do mnie mniej więcej w okolicach połowy czerwca, kiedy pogrążałam się w corocznej sezonowej depresji. „Summertime Sadness”, jak śpiewa Lana Del Rey, coś w tym musiało być.

Tymczasem czarny fiat uno zatańczył pirueta na oblodzonej jezdni i z gracją wylądował na zaspie usypanej na poboczu. Przyspieszyłam kroku. To nie był dobry dzień na bycie uprzejmie pomocną.

***

O poranku obudziło mnie uporczywe dudnienie kropli o metalową powierzchnię. Zaklęłam w duchu, myśląc, że to znowu mój regularnie rozszczelniający się kran i że niechybnie czeka mnie znowu wizyta pana Stasia, który bez cienia pruderii pokazywał światu swój rowek w tyłku, schylając się pod umywalką. Ale to były krople deszczu, monotonnie zacinającego na zewnętrzny parapet. Pierwszy marca, Dzień Żołnierzy Wyklętych. Dobry moment, by przestać użalać się nad swoimi fikcyjnymi problemami panienki z wielkiego miasta i podziękować Bogu, że nie trzeba się już chować po lasach z perspektywą śmierci od kulki w łeb nad bezimiennym dołem.

Dziarsko ruszyłam do pracy, obiecując sobie w duchu, że dziś to będę wzorowym pracownikiem, posegreguję datami ostatnie wyniki pacjentów w ich teczkach medycznych, wyczyszczę filtr w ekspresie do kawy oraz będę odpowiadać z promiennym uśmiechem na wszelkie wątpliwości nawet najbardziej rozhisteryzowanych pacjentek.

Z uśmiechem na ustach pchnęłam drzwi obrotowe i nagle znalazłam się pośrodku istnego pandemonium. Tłumek zdenerwowanych pacjentów szturmował stanowisko recepcyjne, gdzie przerażona Agnieszka kiepsko radziła sobie z odporem natarcia, jednocześnie ściskając kurczowo słuchawkę telefonu. Wszystkie cztery telefony na biurku dzwoniły jednocześnie, a doktor Starska biegała bezradnie pomiędzy gabinetami. Zdenerwowanie udzieliło się nawet zazwyczaj spokojnej we wszelkich sytuacjach Beacie.

– Co się dzieje?

– Doktor Duszycki zniknął! – powiedziała Agnieszka, niestety zbyt głośno, bo tłumek zgromadzonych wokół recepcji pacjentów, niczym chór w greckiej tragedii, wydał okrzyk zdumienia.

Wyciągnęłam ją siłą zza kontuaru i popchnęłam w stronę drukarki, gdzie mogłyśmy porozmawiać spokojnie, chwilowo nieszpiegowane przez tłum.

– Jak to zniknął?

– No, po prostu go nie ma. Miał dzisiaj dyżur od siódmej, myśleliśmy, że się spóźnia, samochód mu nie odpalił albo co. O siódmej trzydzieści zaczęłam do niego dzwonić na oba telefony, ale są wyłączone. Abonent niedostępny.

– Był ktoś u niego w mieszkaniu? – spytałam, czując, że mój żołądek skręca się w supeł i w takiej postaci powoli rozpoczyna wędrówkę do gardła.

– Wysłałam tam chłopaków z ochrony godzinę później, byli pod tym jego apartamentem tuż przed dziewiątą.

– I?

– Zamknięte na cztery spusty. No to poszli do ciecia z dyżurki, by otworzył mieszkanie zapasowym kluczem, strasząc go, że jeśli tego nie zrobi, to za góra godzinę cały blok wyleci w powietrze. Wspomnieli, że Duszycki miał problemy osobiste i mówił, że odkręci gaz, nie zapuka nikt na czas, te sprawy.

– Słowem poszli na całość. Weszli do mieszkania?

– Owszem. Nie było go tam. Ani też żadnego trupa, śladów walki, krwawej ścieżki prowadzącej do drzwi wyjściowych. Nic, co ci przychodzi do głowy, gdy wyobrażasz sobie zaginięcie człowieka.

– Jakoś mnie nie pocieszyłaś. Jak wyglądało mieszkanie?

– Dość schludnie podobno, tak jakby ktoś dopiero co wyszedł. Na stole stała niedopita kawa oraz reszta płatków z mlekiem. Kukurydzianych – dodała Alicja, jakby to miało jakieś znaczenie.

– A w szafkach były wszystkie rzeczy? Nic nie zostało – sama nie wiem – porozrzucane, splądrowane?

– Był lekki nieład, taki kawalerski podobno. Część szafek z ciuchami była opróżniona prawie zupełnie, ale nie wiem których. Nie było też laptopa, tego jego białego maca z jabłuszkiem, z którym się nie rozstaje. Ale nie szukali dokładnie, wiesz, chłopaki nie chcieli się zanadto wcinać, na wypadek gdyby doktor się jednak odnalazł.

– Jasne. A więc go nie ma, nikt nie wie, gdzie jest, a my zaraz zostaniemy zlinczowani przez tłum pacjentów, którzy naprawdę nie mogą czekać z zabiegami.

W tym momencie, niczym prorok na pustyni, pojawił się w przychodni profesor Ledek i spokój spłynął na wszystkich. Pewnym siebie głosem przeprosił za „ponadstandardową sytuację zawinioną czynnikiem ludzkim” oraz zapewnił, że wszyscy pacjenci, którzy są w trakcie leczenia, zostaną przyjęci przez innych lekarzy. Pozostali zaś, czyli ci, którzy na dziś mieli umówioną pierwszą wizytę, zostaną w ciągu tygodnia powiadomieni o jej nowym terminie. Niestety, nic więcej nie da się zrobić. I że nie, nie wie, gdzie w tym momencie przebywa doktor Paweł Duszycki, ale klinika zrobi wszystko, co w jej mocy, by go jak najszybciej odnaleźć.

– Zabiję skurwysyna! – wycedził przez zęby, przechodząc obok naszego biurka, tak byśmy tylko my mogły to usłyszeć. Nigdy nie podejrzewałam doktora o taki zasób słownictwa.

Nie można powiedzieć, by po wystąpieniu profesora Ledka harmider w przychodni ucichł, ale jego tony stały się zdecydowanie mniej wrogie. Część pacjentów zaczęła się ubierać i wychodzić, reszta karnie ustawiła się w kolejce do recepcji, czekając na przydział lekarza zastępczego. Nie miałam czasu, by rozmyślać o zniknięciu Pawła. Jeden po drugim wybierałam numery wszystkich nieobecnych w tym momencie w klinice lekarzy i powołując się na polecenie Ledka, ściągałam ich w trybie natychmiastowym do kliniki, odrywając tym samym od rozgrzanej snem pościeli, byle jakiego seksu, zakupów w galerii handlowej oraz dobrze rokujących flirtów.

Do końca dnia działałam jak w transie i dopiero gdy klinika opustoszała i zapadła błoga cisza, zorientowałam się, że jest już dziewiętnasta, za oknem jest ciemno, a ja od rana nie jadłam ani nie piłam zupełnie nic.

– Pozamykasz archiwum? – spytała Agnieszka, błądząc nieprzytomnym ze zmęczenia wzrokiem gdzieś po ścianach. – Krzysiek ma dziś urodziny, miałam być w domu już godzinę temu, pewnie całe świętowanie szlag trafił. Ale przynajmniej się pojawię.

– Pewnie, idź.

Zerknęłam na telefon. W prawym górnym rogu pulsowała ikona koperty, znak, że dostałam e-mail, a niechybnie i kilka, z których żaden znowu nie będzie godny uwagi. Cztery nowe wiadomości, w tym jedna od Pawła, z godziny jedenastej. W amoku niwelowania kryzysu powstałego przez jego zniknięcie, od rana nawet nie wyjęłam telefonu z torebki. Serce zabiło mi szybko, gdy otwierałam e-mail bez tematu.

Na samym początku przepraszam. Przede wszystkim Ciebie, ale gdy dłużej o tym myślę, to lista osób, przed którymi powinienem paść na kolana, znacznie się wydłuża. Pewnie masz z mojego powodu fatalny dzień w pracy, pacjenci szturmują recepcję, lekarze biegają jak w ukropie i wszyscy zadają sobie pytanie, gdzie, do cholery, jest ten idiota, który miał na dziś poumawianych trzydziestu czterech pacjentów oraz cztery zabiegi pobrania komórek jajowych. Więc spieszę z wyjaśnieniami…

Siedzę na lotnisku, na Okęciu, jeśli ma to jakiekolwiek znaczenie. Odprawiłem już bagaż, przeszedłem przez kontrolę i czekam właśnie na samolot do Delhi, gdzie, jeśli wszystko dobrze pójdzie, przesiądę się na samolot do Katmandu. Jest ze mną Barbara Reiter. Ta dziewczyna, która wczoraj w klinice była bohaterką scen niczym z telenoweli. Tak, wiem, że w tym momencie opadła Ci szczęka, być może wylałaś na klawiaturę kubek z herbatą i zaklęłaś siarczyście. Tak, lecimy tym samym samolotem i być może spędzimy razem pierwsze dni w Nepalu. Wiem, co pomyślisz, co pomyślą wszyscy. Że uciekliśmy razem niczym para wyklętych kochanków i że jest to wyjątkowo nieoczekiwany zwrot w tej historii miłosnej, która wczoraj się rozegrała na oczach wszystkich. Nic z tych rzeczy, naprawdę. Historia Basi mnie po prostu przekonała, że muszę coś zrobić ze swoim życiem i że nic nie usprawiedliwia mojego dotychczasowego rozmemłania w kwestiach dla mnie najważniejszych. Bo jeśli ona mogła zebrać się na odwagę, to i ja powinienem, bo mam obiektywnie łatwiej.

Byłem dotychczas tchórzem, do tego stopnia, że zacząłem brzydzić się samym sobą. Nie chcę już pieniędzy, odpowiedzialności czy branżowej sławy. Żadna z tych rzeczy ani trochę nie sprawiła, bym czuł się szczęśliwym człowiekiem. No dobrze, może trochę mi lepiej dzięki pieniądzom, za które bez wahania kupiłem wczoraj ostatni dostępny bilet na ten lot. Jadę do Katmandu bez żadnego planu i to jest najpiękniejsze. Najbliższe miesiące bez planu, ja, który miałem zawsze grafik wypełniony na rok do przodu!

Muszę już lecieć, wzywają nas już do gate’ów. Odezwę się w miarę możliwości.

Buziaki, P.

W pierwszej chwili poczułam zazdrość, której źródła nie potrafiłam zidentyfikować. Czy byłam zazdrosna o Basię Reiter, której życie miłosne wydawało się wszystkim, czego ja nie miałam? Czy o Pawła, obok którego siedziała teraz w samolocie, zmierzając do miejsc, w których ja prawdopodobnie nigdy nie będę? Czy rozmawiali tak, jak my zwykliśmy ze sobą rozmawiać w piątkowe wieczory na dachu kliniki, czy zwierzał się jej ze swojego życia? Pewnie musiał jej trochę opowiadać o sobie, uzasadnić swoją decyzję. Przecież niemożliwe, żeby bez słowa wsiedli razem do samolotu. Czy może ta zazdrość brała się z tego, że ja bym nigdy się na nic takiego nie odważyła? Zawsze lękiem napawało mnie takie skakanie na główkę do nieznanej wody, mimo że przecież tak naprawdę nie miałam wiele do stracenia, bo czym jest etat recepcjonistki w klinice, klitka na Targówku z widokiem na szare dachy „Warszawy B”, rodzina widywana raz na pół roku, półka książek, kilka szmat, ekspres do kawy?

Gdybym tylko nie była takim tchórzem, przyczajonym w swojej gnuśnej stabilizacji, mogłabym zrobić to, co oni. W samolocie, kołującym teraz najprawdopodobniej nad dusznym i pulsującym Delhi, siedziała ta druga ja, jak mój osobisty wyrzut sumienia, wrzód sumienia właściwie. Ta lepsza wersja mnie zapinała z wprawą pasy bezpieczeństwa i z miną rutyniarza kartkowała magazyn linii lotniczych. Nastawiała zegarek na czas lokalny w Indiach i szturchała uśpionego Pawła łokciem, mówiąc podekscytowanym szeptem, że to wreszcie już, bo tyłek boli od tego długiego lotu i żeby trzymał gdzieś pod ręką paszporty oraz wydruk rezerwacji hostelu. Lepsza wersja mnie nic a nic nie bała się ogromnego azjatyckiego miasta, tylko miała już w głowie dokładnie ułożoną topografię miejsc, które muszą zobaczyć podczas ich dwudniowego pobytu, zanim wylecą do docelowego Katmandu. Lepsza wersja mnie planowała jeść egzotyczne potrawy z ulicznych straganów, wymiotować wśród postkolonialnych uliczek starego miasta i mieć z tego niezapomnianą frajdę. Wreszcie – pozwalała sprawom toczyć się ich własnym rytmem, o ile tylko zmierzały w akceptowanym kierunku. Bo że zmierzały, to było bardziej niż pewne: czuła to w zapachu jego potu, w czubkach palców, gdy nachylali się nad mapą, w stukocie sandałów na brudnych ulicach. I nie miała, naprawdę nie miała żadnych wątpliwości, że wszystko jest jak powinno, że w układance nic nie brakuje, a ułożenie pozostałych elementów we właściwy obrazek jest naprawdę jedynie kwestią czasu. Czasu, który nigdy nie przeciekał jej przez palce, bo była świadoma jego wagi.

Jak ja jej nienawidziłam, tej hipotetycznej, lepszej mnie! Za to ja, wersja 1.0, podstawowa i jedyna, wyłączyła komputer, odbiła kartę przy drzwiach wyjściowych kliniki i wyszła w zawiesistą wilgoć wieczora. Było zadziwiająco cicho jak na centrum Warszawy, gruba warstwa śniegu tłumiła charkot z trzewi miasta. Gdybym nawet krzyknęła, to śnieg i cisza zalepiłyby mi usta, niczym wata cukrowa, tłumiący środek znieczulający o mdławym zapachu wspomnień wszystkich wesołych miasteczek świata. Więc milczę, a to milczenie nie jest ni symbolem, ni protestem. Nie ma też głębszego znaczenia ani daty ważności. Jest niemym wypełnieniem mojego życia, sflaczałego jak kukiełka w teatrzyku, którego nikt nie chce oglądać. Kobieta, która gapi się na życie innych ludzi wzrokiem dziecka przyklejającego nos do witryny sklepu Wedla.

***

A może ja powinnam…? Może powinnam ruszyć wreszcie mój starzejący się, obrastający tłuszczem tyłek i zrobić tak jak oni: Sylwia, Paweł, Basia Reiter? Coś w tym musiało być, że rzucili wszystko i ruszyli na drugi koniec świata. Ale czy można mieć pewność, że jeśli życie jest nie do zniesienia – czego powodem jestem wyłącznie ja sama – to tysiące kilometrów stąd będzie zupełnie inne? Stałoby się tak z pewnością, gdyby tylko dano mi możliwość podróżowania bez tego najbardziej kłopotliwego bagażu: mnie samej.

– Witamy panią na pokładzie Air Dreams, za dwie godziny odlecimy do Kuala Lumpur. Czy ma pani jakiś bagaż do nadania?

– Tak, mnie samą. Moje wszystkie lęki, zahamowania, irytujące słabostki, nieudane związki. Cellulit z ud i nadmiarowe fałdy z brzucha polecą osobnym lotem.

– Rozumiem. A gdzie sobie pani życzy?

– Cały ten syf spakowałam już do tej oto zielonej walizki. Proszę nadać na drugi koniec świata, nie wiem, jakaś Afryka Subsaharyjska może?

– Republika Konga jest wolna za godzinę – mówi pracownica obsługi głosem dzielnej skautki na porannej zaprawie.

– O, bardzo dobrze. Proszę zatem bilet w jedną stronę. I proszę się tą walizką nie opiekować, może być dowolnie obijana i upuszczana podczas transferów międzylotniskowych, co, jak wiem, dla państwa linii nie jest żadnym problemem. Może wypaść z luku bagażowego nad oceanem, nie mam nic przeciwko temu, by ją rozkradły lokalne złodziejaszki, czyhające przy taśmach na bezpańskie bagaże.

– Wedle życzenia. – Stempluje bilet i naklejki na bagaż, posyłając cały mój życiowy nadbagaż w ciemną czeluść.

Amen, wreszcie wolna lecę, gdzie chcę, lub nawet nie, zostaję na miejscu i cieszę się z wolności.

Niestety, w branży turystycznej wymyślono wprawdzie wiele, ale nikt jeszcze nie wpadł na wysyłanie w podróż w jedną stronę niechcianych stron osobowości czy defektów urody. A przecież można byłoby pójść dalej, fundując bilety natrętnym ekskochankom czy naprzykrzającym się przyjaciołom typu bluszcz.

Tymczasem skoro nie mogłam donikąd posłać siebie samej, siedziałam na dachu kliniki (jak zawsze co piątek z Pawłem), w samotności spijałam resztki wina z pozostawionych przez nas w wiatrołapie butelek i użalałam się nad sobą, że wszyscy mnie opuścili. Najlepsza przyjaciółka wyjechała do Kalifornii, a teraz Paweł, o którym sama nie wiem, co mogę myśleć. Ktoś, o kim mogłam powiedzieć kumpel czy – jak to się kiedyś mówiło – „cicha sympatia”, przyjaciel bez zobowiązań? To tylko przykłady z ostatniego roku. A gdzie są ci wszyscy mężczyźni, którzy mówili, że będą na zawsze, a znikali tuż po opadnięciu pierwszej fali hormonalnego szału? Te wszystkie przyjaciółki, które wpisywały się w pamiętnikach wierszykami o tym, że przyjaźń do grobowej deski? Gdzie są ci ludzie, których kiedyś uważałam za oś mojego świata, a teraz są po prostu kolejnymi rozdziałami dawno przeczytanej książki? A może jeśli świat i ludzie wokół mnie poruszają się w chaosie, a ja stoję w miejscu, to jednak ja mam rację? Wszystko i tak wróci do punktu wyjścia. Więc po co się trudzić?

Będę tak siedzieć nieruchomo z widokiem na Warszawę, aż zamarznę z butelką w zsiniałej dłoni. Znajdą mnie tu pewnie dopiero na wiosnę. Ekipa myjąca okna w budynku, ludzkie pająki na linach, zaglądające szczurom biurowym przez ramię w monitory. I pomyślą sobie, że to w sumie niezła historia, tak znaleźć na dachu trupa dziewczyny z butelką po drogim winie w ręku. Pewnie, bidulka, upiła się, bo nie mogła znaleźć chłopaka, nikt jej nie przeleciał, to zapiła się na śmierć. W sumie nic dziwnego, z takimi odrostami na włosach i z poobgryzanymi paznokciami nie stanowiła łakomego kąska. A wystarczyłoby przecież o siebie zadbać, pierdyknąć sobie fryzurę na platynowy blond, od razu lepiej by było. I nakleić paznokcie, te takie, co baby sobie noszą u nas na dyskotekach. Jak raz mi jedną ręką dobrze robiła, to taki plastikowy paznokieć jej odpadł i plusnął smętnie do muszli klozetowej, mówię ci, stary – to była straszna historia. A toto siedzi tutaj martwe, z tymi paznokciami sinymi, nieapetycznymi zupełnie i nawet buty ma zupełnie nieseksowne. Dżender takie, stare, co to w ogóle jest? Walonki jakieś ocieplane, jak z napletka osła dziergane. Babcia moja podobne w obejściu nosiła, gdy szła krowy oporządzić. Myślałem, że dziewczyny ze stolicy to jakiś szyk mają, wiesz, styl. Że szpilki, pończochy, kiecka z koronki. A tu takie coś. Wszystko psieje.

A jednak nie zamarzłam. Wróciłam do domu, dygocząc, i w ubraniu rzuciłam się na łóżko. O trzeciej w nocy obudził mnie straszliwy ból gardła, katar oraz pełzający kac. Mieszanka zaiste wybuchowa. Każdy łyk wody, której pragnęłam jak wysuszona ziemia deszczu, był dla gardła torturą. Chyba miałam gorączkę. Postanowiłam poprosić o dzień urlopu, z samego rana zadzwonić do Beaty albo Malwiny i poprosić je, by mnie zastąpiły. Wielokrotnie robiłam to dla nich, powinny się kiedyś zrewanżować. Zresztą jeśli nie będą chciały, to trudno, powlokę się do rejonowej przychodni, upokorzę w NFZ-ecie i wezmę zwolnienie. Z osoby w takim stanie nikt by i tak nie miał żadnego pożytku.

Malwina stanęła na wysokości zadania i dzięki niej już o dziesiątej rano bez wyrzutów sumienia pieczołowicie zarzygiwałam w domu emaliowaną miskę, którą moja już teraz świętej pamięci babcia podarowała mi do mieszania farszu na pierogi i wyrabiania ciasta drożdżowego. Gdyby teraz widziała, jak marnie skończył jej prezent! Nie dość, że i bez kaca myśl o przygotowywaniu potraw bardziej skomplikowanych niż ryż zalany sosem ze słoika przyprawiała mnie o autentyczny atak paniki, to jeszcze teraz oddawałam w tę urokliwą miskę z motywem roślinnym resztki byle jakiej treści żywieniowej, wrzucanej wczoraj w siebie kompulsywnie oraz popijanej nieprzyzwoicie drogim winem.

Im gorzej czuło się ciało, tym mniej uwagi poświęcałam mojemu stanowi ducha. I to było dobre. Z miną cierpiętnicy snułam się po domu, w poplamionej podkoszulce i męskich bokserkach, które nie wiedzieć czemu, znalazły się na dnie mojej szuflady z bielizną. Taki radosny souvenir z czasów, gdy bawiło mnie jeszcze zapraszanie do siebie natarczywych młodzieńców, poznanych gdzieś na kampusie akademickim albo na nasiadówce u znajomych. Wzdrygnęłam się na samo wspomnienie tych czasów i spojrzałam w dół. Jakim trzeba być kretynem, by nosić bokserki ze słoniem, którego trąba – znacznie przerysowanych gabarytów, a jakże – znajdowała się centralnie na wysokości miejsca dla każdego faceta strategicznego. I była na dodatek ozdobiona włóczkowymi aplikacjami imitującymi włosy łonowe.

Olek. Niczym z oparów absurdu wyłoniła się ze wspomnień napędzanych kacem ta bezczelna pryszczata gęba, okolona oklapłą aureolą przetłuszczonych włosów. Zdaje się zgrywał intelektualistę, nosząc okulary w rogowej oprawce ze szkłami o zerowej mocy, ale mistyfikacja wyszła na jaw, gdy ściągnął spodnie, zostając w samych bokserkach. Ze słoniem. Dostałam na ten widok takiego ataku śmiechu, że zataczając się, padłam na łóżko, co on błyskawicznie wykorzystał, ściągając owe bokserki i rzucając się na mnie. Rozbawiło mnie to jeszcze bardziej i odpychając go z całej siły, tarzałam się w konwulsjach, które bynajmniej nie były miłosnymi. Po kilku minutach zrozumiał, że nic nie będzie z naszego romantycznego tête-à-tête i w złości naciągnął na siebie dżinsy, zapominając o bokserkach. Uspokoiłam się dopiero po jakimś kwadransie i gdy już niosłam w dwóch palcach bokserki niedoszłego kochanka, pomyślałam, że w sumie szkoda by było tak je po prostu wyrzucić i że wyglądają na bardzo wygodne. Wygrzebałam z szafki dawno nieużywany garnek, napełniłam wodą z kranu i wrzuciłam do niego bieliznę Olka. Bokserki gotowały się dobrą godzinę, a gdy uznałam, że wyparował z nich już wszelki brud tego świata, rozwiesiłam je w łazience. Gdy wyschły, przez kilka dni były dla mnie szczytem domowego niezobowiązującego looku. Potem wrzuciłam je na dno szuflady i zupełnie o nich zapomniałam. Do dzisiaj.

Parsknęłam śmiechem na samo wspomnienie i skierowałam się do kuchni po kawę. W tym momencie rozdzwonił się mój telefon, co przyjęłam za dobrą monetę. Widocznie nie jestem tak zupełnie stracona dla świata i jednak komuś na coś potrzebna.

– Dziennikarze tu węszą! – wydyszał konspiracyjnym szeptem głos w słuchawce.

– Że co? Kto mówi? – wychrypiałam niezbyt inteligentnie.

– Nie zgrywaj się, Ala, to ja, Malwina.

– Aaa, cześć. Co tam? – Poczucie winy z powodu przymusowego zastępstwa Malwiny walczyło ze strachem, że jednak coś się stało i że będę musiała się dziś powlec do kliniki.

– Mamy tu urwanie głowy od rana. Zniknęła Jola, ta pomoc, stażystka.

– To tępawe dziewczę, wiecznie oglądające własne paznokcie, z oczami tęsknie patrzącymi za rozumem? To nie powinniście odczuć większej różnicy.

– No niby nie, ale jak się na nią odpowiednio krzyknęło, to czasem nawet przyniosła jakieś dokumenty z archiwum czy zaparzyła kawę lekarzom. A tak to wszystko na mojej głowie… – Zawiesiła teatralnie głos.

– Przepraszam cię, wiem, że masz dziś trochę więcej pracy, ale wierz mi, czuję się fatalnie i pewnie zarażam, nie chcielibyście, bym się pojawiła w klinice.

– Wiem, wiem. A do tego chodzi tu od rana taki szczurowaty typ w okularach i wypytuje.

– Ma prochowiec?

– Co ma?

– Prochowiec, taki płaszcz. Może to agent…

– Ty chyba ciągle jeszcze jesteś pijana. Węszy dziennikarz i wypytuje o różne rzeczy. Na przykład o to, gdzie się podziała czołowa gwiazda kliniki, czyli doktor Duszycki. I czy jego zniknięcie ma jakiś związek z załamaniem nerwowym spowodowanym wątpliwościami co do samej procedury in vitro.

– To jakiś absurd. Paweł zniknął, bo… Zresztą nieważne, nigdy nie miał żadnego załamania. – W porę ugryzłam się w język.

– Wiem, ale przyznasz, że to trochę dziwne. Wczoraj huczała o tym cała klinika, dziś środowisko branżowe w Warszawie, a jutro, kto wie, może opiszą to w „Super Prawdzie”!

– Nie wyobrażam sobie tego, żeby jakakolwiek gazeta chciała pisać o prywatnych sprawach jednego z lekarzy. To po prostu absurdalne!

Jak widać wtedy jeszcze mało sobie wyobrażałam. Malwina rozłączyła się trochę z przymusu, trochę z przekonania, że nie ma co ze mną rozmawiać na poważnie.

