David ‌Foster ‌Wallace

NIEWYCZERPANY ŻART

przełożyła ‌Jolanta Kozak

Tytuł oryginału:Infinite ‌Jest

Copyright © ‌1996 by ‌David Foster ‌Wallace

All rights ‌reserved

Copyright © for ‌the ‌Polish ‌edition by ‌Grupa ‌Wydawnicza Foksal, MMXXII

Copyright © ‌for the ‌Polish translation by Jolanta ‌Kozak, MMXXII

Wydanie I

Warszawa MMXXII

Niniejszy ‌produkt objęty ‌jest ‌ochroną prawa autorskiego. ‌Uzyskany ‌dostęp upoważnia ‌wyłącznie ‌do prywatnego ‌użytku osobę, ‌która wykupiła prawo ‌dostępu. ‌Wydawca informuje, że wszelkie ‌udostępnianie osobom ‌trzecim, nieokreślonym ‌adresatom lub w jakikolwiek ‌inny sposób upowszechnianie, ‌upublicznianie, kopiowanie ‌oraz ‌przetwarzanie ‌w technikach ‌cyfrowych lub ‌podobnych – jest nielegalne ‌i podlega właściwym sankcjom.

Spis treści

Copyright

Dedykacja

Niewyczerpany ‌żart

Rok Mydełka ‌Dove w Rozmiarze Próbnym

Październik – ‌Rok ‌Pieluchomajtek ‌Depend dla Dorosłych

Jesień ‌– ‌Rok ‌Produktów Mleczarskich ‌z Serca Ameryki

3 listopada ‌– Rok ‌Pieluchomajtek ‌Depend dla ‌Dorosłych

Denver, Kolorado, 1 listopada ‌Roku Pieluchomajtek ‌Depend ‌dla Dorosłych

Rok Pieluchomajtek ‌Depend dla ‌Dorosłych

Rok Pieluchomajtek Depend dla ‌Dorosłych

3 listopada RPDD

Pierwsze i jedyne ‌jak dotąd ‌od biedy romantyczne doświadczenie ‌Maria Incandenzy

30 ‌kwietnia – Rok ‌Pieluchomajtek Depend dla ‌Dorosłych

30 kwietnia – Rok ‌Pieluchomajtek Depend dla ‌Dorosłych

4 ‌listopada ‌Roku ‌Pieluchomajtek ‌Depend ‌dla Dorosłych

6 listopada ‌Roku Pieluchomajtek ‌Depend dla Dorosłych

Chronologia ‌prodochodowego czasu sponsorowanegoTMOrganizacji Narodów ‌Ameryki Północnej (ONAN) ‌w trybie rocznym

Domniemany życiorys ‌Helen P. Steeply, 36, ‌193 cm, 104 kg, licencjat z nauk humanistycznych, mgr administracji sądowej

5 listopada – Rok Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

14 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

30 kwietnia/1 maja Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

8 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych. Dzień Współzależności Gaudeamus Igitur

30 kwietnia/1 maja Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

30 kwietnia/1 maja Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Sam koniec października RPDD

9 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Przed świtem 1 maja RPDD. Skalne wzniesienie na płn. wsch. od Tucson, AZ, USA, ciąg dalszy

Zima, 1963 PS, Sepulveda, CA

10 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Przedświt i świt 1 maja RPDD. Występ skalny na płn. zach. od Tucson, AZ, USA, ciąg dalszy

Godz. 4:50, 11 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych. Recepcja, Ennet House, dzienny dom przejściowy, Enfield, MA

Początek listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Późne popołudnie, poniedziałek 9 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Środa 11 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Wybrane wyimki z nieformalnych rozmów z rezydentami prowadzonych przez D.W. Gately’ego, pracownika stacjonarnego domu przejściowego dla uzależnionych od narkotyków i alkoholu Ennet House w Enfield, MA, od wyjścia z zebrania młodzieżówki AA w Brookline do ok. godz. 23:29, w środę 11 listopada RPDD

11 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

1 maja RPDD. Występ skalny na północny zachód od Tucson, AZ, USA

13 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

11 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

14 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

11 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

14 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

14 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

14 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

14 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

14 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

11 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

17 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

19 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

20 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych. Gaudeamus Igitur

20 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych. Festyn tuż przed pokazowym turniejem fundraisingowym Gaudeamus Igitur

Posłowie. David Foster Wallace i jego opus magnum. Jolanta Kozak

II. Fraktal Wallace’a

Przypisy wyjaśniające

Przypisy bibliograficzne

Strona redakcyjna

Dla F.P. Fostera: RIP

Niewyczerpany żart

***

Rok Glad

Siedzę w gabinecie otoczony głowami i ciałami. Moja poza jest świadomie zgodna z kształtem twardego krzesła. Do tego zimnego pomieszczenia w gmachu Administracji Uniwersytetu, obitego boazerią, obwieszonego remingtonami, zaopatrzonego w podwójne okna chroniące przed listopadowym upałem, izolowanego od odgłosów Administracji zewnętrzną poczekalnią, zaproszono przed chwilą Wuja Charlesa, pana deLinta i mnie. Jestem tu, w środku.

Trzy twarze uplasowały się nad letnimi sportowymi marynarkami i półwindsorami po drugiej stronie stołu konferencyjnego z polerowanej sosny, lśniącego rozpajęczonym światłem arizońskiego południa. To trzej Dziekani – ds. Rekrutacji, ds. Studenckich, ds. Sportu. Nie wiem, która twarz należy do którego.

Wierzę, że sprawiam wrażenie neutralne, może nawet miłe, chociaż pouczono mnie, żebym raczej zgrzeszył neutralnością, niż silił się na przyjemny wyraz twarzy czy też uśmiech.

Zdecydowałem się starannie, mam nadzieję, założyć nogę na nogę, kostka stopy na kolanie, dłonie razem w kroku spodni. Moje splecione palce tworzą lustrzaną serię czytelnych dla mnie liter X. Resztę obsady pokoju przyjęć stanowią: uniwersytecki Dyrektor ds. Prac Pisemnych, uczelniany trener tenisa, i prorektor Akademii, pan A. deLint. C.T. jest przy mnie, pozostali, kolejno, w pozycji siedzącej, stojącej, stojącej, znajdują się na marginesie mojego pola widzenia. Trener tenisa pobrzękuje drobnymi w kieszeni. Zapach pokoju ma w sobie coś niejasno spożywczego. Wysokoprzyczepna podeszwa mojego gratisowego buta Nike tkwi równolegle do dyndającego mokasyna brata mojej matki, który występuje tu w roli Dyrektora Szkoły i zasiada w fotelu tuż po mojej, mam nadzieję, prawicy, również twarzą do Dziekanów.

Dziekan z lewej, chudy, żółtawy mężczyzna, którego permanentny uśmiech ma w sobie nietrwałość odcisku w opornym materiale, reprezentuje typ osobowości, który ostatnio nauczyłem się cenić: odracza konieczność mojej reakcji, recytując za mnie, pod moim adresem, moje własne kwestie. Odkąd środkowy Dziekan, który wygląda jak kudłaty lew, podał mu plik wydruków komputerowych, przemawia mniej lub bardziej do tych stronic, uśmiechając się z góry.

– Nazywasz się Harold Incandenza, lat osiemnaście, data ukończenia szkoły średniej w przybliżeniu za miesiąc, obecnie uczęszczasz do Enfieldzkiej Akademii Tenisowej w Enfield, Massachusetts, szkoły z internatem, w którym zamieszkujesz.

Jego okulary do czytania są prostokątne, mają kształt kortów tenisowych z liniami bocznymi zaznaczonymi górą i dołem ramek.

– Według Trenera White’a i Dziekana [nieczytelne] figurujesz w regionalnym, krajowym i kontynentalnym rankingu tenisistów juniorów, jesteś wielce obiecującym sportowcem ONANCAA[I], pozyskanym przez nas drogą korespondencji Trenera White’a z obecnym tu doktorem Tavisem, zapoczątkowanej… w lutym bieżącego roku. – Górna strona zostaje usunięta i pedantycznie przeniesiona na spód pliku. – W Enfieldzkiej Akademii Tenisowej zamieszkujesz od siódmego roku życia.

Waham się, czy zaryzykować podrapanie się po prawej stronie ręki, gdzie mam torbiel łojową.

– Trener White informuje nasz wydział, że darzy wielkim szacunkiem program Enfieldzkiej Akademii Tenisowej oraz że drużyna tenisowa Uniwersytetu Stanu Arizona już kilkakrotnie skorzystała na immatrykulacji wychowanków EAT, jednym z których był niejaki pan Aubrey F. deLint, obecny tu dzisiaj wraz z tobą. Trener White i jego personel dali nam…

Słownictwo żółtawego Administratora jest, ogólnie rzecz biorąc, niewyszukane, chociaż muszę powiedzieć, że trafia w sedno. Dyrektor ds. Prac Pisemnych zdaje się mieć większą niż normalna liczbę brwi. Dziekan po prawej stronie dziwnie wpatruje się w moją twarz.

Wuj Charles mówi, że przypuszcza, iż Dziekani skłonni będą potraktować jego słowa jako panegiryk entuzjasty EAT, jednak on zapewnia panów Dziekanów, że to wszystko prawda: Akademia kształci obecnie ni mniej, ni więcej, tylko jedną trzecią z trzydziestu najlepszych juniorów kontynentu, we wszystkich przedziałach wiekowych, a ja, czyli Hal, zaliczam się do „samej śmietanki”. Dziekani prawy i środkowy uśmiechają się profesjonalnie, głowy deLinta i trenera skłaniają się ku sobie, a Dziekan z lewej odchrząkuje i podejmuje wątek:

– …do zrozumienia, że mógłbyś już jako student pierwszego roku włączyć się w program szkolenia tenisowego naszego uniwersytetu. Miło nam słyszeć – mówi albo czyta, przekładając kartkę – że znalazłeś się tu po ważnych zawodach, dając nam okazję do spokojnej rozmowy o twoim podaniu, ewentualnym przyjęciu, immatrykulacji i stypendium.

– Poproszono mnie o dodanie, że nasz Hal jest rozstawiony z trójką w Zawodach Singlowych Chłopców do lat 18 prestiżowego WhataBurger Southwest Junior Invitational w Centrum Tenisowym Randolpha – mówi domniemany Dziekan ds. Sportu, którego przekrzywiona głowa ukazuje piegowatą łysinę.

– Mieszczącym się w parku Randolpha, obok znakomitego hotelu El Con Marriott – wtrąca C.T. – Cała reprezentacja jest, jak dotąd, zachwycona tym miejscem, które…

– Święta prawda, Chuck, i chciałbym przy okazji dodać, że zdaniem Chucka Hal udowodnił już, że zasłużył na swoją wysoką pozycję, dochodząc do półfinału dzięki imponującej podobno wygranej z dzisiejszego rana, a jutro znów zagra w Centrum, ze zwycięzcą dzisiejszego wieczornego spotkania ćwierćfinałowego. Mecz, jeśli się nie mylę, zaplanowany jest na godzinę 8:30…

– Chcą zacząć, zanim przyjdzie ten przeklęty upał. Wprawdzie to suchy upał, ale jednak.

– …i już podobno zakwalifikował się do zimowych Kontynentalnych Rozgrywek Halowych w Edmonton, jak mi donosi Kirk… – Przekrzywia głowę jeszcze bardziej, żeby spojrzeć do góry i w lewo na trenera reprezentacji uniwersyteckiej, którego zęby lśnią w uśmiechu na tle agresywnej opalenizny. – To doprawdy niemało. – Uśmiecha się, patrząc na mnie. – Wszystko się zgadza, Hal?

C.T. nonszalancko założył ręce; w klimatyzowanym blasku słońca ciało na jego tricepsach pokryte jest mapą cętek.

– Wszystko się zgadza idealnie, Bill. – I uśmiecha się. Dwie połówki jego wąsów nigdy dokładnie do siebie nie pasują. – I pozwolę sobie dodać, że Hal jest bardzo przejęty, przejęty tym, że zaproszony został trzeci rok z rzędu do udziału w WhataBurger Invitational, że ponownie należy do społeczności, którą darzy szczerym uczuciem, że może odwiedzić waszych wychowanków i kadrę trenerską, że już potwierdził swoją wysoką pozycję w niełatwych zawodach w tym tygodniu, że wciąż, jak to się mówi, jest na topie, ale najbardziej przejęty jest spotkaniem z wami, panowie, i możliwością obejrzenia tutejszych obiektów. To, co już widział, jest absolutnie najwyższej klasy.

Cisza. DeLint przesuwa plecami po boazerii i centruje na nowo środek ciężkości ciała. Mój wuj promienieje i prostuje się jak rozpięty pasek od zegarka. 62,5% twarzy obecnych w pokoju obraca się w moją stronę z wyrazem życzliwego wyczekiwania. Klatka piersiowa podskakuje mi jak wirówka z butami w środku. Układam usta w kształt, który w moim zamyśle zostanie odebrany jako uśmiech. Obracam się nieznacznie to tu, to tam, dzieląc uwagę między wszystkich obecnych w pokoju.

Cisza zmienia charakter. Brwi żółtego Dziekana tworzą cyrkumfleksy. Dwaj pozostali Dziekani patrzą na Dyrektora ds. Prac Pisemnych. Trener tenisa przesunął się pod szerokie okno, maca ostrzyżone na jeża włosy nad karkiem. Wuj Charles gładzi przedramię powyżej zegarka. Po lśniącym blacie sosnowego stołu przesuwają się nieznacznie cienie zajętych dłoni i jeden cień głowy jak czarny księżyc.

– Czy Hal dobrze się czuje, Chuck? – pyta Dziekan ds. Sportu. – Hal przed chwilą jakby się… no, skrzywił. Czy coś go boli? Boli cię coś, synu?

– Hal jest zdrów jak ryba. – Mój wuj się uśmiecha, pacyfikując powietrze niedbałym ruchem ręki. – To tylko taki mały, niewinny tik, z nadmiaru adrenaliny wywołanego, jak mi dał do zrozumienia, przebywaniem tutaj, na waszym imponującym kampusie, potwierdzeniem słuszności rozstawienia bez utraty, jak dotąd, ani jednego seta, otrzymaniem oficjalnej pisemnej oferty nie tylko zwolnienia z opłat, ale i stypendium socjalnego od tu obecnego Trenera White’a, na papeterii Pac 10, a także możliwością podpisania Zobowiązania przystąpienia do Narodowego Stowarzyszenia Sportowego Studentów, i to już dzisiaj, tu i teraz.

C.T. patrzy na mnie, a spojrzenie ma upiornie łagodne. Wybieram bezpieczne wyjście: rozluźniam wszystkie mięśnie twarzy, pozbawiając ją jakiegokolwiek wyrazu. Pilnie wpatruję się w kekuliański splot krawata środkowego Dziekana.

Moja milcząca odpowiedź na wyczekującą ciszę zaczyna wpływać na atmosferę w pokoju, drobinki kurzu i kłaczki lnu sportowych marynarek, wzniecane cugiem z ujść klimatyzatorów, tańczą nerwowo w ukośnej płaszczyźnie wpadającego przez okna światła, a powietrze nad stołem musuje jak nad świeżo nalaną wodą sodową. Trener, z lekkim akcentem, który nie jest ani brytyjski, ani australijski, tłumaczy C.T., że całą procedurę ubiegania się o przyjęcie, będącą z reguły miłą formalnością, znakomicie uprawnia fakt, że kandydat ma prawo mówić sam za siebie. Dziekani prawy i środkowy, nachyleni ku sobie, odbywają cichą konferencję, tworząc coś na kształt tipi ze skóry i włosów. Przypuszczam, że trenerowi tenisa chodziło nie o „uprawnianie”, ale o „usprawnianie”, chociaż sensowniejszym, jakkolwiek udźwięcznionym z punktu widzenia fonetyki przejęzyczeniem byłby czasownik „udrażnia”. Dziekan o płaskiej żółtej twarzy nachylił się i odsłania zęby w wyrazie, który ja odczytuję jako zatroskanie. Jego dłonie stykają się na powierzchni stołu konferencyjnego, a palce wyglądają, jakby spółkowały, podczas gdy moja seria czterech X rozplata się i ściskam kurczowo krawędzie krzesła.

Powinniśmy szczerze pogadać o potencjalnych problemach z moim podaniem – zagaja – oni i ja. Rozwija wątek szczerości i jej wagi.

– W materiałach dołączonych do twojego podania, Hal, Komisja Rekrutacyjna zwróciła uwagę na wyniki niektórych testów. – Zerka w dół na kolorowy arkusz ujednoliconych wyników, ukryty w okopie jego ramion. – Członkowie Komisji Rekrutacyjnej analizują twoje wyniki testów, które, jak sam zapewne wiesz i możesz wytłumaczyć, są, powiedzmy to sobie… poniżej normy.

Powinienem się wytłumaczyć.

Jasne, że ten naprawdę dosyć szczery żółty Dziekan po lewej reprezentuje Komisję Rekrutacyjną. A w takim razie drobna ptasia figurka po prawej to Sport, ponieważ zmarszczki na twarzy kudłatego Dziekana pośrodku ściągnęły się w wyraz wyniosłej urazy, z gatunku dzięki-temu-co-jem-naprawdę-doceniam-to-czym-popijam, zdradzający fachowo akademickie zastrzeżenia. A więc pośrodku mamy nieskomplikowaną wierność standardom. Mój wuj spogląda na Sport, jakby zdezorientowany. Poprawia się nieznacznie w fotelu.

Niezgodność odcieni ręki i twarzy Rekrutacji jest wręcz agresywna.

– …wyniki Egzaminów Ustnych niepokojąco bliskie zeru w zestawieniu ze świadectwem szkoły średniej, w której kierownictwie pracują twoja matka i jej brat… – Czyta z arkusza zamkniętego w elipsie jego ramion: – W minionym roku istotnie nieco się opuścił, ale zaznaczam, że opuścił się do oceny „wybitny” z niewiarygodnego wręcz poziomu z trzech poprzednich lat.

– Poza skalą.

– Większość placówek oświatowych nie stosuje nawet oceny A z wieloma plusami – mówi Dyrektor ds. Prac Pisemnych z niemożliwą do zinterpretowania miną.

– Ten rodzaj… jak to powiedzieć… rozbieżności – mówi Dziekan ds. Rekrutacji z miną szczerą i zatroskaną – zapala, rzec muszę, czerwoną lampkę potencjalnego problemu w procedurze przyjęcia.

– Prosimy cię zatem o wyjaśnienie tej ewidentnej rozbieżności, żeby nie rzec matactwa.

Dziekan ds. Studenckich ma cienki głosik, który brzmi absurdalnie, wydobywając się z tak dużej twarzy.

– „Niewiarygodny” miało zapewne znaczyć wielce, wielce imponujący, w odróżnieniu od dosłownego znaczenia słowa „niewiarygodny”, na pewno – mówi C.T., który zdaje się obserwować trenera masującego sobie kark przy oknie. Przez wielkie okno nie widać nic poza oślepiającym słońcem i spękaną ziemią owianą mgiełką upału.

– Do wyjaśnienia pozostaje też kwestia dziewięciu, zamiast dwóch wymaganych, esejów załączonych do podania o przyjęcie na studia, z których część ma rozmiary bliskie monografii, a wszystkie bez wyjątku ocenione zostały jako „celujące”, jakkolwiek z użyciem różnych przymiotników…

Dyr. ds. P.P.: – Ja celowo posłużyłem się w swoich ocenach określeniami „lapidarność” i „przeestetyzowany”.

– …i których tematykę i tytuły na pewno dość dobrze pamiętasz.

Hal: – Założenia neoklasyczne we współczesnej gramatyce normatywnej, Implikacje Przekształceń post-Fourierowskich w holograficznie mimetycznym kinie, Zjawisko stazy heroicznej w rozrywce telewizyjnej…

– Gramatyka Montaguego a semantyka modalności fizycznej?

– Człowiek, który zaczął podejrzewać, że jest ze szkła?

– Symbolizm trzeciego stopnia w erotykach justyniańskich?

Odsłania znaczne fragmenty dziąseł dotkniętych recesją.

– Powiem krótko: szczerze niepokoi nas to, że osoba, która uzyskała tak niefortunne, nawet jeśli wytłumaczalne, wyniki w testach, jest zarazem autorem tych esejów.

– Nie jestem pewien, czy Hal jest pewien, co tu się implikuje – mówi mój wuj.

Dziekan pośrodku pociera palcami klapy marynarki, interpretując budzące niesmak dane komputerowe.

– W opinii naszej uczelni ze ściśle akademickiego punktu widzenia mamy tu do czynienia z problemem rekrutacyjnym, który Hal musi nam pomóc rozwiązać. Na naszym uniwersytecie pierwszą rolą kandydata jest i musi być rola studenta. Nie możemy przyjąć na studia kandydata, którego mamy powód podejrzewać, że nie sprosta wymaganiom, choćby się nie wiem jak wyróżniał na boisku.

– Dziekan Sawyer ma, oczywiście, na myśli kort, Chuck – mówi Dziekan ds. Sportu, który tak mocno przekrzywia głowę, że wygląda, jakby zwracał się również do tego całego White’a. – Nie wspominając o regulaminie ONANCAA i o szpiclach, którzy wszędzie węszą nieprawidłowości.

Trener uniwersyteckiej kadry tenisa zerka na zegarek.

– Przyjmując, że niniejsze arkusze ocen adekwatnie odzwierciedlają umiejętności kandydata – mówi z powagą Dziekan ds. Studenckich, ściszając piskliwy głos i wciąż wpatrując się w leżące przed nim akta jak w talerz jakiegoś paskudztwa – powiem wprost: uważam, że to byłoby nie fair. Nie fair wobec pozostałych kandydatów. Nie fair wobec całej społeczności akademickiej. – Spogląda na mnie. – A zwłaszcza nie fair wobec Hala. Przyjęcie na studia chłopca, w którym widzimy tylko nadzieję sportową, byłoby równoznaczne z wykorzystaniem go. A nas śledzą tysiące oczu, pilnując, żebyśmy nikogo nie wykorzystywali. Twoje arkusze ocen, synu, mogłyby nas narazić na takie oskarżenie.

Wuj Charles prosi Trenera White’a, żeby zapytał Dziekana ds. Sportu, czy sąd nad moimi wynikami byłby równie surowy, gdybym był, dajmy na to, przynoszącym zyski geniuszem futbolu. Narasta we mnie znajoma panika wobec niezrozumienia, serce mi łomocze. Całą energię ładuję w milczące trwanie na krześle, wewnątrz mam pustkę, moje oczy to dwa wielkie wyblakłe zera. Obiecywano mi, że pójdzie gładko.

Za to wuj C.T. ma urażoną minę człowieka zapędzonego w kozi róg. W podobnych sytuacjach jego głos przybiera dziwaczne brzmienie zanikającego w oddali krzyku.

– Oceny Hala w EAT, która, podkreślam, jest Akademią, a nie obozem czy fabryką, placówką akredytowaną zarówno przez Wspólnotę Massachusetts, jak i przez Stowarzyszenie Północnoamerykańskich Akademii Sportu, skupioną na holistycznych potrzebach zawodnika i ucznia, założoną przez wybitnego intelektualistę, którego nazwiska nie muszę tu wymieniać, w oparciu o rygorystyczny, zaczerpnięty z Oxbridge, system quadrivium-trivium, szkołą wszechstronnie wyposażoną, z wykwalifikowaną kadrą dydaktyczną, powinny wystarczająco dowieść, że mój siostrzeniec potrafi sprostać wszelkim wymogom Pac 10, jak również…

DeLint przysuwa się do trenera tenisowego, który kręci głową.

– …byłby w stanie dopatrzeć się w całej tej historii wyraźnych znamion dyskryminacji sportów elitarnych – mówi C.T., krzyżując i rozplatając nogi, a ja słucham, opanowany i wpatrzony w jeden punkt.

Musująca cisza pokoju tchnie teraz wrogością.

– Myślę, że czas najwyższy, aby nasz kandydat przemówił sam za siebie – mówi bardzo cicho Dziekan ds. Studenckich. – Odnoszę wrażenie, że w pana obecności będzie to niemożliwe.

Dziekan ds. Sportu uśmiecha się ze znużeniem pod dłonią masującą grzbiet nosa.

– Może wyjdziesz na chwilę i poczekasz na zewnątrz, Chuck.

– Trener White dotrzyma towarzystwa w sekretariacie panu Tavisowi i jego koledze – mówi żółty Dziekan, uśmiechając się w moje rozbiegane oczy.

– …nie odnieść wrażenia, że to wszystko było z góry ukartowane – mruczy C.T., odprowadzany do drzwi razem z deLintem. Trener tenisa wyciąga hipertroficzne ramię.

Dziekan ds. Sportu oświadcza:

– Jesteśmy tu wszyscy przyjaciółmi i kolegami.

To nie działa. Uderza mnie myśl, że rdzenny użytkownik łaciny odczytałby EXIT jako podświetloną na czerwono informację ON WCHODZI. Poddałbym się impulsowi skoku do drzwi na ich oczach, gdybym miał pewność, że to, co mężczyźni zebrani w tym pokoju zobaczą, będzie skokiem do drzwi. DeLint mamrocze coś do trenera. Odgłos klawiatur komputerowych i konsoli telefonicznych, gdy drzwi otwierają się na moment, a potem kategorycznie zamykają. Zostaję sam pośród administracyjnych głów.

– …chcieliśmy nikogo obrazić – mówi Dziekan ds. Sportu w płowej marynarce i krawacie sygnowanym drobniutkim nadrukiem – …poza zdolnościami czysto fizycznymi, które, wierz mi, szanujemy, których nam potrzeba, możesz mi wierzyć.

– …wątpliwości w tej kwestii, nie zabiegalibyśmy tak usilnie o bezpośrednią rozmowę z tobą, prawda?

– …że wiedzieliśmy, dzięki kilku podaniom o przyjęcie, które wcześniej przeszły przez dział Trenera White’a, iż Szkoła Enfield kierowana jest, skądinąd imponująco, przez bliskich krewnych najpierw twojego brata, o którego, jak pamiętam, bardzo zabiegał poprzednik White’a, Maury Klamkin, a zatem obiektywność ocen może zostać z łatwością zakwestionowana…

– Przez kogo nie bądź: NAAUPII, nieżyczliwe nam szkoły Pac 10, ONANCAA…

Eseje są stare, zgoda, ale mojego autorstwa; de moi. No ale owszem, stare i nie całkiem na zadany temat, który brzmiał: Najistotniejsze Doświadczenie Dydaktyczne Wszech Czasów. Gdybym wam przedstawił pracę z ubiegłego roku, uznalibyście ją za efekt zabaw niemowlęcia z klawiaturą komputera, chociaż sami używacie „kogo nie bądź” jako dopełnienia bliższego. W tym nowym, mniejszym towarzystwie Dyrektor ds. Prac Pisemnych wyłania się znienacka jako alfa stada, a zarazem osobnik znacznie bardziej zniewieściały, niż to się początkowo zdawało: staje z wypiętym biodrem, ręka w talii, chodzi, kołysząc ramionami, brzęka drobnymi, podciągając spodnie, gdy wślizguje się w fotel, jeszcze ciepły po siedzeniu C.T., zakłada nogę na nogę, naruszając tym samym moją przestrzeń intymną, tak że widzę liczne tiki jego brwi i siateczki kapilarne na worach pod oczami, czując woń płynu do zmiękczania tkanin i skwaśniały już odór miętówki do odświeżania oddechu.

– …chłopcem bystrym, solidnym, ale bardzo nieśmiałym, wiemy o twojej wielkiej nieśmiałości, Kirk White powiedział nam, co usłyszał od twojego atletycznie zbudowanego, lecz dość sztywnego młodszego trenera – mówi cicho Dyrektor, przykrywając miseczką, chyba dłoni, mój biceps pod sportową marynarką (oby nie); więc niech ten chłopiec przełknie ślinę i z ufnością przedstawi swój punkt widzenia tym panom, którzy nie chcą mu zrobić krzywdy, bynajmniej, a tylko wykonują swój zawód, starając się dostrzegać interesy wszystkich stron jednocześnie.

Wyobrażam sobie deLinta i White’a, jak siedzą z łokciami na kolanach w defekacyjnej pozie wszystkich odpoczywających sportowców, deLint wpatrzony w swoje wielkie dłonie, a tymczasem C.T. spaceruje w sekretariacie po orbicie ciasnej elipsy, mówiąc coś do słuchawki przenośnego telefonu. Zostałem przeszkolony przed tym spotkaniem jak mafijny boss przed przesłuchaniem przez komisję RICO. Neutralna i beznamiętna cisza. Rodzaj gry obronnej, którą ćwiczył ze mną Schtitt – najlepsza defensywa: niech się wszystko od ciebie odbija, nie rób nic. Powiedziałbym wam to, co chcecie, i jeszcze więcej, gdyby wydawane przeze mnie dźwięki były tymi samymi, które usłyszycie.

Dziekan ds. Sportu wyziera spod skrzydełka dłoni:

– …pominąć procedury przyjęć sprawiające wrażenie nastawionych przede wszystkim na sport. Żeby nie narobić sobie bigosu, synu.

– Bill ma na myśli pozory, a niekoniecznie żywe fakty, których ty jeden możesz nam dostarczyć – mówi Dyrektor ds. Prac Pisemnych.

– …pozory wysokiej pozycji sportowej, wyniki testów poniżej normy, przesadnie akademickie eseje, niewiarygodne oceny wynikłe z domniemanego nepotyzmu.

Żółty Dziekan nachylił się tak głęboko, że w jego krawacie powstanie horyzontalny odcisk krawędzi stołu; jego niezdrowa twarz ma dobrotliwy wyraz tylko-bez-ściemy.

– Niech pan posłucha, panie Incandenza, Hal, wytłumacz mi, proszę, dlaczego nie mielibyśmy zostać oskarżeni o wykorzystanie ciebie, synu. Dlaczego nie miałby tutaj ktoś przyjść i powiedzieć nam: słuchaj no, Uniwersytecie Arizony, wykorzystujesz chłopca wyłącznie dla jego ciała, chłopca tak nieśmiałego i zamkniętego, że nie chce mówić sam za siebie, frajera z naciąganymi ocenami i gotowcem załączonym do podania.

Światło odbite od blatu pod kątem Brewstera różowieje pod moimi zamkniętymi powiekami. Nie mogę uzyskać zrozumienia.

– Nie jestem frajerem – mówię powoli. Wyraźnie. – Moje zeszłoroczne świadectwo mogło być z lekka podrasowane, być może, ale to miało mi pomóc przetrwać trudny okres. Wcześniejsze oceny są de moi. – Oczy mam zamknięte, w pokoju jest cicho. – Widzę, że nie mogę uzyskać zrozumienia. – Mówię głośno i wyraźnie. – Widocznie coś zjadłem.

Zabawne, czego człowiek nie pamięta. Nasz pierwszy dom na przedmieściu Weston, który ledwo sobie przypominam – mój najstarszy brat Orin twierdzi, że pamięta, jak był na podwórku tego domu z naszą matką i pomagał jej wyorać z zimnej gleby coś na kształt ogródka. Wczesna wiosna, marzec albo początek kwietnia. Miejscem pod ogródek był koślawy prostokąt wytyczony patyczkami od lodów i sznurkiem. Orin usuwał z drogi kamienie i twarde grudy ziemi, a Mamuś szła za nim z wypożyczoną glebogryzarką w kształcie taczki, z silnikiem benzynowym, która ryczała, czkała i wierzgała, i, jak pamięta Orin, to raczej ona popędzała Mamuś niż vice versa, a Mamuś jest bardzo wysoka, więc musiała schylać się z bólem do uchwytu, zostawiając za sobą pijany szlak śladów stóp odciśniętych w zaoranej ziemi. Orin pamięta, że w połowie tej orki wypadłem na podwórze w mechatym czerwonym ubranku z Kubusiem Puchatkiem, płakałem i pokazywałem na odwróconej dłoni coś, co, jak twierdzi Orin, wyglądało naprawdę nieprzyjemnie. Orin mówi, że mogłem mieć z pięć lat i poczerwieniałem od płaczu na zimnym wiosennym powietrzu. Powtarzałem w kółko coś, czego Orin nie mógł zrozumieć, dopóki nasza matka nie zauważyła mnie i nie wyłączyła glebogryzarki, która dalej brzęczała w jej rękach, po czym podeszła sprawdzić, co też takiego trzymam. Okazało się, że był to spory płat pleśni – Orin twierdzi, że mógł pochodzić z ciemnego kąta piwnicy domu w Weston, która była nagrzana od pieca i co wiosna zalewana powodziami. Samą pleśń opisuje mój brat jako horrendalną: ciemnozielona, lśniąca, jakby włochata, cętkowana żółtymi, pomarańczowymi i czerwonymi kropkami grzybów pasożytniczych. Co gorsza, widać było, że płat pleśni jest dziwnie niekompletny, nadgryziony, a ślady tego paskudztwa rozsmarowane są wokół moich rozdziawionych ust.

– Ja to zjadłem – oto co powtarzałem.

Podstawiałem pleśń pod nos Mamuś, która do brudnej roboty zdjęła szkła kontaktowe, więc zrazu, pochylona, widziała tylko swoje zapłakane dziecko z rączką wyciągniętą w geście ofiarowania, toteż, posłuszna najbardziej matczynemu z odruchów – ona, która nade wszystko brzydziła się odpadków i nieczystości – sięgnęła po to, co podawało jej dziecię, bo ileż to już razy sięgała po zasmarkaną jednorazową chusteczkę, wyplutego cukierka, przeżutą gumę, w teatrach, na lotniskach, na tylnych siedzeniach samochodów, w holach hal turniejowych. O. stał, jak powiada, podważając butem zmarzniętą grudę i bawiąc się rzepem puchowej kurtki, stał i obserwował Mamuś, która nachyliwszy się do mnie z wyciągniętą ręką i zbliżywszy do obiektu osłabiony wzrok, nagle zamarła, zastygła, gdyż zaczęła identyfikować to, co jej pokazywałem, spostrzegając także na mnie ślady oralnego kontaktu z tymże. O. zapamiętał jej minę jako nie do opisania. Jej wyciągnięta ręka, nadal drżąca w rytm glebogryzarki, zawisła w powietrzu przed moją.

– Ja to zjadłem – powiedziałem.

– Słucham?

O. mówi, że pamięta (sic) tylko tyle, że rzucił jakąś cierpką uwagę, wyginając się do tyłu, żeby opanować nagły skurcz w plecach. Mówi, że widocznie poczuł nieznośne napięcie. Mamuś kategorycznie odmawiała schodzenia do naszej wilgotnej piwnicy. Ja, pamięta O., przestałem płakać i stałem sztywno w tej czerwonej piżamce ze stópkami, w której miałem rozmiar i kształt hydrantu, i z powagą prezentowałem pleśń, niczym sprawozdanie z jakiegoś audytu.

O. mówi, że w tym momencie pamięć go zawodzi, najpewniej z powodu stresu. W jego następnym wspomnieniu Mamuś gania wielkim kręgiem po podwórku, wykrzykując histerycznie:

– O Boże!

– Ratunku! Mój syn zjadł to coś! – wrzeszczy w drugim, treściwszym wspomnieniu Orina, wrzeszczy w kółko to samo, trzymając wysoko nakrapiany płat w szczypczykach dwóch palców, biegając teraz dalej, po prostokącie ogródka, a O. jest niemym świadkiem pierwszego w swoim życiu spektaklu histerii u osoby dorosłej. Z okien i sponad ogrodzeń wyłaniają się głowy naszych sąsiadów śledzących bieg zdarzeń. O. pamięta, że potknąłem się o sznurek wytyczający granicę ogródka, po czym podniosłem się umorusany, zaryczany, żeby gonić Mamuś.

– O Boże! Ratunku! Mój syn zjadł to coś! Ratunku! – darła się Mamuś, wydeptując kanciasty szlak tuż po wewnętrznej stronie sznurka, a mój brat Orin zapamiętał, że nawet w histerycznej traumie linia jej ucieczki była schludna, ślady stóp po indiańsku proste, a zwroty w ideogramie sznurka precyzyjne i bojowe, punktowane okrzykami „Mój syn zjadł to coś! Ratunku!”, i że zdublowała mnie dwa razy, zanim wspomnienie się skończyło.

– Moje podanie nie jest gotowcem – oznajmiam im, wołając w mrok czerwonej groty, która otwiera się przed zamkniętymi oczami. – Nie jestem tylko chłopakiem, który gra w tenisa. Mam zawiłą przeszłość. Doświadczenia i uczucia. Jestem skomplikowany.

– Czytam – dodaję. – Studiuję i czytam. Założę się, że przeczytałem wszystko to, co panowie. Pożeram całe biblioteki. Niszczę grzbiety okładek i dyskietki. Zdarza mi się wskoczyć do taksówki i rzucić: „Do biblioteki, i to gazem!”. Moje wyczucie składni i mechaniki zdania jest na pewno, z całym szacunkiem, lepsze niż wasze.

Ale to przekracza mechanikę. Nie jestem maszyną. Czuję i wierzę. Mam opinie. Niektóre z nich są interesujące. Gdyby mi panowie pozwolili, mógłbym mówić i mówić. Porozmawiajmy o czymkolwiek. Moim zdaniem wpływ Kierkegaarda na Camusa jest niedoceniany. Moim zdaniem Dennis Gabor mógł z powodzeniem być Antychrystem. Moim zdaniem Hobbes to po prostu Rousseau w czarnym zwierciadle. Moim zdaniem Hegel ma rację i transcendencja jest absorpcją. Mógłbym was, panowie, zinterfejsować pod ten stół – powiadam. – Nie jestem creatus, wyprodukowany fabrycznie, uwarunkowany, wyhodowany do pełnienia jednej funkcji.

Otwieram oczy.

– Proszę nie myśleć, że mi nie zależy.

Rozglądam się. W moją stronę płynie zgroza. Podnoszę się z krzesła. Widzę obwisłe szczęki, uniesione brwi na drżących czołach, kredowobiałe policzki. Krzesło cofa się pode mną.

– Najsłodsza Matko Chrystusowa – mówi Dyrektor.

– Nic mi nie jest – oświadczam na stojąco. Sądząc po minie żółtego Dziekana, dmie ode mnie brutalny wiatr. Twarze akademików nagle się postarzały. Ośmioro oczu zamieniło się w puste krążki, które gapią się w to, co właśnie ujrzały.

– Dobry Boże – szepcze Dziekan ds. Sportu.

– Proszę się nie martwić – mówię. – Mogę wyjaśnić.

Uspokajam atmosferę niezobowiązującym ruchem ręki.

Obydwie moje ręce wykręca od tyłu Dyrektor ds. Prac Pisemnych, który brutalnie obala mnie na ziemię, przygniatając swoim ciężarem. Czuję smak podłogi.

– Co się dzieje?

– Nic się nie dzieje – mówię.

– Wszystko w porządku! Jestem tutaj! – krzyczy mi w ucho Dyrektor.

– Wezwać pomoc! – woła któryś Dziekan.

Moje czoło jest wciśnięte w parkiet, zimniejszy, niż przypuszczałem. Jestem aresztowany. Usiłuję sprawiać wrażenie wiotkiego i uległego. Moja twarz jest rozgnieciona na płask; ciężar Dyrektora ds. Prac Pisemnych utrudnia mi oddychanie.

– Proszę posłuchać – mówię bardzo powoli, głosem zduszonym przez podłogę.

– Co to, na Boga, za… – krzyczy piskliwie któryś Dziekan – …za dźwięki?

Klikanie przycisków konsoli telefonicznej, szuranie obcasów, piruet, szelest spadającego pliku wiotkich kartek.

– O Boże!

– Ratunku!

Dolna część drzwi otwiera się w lewym peryferium mojego pola widzenia: klin halogenowego światła z korytarza, białe adidasy i zdarty but Nunn Bush.

– Postawcie go!

To deLint.

– Nic mi się nie dzieje – mówię powoli w podłogę. – Jestem tu, w środku.

Zostaję podźwignięty o kulach moich własnych przedramion i potrząśnięty przez purpurowolicego Dyrektora, który tą metodą w swoim mniemaniu przywraca mi spokój.

– Weź się w garść, synu!

DeLint u boku olbrzyma:

– Przestań!

– Nie jestem taki, jak widzicie i słyszycie.

Z daleka wycie syren. Niezdarny półnelson. Postacie w drzwiach. Młoda Latynoska gapi się i przyciska dłoń do ust.

– Nie jestem – mówię.

Nie można nie kochać staroświeckich toalet dla panów: cytrusowa woń krążków zapachowych w długim porcelanowym korytku; kabiny z drewnianymi drzwiami we framugach z chłodnego marmuru; rzędy wąskich umywalek, których misy podtrzymują chwiejne alfabety obnażonych rur; lustra nad metalowymi półeczkami; w tle ludzkich głosów nikły szmer nieustannego ciurkania, wzmożony echem w zderzeniu z mokrą porcelaną i zimną posadzką, której mozaikowy deseń wygląda niemal islamicznie z tak bliskiej perspektywy.

Wywołane przeze mnie zamieszanie buzuje na całego. Zostałem tu na wpół przywleczony przez rzadki tłum pracowników Administracji, w żelaznym uścisku Dyrektora ds. Prac Pisemnych – który najwyraźniej zmienia koncepcję: już myślał, że mam atak epilepsji (stąd siłowe rozwarcie mi ust celem sprawdzenia, czy nie dławię się językiem), że się czymś krztuszę (kaszlałem od podręcznikowego chwytu Heimlicha), że straciłem kontrolę nad sobą w epizodzie psychotycznym (próby odzyskania wzmiankowanej kontroli poprzez zastosowanie rozmaitych postaw i chwytów) – a wokół nas krąży deLint, który usiłuje powstrzymać niewolącego mnie Dyrektora, uczelniany trener tenisa, który powstrzymuje deLinta, i przyrodni brat mojej matki, który przemawia szybkimi kombinacjami polisylab do tria Dziekanów, ci zaś na zmianę sapią, załamują ręce, luzują krawaty, grożą palcem przed nosem C.T. i wymachują ewidentnie już bezużytecznymi arkuszami jak matador muletą.

Przeturlany na wznak po geometrycznych kafelkach, skupiam się potulnie na pytaniu, dlaczego amerykańskie toalety traktowane są przez nas w sytuacjach kryzysowych jak infirmerie, miejsca odzyskiwania kontroli. Moja głowa tkwi w kołysce podołka klęczącego Dyrektora, który tamponuje mi twarz szarobrunatnymi papierowymi ręcznikami, odebranymi z czyjejś ręki wysuniętej z grupy stojących mi nad głową, ja zaś z całą naturalnością, na jaką mnie stać, wpatruję się w dołeczki na dyrektorskich policzkach, najbardziej widoczne wzdłuż linii dolnej szczęki – blizny po dawno przebytym trądziku. Wuj Charles, prawdziwie niezrównany wciskacz kitu, szasta nim bez umiaru, próbując udobruchać mężczyzn, którym porządne otarcie czół przydałoby się znacznie bardziej niż mnie.

– Nic mu nie jest – powtarza. – Sami widzicie, spokojniutki, leży sobie.

– Pan nie widział, co tam zaszło – odpowiada mu zgarbiony Dziekan przez rozczapierzone palce.

– Denerwuje się, i tyle, czasami, nerwowy dzieciak, pod wrażeniem…

– Ale jakie on wydawał dźwięki.

– Nie do opisania.

– Jak zwierzę.

– Podzwierzęce odgłosy i dźwięki.

– Nie mówiąc o gestach.

– Czy załatwił pan temu chłopcu jakąś pomoc, doktorze Tavis?

– Jak jakieś zwierzę, które trzyma coś w pysku.

– Chłopiec jest zaburzony.

– Jak osełka masła ubijana knyplem.

– Oszalałe zwierzę z nożem w ślepiu.

– Co pan właściwie chciał osiągnąć, próbując zapisać tego…

– A te jego ręce.

– Pan tego nie widział, Tavis. Te jego ręce…

– Młócił nimi jak cepami. Palce mu się rozczapierzały, dygotały, bębniły, wiły się. Merdały. – Grupa ogląda się chwilowo na kogoś poza moim polem widzenia, kto usiłuje coś zademonstrować.

– Jak na filmie poklatkowym o życiu jakiejś potwornej… narośli.

– Brzmieniem najbardziej przypominało to tonącą kozę. Kozę, która się topi w czymś lepkim.

– Taka seria zdławionych pobekiwań i…

– Tak właśnie: merdały.

– Czyżby odrobina merdania z emocji stała się zbrodnią?

– Narobił pan sobie kłopotów. Dużych kłopotów.

– A jaką miał minę. Jakby się dusił. Palił żywcem. Naprawdę czułem się, jakbym oglądał wizję piekieł.

– On ma jakiś kłopot z komunikacją, jest zaburzony komunikacyjnie, nikt temu nie zaprzecza.

– Temu chłopcu potrzeba opieki.

– A pan, zamiast się nim zaopiekować, przysyła go tutaj, żeby kandydował na studia, współzawodniczył?

– Hal?

– Panu się nawet w najgorszych koszmarach nie śniło, ile kłopotów pan sobie narobił, doktorze, tak zwany Wychowawco, pedagogu.

– …dał nam do zrozumienia, że to czysta formalność. Panowie go zaskoczyli, i tyle. Nieśmiały…

– A ty co, White? Chciałeś go przyjąć?

– …wrażliwy i potwornie przejęty, został nagle z wami, bez nas, bez swojej grupy wsparcia, bo kazaliście nam wyjść, gdyby nie to…

– Widziałem go tylko w grze. Na korcie jest doskonały. Możliwe, że to geniusz. Nie mieliśmy pojęcia. Jego brat gra w cholernej NFL, na litość boską. Uznaliśmy, że mamy do czynienia z wybitnym tenisistą o południowo-zachodnich korzeniach. Jego wyniki nie mieściły się w tabeli. Obserwowaliśmy go przez cały Turniej WhataBurgera ubiegłej jesieni. Nie wywijał rękami, nie wydawał żadnych dźwięków. Oglądaliśmy istny balet, powiedział mi potem jeden kumpel.