7.

Beata Zawilska narzuciła na opiętą garsonkę w kolorze lilaróż biały sterylny fartuch, a następnie z nonszalancją godną diwy operowej zrzuciła dwudziestocentymetrowe szpilki, zamieniając je na wygodne drewniaki medyczne typu trep. Dochodziła godzina dwudziesta druga, gdy odbiła kartę na czytniku umieszczonym przy drzwiach śluzy, gdzie dostęp mieli tylko pracownicy zespołu embriologów, którego była kierownikiem. W laboratorium, tak jak w całej klinice o tej porze, panowała cisza. Zawilska podeszła do miniwieży ustawionej na parapecie i zaczęła przerzucać płyty CD. The National to był dobry wybór. Już dziś, rzucając okiem na tę parę w poczekalni, tak jej się skojarzyli, musiała tylko jeszcze dobrze dobrać piosenkę.

– „Sea of love”, ta będzie wręcz idealna! – powiedziała sama do siebie i po chwili z głośników popłynęły dźwięki gitary elektrycznej.

Podkręciła trochę głośność. O tej porze nie musiała przejmować się współpracownikami, których w przeciwieństwie do niej drażniła głośna muzyka podczas pracy. Podeszła do długiego blatu, na którym stały w rzędach szkiełka laboratoryjne oraz probówki. Odszukała kod i nazwisko pary, wzięła z czułością dwie probówki i obejrzała je pod światło. Beata Zawilska wierzyła, że okoliczności, w jakich łączy ze sobą komórkę jajową i plemnik, jak najbardziej mają znaczenie i starała się w ten medyczny proces tchnąć mimo wszystko trochę ciepła, a w miarę możliwości i romantyzmu. Wybierała zatem muzykę pasującą według niej do danej pary. W tym celu zawsze lubiła zerknąć na pacjentów niby przypadkiem, poczuć zapach ich perfum, zobaczyć, jak się poruszają, jak mówią. Wszystko było cenną informacją, nawet jeśli miałaby ona posłużyć jedynie do wyboru muzyki w laboratorium.

Pod mikroskopem plemniki roiły się niczym malutkie dżdżownice, a Beata musiała wybrać jeden z nich. Zawsze tu następował największy moment zawahania, bo od tego zależało praktycznie wszystko. O ile i tak każda komórka jajowa musiała być zapłodniona i nie było tu żadnego pola manewru, o tyle plemnik musiał być wybrany spośród rzeszy sobie podobnych. Oczywiście na wstępie odrzucała te, które na pierwszy rzut oka nie miały szans: nieruchome lub niekompletne. Jednak nawet po tej wstępnej selekcji wybór był szalenie trudny. Od tego zależało przecież, jaki będzie potencjalny nowy człowiek. Przyszły Mozart czy zwykły księgowy? Śpiewaczka operowa czy pani domu? Pisarz czy atleta? Pracowała w tym zawodzie już osiem lat, a ciągle nie umiała opanować wewnętrznego drżenia, gdy za pomocą pipetki wybierała jeden z nich i wstrzykiwała w komórkę.

Część procedur zdejmowała z niej ten stresujący obowiązek, bo wszystko było pozostawiane w pewien sposób naturze. Komórka jajowa była zalewana życiodajnym koktajlem i od niej, a także od determinacji plemnika, zależało, który z nich wygra ten wyścig. Kiedyś tego typu procedury były standardem, dziś, wraz z postępującą degeneracją męskiego materiału (laptopy na kolanach, smartfony w kieszeniach, sauna po partyjce squasha), coraz częściej to embriolog musiał wybrać i wprowadzić plemnik do komórki. Wtedy też była większa szansa powodzenia całej procedury, która była na tyle kosztowna, że wszelkie sposoby zwiększenia jej efektywności stały się absolutną koniecznością. Natura nie była na tyle godna zaufania, co wprawne ręce lekarza i laboranta, przynajmniej w opinii tych, którzy na kolejne próby in vitro zaciągali kredyty.

Wstrzymała oddech. Była niemal pewna, że plemnik, który wybrała, stanie się w przyszłości dziewczynką. Była w stanie ocenić to „na oko”, a jej przewidywania sprawdzały się niemal zawsze. Większy i bardziej ociężały niósł chromosomy XX, które w połączeniu z komórką jajową zawsze dawały dziewczynkę. Te mniejsze i bardziej ruchliwe z kolei miały zakodowane w sobie chromosomy XY, które przy sprzyjających okolicznościach w przyszłości miały szansę stać się małymi chłopcami. Ze względu na ruchliwość właśnie, a przez to trudność złapania „męskiego” plemnika do pipety częściej wybierała dziewczynki. Czasami miała wyrzuty sumienia w związku z tym swoim przejawem lenistwa, ale szybko się usprawiedliwiała, że dziewczynki statystycznie się przecież lepiej wychowują, mniej chorują i można je ubierać w urocze stroje. A poza tym świat, w którym kobiety byłyby w przewadze, na pewno nie borykałby się z taką liczbą konfliktów zbrojnych jak obecnie.

***

Beata Zawilska została embriologiem, bo chciała dowiedzieć się, z czego bierze się życie, tak bardziej filozoficznie. Wybrała biologię w nadziei, że ta uchyli przed nią rąbka tajemnicy, jeśli nie od strony metafizycznej, to przynajmniej od tej technicznej. Zresztą filozoficzne „dzielenie włosa na czworo” zawsze ją nudziło, a w skrajnych przypadkach przyprawiało o mdłości, w czym niemały udział miał pewien zabójczo przystojny doktor filozofii, z którym miała krótki, acz burzliwy romans na pierwszym roku studiów.

Po pewnym czasie pracy w zawodzie zaczęło jej ciążyć to, że jest de facto niewidzialna zarówno dla pacjentów, którym udało się zajść w ciążę, jak i tych, którzy nie mieli tyle szczęścia. Z jakichś powodów pacjenci pomijali zupełnie istnienie embriologa w całym procesie in vitro, skupiając się na lekarzu prowadzącym, zupełnie tak, jakby to on dokonywał najważniejszego, czyli połączenia komórek. Zapewne wynikało to z niewiedzy – sama procedura była przecież dość skomplikowana dla laika, ale jednak nie na tyle, by nie móc zrozumieć najprostszych kwestii.

Przez lata musiała wyrobić w sobie żelazną dyscyplinę w temacie niespóźniania się do pracy. Stymulacja jajników jest wyliczona co do godziny, a pobranie komórek jajowych może nastąpić tylko w bardzo konkretnym przedziale czasowym. Jeśli z jakiegoś powodu komórki nie zostaną pobrane na przykład o godzinie trzynastej, to o godzinie czternastej może być już za późno, a cała kosztowna i bolesna stymulacja pacjentki idzie na marne. Dlatego stawiała się w pracy bardzo punktualnie i o najbardziej egzotycznych porach dnia i nocy, co po dość krótkim czasie zupełnie zrujnowało jej życie osobiste.

Polewanie komórki jajowej robiła z zaangażowaniem, bo głęboko wierzyła, że ma to znaczenie dla powodzenia całej procedury i dla szczęścia ewentualnych dzieci, które miały z niej wyniknąć. Mając przed sobą pipetę pełną nasienia i komórkę jajową na szkiełku, lubiła do nich pogadać, tak jak do ludzi. Nic zobowiązującego ani ciężkiego, bardziej taki small talk albo sugestywna zachęta do pozostania przy życiu, wraz z wyliczeniem niektórych zalet planety Ziemia, takich jak możliwość kąpieli w morzu latem, spożywanie lodów malinowych czy jazda na nartach zimą. W pewnym sensie uczłowieczała to nasienie, widząc w nim nie tylko materiał genetyczny, ale po prostu człowieka. Tym bardziej czuła się źle, gdy niektóre z zarodków po prostu lądowały w zlewie, bo przestawały się rozwijać. Zupełnie jak w naturze, gdzie nawet połowa ciąż kończy się poronieniem na bardzo wczesnym etapie, tak i na szkiełku proporcje były podobne. Jednak za każdym razem coraz mocniej przeżywała konieczność takiego pozbycia się zarodków.

Z każdym miesiącem coraz dobitniej czuła ciążącą na niej presję. Niby nic, niby praca jak praca, ale za każdym razem, gdy cienką pipetą izolowała komórkę, wydawało się jej, że czuje na sobie pełen napięcia wzrok par, które być może zapożyczyły się po uszy na tę jedną, jedyną próbę. Nierzadko było i tak, że jeśli ta próba nie doszła do skutku, dana para – zmęczona latami starań i zadłużona u rodziny, a nierzadko i w parabankach – po prostu się rozstawała. Dla wielu częstokrotne próby in vitro były jak hazard. Na pewnym etapie po prostu głupio jest się poddać, po tylu próbach powstaje złudne w gruncie rzeczy wrażenie, że z każdą kolejną szanse powodzenia się zwiększają. Smutna prawda jest taka, że za każdym podejściem szanse powodzenia są tak samo małe, a po trzech próbach zmniejszają się dramatycznie. Ale nikt nie chce w to wierzyć. Nic w tym dziwnego – odebrać nadzieję to jak zabić.

Niepłodne pary żyją w ogromnym stresie, porównywalnym do tego, z jakim zmagają się pacjenci onkologiczni. I o ile podczas rodzinnego obiadu pacjenta ze złośliwym rakiem żołądka nikt nie wypytuje natarczywie, kiedy wreszcie wyzdrowieje ani też nie sugeruje w żartobliwy sposób, że jego choroba jest być może wynikiem nieumiejętności komponowania smacznych posiłków, o tyle w przypadku niepłodnych par każde święta z rodziną okraszone są pytaniami typu: „To kiedy wreszcie te dzieci?” albo „Czy wy na pewno wiecie, jak to się robi?”. To boli. I dlatego, gdy na przykład w trakcie pierwszej próby in vitro nie udaje się nawet uzyskać komórki jajowej, prawie nikt nie rezygnuje. Gdy za drugim razem pozyskuje się komórki, ale nie udaje się ich zapłodnić, ludzie mimo wszystko odczytują to jako dobry znak. Jest przecież jakiś postęp. Za trzecią próbą może powstać już zarodek, jest więc dobrze. Ale przecież i on może przestać się na jakimś etapie dzielić i obumrzeć. Jednak nadzieja już jest i trudno tak po prostu zrezygnować. Nawet jeśli zarodek jest, dzieli się i nie obumrze, to i tak nie ma pewności, że uda mu się przylgnąć do macicy na tyle silnie, że zostanie z potencjalną matką przez całe dziewięć miesięcy. I tutaj statystyki są nieubłagane.

Beata miała świadomość, jak dużo od niej zależy, a jednocześnie, że jej rola na pewnym etapie się kończy i choćby nie wiem, jak bardzo się starała, to na pewne rzeczy wpływu nie ma. Postanowiła jednak robić, co w jej mocy, by ze swojej strony nie popełnić żadnego błędu, a jeśli to byłoby niemożliwe, by tych błędów było jak najmniej. Jej niewyspanie, kac czy zespół napięcia przedmiesiączkowego mogły spowodować, że drżąca lub zbytnio niecierpliwa ręka popełniała błąd, kosztujący daną parę ponad dziesięć tysięcy złotych, wylane morze łez i wzajemne oskarżenia, nierzadko kończące się rozwodem. To ogromna odpowiedzialność, która spędzała jej sen z powiek. Dlatego Beata Zawilska od kilku lat żyła niemal wyłącznie swoją pracą. Trochę dlatego, że naprawdę miała poczucie misji skierowane na chęć podarowania danej parze tak upragnionego potomka, a trochę też dlatego, że wszystkie próby ułożenia sobie życia osobistego kończyły się mniej lub bardziej spektakularną klapą.

***

Beata Zawilska dokładnie pamiętała, kiedy zaczęła się jej mała obsesja na temat – jak to nazywała w duchu, by choć trochę się usprawiedliwić – monitoringu rezultatów jej pracy. Właśnie objęła stanowisko zastępcy kierownika embriologów, a pracowała naprawdę ciężko, by je uzyskać. Ta para zapadła jej głęboko w pamięć z dwóch powodów: po pierwsze, widywała ich w klinice, odkąd zatrudniła się tu zaraz po studiach. Jedni pacjenci znikali po jakimś czasie, inni robili sobie kilka miesięcy przerwy, by zebrać pieniądze i siły na dalszą walkę o dziecko. Tych dwoje natomiast wydawało się mieć nerwy ze stali i niewyczerpane zasoby pieniężne. Dla państwa Aliniaków, bo tak wdzięcznie się nazywali, podchodzenie do kolejnych prób in vitro było niczym pociąganie za wajchę jednorękiego bandyty. Kilka razy niemal udało im się wygrać, ale żadnej z ciąż nie udało się utrzymać. W końcu Beata postanowiła pomóc im osobiście. Drżącą ręką łączyła komórkę jajową z wyjątkowo ruchliwym, ale pięknie ukształtowanym plemnikiem. Była w laboratorium sama, wśród wyłożonych kafelkami ścian echem rozlegał się Rachmaninow, „Symfonia młodzieńcza”. Czuła, po prostu to czuła, że tym razem się uda. Powstał tylko jeden zarodek, to mało, ale Beata Zawilska, embriolog z czteroletnim stażem, intuicyjnie wiedziała, że się jej udało. A tym samym uda się im, państwu Aliniakom.

Zapisała sobie datę transferu zarodka i czekała. Rzut oka na nie do końca legalnie zdobyte dane z laboratorium dwa tygodnie później utwierdził ją w przekonaniu, że się udało. Jej, im, dziecku. Justyna Aliniak była wreszcie w upragnionej ciąży, a Beata Zawilska codziennie rozmyślała o tym, by ciążę udało się doprowadzić do szczęśliwego końca. Na to nie miała już żadnego wpływu, a Aliniakowie – co zrozumiałe – przestali się pojawiać w klinice, bo ciążę prowadzili gdzie indziej. A Beata była bardzo ciekawa rezultatu. Minęły już cztery miesiące, a co za tym idzie – największe zagrożenie poronienia. Przeprowadziła zatem małe śledztwo w Internecie, w sumie nic takiego, ale doprowadziło ją w niecałą godzinę dokładnie do tego, czego szukała. Miała szczęście, że nazwisko „Aliniak” należało do rzadkich i że oboje mieli konto na Facebooku. Profil pana Aliniaka był nieaktualizowany od ponad roku, kiedy to informował, że zasiał całe pole marchewek w jednej z tych niebywale nudnych gier sieciowych. Natomiast konto Justyny Aliniak było aktualizowane minimum raz na tydzień od ponad trzech lat i z łatwością można było stwierdzić, że kobieta miała w sobie coś z wirtualnej ekshibicjonistki, bo każdy mógł podejrzeć, co jadała na śniadanie, lunch i romantyczne kolacje, jakimi trasami biegała i że bardzo chciała się wybrać na koncert Sade. Przez ostatnie trzy miesiące jej aktywność znacznie zmalała, czasami wrzuciła na oś czasu link do śmiesznego filmiku ze skaczącymi kotami albo do teledysku z rzewną piosenką Adele, ale – co niezwykłe – ani razu nie pojawiła się wzmianka o czymkolwiek nawet najbardziej odlegle związanym z jedzeniem. „To dobry znak – pomyślała Beata. – Mdłości i jadłowstręt zwiastują zdrową ciążę”.

Wchodziła na jej profil dwa razy dziennie, niby od niechcenia, ale w nadziei, że w końcu oznajmi światu dobrą nowinę. Na początku piątego miesiąca ciąży, o godzinie piętnastej trzydzieści trzy, Justyna Aliniak oznajmiła wirtualnemu światu, że spodziewa się dziewczynki. Pod wpisem od razu posypały się niemal jednakowe komentarze, zawierające słowo „gratulacje” oraz zmienną liczbę wykrzykników i uśmiechniętych buziek. Beata przeczytała ten wpis dopiero o dwudziestej drugiej trzydzieści, po wyjątkowo ciężkim dniu, okraszonym na dodatek drobną stłuczką samochodową. Uśmiechnęła się szeroko i z radości niemal ucałowała ekran. Nagle wszystko to, co robiła, nabrało zupełnie nowego sensu, bo zobaczyła wymierne rezultaty. Nie tylko pod postacią jakichś enigmatycznych statystyk, jakimi szczyciła się klinika, ale realnie, jako upragnioną ciążę Justyny Aliniak, kobiety osobiście jej nieznanej, a nagle tak bliskiej.

Przez kolejne pięć miesięcy Beata codziennie sprawdzała profil Justyny Aliniak i pękała z dumy na widok zdjęciowej sesji ciążowej, na której była pacjentka dumnie wypinała do przodu brzuch wielkości mogącej spokojnie pomieścić bliźniaki. Na podstawie zdjęć ze spaceru oraz remontu mieszkania Beata dowiedziała się, że Aliniakowie mieszkają bardzo blisko jej apartamentu, właściwie po drugiej stronie ruchliwej ulicy na Mokotowie. A gdy dwudziestego drugiego czerwca, w środku nocy, na osi czasu pojawiło się zdjęcie czerwonego i pomarszczonego niemowlęcia w różowej czapeczce z Mothercare, Beata Zawilska po prostu rozpłakała się ze szczęścia i nie mogła uspokoić się do rana.

Równo dwa tygodnie później, kiedy w sobotni poranek robiła już trzecie okrążenie sprintem po pobliskim parku, zobaczyła ich z wózkiem. Serce zaczęło jej walić jak oszalałe i to wcale nie z powodu sportu. Zaledwie kilka metrów od niej, na kocyku w kolorze lilaróż, siedziała Justyna Aliniak z córeczką na rękach. Dziecko chaotycznie machało rączkami i płakało, więc kobieta sprawnym ruchem przystawiła je do piersi. Pan Aliniak leżał obok, w plamie słońca przezierającej przez liście drzew, i pomimo widocznych oznak niewyspania na twarzy wyglądał na szczęśliwego. Beata chciała zachować ten obraz w pamięci jak najdłużej, na te wszystkie kiepskie dni, gdy wątpiła we wszystko, wraz z sensem swojej pracy. Stała tak dłuższą chwilę, wpatrzona w tę parę jak w rodzaj zjawiska nadprzyrodzonego, gdy Justyna Aliniak złapała jej wzrok i przyglądała się jej pytająco i agresywnie zarazem, na wypadek gdyby ta kobieta w stroju biegowym, stojąca kilka metrów od nich, miała okazać się porywaczką dzieci. Beata odwróciła się, lekko spanikowana, i oddaliła truchtem, posyłając im zza ramienia przepraszające spojrzenie. Przez chwilę przez myśl przeszło jej, że może powinna się przedstawić. Ale co miałaby powiedzieć? To ja stworzyłam waszą córeczkę? Absurd.

Przez kilka dni Beata Zawilska czuła jeszcze lekki smutek i radość, tak jakby coś się w niej skończyło i mimo że było to zakończenie w gruncie rzeczy szczęśliwe, to pozostał w niej pewien niedosyt. Wtedy właśnie zdała sobie sprawę, że może i nie ma wpływu na wiele rzeczy, że nikt jej raczej nigdy nie podziękuje za jej pracę, bo ogromna większość par w klinice po prostu nie jest świadoma jej roli i istnienia, ale mimo wszystko ona będzie robić to, co robi, najlepiej jak umie. I że będzie się w to angażować tak, jakby od tego zależało czyjeś życie. Uśmiechnęła się do siebie – przecież dokładnie tak było.

***

Przez kolejne pięć lat nigdy nie była na urlopie dłuższym niż dwa dni, a nawet gdy miała już dzień wolny, to jej myśli i tak krążyły po laboratorium, zatrzymując się nad probówkami i pipetami. Zapładniała pobrane komórki, dobę potem sprawdzała, czy do tego zapłodnienia rzeczywiście doszło, równo dwadzieścia cztery godziny później w napięciu patrzyła, czy zarodki się dzielą, a następnie, dnia czwartego – jeśli wszystko dobrze poszło – zarodki były przenoszone do macicy pacjentek. Za każdym razem życzyła im szczęścia, odmawiała w ich intencji cichą modlitwę i przekazywała lekarzowi, który z kolei wszczepiał je do macicy pacjentki. I znowu wszystko zaczynało się od początku.

Jako że życie osobiste Beaty Zawilskiej praktycznie nie istniało (nie licząc randek „w ciemno” i używanego od niechcenia konta na profilu randkowym), kiedy akurat nie pracowała, zajmowała się śledzeniem pacjentów kliniki. Znajdowała sobie na to wiele usprawiedliwień, bo przecież w wirtualnym świecie Instagrama, Facebooka i życia wystawianego na pokaz jak na wystawie w butiku naprawdę niewiele dało się ukryć. I o ile to byłoby jeszcze do usprawiedliwienia (kto nigdy nie szpiegował w Internecie współpracowników, byłych partnerów czy sympatii z czasów liceum, niech pierwszy rzuci kamieniem!), to wykradania danych adresowych tych pacjentów, którzy nie uprawiali wirtualnego ekshibicjonizmu, obiektywnie nie dało się usprawiedliwić niczym. Beata czuła, że przekracza granicę, za którą narażała się w najlepszym razie na szereg nieprzyjemności dyscyplinarnych, ale nie potrafiła nic na to poradzić. Po jakimś czasie przestała nawet swoje zachowanie racjonalizować. Na pewnym poziomie po prostu rekompensowała sobie praktycznie nieistniejące życie prywatne oraz cieszyła się rezultatami swojej pracy. A że oznaczało to na przykład przebieranie się za ankieterkę w podwarszawskim Piasecznie i pukanie do drzwi byłych pacjentów, by z zadowoleniem usłyszeć w głębi korytarza pisk niemowlęcia… No cóż, w końcu nie robiła nikomu krzywdy. Chciała po prostu wiedzieć.

Oczywiście nie sprawdzała wszystkich pacjentów. W przypadku kliniki tak dużej i znanej, jak Szczęśliwa Rodzina byłoby to po prostu niemożliwe. Interesowały ją konkretne przypadki, pary, które z jakichś powodów zapadły jej w pamięć. Aliniakowie ze względu na wytrwałość i to, że widywała ich w klinice niemal codziennie od dwóch lat. Inne pary – bo wzbudziły jej współczucie, „dobrze im z oczu patrzyło”, były intrygujące, wydawały się nieszczęśliwe albo dokładnie odwrotnie: bardzo szczęśliwe ze sobą, gdyby nie bezpłodność.

Po jakimś czasie śledzenie ich losów stało się dla niej rutyną, czymś na kształt oglądania serialu co wieczór, podobnie aktywowało w mózgu układ nagrody, ale co najważniejsze, dawało jakieś poczucie sensu wykonywanej pracy. Sprawiła sobie nawet notes, gustowny Moleskine w szarej oprawie, w którym zapisywała imiona, nazwiska, adresy pacjentów i daty zabiegów, a potem na tej podstawie wyliczała przybliżone daty ewentualnego porodu. Dodatkowo robiła na marginesie inne uwagi, krótką charakterystykę pary według własnego widzimisię: „państwo obrażalscy”, „korporacyjna pindzia ze zblazowanym hipsterem”, „ma się ochotę ich przytulić” itp.

Zawsze też notowała numery telefonów oraz adresy e-mail, nierzadko bardzo to pomagało w poszukiwaniach na portalach społecznościowych, platformach aukcyjnych itd. Dopiero w ostateczności, gdy jej śledztwo w świecie wirtualnym nie dawało żadnych rezultatów, decydowała się na tradycyjne metody szpiegowania. W dziewięciu przypadkach na dziesięć nie było to wcale konieczne, sama historia zakupów na portalu aukcyjnym dawała często wystarczającą odpowiedź. Zakupy akcesoriów niemowlęcych osiem lub dziewięć miesięcy po wizycie w klinice wystarczały Beacie za potwierdzenie. Zielonym mazakiem stawiała wtedy przy danej parze znak V – odhaczone – i z satysfakcją nalewała sobie kieliszek dobrego wina. Była wtedy naprawdę szczęśliwa i nie myślała nawet tak dużo o swojej samotności, która z każdym rokiem zastygała wokół niej jak szary cement, który ktoś bez jej zgody i udziału wylewał pod jej stopy. Nawet gdyby znalazł się taki desperat, który zacząłby walić głową w ten rosnący stale mur, nie zdołałby go skruszyć nawet o milimetr. Chyba że zdecydowałby się sforsować go siłą i sposobem, korzystając z łutu szczęścia i chwilowej nieuwagi Beaty.

***

Podczas pierwszych randek jej zawód, w sumie nietypowy, budził zainteresowanie, zawsze, ale to zawsze okraszone jakimś mniej lub bardziej wybrednym żartem dotyczącym materiału genetycznego pacjentów płci męskiej. Odpowiadała powściągliwie, nie chciała przecież wyjść na cnotkę bez poczucia humoru. I o ile jej praca zawodowa na samym początku była atutem, wyróżniającym ją pośród tysiąca podobnych jej trzydziestolatek szukających miłości lub wrażeń na portalach randkowych, o tyle była sporą przeszkodą w tworzeniu normalnego związku. Niewielu zniosłoby z pokorą i na dłuższą metę jej nienormowane godziny pracy, wychodzenie z domu o godzinie ósmej wieczorem „tylko na godzinę” i powroty grubo po północy, bo musiała zobaczyć, czy ten zarodek będzie się dalej dzielił. Zarabiała na tyle dużo, że wprawiała w zakłopotanie niejednego menedżera średniego szczebla w korporacjach, których nazwy powszechnie kojarzą się z profesjonalizmem, samochodem służbowym i nie takim znowu dyskretnym szelestem banknotów.

Ale najgorsze w Beacie Zawilskiej jako w partnerce było to, że angażowała się w pracę tak bardzo, że każda porażka była jej osobistą tragedią, przeżywaną często bardziej, niż robili to jej pacjenci. Każdy sukces natomiast, każda uzyskana ciąża wyzwalała w niej euforię nieporównywalną z niczym innym. Trudno było to wyjaśnić komuś niezwiązanemu z branżą. Dlatego już jakiś czas temu z góry skreślała randki z mężczyznami, którzy nie byli lekarzami. Mały wyjątek od tej reguły robiła dla zawodowych muzyków z dziedziny muzyki poważnej, zatrudnionych na stałe w filharmoniach czy teatrach, ale nie tacy trafiali się niezwykle rzadko. Najczęściej umawiała się zatem z lekarzami i po jakimś czasie odkryła zadziwiającą zależność, że najlepiej dogadywała się z chirurgami oraz neurologami, cała reszta z jakichś powodów była dla niej raczej kiepskimi partnerami do rozmowy, szczególnie na gruncie niezobowiązującego small talku, niezwiązanego z pracą.