– Święte słowa, White, oglądaliście balet. Ten chłopak jest baletowym wyczynowcem, to gracz.

– W każdym razie ktoś w rodzaju sportowego sawanta. Baletowa kompensacja głębokich problemów, które pan szanowny wolał zatuszować, nakładając mu przed nami kaganiec milczenia.

Para kosztownych brazylijskich espadryli mija mnie z lewej i wchodzi do kabiny, po czym espadryle obracają się i stają noskami do mnie. Ciurkanie do urynału w tle pobrzmiewających słabym echem głosów.

– …lepiej już po prostu pójdziemy – mówi C.T.

– Spokój mojego snu został na zawsze zakłócony, szanowny panie.

– …sobie myślał, że wtryni nam zaburzonego kandydata ze sfabrykowanym świadectwem, przepchnie go bokiem przez parodię rozmowy wstępnej i wciśnie na siłę w gorset rygorów życia akademickiego?

– Hal funkcjonuje, ty dupku. Jeżeli stworzy mu się sprzyjające warunki. Sam radzi sobie doskonale. Owszem, ma pewne kłopoty z kontrolowaniem emocji w rozmowie. Czy słyszeliście, żeby choć raz temu zaprzeczył?

– Byliśmy świadkami zachowania ledwo na poziomie ssaków, szanowny panie.

– Akurat. Spójrzcie sami. Aubrey, jak ci teraz wygląda nasz porywczy młody człowiek?

– Szanowny pan zapewne źle się czuje. To nie jest koniec sprawy.

– Jak to karetka? Czy wy w ogóle nie słuchacie? Mówię wam, że nie ma…

– Hal? Hal?

– Nafaszerować go prochami, wystąpić w roli jego tuby, nie dać mu dojść do słowa i ma pan teraz: leży jak katatonik z wybałuszonymi oczami.

Trzask kolan deLinta.

– Hal?

– …rozdmuchać to publicznie w jakiejś zniekształconej wersji. Nasza Akademia ma wybitnych alumnów, radców prawnych. Hal jest kompetentny, czego można dowieść. Ma takie referencje, że szczęka opada, Bill. Czyta jak odkurzacz. Rozumuje analitycznie.

Ja sobie po prostu leżę, słucham, wącham papierowy ręcznik, śledzę piruet espadryla.

– Życie nie kończy się na siedzeniu i interfejsowaniu, co może być dla was nowiną.

A czy można nie kochać tego szczególnego lwiego ryku spuszczanej wody w toalecie publicznej?

Nie na darmo mawiał Orin, że w tych stronach ludzie poza domem śmigają tylko od klimatyzacji do klimatyzacji. Słońce jak młot. Już czuję, jak jedna strona mojej twarzy zaczyna się smażyć. Błękitne niebo jest lśniące i spęczniałe od upału, nieliczne cirrusy wiatr postrzępił po brzegach w cienkie pasma przypominające włosy. Ruch uliczny nie umywa się do bostońskiego. Nosze są szczególnego typu, na wszystkich czterech rogach mają pasy do unieruchomienia pacjenta. Ten sam Aubrey deLint, którego przez tyle lat lekceważyłem jako płaskiego formalistę, przyklęknął obok noszy na kółkach, żeby mi uścisnąć unieruchomioną rękę i powiedzieć: „Trzymaj się tam, Buckaroo”, zanim się włączył z powrotem w spór administracyjny przy drzwiach karetki. To jest ambulans specjalny, wolę nie myśleć, skąd przysłany, z obsadą nie tylko ratowników medycznych, ale i lekarza psychiatry. Ratownicy podnoszą mnie delikatnie i wprawnie mocują pasy. Lekarz, oparty plecami o bok karetki, unosi obie dłonie w geście beznamiętnej mediacji pomiędzy Dziekanem a C.T., który dalej dźga powietrze anteną komórki jak szablą, oburzony, że niepotrzebnie wiozą mnie karetką na jakiś Ostry Dyżur, wbrew mojej woli i interesom. Płytko poruszona zostaje kwestia, czy zaburzeni w ogóle mają wolę i interesy, a jednocześnie jakiś superszybki myśliwiec, lecący zbyt wysoko, aby dało się go usłyszeć, przecina niebo z południa na północ. Lekarz wzniósł obie ręce i poklepuje powietrze na znak niezaangażowania. Ma potężną sinawą szczękę. Na jedynym Ostrym Dyżurze, na jakim się dotąd znalazłem, nosze psychiatryczne wturlano do środka i zaparkowano przy siedzeniach w poczekalni. Były to gięte krzesła z pomarańczowego plastiku i trzy z nich w dalszej części rzędu zajmowały trzy różne osoby, wszystkie trzymały puste fiolki po lekarstwach i pociły się obficie. Już samo to byłoby dość okropne, a tymczasem na skrajnym krześle, tuż przy moim zabezpieczonym pasami wezgłowiu, siedziała kobieta w T-shircie, z rzemienną cerą, w czapce szofera ciężarówki i z silnym przechyłem na prawą burtę; zwracając się do mnie, skrępowanego i unieruchomionego, zaczęła opowiadać, jak to z dnia na dzień nabawiła się nagłego, anormalnego gigantyzmu prawej piersi, o której mówiła „cycek”; miała niemal parodystyczny quebecki akcent, którym przez blisko dwadzieścia minut, dopóki mnie stamtąd nie wywieźli, relacjonowała stan obecny „cycka” oraz potencjalne diagnozy. Ruch i szlak przelotu odrzutowca przypominały cięcie chirurgiczne, odsłaniające pod błękitem białe mięso, które po przejściu ostrza stopniowo rozszerzało się w klin. Widziałem kiedyś słowo NÓŻ wypisane palcem na zaparowanym lustrze niepublicznej toalety. Stałem się infantofilem. Jestem zmuszony przewracać zamkniętymi oczami w górę lub na boki, żeby nie dopuścić do pożaru czerwonej groty, którą nagrzewa słońce. Ruch uliczny ma charakter ciągły i daje się słyszeć jako „ćśśś, ćśśś, ćśśś”. Słońce, jeśli choć na sekundę zajrzy w rozbiegane oko, wywołuje niebieskie i czerwone plamy, jak migająca żarówka.

– Czemu nie? Czemu nie? Czemu nie nie, skoro najlepsze rozumowanie, na jakie cię stać, to czemu nie?

Głos C.T. zamiera z oburzenia. Teraz kątem prawego oka widzę już tylko waleczne dźgnięcia jego antenki. Odwiozą mnie na jakieś Pogotowie, położą na Oddziale Powypadkowym, gdzie potrzymają mnie, dopóki nie odpowiem na wszystkie pytania, a potem, kiedy już odpowiem, podadzą mi środki uspokajające – czeka mnie więc odwrotność standardowej kolejności jazdy, karetki i oddziału Pogotowia: najpierw jazda, potem odlot. Myślę przelotnie o świętej pamięci Cosgrovie Watcie. Myślę o hipopaliczkowatym terapeucie od żałoby. Myślę o Mamuś ustawiającej w porządku alfabetycznym puszki zupy w szafce nad mikrofalówką. Myślę o parasolu Jegomościa zawieszonym za uchwyt na krawędzi stolika na pocztę tuż za drzwiami sieni Domu Dyrekcji. Kontuzjowana kostka nie bolała mnie przez ten cały rok. Myślę o Johnie „Z.N.P.” Waynie, który wygrałby tegoroczny Turniej WhataBurgera, wyobrażam go sobie, jak stoi na czatach w masce na twarzy, gdy Donald Gately i ja wykopujemy głowę mojego ojca. To prawie niewątpliwe, że Wayne by wygrał. A Venus Williams jest właścicielką rancza pod Green Valley – możliwe, że przyjdzie obejrzeć finały Chłopców i Dziewcząt do lat 18. Jak stąd wyjdę, będę miał jeszcze kupę czasu przed jutrzejszym półfinałem; ufam Wujowi Charlesowi. Dzisiaj wieczorem prawie na pewno wygra Dymphna, który ma szesnaście lat, ale jego urodziny wypadają dwa tygodnie przed graniczną datą 15 kwietnia; więc jutro o 8:30 Dymphna będzie jeszcze zmęczony, podczas gdy ja, na lekach uspokajających, wyśpię się jak suseł. Jeszcze nigdy nie grałem z Dymphną w turnieju, nie grałem też sonicznymi piłkami dla niewidomych, ale obserwowałem go w eliminacjach, przed ćwierćfinałem, gdzie z trudem pokonał Petropolisa Kahna, i wiem, że jest mój.

Zacznie się na Pogotowiu, przy kontuarze recepcji, jeżeli C.T. spóźni się, jadąc za karetką, albo w wyłożonej zieloną glazurą sali za pokojem z agresywnie cyfrową maszynerią; chyba że, skoro mamy ten specjalny ambulans z obsadą lekarską, zacznie się już podczas samej jazdy: jakiś sinoszczęki doktorek, wyszorowany do antyseptycznego połysku, z nazwiskiem wyhaftowanym kursywą na górnej kieszonce białego kitla i z markowym piórem wiecznym od kompletu, zasadzi się przy noszach, domagając się wywiadu, etiologii i diagnozy metodą sokratejską, uporządkowaną i punkt po punkcie. Według szóstej edycji Słownika Oksfordzkiego Języka Angielskiego istnieje dziewiętnaście niearchaicznych synonimów słowa „niekomunikatywny”, w tym dziewięć zlatynizowanych i cztery saksońskie. W niedzielnym finale zagram albo ze Stice’em, albo w Polepem. Może na oczach Venus Williams. Ale to niewątpliwie jakiś fizyczny bez kwalifikacji – pomocnik sanitariusza z poobgryzanymi do żywego mięsa paznokciami, szpitalny ochroniarz, zmęczony salowy, Kubańczyk, który zwraca się do mnie per jou, spojrzy z góry w połowie swojej krzątaniny, pochwyci, w swoim mniemaniu, mój wzrok i spyta: „Stary, a ty co mi opowiesz?”.

***

Rok Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Gdzie ta kobieta, która miała przyjść. Mówiła, że przyjdzie. Erdedy myślał, że już powinna była przyjść. Siedział i myślał. Znajdował się w salonie. Kiedy zaczynał czekać, jedno okno było pełne żółtego światła i rzucało świetlisty cień na podłogę, i dalej siedział i czekał, gdy ten cień zaczął blaknąć i został przecięty rozjaśniającym się cieniem okna w innej ścianie. Na jednej ze stalowych półek podtrzymujących jego sprzęt audio znajdował się owad. Owad w kółko wchodził i wychodził z jednego z otworów stelaża, w którym zamocowano półki. Owad był ciemny i miał lśniący pancerzyk. Erdedy ciągle na niego zerkał. Raz czy drugi już się podnosił, żeby podejść i obejrzeć owada z bliska, ale bał się, że kiedy podejdzie i zobaczy go z bliska, zabije stworzenie, a zabić je się obawiał. Nie skorzystał z telefonu, aby zadzwonić do kobiety, która obiecała przyjść, bo gdyby zablokował linię akurat w momencie, gdy ona próbuje się do niego dodzwonić, słysząc sygnał „linia zajęta”, mogłaby sobie pomyśleć, że Erdedy nie jest zainteresowany, i wściec się, i zanieść gdzie indziej to, co mu obiecała.

Obiecała mu zdobyć jedną piątą kilograma marihuany, 200 gramów nadzwyczajnie dobrej marihuany, za 1250$ US. Próbował zerwać z paleniem marihuany już z siedemdziesiąt czy osiemdziesiąt razy. Zanim ta kobieta go poznała. Nie wiedziała, że Erdedy już wcześniej próbował przestać. Zwykle wytrzymywał tydzień albo dwa tygodnie, a niekiedy dwa dni, a potem postanawiał zapalić sobie jeszcze w domu po raz ostatni. Po raz ostatni szukał kogoś nowego, kogoś, komu nie mówił jeszcze, że musi przestać palić zioło, więc błaga, żeby pod żadnym warunkiem nie załatwiać mu żadnego towaru. Musiała to być osoba postronna, bo wszystkim znajomym dilerom zapowiedział, że zrywa z nałogiem. Pośrednik też musiał być kimś całkiem nowym, bo ilekroć Erdedy zdobył trochę towaru, przyrzekał sobie, że to już ostatni raz, a pośrednikowi zapowiadał, błagał go, aby w ramach zbawiennej przysługi już nigdy, przenigdy, nie dostarczał mu wiadomej substancji. I osoby, której to zapowiedział, już nigdy nie prosił o towar ponownie, ponieważ był dumny, a także dobry i nie chciał nikogo stawiać w tego rodzaju sprzecznej sytuacji. Poza tym uważał, że świruje na punkcie zioła, i bał się, że inni też to zauważą. Siedział, myślał i czekał w nierównym X światła z dwóch różnych okien. Raz i drugi zerknął na telefon. Owad zniknął w otworze stalowej ramy, w której zamocowana była półka.

Obiecała przyjść o określonej godzinie i ta godzina już minęła. W końcu się poddał i zadzwonił na jej numer, korzystając z funkcji audio, i odczekał kilka dzwonków, martwiąc się, że tak długo blokuje linię, aż odezwała się jej poczta głosowa: komunikatowi towarzyszył strzępek ironicznego utworu pop, po którym jej głos pospołu z głosem męskim oznajmił: oddzwonimy – a owo „my” sugerowało, że są parą, mężczyzna był przystojnym czarnoskórym studentem prawa, a ona projektowała scenografie, i nie zostawił wiadomości, bo nie chciał, żeby się dowiedziała, jak bardzo to mu jest potrzebne. Zachowywał się w tej sprawie z daleko posuniętą nonszalancją. Kiedy mu powiedziała, że zna typa w Allston, zaraz po drugiej stronie rzeki, który sprzedaje średnie ilości towaru z wysoką zawartością żywicy, ziewnął i odpowiedział no, może, no, właściwie czemu nie, jasne, wyjątkowa okazja, nie kupowałem już od nie pamiętam kiedy. Ona na to, że ten typ z Allston mieszka w przyczepie, ma zajęczą wargę, hoduje węże i nie używa telefonu, w sumie nie zalicza się bynajmniej do osób przyjemnych i pociągających, ale często sprzedaje towar ludziom teatru z Cambridge i ma grono oddanych zwolenników. On na to, że już nawet nie pamięta, kiedy ostatnio kupował, tak dawno to było. Powiedział, że chyba poprosi ją o zakup przyzwoitej ilości, bo ostatnio dzwonili do niego przyjaciele z pytaniem, czy może im trochę załatwić. Miał taką fazę, że często mówił, że załatwia towar dla przyjaciół. Dzięki temu, kiedy ona nie miała towaru na umówiony czas i zaczynał się denerwować, mógł jej powiedzieć, że to jego przyjaciele zaczynają się denerwować, że jemu jest głupio, że zawraca jej głowę takim głupstwem, ale przyjaciele się denerwują i męczą go o to, więc chciałby wiedzieć, co ma im odpowiadać. Ujmował to tak, że jest między młotem a kowadłem. Mógł powiedzieć, że przyjaciele dali mu pieniądze i teraz się denerwują, wywierają nacisk, dzwonią i zawracają mu głowę. Ta taktyka nie była możliwa w tym konkretnym przypadku, bo jeszcze nie dał pośredniczce tych 1250 dolarów. Nie zgodziła się. Była dobrze sytuowana. Miała dobrze sytuowaną rodzinę, czym tłumaczyła, skąd ma takie ładne mieszkanie, w którym projektuje mroczne turpistyczne scenografie dla grupy teatralnej z Cambridge, wystawiającej chyba wyłącznie sztuki niemieckie. Nie przejmowała się zanadto pieniędzmi i powiedziała, że sama pokryje koszty, jak pojedzie do Allston sprawdzić, czy tamten facet jest w domu w swojej przyczepie, gdzie jej zdaniem na pewno będzie tego popołudnia, a on jej zwróci, jak już dostanie towar. Taki układ, zaproponowany na pełnym luzie, bardzo go speszył, więc siląc się na jeszcze większy luz, powiedział jasne, świetnie, jak chcesz. Wracając myślą do tamtej rozmowy, był pewien, że powiedział „jak chcesz”, co go poniewczasie zmartwiło, bo mogło zabrzmieć, jakby mu w ogóle nie zależało, nic a nic, tak niewiele, że nic by się nie stało, gdyby zapomniała skombinować towar albo zadzwonić, a przecież odkąd podjął decyzję, żeby jeszcze raz ściągnąć do domu marihuanę, zależało mu bardzo. Zależało mu bardzo. Zbyt luzacko potraktował tę kobietę, trzeba ją było zmusić, żeby wzięła od niego 1250 dolarów, bo tak nakazują względy grzeczności, bo on nie chciałby stawiać jej w niewygodnej sytuacji finansowej z tak trywialnego i marginalnego powodu. Pieniądze wytwarzały poczucie obowiązku, a on chciał, żeby kobieta czuła się zobowiązana dotrzymać obietnicy, skoro jej obietnica tak go wytrąciła z równowagi. A skoro już dał się wytrącić z równowagi, zależało mu na tym tak bardzo, że aż bał się to okazać. Skoro poprosił ją o zdobycie towaru, musiał wykonać szereg posunięć. Owad powrócił na regał. Nie wyglądało na to, żeby coś robił. Po prostu wylazł z otworu w stelażu na skraj stalowej półki i tak siedział. Po dłuższej chwili zniknął z powrotem w otworze stelaża, w którym najprawdopodobniej też nie robił nic. A on poczuł się podobny do tego owada z dziury w stelażu, na którym zamocowana była półka, ale nie był pewien, na czym właściwie to podobieństwo polega. Skoro postanowił po raz ostatni wejść w posiadanie marihuany, musiał teraz wykonać szereg posunięć. Musiał połączyć się przez modem z agencją i zawiadomić, że ma awarię i wysyła notatkę elektroniczną na teleputer koleżanki z prośbą, by na resztę tygodnia przejęła jego zgłoszenia, ponieważ on sam będzie przez kilka dni bez kontaktu z powodu wspomnianej awarii. Musiał zostawić wiadomość głosową na swojej automatycznej sekretarce z informacją, że począwszy od tego popołudnia, będzie przez kilka dni nieosiągalny. Musiał wysprzątać sypialnię, której po zażyciu substancji nie będzie opuszczał, nie licząc błyskawicznych wypadów do lodówki i do łazienki. Musiał wywalić całe piwo i alkohol, gdyż picie alkoholu w połączeniu z paleniem trawy przyprawiało go o zawroty głowy i mdłości, a nie mógł ufać sobie, że się nie napije, kiedy już zacznie palić. Musiał zrobić zakupy. Musiał zgromadzić zapasy. Teraz już tylko jeden czułek owada sterczał z dziurki w stelażu. Sterczał, ale się nie ruszał. Musiał kupić napój gazowany, herbatniki, chleb, wędlinę, majonez, pomidory, m&m’sy, ciasteczka Jak Domowe, lody, mrożony tort czekoladowy Pepperidge Farm i cztery puszki polewy czekoladowej do wyjadania dużą łyżką. Musiał złożyć zamówienie na filmy w wypożyczalni InterLace. Musiał kupić lek na nadkwasotę, której nabawi się w nocy po zjedzeniu tego wszystkiego, co zje. Musiał kupić nowy bong, bo ilekroć wypalił absolutnie ostatnią partię marihuany, postanawiał, że to koniec, basta i szlus, już mu nawet nie smakuje, no właśnie, koniec z ukrywaniem się, zgrywaniem przed kolegami, zostawianiem wiadomości na automatycznej sekretarce, przepakowywaniem samochodu poza osiedle, zamykaniem okien, zaciąganiem zasłon i żaluzji, z życiem na krótkich wektorach pomiędzy filmami na teleputerze InterLace, lodówką a ubikacją, i wtedy wywalał swój bong, zawinięty w kilka plastikowych reklamówek. Zamrażalnik jego lodówki wytwarzał lód w postaci nieprzezroczystych bloczków i wykroju półksiężyca, które on uwielbiał: kiedy palił w domu, zawsze wypijał wielkie ilości zimnej wody gazowanej z lodem. Język nabrzmiewał mu na samą myśl. Spojrzał na telefon i na budzik. Wyjrzał przez okna, ale nie na listowie i asfaltowy podjazd pod domem. Wyczyścił już odkurzaczem żaluzje i zasłony, wszystko było gotowe do zamknięcia. Kiedy tylko przyjdzie kobieta, która obiecała przyjść, cały system zostanie zamknięty. Przeszło mu przez myśl, że on sam zniknie w dziurce stelaża wewnątrz siebie, na którym wspiera się konstrukcja czegoś innego w jego wnętrzu. Nie był pewien, czym jest to coś wewnątrz niego, i nie czuł się na siłach podjąć czynności, jakich wymagałoby zbadanie tej kwestii. Kobieta miała przyjść już prawie trzy godziny temu. W trakcie programu terapii dziennej, którą odbył przed dwoma laty, psycholog, niejaki Randi przez i, z wąsem kanadyjskiego konnego policjanta, powiedział mu, że jest niedostatecznie zaangażowany w proces eliminowania substancji ze swojego życia. Musiał kupić nowy bong u Bogarta na Poster Square w Cambridge, bo ilekroć wykończył resztkę posiadanych substancji, wywalał wszystkie bongi i fajki, osłonki i rurki, i bibułki do skrętów, i pęsety do petów, zapalniczki, Visine i Pepto-Bismol, i ciastka, i mrożonki, żeby wyeliminować na przyszłość wszelką pokusę. Za każdym razem po wyrzuceniu tych przedmiotów odczuwał optymizm i siłę woli. Kupił nowy bong i zgromadził zapasy dzisiaj rano, zdążył ze wszystkim do domu grubo przed zapowiedzianym przyjściem tej kobiety. Myślał o nowym bongu i o nowej paczuszce okrągłych mosiężnych osłonek w torbie od Bogarta na stole w zalanej słońcem kuchni i nie mógł sobie przypomnieć, jakiego koloru jest jego nowy i definitywnie ostatni bong. Poprzedni był pomarańczowy, a jeszcze wcześniejszy przydymiony różowy, który w raptem cztery dni zamulił się na dnie od żywicy. Nie mógł sobie przypomnieć koloru tego nowego i definitywnie ostatniego bonga, którego teraz będzie używał, ale doszedł do wniosku, że obsesyjne sprawdzanie i konwulsyjne ruchy popsują atmosferę nonszalanckiego spokoju, który koniecznie chciał zachować, czekając – stercząc bez ruchu – na tę kobietę, którą poznał na projektanckiej sesji w ramach małej kampanii prowadzonej przez jego agencję dla nowego festiwalu Wedekinda organizowanego przez jej małą spółkę teatralną, czekając na kobietę, z którą dwukrotnie odbył stosunek seksualny na cześć jej niezobowiązującej obietnicy. Usiłował przypomnieć sobie, czy ta kobieta jest ładna. Na konto swoich ostatnich marihuanowych wakacji zaopatrzył się jeszcze w wazelinę. Kiedy palił marihuanę, miał skłonność do wzmożonej masturbacji, bez względu na to, czy nadarzała się okazja odbycia stosunku, na marihuanie wolał masturbację od stosunku, a dzięki wazelinie wracał do normalnego funkcjonowania niepoobcierany i nieobolały. Wzdragał się przed powstaniem i sprawdzeniem koloru bonga także dlatego, że idąc do kuchni, musiałby przejść tuż obok konsoli telefonicznej, a nie chciał ulec pokusie zadzwonienia do tej kobiety, która obiecała, że przyjdzie, ponieważ czułby się głupio, zawracając jej głowę czymś, co sam przedstawił jako bagatelkę, a bał się, że jeszcze głupiej wyglądać będzie na jej automatycznej sekretarce kilka głuchych telefonów, no i niepokoiło go, że może zająć linię w sytuacji, gdy ona akurat dzwoni, co z pewnością by zrobiła. Zdecydował się zainstalować w audiofonie funkcję Rozmowa Oczekująca, za symboliczną opłatę, ale zaraz przypomniał sobie, że przecież po raz ostatni ulega temu, co Randi przez i nazwał nałogiem nie mniej niszczycielskim niż czysty alkoholizm, a więc właściwie nie potrzebuje funkcji Rozmowa Oczekująca, ponieważ taka sytuacja jak obecna więcej się nie powtórzy. Ten ciąg myśli doprowadził go niemal do złości. Aby utwierdzić się w opanowaniu, w jakim czekał, siedząc w oświetlonym słońcem fotelu, skupił zmysły na bezpośrednim otoczeniu. Żadnej części obserwowanego wcześniej owada nie było już widać. Tykania jego przenośnego budzika składały się w istocie z trzech krótszych tyknięć, oznaczających domniemane przygotowanie, ruch i zatrzymanie w nowej pozycji. Zaczynał nabierać obrzydzenia do siebie za to, że tak gorliwie czeka na obiecaną dostawę czegoś, co i tak już przestało być fajne. Już nawet nie był pewien, czy jeszcze to lubi. Wysuszało mu jamę ustną i śluzówkę oczu, powodowało zaczerwienienie i uwiąd skóry twarzy, a on nie znosił, kiedy twarz mu więdła, jakby marihuana erodowała całą spójność mięśni twarzowych, i strasznie się wstydził tego, że twarz mu więdnie, i już dawno zabronił sobie palić zioło w obecności innych osób. Już nawet nie wiedział, co go w niej tak pociągało. Nie umiał nawet znaleźć się wśród ludzi w dniu, w którym palił marihuanę, tak bardzo się wstydził. Na dodatek po trawie często miewał bolesne zapalenie opłucnej, jeżeli palił ostro przez dwa dni z rzędu przed ekranem InterLace w swojej sypialni. Jego myśli wystrzeliwały wtedy zygzakowato w dziwnych kierunkach i gapił się zachłannie niczym nierozgarnięte dziecko na kartridżową rozrywkę – bo gromadząc kartridże z filmami na wakacje z marihuaną, wybierał takie, w których dużo rzeczy wybuchało i się zderzało, co taki fachowiec od niemiłych faktów jak Randi uznałby na pewno za źle rokujące. Wygładził krawat pod szyją, mobilizując intelekt, wolę, samowiedzę i przekonanie, i powziął decyzję, że kiedy ta jego ostatnia kobieta wreszcie przyjdzie, bo przyjdzie na pewno, będzie to po prostu pożegnalna orgietka z marihuaną. Wypali po prostu tak dużo w tak krótkim czasie, a wrażenie i wspomnienie tego będzie tak obrzydliwe, że z chwilą, gdy jak najszybciej pozbędzie się tego z domu i z życia, już nigdy więcej nie zachce mu się zapalić. Już on o to zadba, żeby stworzyć sobie w pamięci naprawdę przykry zestaw obmierzłych skojarzeń z substancją. Trawa go przerażała. Budziła w nim lęk. Nie samej trawy się bał, tylko tego, że po jej wypaleniu boi się wszystkiego innego. Dawno już przestała mu przynosić wyzwolenie, ulgę czy przyjemność. Na ten ostatni raz wypali całe 200 gramów – 120 gramów oczyszczonej, bez szypułek – w cztery dni, ponad uncję dziennie, w zwartych, ciężkich, ekonomicznych, pojedynczych dawkach umieszczonych w dziewiczym bongu wysokiej jakości, w niewiarygodnych, szaleńczych dawkach dziennych, potraktuje to jak misję, jak pokutę i terapię behawioralną zarazem, przepali się przez 30 wysokojakościowych gramów dziennie, zaczynając, gdy tylko się obudzi, łyknie wody z lodem, żeby odkleić język od podniebienia, i zażyje lek na nadkwasotę – dochodząc średnio do 200 lub 300 ciężkich buchów dziennie, liczby obłędnej i rozmyślnie niemiłej, i potraktuje to jak misję, żeby palić cięgiem, nawet jeżeli – o ile towar będzie tak dobry, jak zapewniała kobieta – po pięciu buchach nie będzie mu się chciało nabijać z powrotem bonga przez co najmniej godzinę. Zmusi się i nabije. Wypali wszystko, nawet gdyby nie chciał. Nawet gdyby dostał zawrotów głowy i mdłości. Dzięki dyscyplinie, wytrwałości i woli uczyni całe to doświadczenie tak nieprzyjemnym, tak poniżającym, obmierzłym i wstrętnym, że od tej chwili jego model behawioralny ulegnie modyfikacji i on już nigdy nie zechce tego powtórzyć, gdyż wspomnienie czterech dni w amoku będzie zbyt głęboko i brutalnie wypalone w jego pamięci. Wyleczy się przesytem. Przewidywał, że kobieta, kiedy już przyjdzie, będzie chciała wypalić razem z nim coś z tych 200 gramów, posiedzieć, posłuchać jego imponującej kolekcji nagrań Tita Puente i zapewne odbyć stosunek seksualny. Jeszcze nigdy nie uprawiał seksu po marihuanie. Szczerze mówiąc, sam pomysł go odrzucał. Zespolenie wyschłych ust usiłujących się całować, jego wstydliwe myśli zapętlone wokół siebie jak wąż na patyku, kiedy miota się nad nią, stękając chrypliwie, z podpuchniętymi przekrwionymi oczami, z oklapłą, zwiędłą twarzą, której obwisłe fałdy muskają fałdy jej zwiędłej, oklapłej twarzy – twarzy, która miota się po poduszce, poruszając spieczonymi wargami. Odpychająca myśl. Postanowił, że każe jej rzucić z daleka to, co przyniosła, a potem sam rzuci jej z daleka 1250 dolarów w wysokich nominałach, radząc, by uważała, żeby drzwi nie walnęły jej w tyłek, gdy będzie wychodzić. Nie powie „w tyłek”, tylko „w dupę”. Będzie dla niej tak niegrzeczny i niemiły, że wspomnienie własnego braku elementarnej przyzwoitości i jej ściągniętej, obrażonej miny stanie się dodatkowym czynnikiem zniechęcającym na zawsze, na przyszłość, do ryzyka wykonania telefonu do niej i powtórzenia czynności, do której się właśnie zobowiązał.

Jeszcze nigdy nie czekał w takim napięciu na kobietę, z którą nie chciał się widzieć. Doskonale pamiętał ostatnią laskę, którą wciągnął w próbę odbycia ostatnich wakacji z ziołem przy zaciągniętych zasłonach. Ta ostatnia kobieta była tak zwaną artystką zawłaszczającą, co chyba znaczyło, że kopiuje i upiększa prace innych artystów, po czym sprzedaje je za pośrednictwem prestiżowej galerii na Marlborough Street. Miała własny manifest artystyczny, który zawierał radykalne treści feministyczne. Pozwolił podarować sobie jeden z jej mniejszych obrazów, który zasłonił pół ściany nad jego łóżkiem i przedstawiał sławną aktorkę filmową, której nazwiska nigdy nie mógł sobie przypomnieć, oraz mniej sławnego aktora filmowego, w czułej scenie ze słynnego starego filmu, romantycznej scenie uścisku, skopiowanej z podręcznika historii filmu, lecz znacznie powiększonej i usztucznionej, zagryzmolonej jaskrawoczerwonymi literami, układającymi się w obsceniczne wyrazy. Ta ostatnia kobieta była seksowna, lecz nieładna, podczas gdy kobieta, której teraz nie chciał widzieć, ale niecierpliwie na nią czekał, była ładna w spłowiałym, przywiędłym typie Cambridge, czyli ładna, ale nie seksowna. Artystce zawłaszczającej dał do zrozumienia, że był kiedyś uzależniony od spidu, sam pamiętał, że mówił jej o dożylnym uzależnieniu od chlorowodorku metamfetaminy[1], opisał nawet paskudny smak chlorowodorku w ustach narkomana po wstrzyknięciu preparatu, bo starannie zbadał ten temat. Ponadto dał jej do zrozumienia, że marihuana powstrzymuje go przed zażywaniem narkotyku, z którym naprawdę ma problem, więc jeśli z entuzjazmem odpowie na jej propozycję załatwienia marihuany, to tylko dlatego, że heroicznie powstrzymuje się od mroczniejszych, głębszych i bardziej uzależniających ciągotek i potrzebuje jej pomocy. Nie przypominał sobie dokładnie, gdzie i jak dał jej to wszystko do zrozumienia. Z pewnością nie usiadł i nie okłamał jej z kamienną twarzą, raczej stworzył wrażenie, które podsycał, pozwalając mu nabrać własnego życia i mocy. Owad był teraz całkowicie widoczny. Znajdował się na półce, na której stał jego cyfrowy korektor dźwięku. Możliwe, że w istocie nie cofnął się całkowicie w otwór w stelażu półki. To, co wyglądało na jego ponowne pojawienie się, mogło wynikać z nieuwagi obserwatora albo ze światła padającego przez okna bądź też z wizualnego kontekstu otoczenia owada. Stelaż wystawał ze ściany i był trójkątem z matowej stali, z otworami, w które wchodziły półki. Metalowe półki, na których stał sprzęt audio, pomalowane były na ciemną, przemysłową zieleń i przeznaczone pierwotnie na żywność w puszkach. W zamierzeniu projektanta był to dodatkowy regał kuchenny. Owad siedział w ciemnym lśniącym pancerzyku, w znieruchomieniu sugerującym gromadzenie sił, siedział jak karoseria pojazdu, z którego chwilowo wymontowano silnik. Był ciemny, miał lśniący pancerzyk i czułki, które sterczały, ale się nie ruszały. On czuł, że musi skorzystać z łazienki. Jego ostatni kontakt z artystką zawłaszczającą, z którą odbył stosunek płciowy, podczas którego ona rozpylała w powietrzu jakieś perfumy z pojemnika, który trzymała w lewej ręce, leżąc pod nim i wydając szeroki wachlarz dźwięków, i rozpylała te perfumy tak obficie, aż poczuł ich zimną mgiełkę osiadającą mu na plecach i ramionach, co go zmroziło i zraziło, więc ten ostatni kontakt po jego wycofaniu się w ukrycie z marihuaną, którą ona mu załatwiła, miał formę przysłanej przez nią kartki, będącej fotograficznym pastiszem wycieraczki z szorstkiej zielonej plastikowej trawy z napisem WITAJ i zamieszczonym obok pochlebnym reklamowym zdjęciem artystki zawłaszczającej w jej galerii w Back Bay, a pomiędzy napisem i zdjęciem widniał znak nierówności, czyli znak równości przekreślony ukośną linią, dołem zaś biegł obsceniczny tekst majuskułą, który on odniósł do siebie, tekst dopisany tłustą czerwoną kredką, z licznymi wykrzyknikami. Obraziła się, bo spotykali się codziennie przez dziesięć dni, a kiedy wreszcie zdobyła mu 50 gramów genetycznie udoskonalonej hydroponicznej marihuany, powiedział, że uratowała mu życie i jest jej wdzięczny, i przyjaciele, którym obiecał zdobyć towar, też są jej wdzięczni, ale teraz ona musi sobie iść, bo on jest umówiony i musi się już zbierać, ale na pewno zadzwoni do niej później jeszcze tego dnia, i wymienili mokry pocałunek, a ona powiedziała, że czuje przez marynarkę, jak mu serce bije, i odjechała przerdzewiałym autem bez tłumika, a on poszedł i przeparkował swój samochód do podziemnego garażu kilka przecznic dalej, wrócił biegiem, zaciągnął czyste rolety i zasłony i zmienił tekst na automatycznej sekretarce na wiadomość o nagłym wyjeździe z miasta, i spuścił oraz domknął żaluzje w sypialni, i wyjął z torby od Bogarta swój nowy różowy bong, i nie pokazywał się przez trzy dni, i zignorował ponad dwa tuziny wiadomości głosowych, protokołów i e-notatek wyrażających zaniepokojenie nagłym charakterem jego nagrania na automatycznej sekretarce, i nigdy więcej się z artystką nie skontaktował. Miał nadzieję, że ona uzna, iż znowu uległ chlorowodorkowi metamfetaminy i pragnie jej oszczędzić udręki oglądania jego ponownego staczania się w piekło uzależnienia chemicznego. W istocie natomiast po raz kolejny postanowił, że te 50 gramów nasączonego żywicą zioła, które było tak mocne, że drugiego dnia przyprawiło go o stan lękowy tak paraliżujący, że wysikał się w pamiątkowy ceramiczny wazon z herbem Uniwersytetu Taftsa, żeby uniknąć wychodzenia z sypialni, to będzie jego ostatnia orgia narkotykowa, więc musi odciąć się od wszelkich przyszłych źródeł pokusy i dostawy, co oczywiście obejmowało artystkę zawłaszczającą, która, przypomniał sobie, przyszła z towarem dokładnie o wyznaczonej godzinie. Z ulicy dobiegł go odgłos pojemnika na śmieci opróżnianego do śmieciarki EWD. Wstyd na myśl o tym, że, z drugiej strony, ona może postrzegać jego zachowanie jako obmierzły fallocentryzm, dodatkowo ułatwił mu unikanie jej. A właściwie nie wstyd. Raczej pewien dyskomfort na samą myśl. Musiał dwa razy wyprać pościel, żeby wywabić z niej zapach tamtych perfum. Wszedł do łazienki w celu skorzystania z toalety, pilnując się bardzo, żeby nie spojrzeć ani na owada widocznego na półce po lewej, ani na konsolę telefoniczną ustawioną na lakowej stacji roboczej po prawej. Był zdecydowany nie tknąć ani jednego, ani drugiego. Gdzie się podziała ta kobieta, która obiecała przyjść. Nowy bong w torbie od Bogarta był pomarańczowy, co znaczyło, że mógł błędnie zapamiętać poprzedni bong jako pomarańczowy. Nasycony jesienny oranż rozjaśniał się w oranż cytrusowy po uniesieniu plastikowego cylindra pod późnopopołudniowe światło wpadające przez okno nad kuchennym zlewem. Metalowy trzpień i miseczka wykonane były z szorstkiej nierdzewnej stali, takiej z widocznym ziarnem, nieładnej i czysto funkcjonalnej. Bong miał pół metra wysokości i osadzony był na obciążonej podstawie obciągniętej miękkim sztucznym zamszem. Dziurka odpowietrzacza wycięta byle jak w grubym pomarańczowym plastiku naprzeciwko trzpienia jeżyła się plastikowymi zadrami, które podczas palenia mogły mu pokaleczyć kciuk, ale to postanowił zaliczyć na poczet pokuty, którą odbędzie po przyjściu i wyjściu kobiety. Drzwi do łazienki zostawił otwarte, żeby na pewno usłyszeć telefon albo domofon. W łazience niespodziewanie poczuł ścisk w gardle i rozszlochał się na całego. Trwało to dwie lub trzy sekundy, po których szloch nagle ustał i pomimo prób nie chciał powrócić. Minęły już cztery godziny od niefrasobliwie obiecanej pory odwiedzin kobiety. Gdzie był, kiedy zaczynał czekać, w łazience czy w fotelu przy oknie, w pobliżu telefonu, owada i okna, przez które wpadał równy prostokąt światła? Słońce wpadało przez okno pod kątem coraz bardziej ukośnym. Jego cień stał się równoległobokiem. Światło wpadające przez okno południowo-zachodnie było proste i czerwonawe. Pomyślał, że powinien skorzystać z łazienki, ale nie był w stanie. Spróbował załadować cały stos kartridżów filmowych do stacji dysków i włączyć wielki teleputer w sypialni. W lustrze nad TP widział dzieło sztuki zawłaszczającej. Ściszył fonię do minimum i wycelował pilotem w TP jak jakąś bronią. Siedział na skraju łóżka z łokciami na kolanach i przeglądał plik kartridżów. Każdy kartridż w stacji opadał na komendę i uruchamiał czytnik z kliknięciem i owadzim furkotem, a on go skanował. Erdedy nie mógł jednak skupić się całkowicie na teleputerze, ponieważ przy żadnym filmie nie udało mu się wytrwać dłużej niż kilka sekund. Z chwilą gdy zorientował się, o co chodzi w filmie, opadało go przemożne, dręczące poczucie, że na innym kartridżu znajdzie coś zabawniejszego, co właśnie w tej chwili potencjalnie traci. Zdawał sobie sprawę, że będzie miał dość czasu na obejrzenie wszystkich filmów, był też intelektualnie świadom bezsensu odczuwania w tej sytuacji paniki z powodu straty. A jednak. Ekran wisiał na ścianie, o połowę większy od dzieła sztuki feministycznej. Erdedy przez jakiś czas przeglądał kartridże. Konsola telefoniczna ożywiła się podczas gorączkowego skanowania. Zerwał się, zanim wybrzmiał pierwszy dzwonek, i rzucił do telefonu, owładnięty ekscytacją, czy może ulgą, wciąż z pilotem TP w garści, ale to był tylko zaprzyjaźniony kolega z pracy, więc gdy dobiegł go głos nienależący do kobiety, która obiecała mu przynieść to, co postanowił przez kilka najbliższych dni wyrugować na zawsze ze swojego życia, omal nie zemdliło go z rozczarowania, bo w jego organizmie świeciła teraz i dzwoniła kolosalna dawka wezbranej omyłkowo adrenaliny, więc tak szybko zakończył rozmowę z kolegą, by zwolnić linię dla tamtej kobiety, że miał pewność, iż kolega uznał go albo za obrażonego, albo za zwykłego chama. Dodatkowo wytrąciła go z równowagi myśl, że o tak późnej porze jego automatyczna sekretarka nie recytowała informacji o niedostępności abonenta, którą to informację podałaby, gdyby kolega zadzwonił po wizycie tej kobiety, kiedy on zamknąłby cały system łączący go ze światem; stał więc nad konsolą telefoniczną, usiłując zdecydować, czy ryzyko ponownego telefonu kolegi lub kogoś innego z agencji jest wystarczająco znaczne, by usprawiedliwić zamianę komunikatu automatycznej sekretarki z informacji o jego nagłym wyjeździe po południu na informację o nagłym wyjeździe wieczorem, ale doszedł do wniosku, że skoro kobieta obiecała przyjść, to pozostawienie tekstu w stanie niezmienionym będzie gestem wierności wobec tej obietnicy, a może nawet w jakiś pokrętny sposób obietnicę tę wzmocni. Śmieciarka opróżniała kontenery na całej ulicy. Wrócił na fotel przy oknie. Stacja dysków i wizor TP w sypialni wciąż były włączone i przez skos uchylonych drzwi widział migotanie ekranu o wysokiej rozdzielczości, a na nim kolory podstawowe, przechodzące jeden w drugi w półmroku pokoju, więc przez chwilę zabijał czas próbami wyobrażenia sobie rozrywkowych scen na ekranie niepilnowanego wizora, o których to scenach mogłyby świadczyć zmieniające się kolory i intensywność światła. Fotel stał przodem do pokoju, a nie do okna. Czytanie podczas oczekiwania na marihuanę nie wchodziło w grę. Pomyślał o masturbacji, ale zrezygnował. Nie odrzucił tego pomysłu aż tak raptownie, żeby na niego nie zareagować i nie patrzeć, jak odpływa. Zastanowił się głęboko nad pragnieniami i ideami poddanymi obserwacji wolnej od reakcji, zastanowił się nad impulsami, które więdną, gdy odmówić im ekspresji, i na jakimś poziomie poczuł, że ma to coś wspólnego z nim i jego aktualną okolicznością i że to coś zasłuży niewątpliwie na miano problemu, o ile problemu tego nie rozwiąże ostatnia wyczerpująca orgia, na którą się zdecydował, ale nie zdążył nawet się zastanowić, w jaki sposób obraz przepływających jałowych impulsów odnosi się czy to do niego, czy do owada, który właśnie cofnął się do swojej dziurki w kanciastym stelażu, bo w tym dokładnie momencie telefon i domofon zadzwoniły równocześnie, oba głośno, raptownie i z taką udręką, jakby ktoś je przeciągnął przez bardzo małą dziurkę do wnętrza olbrzymiego balonu kolorowej ciszy, w której on siedział, czekając, i rzucił się najpierw do konsoli telefonicznej, potem do modułu domofonu, potem znów do konsoli, po czym podjął próbę rzucenia się do obu jednocześnie i stanął rozkraczony, z dziko rozpostartymi ramionami, jak coś wyrzuconego, plaśniętego, zagrzebanego między tymi dwoma dźwiękami, bez jednej myśli w głowie.

***

1 kwietnia – Rok Podpasek Higienicznych Tucks

– Wiem tylko tyle, że tata kazał mi tu przyjść.

– Wejdź, proszę. Zaraz po lewej zobaczysz krzesło.

– No to jestem.

– Świetnie. Seven-up? Może gazowanej lemoniady?

– Chyba nie, dziękuję. Po prostu jestem, i tyle, i jakby zastanawiam się, po co tata mnie tutaj przysłał. Na pana drzwiach nic nie jest napisane, a u dentysty byłem w zeszłym tygodniu, więc zastanawiam się, po co tu jestem, no właśnie, tyle. Dlatego jeszcze nie siadam.

– Ile ty masz lat, Hal? Czternaście?

– W czerwcu skończę jedenaście. Czy pan jest dentystą? To jakaś konsultacja dentystyczna?

– Jesteś tu, żeby konwersować.

– Konwersować?

– Tak. Wybacz, muszę wprowadzić korektę wieku. Twój ojciec z jakiegoś powodu zapisał cię jako czternastolatka.

– Konwersować, znaczy, z panem?

– Jesteś tu, żeby konwersować ze mną, Hal, tak jest. Chyba jednak muszę suplikować, abyś się napił lemoniady. Te suche, lepkie odgłosy twoich warg świadczą o niedostatku śliny.

– Doktor Zegarelli mówi, że jedną z przyczyn moich ubytków w uzębieniu jest zbyt skąpe wydzielanie śliny.

– Te suche, lepkie, bezślinowe dźwięki potrafią zarżnąć dobrą konwersację.

– Znaczy, że ja jechałem tutaj rowerem pod wiatr tylko po to, żeby z panem pokonwersować? Czy ta konwersacja ma się zacząć moim pytaniem dlaczego?

– Zacznę ja. Zapytam cię, Hal, czy znasz znaczenie słowa „suplikować”.

– No to ja już sobie wezmę ten seven-up, skoro ma pan suplikować.