Dlatego też, gdy w pewien listopadowy wieczór dostała wiadomość prywatną od dwa lata od niej starszego neurochirurga, lubiącego koncerty muzyki poważnej, była podekscytowana i zaintrygowana do granic możliwości. A gdy w trakcie wymiany e-maili neurochirurg okazał się bardzo wysokim, szczupłym brunetem, patrzącym na świat zielonymi oczami zza świetnie dobranych okularów, który w wolnym czasie (kiedy akurat nie siedział w operze ani w filharmonii) pomagał zwierzętom w schronisku, Beata Zawilska błyskawicznie zrozumiała, że to może być mężczyzna jej życia, skrojony jak na zamówienie.

Przed pierwszym spotkaniem czuła się jak nastolatka, trzy razy robiła i zmywała makijaż, by nadać twarzy pożądany efekt świeżości, wyspania oraz – o ironio! – braku makijażu. Pięć godzin później, gdy w szampańskim humorze, ale jednak w słodkim osłupieniu wracała taksówką do domu, zdała sobie sprawę, że fikuśne majteczki, założone „na wszelki wypadek”, były jedną z lepszych decyzji podjętych w tej dekadzie oraz że nałożyła je tył na przód, opuszczając apartament Ludwika. Ludwik! Samo to imię wywoływało w niej dreszcz schodzący od karku w dół kręgosłupa, aż do wewnętrznej strony ud, gdzie jeszcze godzinę temu harcował język – jak się okazało – jej bardzo wytrawnego kochanka. Nikt wcześniej nie pił wina z jej pępka ani też nie wpadł na jakże cudowny pomysł zlizywania go z zagłębienia pomiędzy łopatkami. Nie znała drugiego takiego mężczyzny, umiejącego na poczekaniu przygotować wyśmienitą paellę, rozmawiając przy tym zupełnie bez zadęcia o zastosowaniu robota da Vinci do przeprowadzania operacji oraz o koncercie Thierry’ego Fischera w Narodowej.

Na samo wspomnienie Beata westchnęła tak erotycznie, że kierowca taksówki przez dłuższą chwilę poczuł się zachęcony, jednak szklisty wzrok klientki, utkwiony gdzieś w dali, utwierdził go w przekonaniu, że westchnienie pasażerki nie ma, niestety, nic wspólnego z zachętą. Niby wiedziała, że to błąd numer jeden wszystkich kobiet po trzydziestce: tworzenie całej historii na podstawie pojedynczego epizodu. Ta paella, przyrządzona równo dwadzieścia sześć minut przed ściągnięciem z niej bielizny, nagle, w jakiejś zadziwiającej logice, stawała się paellą przyrządzaną co sobotę dla całej rodziny, w tym dla dwójki ich dzieci. Co oprócz rozczulającej naiwności, która zakładała, że mężczyźni po ślubie chętnie dzielą się obowiązkami domowymi w zakresie przygotowywania wspólnych posiłków, pokazywała rozległą niewiedzę Beaty na temat dziecięcych preferencji żywieniowych. Ale przecież cała reprodukcja gatunku ludzkiego wynika w gruncie rzeczy z naiwności minimum jednej ze stron.

***

Ludwik nie odezwał się dnia następnego, co jeszcze nie wywołało u Beaty niepokoju. Jej praca jak zwykle pochłaniała ją na tyle, że nawet nie pomyślała o tym, by zerknąć na telefon, zresztą i tak nigdy nie wnosiła go do laboratorium. Jednak późnym wieczorem, gdy już wróciła do domu, poczuła ukłucie zawodu i niepokoju. Zbagatelizowała je i skarciła się w duchu za samą taką myśl. W dorosłym świecie ludzi sukcesu zdarza się przecież często, że dwoje ludzi uprawia świetny seks, jest miło, a potem każde po prostu idzie w swoją stronę, jak po udanej kolacji biznesowej, wymieniając wizytówki, które są już nikomu do niczego niepotrzebne. A potem w głowie Beaty zaświtała myśl, której już nie potrafiła się pozbyć. Czy seks – niczym jazda na rowerze – to umiejętność, której się nie zapomina? Czy też – niczym nieużywany język obcy – po pewnym czasie traci płynność, zaczyna brakować słówek, a człowiek zostaje z pustką w głowie i głupim uczuciem, że przestał potrafić? Obawiała się po prostu, że pomimo swoich subiektywnych odczuć, była tak beznadziejna, że Ludwik zaliczył wieczór do nieudanych i zapomniał o nim, w tym także o istnieniu Beaty. W świecie, gdzie pipeta i mikroskop zastępowały stosunki seksualne, a pani embriolog żyła niczym mniszka, coraz głębiej zapadająca się w swoją samotność i dziwactwa, nie byłoby niczym nadzwyczajnym, gdyby jej wersja „szału miłosnego” była po prostu beznadziejnym pastiszem serialowych scen. Poczuła, jak ze wstydu czerwienieją jej policzki. Najchętniej wpełzłaby pod kołdrę, zakrywając się nią po czubek głowy, do momentu aż uzyskałaby pewność, że wszyscy przystojni neurochirurdzy wyjechali z miasta.

Ludwik odezwał się dwa tygodnie później. Jak gdyby nigdy nic spytał, czy ma wolny czwartkowy wieczór i czy nie wpadłaby do niego, na Pragę, on ugotuje coś pysznego i „ogólnie będzie miło” oraz „niezobowiązująco”. Beata długo ważyła te słowa z palcem zawisłym nad klawiaturą. Czuła mieszankę satysfakcji (a jednak nie było z nią tak źle, jak się obawiała!), ulgi i radości. Endorfiny, zupełnie niezależnie od jej woli, zaczynały krążyć w jej krwiobiegu i poczuła przeszywający dreszcz, umiejscowiony – jak to zazwyczaj z miłością bywa – gdzieś pomiędzy sercem a podbrzuszem. I choć próbowała skarcić się za to niedorzeczne zachowanie, w myślach już przeglądała zawartość swojej garderoby pod kątem jutrzejszego wieczoru. „OK” – odpisała tylko i błyskawicznie nacisnęła „wyślij”. W głowie brzmiało jej owo „niezobowiązująco”, innymi słowy: „Nie spodziewaj się, kobieto, niczego innego niż sympatycznego dymanka z taksówką powrotną do domu”. Wiedziała to, tak bawią się dorośli i nikt nie robi z tego powodu afery. Taka była wersja oficjalna na środę w południe.

W piątek rano, już niedorzecznie zakochana po uszy, leżała w zmiętej pościeli, w lofcie urządzonym w stylu industrialnym i planowała przyszłość z Ludwikiem. Ta na razie ograniczała się do weekendowego wyjazdu nad Zalew Zegrzyński, gdzie on zarezerwował dla nich apartament z widokiem na wodę i podobno wyjątkowo wygodnym łóżkiem. Instynkt samozachowawczy Beaty wyłączył się na tyle skutecznie, że nawet przez myśl jej nie przeszło zadanie narzucającego się w tym momencie pytania, skąd on ma taką wiedzę na temat wygody łóżek w podwarszawskich hotelach. Jako biolog wiedziała, że krążące teraz w jej ciele hormony – a konkretnie oksytocyna, prolaktyna i dopamina – skutecznie osłabiają jej zdolność racjonalnego myślenia. Intelekt, studia wyższe i tak zwane zasady leżały zupełnie bezużyteczne gdzieś w okolicach części garderoby, zrzucanych pospiesznie już pomiędzy przystawką a daniem głównym.

Weekend nad Zegrzem był w oczach Beaty idealny. Czuła się jak bohaterka tych wszystkich seriali i filmów, które w samotne wieczory oglądała z lekkim poczuciem winy, że marnuje czas na głupoty, zamiast aktywnie odpoczywać czy się dokształcać. W pokoju było nawet jacuzzi, przy którym czekał kubełek z lodem i szampanem, nie zabrakło też truskawek i bitej śmietany. Kicz? Zapewne, ale wreszcie czuła, że przez te dwa dni należą wyłącznie do niej. Nawet się zdziwiła, że ciągle potrafi cieszyć się życiem w tak młodzieńczy sposób. Od jakiegoś czasu obawiała się bowiem, że laboratorium, pipety i mikroskop zabiły w niej wszelką spontaniczność. A wtedy, w tym łóżku z widokiem na wodę, smakowała każdą chwilę, niczym skazaniec nagle wypuszczony na wolność tuż przed wykonaniem wyroku śmierci. Z lubością przesuwała stopą po chłodnej jedwabnej pościeli, kochała się zapalczywie i namiętnie, zamykała oczy podczas pieszczot, by dać szansę wszystkim zmysłom na rozwinięcie skrzydeł. Każdy z posiłków, na który schodzili do restauracji, dwa piętra niżej, smakował wyśmienicie, w tym także ryby, za którymi teoretycznie od dzieciństwa nie przepadała. Krakersy jedzone o północy na pomoście miały wytworny smak, i tak, wtedy też była pewna, że niczego lepszego w życiu nie jadła.

W przerwach pomiędzy seksem i posiłkami rozmawiali. Nic ciężkiego, raczej lekko filozoficzne dysputy o życiu, wspomnienia z dzieciństwa i muzyka. W sam raz na sympatyczną przerwę w łóżku. Nie poruszali tematu pracy, być może rozmawiali o tym trochę na pierwszej randce, ale Beata nie potrafiła sobie tego dokładnie przypomnieć. Była zadowolona z takiego stanu rzeczy, ponieważ obawiała się, że rozmowa o plemnikach i komórkach jajowych odarłaby z romantyzmu całą sytuację. Poza tym bardzo chciała – chociażby na te dwa dni – być po prostu kobietą, a nie zdolną panią embriolog.

Gdy w niedzielę po południu Ludwik odwiózł ją pod jej mieszkanie i pomachał na do widzenia, Beata poczuła się jak ryba wyrzucona podczas odpływu na piasek. Stała na chodniku, rozglądając się wokoło, zupełnie jakby nagle wylądowała w obcym kraju na drugim końcu świata, nie wiedząc nawet, jak się tam znalazła. Oszołomienie trwało jeszcze dobrych kilka minut, zanim wreszcie wydobyła z torebki klucze i ruszyła do klatki schodowej. Już kiedyś tak się czuła, dokładnie w ten sposób, ale nie potrafiła przypomnieć sobie, kiedy dokładnie. Dotykała myślami tego uczucia, tak jak się napina dawno nieużywany mięsień. I właśnie wtedy, we własnym salonie, w półmroku kończącego się dnia, uderzyła ją myśl, że oto właśnie się zakochała.

***

Następnego dnia obudziła się godzinę wcześniej niż zwykle i musiała sama przed sobą przyznać, że wyrażenie „motyle w brzuchu” to jednak nie jest tylko czcze literackie określenie. Dokładnie w ten sposób się czuła, a SMS od Ludwika wywołał u niej eksplozję euforii. Zwykłe „dzień dobry” i uśmiechnięta buźka, a tak wiele dla niej znaczyły… Poranny makijaż zrobiła starannie w nadziei, że może spotka się z Ludwikiem po pracy. Z tą samą myślą wybrała czerwoną obcisłą sukienkę tuż przed kolano, której nie nosiła już od lat. Z zadowoleniem stwierdziła, że ciągle na nią pasuje, i wygładziła materiał na udzie.

Do kliniki dotarła wcześniej niż zazwyczaj. Postanowiła, że ten dzień będzie naprawdę dobry i że swoją pracę wykona z jeszcze większym zaangażowaniem. Będzie się uśmiechać nie tylko do zarodków, ale dla odmiany i do prawdziwych ludzi, tych, których widywała codziennie.

Sprężystym krokiem podeszła do biurka recepcyjnego.

– Dzień dobry, pani Alicjo! Piękny dzień, prawda? – zaszczebiotała.

Zdziwiona podniosłam głowę znad komputera. Pracuję tu od kilku lat i nigdy się nie zdarzyło, żeby Beata Zawilska pierwsza zaczęła rozmowę z personelem. Uchodziła za ekscentryczkę, pogrążoną w swojej pracy i niedostępną dla firmowego „plebsu”, do którego w jej oczach niewątpliwie się zaliczałam. Wyglądała inaczej, była starannie uczesana i umalowana, może trochę zbyt wyzywająco, ale i tak nigdy nie pracowała bezpośrednio z pacjentami, więc jej wygląd był obojętny.

– Gdzie można tu zrobić jakąś dobrą kawę? – spytała z tak nienaturalną energią, że ze szczerego serca miałam ochotę doradzić jej raczej melisę.

– Ja zrobię – zaoferowałam się. – Pani doktor nigdy nie pija kawy, więc nawet nie wiem, jaką pani lubi.

– Ojoj, nie chcę sprawiać kłopotu – powiedziała ciepło. – Ale jeśli byłaby pani tak miła, to poproszę małą czarną, bez cukru.

Chciałam powiedzieć, że zaniosę jej tę kawę do gabinetu, ale uświadomiłam sobie, że tam, gdzie pracuje, nikt poza ścisłym personelem nie ma wstępu.

– Poczekam i przejrzę gazety. – Roześmiała się, jakby czytała w moich myślach. I rzeczywiście, oparła się niedbale o kontuar, kartkując jakieś plotkarskie pisemko.

Mijając ją, pomyślałam, że w tej sukience wygląda naprawdę dobrze i że pomimo swojego lekkiego dziwactwa może i jest całkiem sympatyczną kobietą. Weszłam do kuchni, która jak zwykle była przesiąknięta kakofonią zapachów. Czuły nos (a takiego, niestety, byłam właścicielką) mógł dokładnie określić, jakie drugie śniadania były wkładane dziś do lodówki. Na pewno kiełbasa myśliwska, coś z pleśniowym salami oraz ciasto ze sztucznym kremem, prawdopodobnie o jakiejś cukierkowej barwie. Z ulgą przycisnęłam guzik ekspresu do kawy, wdychając łapczywie zapach mielonych ziaren. Minutę później zmierzałam z kubkiem w stronę Beaty Zawilskiej, ale jej wyraz twarzy sprawił, że zatrzymałam się kilka metrów od niej i podążyłam za jej wzrokiem, wbitym w kanapę dla pacjentów, na której siedziała jakaś para.

Wyglądali na dość zamożnych, zresztą jak większość ludzi, którzy się tu pojawiali. Mężczyzna miał lekko szpakowate włosy i był niewątpliwie przystojny, wprawdzie nie w sposób nagminnie łamiący damskie serca, ale wystarczająco, by przykuwać uwagę. Kobieta mu towarzysząca wydawała się z kolei dość przeciętna, typ waniliowej blondynki bez wyrazu. Włosy w kolorze mysi blond opadały jej swobodnie na ramiona, dżinsy i bluzka w marynistyczne paski być może trochę ją odmładzały, ale oczywiście nie dały rady wymazać kurzych łapek wokół oczu i dość wyraźnych zmarszczek na czole. Mężczyzna bawił się swoim telefonem, a kobieta niepewnie rozglądała się po pomieszczeniu.

Twarz Beaty Zawilskiej natomiast przybrała kolor świeżego śniegu, co w połączeniu z czerwoną sukienką tworzyło ciekawy efekt flagi narodowej. Oparła się teraz całym ciałem o kontuar i chwyciła się go tak, jakby tylko on mógł ją uratować przed upadkiem. Nagle torebka pani embriolog zawibrowała i zadźwięczała przeszywającym dźwiękiem. Beata drgnęła gwałtownie, strącając ją łokciem na ziemię. Cała zawartość rozsypała się po podłodze, ukazując podręczną codzienność samotnej kobiety po trzydziestce: dietetyczne herbatniki z otrębami, szminkę, paczkę chusteczek, zapasowe rajstopy, notes Moleskine, małą butelkę wody Evian, śrubokręt, portfel i smartfon – sprawcę całego zamieszania. Butelka stłukła się, zalewając podłogę swoją zawartością, a smartfon, rozdzielony ze swoją tylną obudową, leżał w wolno powiększającej się kałuży wody.

Zamieszanie przyciągnęło uwagę pary pacjentów. Mężczyzna wreszcie podniósł znudzone oczy znad swojego telefonu i spojrzał w stronę Beaty. Jego wzrok powędrował najpierw do źródła hałasu, czyli rozbitej butelki, następnie zatrzymał się na dłuższą chwilę na szczupłych nogach pani doktor, by wreszcie zerknąć na jej twarz. Widok ten podziałał na niego porażająco, bo drgnął niczym smagnięty batem, a rysy jego twarzy stężały, ukazując bruzdy i zmarszczki, których Beata nie miała okazji oglądać w apartamencie z widokiem na wodę, w którym tak miło spędzali czas jeszcze kilkanaście godzin wcześniej. Niesiony instynktem ucieczki, aktywowanym przez nagły wyrzut adrenaliny, Ludwik Schwartz skoczył na równe nogi i wzrokiem poszukał drzwi. Dopiero intelekt podpowiedział mu, że niestety, to najprostsze rozwiązanie byłoby w tej chwili najgłupszym, więc nerwowym krokiem skierował się do toalety, uprzednio bełkotliwe informując o tym swoją towarzyszkę.

Rzuciłam się do pomocy w zbieraniu rzeczy, bo ręce Beaty Zawilskiej trzęsły się tak bardzo, że nie potrafiła trafić do torebki portfelem, który podniosła jako pierwszy.

– Nic się nie stało – powiedziałam uspokajająco, żeby trochę rozładować sytuację, ale na niewiele się to zdało.

Doktor Zawilska jak w transie chwyciła torebkę i zbiegła po schodach do swojego laboratorium. Tylko tam czuła się bezpieczna. Podniosłam z podłogi notes, którego nie zdążyła zebrać. Nie było sensu teraz za nią biec. Wyglądał na często używany, poprzecierany na rogach i z okładką częściowo zalaną jakąś burą cieczą. Odłożyłam go na moje biurko, postanawiając oddać go jej, gdy ochłonie.

W tym czasie Beata Zawilska siedziała oparta plecami o drzwi laboratorium, od którego oddzielała ją pancerna śluza. O tej porze była jedyną osobą w pomieszczeniu, więc błogosławiła monotonne buczenie generatorów prądu i chłód posadzki. Powoli zaczynała zbierać myśli i było to doświadczenie porównywalne z próbą poruszania złamaną właśnie kończyną. Złożyła telefon i zrestartowała go, trochę bezmyślnie; by po prostu zająć czymś ręce. Nieprzeczytana wiadomość zasygnalizowała swoją obecność w skrzynce odbiorczej. Była od Ludwika, z godziny ósmej dwadzieścia trzy. Zerknęła na zegar, była ósma trzydzieści jeden. Tęsknię za Tobą… Dziękuję za cudowne dwa dni. Odezwę się wieczorem, dziś mam urwanie głowy i operację za operacją. Wiesz, że ciągle mam ślady Twoich pazurków na plecach? XO, L. Fala wściekłości wezbrała w Beacie, podchodząc z żołądka pod samo gardło, i przez chwilę miała wrażenie, że się udusi z niemożności złapania kolejnego oddechu.

– Skurwysyn… – wyszeptała i w bezsilności cisnęła telefonem o ścianę. Tym razem rozpadł się już na cztery kawałki.

„Skurwysyn” – pomyślała znowu i kontemplowała to słowo przez dłuższą chwilę, tak jakby jego powtarzanie mogło przynieść jej ulgę. Czyli siedząc w poczekalni kliniki in vitro ze swoją być może już za kilka godzin ciężarną żoną, pisał SMS-y do kochanki, która, nie mając o tym pojęcia, stała się nagle „tą trzecią”. I to kilkanaście godzin po tym, jak spędzili ze sobą upojny weekend. Wyglądało na to, że te najpiękniejsze dla niej od lat chwile były dla Ludwika jedynie rodzajem wieczoru kawalerskiego tuż przed ustatkowaniem się, sposobem na złagodzenie stresu dzień przed wizytą w klinice leczenia niepłodności. Może nawet potwierdzeniem jego męskości, bo w większości przypadków do tego się to sprowadzało: zdrada, skok w bok, przygoda. Czyli tylko tym była… i w sumie nic w tym zaskakującego, gdyby nie to, że się po prostu zakochała, niczym naiwna nastolatka. Jej wściekłość w tym momencie dodawała jedynie żaru temu uczuciu, co z kolei wywołało w niej falę bezsilności. Otworzyła zaciśnięte w pięść dłonie, oparła głowę o chłodną ścianę i zaczęła szlochać. Po chwili poczuła, że ktoś delikatnie potrząsa ją za ramię. Doktor Paweł Duszycki stał nad nią i wyglądał na naprawdę zdezorientowanego.

– Dobrze się pani czuje?

– Nie. To sprawy osobiste, nic związanego z pracą, proszę się nie obawiać – wymamrotała, połykając łzy.

– Chciałbym pomóc, ale wiem, że w takich sytuacjach… – Bezradnie rozłożył ręce. Pokiwała głową. – Przyszedłem, bo miałbym do pani prośbę, ale teraz widzę, że zupełnie nie mam wyczucia chwili.

Uśmiechnął się z zakłopotaniem, przy okazji eksponując dołeczek w brodzie, jeden ze swoich wabików na kobiety. Nie robił tego z kokieterii, po prostu taki był. Przez głowę Beaty Zawilskiej przemknęła myśl o słodkiej zemście pod postacią przedefilowania przez poczekalnię za rękę z przystojnym doktorem, by ten SKURWIEL mógł tylko bezsilnie patrzeć. Nie, zdecydowanie nie było z nią dobrze, czuła to. Powinna po prostu wyjść z kliniki, wziąć dzień wolnego, pod pretekstem grypy żołądkowej, i spędzić dzień na stawianiu samej siebie do pionu. Zamiast tego przybrała najbardziej profesjonalny wyraz twarzy, na jaki było ją stać i spytała doktora Duszyckiego, jak mogłaby mu pomóc. Pytanie to zadała, siedząc ciągle na podłodze, oparta plecami o ścianę, więc teoretycznie trudno było traktować ją poważnie.

– Mam dzisiaj tutaj pacjentów bardzo dla mnie ważnych – zaczął doktor i usiadł obok niej.

Poczuła od niego jakieś naprawdę ładne i z pewnością drogie perfumy. Spróbowała się skupić na tym, co mówił, nie chciała przecież przekreślić tak żmudnie zdobywanej reputacji specjalistki w swojej dziedzinie.

– Pacjent jest moim wieloletnim przyjacielem, znamy się jeszcze z podstawówki. Wie pani: wspólne wagary, puszczanie kaczek na Jeziorku Czerniakowskim, pierwsze szkolne dyskoteki i cholernie niedobre tanie wino pite na biwakach.

Przez krótki moment zaszkliły mu się oczy, tak jakby w tych wspomnieniach zobaczył nagle lepszy obraz siebie. Pawcia Duszyckiego, który jeszcze nie musi co wieczór zapijać sertraliny bourbonem z Kentucky, by jakoś dociągnąć do następnego wieczoru i który potrafi skakać z radości na widok taniego resoraka, podarowanego przez ojca. Dziś nie cieszył go nawet nowy błyszczący SUV, czekający w garażu.

– Mniejsza z tym… – Zgrabnie otrząsnął się ze wspomnień. – Długo się znamy, ten człowiek uratował mnie przed kalectwem, słowem: wiele mu zawdzięczam. – W głowie Beaty Zawilskiej zaczęła dźwięczeć, niczym mały natrętny komar, pewna myśl, ale jeszcze bardzo chciała wierzyć, że to nieprawda. – Pacjentka natomiast – ciągnął Duszycki – jest moją kochaną siostrą, która najbardziej na świecie pragnie mieć dziecko. Są tu dzisiaj w klinice na pobranie komórek i… – Zrobił pauzę i spojrzał Beacie głęboko w oczy. – Ja wiem, że pani doktor zawsze perfekcyjnie wykonuje swoją pracę i mam nadzieję, że się pani nie obrazi, ale dla spokoju własnego sumienia po ludzku poproszę: niech pani da z siebie trzysta procent normy. Nie, to może źle zabrzmiało – sam się skarcił. – Chodzi o to, by po prostu się udało. Oni tak bardzo chcą tego dziecka i tyle się już w związku z tym wycierpieli.

Zakończył wreszcie swój monolog, a Beata mogłaby przysiąc, że zobaczyła w jego oczach łzy.

– Dobrze. – Skinęła głową, czując nadchodzącą falę mdłości.

Widziała, jak Duszycki porusza ustami, zapewne coś mówiąc, ale nie była w stanie go słuchać. Łapała pojedyncze słowa, na podstawie których wywnioskowała, że nadal wgłębia się w skomplikowaną historię medyczną Ludwika i jego żony: asthenozoospermia, radioterapia, powikłania, mięśniaki. Cały katalog nieszczęść i jedno pragnienie, które jak widać pozostawało teraz w jej rękach. Miała sprawić w laboratorium, że nieliczne i powolne plemniki Ludwika Schwartza właściwie się połączą z wyselekcjonowaną komórką jajową Anny Schwartz. Druga natrętna myśl zadźwięczała w jej głowie i nie chciała się odczepić, nieważne jak bardzo starała się ją odpędzić. A przecież ona, Beata Zawilska, wcale nie była złym człowiekiem. Nigdy nikogo umyślnie nie skrzywdziła, była miła, pomocna i nawet nie łamała przepisów drogowych. Dlaczego więc teraz rozważała opcję, by spieprzyć tym dwojgu w poczekalni życie? I jaką ewentualną winę w tej tragicznej układance miała pani Schwartz?

Paweł Duszycki przestał mówić, a Beata pokiwała głową na znak zrozumienia. Chciała po prostu, by sobie poszedł. Musiała zostać sama, by zebrać myśli i się trochę uspokoić. Gdy doktor Duszycki skierował się w stronę swojego gabinetu, uspokojony złudną świadomością załatwienia sprawy, Beata ruszyła w stronę łazienki. Długo stała przed lustrem, analizując swoją twarz. Była ciągle ładną, ciepłą blondynką o środkowoeuropejskiej urodzie, z wysokimi kośćmi policzkowymi. Jak na swoje czterdzieści lat niemal nie miała zmarszczek (nie licząc prawie niewidocznych kurzych łapek), czas uwidaczniał się jedynie w już nie tak ostrym jak kiedyś owalu twarzy. Poza tym chwilowo była przeraźliwie blada, z ciemnymi plamami od tuszu i cieni do powiek pod oczami, a jej usta były zaciśnięte w niemal idealnie prostą kreskę. Musiała się doprowadzić do porządku, zanim przyjdą pozostali embriolodzy. Decyzję już podjęła: zostanie dziś w pracy i zrobi to, co do niej należało.