– Poważnie pytam: czy wiesz, co znaczy czasownik „suplikować”, mój paniczu?

– Paniczu?

– Przecież nosisz muchę. Czy nie jest to zaproszenie do formy „paniczu”?

– „Suplikować” to czasownik regularny, nieprzechodni: prosić pokornie, żebrać, zaklinać, upraszać, apelować. Synonim bliższy: błagać. Synonim dalszy: nalegać. Etymologia niemieszana: od łacińskiego supplico: na klęczkach, pokornie prosić, błagać. Supplex znaczy gnący kolana, klęczący.

– Boże święty, nie przesadziła nic a nic.

– Biją mnie czasem w Akademii za takie rzeczy. Czy to ma związek z moim znalezieniem się tutaj? To, że figuruję w rankingu kontynentalnym jako tenisista kategorii juniorów, który potrafi cytować na wyrywki, literalnie, duże fragmenty słownika i bywa bity, i nosi muchę? Pan jest specjalistą od uzdolnionych dzieci? Czy to znaczy, że uważają mnie za uzdolnionego?

SPFFFT.

– Proszę cię bardzo. Wypij to.

– Dziękuję. GULPGULPGULP… Uch. Aa.

– Ale ci się chciało pić.

– Więc jeśli usiądę, to mi pan powie?

– …zawodowy konwersant zna przecież swoje błony śluzowe.

– Chyba będę musiał beknąć za momencik po tym napoju. Uprzedzam pana zawczasu.

– Hal, znalazłeś się tutaj, ponieważ ja jestem zawodowym konwersantem, a twój ojciec zapisał cię do mnie na konwersacje.

– BURP. Przepraszam.

Puk puk puk puk.

– GULPGULPAAA.

Puk puk puk puk.

– Jest pan zawodowym konwersantem?

– Owszem, tak, zdaje się, że to właśnie powiedziałem: zawodowym konwersantem.

– Proszę nie patrzeć na zegarek, jakbym zabierał panu cenny czas. Skoro Jegomość mnie zapisał i zapłacił, to chyba ten czas jest mój, zgadza się? A nie pański. Ale co to właściwie znaczy „zawodowy konwersant”? Czy to po prostu ktoś, kto intensywnie konwersuje? Pan pobiera opłatę za intensywne konwersowanie?

– Konwersant, jak się zapewne domyślasz, to także ktoś, kto wyróżnia się w sztuce konwersacji.

– Takie znaczenie podaje Webster w wydaniu siódmym, ale nie Oxford.

Puk puk.

– Ja jestem specjalistą od Słownika Oksfordzkiego Języka Angielskiego, panie doktorze. Jeżeli jest pan doktorem. Jest pan? Ma pan doktorat? Większość ludzi z kwalifikacjami wywiesza dyplomy. A Webster wydanie siódme nie jest nawet zaktualizowany. Webster w wydaniu ósmym podaje poprawioną definicję: „konwersujący z wielkim entuzjazmem”.

– Jeszcze jeden seven-up?

– Czy Jegomość nadal tkwi w halucynacji, że ja się nigdy nie odzywam? Czy dlatego nakłonił Mamuś, żeby mnie tu przysłała rowerem? Jegomość to mój tata. Nazywamy go Jegomościem. Właśnie tak. Na matkę mówimy Mamuś. Mój brat to wymyślił. Mniemam, że to nic niezwykłego. Mniemam, że większość mniej więcej normalnych rodzin zwraca się do siebie, używając nazw zwierząt, zdrobnień i pseudonimów. Proszę nawet nie myśleć o pytaniu mnie o mój rodzinny przydomek.

Puk puk puk.

– Ale mówiliśmy o tym, że Jegomość miewa ostatnio halucynacje, o czym powinien pan wiedzieć. Zastanawiam się, dlaczego Mamuś pozwoliła mu wysłać mnie rowerem pod górę, pod wiatr, skoro o trzeciej mam ważny mecz. Czy tylko po to, żebym sobie pokonwersował z entuzjastą bez tabliczki na drzwiach i dyplomów na widoku?

– Ośmielam się mniemać, że miało to tyleż wspólnego ze mną, co z tobą. Że poprzedziła mnie moja reputacja.

– Czy to zazwyczaj nie jest stwierdzenie pejoratywne?

– Strasznie fajnie się ze mną rozmawia. Jestem wytrawnym profesjonalistą. Ludzie wychodzą z mojego gabinetu w uniesieniu. Jesteś tutaj. Jest pora konwersacji. Może podyskutujemy o bizantyjskiej sztuce erotycznej?

– Skąd pan wie, że interesuję się bizantyjską sztuką erotyczną?

– Widzę, że uparcie bierzesz mnie za kogoś, kto po prostu wywiesza sobie tabliczkę „konwersant”, i to podejrzaną, przyczepioną gumą do żucia i sznurkiem. Sądzisz, że ja nie mam personelu? Sztabu badaczy na jedno skinienie? Sądzisz, że nie sięgamy dogłębnie w psychikę osób, z którymi umawiamy się na konwersacje? Nie sądzisz, że nasza w pełni akredytowana spółka z o.o. ma swój interes w pozyskiwaniu danych na temat tego, co motywuje i stymuluje naszych konwersantów?

– Znam tylko jedną osobę, która użyłaby słowa „dogłębnie” w niezobowiązującej rozmowie.

– Zawodowy konwersant i jego personel nie prowadzą niezobowiązujących rozmów. My drążymy. My wydobywamy, i to niemało. Mój paniczu.

– Okej. Okres aleksandryjski czy konstantyński?

– Sądzisz, że nie zbadaliśmy wnikliwie twoich powiązań z całym nurtem kryzysu wewnętrznego w południowym Quebecu?

– Co za kryzys wewnętrzny w południowym Quebecu? Myślałem, że chce pan konwersować o pikantnych mozaikach.

– To jest ekskluzywna dzielnica ważnej północnoamerykańskiej metropolii, Hal. Tu panują ekskluzywne standardy, naprawdę wysokie. Zawodowy konwersant drąży dogłębnie. Czyżbyś choć przez chwilę pomyślał, że zawodowy akuszer fachu konwersacji poniecha wysondowania na długość dzioba szemranych powiązań twojej rodziny z członkiem Pankanadyjskiego Ruchu Oporu, sławetnym Monsieur DuPlessisem i jego szatańską, choć podobno zniewalającą sekretarkowykonawczynią Lurią P.?

– Przepraszam, pan się dobrze czuje?

– Czy ty?

– Ja mam dziesięć lat, do jasnej anielki. Może się panu pomyliły rubryki w kalendarzu przyjęć? Jestem potencjalnie zdolnym dziesięcioletnim tenisistą i geniuszem słownikowym, którego mama trzęsie akademickim światem gramatyki normatywnej, a tata jest szychą w kręgach awangardy filmowej i w pojedynkę założył Enfieldzką Akademię Tenisową, ale pija wild turkey o piątej nad ranem i przewraca się na porannych treningach na kortach; to w niektóre dni, a w inne ulega złudzeniu, że ludzie poruszają ustami, ale nic się z tych ust nie wydobywa. Ja nie doszedłem jeszcze nawet do J w skróconym wydaniu SOJA, więc gdzie mi tam do Quebecu i szatańskich Luriów.

– …fakt, że zdjęcia wyżej wspomnianych… powiązania, które przeciekły do „Der Spiegel”, powodując kuriozalną śmierć paparazzo z Ottawy i redaktora działu zagranicznego z Bawarii, zmarłych odpowiednio na skutek przebicia podbrzusza alpensztokiem i udławienia się cebulką koktajlową.

– Dopiero co skończyłem jew’s-ear. Jestem na samym początku jew’s-harp i ogólnej teorii lir w tradycji oralnej. Nawet jeszcze nigdy nie jeździłem na nartach.

– Że też miałeś czelność wyobrażać sobie, iż nie nawiążemy w naszych konwersacjach do cotygodniowych, nazwijmy to… igraszek twojej matki z pewnym niewymienionym z nazwiska biseksualnym puzonistą z taktycznej orkiestry dętej Tajnej Gwardii stanu Alberta.

– Hej, czy ja dobrze widzę, że tam jest wyjście?

– …że twoja beztroska ślepota na igraszki ukochanej gramatycznej matki nie z jednym czy dwoma, ale z przeszło trzydziestoma bliskowschodnimi attaché medycznymi…

– Czy będzie nietaktem, jeśli powiem panu, że ma pan przekrzywione wąsy?

– …że wprowadziła ezoterycznie mnemoniczne sterydy, stereochemicznie nieodmienne od aplikowanych podskórnie codziennych zastrzyków twojego ojca z „megawitaminowego” suplementu, pozyskiwanego z pewnego związku organicznego pobudzającego regenerację testosteronu, a wydestylowanego przez szamanów Jivaro z południowo-centralnego basenu LA, do twojej niewinnie wyglądającej miski płatków śniadaniowych Rolston…

– W gruncie rzeczy posunę się dalej i powiem panu, że cała pańska twarz tak jakby osiada, może pan sprawdzić. Nosem celuje pan w kolana.

– Że twoje, cytuję, „darmowe” szerokokadłubowe rakiety tenisowe Dunlopa o supertajnym składzie, obejmującym wzmocnioną wysokomodułowym grafitem żywicę polibutylenu poliwęglanu, są organochemicznie identyczne, powtarzam identyczne, z żyroskopowym czujnikiem równowagi i z kartą przyswajania scenografii, i z kartridżem priapicznej rozrywki, wszczepionymi w anaplastyczne kresomózgowie twojego dominującego ojca po okrutnej serii zabiegów detoksykacji, wygładzania zwojów mózgowych, gastrektomii, prostatektomii, pankreaktomii i falluktomii…

Puk puk. GULPSPAAACH.

– …mogło ujść połączonej uwadze badawczej…?

– I uświadamiam sobie, że na pewno już gdzieś widziałem tę trykotową kamizelkę w romby. To odświętna trykotowa kamizelka Jegomościa, którą Jegomość przywdziewa tylko do uroczystego obiadu w Święto Niepodległości i której dla zasady nigdy nie oddaje do prania. Znam te plamy. Byłem przy powstawaniu tego, o tutaj, zacieku z cielęciny w marsali. Czy całe to spotkanie to jakaś gra skojarzeniowa? To prima aprilis, tato, czy mam dzwonić po Mamuś i C.T.?

– …kto domaga się tylko codziennego dowodu na to, że ty mówisz? Że rozpoznajesz czasem świat poza mięsistym czubkiem własnego słusznych rozmiarów mondragońskiego nosa?

– Wynająłeś w tym celu całe biuro i twarz, a zapomniałeś o starej trykotowej kamizelce? A w ogóle to jak dostałeś się tutaj przede mną, skoro mercury stoi w warsztacie po twoim… Podpuściłeś C.T., żeby dał ci kluczyki do służbowego samochodu?

– Kto modlił się o dzień, w którym jego nieboszczyk ojciec usiądzie, odkaszlnie i rozłoży cholerny nowy numer „Obywatela Tucson”, czyniąc z tej gazety piątą ścianę pokoju? I kto po tej całej głośnej hecy postawił, jak widać, na dawne milczenie?

– …

– Kto spędził całe swoje krzepkie, lepkie, zakichane życie w pięciościennych pokojach?

– Tato, ja za dwanaście minut gram regulaminowy mecz z Schachtem, z wiatrem czy pod wiatr. Równo o piątej przed Brighton Best Savings będzie na mnie czekał ekspert od lir oralnych w charakterystycznym krawacie. Za to spotkanie będę mu musiał przez miesiąc kosić trawnik. Nie mogę sobie ot tak siedzieć i patrzeć, jak pan, który uważa mnie za niemowę, celuje sztucznym nosem w podłogę. Słyszysz, że mówię, tato? Mówi się. Pije się lemoniadę, definiuje się słowo „suplikować” i konwersuje się z tobą.

– Modlisz się o jedną jedyną rozmowę, która nie zakończyłaby się zgrozą? Która nie zakończyłaby się jak wszystkie inne: ty się gapisz w jeden punkt, ja przełykam ślinę?

– …

– Synu?

– …

– Synu?

***

9 maja – Rok Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Innym przejawem wpływu ojców na synów jest to, że z chwilą, gdy synowie przejdą mutację, zaczynają odbierać telefon z frazeologią i intonacją ojców. Dzieje się to bez względu na to, czy ojcowie jeszcze żyją.

Ponieważ Hal wychodził z internatu przed 6:00 na poranne treningi i często wracał tam dopiero po kolacji, spakowanie na cały dzień tornistra, plecaka i torby ze sprzętem sportowym, wraz z wybraniem rakiet z najlepszym naciągiem, zabierało mu sporo czasu. Zwłaszcza że zazwyczaj gromadził, pakował i wybierał po ciemku, i to chyłkiem, bo jego brat Mario zwykle spał jeszcze w drugim łóżku. Mario nie trenował, nie umiał grać i musiał się jak najwięcej wysypiać.

Hal trzymał otwartą torbę na sprzęt i przytykał do nosa kolejne pary spodni dresowych, usiłując wybrać po zapachu najczyściejsze, kiedy zadzwonił telefon. Mario rzucił się i usiadł na łóżku: mała zgarbiona figurka z dużą głową na tle szarego światła od okna. Hal dopadł konsoli za drugim dzwonkiem, a za trzecim wyciągnął antenę przezroczystego telefonu.

Odebrał, mamrocząc coś, co zabrzmiało jak „Mmmallooo”.

– Chcę ci powiedzieć – przemówił głos na linii. – Głowa mi pęka od rzeczy do powiedzenia.

Hal trzymał trzy pary spodni dresowych z logo EAT w tej samej ręce, w której trzymał telefon. Ujrzał, jak jego starszy brat ulega sile ciążenia i opada bezwładnie na poduszki. Mario często zrywał się do siadu i opadał z powrotem na śpiąco.

– Nie szkodzi – rzekł cicho Hal. – Mógłbym czekać w nieskończoność.

– Tak ci się tylko zdaje – powiedział głos. Połączenie zostało przerwane. To był Orin.

– Hej, Hal?

Światło w pokoju było upiornie szare, rodzaj nieświatła. Hal usłyszał śmiech Brandta z drugiego końca korytarza. Brandt śmiał się z czegoś, co powiedział Kenkle, i rozległ się brzęk ich dozorcowskich wiader. Osobą, która dzwoniła, był O.

– Hej, Hal?

Mario się obudził. Trzeba było czterech poduszek dla podtrzymania przerośniętej czaszki Maria. Jego głos dobywał się ze skotłowanej pościeli.

– Na dworze wciąż ciemno czy to mi się zdaje?

– Śpij jeszcze. Nie ma nawet szóstej.

Hal wsadził w nogawkę spodni dresowych najpierw zdrową nogę.

– Kto dzwonił?

Wsuwając trzy kompozytowe rakiety Dunlop bez pokrowców do torby sportowej i zasuwając zamek tylko częściowo, żeby zostawić miejsce na wystające uchwyty, znosząc wszystkie trzy torby pod konsolę, żeby wyłączyć dzwonek telefonu, Hal odpowiedział:

– Nie znasz. Nie sądzę.

***

Rok Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Chociaż jest tylko na wpół etnicznym Arabem, a z urodzenia i miejsca zamieszkania Kanadyjczykiem, attaché medyczny pozostaje znów pod saudyjskim immunitetem dyplomatycznym, tym razem jako specjalny konsultant laryngologiczny osobistego lekarza księcia Q-, saudyjskiego ministra ds. domowej rozrywki, przysłanego tu, na północny wschód USA, z misją dobicia kolejnego gigantycznego targu z InterLace TelEntertainment. Jutro, tj. w czwartek 2 kwietnia Północnoamerykańskiego Roku Księżycowego Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych, attaché medyczny kończy trzydzieści siedem lat. Legat uważa, że sponsorowanie północnoamerykańskiego kalendarza do celów promocyjnych jest komicznie wulgarne. Nie mówiąc o przykuwającym wzrok obrazie najsłynniejszego i najbardziej zadowolonego z siebie bałwana Zachodu, kolosalnej Statui Libertynizmu, ubranej w gigantyczną pieluchę dla dorosłych. Obraz ten, komicznie stosowny do sytuacji kraju, spopularyzowały serwisy fotoreporterskie wielu międzynarodowych pism.

Normalnie attaché dzieli praktykę lekarską między Montreal a Rub al-Chali, jest to jego pierwszy powrót na amerykańską ziemię, odkąd osiem lat temu zakończył rezydencję. Jego tutejsze obowiązki polegają na migrowaniu z księciem i jego świtą pomiędzy dwoma filarami rzemiosła i propagandy InterLace – ośrodkiem w Phoenix, Arizona, USA, i ośrodkiem w Bostonie, Massachusetts, USA – w charakterze asystenta laryngologa przy osobistym lekarzu księcia Q-. Specjalnością attaché medycznego są twarzowo-szczękowe konsekwencje nierównowagi w florze jelitowej. Książę Q- (jak każdy, kto odmawiałby jedzenia czegokolwiek poza czekoladą Toblerone) chronicznie cierpi na Candida albicans, z uboczną skłonnością do grzybiczego zapalenia zatok oraz do pleśniawek, których drożdżakowe wypryski i blokady zatokowe wymagają niemal codziennego osuszania w zimnym i wilgotnym klimacie wczesnowiosennego Bostonu, USA. Będąc prawdziwym artystą w swoim fachu, obdarzonym niezrównaną zręcznością w operowaniu wacikiem i strzykawką, attaché medyczny słynie wśród kurczących się wyższych sfer narodów petroarabskich jako DeBakey drożdżaków twarzowo-szczękowych, a jego powalający cennik opłat uchodzi za jak najbardziej ad valorem.

Zwłaszcza saudyjskie opłaty za konsultacje przekraczają z lekka granice przyzwoitości, ale na tym wyjeździe obowiązki attaché medycznego są psychicznie wyczerpujące i swoiście obrzydliwe, toteż gdy pod koniec dnia attaché wraca do przepysznych apartamentów, które kazał żonie wynająć w dzielnicach odległych od zwyczajowych rezydencji legacji w Back Bay i Scottsdale, musi się zrelaksować w najgorszy możliwy sposób. Jako ponadprzeciętnie gorliwy wyznawca sufizmu, propagowanego za jego lat dziecinnych przez Pir Valayata, attaché medyczny nie sięga ani po kif, ani po trunki destylowane, musi więc relaksować się bez wspomagania chemicznego. Kiedy wraca do domu po wieczornych modlitwach, lubi popatrzeć na pikantny i stuprocentowo shari-a-halal obiad, koniecznie gorący, ładnie skomponowany i parujący przyjemnie na tacy, lubi, żeby jego śliniak był wyprasowany i ułożony w gotowości obok tacy, i lubi, żeby teleputer w salonie był podłączony i rozgrzany, a przeznaczone na wieczór kartridże z rozrywką już wybrane i ułożone równiutko w stacji, a więc gotowe do zdalnego przełożenia na czytnik wizora. Attaché medyczny półleży przed ekranem na specjalnym elektronicznym szezlongu, a jego zawoalowana na czarno etnicznie arabska żona obsługuje go bez słowa, rozluźnia krępujące elementy garderoby, reguluje oświetlenie pokoju, zakłada mężowi przez głowę zawile wyprofilowaną tacę, tak aby opierała się na jego ramionach i wystawała w przestrzeń tuż pod brodą, dzięki czemu będzie mógł się raczyć gorącym obiadem bez konieczności odrywania oczu od lecącej akurat rozrywki. Attaché medyczny ma wąską hiszpańską bródkę, o którą również dba jego żona, oczyszczając ją z resztek jedzenia. Attaché medyczny siedzi i ogląda, i je, i ogląda, relaksując się stopniowo w sposób widoczny, aż kąty jego ciała na oparciu szezlonga i głowy na karku wskazują na to, że zapadł w sen, a wówczas specjalny elektroniczny szezlong można rozłożyć do pozycji horyzontalnej: z podłużnych szczelin w bokach urządzenia wyłoni się wówczas jedwabno-analogowa pościel i, o ile żona nie jest nieuważna i nie posługuje się niezdarnie ręcznymi pilotami szezlonga, attaché medyczny przeniesie się bez wysiłku ze stanu zrelaksowanego oglądania w stan całkowicie zrelaksowanego nocnego snu, nie opuszczając horyzontalnego szezlonga, a teleputer przełączy się na cichy poszum morskich fal i drobnego deszczyku kapiącego na szerokie zielone liście.

Wyjątkiem są środowe wieczory, kiedy w Bostonie małżonce wolno uczestniczyć w wieczorkach tenisowych Postępowej Ligi Kobiet Arabskich, wraz z innymi żonami i partnerkami dyplomatów, w luksusowym klubie Mount Auburn w West Watertown, więc w te wieczory żona nie obsługuje go bez słowa, gdyż środa jest w USA dniem powszednim, w którym na półki sklepów z importowanymi słodyczami na Newbury Street w Bostonie, Massachusetts, USA, trafia świeży transport czekolady Toblerone i niezdolność saudyjskiego ministra ds. domowej rozrywki do powściągnięcia apetytu na środowego toblerone’a sprawia, że wymaga on często osobistej opieki attaché medycznego na wynajętym ze zniżką czternastym piętrze hotelu Back Bay Hilton, gdzie attaché medyczny żongluje wacikami i szpatułkami, nystatyną i ibuprofenem, środkami ściągającymi i balsamami antybiotykowymi na afty, rehabilitując błony śluzowe dyspeptycznego, zdesperowanego i częstokroć (acz nie zawsze) skruszonego i pełnego wdzięczności saudyjskiego księcia Q-. Tak więc 1 kwietnia RPDD, kiedy attaché medyczny okazuje się (podobno) nie dość zręczny w dotykaniu pałeczką higieniczną owrzodzonej martwicy zatokowej i dokładnie o godzinie 18:00 pada ofiarą gorączkowego ataku ze strony niezrównoważonego bakteryjnie ministra ds. domowej rozrywki, i za sprawą jednego gromkiego fiat zostaje zastąpiony przy książęcym wezgłowiu przez osobistego lekarza księcia, wezwanego biperem z sauny Hiltona, i kiedy mokry lekarz osobisty poklepuje attaché medycznego po ramieniu, mówiąc mu, żeby się nie przejmował awanturą, bo to tylko odezwała się drożdżyca, więc niech lepiej jedzie do domu, rozluźni się i chociaż raz użyje zasłużonego środowego wieczoru o przyzwoitej godzinie, attaché postępuje za jego radą, lecz kiedy dociera do domu około 18:40, zastaje swoje przestrzenne apartamenty puste, światło w salonie nieprzygaszone, obiad niepodgrzany, tacę w zmywarce, a co najgorsze, stwierdza brak kartridżów z rozrywką z outletu InterLace na Bolyston Street, gdzie żona attaché medycznego, podobnie jak wszystkie zakwefione żony i partnerki książęcych legatów, ma bezpłatne konto. A nawet gdyby attaché medyczny nie był zbyt zmęczony i spięty, żeby zapuścić się z powrotem w wilgotną miejską noc i pojechać po kartridże, to przecież żona, jak co środa, wzięła samochód z dyplomatycznymi tablicami rejestracyjnymi, bez którego żaden myślący obcokrajowiec nie śmie wałęsać się nocą po Bostonie, Massachusetts, USA.