***

Trzy godziny później stała nad stołem laboratoryjnym i wpatrywała się w dwie probówki należące do państwa Schwartzów. Nie myślała o swoim niedawnym kochanku, jego zdradzonej żonie ani nawet o tym, że to wszystko zaraz złamie jej serce. Beata Zawilska zdała sobie właśnie sprawę, że to wszystko poszło za daleko. Być może coś było bardzo nie tak z sytuacją, że jedna obca osoba może zadecydować o stworzeniu (bądź nie) nowego człowieka, którego istnienie winno zależeć tylko od dwóch osób: potencjalnej matki i potencjalnego ojca. A tu, dziwnym zbiegiem okoliczności, zależało od kochanki męża. Tego nie dało się wytłumaczyć, z tym nie dało się żyć normalnie. Serce biło jej jak szalone, gdy oglądała pod mikroskopem materiał genetyczny tych dwojga. Plemniki Ludwika były w tak opłakanym stanie, że praktycznie nic nie dało się z nich wybrać. Pomyślała – nie bez uczucia ulgi – że planowana przez nią wycieczka do apteki po pigułkę „dzień po” jest zupełnie niepotrzebna.

Po dłuższej analizie udało się jej zidentyfikować trzy plemniki, które wyglądały na prawidłowe. To bardzo mało, więc i szanse powodzenia całej procedury wydawały się znikome. Teraz musiała tylko uspokoić drżenie rąk na tyle, by nie zaprzepaścić tej małej, ale jednak szansy. Sięgnęła do torebki po tabletki uspokajające. Nosiła je ze sobą od roku i prawie nigdy z nich nie korzystała. Sama świadomość ich posiadania i możliwości użycia działała na nią – no, cóż – właśnie uspokajająco. Wzięła dwie i popiła wodą. W oczekiwaniu na efekt bez celu krążyła po laboratorium, łapiąc zdziwione spojrzenia współpracowników.

Po piętnastu minutach poczuła niespodziewaną falę łagodności, rozchodzącą się po całym ciele z okolicy splotu słonecznego. Żołądek – od czterech godzin wciśnięty gdzieś w sąsiedztwo gardła – powoli wydawał się wracać na swoje miejsce. Ręce przestały drżeć i to był ostateczny znak, że może wrócić do pracy. Poczuła nagły przypływ adrenaliny; lubiła to, bo wiedziała, że to pomaga pracować. Starając się wyprzeć ze świadomości, dla kogo to robi. „Pomyślę o tym jutro” – tak mawiała bohaterka „Przeminęło z wiatrem”. Uśmiechnęła się do tej myśli.

Poszło nadzwyczaj dobrze jak na materiał wejściowy, którym dysponowała. Powstały trzy zarodki, których jakość – przynajmniej na tym etapie – nie budziła żadnych zastrzeżeń. Zostawiła je na pożywce, gdzie kładła je – jak się jej wydawało – ze szczególną starannością i czułością.

– Rośnijcie, maleństwa – wyszeptała.

Wiedziała, że więcej dziś nie da już rady zrobić. Było dopiero południe, a ona czuła się, jakby pracowała minimum dwie doby bez odpoczynku. Upewniła się, że w laboratorium zostaje wystarczająca liczba pracowników, i przekazała obowiązki nadzorowania Marcie. Widziała, jak błysnęły jej oczy, od dawna starała się o status drugiej osoby w laboratorium, ale do dziś nikt ani nic nie dało jej dowodu, by tak sądzić.

Wyszła tylnym wyjściem, nie miała dziś siły, by znów przypadkowo spotkać się z państwem Schwartzami.

***

Obudziła się o dwudziestej drugiej, nie pamiętając, jak dotarła do mieszkania ani tego, jak długo spała. Ze zdziwieniem stwierdziła, że zasnęła w pełnym makijażu oraz przeraźliwie niewygodnej, obcisłej czerwonej sukience. Czuła suchość w ustach oraz lekki ból głowy. Dłuższą chwilę zajęło jej zebranie myśli, ale gdy to zrobiła, cała parszywość minionego dnia uderzyła ją ze zdwojoną siłą. Sięgnęła po torebkę w poszukiwaniu telefonu i ze zdziwieniem stwierdziła, że poniewiera się tam w kilku kawałkach. Przypomniała sobie rzut telefonem o ścianę i ulgę, jaką poczuła, gdy zobaczyła, jak rozpada się na kawałki. „Nie ma tego złego” – pomyślała i przykryła się kocem po samo czoło. Sen wydawał się teraz najlepszym rozwiązaniem.

Przebudziła się o ósmej rano, bardzo późno jak na nią. Zerknęła na zegarek i skoczyła na równe nogi. Zaczęła się ubierać w pośpiechu, jak gdyby dnia wczorajszego w ogóle nie było. Jednak potłuczony telefon, leżący w częściach na stole, przypomniał jej o wszystkim. Zawahała się.

Przez te wszystkie lata, gdy była samotna, smutna lub nie miała pomysłu na samą siebie, to właśnie praca pomagała jej przetrwać najgorsze momenty. Po prostu zamykała się w laboratorium, a całą swoją energię i wszystkie myśli skupiała na pewnych, ale zdecydowanych ruchach rąk i na procedurach postępowania, których powtarzalność w dziwny sposób koiła jej nerwy. Jeśli dodać do tego poczucie misji, które rzeczywiście było formą pomocy innym, nietrudno było zrozumieć, że dla Beaty praca była i hobby, i sposobem na karierę, a także buforem bezpieczeństwa w tym szalonym świecie. A właśnie dziś, w momencie, gdy najbardziej potrzebowała tego swojego azylu, został on jej odebrany, być może na zawsze.

Sięgnęła do torebki, by znaleźć kluczyki do samochodu i zrobiło się jej słabo. Panował w niej zwyczajowy chaos, ale czegoś brakowało. W popłochu wysypała zawartość na podłogę. Notatnika nigdzie nie było. Przypomniała sobie w zwolnionym tempie moment, gdy zobaczyła Ludwika w poczekalni. Rozsypaną zawartość torebki, potłuczoną butelkę i tę asystentkę, której twarzy za nic nie mogła sobie przypomnieć. Pamięta tylko, że była naprawdę zatroskana i że miała oryginalną bransoletkę. Ten notatnik był wszystkim, co chciała ukryć przed światem, a zachowała się zupełnie irracjonalnie, nosząc go przy sobie codziennie, narażając tym samym na zgubienie czy kradzież. Jeśli ktokolwiek odkryje, że prowadzi własny rejestr pacjentów i zapisuje wszystkie wrażliwe dane osobowe, adresy zamieszkania i krótkie charakterystyki pacjentów, to w najlepszym wypadku straci swoją reputację, na którą pracowała przez lata. Najprawdopodobniej jednak wyrzucą ją z pracy, a w najgorszym wypadku czekają ją sankcje karne. Chciała zapaść się pod ziemię, uciec gdzieś daleko i nigdy nie wrócić ani do swojego mieszkania, ani tym bardziej do kliniki.

Sięgnęła do torebki po tabletki uspokajające. Tyle czasu przeleżały w torebce nieużywane, a tu, proszę, drugi raz w ciągu doby ratowały ją przed szaleństwem. Zajęło im równe dziesięć minut, by zacząć działać, o wiele szybciej niż ostatnim razem, co zapewne było kwestią pustego żołądka. Beata Zawilska postanowiła, że wróci do kliniki i odzyska notatnik. Uspokajała się, że najprawdopodobniej czeka na nią w recepcji nietknięty, bo przecież nikt by się nie odważył czytać jej prywatnego kalendarza.

***

Pomimo dokonanych racjonalizacji i solidnej dawki leków uspokajających drzwi kliniki przestąpiła na miękkich nogach. Od razu jednak skierowała się do biurka recepcji, licząc na to, że rozpozna dziewczynę, która pomogła jej wczoraj.

– Chyba wiem, czego pani szuka – powiedziałam od razu, by oszczędzić nam krępującej kurtuazji. – Ale, niestety, sama nie wiem, jak to się stało, pani notes zniknął.

Beata Zawilska znowu niebezpiecznie pobladła i dokładnie tak jak wczoraj, kurczowo złapała się kontuaru. Miałam zamiar wyrazić szczerą nadzieję, że nie było w nim nic ważnego, bo, do diabła, cóż takiego można mieć w takim podręcznym notesie: datę ostatniej miesiączki, numer telefonu do faceta poznanego któregoś wieczoru w barze, listę sprawunków ze sklepu spożywczego? Widać było po niej, że była zdruzgotana i przerażona.

– Jjjak ttto się stało? – zapytała słabo. A potem już ze wściekłością w głosie: – Pani go zabrała?

Wyjaśniłam jej, tak spokojnie, jak umiałam, że notes, wraz z tuzinem innych rzeczy, wypadł z jej torebki wczoraj i że pakując w pośpiechu wszystko z powrotem, zapomniała tylko tego notesu. A że pobiegła od razu do laboratorium, gdzie nikt z personelu recepcyjnego nie ma wstępu, postanowiłam przechować notes do momentu, gdy będzie wychodziła z pracy. Położyłam go na moim biurku, w zasięgu wzroku, tuż pod ekranem komputera, tak by pamiętać o oddaniu zguby. Miałam dyżur aż do zamknięcia kliniki, ale nie widziałam pani doktor, gdy wychodziła. Byłam na miejscu cały czas, nie licząc kilku krótkich wizyt w toalecie. Gdy wieczorem opuszczałam stanowisko pracy, jako ostatnia, notes leżał na swoim miejscu i postanowiłam zostawić go tam do rana, gdy przyjdę na dyżur. Rano jednak zniknął, po prostu go tam nie było. Przez chwilę przeszło mi przez myśl, że Beata Zawilska, znana z tego, że przychodziła do pracy także o bardzo nietypowych porach, po prostu sama go zabrała, ale widząc desperację w jej oczach, wiedziałam już, że tak się nie stało.

– Czyli ktoś go ukradł, tak? – spytała.

Zdałam sobie sprawę z idiotyzmu tego założenia, bo po co komu, u diabła, stary notes lekarki z kliniki in vitro. Zresztą kto jeszcze używał papierowych notesów, skoro wszystko i tak mamy w komputerach lub telefonach?

– Wątpię. Jednak tak to wygląda i zupełnie nie wiem, co powiedzieć, poza zapewnieniem, że naprawdę go nie wzięłam. Nawet do niego nie zaglądałam. Było tam coś bardzo ważnego?

Drgnęła, usłyszawszy to pytanie, i obrzuciła mnie badawczym wzrokiem, jawnie sondując moją prawdomówność. Kiwnęła głową, zrezygnowana, a mnie zrobiło się jej autentycznie żal. Swoją drogą, coraz bardziej zaczynało mnie zastanawiać, kto mógł tak bezczelnie wziąć przedmiot z mojego biurka i po prostu go sobie przywłaszczyć. Przecież równie dobrze mógł należeć do mnie.

– Z mojej strony mogę obiecać, że postaram się go znaleźć. Popytam koleżanki, ktoś może zabrał go przez pomyłkę – zapewniłam, sama w to nie wierząc.

Doktor Zawilska bez słowa odwróciła się i zeszła po schodach do laboratorium. Wydawało mi się, że od wczoraj, gdy tak dobrze wyglądała w czerwonej sukience i makijażu, minęła cała epoka.

Beata weszła do laboratorium, gdzie było jeszcze pusto. To miejsce nie należało już do niej, przestało być jej udzielnym królestwem i spokojną przystanią. Mimo tego podeszła do stołu laboratoryjnego, odszukała nazwisko Schwartzów i wzięła pod mikroskop ich zarodki. Dzieliły się prawidłowo, szczerze mówiąc: wyglądały bardzo obiecująco i lata praktyki oraz do pewnego stopnia intuicja podpowiadały jej, że z bardzo dużym prawdopodobieństwem Ludwik Schwartz wkrótce zostanie ojcem. Złamało jej to serce po raz kolejny w ciągu ostatnich dni, ale ciało, zahartowane już bólem i niepokojem, odpowiedziało jakby słabiej.

Tego samego dnia złożyła wniosek o urlop, pierwszy od kilku lat. Musiała odpocząć, poukładać sobie to wszystko w głowie, a przede wszystkim wyeliminować możliwość ponownego spotkania w klinice z Ludwikiem. Według jej wyliczeń powinien wraz z żoną pojawić się tam pojutrze.

Sprawa zagubionego kalendarza wisiała nad nią jak miecz Damoklesowy i modliła się tylko o to, by po prostu przez pomyłkę trafił do kosza na śmieci, a stamtąd do kontenera i na wysypisko – tak, by nikt go nigdy nie znalazł i nie przeczytał. Tymczasem spędzała dni w zawieszeniu. Żywiła się zapasami zgromadzonymi w kuchni: płatki śniadaniowe, krem czekoladowy i pieczywo chrupkie, co skutecznie wyeliminowało konieczność opuszczania mieszkania. Wiedziała dobrze, że właśnie tak wygląda depresja i że powinna poprosić o pomoc. Problem w tym, że lata życia wyłącznie pracą skutecznie wyjałowiły ją ze wszystkich kontaktów towarzyskich. Koleżanek po prostu nie miała, jedyny przyjaciel od serca kilka lat temu wyjechał ze swoim partnerem do San Francisco i dwa razy do roku pisał listy ociekające amerykańskim dziecinnym entuzjazmem, rodzice już nie żyli, a siostra była osobą tak zajętą opieką nad czwórką małych dzieci, że na SMS-y odpowiadała średnio po tygodniu. Jeszcze kilka dni wcześniej Beata była przekonana, że taka jest po prostu cena, którą płaci się za sukces, karierę i luksusowe życie w wielkim mieście, więc w sferze kontaktów towarzyskich skupiła się właśnie na okazjonalnym szukaniu partnera; zresztą i to robiła bez systematyczności i przekonania. To praca była na pierwszym miejscu, a śledzenie losów par, które odwiedziły klinikę, do pewnego stopnia zastąpiło jej życie towarzyskie i stało się rodzajem hobby, jak myślała do wczoraj – dość niegroźnym.

Teraz, pozbawiona swojego notatnika i dostępu do firmowego komputera z danymi, miotała się po mieszkaniu, nie mogąc znaleźć sobie miejsca. Plotkarskie strony internetowe też nie przynosiły jej żadnej ulgi, bo absolutnie wszyscy celebryci byli jej zupełnie nieznani. No, może poza jedną aktoreczką, która odwiedziła klinikę dwa lata temu, a teraz wszem wobec chwaliła się swoją „małą księżniczką” oraz jej nowo urządzonym pokoikiem w stylu vintage. Beata sięgnęła po stos nieprzeczytanych magazynów, piętrzących się obok sofy. Czasami, robiąc zakupy w sklepie nocnym po wyjściu z pracy, wrzucała do koszyka jeden z tych błyszczących magazynów dla nowoczesnych kobiet, łudząc się po raz kolejny, że znajdzie siłę i czas na relaksujący wieczór w wannie pełnej piany oraz z lekką, acz interesującą lekturą. Raz się jej to prawie udało, ale zasnęła i obudził ją plusk magazynu wpadającego do wody. Zatem teraz była dobra okazja, by wszystko nadrobić.

Na pierwszy ogień poszło pismo dla nowoczesnych, wyzwolonych kobiet, które za nic mają przepisy na niedzielny obiad czy porady dotyczące wychowania dzieci. Doczytała do połowy wywiad z piosenkarką znaną głównie z tego, że opowiada wszystkim dookoła o aborcji dokonanej w przeddzień Bożego Narodzenia w luksusowej klinice w Czechach, przerzuciła szybko dział mody i przeszła do tematu numeru, czyli macierzyństwa. Numer z maja musiał poruszyć tę kwestię (wiadomo, Dzień Matki!), aczkolwiek zrobiono to w sposób nietypowy. Kobiety w dziwacznych fryzurach oraz ewidentnie szpecących makijażach opowiadały o swoim doświadczeniu macierzyństwa w stosunku do kilku kotów przygarniętych z ulicy, pracy zawodowej czy dzieci, które znały głównie z widzenia. Jedna z nich mogła uchodzić za matkę w miarę „standardową”, bo wychowywała trójkę dzieci wraz ze swoją partnerką, która, jak wynikało z artykułu, była transwestytką. Beata miała już zamknąć magazyn, bo ewidentnie nie ogarniała tak dalece postępowej wizji macierzyństwa, gdy jej uwagę przykuła twarz ostatniej z bohaterek artykułu. Była pewna, że ją zna, na pewno widziała ją jakiś czas temu w klinice. Przypatrzyła się uważniej zdjęciu i już wiedziała.

Kobieta pojawiła się w Szczęśliwej Rodzinie półtora roku temu wraz ze swoim partnerem i był to jeden z tych przypadków, gdy doktor Zawilska miała silne przeczucie, że tym dwojgu nie należało pomagać. Miała tak ze dwa lub trzy razy w swojej karierze i musiała z lekkim wstydem przyznać, że były to momenty, gdy wykonywała pracę wbrew sobie, wiedząc, że pomaga powołać na świat człowieka, który z dużym prawdopodobieństwem będzie nieszczęśliwy. No, przynajmniej przez kilka pierwszych lat życia, bo dzieciństwo przecież nie trwa wiecznie. Kobieta przybrała tak roszczeniowy ton, jakby znalazła się na wakacjach all inclusive w jednym z kurortów walczących o klienta, a jej partner wyglądał na tak znudzonego i zirytowanego sytuacją, w której się znalazł, że z trudem powstrzymywał ataki złości. Wyglądali tak, jakby po prostu wybrali się do galerii handlowej po kupno nowego sprzętu AGD, ale oboje byli nieprzekonani do zasadności zakupu i preferowanej marki. Beata obserwowała ich trochę w poczekalni, gdzie przez pół godziny zdążyli się dwa razy pokłócić, a dziewczyna raz się popłakała.

Nie była to jedna z tych par, których losy zdecydowała się śledzić, więc poprzestała jedynie na przyzwoitym wykonaniu swojej pracy i konstatacji, że niektórzy naprawdę nie powinni mieć dzieci za wszelką cenę. I oto teraz w tym nowoczesno-feministycznym magazynie czytała wynurzenia owej „znanej youtuberki i instagramerki” (cokolwiek by to znaczyło), że macierzyństwo okazało się „imprezą nie dla niej” i że „wraz z ówczesnym partnerem postanowili oddać dziecko do adopcji równo pół roku po jego urodzinach, by umożliwić mu rozwój w bardziej prodziecięcej atmosferze”. Potem następował prowadzony ze swadą opis niedogodności macierzyństwa, uprzedmiotowienia młodej matki i jej „uwięzienia w patriarchalnym modelu świata”, z którego postanowiła się za wszelką cenę wyrwać. Monolog kończył się apoteozą wolności osobistej ponad wszystko i życzeniem szczęścia dziecku w nowej rodzinie, w której z całą pewnością będzie bardziej spełnione.

Beata Zawilska odrzuciła magazyn na podłogę i skoczyła na równe nogi. Jakiś głos w jej głowie spytał kpiąco: „I co teraz zrobisz? Rzucisz gazetą o ścianę i się rozpłaczesz? Pomogłaś tym dwojgu i takie są teraz skutki, nieszczęśliwe dziecko, rozbita rodzina, lansik w gazecie. To też twoja wina”. Zatkała uszy dłońmi, zwinęła się w kłębek i zaczęła spazmatycznie łkać.

8.

Jola Kabaczek nigdy nie zaliczała się do grona intelektualistek, ale – jak to zwykło się mawiać – miała swój rozum, co w praktyce sprowadzało się do nieufności w stosunku do firm pożyczkowych, ludzi w garniturach w jodełkę oraz metody stosunku przerywanego. Sprawnie poruszała się w świecie promocji w Lidlu oraz relacji damsko-męskich, co wróżyło jej szybkie zamążpójście oraz oszczędne prowadzenie gospodarstwa domowego. Pracę jako stażystka w recepcji kliniki in vitro przyjęła trochę z przymusu; odmowa tej propozycji mogła skutkować utratą zasiłku dla bezrobotnych i ubezpieczenia zdrowotnego, a na to „przezorna – zawsze ubezpieczona” Jolanta nie mogła sobie pozwolić. Poza tym zaczęła już odczuwać lekką nudę, spowodowaną zakończeniem ostatniej serii „Mad Mena”, oglądanej po piracku na laptopie, a zafascynowana postacią Christiny Hendricks, roiła sobie, że też stanie się taką asystencką seksbombą w nowym miejscu pracy, ostatecznie usidlając prezesa firmy.

Los brutalnie zweryfikował knowania Joli już po pierwszym tygodniu pracy w klinice, więc skupiała się głównie na wyławianiu co ciekawszych plotek oraz na ukradkowym malowaniu paznokci w godzinach pracy. Zatem kiedy pod koniec wyjątkowo męczącego dnia, podczas którego musiała przez kilka godzin naprawdę trochę popracować (zastępstwo za jakąś chorą Alicję, której wyjątkowo nie lubiła), przy wyjściu z kliniki zaczepił ją zabójczo przystojny szatyn, z rozkoszą wdała się z nim w pogawędkę. Już po kilku minutach rozmowy jej źrenice były niebezpiecznie rozszerzone, a serce waliło jak młot. Okazało się bowiem, że ten przystojniak jest ni mniej, ni więcej tylko dziennikarzem i zaproponował jej współpracę. Oczyma wyobraźni Jola widziała siebie jako główną prowadzącą najważniejszego wydania wiadomości i tej wizji nijak nie zakłócał fakt, że mężczyzna był przecież dziennikarzem jakiejś gazety, której tytułu nie zapamiętała. Rozmawiało się im nadzwyczaj dobrze, bo przede wszystkim opowiadała ona, a mężczyzna okazał się świetnym słuchaczem. Po raz pierwszy miała wrażenie, że jakiś facet rzeczywiście słucha jej z uwagą, a nie rozmyśla tylko, kiedy i jak ją zaciągnąć do łóżka. Umówili się zatem na następny wieczór, w jednym z tych modnych lokali w Śródmieściu, których francusko brzmiące nazwy miały nieco wyegzorcyzmować pszenno-buraczaność rodzimych biznesików.

Przy Sebku (bo tak nazywał się dziennikarz) wreszcie mogła wygadać się za wszystkie czasy; jak z rękawa sypała anegdotkami z życia kliniki, nie szczędząc pikantnych szczegółów i domniemań dotyczących na przykład ostatniego zniknięcia doktora Duszyckiego. W ogóle Jola wiedziała bardzo dużo, bo jej zajęcie w klinice sprowadzało się głównie do wyłapywania plotek, niczym gąbka wilgoć, i nic sensacyjnego nie miało szans umknąć jej uwagi. Seba jednak potrzebował więcej. Brakowało mu jeszcze ostatecznego szlifu, rysu, jak to zwykł mawiać – „ostatecznego pchnięcia”, dzięki czemu artykuł zrobiłby furorę w jego, a także w zaprzyjaźnionych redakcjach.

Przysunął się bliżej Joli, tak aby mogła dokładnie wyczuć wyrafinowany zapach Calvina Kleina, i konfidencjonalnie szepnął jej do ucha, że musi już niestety lecieć na spotkanie z kolegą z TELEWIZJI, ale że liczy na jej pomysłowość w kwestii pogłębienia tematu. Wcześniej, niby od niechcenia, napomknął o tym, jak z kolegami zdobywali kiedyś cenne informacje poprzez przeszukiwanie rzeczy osobistych dyrektora fabryki tworzyw sztucznych w jakiejś pipidówie na wschodzie Polski. Joli aż zaparło dech na wieść o tej niegdysiejszej brawurze i Sebastian liczył na to, że pomimo oczywistych ograniczeń umysłowych dziewczyny wyciągnie ona z tej opowieści odpowiednie wnioski.

Już następnego dnia los uśmiechnął się do Jolanty łaskawie, ponieważ śledziła dokładnie niefortunny lot torebki Beaty Zawilskiej, a potem los niepozornego notatnika, który spoczął u mnie na biurku w oczekiwaniu na prawowitą właścicielkę. Jola wyczekała moment zamieszania i gdy chwilowo nikogo nie było w pobliżu, kocim ruchem sięgnęła po notatnik i schowała go pod fartuchem. Z wypiekami na twarzy niezwłocznie zadzwoniła do Sebastiana, który nie przeczuwając jeszcze, jaką wagę ma przywłaszczony przez dziewczynę przedmiot, w myślach przeklinał to, że oderwano go od oglądanego meczu. Jednak gdy przejrzał notatnik i usłyszał, kto jest jego właścicielką, z ekscytacji nie mógł usiedzieć na miejscu. Słusznie widział już oczyma wyobraźni swój artykuł na pierwszej stronie „Superfaktów”, a że pracował już w redakcji czwarty rok, a żaden jego tekst nigdy jeszcze nie trafił na okładkę, czuł, że właśnie tym artykułem zdoła przebić szklany sufit, który go blokował. Tego samego wieczoru zabrał się do pisania sensacyjnego artykułu o klinice Szczęśliwa Rodzina, jednocześnie wysyłając wiadomość do kolegi z Pol TV z prośbą o przyjęcie na staż niejakiej Joli Kabaczek, która nadawałaby się wprost idealnie do redakcji „Ploteczka”. Wprawdzie kandydatka nazwisko miała wybitnie niemedialne, ale piersi niczego sobie, czego Seba nie omieszkał zaznaczyć pełnemu wątpliwości koledze. Tym właśnie sposobem Jola Kabaczek rozpoczęła wymarzoną ścieżkę kariery wśród sławnych, bogatych i szczupłych, a Sebastian Kin napisał artykuł śledczy swojego życia. To, że przypieczętowało to początek końca kliniki, pozostało dla nich, z psychologicznie absolutnie zrozumiałych względów, faktem absolutnie nieistotnym.

***

Kolejne dni były przednówkowo nijakie. Wprawdzie stawały się widocznie dłuższe, ale tak naprawdę rzadko kto miał ochotę z tego korzystać. Mijało kolejne przedwiośnie, które – podobnie jak wszystkie moje wiosny, lata, zimy i jesienie – naznaczone były piętnem przepływającego przez palce zmarnowanego czasu. Kolejne tygodnie, w których nic się nie wydarzyło, bo nie miało szans się wydarzyć, kolejne mdłe poranki, mało ekscytujące dni i pełne rezygnacji wieczory. Być może tak wyglądało życie wielu ludzi, którzy uznawali je za szczęśliwe dokładnie takim, jakim było. Wolne od wielkich nieszczęść i poważniejszych zmartwień, co było wszystkim, czego przeciętny człowiek oczekiwał od życia. Nic się oprócz pór roku nie zmieniało i byłam pewna, że milcząca większość ludzkości potrafiła w tej powtarzalności zakotwiczyć się jak w spokojnym, nietarganym sztormami porcie. Niestety, nie ja. Od pewnego czasu właśnie ta powtarzalność, będąca wyznacznikiem nieuniknionego przemijania, niepokoiła mnie bardziej niż cokolwiek innego. Bałam się tego, co czaiło się pod powierzchnią odrętwiającej rutyny w przekonaniu, że dokładnie to – a nie jakiś nagły kataklizm czy wypadek – będzie przyczyną mojego końca. Najgorsze, że nie potrafiłam nic z tym zrobić, po prostu nic. Niczym kierowca kamikadze, który jadąc na czołówkę ze ścianą, jak zahipnotyzowany, nie potrafi skręcić kierownicy, by uniknąć nieuniknionej kolizji, grzęzłam w nijakości, której nie potrafiłam zmienić.

Od jakiegoś roku lub dwóch nawet już nie próbowałam. Przeczytałam tysiące stron poradników motywacyjnych, radzących mi, by zacząć tu i teraz, bez odkładania czegokolwiek na jutro, by wyznaczyć sobie punkt graniczny, algorytm, wręcz rutynę (o, Boże!) dochodzenia do zaplanowanych celów. By te cele sobie najpierw wyznaczyć, nie przesadzając jednak z ich zasięgiem. Więc może na początek nie wyjazd na biegun północny, ale nauka jazdy na nartach, nie biegła znajomość mandaryńskiego, ale satysfakcja z kilku zdań wypowiadanych w obcym języku, może nie miłość życia, ale niewinny flirt. I tak dalej, słowem – system małych kroczków mających mnie doprowadzić do celu. Problem w tym, że właściwego celu nie potrafiłam zdefiniować. Miotałam się od ogólników typu „być szczęśliwą” do zupełnej drobnicy w stylu „zmieścić się w rozmiar 36” i „wreszcie wyjechać gdzieś na wakacje”.

Zdarzały mi się tak zwane zrywy, najczęściej związane z jakąś graniczną datą: pierwszym dniem roku, wakacji, a nawet pierwszym dniem miesiąca czy moimi urodzinami. Spisywałam na kartce moje mniej lub bardziej miałkie marzenia i sposoby mające mnie doprowadzić do ich realizacji, nastawiałam budzik na godzinę wcześniej niż zwykle i zaczynałam dzień od koktajlu z warzyw oraz gimnastyki. Próbowałam celebrować każdy moment poprzez nieustanną afirmację w drodze do pracy, a także dostrzeganie szczegółów, na które w normalnych warunkach nie zwróciłabym uwagi. Pierwsze zwiastuny zmęczenia i beznadziei odczuwałam najczęściej tego samego dnia po powrocie z pracy, najpóźniej tuż po położeniu się spać. Wszystkie moje przedsięwzięcia wydawały mi się bez sensu, równie jak i postawione sobie cele. Natomiast droga do ich osiągnięcia jawiła się jako zbyt duży wysiłek, niewspółmierny z satysfakcją, którą zapewne bym miała po wykonaniu zadania. Poza tym to, czym żyłam, w tych momentach sprawiało wrażenie nadzwyczaj nęcącego i usypiająco swojskiego. Wieczory spędzane przed telewizorem w towarzystwie pizzy na wynos, pogaduszki o niczym z dziewczynami na recepcji, brak perspektyw awansu, które pewnie działałyby na mnie niepokojąco, bo przymuszałyby do wysiłku ponad miarę…

Żyłam historiami ludzi z kliniki. Część z nich była tak dramatyczna, jak historia Barbary i Jerzego czy choćby Sylwii, większość jednak była zwyczajna. Tak zwyczajna, na ile mogą być historie wielkiego pragnienia i uporu mającego doprowadzić do jego spełnienia. Niezmiernie budziły mój zachwyt i zawstydzenie, że ja bym tak nie potrafiła. Nie umiałabym tak bardzo czegoś chcieć, by być gotowym zrobić dosłownie wszystko, by to dostać, za cenę wszelkich wyrzeczeń, a nierzadko upokorzeń. Próbowałam sobie nawet kilkukrotnie wyobrazić, jak to jest, pragnąć czegoś tak mocno, że mogłabym zapłacić za to każdą cenę. Nie przychodził mi nawet do głowy żaden hipotetyczny przedmiot pożądania.

Pewnej nocy, jednej z tych następujących po „zrywie”, doszłam do wniosku, że jestem jedną z tych osób, które po prostu są zadowolone z tego, co mają. Małe mieszkanie, stabilna praca, stała, choć niewysoka pensja, kilku przyjaciół – to przecież i tak znacznie więcej, niż większość ludzi na planecie kiedykolwiek mogłoby mieć. Nie choruję na żadną z ciężkich chorób, moje ciało nie sprawia mi żadnych problemów, poza tymi standardowymi, związanymi z naturalnym zużyciem i zmęczeniem materiału. Wiedziałam tylko, że nie chciałam, by było tak, jak jest. Jednocześnie byłam gotowa na wielkie emocje, namiętności wyrywające serce i wnętrzności, a nie na monotonię tak zwanego spokojnego życia.

Zazdrościłam Sylwii, która pisała ze słonecznej Kalifornii, że czasami ma już dość tego słońca i że przez to pewnie będzie miała zmarszczki o kilka lat wcześniej niż przeciętna Polka. Niezmiennie zapraszała mnie do siebie i nie ukrywam, że fantazjowałam wielokrotnie na temat zrealizowania na żywo wszystkich scen z filmów, którymi karmiłam się od wczesnej młodości: kabriolet mknący po pylistych bezdrożach Route 66, ja obowiązkowo w chustce w grochy na głowie i ogromnych okularach, przydrożne bary z ławami ustawionymi w poprzek okien, opuszczone stacje benzynowe, jogging w Central Parku, współcześni potomkowie kowbojów o jasnym spojrzeniu za kierownicą swoich wysłużonych pick-upów… A jednak coś mnie powstrzymywało i jedynie sączyłam wirtualne słowa otuchy przez dalekie serwery, że nie powinna porzucać nadziei i że ostra faza zakochania trwa nie dłużej niż dwa lata. W związku z tym brakuje tylko niecałego roku, by Cezary wreszcie wystawił głowę spod pantofla Swietłany i podjął wreszcie jakąś decyzję co do zdeponowanych w naszej klinice zarodków. Żeby po prostu mogła je zabrać. Bo na oddanie ich innej parze – wbrew wcześniejszym deklaracjom – też ostatecznie nie wyraził zgody. „Byłoby to zbyt dziwne” – uzasadnił. „ZBYT DZIWNE! – krzyczała Sylwia wielkimi literami z amerykańskiej klawiatury swojego maca. – Ale to, że dzieci tkwią w takim zawieszeniu, niebycie, już nie wydaje mu się dziwne ani trochę!”. Miała rację, ale niewiele można było z tym zrobić. Tylko czekać, liczyć na tę starą prawdę, będącą ostatnią kotwicą nadziei porzuconych żon – że prędzej czy później niewierni mężowie wracają, niczym synowie marnotrawni, a częściej nawet jak zbite psy, na łono pierwszej małżonki. Z tym że Sylwia nie chciała już wcale Cezarego, chciała tylko, by wreszcie zachował się przyzwoicie. A na to mogła jeszcze długo czekać.

***

Marzec zaczynał się dżdżyście, nie bez powodu Paweł nazywał go „Polską wśród miesięcy”. Chociaż nigdy bym się mu do tego nie przyznała, żyłam kwiecistymi mejlami Pawła, przesyłanymi nieregularnie spod stóp Himalajów. Rozłączyli się z Basią Reiter, ona postanowiła spróbować swoich sił na wspinaczce na Annapurnę, Paweł z kolei zachowawczo wybrał trekking wokół tej góry. I choć naśmiewałam się z niego niemiłosiernie, że chodzi wokół tej góry jak ochroniarz na warcie, to w głębi duszy cieszyłam się, że nie poszli razem. Zresztą Pawła bardziej interesowali ludzie, zapisał się nawet na kurs medytacji w jednej z wiosek. I mimo że była to impreza organizowana wyłącznie pod gusta i oczekiwania turystów, łaknący oświecenia i autentycznych relacji międzyludzkich eksmedyk był zachwycony. Prowadził ożywione dyskusje na migi z tubylcami, pragmatyczne dialogi z innymi rozbitkami życiowymi z całego świata, ale najdłużej i najszczerzej rozmawiał wreszcie z samym sobą. I codziennie dziwił się, że przez tyle lat tego nie robił.

***

Dwunastego marca w naszą klinikę uderzyła bomba. Nic nie zapowiadało nadchodzącej katastrofy, bo wszyscy zdążyli zapomnieć o tajemniczym dziennikarzu, węszącym sensację w klinice.

Warszawskie ulice przypominały stygnącą lawę, kolejka po pieczywo ślimaczyła się w standardowym tempie, a z nieba leciała zupełnie zwyczajna i niedramatyczna mżawka. Stałam przed budką z pieczywem, wciśnięta pomiędzy nerwową kobietę w średnim wieku a dżentelmena napierającego na mnie teczką oraz parasolem. Z nudów moje spojrzenie powędrowało w stronę kiosku z gazetami. Ślizgałam się wzrokiem po tytułach prasowych, próbując wyłowić jakiś wspólny mianownik dnia – „Śmierć na torach”, „Rewolucja w leczeniu nowotworów”, „Ostre veto Trybunału Konstytucyjnego”, „Wyrzuciła męża z domu i zdemolowała jego samochód”, „Skandal w największej klinice in vitro”… Poczułam, jak oblewa mnie fala gorąca. Podeszłam bliżej witryny kiosku w nadziei, że coś mi się przywidziało i że zdjęcie na tytułowej stronie „Superfaktów” wcale nie przedstawia wejścia do mojego miejsca pracy oraz że drugie zdjęcie – nałożone na wejście do kliniki – wcale nie jest wizerunkiem Pawła Duszyckiego z najpopularniejszego profilu społecznościowego. Niemal przykleiłam nos do szyby, sącząc do świadomości wyimki: „Nieprawidłowości w Szczęśliwej Rodzinie”, „Zarodki osierocone przez kaprys rodziców”, „Słynny lekarz ucieka od wyrzutów sumienia na drugi koniec świata” oraz „Lekarka przez lata nielegalnie szpiegowała pacjentów”.

Jak w transie stanęłam przy kiosku i drżącym głosem poprosiłam o ten najbardziej poczytny tabloid w kraju. Przełykając głośno ślinę, czytałam artykuł, a słowa przebijały mi się do świadomości w zwolnionym tempie. „W podręcznym notesie trzymała wszystkie wrażliwe dane osobowe pacjentów”, „możliwa próba szantażu”, „skandaliczna polityka prywatności”, „niedbałe procedury przechowywania zarodków”, „sława warszawskiej ginekologii z dnia na dzień przepadła bez śladu”, „zwróciliśmy się o dogłębne zbadanie sprawy do ministra zdrowia”, „lekarze uwodzący pacjentki i pielęgniarki rozbijające rodziny są tu na porządku dziennym”.

Stanęła mi przed oczami ta przeklęta stażystka, Jola. Przez ten krótki czas, gdy z nami była, nie zajmowała się niczym innym, jak zbieraniem i aktywnym poszukiwaniem plotek, przez co w zrozumiały sposób cierpiała jej – jeśli można było w ogóle tak to nazwać – kariera zawodowa. Kierownictwo już jakiś czas przed jej samowolnym zniknięciem postanowiło rozstać się z nią w przyjazny sposób, wystawiając jej na wyrost dobre referencje i żegnając koszem kwiatów. Widać nie powstrzymało jej to przed oczernieniem firmy w brukowcu. W artykule cytowano także obszernie niejakiego „Jurka”, roztaczającego wręcz arkadyjską wizję swojego byłego już małżeństwa, przerwanego przez „omotanie mojej kochanej żony przez diabolicznego ginekologa”. Powiem, że szczerze rozbawiło mnie to określenie Pawła, ale tylko na chwilę, do momentu, gdy zdałam sobie sprawę, w jak poważnych kłopotach znalazła się klinika.

Moje obawy potwierdziły się, gdy cała mokra od potu i deszczu stanęłam w drzwiach Szczęśliwej Rodziny. Parking był dziwnie pusty, także w korytarzu panowała złowroga cisza, przerywana tylko monotonnym dźwiękiem telefonu. Na ugiętych nogach podeszłam do opustoszałego biurka recepcyjnego. Na klawiaturze mojego komputera leżała kartka: „Jesteśmy wszyscy w sali konferencyjnej. Przyjdź natychmiast”.

W sali siedział już cały personel: lekarze, pielęgniarki, laboranci i recepcjonistki. Profesor Ledek stał przodem do wszystkich i robił z palców piramidkę, niechybny znak, że chciał ukryć, jak bardzo jest bezsilny. Zawiesił głos na chwilę, do momentu, aż nie zamknęły się za mną drzwi, i kontynuował dziwnie spokojnym głosem:

– Tak jak mówiłem, atmosfera wokół in vitro w kraju zrobiła się bardzo trudna. Ten nadmuchany ewidentnie skandalik i artykuły prasowe nie służą nam, pacjentom, procedurom – słowem nikomu. W związku z tym mamy dwa wyjścia: albo zamkniemy klinikę na pewien czas, może i na zawsze… – Po sali przeszedł pełen zaniepokojenia szmer. – …albo będziemy funkcjonować, najlepiej jak możemy w tej sytuacji. To, co zostało opisane w artykule, to nie jest wina nikogo z tu obecnych. Zresztą – powiedzmy to sobie wprost – tak bywa. W życiu, nie tylko w tej klinice. Że ludzie się rozmyślają, zmieniają zdanie, ranią innych, znikają bez śladu, wracają. Sami dobrze wiecie. Nie bójmy się kontroli ministerstwa, może nawet dobrze, jeśli rzeczywiście będzie. Nie mamy nic do ukrycia w kwestii procedur, zarodków i innych kluczowych zagadnień. Cała obyczajówka zaś… no, cóż, to absurd, byśmy mieli odpowiadać za życiowe wybory Pawła Duszyckiego. Choć przyznam, że zawiódł mnie straszliwie – dokończył ze smutkiem profesor. – Jeśli chodzi zaś o doktor Beatę Zawilską, to sprawa jest dla mnie prosta. Zachowała się skandalicznie, złamała wszelkie procedury i naraziła na szwank dobre imię kliniki. Nie potrafię pojąć takiego zachowania… na żadnym poziomie. I tutaj rzeczywiście należy posypać głowę popiołem i przyznać, że coś zawiodło, skoro ona mogła mieć dostęp do adresów i telefonów pacjentów. To, że prowadziła ten swój dziwaczny rejestr… cóż, dla mnie kwalifikuje się ewidentnie na leczenie u specjalisty. Tak czy inaczej, podjąłem decyzję o jej zwolnieniu w trybie natychmiastowym oraz przekazaniu sprawy w ręce odpowiednich organów ścigania. W takich wypadkach nie ma mowy o sentymentach – zakończył twardo, zupełnie nie w swoim stylu.

Rozejrzał się badawczo po twarzach zebranych. Wszyscy byli poruszeni, a najbardziej zespół embriologów, pośród którego zapanował chaos spowodowany niespodziewanym bezkrólewiem.

– To skoro już wszyscy wszystko wiemy, rozchodzimy się do swoich zajęć – powiedział profesor Ledek z udawanym entuzjazmem. – I jeszcze jedno: niezależnie od tego całego medialnego skandalu, wykonujmy naszą pracę najlepiej, jak umiemy.

***

Dzień dłużył się niemiłosiernie. Pacjentów było znacznie mniej niż normalnie, telefony nie urywały się tak jak zwykle, jeśli już ktoś dzwonił, to był to jakiś dziennikarz albo rozhisteryzowana pacjentka z pytaniem: „CO ONA TERAZ MA ZROBIĆ?!”. Odpowiadałam moim najspokojniejszym, wystudiowanym głosem, à la kwiat lotosu na tafli jeziora, że działamy normalnie, że nic się nie stało i że nie będziemy się tłumaczyć prasie, tylko ewentualnie odpowiednim organom kontrolnym, ale jesteśmy spokojni co do wyniku.

Po ośmiu godzinach byłam skonana jak nigdy, z ulgą wyłączyłam komputer, założyłam płaszcz i wyszłam w wilgotną szarugę przedwiośnia. Gdy tylko przekroczyłam obrotowe drzwi kliniki, moim oczom ukazała się niecodzienna scenka. Na parkingu stała spora grupka osób, nad ich głowami łopotały na wietrze transparenty, a skandowane hasła przybrały na sile: „Stop mordowaniu dzieci!”, „Stop mordowaniu dzieci!”. Stanęłam nieruchomo, niepewna, czy to halucynacje mojej zmęczonej głowy, czy może jakiś kiepski żart w stylu flash mob.

– Nie wstyd pani, że przykłada pani rękę do śmierci setek niewinnych istnień?! – krzyknęła mi w twarz starsza pani, która zapewne w innych okolicznościach skojarzyłaby mi się z ciepłą babcią, częstującą gości szarlotką i szklanką kakao.

– Jak to jest bawić się w Pana Boga, córko? – spytał z troską w głosie zakonnik o bladej, wręcz ascetycznej twarzy.

– Ja nie… ja wcale… – Słowa ugrzęzły mi w gardle.

Ciało podjęło decyzję poza kontrolą woli. Uderzając ramieniem w czyjś twardy bark, wyrwałam biegiem przed siebie. Tak, być może chciałam być odważniejsza, wytłumaczyć im, że nie jest tak, jak myślą, że to jest inaczej. Że nie jestem tym, za kogo mnie biorą, nie jestem lekarzem, ale przede wszystkim, że nikt nie jest tu mordowany. Że nigdy nie widziałam tylu szczęśliwych ludzi, co w tej klinice. Nieszczęśliwych też, ale takie jest przecież życie i bilans w rachunku świata mamy jednak zdecydowanie na plus. Ale nic nie mogłam poradzić na to, że moje nogi same biegły, a dłonie rytmicznie im wtórowały. Przez chwilę odnalazłam nawet w tym przyjemność, być może taką, o jakiej tak często pisała mi Sylwia. Wprawdzie nie biegłam Bulwarem Zachodzącego Słońca w Kalifornii, ale po podłym warszawskim chodniku, jednak poczucie wyzwolenia było podobne. Światła miasta. Cały… ten… szum… W oddali… Chwila… I nagle cisza. Ciemność.

9.

To było bardzo dziwne. Szczupła twarz mężczyzny pochylała się nade mną w niepokojącej odległości, a usta poruszały się, zupełnie jakby artykułowały jakieś wyrazy. Tylko kto wyłączył w tym obrazie fonię? Dlaczego ten ktoś udawał, że tłoczył w eter słowa, podczas gdy milczał? Dlaczego czułam na twarzy ciepło rozlewające się powoli po czole i schodzące na oczy? Dlaczego topniejący śnieg huczał jak strumień?

***

Twarz mężczyzny wcale nie zniknęła, gdy znowu otworzyłam oczy. Wydała się wprawdzie bardziej upiorna w świetle jarzeniówek i na tle białych ścian, ale zdecydowanie była to ta sama twarz. Przez głowę przemknęła mi absurdalna myśl, że to być może mój anioł stróż, który niesiony poczuciem winy postanowił się ujawnić nagle po trzydziestu pięciu latach.

– Kurwa mać! – krzyknął kandydat na anioła. – Otworzyła oczy! Lekarza!

No, skoro tak mieli wyglądać wysłannicy niebiescy, to ludzkość zdecydowanie mogła odetchnąć, jeśli chodzi o wewnętrzny imperatyw używania języka pozbawionego przekleństw.

Straciłam go z pola widzenia, a gdy znowu się tam pojawił, był w towarzystwie ponurego typa z latarką, który bezpardonowo świecił mi nią w oczy.

– Wszystko z nią dobrze? – zwrócił się z troską mężczyzna do operatora latarki w białym kitlu.

– To się okaże. Na razie otworzyła oczy, to dobry znak – mruknął medyk. – Jak ma pani na imię?

– Alicja – odpowiedziałam, dziwiąc się chropowatości własnego głosu.

– Wie pani, jak się tu znalazła?

– A gdzie ja właściwie jestem?

– W szpitalu przy Lindleya.

– Szczerze, to nie mam pojęcia. Wiem, że biegłam, przed kliniką była jakaś demonstracja, a potem… to niestety nic nie pamiętam. Szczególnie tego, jak się tu znalazłam.

– Będzie żyła, z głową też raczej ma wszystko w porządku. No, przynajmniej nie powinno się jej pogorszyć od stanu wyjściowego, jak mniemam, dalekiego od ideału – dodał sarkastycznie lekarz. – Jeszcze dziś wyślemy panią na tomografię i jeśli wyniki nie wykażą niczego niepokojącego, to jutro wypiszemy panią do domu. Swoją drogą, nie rozumiem, dlaczego chciała pani zakończyć żywot pod kołami łady niwy. Jak żyć, to kolorowo, poczekałbym na Porsche albo przynajmniej na jakieś porządne audi – dodał lekarz, widocznie zachwycony własnym dowcipem.

Odwrócił się na pięcie, zostawiając mnie sam na sam z facetem, który w dalszym ciągu się nie przedstawił i wpatrywał się we mnie intensywnie. W głowie zaświtała mi przerażająca myśl, że skoro podejrzewali u mnie uraz głowy, to być może był to mój mąż lub kochanek, którego wskutek amnezji już nie pamiętałam. I że zostawiłam w naszym wspólnym domu na przedmieściach gromadkę dzieci oraz kilka kotów, których imiona też zapomniałam.

– My się znamy? – zagaiłam nieśmiało.

Spojrzał na mnie, zaskoczony, jakby rzeczywiście był moim ślubnym.

– Nie. Ja tylko panią potrąciłem – dodał z szerokim uśmiechem. – I żeby nie wyjść na gbura, nieprzytomną przywiozłem na izbę przyjęć. Krew z pani rozciętej głowy naznaczyła tapicerkę w moim wysłużonym aucie. Wyglądało to dramatycznie – powiedział z prawdziwą troską w głosie.

– Pani Alicja Dębska! – Głos pielęgniarki przerwał nam rozmowę. – Jako że być może nic pani nie jest, a każde wolne łóżko jest na wagę złota, to zrobimy tę tomografię głowy zaraz. Jeśli nie zobaczymy nic niepokojącego, to od razu rano wypuścimy panią do domu.

– No, widzisz?! To znaczy widzi pani! – wykrzyknął mój towarzysz, wyraźnie ucieszony. – Odwiozę panią do domu i jeszcze rano wypijemy kawę w domowych pieleszach.

Spojrzałam na niego, zaskoczona.

– Zresztą do diabła z tymi oficjalnościami. Jestem Marcin i na szczęście dziś cię nie zabiłem. – Parsknął śmiechem, energicznie ściskając moją rękę.

***

Nad Warszawą powoli dniało, smutek roztopów wydawał się jeszcze bardziej dojmujący w świetle poranka. Siedzieliśmy w meleksie sunącym pomiędzy dziewiętnastowiecznymi gmaszyskami należącymi do szpitala im. Dzieciątka Jezus. Cały kompleks mieści się w kilku pawilonach, porozrzucanych na obszarze niemal dziesięciu hektarów, więc przemieszczanie się na piechotę lub nawet na wózku inwalidzkim byłoby dość kłopotliwe, a szczególnie z podejrzeniem wstrząsu mózgu i przy temperaturze około zera stopni. Moje poczucie odrealnienia narastało z każdą chwilą. Bo oto jeździłam po szpitalnej warowni w centrum Warszawy małym, śmiesznym pojazdem, przypominającym kosiarkę do trawy, w towarzystwie faceta, który kilka godzin wcześniej o mało nie pozbawił mnie życia. Do tego był on najprawdopodobniej wariatem, bo zaśmiewał się szczerze za każdym razem, gdy pojazd potykał się o nierówności chodnika.

– To niesamowite! Cała ta sytuacja jest jak z jakiejś komedii – ekscytował się, nie przestając się śmiać.

– Jak dla kogo – mruknęłam.

– Przepraszam, nie chodzi o tę sytuację z potrąceniem ciebie – dodał szybko i z wyraźną skruchą. – Chodzi mi o tu i teraz. Gdyby nie ty, nigdy zapewne nie miałbym okazji przeżyć czegoś takiego. Ten samochodzik i te malownicze szpitalne ruiny w świetle wschodzącego słońca! – Wskazał szerokim gestem na smętną scenografię dookoła.

– Zawsze jesteś taki?

– Jaki?

– Nie wiem… Infantylny? Egzaltowany? Porąbany?

Spojrzał na mnie bez cienia urazy, mimo że bardzo się starałam zetrzeć z jego twarzy ten zachwycony uśmieszek.

– Od pewnego czasu. I dobrze się z tym czuję, naprawdę. Ale wiem, że wiele osób to irytuje. Mniej lub bardziej.

– Słuchaj… Naprawdę nie musisz tu ze mną być. Sytuacja jest jasna: to ja władowałam ci się pod koła. Przywiozłeś mnie tutaj i chwała ci za to. Ale teraz możesz naprawdę już iść. Operator tego… czegoś zawiezie mnie na tę przeklętą tomografię, rano mnie wypuszczą, wezmę taksówkę do domu i koniec historii. Obiecuję, że nie będę cię ścigać w kwestii jakichś odszkodowań. Mogę dać ci to na piśmie. Ale teraz, proszę, idź już. Czuję się niezręcznie i jestem bardzo zmęczona.

Popatrzył na mnie z uwagą, marszcząc brwi.

– Zawsze jesteś taka?

– Tak. I też nie mam zamiaru tego zmieniać.

Meleks wszedł w ostry wiraż na wysokości pawilonu z napisem „kostnica”, gubiąc przy tym jakiś drobny element konstrukcyjny, który z trzaskiem rozbił się o chodnik. Było już prawie jasno.

***

Zgodnie z przypuszczeniami tomografia głowy okazała się ostatecznym potwierdzeniem, że nic mi nie jest. Pomimo moich usilnych starań irytujący współtowarzysz nie zniknął i oto z nonszalancją otwierał mi drzwi do śmiesznego terenowego auta.

– Nie patrz! – ostrzegł, rzucając na siedzenie pasażera koc.