Opcje relaksacyjne attaché medycznego zostają w ten sposób drastycznie ograniczone. Wykwintny teleputer w salonie odbiera wprawdzie spontaniczne transmisje z Subskrypcyjnej Matrycy Impulsów InterLace, lecz procedura zamawiania konkretnych spontanicznych impulsów jest tak zawiła technicznie i kryptograficznie, że attaché zadanie to powierzał zawsze żonie. Tego środowego wieczoru, wypróbowując przyciski i skróty niemal na chybił trafił, attaché łapie tylko amerykańskie sporty zawodowe na żywo – które zawsze uważał za brutalne i wstrętne – Texaco Oil Company – serial sponsorowany – naoglądał się już dzisiaj ludzkich języczków podniebiennych, wielkie dzięki – wznowienie odcinka popularnego popołudniowego programu InterLace dla dzieci Pan Hopsasa – który bierze zrazu za dokument o zaburzeniach dwubiegunowych, a połapawszy się, pospiesznie zmienia kciukiem przycisk na pilocie – oraz wznowienie wczesnoporannej sesji aerobiku domowego Fit Forever prowadzonej przez aerobikową guru InterLace, panią Tawni Kondu, skąpo odziane i giętkie wcielenie nieskromności, które grozi pobożnemu attaché medycznemu nieskromnymi myślami.

Jedyne kartridże rozrywkowe w całym mieszkaniu – co stwierdza attaché po frenetycznych poszukiwaniach – to te, które przyszły środową pocztą z USA, położone na kredensie w salonie, razem z prywatnymi i służbowymi faksami i listami, których attaché medyczny nie zamierza czytać, dopóki nie przejrzy ich wcześniej jego żona, która wie, co go może zaciekawić. Kredens stoi pod ścianą naprzeciwko elektronicznego szezlonga, nad którym wisi doskonały tryptyk bizantyjskiej sztuki erotycznej. Bąbelkowe koperty z kartridżami, wyróżniające się prostokątnym wybrzuszeniem, pomieszane są byle jak z mniej rozrywkową pocztą. Szukając czegoś relaksującego, attaché medyczny rozrywa kolejne bąbelkowe koperty wzdłuż perforacji. Znajduje film Służb Specjalistycznych O.N.A.N.M.A o antybiotykach z grupy aktynomycyn i zespole jelita drażliwego. Także czterdziestominutowy skrót programu CBC/Pathe North American News z 1 kwietnia Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych, dostępnego codziennie na autosubskrypcję żony i bądź to transmitowanego na TP przez nierejestrowany impuls InterLace, bądź też przysyłanego ekspresem na jednorazowej samoczyszczącej się płycie ROM. Jest także arabska wersja kwietniowego numeru pisma „Self” dla żony attaché, z modelką na okładce „Nass” cnotliwie spowitą w suknię i woal. Jest też pospolicie brązowe i irytująco niezatytułowane pudełko po kartridżach, w neutralnie białym bąbelkowym opakowaniu służącym do spedycji kartridżów standardową trzydniową przesyłką USA First Class. Bąbelkowe opakowanie nosi stempel poczty lotniczej podmiejskiej okolicy Phoenix, Arizona, USA, a na pudełku zwrotnym widnieje tylko napis WSZYSTKIEGO NAJLEPSZEGO Z OKAZJI ROCZNICY, z prymitywnie nakreśloną długopisem małą uśmiechniętą buźką zamiast adresu zwrotnego czy logo nadawcy. Chociaż urodził się i mieszka w Quebecu, gdzie językiem dominującego dyskursu nie jest angielski, attaché medyczny wie doskonale, że angielskie słowo „rocznica” nie oznacza tego samego co „urodziny”. Ponadto attaché medyczny i jego zakwefiona żona złączeni zostali w oczach Boga i Proroka nie w kwietniu, lecz w październiku, cztery lata wcześniej, w Rub al-Chali. Zamieszanie z bąbelkowym opakowaniem potęguje fakt, że każda przesyłka pochodząca z legacji księcia Q- w Phoenix, Arizona, USA, nosiłaby stempel poczty dyplomatycznej, a nie rutynowy stempel pocztowy ONAN. Summa summarum attaché medyczny czuje się boleśnie dotknięty i niedoceniony i gotów jest z góry zirytować się zawartością przesyłki, którą stanowi standardowy czarny kartridż z rozrywką, tyle że bez naklejki i kolorowej, informacyjnej bądź zachęcającej okładki, zamiast której, w miejscu kodu nagrania i czasu trwania filmu, widnieje tylko jeszcze jedna typowo amerykańska buźka z niemrawym uśmiechem. Attaché medyczny jest skonsternowany tajemniczym opakowaniem, pudełkiem i nieopisanym filmem i wstępnie poirytowany tym, że tyle czasu musiał spędzić na stojąco przy kredensie, sprawdzając pocztę, co nie jest jego zadaniem. Jedynym powodem, dla którego nie wyrzuca do kosza nieopisanego kartridża ani nie odkłada go na bok dla żony, aby obejrzała film i oceniła jego przydatność, jest żałośnie skromny wybór rozrywek na irytujących, zamerykanizowanych wieczorkach ligi tenisowej, na które żona uczęszcza daleko od domu. Attaché zatem osobiście włączy anonimowy kartridż i zeskanuje akurat tyle z jego treści, aby móc zdecydować, czy jest to film irytujący, czy banalny, nieśmieszny i kompletnie niewciągający. Podgrzeje w mikrofalówce gotową jagnięcinę halal z pikantnym halal garnirem do najwyższej temperatury, zakomponuje atrakcyjnie potrawę na tacy, obejrzy kilka pierwszych scen zagadkowego i/lub irytującego, a może tajemniczo pustego kartridża z rozrywką, po czym zrelaksuje się przy skrócie wiadomości, a następnie może rzuci niepożądliwym okiem na zamieszczone w „Nass” zdjęcia wiosennej kolekcji nieseksownej czarnej odzieży dla pobożnych kobiet, na sam koniec zaś włączy monotonną kasetę z szumem fal i deszczu i uda się na zasłużony wczesny środowy spoczynek z nadzieją, że żona nie wróci z klubu tenisowego w przepoconym sięgającym do kostek czarnym kostiumie tenisowym i nie zdejmie mu tacy obiadowej z uśpionej szyi tak nieostrożnie lub bezdusznie, że potencjalnie go obudzi.

Kiedy zasiada z tacą i kartridżem, na cyfrowym wyświetlaczu wizora jest godzina 19:27.

Rok Mydełka Dove w Rozmiarze Próbnym

Wardine marudzi, że matka źle się z nią obchodzi. Reginald przylazł na podwórko pod mój blok, gdzie skakałam przez podwójną skakankę z Dolores Epps, i mówi do mnie, Clenette, Wardine jest u mnie na chacie i marudzi, że matka źle się z nią obchodzi. No to idę z Reginaldem do jego bloku, a tam Wardine siedzi w szafie u Reginalda i ryczy. No to Reginald wziął i wyciągnął Wardine z szafy i sam już ryczy, a ja razem z nim i rozmazuję smarki po całej twarzy Wardine, a Reginald bardzo ostrożnie ściąga z niej wszystkie koszule, które Wardine ma na sobie, i mówi do Wardine, żeby mi pokazała. Plecy Wardine są całe zbite i pocięte. Ma takie wielkie pręgi po całych plecach, różowe, a skóra przy nich taka sama jak na ustach. Bebechy mi się wywracają, jak na to patrzę. A Wardine ryczy. Reginald mówi, że Wardine mówi, że matka źle się z nią obchodzi. Mówi, że matka zlała ją wieszakiem na ubrania. Mówi, że facet matki Wardine, Roy Tony, chce się przespać z Wardine. Daje jej cukierki i klepie ją po tyłku. Zagradza jej drogę i nie przepuści bez macania. Reginald mówi, że Wardine mówi, że w te noce, kiedy jej matka jest w pracy, Roy Tony przyłazi i staje przy materacu, na którym Wardine śpi z Williamem, Shantell i małym Royem, i stoi tak po ciemku, gada do niej coś po cichu i dyszy. Matka Wardine mówi, że to Wardine kusi Roya Tony’ego do Grzechu. Wardine mówi, że jej matka mówi, że ona swoim młodym, jędrnym ciałem sprowadza Roya Tony’ego na drogę Zła i Grzechu. I leje Wardine po plecach wieszakami wyciągniętymi z szafy. Moja Mamuś mówi, że matka Wardine ma nie po kolei w głowie. Moja Mamuś boi się Roya Tony’ego. Wardine ryczy. Reginald pada na kolana i błaga Wardine, żeby opowiedziała jego matce, jak jej matka się z nią obchodzi. Reginald mówi, że kocha swoją Wardine. Mówi, że kocha, ale jakoś nie umiał dotąd zrozumieć, czemu Wardine nie chce z nim spać jak dziewczyna z facetem. Mówi, że Wardine nigdy mu nawet nie pozwoliła rozebrać się z koszul, żeby mógł zobaczyć, jak matka Wardine ją leje za Roya Tony’ego. Dopiero dzisiaj, jak przyszła z płaczem do Reginalda na chatę, pozwoliła, żeby Reginald pozdejmował z niej koszule i zobaczył, jak jej matka ją leje za Roya Tony’ego. Reginald kocha swoją Wardine. Wardine mało nie zdechnie ze strachu. Na błagania Reginalda odpowiada nie. Mówi, że jakby poszła do mamy Reginalda, to mama Reginalda poszłaby do jej matki, a wtedy matka Wardine by sobie pomyślała, że Wardine sypia z Reginaldem. Wardine mówi, że jej matka mówi, że jakby Wardine ten tego z facetem, zanim skończy szesnaście lat, to zatłukłaby Wardine na śmierć. Reginald mówi, że nigdy nie dopuści, żeby to się stało Wardine.

Roy Tony zabił brata Dolores Epps, Columbusa Eppsa, na osiedlu Brighton Projects cztery lata wstecz. Roy Tony jest na zwolnieniu warunkowym. Wardine mówiła, że jej pokazał takie coś na kostce, co wysyła sygnały radiowe do kuratora sądowego, że Roy Tony cały czas jest w Brighton. Royowi Tony’emu nie wolno opuszczać Brighton. A brat Roya Tony’ego to jest ojciec Wardine. On gdzieś przepadł. Reginald próbuje uspokoić Wardine, ale nie daje rady powstrzymać Wardine od płaczu. Wardine wygląda jak szajbnięta, tak się boi. Mówi, że się zabije, jak ja albo Reginald wygadamy naszym matkom. Clenette, mówi do mnie, ty jesteś jak moja siostra, ja cię błagam, nie mów swojej Mamuś o mojej matce i Royu Tonym. Reginald mówi Wardine, żeby się uciszyła i spokojnie poleżała. Wziął z kuchni margarynę Shedd Spread i smaruje rany na plecach Wardine. Bardzo ostrożnie przesuwa tłustym palcem po tych różowych pręgach od lania wieszakiem na ubrania. Wardine mówi, że od wiosny nie ma czucia w plecach. Leży na brzuchu na podłodze u Reginalda i mówi, że nie ma czucia w skórze na plecach. Kiedy Reginald wychodzi po wodę, Wardine mnie prosi, żebym jej powiedziała prawdę: jak bardzo źle wyglądają jej plecy, które ogląda Reginald. Czy jeszcze jest ładna, płacze.

Nie powiem matce o Wardine i Reginaldzie ani o matce Wardine i Royu Tonym. Moja Mamuś boi się Roya Tony’ego. Bo to przez moją Mamuś Roy Tony zabił Columbusa Eppsa cztery lata wstecz na osiedlu Brighton Projects, z miłości.

Ale wiem, że Reginald wygada. Reginald mówi, że prędzej umrze, niż matka Wardine znowu ją zleje. Mówi, że pójdzie do Roya Tony’ego i mu powie, żeby się odwalił od Wardine i nie dyszał po nocach nad jej materacem. Mówi, że pójdzie na plac zabaw w Brighton Projects, gdzie Roy Tony robi interesy, i pogada z Royem Tonym jak mężczyzna z mężczyzną, i załatwi sprawę.

Ale mnie się zdaje, że Roy Tony zabije Reginalda, jak Reginald do niego pójdzie. Mnie się zdaje, że jak Roy Tony zabije Reginalda, to matka Wardine zatłucze Wardine na śmierć wieszakiem na ubrania. I nikt nie będzie znał prawdy oprócz mnie. A ja będę miała dziecko.

W ósmym roku amerykańskiego systemu kształcenia Bruce Green zakochał się na zabój w koleżance z klasy, która nazywała się całkiem od czapy Mildred Bonk. Nazywała się od czapy, bo jeżeli istniała kiedykolwiek ósmoklasistka, która wyglądałaby na Daphne Christianson, Kimberly St. Simone czy kogoś w tym stylu, to była nią Mildred Bonk. Reprezentowała typ zabójczo pięknej i zjawiskowo ponętnej postaci snującej się po przepoconych gimnazjalnych korytarzach sennych pejzaży każdego chłopca cierpiącego na nocne polucje. Włosy, które egzaltowana nauczycielka Greena określiła jako „lniane”; ciało, które nawiedził, ucałował i opuścił już w szóstej klasie ten sam kapryśny anioł dojrzewania, który nie miał nawet pojęcia, gdzie Bruce Green mieszka; nogi, które nie traciły powagi nawet w pomarańczowych adidasach z odblaskowo fioletowymi sznurówkami. Nieśmiała, promienna, wdzięczna jak źrebię, barokowa w biodrach, odpowiednio biuściasta, miała nawyk odgarniania wstydliwym gestem lnianych włosów z uroczego kremowego czoła, a gest ten doprowadzał Bruce’a Greena do szaleństwa. Zjawisko w letniej sukience i śmiesznych butach. Mildred L. Bonk.

Lecz oto w dziesiątej klasie nastąpiła przedziwna przemiana z gatunku jak-to-się-mogło-stać i Mildred Bonk stała się zblazowaną członkinią siejącej postrach paczki ze szkoły średniej Winchester, która paliła mocne marlboro w przesmyku między gmachem liceum a gmachem gimnazjum, a w przerwie na lunch definitywnie opuszczała szkołę, odjeżdżając głośnymi samochodami z niskimi zawieszeniami i z systemami audio o nielegalnej mocy, żeby pić piwo i palić zioło, i używać Visine i Clorets etc. Była jedną z nich. Żuła gumę (albo jeszcze gorzej) w stołówce, jej prześliczna nieśmiała twarz nosiła teraz maskę Pozy, jej lniane pukle, teraz niesforne i usztywnione żelem, jawiły się całemu światu jako skutek wetknięcia palca w gniazdko elektryczne. Bruce Green zaoszczędził na stary samochód z niskim zawieszeniem, a Pozę przećwiczył na ciotce, która go przygarnęła. Zrodziła się w nim wola.

I tak oto w roku, w którym mieli zdawać maturę, Bruce Green był o wiele bardziej znudzony, zblazowany i siejący postrach niż Mildred Bonk i razem z Mildred Bonk oraz malutką, nietrzymającą moczu Harriet Bonk-Green mieszkał tuż za torowiskiem w Allston, w błyszczącej przyczepie kempingowej, do spółki z drugą siejącą postrach parą, i z Tommym Dooceyem, sławetnym zajęczowargim dilerem trawy i różnych różności, który trzymał kilka dużych węży w niemytych, niekrytych akwariach, z których cuchnęło, czego Tommy Doocey nie zauważał, ponieważ górna warga całkowicie zasłaniała mu nozdrza. Mildred Bonk popołudniami paliła zioło i oglądała seriale na kartridżach, a Bruce Green miał stałą pracę w Leisure Time Ice i przez jakiś czas życie było mniej lub bardziej jedną wielką balangą.

***

Rok Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

– Hal?

– …

– Hej, Hal?

– Tak, Mario?

– Śpisz?

– Bubu, już to przerabialiśmy. Nie mogę spać, skoro gadamy.

– Tak właśnie myślałem.

– Miło mi przyznać ci rację.

– Kurczę, ale dałeś dzisiaj. Kurczę, ale załatwiłeś tego kolesia. Jak on zagrał środkiem, a ty odebrałeś i upadłeś, i posłałeś tego dropwoleja, to Pemulis powiedział, że koleś wygląda, jakby się miał wyrzygać na całą siatkę, tak powiedział.

– Bu, skopałem tyłek smarkaczowi, i tyle. Koniec bajki. Nieładnie się tak rozwodzić nad skopaniem komuś tyłka. To kwestia godności. Myślę, że najlepiej zostawić to bez komentarza, przemilczeć. To à propos milczenia.

– Hej, Hal?

– …

– Hej, Hal?

– Późno jest, Mario. Pora spać. Zamknij oczy i przestaw się na myślenie rozmyte.

– Mamuś też zawsze tak mówi.

– U mnie to zawsze działa, Bu.

– Ty myślisz, że moje myślenie stale jest rozmyte. Pozwalasz mi mieszkać ze sobą w jednym pokoju, bo się nade mną litujesz.

– Bubu, nie będę tego nawet komentował. Uznaję to za ostrzeżenie. Zawsze się dąsasz, jak się nie wyśpisz. No i już widać dąsy na zachodnim horyzoncie.

– …

– …

– Pytałem cię, czy śpisz, bo chciałem cię zapytać, czy czułeś, że wierzysz w Boga, dzisiaj, tam na korcie, jak dawałeś popalić temu kolesiowi.

– Znowu to?

– …

– Naprawdę nie wydaje mi się, że północ w kompletnie ciemnym pokoju to czas i miejsce na takie tematy, Mario. Jestem taki zmęczony, że włosy mnie bolą, a za sześć krótkich godzin mam trening.

– …

– Pytasz mnie o to raz na tydzień.

– Dlatego że nigdy nie odpowiadasz.

– No to dzisiaj, żeby cię uciszyć, odpowiem ci, że administracyjnie mam na pieńku z Bogiem. Uważam, że Bóg ma, nazwijmy to, luzacki styl zarządzania, za którym nie przepadam. Ja jestem dość zdecydowanym przeciwnikiem śmierci. A Bóg, na co wszystko wskazuje, jest zwolennikiem śmierci. Nie widzę, żebyśmy się mogli w tej sprawie dogadać, on i ja, Bu.

– Tak mówisz, odkąd Jegomość nie żyje.

– …

– No widzisz? Nigdy nie mówisz.

– Ależ mówię. Właśnie powiedziałem.

– …

– Tak się po prostu składa, że nie powiedziałem tego, co chciałeś usłyszeć, Bubu, koniec kropka.

– …

– Jest różnica.

– Nie ogarniam, jak mogłeś nie poczuć, że wierzysz, dzisiaj, tam na korcie. Poruszałeś się, jakbyś wierzył całkowicie.

– …

– Jak się czujesz w środku, nie wierząc?

– Mario, ty i ja jesteśmy dla siebie nawzajem tajemnicą. W tej kwestii stoimy po dwóch stronach nieredukowalnej różnicy. Poleżmy teraz bardzo cicho i zastanówmy się nad tym.

– Hal?

– …

– Hej, Hal?

– Mam propozycję, Bu: opowiem ci kawał, pod warunkiem że potem będziesz cicho i dasz mi spać.

– Ale dobry?

– Mario, co wyniknie ze skrzyżowania człowieka cierpiącego na dyssomnię z mimowolnym agnostykiem i dyslektykiem?

– Poddaję się.

– Wyniknie ktoś, kto nie śpi po nocy, bo zadręcza się pytaniem, czy buk jest, czy go nie ma.

– Dobre!

– Ćśśś.

– …

– …

– Hej, Hal, co to jest dyssomnia?

– To, na co cierpi twój współlokator, chłopcze.

– Hej, Hal?

– …

– Dlaczego Mamuś nie płakała, jak Jegomość umarł? Ja płakałem, ty płakałeś, nawet C.T. płakał. Widziałem osobiście, jak płakał.

– …

– Ty słuchałeś w kółko Toski, płakałeś i mówiłeś, że jest ci smutno. Wszystkim nam było smutno.

– …

– Hej, Hal, a nie wydaje ci się, że Mamuś wygląda na szczęśliwą, odkąd Jegomość odszedł?

– …

– Mnie się wydaje, że jest szczęśliwsza. Nawet jakby urosła. Przestała ciągle gdzieś wyjeżdżać w tych tam, sprawach. W sprawie gramatyki korporacyjnej. W sprawie protestu bibliotek.

– Teraz już nigdzie nie wyjeżdża, Bu. Teraz ma Dom Dyrekcji i swoje biuro, i tunel między jednym a drugim, i w ogóle nie opuszcza terenu szkoły. Stała się jeszcze gorszą pracoholiczką niż przedtem. I bardziej obsesyjno-kompulsywną. Kiedy ostatnio widziałeś w tym domu pyłek kurzu?

– Hej, Hal?

– Teraz jest po prostu agorafobiczną pracoholiczką, w dodatku obsesyjno-kompulsywną. To dla ciebie jest uszczęśliwienie?

– Oczy jej się poprawiły. Nie są takie zapadnięte. Śmieje się z C.T. o wiele więcej, niż śmiała się z Jegomościa. Śmieje się bardziej z głębi trzewi. Śmieje się więcej. Często opowiada lepsze kawały niż ty.

– …

– Jak to możliwe, że się nie smuciła?

– Ależ smuciła się, Bubu. Tylko smuciła się na swój sposób, a nie na twój czy mój. Smuciła się, jestem prawie pewien.

– Hal?

– Pamiętasz, jak personel opuścił flagę przed bramą do połowy masztu, kiedy to się stało? Pamiętasz to? I że opuszcza się ją do połowy masztu co roku na zjazd absolwentów? Pamiętasz o fladze, Bu?

– Hej, Hal?

– Nie płacz, Bubu. Pamiętasz flagę opuszczoną do połowy masztu? Bubu, są dwa sposoby opuszczania flagi do połowy masztu. Słuchasz? Bo ja się, kurde, naprawdę zaraz muszę przespać. No więc słuchaj: jednym sposobem na opuszczenie flagi jest po prostu opuszczenie flagi. Ale jest i drugi sposób. Można podwyższyć maszt. Maszt można podwyższyć jakieś dwa razy w stosunku do normalnej wysokości. Nadążasz? Rozumiesz, o co mi chodzi, Mario?

– Hal?

– Jest strasznie smutna, mogę się założyć.

O 20:10 1 kwietnia RPDD attaché medyczny wciąż ogląda rozrywkę na nieopisanym kartridżu.

Październik – Rok Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Dla Orina Incandenzy #71 ranek jest nocą duszy. W sensie psychicznym, najgorszą porą dnia. Orin podkręca na noc klimatyzację w mieszkaniu, a i tak prawie co rano budzi się zlany potem, w pozycji embrionalnej, w trumnie psychicznego mroku, w którym człowiek boi się własnych myśli.

Brat Hala Incandenzy, Orin, budzi się samotnie o godzinie 7:30 w wilgotnym zapachu perfum Ambush, a na wymiętej poduszce po drugiej stronie łóżka leży nagryzmolona zamaszystym pensjonarskim pismem karteczka z telefonem i niezbędnymi danymi. Karteczka też pachnie ambushem. Jego strona łóżka jest przemoczona.

Orin szykuje sobie grzankę z miodem, stojąc na bosaka przy kuchennym blacie, w spodenkach i starej bluzie z logo Akademii, z obciętymi rękawami, wyciska miód z głowy plastikowego misia. Podłoga jest tak zimna, że stopy go bolą, ale podwójna szyba okna nad zlewem parzy w dotyku: tuż za nią trwa bestialski upał październikowego przedpołudnia w stołecznym Phoenix.

Gdy jest w domu z drużyną, to bez względu na natężenie klimatyzacji i cienkość prześcieradła Orin budzi się z odciskiem własnego ciała wpoconym ciemną plamą w materac, który potem przez cały dzień wysycha powoli, zachowując biały solny zarys jego sylwetki, nieznacznie przesunięty w stosunku do wcześniejszych solnych zarysów z danego tygodnia, tak że embrionalna skamielina wizerunków układa się wachlarzowato na jego stronie łóżka, niczym talia ledwo zachodzących na siebie kart, jak ślad po kwasie albo przeeksponowane zdjęcie.

Skwar tuż za szklanymi drzwiami ściska mu czaszkę. Orin niesie śniadanie na biały metalowy stół przy centralnym basenie osiedla i próbuje je tam zjeść, w tym gorącu, w którym kawa ani nie paruje, ani nie stygnie. Siedzi pogrążony w tępym zwierzęcym bólu. Ma wąsy z potu. Jaskrawa piłka plażowa przepływa i uderza o ścianę basenu. Słońce jak wizja piekła oglądana ukradkiem przez dziurkę od klucza. Nikogo więcej nie ma na dworze. Osiedle pierścieniowo otacza basen, pomost i jacuzzi. Upał drży nad pomostem jak opar paliwa. Powstaje miraż: przy takim ekstremalnym upale suchy pomost wygląda jak polany benzyną. Zza pozamykanych okien Orin słyszy oglądaczy kartridżów w akcji: poranna sesja aerobiku, ktoś gra na organach, a ta starsza kobieta z mieszkania obok, która nigdy się do niego nie uśmiecha, ćwiczy gamy operowe, przytłumione storami, firanami i potrójną szybą. Jacuzzi szemrze i się pieni.

Wiadomość od Podmiotu z ubiegłej nocy wypisana jest na fioletowym bileciku złożonym na pół, z krążkiem ciemniejszego fioletu na samym środku, gdzie zostawił swój ślad rozpylacz persum Podmiotu. Kaligrafia jest o tyle tylko interesująca, ale i przygnębiająca, że wszystkie kółka – o, d, p, 6 i 8 – zostały zamalowane, kropki nad „i” nie są natomiast kółkami, tylko maleńkimi walentynkowymi serduszkami, niezamalowanymi. Orin czyta liścik, jedząc grzankę stanowiącą przede wszystkim pretekst dla miodu. Przy jedzeniu i piciu posługuje się mniejszą, prawą ręką. Jego przerośnięta lewa ręka i duża lewa noga pozostają o rannej porze w stanie spoczynku.

Lekki podmuch przegania piłkę plażową przez cały błękitny basen, a Orin obserwuje jej bezgłośny ślizg. Białe żelazne stoły nie mają parasoli, więc pozycję słońca można określić bez patrzenia: czując ją w konkretnym miejscu na skórze, łatwo dokonać projekcji. Piłka cofa się ostrożnie ku środkowi basenu i tak zostaje, ani drgnie. Od sennych, lekkich podmuchów spróchniałe palmy wzdłuż kamiennego ogrodzenia osiedla szeleszczą i trzeszczą, a kilka palmowych liści odrywa się i spada, plaskając o pomost. Wszystkie tutejsze rośliny są szkodliwe, ciężkie i ostre. Fragmenty palm ponad liśćmi omotane są czymś obrzydliwym, co przypomina włosy na kokosie. W drzewach gnieżdżą się karaluchy i inne paskudztwa. Możliwe, że i szczury. Wstrętne wysokolubne stwory wszelkiej maści. Wszystkie rośliny są albo kolczaste, albo mięsiste. Kaktusy o dziwacznych kalekich kształtach, szczyty palm jak fryzura Roda Stewarta z dawnych czasów.

Dwie noce temu Orin wrócił ze swoją drużyną z meczu w Chicago, nocnym lotem. Wie, że tylko on i kopacz nie cierpią już fizycznie po straszliwym łomocie, który tam dostali.

W przeddzień wyjazdu – czyli jakieś pięć dni temu – Orin był sam w jacuzzi przy basenie u schyłku dnia. Kurował nogę. Siedział w promieniującym cieple i krwawym przedwieczornym świetle, bezwiednie ściskając w garści piłkę tenisową, którą wciąż jeszcze ściska z przyzwyczajenia. Patrzy, jak jacuzzi tryska, pieni się i bulgocze wokół nogi. I oto, ni stąd, ni zowąd, do jacuzzi wpada ptak. Z płaskim, prozaicznym plop. Ni stąd, ni zowąd. Z szerokiego, pustego nieba. Nic nie wisi nad jacuzzi, tylko to niebo. Ptak widocznie dostał w locie zawału czy czegoś podobnego, wykitował i spadł z pustego nieba, i wylądował martwy w jacuzzi, tuż przy nodze. Orin zsunął ciemne okulary na czubek nosa i przygląda się ptakowi. Niedrapieżny. Możliwe, że to strzyżyk. Żadną miarą nie wygląda to na dobry znak. Martwy ptak podskakuje i turla się w pianie, w jednej sekundzie jest wsysany, w drugiej się wyłania, stwarzając iluzję dalszego lotu. Orin nie odziedziczył po Mamuś fobii na punkcie bałaganu i higieny. (Nie przepadał jednak za robactwem – karaluchami). A jednak siedział w wodzie, ściskając piłkę, i patrzył na ptaka, bez jednej świadomej myśli w głowie. Gdy się obudził następnego ranka, skulony w grobowcu pościeli, był już prawie pewien, że to musiał być zły znak.

Orin ostatnio kąpie się pod prysznicem tak gorącym, jak tylko zdoła wytrzymać. Cała łazienka w jego mieszkaniu wyłożona jest miętowo-żółtymi kafelkami, które nie on wybierał, być może wybrał je libero, który tu mieszkał, zanim Cardinalsi posłali drużynie New Orleans libero, dwóch rezerwowych obrońców i gotówkę w zamian za Orina Incandenzę, puntera.

Tyle już razy wzywał ludzi z Terminexu, a z rur w łazience wciąż wyłażą gigantyczne karaluchy. Terminex mówi, że to karaluchy kanalizacyjne. Blattaria implacablus czy jakoś tak. Naprawdę wielkie karaluchy. Robactwo o wyglądzie wozów opancerzonych. Całkiem czarne, z powłoką typu kevlarowego i tak dalej. I nieustraszone, wychowane w czeluściach kanalizacji, gdzie panuje prawo Hobbesa. Małe brązowe karakany, bostoński i nowoorleański, też były obrzydliwe, ale wystarczyło zapalić światło, żeby rozpierzchły się w popłochu. A te południowo-zachodnie karaluchy kanalizacyjne, jak zapalisz światło, tylko gapią się na ciebie z posadzki, jakby mówiły: „Masz jakiś problem?”. Orin, raz jeden tylko, rozdeptał to draństwo, jak mu wylazło z rury pod prysznicem, kiedy się kąpał: wyskoczył wtedy goły, włożył buty, wrócił do kabiny i spróbował zmiażdżyć go konwencjonalnie, a rezultat był wybuchowy. Fuga wciąż nosi ślady tego incydentu. Chyba nieusuwalne. Wnętrzności karalucha. Rzygać się chce. Wolał wyrzucić buty niż obejrzeć podeszwę i ją oczyścić. Teraz trzyma w łazience duże kieliszki i gdy po zapaleniu światła widzi karalucha, przykrywa go kieliszkiem, zamykając w pułapce. Po kilku dniach kieliszek jest kompletnie zaparowany, a karaluch schludnie uduszony; wówczas Orin wyrzuca jedno i drugie, karalucha i kieliszek, w oddzielnych torebkach plastikowych typu otwórz/zamknij, do śmietnika przy polu golfowym na drugim końcu ulicy.

Żółta posadzka łazienki zamienia się czasami w mały tor przeszkód z odwróconych kieliszków, w których stoicko konają wielkie karaluchy: siedzą spokojnie, a ścianki kieliszków zachodzą pomału parą karaluszego dwutlenku węgla. Cała ta operacja przyprawia Orina o mdłości. Ostatnio wykombinował, że im gorętsza woda leci z prysznica, tym mniejsza jest szansa, że któremuś z wozów opancerzonych zechce się wychynąć z rury, gdy on się kąpie.

Niekiedy z samego rana zastaje je w muszli klozetowej: pływają pieskiem, starając się dotrzeć do ściany i na nią wgramolić. Orin nie przepada też za pająkami, chociaż raczej podświadomie: jego niechęć nie umywa się do panicznego lęku, jaki w Jegomościu budzą czarne wdowy i ich chaotyczne pajęczyny – czarne wdowy występują nagminnie i tutaj, i w Tucson, nie widuje się ich tylko w najzimniejsze noce, a ich pozbawione jakiegokolwiek ładu pajęczyny zalegają w każdym prawie półmrocznym i ustronnym miejscu załamanym pod kątem prostym. Trucizny Terminexu okazują się skuteczniejsze na oknach. Orin stosuje je co miesiąc; jest na liście stałych klientów Terminexu.

Szczególny świadomy lęk Orina, oprócz lęku wysokości i stanów lękowych o wczesnych godzinach porannych, dotyczy karaluchów. Jako dziecko Orin kategorycznie odmawiał chodzenia w niektóre okolice stołecznego miasta Bostonu w rejonie zatoki. Na widok karalucha dostaje ataków histerii. W parafiach nowoorleańskich panowała kiedyś plaga pewnej odmiany złośliwych tropikalnych latających karaluchów łacińskiego pochodzenia, które były małe i płochliwe, ale potrafiły, kurwa, latać; całymi stadami obsiadały nocą nowoorleańskie niemowlęta w kołyskach, zwłaszcza zaś niemowlęta z czynszowych kamienic i ruder, i podobno karmiły się wydzieliną z niemowlęcych oczu, specyficznym śluzem optycznym – temat koszmarnych snów: jesteś niemowlęciem i latające karaluchy dobierają ci się do oczu – i podobno wywoływały ślepotę; rodzice podchodzili do kołyski w upiornym kamienicznym świetle wczesnego poranka i znajdowali swoje pociechy ślepe; tylko zeszłego lata odnotowano z tuzin takich przypadków; i właśnie podczas tej koszmarnej plagi, spotęgowanej lipcowymi powodziami, które wypłukały z cmentarza na wzgórzu kilkanaście trupów i te szarosine trupy zsuwały się po zboczu, na którym stał dom goszczący Orina i dwóch jego kolegów z drużyny, w podmiejskim Chalmette, rozsiewając w błocie kończyny i wnętrzności, a jedno z ciał zatrzymało się któregoś ranka na słupku ich przydrożnej skrzynki na listy, kiedy Orin wyszedł do niej po poranną gazetę, i wtedy Orin poprosił swojego agenta o transfer. I tak trafił w szklane wąwozy i bezlitosne światło stołecznego miasta Phoenix, i zatoczywszy niejako odwodniony krąg, znalazł się w pobliżu Tucson, miasta odwodnionej młodości swojego ojca.

Najboleśniejsze są poranki po snach z pająkami i wysokościami, potrzeba czasem trzech kaw i dwóch pryszniców, żeby rozluźnić ścisk w gardle jego duszy; a te pokoszmarowe poranki są jeszcze gorsze, gdy Orin budzi się nie sam, bo Podmiot minionej nocy jest wciąż obecny, chce pogadać, przytulić się i spółkować w pozycji na łyżeczkę, dopytuje się, co właściwie mają znaczyć te zaparowane kieliszki na posadzce w łazience, komentuje jego nocne poty, tłucze się po kuchni, szykując piklingi albo bekon, albo coś jeszcze obrzydliwszego i bezmiodowego, co on miałby zjeść z postkoitalnym męskim apetytem, bo są i takie, które mają manię na punkcie tego całego etosu pt. Nakarmić Mojego Mężczyznę i chcą, żeby mężczyzna, który ledwo daje radę utrzymać poranną grzankę z miodem, wcinał ich danie z męskim apetytem, wystawiając łokcie na boki, napychając się i mlaszcząc. Nawet kiedy jest sam, może rozprostować ciało w samotności, usiąść powoli, wyżąć prześcieradło i pójść do łazienki, te najciemniejsze poranki rozpoczynają dni, w których Orin całymi godzinami nie może zmusić się do myślenia nawet o tym, jak przetrwać do wieczora. Te najgorsze poranki z zimną podłogą, gorącymi szybami i bezlitosnym światłem – ta pewność duszy, że dzień będzie nie tyle trawersem, ile wspinaczką po pionowej ścianie, a potem, pod koniec dnia, znowu spanie, które znów będzie jak spadanie z nagiej wysokości.

A więc teraz, na pustynnym południowym zachodzie, wydzielina jego oczu jest bezpieczna, za to złe sny nasiliły się od przenosin w ten cholerny region, z którego Jegomość dał nogę dawno temu, jeszcze jako nieszczęśliwy młodzieniec.

Jakby tytułem ukłonu w stronę nieszczęśliwej młodości Orina wszystkie sny zaczynają się krótką sekwencją sytuacji z turnieju tenisa. Wczorajszy rozpoczął się szerokokątnym ujęciem Orina na korcie Har-Tru, czekającego na przyjęcie serwisu od kogoś widocznego niewyraźnie, kogoś z Akademii – może Rossa Reata albo poczciwego M. Baina, albo szarozębego Walta Flechette’a, obecnie zawodowego trenera w Karolinach – gdy nagle ekran snu zwęża się i roztapia momentalnie w jednolity ciemny róż powiek zamkniętych przed jaskrawym światłem, i ogarnia Orina upiorne uczucie, że tonie i nie wie, w którą stronę ma płynąć do powierzchni i powietrza, ale po krótkiej przerwie ten Orin ze snu wyrywa się z tej swoistej wzrokowej sufokacji i znajduje głowę swojej matki, pani Avril M.T. Incandenzy, samą głowę Mamuś, przytwierdzoną twarzą w twarz do jego własnej pękniętej głowy, przyszytą ciasno, na plecionkę, do jego własnej twarzy, najwyższej jakości struną z jagnięcego jelita VsHiPro, pochodzącą z jego rakiety tenisowej będącej własnością Akademii. I na nic podejmowane przez Orina próby energicznego potrząsania i kręcenia głową, zadzierania jej i przewracania oczami, gdyż i tak ciągle patrzy na, w i osobliwie przez twarz matki. Tak jakby głowa Mamuś była przyciasnym hełmem, z którego Orin nie może się wyzwolić[2]. W tym śnie jest to, oczywiście, dla Orina sprawa najwyższej wagi, żeby wyswobodzić głowę z filakteryjnych więzów pozbawionej korpusu głowy matki, co mu się jednak nie udaje. Liścik od ubiegłonocnego Podmiotu daje do zrozumienia, że w którymś momencie tejże nocy Orin ścisnął oburącz głowę Podmiotu i próbował ją (Podmiot) niejako obezwładnić sztywnym ramieniem, chociaż z zachowaniem delikatności i bez urazy (to o liściku, a nie o sztywnym ramieniu). Ewidentna amputacja głowy Mamuś od reszty Mamuś sprawia we śnie wrażenie chirurgicznie schludnej: ani śladu kikuta czy choćby zgrubienia szyi, a podstawa tej okrągłej, ładnej głowy została chyba zasklepiona, a także jakby zaokrąglona, przez co głowa przypomina dużą żywą piłkę, globus z twarzą, przytroczony do twarzy jego głowy.

Podmiotem po siostrze Baina, ale przed poprzedniczką ostatniego Podmiotu z zapachem ambusha i serduszkami nad „i”, była ładna bladolica studentka psychologii rozwojowej ze stanu Arizona, z dwojgiem dzieci, oburzająco wysokimi alimentami i upodobaniem do krzykliwej biżuterii, mrożonej czekolady, kartridżów edukacyjnych InterLace i zawodowych sportowców, którzy rzucają się przez sen. Niespecjalnie bystra – dość powiedzieć, że figurę, którą on bezwiednie nakreślił po seksie na jej nagim biodrze, wzięła za liczebnik 8. W ich ostatni wspólny poranek, tuż przed tym, jak posłał jej dziecku kosztowną zabawkę, a potem zmienił numer telefonu, Orin ocknął się z całonocnego seansu horrorów z nagłym skurczem płodowym, nieodświeżony i nieoświecony na duszy, z rozbieganymi oczami i własną sylwetką odciśniętą na mokro na prześcieradle, niczym kredowy obrys koronera – ocknął się, zastał Podmiot obudzony i wsparty plecami o poduszkę do czytania, w jego pozbawionej rękawów bluzie z logo Akademii, popijający orzechowe espresso i śledzący na zajmującym pół południowej ściany sypialni ekranie kina domowego jakąś makabreskę pod tytułem INTERLACE EDUCATIONAL CARTRIDGES WE WSPÓŁPRACY Z CBC EDUCATIONAL PROGRAMMING MATRICS PREZENTUJE FILM SCHIZOFRENIA: UMYSŁ CZY CIAŁO?, więc musiał leżeć, mokry i sparaliżowany, w pozycji embrionalnej na własnym potnym cieniu i oglądać bladego młodego faceta mniej więcej w wieku Hala, z miedzianej barwy zarostem, niesfornym ryżym kosmykiem i płaskimi, pustymi, beznamiętnie czarnymi oczami lalki, który gapił się w przestrzeń po lewej, podczas gdy dziarski albertyński głos zza kadru wyjaśniał, że ten oto Fenton jest zatwardziałym schizofrenikiem paranoidalnym, który wierzy, że jego czaszkę atakują płyny radioaktywne, a wielce skomplikowane maszyny high-tech zostały zaprojektowane i zaprogramowane specjalnie po to, żeby go ścigać do upadłego, torturować i pogrzebać żywcem. Był to stary, późnomilenijny film dokumentalny CBC, nakręcony w ramach lansowania kampanii społecznej, zrekonstruowany cyfrowo i redystrybuowany z imprimatur InterLace – nadawane wcześnie rano, w godzinach niskiej oglądalności filmy InterLace bywały raczej zgrzebne i tandetne pod względem metod Spontanicznego Rozpowszechniania.

I tak, ponieważ teza tego starego dokumentu CBC skłaniała się dość wyraźnie ku koncepcji SCHIZOFRENIA: CIAŁO, głos z offu z wymuszonym optymizmem tłumaczył, że owszem, widoczny na ekranie nieszczęsny Fenton jest beznadziejnym przypadkiem niezdolności do funkcjonowania poza zakładem zamkniętym, ale pozytywne jest to, że nauka może nadać jakiś sens jego istnieniu, badając go sumiennie celem ustalenia, jak schizofrenia objawia się w ludzkim mózgu… że, innymi słowy, przy zastosowaniu techniki pozytronowej tomografii emisyjnej, czyli PET (całkowicie zastąpionej od tamtego czasu inwazyjną metodą cyfrową, mruczy do siebie studentka psychologii rozwojowej, spoglądając w uniesieniu ponad filiżankę, nieświadoma, że paralitycznie obudzony Orin wszystko słyszy), naukowcy mogą skanować różne części dysfunkcyjnego mózgu biednego Fentona i obserwować, jak emituje on pozytrony w całkiem innej topografii niż przeciętny, krzepki, nieomamiony, bogobojny mózg obywatela Alberty, dokonując postępu w nauce za sprawą wstrzyknięcia badanemu podmiotowi, czyli temuż Fentonowi, specjalnego barwnika radioaktywnego, przenikającego barierę pomiędzy krwią a mózgiem, a następnie umieszczenia podmiotu w obrotowej komorze skanera PET o rozmiarach ludzkiego ciała – na ekranie jest to gigantyczna machina z szarego metalu, która wygląda jak zaprojektowana przez Jamesa Camerona do spółki z Fritzem Langiem, a teraz spójrzmy w oczy tego gościa, Fentona, który właśnie zaczyna pojmować, co mówi głos z offu – i w ostrym skrócie telewizji publicznej pokazuje się teraz rzeczonego Fentona w mocowanych w pięciu punktach pasach bezpieczeństwa, jak miota miedzianą głową z boku na bok, gdy faceci w seledynowych maskach i czepkach chirurgicznych wstrzykują mu płyny radioaktywne strzykawką wielkości brytfanny na indyka, przy czym oczy dobrego starego Fentona wyłażą z orbit z przewidywalnym wyrazem skrajnego przerażenia, bo oto wiozą go do wielkiego szarego urządzenia PET i wsuwają, niczym niewyrośnięty bochen, w jego rozwartą paszczę, pozostawiając na widoku tylko zgniłozielone tenisówki, i pojemnik o rozmiarach ludzkiego ciała obraca podmiot zgodnie z ruchem wskazówek zegara, z brutalną prędkością, tak że noski starych tenisówek wskazują w górę, w lewo, w dół, w prawo i w górę, coraz szybciej i szybciej, maszyna beka i ćwierka, bynajmniej nie zagłuszając dochodzących z grobowca komory odgłosów wycia Fentona, którego najgorsze urojone lęki ucieleśniły się oto w cyfrowym stereo i słychać, jak wywrzaskiwane są z niego ostatnie resztki funkcjonalnego, przeniknionego barwnikiem mózgu, a w prawym dolnym rogu ekranu, tam, gdzie zazwyczaj wyświetla się dane InterLace o czasie i temperaturze powietrza, ukazuje się nałożony cyfrowo obraz żarliwie czerwonego i neutronowo błękitnego mózgu Fentona, a dziarski głos podaje zwięzłe historie, najpierw schizofrenii paranoidalnej, a potem PET. A Orin leży z oczami jak szparki, cały mokry i newralgiczny od porannych lęków, marząc, żeby Podmiot włożyła na siebie ubranie i krzykliwą biżuterię, wzięła z zamrażalnika resztkę toblerone’a i wreszcie się wyniosła, a wtedy on będzie mógł pójść do łazienki, powynosić wczorajsze uduszone karaluchy do pojemnika na śmieci firmy EWD, zanim wszystkie pojemniki się zapełnią, i zdecydować, jaki kosztowny prezent pośle pocztą dziecku Podmiotu.

I jeszcze sprawa martwego ptaka, ni w pięć, ni w dziewięć.

I jeszcze wiadomość o naciskach zarządu AZ Cardinals na współpracę z jakimś profilerem z pisma „Moment”, w ramach mdłej serii wywiadów biograficznych obejmujących pytania natury osobistej, na które należy odpowiadać z bezbarwną szczerością, w duchu drużynowego PR-u, co wywołuje u Orina niezbadany stres, który każe mu znów zadzwonić do Halliego i otworzyć na nowo całą tę pełną robactwa puszkę Pandory.