Już wcześniej dostrzegłam plamę krwi, która pochodziła z mojej rozbitej kilkanaście godzin wcześniej głowy.

– Nie jestem tak wrażliwa. – Wzruszyłam ramionami.

Przyszło mi do głowy, że ta cała historia zaczyna się jak jakiś kiepskiej jakości romans z cyklu: „poznali się w niespodziewanych i dramatycznych okolicznościach, pokochali na śmierć i życie, a potem żyli długo i szczęśliwie”. Zemdliło mnie na samą myśl o takim banale. Ale gdy kątem oka zobaczyłam swoje odbicie w lusterku samochodowym, od razu zdyskwalifikowałam taką możliwość. Pół czoła przykrywał mi szarobury bandaż, sponsorowany przez NFZ, lewy łuk brwiowy był spuchnięty i zasiniony, co zaskakująco spójnie komponowało się z imponujących rozmiarów podkówkami pod oczami. Z wczorajszego makijażu zostało tylko wspomnienie pod postacią tłustych resztek pudru zalegającego w bruzdach za skrzydełkami nosa. Nie wyglądałam jak potencjalny obiekt westchnień. Mój towarzysz nie tracił jednak dobrego humoru. Nonszalanckim ruchem zgarnął z deski rozdzielczej mapę, kartonowe kubki po kawie, wczorajszą gazetę i kilka papierków po cukierkach. Z piskiem opon ruszyliśmy spod szpitala.

– Aż tak mi się nie spieszy – mruknęłam, mimowolnie wciskając się w fotel.

– Chciałem ci tylko pokazać, co umie ta mała, niepozorna bestia.

– Jeśli chcesz ze mną pogadać o motoryzacji, to, niestety, nie ma gorszego ku temu partnera. A jeśli chcesz mi zaimponować furą, to jest to jeszcze gorszy pomysł.

– Czy ty czasami robisz coś tylko dla przyjemności?

– Zależy jak to interpretować. Dla mnie przyjemność to święty spokój, gdy siedzę pod kocem z kubkiem gorącej czekolady i oglądam kolejny sezon „Gry o tron”. Do niedawna myślałam, że to po prostu lenistwo, ale pewien Duńczyk wydał ostatnio światowy bestseller, według którego takie spędzanie czasu nazywa się „praktykowaniem hygge”. To znacznie lepiej brzmi, niż po prostu „obijanie się z braku lepszych pomysłów i ambicji”. Zatem dla przyjemności praktykuję hygge w domowych pieleszach.

– O ile wiem, to hygge musi zawierać element bycia z innymi ludźmi. To znaczy ten koc, czekolada i serial są jak najbardziej w porządku, ale powinny być połączone z jakimś miłym towarzystwem.

– Ten element akurat świadomie pomijam.

– Dlaczego?

– To naprawdę nie twoja sprawa.

Wzdrygnął się, jakby przypomniał sobie coś bardzo nieprzyjemnego i utkwił wzrok w zderzaku samochodu przed nami, który tak jak my sunął Alejami Jerozolimskimi w tempie zastygającej lawy. Poczułam, że powinnam jakoś naprawić moją szorstkość, bo człowiek się starał być po prostu miły. Wprawdzie brzmiało to trochę jak wścibstwo, ale wyglądał na kogoś, kto miał dobre intencje. W ogóle wyglądał na dobrego człowieka. W jego twarzy, oczach i gestach było coś takiego, że wbrew mojej woli zaczynałam się czuć jak pod tym moim bezpiecznym kocem. I naprawdę nie było to nic zmysłowego, raczej powiedziałabym, że coś swojskiego, coś, co znałam lata temu, tylko nie mogłam przypomnieć sobie, co to konkretnie było.

– Przepraszam, nie chciałam, by tak to zabrzmiało. – Sama się zdziwiłam, że to mówię. – Chodzi o to, że… Nie miałbyś ochoty na kawę w naprawdę przyjemnym miejscu? Jedynym, które lubię w natłoku tych modnych przestylizowanych lokalików.

– Dobrze, pod warunkiem, że to ja płacę. Stać mnie, skoro nie masz zamiaru ubiegać się o odszkodowanie. – Uśmiechnął się szeroko.

***

Pół godziny później, zwycięsko pokonawszy slalom pomiędzy idiotycznie wielkimi, pustymi donicami, zaplanowanymi jako wątpliwa dekoracja placu w centrum Warszawy, zaparkowaliśmy przed kawiarnią. Wejście było wąskie i okolone girlandą światełek bożonarodzeniowych. Nowa, nieszkodliwa moda, która przyjęła się doskonale pod dachami domów i lokali nad Wisłą. Kawiarnia utrzymana była w odcieniach bieli i szarości. Stoliki, krzesła, a także podłoga z desek pokryte były nierówną warstwą farby emulsyjnej, co z jednej strony rozjaśniało malutkie wnętrze, a z drugiej – wprowadzało atmosferę „domowości”, którą tak bardzo tutaj lubiłam. Wąskie kręcone schodki prowadziły na piętro, gdzie mieściły się toaleta i trzy niewielkie stoliki. Siedliśmy przy jednym z nich. Byliśmy jedynymi gośćmi, co zdarzało się tutaj naprawdę rzadko. Choć właściwie nigdy nie byłam tutaj w dzień powszedni przed południem.

– Przepraszam cię, jeśli byłam niemiła. Po prostu mam ostatnio ciężki okres w życiu. Poza tym odwykłam od rozmowy z ludźmi.

– Co robisz zawodowo?

– Jestem recepcjonistką.

– Aha… I masz mało kontaktów z ludźmi, tak?

– Poza kontaktami zawodowymi oczywiście. – Uśmiechnęłam się blado. – Moi przyjaciele wyjechali.

– Wszyscy?

– Mówię o dwójce najlepszych przyjaciół.

– A reszta?

– Reszty nie mam. Nie była mi potrzebna.

Pokiwał głową ze zrozumieniem. Zaskoczył mnie jego brak zdziwienia, w końcu nieczęsto się zdarza aż taki stopień fobii społecznej.

– Czasami lepiej nie rozmieniać się na drobne – stwierdził po prostu.

– Nie myśl tylko, że moje życie jest tak esencjonalne, że ruguję niepotrzebne kontakty w trosce o miejsce na sprawy ważne. Jestem mistrzynią w rozmienianiu się na drobne i marnowaniu szans.

Spojrzał na mnie z ukosa.

– Myślę, że wiem, co masz na myśli. Też tak miałem. Można to zmienić, naprawdę.

– Nie, dziękuję.

– Zawsze na wszystko mówisz „nie”?

– Nie.

Upiliśmy po łyku kawy. Przymykał oczy, gdy to robił. Tak jakby umyślnie wyłączał niepotrzebne w tamtej chwili zmysły, by wyostrzyć smak.

– Najlepsza, jaką kiedykolwiek piłem. Naprawdę.

– Domyślam się. Dlatego tak lubię to miejsce.

– Czyli masz w sobie jednak jakiś potencjał na cieszenie się życiem. Jak to mówią lekarze: jakoś rokujesz.

– Chodzi o to, że się już w życiu napatrzyłam na różne nieszczęścia, w dużej mierze z racji zawodu. Nie chcę tego dla siebie. A teraz sama nie wiem, dlaczego ci to opowiadam.

– Bo masz taką potrzebę.

Może to lekki szok wywołany niedawnym wypadkiem, trauma lub subkliniczne wstrząśnienie mózgu – nie mam pojęcia. Ale całą sobą czułam, że muszę opowiedzieć temu dziwnemu, poznanemu zaledwie kilka godzin wcześniej człowiekowi moje życie. A właściwie nie tylko moje, bo tu naprawdę nie było za bardzo co opowiadać. Poza tym, że od wielu lat tkwiłam w odrętwieniu, z którego kiedyś wielokrotnie próbowałam się wyrwać, a każda taka próba zawsze kończyła się tak samo: uczuciem słabości, rezygnacją, a ostatecznie dojmującym wstydem, że jednak nie potrafię. Że jestem życiową niedorajdą w przeciętnej pracy, w przeciętnym mieszkaniu, z przeciętną twarzą. I naprawdę nie chodziło o to, że miałam coś przeciwko przeciętności. Przeciwnie: jest ona nierzadko solą życia, kotwicą, na której z sytym zadowoleniem cumują miliony istnień ludzkich. Dla mnie akurat moja przeciętność była ostatecznym potwierdzeniem tego, że zmarnowałam swoje życie, mimo że dopiero co skończyłam trzydzieści pięć lat.

Opowiedziałam mu o Pawle i Sylwii, o Basi Reiter, szczególnie o niej. Że ponad wszystko podziwiałam ten typ odwagi i brawury czy też niefrasobliwości, jaki ci ludzie sobą reprezentowali. Tę bezczelność rzucania się w nieznane na oślep, nie tylko w nadziei, ale w niezmąconej niczym pewności, że taki ruch był konieczny. I że wbrew wszystkim prawom ponurej logiki tak zwanej życiowej mądrości wychodzili z tego silniejsi. Opowiedziałam też – choć wcale o to nie pytał – o moim dzieciństwie. Że właściwie niczego mi nie brakowało, a moja rodzina nie odstawała niczym od milionów polskich rodzin pędzących dość szczęśliwe żywoty w zgrzebnych latach osiemdziesiątych w miastach powiatowych na wschodzie Polski. Matka była osobą wprawdzie dość lękliwą, pod tym względem bardzo dobrze pasowali do siebie z ojcem, ale i tak była na tle taty prawdziwą bohaterką.

Ojciec bał się absolutnie wszystkiego: nagle dzwoniącego telefonu, hałasu na klatce schodowej, dentysty, lekarza, bezpańskich psów i zwierząt tak ogólnie, przyszłości, przeszłości i wszelkich zmian. Bał się zmian do tego stopnia, że przez trzydzieści lat pracy w tej samej fabryce nigdy nie zmienił nawet trasy powrotnej do domu, choć miał taką możliwość. „Do diabła! – myślałam wtedy. – Zrobiłby to choćby z czystej ciekawości albo nudy! Ale nie. Gdyby nie siermięga i komunistyczny etos „człowieka ze stali”, w żadnym wypadku nieużalającego się nad swoim stanem psychicznym, z pewnością zdiagnozowano by u niego lekkie stany lękowe, deficyty dopaminy, w mniejszym stopniu serotoniny. W dzisiejszych czasach jakiś elegancki psychiatra, tak daleki od stereotypu ponurego faceta w białym kitlu, przepisałby mu kolorowe pastylki szczęścia, które w góra kilka tygodni zamieniłyby tatę w człowieka bardziej otwartego na świat i nowe doświadczenia, chociaż Biała Podlaska lat osiemdziesiątych niewiele takich nowych doświadczeń mogła zaoferować. Wszystkie lęki ojca skończyły się tuż przed końcem lat osiemdziesiątych, kiedy to, wracając z fabryki swoją niezmienną od zawsze trasą, po prostu upadł w kałużę po pierwszych wiosennych roztopach i zmarł na zawał serca. Mam nadzieję, że nie zdążył się przy tym przestraszyć, tak błyskawicznie to się stało.

W domu od dzieciństwa powtarzano i odmieniano przez wszystkie przypadki słowo „ostrożność”, było to słowo klucz wzajemnych relacji i rozmów przy posiłkach. Jasne, zawsze mogło być gorzej. Jest niemało domów, w których jako słowa klucze pojawia się „więzienie”, „picie” czy rozliczne przekleństwa. Jednak owa „ostrożność” odcisnęła na mnie niemałe piętno i już jako kilkuletnia dziewczynka byłam nad wyraz, no właśnie, ostrożna. Z własnej woli rezygnowałam z tych nielicznych rozrywek dostępnych w tamtych czasach dla dzieci. Nie chodziłam zjeżdżać na worku wypełnionym sianem na Świńską Górkę (mogłam przecież spaść z worka i dotkliwie się potłuc), nie jeździłam na łyżwach na zamarzniętych sadzawkach (kilkadziesiąt utonięć rocznie robi wrażenie), nie poszłam nigdy do przyjeżdżającego do naszego miasteczka raz na kwartał cyrku (ryzyko rozszarpania przez zbiegłe z areny dzikie zwierzę wydawało mi się zbyt duże). Taka ostrożność miała też swoje plusy – nie ulegałam drobnym wypadkom, jakie przypadały w udziale wszystkim normalnym dzieciom w okolicy. Jedynie raz miałam rozcięte kolano, ale absolutnie nie z mojej winy – po prostu koleżanka z pełnym impetem wjechała we mnie swoją nową hulajnogą. Hulajnogą, o którą nigdy nawet nie odważyłabym się poprosić, a co dopiero użyć.

Moja chorobliwa lękliwość i ostrożność, o które można było z powodzeniem posądzać zarówno geny, jak i wychowanie, zaczęła mi przeszkadzać dopiero w liceum, gdy odkryłam, jakim ciężarem jest walka pomiędzy chęcią pójścia na szkolną dyskotekę a lękiem przed byciem ośmieszoną czy odrzuconą. I podczas gdy podobne rozterki przeżywa zapewne większość nastolatek, niewiele z nich decyduje się jednak spędzać absolutnie każdą szkolną imprezę we własnym pokoju, zakopana po uszy pod kołdrą, przeklinając w głos własną niemoc. W tamtym czasie moją ukochaną książką był „Błękitny zamek” Lucy Maud Montgomery, historia spektakularnej przemiany typowego brzydkiego kaczątka w pewną siebie kobietę, która jednym ruchem decyduje się odrzucić wszelkie cisnące ją jak gorset ograniczenia, ku rozpaczy konserwatywnej rodziny. Wybiera własne życie i za tę decyzję zostaje nagrodzona miłością mężczyzny wręcz dla niej stworzonego. Wyobrażałam sobie, że to ja jestem tą bohaterką, której nie brakuje ni odwagi, ni wytrwałości, by radykalnie zacząć wszystko od nowa. Niestety, nie byłam. Próbowałam wiele razy, na próżno.

Przeprowadzka do Warszawy wynikała nie tyle z silnego postanowienia czy odczuwanego impulsu do zmiany, ale po prostu z konieczności. Zdałam maturę i matka oświadczyła, że powinnam zacząć sama zarabiać na swoje utrzymanie. A że w moim biednym małym miasteczku na wschodzie Polski jedyną opcją była praca kasjerki w jednym z dużych supermarketów, postanowiłam poszukać szczęścia w stolicy. Czy się bałam? Oczywiście. Wychodzenie ze strefy komfortu nigdy nie było moją mocną stroną, a tym razem opuściłam ją tylko dlatego, że nie miałam innego wyjścia. I tak wydarzył się najodważniejszy czyn w moim życiu i byłam z niego poniekąd dumna. Tylko że na tyle mi tej odwagi starczyło. Dobre i tyle.

Nie przerywał mi, gdy mówiłam. Nawet kawę z kubka upijał dyskretnie, tak jakby bał się mnie spłoszyć zbyt gwałtownym gestem lub nieopatrznym słowem. Po prostu był świetnym słuchaczem – to talent, z jakim nie każdy się rodzi. Też taka byłam, zawsze słuchałam i lubiłam to robić, swoją milczącą obecnością umożliwiać innym zrzucenie z barków choć części ciężaru, który dźwigali. Dziś był moment na chwilowe odwrócenie ról. Lekko kręciło mi się w głowie i zaschło w gardle, bo mówiłam bez przerwy dobre dwie godziny. Więcej niż kiedykolwiek z kimkolwiek.

– A ty czym się zajmujesz? – spytałam.

– Jestem zawodowym fotografem, to też jednocześnie moje hobby. Dla pieniędzy fotografuję jedzenie, takie nienaturalnie soczyste owoce i warzywa, jakie widujesz na reklamach w telewizji. Maluję je farbkami, spryskuję lakierem, by mogły udawać ekologiczne wyroby „spod strzechy”. A dla przyjemności fotografuję… no cóż, życie: malownicze dziury w chodnikach, interesujące twarze, domy, niebo, zwierzęta. Cokolwiek mnie porusza i sprawia przyjemność. Przyjemność jest dla mnie ważna, kto wie, czy nie najważniejsza w życiu. Ale nie jestem seksoholikiem, alkoholikiem ani nic podobnego – dodał, widząc lekki popłoch w moich oczach. – A tobie co sprawia przyjemność?

– Nieczęsto myślę o życiu w takich kategoriach. Właściwie to nigdy.

Uniósł brwi w autentycznym zdziwieniu.

– To wbrew naturze. To wręcz niemożliwe.

– Moją przyjemnością jest święty spokój. Niemało jak na dzisiejsze czasy, przyznasz.

– Ale ciągle mało, by żyć, tak w pełni.

– Wystarczy mi to, co mam. Żyję historiami innych, mam ich w pracy pod dostatkiem. Czasami wstyd mi się do tego przyznać, ale to bardziej pasjonujące niż dobry serial. Do tego taki… wręcz powiedziałabym… interaktywny. Na przykład w ciągu ostatnich kilku miesięcy na moich oczach pewna para rozstała się w dramatycznych okolicznościach. Zresztą opowiadałam już o Basi Reiter, ale nie wiesz jeszcze, co sprawiło, że wypłynęła na głębokie wody… On chciał na niej wymóc poddanie się in vitro w nadziei, że dziecko uspokoi jej „rogatą duszę”. Tymczasem ona poznała pewnego podróżnika, który przekonał ją, że powinna robić to, o czym zawsze marzyła – jeździć po świecie. W dniu umówionego zabiegu ów zakochany w niej podróżnik oświadczył się jej w poczekalni naszej kliniki, tuż przed nosem oniemiałego męża. Ona jednak zaskoczyła ich obu, porzucając jednego i drugiego, ku osłupieniu mojemu i sporego tłumu pacjentów znajdujących się akurat w klinice. Jak się domyślasz, in vitro nie doszło do skutku. Za to jej odwaga zainspirowała najlepszego lekarza w całej Warszawie, notabene mojego dobrego przyjaciela, do porzucenia z dnia na dzień pracy, pacjentów, całego swojego dostatniego życia i szukania sensu istnienia w Himalajach. Ale to jeszcze nie wszystko. W klinice poznałam też moją najlepszą przyjaciółkę, której mąż porzucił ją i jej dzieci pod postacią zamrożonych zarodków, dla pewnej Ukrainki. Pal licho tego męża, nie był to ktoś wart opłakiwania, ale dzieci żal. Dzieci, bo tylko w ten sposób o nich mówi. I wyjechała bardzo daleko stąd, by zapomnieć. Przypuszczam, że jest na swój sposób szczęśliwa, ale na pewno nie zapomniała, ciągle ma nadzieję. Po tym, jak zniknął ten lekarz oraz dziewczyna, której tak romantycznie oświadczył się ów podróżnik, zawiedziony mąż napisał do prasy. A, no i była jeszcze stażystka kretynka, nawet nie mam siły o niej mówić. Jeszcze była kwestia notatnika jednej pani doktor, w którym dla siebie zbierała informacje o pacjentach. Wypadł jej przypadkiem, ja go znalazłam i trzymałam u siebie, by jej go oddać. Niestety mi go ukradziono, a wszystko opisano w brukowcu, w którym sensacyjnie przedstawiono całą klinikę w klimacie takiego laboratorium Frankensteina. A ultrakatolickim obrońcom życia niewiele było trzeba, by przed naszą kliniką zorganizować pikietę. Wczoraj miałam straszny dzień, telefony dzwoniły non stop, pytania dziennikarzy, spanikowani pacjenci, możesz się domyślić. Więc gdy wyszłam wieczorem z pracy i zobaczyłam tłumek protestujących, zastosowałam moją standardową procedurę: po prostu zaczęłam uciekać. I wtedy wpadłam na ciebie. – Zakończyłam wywód głośnym westchnieniem. – Taka historia. Nie próbowałam się zabić, nie trenowałam do maratonu. Po prostu chciałam strzepnąć z siebie ten paskudny dzień.

– Rozumiem. Można powiedzieć, że nie ma tego złego.

10.

Ten telefon z kliniki właściwie nie zdziwił Beaty Zawilskiej. Jakaś część jej spodziewała się go od kilku dni i choć naprawdę nie przypuszczała, że kwestia jej notatnika trafi na łamy brukowca, opisana sensacyjnymi nagłówkami, nie było to coś, co ją zaskoczyło. Zawsze powtarzała sobie, że stojąc w błocie po pas, nie można być bardziej przemokniętym, a tutaj dokładnie to się zdarzyło. Ciągle przeżywała informację o jej byłych pacjentach i oddanym do adopcji dziecku i naprawdę niewiele mogło ją bardziej przybić. Ktoś życzliwy wysłał jej zdjęcie pierwszej strony gazety, na której w jaskrawym kolażu widniał jej notatnik, otwarty na literze M, zdjęcie doktora Pawła Duszyckiego, którego twarz przysłaniał wielki czerwony znak zapytania, oraz trzy probówki, z których wyglądały zapłakane czerwone twarze niemowlaków.

Kierownictwo kliniki wypowiedziało się w jednoznacznym suchym tonie – zwolniona z pracy ze skutkiem natychmiastowym za rażące naruszenie zasad bezpieczeństwa, ochrony danych osobowych oraz narażenie dobrego imienia firmy na szwank. Aż dziw, że nie oskarżono jej jeszcze o zniknięcie doktora Duszyckiego. Nie mogła ich obwiniać, wiedziała dobrze, że oprócz medialnego „grillowania” teraz posypią się pozwy cywilne par, które poczują się odarte ze swojej prywatności. Tym bardziej że brukowiec nie zadał sobie tyle trudu, by zamazać nazwiska osób spod litery M na pierwszej stronie.

***

Decyzja dojrzewała w Beacie niespiesznie, ale zdecydowanie. Niczym ziarno, o którym wiadomo, że zakiełkuje, tylko trzeba dać mu trochę czasu. Gdy leżała tak sama w pokoju, który z każdym dniem coraz bardziej wypełniał się zapachem niemytego ciała i przegniłych resztek żywności, wydawało się jej, że namacalnie czuje wyrastające w jej głowie młode pędy podjętej decyzji, której zajmie nie więcej niż kilka dni, by się spełnić. Może gdyby ktoś do niej zadzwonił, wyszarpnął siłą z pomiętej pościeli i wstawił pod prysznic z zimną wodą, mógłby ją być może ocalić. Ale rzeczywistość była taka, że tonęła niezauważenie dla świata, samotna łupina łodzi na oceanie nabierała coraz więcej wody i żałosne, a poza tym jakże bezsensowne byłoby wołanie o pomoc. Z góry wiadomo, że nikt by nie przybiegł.

Beata resztką sił zaczęła robić plan. Ten jeden, ostatni raz w życiu musiała się skupić, na tyle jeszcze było ją stać. Klucz do laboratorium spoczywał na nocnym stoliku i Beata ucieszyła się, że nikt jeszcze nie wpadł na pomysł, żeby go jej odebrać. Pomyślała, że ten klucz jest… kluczowy do powodzenia całej akcji i roześmiała się głośno na myśl o tym lapsusie słownym. Jej własny głos wydał się jej obcy i ochrypły, był odgłosem bliższym zwierzęciu niż człowiekowi. To już tydzień, gdy ostatni raz powiedziała coś na głos, podczas rozmowy telefonicznej z kliniką, i od tego czasu zamilkła, nie wychodziła z mieszkania, a nie oszalała na tyle, by mówić sama do siebie.

Otworzyła szafę i zaczęła przeglądać garderobę. Zawsze była z niej w pewnym sensie dumna, była idealnie skrojona na wszystkie okazje, a jednak niewielka, nie było w niej żadnej zbędnej rzeczy. Wiele lat temu opracowała zasadę, według której regularnie pozbywała się ubrań, których długo nie nosiła. Dzięki temu pewnym ruchem ściągnęła z wieszaka czarną satynową sukienkę „na specjalne okazje”, bo przecież wydarzenie, na które się szykowała, było ewidentnie specjalne, ostatnie w swoim rodzaju. Najlepiej dopasowane buty, które spoczywały w pudełku równo pod wieszakiem z sukienką, nie wydały się jej jednak pasujące na tę okazję. Chciała coś bardziej awangardowego, niech świat nie zapamięta jej jako samotnej starej panny z laboratorium, ale jako kogoś niebanalnego. O tym właśnie miały świadczyć szmaragdowe atłasowe pantofelki, wysadzane kryształami Swarovskiego i zapinane na kostce.

Pamiętała dokładnie: kupiła je sobie w nagrodę za sukces pewnej bardzo sympatycznej pary z Grudziądza, której dziesiąte podejście do in vitro miało być ostatnim. Beata pamiętała też, że wtedy pierwszy i ostatni raz żarliwie modliła się nad probówkami do katolickiego Boga, tak jak nauczono ją wiele lat wcześniej w domu. Może dlatego się wtedy udało? A może tak po prostu miało być i jej modły nie miały nic do rzeczy? Nigdy się nie dowie, ale wiedziała na pewno, że dziewięć miesięcy później urodził się Marcelek, waga trzy tysiące pięćset trzydzieści cztery gramy, i sprawił, że serca tej pary „rozpłynęły się w miłości takiej, o której nigdy nawet nie mieli odwagi marzyć”. Tak napisali na Facebooku, zbierając sto trzydzieści trzy kciuki podniesione w górę. Czy dowiedziałaby się o tym, gdyby nie zdecydowała się na prowadzenie swojej prywatnej ewidencji? Zapewne nigdy.

Teraz rzecz najważniejsza: wysunęła szufladę i oczom jej ukazały się przegródki z równo ułożonymi szalami, mieniące się kolorami tęczy, niczym na orientalnym bazarze. Już samo zanurzanie palców w luksusowe tkaniny sprawiało jej przyjemność, zmysłowo czuła ich miękkość na skórze. Sięgnęła po amarantowy szeroki szal z delikatnego jedwabiu przetykanego srebrną nitką. Zawsze był jej ulubionym, nie tylko dlatego, że był po prostu piękny i jak na jej ówczesne możliwości finansowe nieprzyzwoicie drogi, ale też dlatego, że przywiozła go sobie z dalekiej podróży do Indii, ostatniej podróży, w jaką się wybrała, tuż przed rozpoczęciem pracy w Szczęśliwej Rodzinie. Może gdyby nie zdecydowała się na to, co z taką pieczołowitością planowała, mogłaby gdzieś wyjechać. Kiedyś, bardzo dawno temu, przed erą laboratorium i notatnika z pacjentami, właśnie wyjazdy napędzały ją do życia. Ale w tym momencie do życia napędzały ją jedynie przygotowania do sposobu, w jaki je sobie odbierze. To był jej ostateczny cel i czuła w sobie duszę organizatorki, z której tak zawsze była dumna.

Napisanie listu pożegnalnego zajęło jej kilka chwil, rozpisywanie się ponad miarę wydawało się jej teatralne i zupełnie nie na miejscu. To wszystko po prostu zaszło za daleko. Ja wysiadam, B. – skreśliła ładnym charakterem pisma na kartce formatu A4, włożyła ją do tekturowej teczki i umieściła w torbie.

Zbliżał się wieczór i właściwie wszystko było już dopięte na ostatni guzik. Beata po raz ostatni omiotła spojrzeniem mieszkanie i zamknęła drzwi. Nie przekręcała klucza w zamku, uznała to za zupełnie zbyteczne. Atłasowe pantofelki stukały o stopnie schodów, gdy po nich zbiegała.

***

Młodszy asystent embriologa przyszedł do pracy jako pierwszy, co do tej pory jeszcze mu się nie zdarzyło. Wyczyn ten zawdzięczał męczącemu go kacowi po niedzielnym spotkaniu z kumplami ze studiów. Zawsze tak miał, że zmetabolizowany alkohol następnego dnia po wypiciu wyrywał go ze snu o godzinie, o której mógł tylko pomarzyć w trzeźwe poranki. Poza tym spotkanie ze znajomymi ze studiów wyzwoliło w nim męczące uczucie, że być może za mało się stara, by osiągnąć coś w życiu. „Osiągnąć coś w życiu” – ta fraza była wczoraj odmieniana przez wszystkie przypadki, przy czym nikomu nie udało się zdefiniować, czym owo „coś” dokładnie było. „Coś” mieściło w sobie całe kosmosy utkane z pragnień jemu podobnych dwudziestolatków po studiach, którzy marzyli o tym, by mieć (piękne kobiety, zasobne konto bankowe, srebrzystego SUV-a i mieszkanie urządzone w surowym stylu skandynawskim) i być (obiektem zazdrości, interesującym człowiekiem z pasją oraz spełnieniem marzeń wszystkich rodziców wyszarpujących sobie żyły w imię wykształcenia latorośli). Na razie Bernard ani za bardzo nie miał, ani też nie był, więc dziś walczył z dwoma demonami, które nie chciały go opuścić: z kacem oraz kiełkującym poczuciem niskiej wartości.

Zatem przekraczając drzwi kliniki i ociężale człapiąc po schodach prowadzących do laboratorium, obiecywał sobie, że dziś da z siebie wszystko, by nauczyć się jak najwięcej i do końca tego roku awansować. Wiedział, że o ewentualnym awansie decydowała Beata Zawilska, zimna i zamknięta w sobie kobieta, starsza od niego o półtorej dekady, ale ciągle bardzo atrakcyjna. Pojawiała się regularnie w jego mokrych snach, z których niezmiennie budził się spocony i boleśnie niespełniony. Nigdy nawet nie spróbował się przekonać, czy miałby u niej szansę. Zdarza się przecież, i to nie tylko w filmach pornograficznych, że dojrzałe kobiety wybierają sobie młodszych facetów, oficjalnie ze względu na ich „wigor” i „entuzjazm”, których ich równolatkowie nijak nie potrafią nawet udawać, a naprawdę po prostu ze względu na dobry seks. Nie miałby nic przeciwko, wręcz bardzo tego pragnął, może nawet bardziej niż awansu i podwyżki, za którą mógłby wziąć wreszcie kredyt na mieszkanie i samochód. Tak, Bernard Perchuć planował od dziś stać się innym człowiekiem, ale nie przewidział, że stanie się tak wcale nie za sprawą zwycięstwa nad własnym lenistwem.

Wnętrze laboratorium było już rozświetlone od wewnątrz. „Pewnie to Zawilska, jak zwykle wcześnie na posterunku” – pomyślał Bernard i mimowolnie przyjął we własnym mniemaniu najbardziej męską z póz: napiął mięśnie ramion i karku, stanął pewniej na nogach, szybkim gestem odbił kartę na czytniku i zdecydowanie pchnął drzwi. Wzrok jego spoczął najpierw na wyjątkowo strojnych damskich pantoflach, które swobodnie wisiały akurat na wysokości jego oczu. Zdjęty zgrozą, spojrzał wyżej i zobaczył posiniałą twarz Beaty Zawilskiej, zakrytą częściowo opadającymi swobodą siły grawitacji włosami. Treść żołądka podeszła mu do gardła i zwymiotował. Gdy po kilku sekundach znowu podniósł wzrok, jego umysł zarejestrował kolejne szczegóły: pręgę na szyi, wściekle różowy szal, na którym wisiała kobieta, oraz charakterystyczny zapach ekskrementów, unoszący się spod wytwornej czarnej sukienki. Tego jednego Beata Zawilska nie przewidziała: zwycięstwa fizjologii nad patosem. I Bernard Perchuć po raz pierwszy w swoim dwudziestoośmioletnim życiu zemdlał.

11.

Z odrętwienia wyrwał mnie dzwonek telefonu. Trwałam jeszcze w słodkim półśnie, zamroczona środkami przeciwbólowymi oraz rozkoszną możliwością pozostawania w łóżku w zimny środowy poranek. Już wczoraj poinformowałam klinikę o moim małym wypadku i związanym z nim zwolnieniu lekarskim na najbliższy tydzień. Świstek z pieczęcią szpitala wyglądał na tyle poważnie, że dziewczyny z recepcji powstrzymały się od komentarzy dotyczących celowej dezercji z tonącego statku. No, może jeszcze niezupełnie tonącego, ale niebezpiecznie nabierającego wody.

– Co robisz? – odezwał się entuzjastyczny głos w słuchawce, którego lekki ton stanowił szokującą zmianę klimatu w stosunku do poprzedniej rozmowy telefonicznej, w której uczestniczyłam.

– Leżę i dochodzę do siebie. Przedwczoraj jakiś kretyn potrącił mnie samochodem.

– Jest mu bardzo przykro – powiedział z udawanym smutkiem w głosie Marcin. – Ale jednocześnie jest on przekonany, ten kretyn, że dziś jest świetny dzień, byś zaczęła cieszyć się życiem. No, wiesz, to, czego nigdy nie robiłaś.

– Jestem na zwolnieniu lekarskim. ZUS chodzi i sprawdza, powinnam leżeć w domu i to akurat z dziką przyjemnością zrobię. Pamiętasz, jak mówiłam ci, że moim największym hobby jest leżenie pod kocem z kubkiem czegoś ciepłego? Dobrze się bawię.

– Pojedźmy nad Bałtyk.

– Nie mam słów na twoje durne pomysły… Nie.

– Dlaczego nie? Podaj chociaż jeden dobry powód.

– Tylko jeden? Hm… niech pomyślę, jest ich nawet kilka. Jestem dopiero co po wypadku, na zwolnieniu lekarskim, nad morze jest dobrych kilka godzin jazdy kiepskimi drogami, jest przedwiośnie, zimno, roztopy i ogólna obrzydliwość wszystkiego naokoło. Nie znam cię prawie w ogóle, nie licząc dwóch dni, podczas których większość czasu byłam odurzona środkami przeciwbólowymi. Nasza znajomość zaczęła się od tego, że podejrzewano u mnie wstrząs mózgu. Mam wymieniać dalej?

– Raz w życiu zrób coś fajnego. Czy to tak dużo?

– Nie.

– Czekam przed blokiem. – I odłożył słuchawkę.

Stałam pośrodku pokoju, nie za bardzo wiedząc, co robić. Jedyne, co przyszło mi do głowy, to wyłączenie telefonu i upewnienie się, że drzwi od mieszkania są zamknięte. Zakopałam się pod kołdrę i nasłuchiwałam. Winda trzasnęła pięć minut po telefonie i usłyszałam natarczywe łomotanie do drzwi. Zignorowałam je, czując z dziwnej ekscytacji pulsowanie w skroniach. Stukanie nie ucichło po dziesięciu minutach, słyszałam, że intruz coś mówił zza drzwi, które były na tyle cienkie, że wychodząc na palcach do przedpokoju, mogłam spokojnie usłyszeć każde słowo. Z kołdrą na plecach, jak jeżowiec w swojej skorupie, bezszelestnie stanęłam metr od drzwi.

Ton głosu Marcina nie był ani trochę wzburzony czy zniecierpliwiony. Prowadził rzeczowy monolog, poparty wieloma argumentami. Usłyszałam cichy trzask judasza u najbardziej wścibskiej sąsiadki w bloku, która ku mojej zgryzocie mieszkała akurat na moim piętrze. Zrezygnowana, przekręciłam zamek w drzwiach. Marcin miał na ramieniu plecak, niezbyt duży, ale na tyle spory, że sugerował, iż jego właściciel istotnie wybierał się w kilkudniową podróż.

– Dlaczego uparłeś się, że zbawisz akurat mnie?

– Bo akurat ty najbardziej tego potrzebujesz.

– Jeśli już, to dziś zbawiłyby mnie ciepłe pączki z piekarni za rogiem, a nie idiotyczny pomysł wyjazdu nad morze.

– A byłaś kiedyś nad morzem poza sezonem?

– Nie.

– Jest pięknie. O niebo piękniej niż latem, z tymi wszystkimi parawanami, dzieciakami sypiącymi piasek wkoło i kiczowatymi pamiątkami. Morze ma całą gamę odcieni, których latem nigdy nie zobaczysz. Ja najbardziej lubię, gdy jest stalowe albo podczas sztormu. Wieje tak głośno, że nie słyszysz nawet swoich myśli, szczególnie gdy stoisz na molo. Słone powietrze smaga cię po twarzy i możesz wykrzyczeć w ten żywioł wszystko to, czego nie odważyłabyś się wykrzyczeć nawet w pustym mieszkaniu. To oczyszczające uczucie, nie wiesz, jak bardzo… Nie wiem skąd, ale jestem pewien, że właśnie takiego czegoś ci w życiu potrzeba. Żebyś mogła zacząć. I to nawet nie zacząć na nowo, ale po prostu ruszyć z miejsca. Wiem, co mówię, też kiedyś tak tkwiłem, jak ty teraz.

I wtedy zrobiłam coś, czego do dziś nie potrafię wytłumaczyć. Po prostu wstałam z fotela i zaczęłam pakować torbę podróżną.

***

Autostrada była zadziwiająco łaskawa dla kiepsko amortyzowanej łady niwy, którą mknęliśmy na północ kraju. Pszenno-buraczany krajobraz za oknem przypominał aż nader wyraźnie, że nie byliśmy bohaterami z amerykańskiego filmu drogi. Byliśmy w gruncie rzeczy obcymi sobie ludźmi, jadącymi nad beznadziejnie zimne i szare morze na przedwiośniu. Teoretycznie zupełnie bez sensu, a jednak jakaś dawno zapomniana, niedopuszczana na co dzień do głosu część mnie bardzo chciała to zrobić. I im bardziej całe przedsięwzięcie wydawało się absurdalne, tym bardziej chciałam doprowadzić je do końca, nawet kosztem skończenia w czarnym plastikowym worku, zakopana w dole na wydmach, czego nie można było wykluczyć.

Zatrzymaliśmy się na stacji benzynowej, tuż przed zjazdem na Tczew. Marcin tankował pojazd z nonszalancją króla szos. We wstecznym lusterku zobaczyłam, jak z czułością pogładził karoserię, tak jak głaszcze się ulubionego kota czy psa. Speszył się, gdy zobaczył mój rozbawiony wzrok. Miał w sobie sporo uroku, trzeba przyznać. Nie był to jednak urok w jakikolwiek sposób zabarwiony erotyką. Był jasny, szczery i przywodził na myśl raczej kubek kakao z piankami Marshmallows niż mroczne otchłanie pożądania i ostrygi popijane szampanem.

– Chcesz coś ciepłego do picia? – spytał, wyciągając portfel ze skrytki pod kierownicą.

Odmówiłam, dziękując za troskę. Zatrzasnął drzwi skrytki, nie zauważając, że wypadła z niej biała plastikowa fiolka. Sięgnęłam po nią, gdy zniknął za przeszklonymi drzwiami stacji. Tramal, najsilniejszy z leków przeciwbólowych. Dziwne. Marcin nie wyglądał, jakby cokolwiek kiedykolwiek go bolało, ale mógł tak wyglądać właśnie dzięki tym tabletkom. W fiolce zostało dziewięć tabletek. Sama nie wiem, dlaczego je tak skrupulatnie policzyłam… Pospiesznie wrzuciłam je tam, skąd wypadły. Może wcale nie były jego. Widziałam, jak wracał do auta sprężystym krokiem. Nie, to nie był człowiek, którego mogłoby cokolwiek boleć. Na tle jaskrawych neonów przydrożnego baru szybkiej obsługi wydawał się wręcz niezniszczalny. I wtedy właśnie przeszła mi przez głowę szalona myśl, że być może nadszedł czas, bym dała się zbawić.

***

Gdy dotarliśmy na sam koniec Półwyspu Helskiego, dzień powoli chylił się ku końcowi. Światło łagodniało, niepostrzeżenie przyjmując coraz bardziej stonowane barwy. Zaczynało padać. W ciągu dziesięciu minut wycieraczki przeszły z najwolniejszego trybu na najszybszy, a od morza po obu stronach półwyspu dochodziło złowieszcze dudnienie.

– Mamy szczęście, sam środek sztormu – ucieszył się.

– Jesteś nienormalny. Lepiej znajdźmy jakąś knajpę ze świeżą rybą, zanim to rozszaleje się na dobre.

– To potem. Najpierw mamy coś do załatwienia. A konkretnie ty.

Skręcił w stronę portu i zaparkował samochód na pustym parkingu, tuż przed wejściem na molo.

– Wysiadamy. Pogoda sprzyja twojemu rytuałowi przejścia.

Nie posłuchałam go i ciągle tkwiłam w samochodzie, coraz bardziej przerażona. Teoretycznie, gdyby planował rzeczywiście mnie zabić, a ciało wrzucić do morza, zrobiłby to raczej w bardziej ustronnym miejscu. Było wprawdzie dość pusto, ale pomimo fatalnej pogody po nadbrzeżu snuła się para spacerowiczów, a kilku rybaków rozładowywało kuter. Moja śmierć nie przeszłaby zatem niezauważona. „Zresztą – pomyślałam – dlaczego tak kurczowo się tego życia trzymam, skoro i tak nigdy z niego nie korzystam?”.

Otworzyłam drzwi samochodu. Po nogach uderzył mnie przejmujący chłód, ale dudnienie ze strony morza miało w sobie coś hipnotyzującego. Obezwładnił mnie zapach ozonu w powietrzu, wymieszany z typowo morskimi nutami ryb, soli i butwiejącego drewna.

– Idziemy – powiedział i pociągnął mnie za rękę.

Poddałam się temu zdecydowaniu. Znałam Marcina zaledwie kilkadziesiąt godzin, ale było to na tyle długo, by wiedzieć, że mój opór nie ma większego sensu. Weszliśmy na molo. Wydało mi się, że pomimo solidnego betonu, z którego było zbudowane, całe drżało pod naporem fal. Zanurzyliśmy się w ścianę deszczu i bryzy, wiatr i woda atakowały z każdej strony i nie sposób było odróżnić, co jest już morzem, a co jeszcze deszczem. Odwróciłam się w stronę samochodu. Nie było go już widać, podobnie jak spacerującej pary i kutra rybackiego. Świat był stalowoszarym amalgamatem wody i powietrza, zadziwiająco nierzeczywistym, jak i namacalnym zarazem.

– Idziemy do samego końca! – Marcin usiłował przekrzyczeć fale.

Uczepiłam się kurczowo jego ramienia i z wysiłkiem szliśmy dalej. Trudno powiedzieć, ile zajęło nam dotarcie na sam koniec molo, ale biorąc pod uwagę przeciwny wiatr, mogło to trwać kilkanaście minut. Gdy wreszcie się zatrzymaliśmy, prawie nic nie widziałam, bo moje podrażnione solą morską i wiatrem oczy łzawiły.

– Gdyby twoje życie miało skończyć się tu i teraz, gdyby zmyła nas z brzegu silniejsza fala, to czego najbardziej byś żałowała?! – krzyknął do mnie zza ściany deszczu.

Odpowiedź przyszła do mnie nie wiadomo skąd, niemal automatycznie. Tak jakbym ćwiczyła ją od wielu miesięcy, niczym rolę w sztuce. Była jak powtarzana w myślach od dzieciństwa modlitwa, tak wyuczona, że zerwani ze snu w środku nocy jesteśmy w stanie wyrecytować ją jak mantrę.

– Że tak naprawdę nigdy nie żyłam. Że od urodzenia jestem martwa w środku i że nic nigdy nie chciało mi się z tym zrobić. Że żyję życiem innych, ale nie dla innych. Że nic nikomu nigdy nie dałam ani też nic nie otrzymałam w zamian. Że być może nikt by nawet nie zauważył, że mnie już nie ma. A przede wszystkim bym żałowała, że moje życie kończy się, zanim w ogóle się zaczęło.

Nie byłam pewna, czy Marcin usłyszał moją odpowiedź. Raczej były na to niewielkie szanse. Został trochę z tyłu, może pięć czy dziesięć kroków, podczas gdy ja, wbrew zdrowemu rozsądkowi, zbliżyłam się do samej krawędzi molo. I nagle poczułam, że muszę mówić, przekrzyczeć tę nawałnicę, bo tylko wtedy będę miała szansę na odkupienie. I że jest to szansa jedyna i naprawdę ostatnia, inne nie zostaną mi dane już nigdy. Nie wiedziałam też, kto jest lub kto powinien być adresatem mojego monologu. Mój towarzysz? Bóg? Ja sama? Morze? To było w tamtym momencie zupełnie nieważne, bo po prostu krzyczałam w sztorm, a on był bardzo cierpliwym słuchaczem. Na całe gardło wrzeszczałam, że chcę w końcu przestać przepuszczać życie przez palce, że tak bardzo, tak cholernie chciałabym wreszcie mieć odwagę przeżyć choć mały ułamek tego, co widywałam tak często wśród pacjentów kliniki. Mieć cel, determinację, a przede wszystkim przestać się bać, że coś mnie zrani, że dojdę gdzie indziej, niż pierwotnie zamierzałam, że poniosę porażkę. Ale przede wszystkim na głos przysięgłam samej sobie, że teraz już codziennie będę pamiętać, że nie wolno mi dłużej, niczym obrażony dzieciak, tkwić na kolanach w błocie w nadziei, że ktoś mnie z tych kolan podniesie. Po prostu muszę wstać i zamiast biernie przyglądać się życiu, zostać wreszcie jego uczestniczką. W tej sinoszarej burzy wydawało mi się to takie proste. Odwrócić się, zejść z tego cholernego molo sprężystym krokiem i zaprzyjaźnić się z życiem. Sprawić, by każda chwila się liczyła, trochę jak w tych oklepanych poradnikach dla zagubionych życiowo, ale tak naprawdę o to przecież chodzi, by nie uronić żadnej podarowanej godziny. A co z tymi, których straty liczą się nie w godzinach, dniach czy miesiącach, ale w całych latach? Czy można choć trochę nadrobić zmarnowany czas?

Marcin stał za mną. Na tyle blisko, by w razie potrzeby wyrwać mnie ze szponów szalejącego żywiołu. Ale na tyle daleko, by nie słyszeć wyraźnie tego, co krzyczałam. Nawet gdyby słyszał, nie obchodziło mnie to. Był moim samozwańczym lekarzem, który wiózł mnie tutaj przez pół Polski, bym przeżyła to dziwne katharsis w sztormie. I tak jak lekarzowi właśnie mogłabym pokazać mu wszystkie moje rany i całą moją pustkę. Ale zbawić się mogłam tylko ja sama.

Ogłuszający ryk fal uderzających w betonowe gwiazdobloki dudnił w uszach, a krople wody spływały po ubraniu. Fala wdarła się na molo i powaliła mnie na ziemię. Czułam na policzku mokry beton, przywarłam całym ciałem do podłoża, usiłując znaleźć jakikolwiek punkt zaczepienia. W ustach czułam sól, nie byłam pewna, czy pochodzi ona z morza, czy z mojej rozciętej przy upadku wargi. Poczułam pierwotny strach, tak wspólny dla wszystkich żywych istot. Strach przed śmiercią, którą – mimo że w swojej istocie jest nieuchronna – każdy próbuje odwlec jak najbardziej w czasie. W ścianie wody zobaczyłam, jak Marcin czołga się do mnie, poczułam ciężar jego ramienia na plecach, gdy położył się tuż obok.

– Nie bój się. Teraz już naprawdę będzie dobrze.

***

Godzinę później siedzieliśmy w zupełnie pustym lokalu, stylizowanym na chatę rybacką, przy głównej ulicy miasteczka Hel. W okna uderzał deszcz, piliśmy grzane wino i było po prostu dobrze. Nie przeszkadzały nawet szanty w tle, choć – jak już oboje zdążyliśmy ustalić – nienawidziliśmy ich bardziej niż muzyki góralskiej. Przez szybę można było obserwować nadbrzeże i molo, które niemal zupełnie skryły się pod płaszczem deszczu. Wysunęłam stopy z mokrych butów i skierowałam je w stronę grzejnika elektrycznego. Ciepło rozchodziło się od stóp w górę, od ust zanurzonych w korzennym winie w dół i od serca – praktycznie do każdej komórki ciała. Potęgowało się na zasadzie kontrastu za każdym razem, gdy spojrzałam za okno. Dychotomie: ciepło–zimno, szaro–purpurowo, słodko–gorzko, samotnie–we dwoje, odrętwienie–przebudzenie. Moje odwieczne „nie”, a dzisiejsze „tak” powiedziane życiu.

***

– To co chcesz zrobić z resztą swojego życia? – zapytał wprost, gdy już nieco odtajaliśmy.

– Na początek dowiedzieć się, czego tak naprawdę chcę. Choć skoro przez trzydzieści pięć lat tego się nie dowiedziałam, to… być może zajmie mi to trochę czasu.

– To za dużo na początek, szukać od razu jakiegoś większego sensu. Zacznij od rzeczy małych, takich, na które zawsze miałaś ochotę, a nigdy nie zrobiłaś. Cokolwiek. Spiszemy listę. – Wyciągnął sfatygowany notes i długopis. – I nie bój się, to może być coś zupełnie błahego czy głupiego. Chodzi o to, byś zaczęła. – Uśmiechnęłam się.

– Zawsze chciałam pojechać nad Bałtyk w nieoczywistej porze roku i zobaczyć sztorm. Serio, nie żartuję.

– Idealnie! Zatem pierwszy punkt możemy nie tylko zapisać, ale i od razu odhaczyć. Co dalej?

– Zawsze chciałam wyjechać gdzieś naprawdę daleko. Dlatego takie wrażenie zrobił na mnie ten lekarz, o którym ci opowiadałam, Basia Reiter i moja koleżanka Sylwia. Oni się odważyli, ja nie umiem, mimo że bardzo chcę.

– „Gdzieś daleko” to bardzo ogólne wyrażenie. Co byłoby dla ciebie takim symbolem, że tam jesteś?

– Gdy byłam w szkole podstawowej, w niedzielne popołudnia puszczano w telewizji taki program podróżniczy. Nie pamiętam nazwy, wiem, że nie był aż tak siermiężny, jak reszta ówczesnych tego typu programów. Jeden odcinek zapadł mi szczególnie w pamięć. Arizona, droga ciągnąca się aż po horyzont pośród czerwonej pustyni i skał. Nie wiem, co było tak szczególnego w tej drodze, ale śni mi się ona do dzisiaj. Wjeżdżam na szczyt wzniesienia, patrzę we wsteczne lusterko i widzę tę drogę, identyczną jak z tego programu telewizyjnego wiele lat wcześniej. I chyba czuję wtedy, w tym śnie, szczęście. I ogromną ciekawość tego, co jest za wzniesieniem. Wtedy się budzę, nigdy się nie dowiadując, co jest tam naprawdę. Więc – odpowiadając na twoje pytanie – właśnie tam chciałabym pojechać i dowiedzieć się, co jest dalej, za wzniesieniem na tej drodze. Zatrzymać samochód, spojrzeć w lusterko wsteczne i wciągnąć w płuca pyliste gorące powietrze.

– Zrób to.

– To nie takie proste.

– Wiesz, że wszyscy tak mówią? Ale ludziom takim jak twoi znajomi, o których mi opowiadałaś, jakoś się udało. Zamienili niemożliwe w całkiem wykonalne i mają się dobrze.

Wciągnęłam głęboko powietrze i wypuściłam je powoli, trochę, żeby zyskać na czasie i nie musieć mierzyć się ze swoim tchórzostwem.

– No więc jak? Co tam będzie kolejnego na twojej liście? Puść wodze fantazji, zadziw mnie, droga Alicjo!

– Chciałabym się naprawdę zakochać. Nie wiem, jak to jest właściwie. Było kilku facetów, ale żebym nie spała po nocach albo czuła mrowienia w ciele czy w duszy, to nigdy. Chciałabym tego zaznać. Głównie po to, żeby się przekonać, o co ludzkość od zarania dziejów robi tyle hałasu.

– Nie żartuj, to niemożliwe, byś nigdy nie była zakochana. W podstawówce chociażby, tam każdy zakochiwał się na śmierć i życie średnio dziesięć razy w ciągu roku szkolnego.

Pokręciłam głową.

– Byłam zbyt zajęta byciem przerażoną, pamiętasz? Podobali mi się jacyś koledzy, to prawda, ale nie straciłam nigdy głowy na tyle, by choć przez jeden wieczór myśleć tylko o nich czy łkać w poduszkę. Dlatego chciałabym mieć takie doświadczenie życiowe, nawet jeśli złamie mi to serce. Ba! Wolałabym, by ta miłość zakończyła się tragicznie, po to, żeby mieć pełen obraz. Jestem nienormalna?

– No, trochę. – Uśmiechnął się, zafrapowany. – To co masz tam dalej?

– Chcę nauczyć się piec ciasta. Jakiekolwiek. Nigdy tego nie robiłam, bo to mnie z jakiegoś powodu zawsze przerażało.

– Masz załatwione. Akurat bardzo dobrze trafiłaś.

– A co, umiesz?

– Nie ja, ale moja siostra. Jest mistrzynią w pieczeniu ciast. Zaopatruje kilka warszawskich kawiarni, co jest dość dochodowym zajęciem, bo przebicie jest kilkukrotne.

– No, dobrze, trochę już tego wymieniłam. Starczy na najbliższą dekadę. Teraz możemy już zamówić coś do jedzenia?

– Nie, jeszcze ostatnie i dam ci spokój, obiecuję.

– Chciałabym przeżyć idealny poranek. Tylko tu jest problem, bo nie wiem, jak miałby on konkretnie wyglądać. Po prostu gdy taki się wydarzy, będę wiedzieć, że to było to.

– A musi być poranek?

– Tak. Może dlatego, że teoretycznie bardzo lubię poranki, a w praktyce wygląda to tak, że albo śpieszę się do pracy, klnąc nieprzytomnie na wszystko i wszystkich, albo całe poranki przesypiam, budząc się w okolicach godziny trzynastej w soboty i niedziele.

– Nie myślałaś nigdy, by w jakąś sobotę wstać o siódmej?

– Owszem, myślałam. Ale nie miałabym pomysłu, co z tymi godzinami zrobić.

Ostrożnie wyrwał kartkę z notatnika. Spojrzałam na nią. Miał bardzo ładny charakter pisma, zupełnie jak ktoś, kogo ominęła rewolucja cyfrowa i większość rzeczy uparcie pisał odręcznie. Cyfry rozpoczynające każdy z pięciu punktów były pieczołowicie okolone pogrubioną obwódką, każdy punkt kończył się solidną kropką. Kazał mi podpisać i nosić zawsze przy sobie. Podpisałam bez słowa i schowałam kartkę do kieszeni. Czułam się jak wtedy, gdy bardzo dawno temu spisałam moje noworoczne postanowienia i rzeczywiście planowałam je wszystkie spełnić.

***

Marcin umarł wieczorem w gdańskim szpitalu. Gdy go tam dowiozłam, jeszcze żył, ale już był nieprzytomny. Gdy wracaliśmy z Helu, po prostu zasnął na siedzeniu pasażera i kilka chwil potem osunął się bezwładnie, uderzając głową o drążek zmiany biegów. Godzinę wcześniej poprosił mnie, bym to ja poprowadziła, bo on poczuł się senny po obiedzie. Odszedł we śnie, tak mi przynajmniej powiedziano w szpitalu. Śmierć mózgowa w wyniku wylewu nastąpiła w momencie osunięcia się w samochodzie. Zapytano mnie też, czy wiedziałam o jego chorobie. Pokręciłam głową, będąc w zupełnym szoku.

– Nie, nie miałam pojęcia, w ogóle krótko się znamy – wyjąkałam idiotycznie, skubiąc rękaw od swetra.

Ten typ nowotworu nie dawał szans nieleczony, leczony zresztą też nie. Można było tłumić objawy bólowe, ale nie chorobę, która niczym tykająca bomba pod podkoszulkiem gotowa była eksplodować w każdej chwili.

– Dobrze, że się to stało, gdy nie siedział za kierownicą – stwierdził rzeczowo lekarz, z racji zawodu pragmatycznie patrzący na rachunek zysków i strat nagłych zejść z tego świata. – Mielibyśmy pewnie jeszcze dodatkowych pacjentów w związku z tym.

Pokiwałam głową ze zrozumieniem, nie za bardzo wiedząc, jak skomentować tak przerażająco trzeźwy ogląd sytuacji.

– Trzeba zawiadomić rodzinę – powiedziała do mnie jakaś kobieta w niebieskim fartuchu.

Znowu pokiwałam głową, jakby ten gest mógł sprawić, że choć minimalnie odzyskuję kontrolę nad sytuacją. Nie miałam pojęcia, czy miał jakąkolwiek rodzinę, dopiero w tym momencie sobie to uświadomiłam. Być może wybrałam się na drugi koniec Polski z ojcem piątki dzieci i mężem żony załamującej ręce nad jego nagłym zniknięciem. „Dlaczego o tym nie pomyślałam wcześniej?” – to była zdecydowanie kwestia do przemyślenia na później, ale z jakiegoś powodu uczepiłam się jej kurczowo.

Zaczęłam trząść się z zimna, miałam na sobie tylko cienką koszulkę i lekki sweter, który narzuciłam na siebie w pośpiechu. Miał plamę z kawy, którą jeszcze dziś rano piliśmy razem, rozkoszując się widokiem na morze, oraz ledwie widoczny ślad jego śliny na lewym rękawie, która spłynęła strużką z kącika jego ust, gdy ciągnęłam go za ramiona na izbę przyjęć. Włożyłam dłonie do kieszeni swetra, w nadziei na przynajmniej chwilowe uspokojenie ich drżenia, i palce natrafiły na złożony równo świstek papieru. Wsunęłam jego róg pod paznokieć palca wskazującego. Zabolało, poczułam jak płynie krew. „Bez sensu” – pomyślałam, wpatrując się w linoleum pod moimi stopami. „Co właściwie to zmieni?” – próbowałam dobrze sobie znanymi metodami obrzydzić kiełkującą mi w głowie myśl. Wyciągnęłam złożoną kartkę, na jej środku widniał krwawy odcisk mojego palca, jak podpis, ostateczne przypieczętowanie. „On by tego chciał” – mówiło mi coś uparcie. Przyjechał ze mną nad to zimne morze nie po to, by umrzeć, ale dlatego, że ja potrzebowałam zmiany. Z jakiegoś powodu byłam ostatnim projektem tego człowieka i czułam, że jestem mu coś winna.

Przejmujące uczucie zimna wzmagało się i dygotałam już całym ciałem. Sięgnęłam do torebki w poszukiwaniu papierosów. Nie paliłam już od trzech lat i do teraz wydawało mi się, że wcale mi tego nie brakuje, ale w tamtej chwili wiele bym dała za możliwość zaciągnięcia się dymem. Przeszukiwałam torebkę coraz bardziej gorączkowo, jakby ten papieros miał uratować mnie przed rozpaczą, która wisiała nade mną i tylko czekała, by spaść jak chmura gradowa. Chwilę potem ze zdumieniem przyglądałam się okładce płyty CD, na którą – nieoczekiwanie – natrafiłam w torbie. „Nie bój się wiatru”, Yank Shippers. Marcin męczył mnie tą płytą przez całą drogę, tylko trochę usprawiedliwiało go, że to szanty i że dobrze pasowały do nadmorskiego, ponurego jeszcze wczesną wiosną klimatu. Nie bój się wiatru… nie bój się…

Jakiś smutny człowiek o wyglądzie spaniela usiadł obok mnie i poprosił, bym poszukała w rzeczach zmarłego jakichkolwiek dokumentów identyfikacyjnych, by można było skontaktować się z jego rodziną. Podniosłam się z krzesła i posłusznie ruszyłam do samochodu.

***

Pomimo usilnych starań nie potrafię sobie przypomnieć, jak wróciłam z Gdańska do Warszawy. To zadziwiające, bo na ogół nie mam problemów z pamięcią. Być może w szpitalu podano mi jakieś środki uspokajające, mimo że ich nie potrzebowałam. Nie przypominałam sobie żadnego środku transportu, który mnie przewiózł do stolicy, ale mimo to w zdumieniu stałam pośrodku mojej sypialni i patrzyłam na kalendarz. Dziś kończyło się moje zwolnienie lekarskie i jeśli wierzyć datom i zegarom, za niecałą godzinę powinnam być w pracy. Nie czułam zmęczenia ani niewyspania, właściwie nie czułam zupełnie nic, tak jakby coś zresetowało moją gonitwę myśli, z którą zmagałam się od dzieciństwa.

Dźwięk telefonu wyrwał mnie z letargu. Rzuciłam się na jego poszukiwanie, idąc za dźwiękiem, ale zgubiłam trop już w przedpokoju. Nie było go w walizce ani w torebce, melodia uporczywie dochodziła z szafki na buty. Otworzyłam ją w zdumieniu, by chwilę potem stwierdzić, że telefon leży w jednym z moich butów do biegania. W słuchawce usłyszałam spazmatyczny szloch, który niespodziewanie szybko ewoluował w kaskadę bezwładnych słów, które niczym joyce’owski potok świadomości swobodnie rozlewały się po mojej głowie. Agnieszka, moja sąsiadka zza biurka, półszeptem i półpłaczem relacjonowała jakieś dramatyczne wydarzenie, z którego opisu zrozumiałam najpierw tylko słowa „apaszka”, „trup”, „powieszona”, „laboratorium” i „Jezu Jezu Jezu”, powtarzane w zapętleniu i ze zmienną intonacją. Dopiero po kilku minutach zdołałam z niej wydobyć, o kogo chodziło i ta informacja powaliła mnie na kolana. Dosłownie. Klęczałam przy łóżku, ze słuchawką w ręku i nie byłam w stanie wydusić z siebie więcej niż najpospolitsze z przekleństw, powtarzane z emfazą. Oczami wyobraźni widziałam Zawilską, wiszącą pod stropem laboratorium, rozświetlonego, nomen omen, trupim światłem jarzeniówek, ale wcale nie ten obraz był najgorszy…

W zwolnionym tempie w mojej głowie odgrywały się raz po raz dwie sceny: wysypująca się zawartość torebki pani doktor i szary notes, który przeoczyła. A potem ta dziwna rozmowa i strach w jej oczach, gdy powiedziałam, że notes po prostu zniknął. Nie powinnam tak myśleć, to było szaleństwo, ale nie potrafiłam pozbyć się myśli, która jak natrętny owad już w najlepsze krążyła po mojej głowie. Czy jeślibym pobiegła za nią z tym cholernym notesem, to Beata Zawilska ciągle by żyła? Czy jeśli tylko zadałabym sobie wtedy trud i zbiegła za nią po tych kilku schodkach do laboratorium, waląc wystarczająco silnie w drzwi pancernej śluzy, to udałoby mi się zwrócić notes? Nigdy się tego nie dowiem, zawsze się będę już zastanawiać i walczyć z poczuciem winy, którego raczej nigdy się nie pozbędę. Znam samą siebie wystarczająco dobrze.

Z klęczek przeszłam do pozycji dziecka, skulona na podłodze przy łóżku, i zasnęłam snem złym i niespokojnym, z którego odmętów wyrwał mnie kolejny telefon. Sięgnęłam po niego z poczucia obowiązku, jeśli chcieli mnie wypytywać o kwestię tego notatnika, to oczywiście, odpowiem na wszystkie pytania, choć nie cofnie to czasu i nie zdejmie doktor Zawilskiej szala zadzierzgniętego na szyi.

– Przyjedziesz zaraz, prawda? – spytała Agnieszka błagalnym tonem.

Sięgnęłam po butelkę dawno już odgazowanej coca coli, upiłam łyk, narzuciłam na siebie płaszcz i wyszłam z domu. Praca to był zawsze jakiś stały punkt, którego mogłam się uchwycić. Przynajmniej na razie.

Do kliniki dotarłam kilka chwil po prokuratorze i grupie dochodzeniowej policji, która zdążyła już opieczętować taśmą ostrzegawczą laboratorium, w którym postanowiła zakończyć życie Beata Zawilska. Agnieszka w kilku żołnierskich zdaniach opowiedziała mi, co się stało. Nigdy nawet bym nie posądzała jej o taką zwięzłość, jednak szok i sytuacje ekstremalne wydobywają z ludzi to, co ukryte.

– To możemy się już pakować – powiedziałam.

Popatrzyła na mnie pytająco.

– Możemy się już pakować, wszyscy. Takiej liczby skandali nie zniesie żadna firma, a na pewno nie klinika leczenia bezpłodności. Najpierw te artykuły, teraz samobójstwo lekarza w laboratorium. To oczywiste. – Sama byłam zdziwiona moim logicznym tokiem rozumowania, którego na co dzień jakże bardzo mi brakowało.

W milczeniu patrzyłyśmy na siebie i na nasze biurka. Obie wiedziałyśmy, że miałam rację.

Kilka godzin później blady jak ściana profesor Ledek poinformował wszystkich, że klinika zostaje zamknięta do odwołania, w trybie natychmiastowym. Należne pensje oraz odprawy oczywiście miały zostać wypłacone, ktokolwiek potrzebował referencji, miał je dostać.

– Nie mówimy sobie do widzenia na zawsze – powiedział profesor.

Nikt mu nie uwierzył. Na płaszczyźnie tak zwanego „pijaru” byliśmy skończeni. To, czego nie dokonał wcześniej artykuł w brukowcu, dopełnił z pewnością kolejny, opisujący to samobójstwo. Pierwsi dziennikarze pojawili się w klinice niecałą godzinę po policji.

– Myślisz, że można było zrobić coś, by ją uratować? – spytała mnie Agnieszka, oklejając taśmą karton ze swoimi rzeczami, który zdążyła już spakować.

Zawsze miała dobre serce i rzadko myślała o sobie. Każda inna osoba w tej sytuacji pytałaby raczej: „I co teraz z nami będzie?”. Poczułam, jak żołądek podchodzi mi do gardła. Od rana zadawałam sobie obsesyjnie to cholerne pytanie i odtwarzałam w myślach scenę z notatnikiem. Wzruszyłam ramionami, bo co mogłam właściwie powiedzieć? Słowa, ani wtedy, ani teraz, nic nie mogły zmienić. Tylko czyny, a czynów zabrakło.

– Myślę… – powiedziała z namysłem, skubiąc końcówkę taśmy. – Myślę, że gorycz narasta w człowieku latami. Czasem wystarczy zwykłe niedobiegnięcie do autobusu, by tama pękła. A ona ostatnio miała problemy. Artykuł w prasie, zwolnienie z pracy. Niby żaden taki dramat, ale może przepełniło to jej czarę goryczy.

– Może – powtórzyłam, głucho zamykając szufladę biurka. Nic nie chciałam stąd zabierać.

Był poniedziałek i właśnie miałam za sobą najdziwniejszy tydzień mojego życia, w ciągu którego uległam wypadkowi, straciłam pracę i poznałam prawdziwego przyjaciela, w którego pogrzebie będę za kilka dni uczestniczyć. Życie nigdy nie dawkuje nam wydarzeń równomiernie. Czasem przez lata nie dzieje się nic, by zaledwie kilka dni mogło obdzielić emocjami pozostałe dekady.

***

Marcin miał trzydzieści dziewięć lat i całą jego rodziną była siostra, jej mąż i dwójka siostrzeńców. Miał za to wielu znajomych, którzy tłumnie stawili się na pogrzebie. Przyglądałam się im z fascynacją, bo była to naprawdę niecodzienna mieszanka osobowości, które normalnie nie miałyby szans spotkać się w rzeczywistym świecie. Było kilka osób wyglądających na żywcem wyjętych z programu śniadaniowego telewizji dla pięknych, bogatych i żywiących się nasionami chia. Ich białe zęby, idealnie wypielęgnowane dłonie i pewność siebie, rzucająca się w oczy nawet w kaplicy cmentarnej, kontrastowały z grupką ludzi nieco przygarbionych, autentycznie zasmuconych, nie tylko samymi okolicznościami, w których się spotkali, ale ogólnie – życiem. Było też kilku bezdomnych, ich woń raniła nozdrza tych, którzy na co dzień obcowali z wykwintnymi zapachami neroli, bazylii i ozonu w przydomowych basenach. „Pełen przekrój społeczny” – pomyślałam, jednocześnie zastanawiając się, kim tak naprawdę był Marcin. Jedyne, co mi przychodziło do głowy, to modny ostatnio zawód life coacha, doradcy życiowego. Jedynie nie pasowało mi to, że raczej wątpliwe, by szukał klientów na ulicy. Przecież ja go tak spotkałam, ale być może byłam wyjątkiem, nie wiem.

Poczułam, jak łzy napływają mi do oczu, już drugi raz dzisiejszego dnia. Rano odbyłam dłuższą rozmowę z siostrą Marcina, opowiedziałam jej historię naszego wyjazdu nad morze i ostatnie godziny życia jej brata. Chciałam, by wiedziała, że nie cierpiał i że odszedł tak jak żył – pogodnie. Płakałyśmy obie. Justyna w ruchach i w sposobie bycia bardzo przypominała brata, połączenie łagodności z niespotykaną wręcz energią, która dziś – ze zrozumiałych względów – była stonowana. I gdy stanęła pośrodku kaplicy, by wygłosić mowę pożegnalną, mimowolnie się uśmiechnęłam, jak do dobrej znajomej, którą przecież nie była. Jak widać, umiejętność błyskawicznego skracania dystansu i zjednywania sobie ludzi oboje z bratem mieli zakodowaną genetycznie.

Justyna poprawiła włosy szybkim, lekko zniecierpliwionym gestem, dokładnie w taki sam sposób, jak robił to zmarły i widziałam po twarzach zgromadzonych, że to podobieństwo zrobiło na nich wrażenie. Przez kaplicę przeszedł cichy szmer, który ucichł wraz z pierwszymi słowami mówczyni:

– Gdy byliśmy dziećmi, zawsze to ja byłam tą rozsądniejszą stroną rodzeństwa – zaczęła niepewnie. – Tak już pozostało do końca, choć to on żył znacznie piękniej i pasją do tego właśnie pięknego życia zarażał wszystkich dookoła. Także tych, którzy niekoniecznie sobie tego życzyli. – Wydawało mi się, że w tym momencie popatrzyła właśnie na mnie. – Inaczej niż w przypadku wielu poczytnych pisarzy, Marcin kochał nie tylko słowo pisane i możliwości, jakie ono dawało, ale także czerwcowe noce, zapach ulic po deszczu, jagody, dźwięk gitary i ludzkie historie, których wy, tu zgromadzeni, zapewne mu nie skąpiliście. Oprócz daru pisania, dzięki któremu zyskał nieśmiertelność, miał dar moim zdaniem o wiele rzadszy i cenny – dar otwierania ludzkich serc. Był mistrzem cieszenia się chwilą, gdy teraz o tym myślę, miał tak od dzieciństwa. I podczas gdy u większości ludzi dziecięca radość zanika z wiekiem, u niego na szczęście nigdy to nie nastąpiło. Ciężka choroba zmieniła w nim tylko tyle, że cieszył się życiem jeszcze zachłanniej. A mogłoby się wydawać, że to niemożliwe…

Zawiesiła na chwilę głos, jakby zbierała w sobie siłę na ostatnie zdanie.

– Panie i panowie, pożegnajmy Marcina Kejsa, brata, przyjaciela, pisarza, bliskiego nam człowieka. Ale zanim to zrobimy… – Wyciągnęła z kieszeni marynarki kartkę. – …kilka słów od niego. Dał mi to kilka tygodni temu. Romantyczny, ale i zawsze dobrze zorganizowany. – Uśmiechnęła się do wspomnienia. – Zacznę od razu od prośby. Bycie zmarłym na własnym pogrzebie zdaje się mieć tę niezaprzeczalną zaletę, że wszyscy tę ostatnią prośbę będą chcieli spełnić. I tu was mam, kochani. A więc teraz zamknijcie oczy. Zamknięte? Świetnie. To pomyślcie o czymś, czego bardzo pragniecie. Złapcie pierwszą myśl, która wam przyjdzie do głowy. Nie musi to być nic wielkiego, pierwsza myśl jest zawsze najszczersza. Złapcie tę myśl i gdy już stąd wyjdziecie, położycie kwiaty na moim grobie i dojedziecie do swoich domów, po prostu to zróbcie. Nawet jeśli nie macie już za bardzo siły, już się wam nie chce albo po prostu najzwyczajniej w świecie nie macie odwagi. Zróbcie to dla mnie, bo ja sam już nigdy nie będę miał na to szansy. I cieszcie się życiem, to ogromne szczęście i zaszczyt móc to robić. Jeśli spełnicie tę moją ostatnią prośbę, będę żył jeszcze trochę dłużej, a to najlepszy prezent, jaki możecie mi podarować. Pieprzyć te nudne wieńce. Viva la vida!

Justyna skończyła i zdecydowanym ruchem odsunęła od siebie mikrofon. Zapadła cisza w akompaniamencie dudnienia deszczu o dach kaplicy. Marcin tu był i uśmiechał się na myśl o tym wszystkim, co dziś postanowią i zrobią zgromadzeni. Tak, zdecydowanie, nawet jego pogrzeb dedykowany był życiu.

Epilog

Kaleka na wózku inwalidzkim pośrodku opustoszałego o północy parkingu centrum handlowego – takie jest pierwsze moje wspomnienie z przedmieść Los Angeles, gdy moja zakrzywiona przez jet lag percepcja zaczęła rejestrować świat po drugiej stronie oceanu. Kręcił na swoim wózku piruety, śmiejąc się w głos. Gapiłam się na niego z bezpiecznej odległości taksówki, która zatrzymała się na światłach. Prawdopodobnie był szaleńcem, ale zapragnęłam z nim porozmawiać. Może miał jakąś receptę na szczęście, ważną nawet w takich okolicznościach, jak parking przed walmartem na przedmieściach Miasta Aniołów. Zanim jednak zdążyłam sklecić zdanie po angielsku, taksówkarz z piskiem opon ruszył dalej. Szkoda.

Nigdy przedtem nie wyjeżdżałam z kraju, więc moja podróż do Stanów była rzuceniem się przez wielką wodę na przysłowiową głęboką wodę. Swoją decyzję dedykowałam Marcinowi i jemu byłam za nią wdzięczna. Przez cały lot miałam wrażenie, że siedzi obok i co jakiś czas ściska mnie za rękę, mimo że wcale nie bałam się latać. Bałam się żyć, a to zupełnie inna sprawa.

Sylwia chciała wyjechać po mnie na lotnisko, ale celowo podałam jej datę przyjazdu późniejszą o dwa tygodnie od tej rzeczywistej. Chciałam stawić czoło temu wyzwaniu samodzielnie. Wiedziałam, że od momentu spotkania na lotnisku Sylwia otoczy mnie opieką, jak ciepłym kokonem siostrzeństwa, którego od początku pobytu do samego końca nie miałabym odwagi ani potrzeby opuszczać. Chciałam pobyć tu sama, mimo że od zakupu biletu umierałam ze strachu każdego dnia. Klasyczne opuszczanie swojej strefy bezpieczeństwa, nigdy przedtem nie odważyłam się nawet lekko zbliżyć do jej granic, więc teraz chciałam nadrobić wszystkie te stracone okazje.

Taksówka zatrzymała się przed obskurnym motelem, zapłaciłam, wyciągnęłam walizkę i stanęłam w lepkim mroku tropikalnej nocy. Motel mógłby nosić miano kultowego i miałam wrażenie, że grał w większości filmów i seriali, którymi od dzieciństwa karmiła się wyobraźnia dziewczynki z postkomunistycznego kraju. Był lekko zaniedbany, tani, a wejścia do pokojów prowadziły bezpośrednio z zewnętrznej antresoli. W środku pachniało zwietrzałą kawą, lekką stęchlizną i środkami czystości o zupełnie nieznanej mi nucie. Ściągnęłam sandały i poczułam pod stopami miękkość wykładziny. Było idealnie.

Rano wyruszyłam na poszukiwanie drogi w Arizonie, punkt numer dwa „listy Marcina”. Tak właśnie nazywałam tę spisaną na Helu kartkę, którą nosiłam zawsze ze sobą. Znałam ją na pamięć, punkt po punkcie, ale sama jej obecność dodawała mi w życiu celowości i była ostatnim łącznikiem z człowiekiem, dzięki któremu się wreszcie odważyłam. Gdy nie miałam siły albo gdy dopadało mnie zniechęcenie, po prostu na nią patrzyłam i to dodawało mi odwagi. Z czasem od ciągłego dotykania i rozkładania kartka oprócz śladu krwi jeszcze z gdańskiego szpitala nabawiła się wielu tłustych odcisków palców, dwóch niewielkich plam po napojach oraz kilkunastu linii od zagięć, które zorały ją niczym zmarszczki. Chyba dokładnie tak powinien wyglądać pakt z sobą samym.

Samochód prowadził się zaskakująco lekko, tak jak lekko i bez najmniejszych problemów udało mi się go wypożyczyć w pobliskiej sieciowej wypożyczalni, na paszport i kartę kredytową z niezbyt wysokim limitem. Czułam się jak bohaterka wszystkich filmów, które widziałam od dzieciństwa. Ktoś kiedyś napisał, że urok podróży przez Stany polega przede wszystkim na tym, że niezależnie od wyglądu i od marki auta, którym aktualnie się podróżuje, w którymś momencie każdy zaczyna się czuć jak dowolna gwiazda filmowa. Jaka? To już zależy od osobistych preferencji i filmografii, którą żywiliśmy naszą wyobraźnię.

Na horyzoncie powietrze drżało od upału. Automatyczna skrzynia biegów i prosta, pozbawiona skrzyżowań droga sprawiały, że prowadzenie samochodu po kilku godzinach wprowadzało w przyjemny trans, podobny do medytacji. Natrętne myśli znikały, a ruchy ciała ograniczały się do utrzymania dłoni na kierownicy. Nie pamiętam, kiedy ostatni raz byłam tak zrelaksowana. Lęk, mój dotąd nieodłączny towarzysz, zniknął, podobnie jak poczucie winy. Czego to ja właściwie się tak bardzo obawiałam całe życie? Nie potrafiłam sobie przypomnieć. Straciłam pracę, za większość moich oszczędności kupiłam bilet do Stanów Zjednoczonych, nie miałam planów na przyszłość, a przeszłość była dla mnie jakimś dziwnym splotem historii i okoliczności, co do których zaczynałam wątpić, czy wydarzyły się naprawdę. Cudze historie, którymi dotychczas żyłam, rozsypały się w pyle pustyni. Byłam tylko ja i pomimo tych trzydziestu pięciu lat na karku poczułam się jak biała kartka, na której los dopiero napisze historię. Wreszcie moją własną.

Popatrzyłam w lusterko wsteczne i już wiedziałam… Dokładnie ten widok z programu podróżniczego, który oglądałam lata temu, utkwił mi w głowie. W jakiś sposób, którego ciągle nie rozumiem, utożsamiał wszystko, o czym marzyłam. Nitka drogi, dość stromo opadająca w dół, aż po horyzont, na którym wystrzelały pod niebo kominy skał o dziwnych kształtach. Krajobraz w kolorach ochry i purpury przełamywał grafit asfaltu. Byłam niemal na szczycie wzniesienia, które śniło mi się latami. Dokładnie w miejscu, w którym zatrzymałam samochód, mój sen zawsze się kończył, zostawiając uczucie niedosytu i niepokoju po przebudzeniu. Nie spieszyłam się. Oparta plecami o bagażnik auta, smakowałam tę chwilę. W ustach czułam pył i piach, dokładnie tak, jak sobie to wyobrażałam. Oblizałam wysuszone od upału wargi, wsiadłam do samochodu i powoli ruszyłam drogą do góry. Tuż przed szczytem wzniesienia wstrzymałam oddech i dodałam gazu. VIVA LA VIDA.

Table of Contents

Strona tytułowa

Strona redakcyjna

Prolog

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

Epilog