Orin goli też pod prysznicem czerwoną od gorąca, owianą parą wodną twarz, goli się na wyczucie, z dołu do góry, z południa na północ, tak jak go uczono.

***

Rok Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Oto Hal Incandenza, lat siedemnaście, ze swoją małą mosiężną lufką, jara ukradkiem w Pompowni Enfieldzkiej Akademii Tenisowej, wydmuchując blady dym w przemysłowy wentylator wyciągowy. Trwa smutna mała przerwa po popołudniowych meczach i treningach, ale przed wspólną akademicką kolacją. Hal jest tu na dole sam i nikt nie wie, gdzie on jest ani co robi.

Hal lubi jarać w sekrecie, ale większy sekret polega na tym, że Hal jest przywiązany do sekretności nie mniej niż do jarania.

Jednobuchowa fifka, podobna do długiej cygarniczki FDR, z końcówką nabitą szczyptą dobrego zioła, rozgrzewa się i parzy usta – zwłaszcza mosiężna – ale lufki mają tę zaletę, że są wydajne: wdycha się każdą cząsteczkę palonej trawy, bez przypadkowego cudzego dymu z dużej fajki używanej na imprezach, Hal może więc wchłonąć głęboko wszystko co do joty, wstrzymując oddech, jak długo zechce, tak że jego wydechy są tylko lekko bladawe i zalatujące mdłą słodyczą.

Pełna utylizacja dostępnych surowców = brak stwierdzalnych publicznie odpadów.

Pompownia Płuca kortów tenisowych Akademii mieści się pod ziemią i dojść tam można jedynie przez tunel. EAT jest obficie zaopatrzona w rozgałęzione tunele. Tak ją zaplanowano.

Lufki są w dodatku małe, co stanowi ich zaletę, bo, powiedzmy sobie szczerze, wszystko, w czym paliło się wysokożywiczne zioło, musi śmierdzieć. Bong jest duży, więc i jego smród będzie odpowiednio znaczny, no i trzeba coś zrobić ze śmierdzącą wodą z bonga. Fajki są mniejsze i przynajmniej przenośne, ale zawsze mają w zestawie wielorazowy pojemniczek, który rozprasza niezużyty dym na znacznym obszarze. A lufki można użyć bezodpadowo, potem zostawić do wystygnięcia, zawinąć w dwa kondomy, zapakować w plastikowy woreczek typu otwórz/zamknij i umieścić w dwóch skarpetach sportowych, te zaś zamknąć w przyborniku razem z zapalniczką, kroplami do oczu, pastylkami miętowymi i pudełeczkiem po kliszy zawierającym samo zioło – rzecz jest łatwo przenośna, bezwonna i praktycznie nie do wykrycia.

O ile Hal się orientuje, koledzy Michael Pemulis, Jim Struck, Bridget C. Boone, Jim Troeltsch, Ted Schacht, Trevor Axford plus prawdopodobnie Kyle D. Coyle i Pal Paul Shaw, ewentualnie jeszcze Frannie Unwin, wiedzą, że Hal regularnie jara w ukryciu. Nie jest też niemożliwe, że wie o tym Bernadette Longley, no a antypatyczny K. Freer oczywiście zawsze żywi wszelkiego rodzaju podejrzenia. To i owo wie także brat Hala, Mario. I na tym kończy się wiedza publiczna. Ale chociaż wiadomo, że Pemulis, Struck, Boone, Troeltsch i Axford też czasami jarają (w celu leczniczym czy też turystycznym), podobnie zresztą jak Stice i Schacht, to jedyną osobą, z którą Hal się upalił przy tych rzadkich okazjach, kiedy palił z kimkolwiek, bo tego unika, jest Pemulis. Byłby zapomniał: Ortho „Ciemny” Stice z Partridge, Kansas, też wie, a najstarszy brat Hala, Orin, chociaż jest daleko, w tajemniczy sposób domyśla się więcej, niż mówi, chyba że Hal za dużo wyczytuje z jego telefonicznych komentarzy.

Matka Hala, pani Avril Incandenza, i jej adoptowany brat, dr Charles Tavis, obecny Dyrektor EAT, wiedzą, że Hal czasami popija alkohol, na przykład w weekendowe wieczory z Troeltschem, ewentualnie z Axfordem, w klubach przy biegnącej u stóp wzgórza Commonwealth Avenue; w Niezbadanym Życiu odbywa się co piątek Noc Ślepego Bramkarza, kiedy wpuszczają na piękne oczy. Pani Avril Incandenza nie jest zachwycona tym, że Hal pije, głównie dlatego, że ojciec Hala pił ostro za życia, a przed nim podobno ojciec ojca, w AZ i CA – jednak sukcesy akademickie Hala, a zwłaszcza jego niedawne turniejowe zwycięstwo w kategorii juniorów, dowodzą, że chłopiec radzi sobie ze skromnymi niewątpliwie ilościami, które konsumuje; nie można przecież poważnie nadużywać jakiejś substancji i jednocześnie wyróżniać się na poziomie naukowym i sportowym, zapewnia matkę Hala szkolna psycholog EAT, dr Rusk – zwłaszcza na wyższym poziomie sportowym – i Avril czuje, jakie to ważne, żeby troskliwy, lecz nietłamszący samotny rodzic wiedział, kiedy powinien odpuścić i pozwolić dwóm pełnosprawnym ze swoich trzech synów popełnić własne ewentualne błędy i nauczyć się z własnego doświadczenia, choćby nie wiem jak targały ją, matkę, tajone niepokoje. A Charles wspiera ją we wszystkich powziętych w duchu decyzjach dotyczących dzieci. I Bóg świadkiem, że Avril wolałaby, żeby Hal wypił sobie czasem parę piw, niż miałby wchłaniać Bóg wie jakie nowomodne ezoteryczne substancje z tym gadzinowatym Michaelem Pemulisem albo z obmierzłym jak ślimak Jamesem Struckiem, którzy przyprawiają ją o histeryczne matczyne udręki. Ostatecznie więc Avril oświadcza doktorom Rusk i Tavisowi, że woli, aby Hal żył w bezpiecznej świadomości, że matka mu wierzy, że darzy go zaufaniem, wspiera i nie ocenia, że nie zadręcza się i nie załamuje pięknych rąk nad okazjonalnym kanadyjskim piwem, które Hal wypija z kolegami, i dlatego usilnie pracuje nad sobą, żeby ukryć matczyny lęk przed możliwością, że Hal zacznie kiedyś pić tak jak James albo jak ojciec Jamesa, a wszystko po to, żeby Hal mógł się cieszyć bezpiecznym poczuciem, że może być z nią szczery w takich sprawach jak picie, i żeby nie czuł, że musi przed nią cokolwiek ukrywać, w jakichkolwiek okolicznościach.

Doktor Tavis i Dolores Rusk omówili sobie prywatnie kwestię tego, że nie najbłahszym z czynników stresujących, które Avril tak mężnie znosi, jest paniczny lęk przed jakąkolwiek formą skrytości ze strony synów.

Avril i C.T. nic nie wiedzą o skłonności Hala do wysokożywicznego zioła i jego podziemnej absorpcji, co oczywiście bardzo Hala cieszy, chociaż właściwie nigdy nie zastanawiał się dlaczego. Dlaczego to go tak cieszy.

Wzniesienie, na którym stoi EAT, można strawersować tunelem. Na przykład Avril I., która już nie opuszcza terenu uczelni, rzadko przemieszcza się po powierzchni, woli skulona przemykać się bocznymi tunelami między Domem Dyrektora a swoim biurem, które sąsiaduje z biurem Charlesa Tavisa w Gmachu Mieszk.-Admin., neogeorgiańskiej budowli z różowej cegły i z białymi kolumnami, o której brat Hala, Mario, mówi, że wygląda jak sześcian, który połknął kulę za dużą jak na swój brzuch[3]. Dwa komplety wind i jedne schody łączą hall i recepcję z biurami Administracji na parterze oraz z siłownią, sauną i przebieralnią z prysznicami na poziomie minus jeden. Jeden szeroki tunel ze słoniowej barwy betonu biegnie od pryszniców dla chłopców do gigantycznego pomieszczenia pralni pod Kortami Zachodnimi, a dwa mniejsze tunele odchodzą promieniście od sauny na południe i wschód, wiodąc w podziemia mniejszych kulisto-sześciennych protogregoriańskich budynków (mieszczących sale klasowe i Subdormitoria B i D); te dwa podziemia i mniejsze tunele często służą za skład rzeczy wychowanków i korytarze pomiędzy prywatnymi pokojami poszczególnych prorektorów[4]. Wreszcie dwa jeszcze mniejsze tunele, dostępne dla każdej osoby dorosłej, która zechce przyjąć małpią postawę i szorować knykciami o ziemię, łączą owe mniejsze podziemia z byłymi zakładami optyki i wywoływania filmów firmy Leith and Ogilvie oraz świętej pamięci dr. Jamesa O. Incandenzy (już nieżyjącego), mieszczącymi się poniżej i tuż na zachód od Domu Dyrekcji (od których to zakładów odchodzi jeszcze jeden tunel, pokaźnej średnicy, prowadzący wprost na najniższy poziom Gmachu Mieszkalno-Administracyjnego, z tym że jego funkcje ulegały przez cztery lata stopniowym przemianom i teraz przejście nim jest utrudnione przez nagromadzenie kabli, rur z gorącą wodą i przewodów grzewczych), i z biurami Węzła Infrastrukturalnego, znajdującymi się niemal bezpośrednio pod środkowym rzędem odkrytych kortów tenisowych EAT, które to biura plus stróżówka połączone są z kolei z Magazynem Płuca i Pompownią Płuca ozdobnie tynkowanym tunelem, zbudowanym pospiesznie przez firmę TesTar All-Weather Inflatable Structures Corp., która do spółki z pracownikami ATHSCME Systemy Wentylacji Przemysłowej stawia i obsługuje nadmuchiwaną dendryuretanową kopułę zwaną Płucem, która przykrywa środkowy rząd kortów w zimowym sezonie rozgrywek halowych. Zgrzebny mały tunelik o szorstkich ścianach pomiędzy Węzłem a Pompownią daje się przejść tylko na czworakach, toteż jest właściwie nieznany ciału pedagogicznemu i Administracji, a lubią go tylko mniejsze dzieci z Klubu Tunelowego Akademii, jak również pewna grupa nastolatków z silnie skrywanym upodobaniem do łażenia na czworakach.

Pomieszczenie Magazynu Płuca jest praktycznie nie do przejścia od marca do listopada, gdyż wypełnia je przemyślnie poskładany materiał kryjący Płuca i rozmontowane odcinki elastycznych rurek, łopaty wentylatorów etc. Pompownia jest tuż obok, ale żeby się do niej dostać, trzeba wczołgać się z powrotem do tunelu. Na diagramach inżynieryjnych Pompownia lokuje się jakieś dwadzieścia metrów pod środkowymi kortami środkowego rzędu kortów i wygląda jak pająk zawieszony do góry nogami – bezokienna owalna komora z sześcioma zakrzywionymi duktami odbiegającymi promieniście w górę i na boki do wylotów na powierzchni ziemi. A Pompownia ma sześć rozmieszczonych promieniście otworów, po jednym na każdy zakrzywiony w górę dukt: trzy dwumetrowe wentyle z wielkimi turbinowymi wentylatorami wyciągowymi przyśrubowanymi do krat i trzy inne tej samej długości z wentylatorami wlotowymi ATHSCME, które zasysają powietrze z powierzchni ziemi i tłoczą je w dół, gdzie obiega komorę i uchodzi trzema wentylatorami wyciągowymi. Pompownia przypomina więc narząd płucny bądź też epicentrum olbrzymiego sześciosektorowego tunelu wiatrowego, a uruchomiona ryczy jak zjawa, która przytrzasnęła sobie rękę drzwiami, chociaż Pompownia działa na pełnych obrotach, tylko kiedy Płuco jest postawione, zazwyczaj od listopada do marca. Wentylatory wlotowe tłoczą zimowe powietrze z poziomu ziemi do podziemnej komory, skąd po okrążeniu wnętrza uchodzi ono przez trzy wentylatory wyciągowe do sieci pneumatycznych rurek w ścianach i kopule Płuca; wiotkie Płuco usztywnia się dzięki ciśnieniu ruchomego powietrza.

Kiedy Płuco osłaniające korty zostanie zwinięte i zmagazynowane, Hal zstąpi do tunelu i przejdzie, a następnie przeciśnie się do środka, aby upewnić się, że nikogo nie ma w Węźle Infrastrukturalnym, po czym się skuli i z przybornikiem w zębach przeczołga do Pompowni, gdzie uruchomi jeden z dużych wentylatorów wyciągowych i zajara w sekrecie, wydmuchując blady dym prosto w ujście wentylacji, żeby żaden ewentualny odór nie wydostał się duktem wylotowym i nie rozproszył przez zakratowany otwór po zachodniej stronie Kortów Zachodnich, przez otwór z gwintowanym brzegiem, do którego sprawni ludzie w białych kombinezonach z logo ATHSCME podłączą arterię systemu pneumatycznych rurek Płuca, i to już niebawem, gdy Schtitt et al. z Rady Pedagogicznej dojdą do wniosku, że pogoda już definitywnie nie sprzyja grze w tenisa na odkrytych kortach.

W miesiącach zimowych, kiedy każdy wydalany zapach zostałby odprowadzony duktami do Płuca i zawisł tam, zwracając na siebie uwagę, Hal chodzi przeważnie do dalekiej ubikacji pod dormitorium, gdzie wspina się na sedes w kabinie i wydmuchuje dym w kratkę jednego z małych wentylatorów wyciągowych na suficie, ale tej rutynie brak swoistej podziemnej dramaturgii. Z tego samego powodu Hal boi się jak ognia Dnia Współzależności, od którego już tylko krok do Turnieju WhataBurgera, i Święta Dziękczynienia, i nieznośnej pogody, i postawienia Płuca.

Narkotyki rekreacyjne są w zasadzie tradycyjnie obecne w każdej amerykańskiej szkole średniej, może z powodu bezprecedensowych napięć związanych z postlatencją, dojrzewaniem, lękiem egzystencjalnym, nieuchronną dorosłością etc. Od początku istnienia EAT zawsze był tam pewien procent pierwszorzędnych młodocianych graczy, którzy zmiany swojej wewnętrznej pogody kontrolują chemicznie. Znaczny w tym udział poczciwej, czystej, doraźnej zabawy, ale z reguły mniejszy i bardziej hardcore’owy odłam młodzieży woli polegać na osobistej chemii, aby sprostać szczególnym wymaganiom EAT – a więc przed meczami deksedryna lub słaba metedryna[5], a po meczu, na wyluzowanie, benzodiazepiny[6] w połączeniu z Mudslide (mieszanka wódki, kahlúi i Bailey’s Irish Cream) albo Blue Flames (likier Southern Comfort plus olejek miętowy – podpalone), w jakimś wyrozumiałym lokalu przy Commonwealth Avenue[7], ewentualnie z piwem i trawką nocą w jakimś dyskretnym kąciku Akademii, żeby przetrwać cykl wzlotów i upadków; mogą też być grzybki lub X albo coś z grupy łagodnych syntetyków[8] – a od czasu do czasu odrobina Black Star[9], kiedy zdarzy się weekend bez meczu i zadań specjalnych, bo Black Star czyści całą płytę główną i wysadza wszystkie obwody – a potem długo wraca się do siebie, następuje swoiste odrodzenie neurologiczne i rozpoczyna się cykl od nowa… ta kolista rutyna, o ile twoja podstawowa instalacja jest w porządku, potrafi działać zadziwiająco dobrze przez okres adolescencji, a czasem i do pierwszych lat po dwudziestce, zanim zacznie dawać się we znaki.

No więc niektórzy wychowankowie EAT – bynajmniej nie tylko Hal Incandenza – mają kontakt z substancjami odurzającymi, o to chodzi. Zresztą kto nie ma na jakimś etapie życia, w USA i w Rejonach Współzależnych, w dzisiejszych, przeważnie niespokojnych czasach. Chociaż spory procent uczniów EAT nie ma wcale. Kontaktu, w sensie. Niektóre osoby potrafią poświęcić się ambitnym celom i to im wystarcza. Chociaż to się czasem zmienia z wiekiem, gdy dążenie do celu staje się bardziej stresujące. Doświadczenie amerykańskie zdaje się sugerować, że ludzie są praktycznie nieograniczeni w potrzebie poświęcania się na rozmaitych poziomach. Tylko niektórzy po prostu robią to w sekrecie.

Uczeń sportowiec używający alkoholu lub niedozwolonych środków chemicznych jest bezzwłocznie wydalany ze szkoły, jak głosi broszura EAT dla kandydatów. Personel EAT ma jednak na głowie sprawy znacznie ważniejsze niż nadzorowanie dzieciaków, które już poświęciły się ambitnemu współzawodnictwu. Administracja Akademii, najpierw za dyrekcji Jamesa Incandenzy, a potem Charlesa Tavisa, wychodzi z założenia, że po co ktoś, kto chce chemicznie sprzeniewierzyć się własnym zdolnościom, miałby w ogóle przychodzić tutaj, do EAT, gdzie naczelną ideą jest eksponowanie i wszechstronne doskonalenie owych zdolności[10]. A ponieważ to prorektorzy alumnów mają najbardziej bezpośredni kontakt nadzorczy z dzieciakami, a prorektorzy sami są przybici i straumatyzowani tym, że nie zrobili kariery w zawodowym tenisie i musieli wrócić do EAT, gdzie mieszkają w przyzwoitych, lecz podziemnych pokojach, które przylegają do tunelu, i pracują jako asystenci trenerów oraz nauczyciele śmiechu wartych zajęć nieobowiązkowych – bo tym zajmuje się ośmiu prorektorów EAT, o ile nie grają w trzeciorzędnych turniejach wyjazdowych albo nie startują w rundach kwalifikacyjnych do jakiejś imprezy z grubą forsą – więc chodzą skwaszeni, mają niskie morale i często, z reguły, są niezadowoleni z siebie, nic więc dziwnego, że od czasu do czasu sami biorą, chociaż nie tak ukradkowo i entuzjastycznie jak hardcore’owa chemiczna kadra uczniowska, no więc, mając to wszystko na uwadze, nietrudno zrozumieć, dlaczego walka z narkotykami w EAT raczej kuleje.

Pompownia ma jeszcze tę miłą zaletę, że połączona jest tunelem z rzędami prorektorskich pomieszczeń mieszkalnych, co oznacza męskie toalety, co z kolei oznacza, że Hal może się przecisnąć, skulony, na palcach, do niezajętej męskiej toalety i wyszorować zęby turystyczną szczoteczką Oral-B, i obmyć twarz, i zapuścić sobie krople do oczu, i popsikać się old spice’em, i zażyć szczyptę ciemnozielonego kodiaka, a potem wrócić spokojnie do sekcji sauny i wyjść na powierzchnię świeży i pachnący, bo kiedy ćpa, rodzi się w nim potężna obsesja nieujawniania przed nikim – nawet przed kadrą neurochemiczną – że ćpał. Obsesja ta ma nieodpartą wręcz siłę. Rozmiar zabiegów organizacyjnych, które Hal musi wykonać, i liczba przyborów toaletowych, które musi przetaszczyć, zanim uwali się w sekrecie przed podziemnym wentylatorem wyciągowym podczas przerwy przed kolacją, zniechęciłyby osobnika mniejszego formatu. Hal nie ma pojęcia, dlaczego i skąd u niego ta obsesja tajemnicy. Rozmyśla o tym czasami abstrakcyjnie, kiedy się uwali: o tej regule Nikt-Nie-Może-Się-Dowiedzieć. Nie jest to lęk per se, obawa przed nakryciem. Dalej jednak deliberacje Hala stają się zbyt abstrakcyjne i zagmatwane, żeby do czegokolwiek doprowadzić. Jak większość Północnoamerykanów jego pokolenia, Hal wie znacznie mniej o przyczynach swojego stosunku do obiektów i celów, którym się poświęcił, niż o samych rzeczonych obiektach i celach. Trudno orzec z całą pewnością, czy to rzeczywiście takie złe. Ta niewiedza.

Drugiego kwietnia o godzinie 00:15 żona attaché medycznego wychodzi właśnie z Mount Auburn Total Fitness Center, gdzie rozegrała pięć sześciogemowych prosetów w cotygodniowej rundzie każdy-z-każdym kółka tenisowego żon dyplomatów regionu środkowowschodniego, a potem posiedziała z innymi paniami w specjalnej Sali dla Członkiń Srebrnego Klucza, z odkrytą twarzą i odsłoniętymi włosami pograła w Narjees[11] i wszystkie paliły kif, żartując sobie z największą delikatnością i oględnie z idiosynkrazji seksualnych mężów, śmiejąc się cicho i zasłaniając usta dłońmi.

Attaché medyczny wciąż przegląda w mieszkaniu nieopisany kartridż, który już kilkakrotnie cofnął do początku, aż wreszcie ustawia funkcję automatycznego powtarzania. Siedzi przykuty do zimnej kolacji i ogląda w kółko to samo, jest godzina 00:20, zmoczył już spodnie i szezlong.

Mario Incandenza, który w maju skończy osiemnaście lat, ma w Enfieldzkiej Akademii Tenisowej specjalne zadanie filmowe: czasami podczas porannych treningów, albo popołudniowych meczów, Trener Schtitt et al. każą mu ustawić na statywie starą kamerę albo inne urządzenie wideo, które akurat jest pod ręką, i rejestrować obraz wskazanej części kortu, grę poszczególnych dzieciaków, pracę nóg, pewne tiki i kiksy w serwisach lub wolejach, żeby nauczyciel mógł potem pokazać uczniom film instruktażowy, demonstrując im na ekranie to, o czym mówił trener albo prorektor. Chodzi o to, że dużo łatwiej coś poprawić, gdy się to zobaczy.

Jesień – Rok Produktów Mleczarskich z Serca Ameryki

Narkomani imający się przestępstw dla sponsorowania swojego nałogu nie są najczęściej skłonni do agresywnych zbrodni. Agresja bowiem wymaga wielorakiej energii, a większość narkomanów woli zużywać energię nie na przestępstwo, tylko na to, co przestępstwo pozwala im kupić. Dlatego narkomani bywają często włamywaczami. Jeżeli dom, w którym doszło do włamania, wydaje się sponiewierany i nieczysty, to prawdopodobnie dlatego, że nawiedzili go narkomani. Don Gately był dwudziestosiedmioletnim narkomanem preferującym środki doustne (zwłaszcza Demerol i Talwin[12]) i mniej więcej zawodowym włamywaczem; sam był nieczysty i sponiewierany. Włamywaczem był jednak zdolnym i włamywał się – chociaż miał posturę młodego dinozaura, z potężną, niemal kwadratową głową, której po pijaku używał do zabawiania kolegów, pozwalając im zamykać na niej i otwierać drzwi windy, to w zenicie swoich zawodowych możliwości okazywał się bystry, sprytny, przebiegły, cichy, szybki, obdarzony dobrym gustem i niezawodnym środkiem transportu – ze swoistą zajadłą uciechą charakteryzującą jego stosunek do tego sposobu zarabiania na życie.

Jako czynny narkoman Gately wyróżniał się zajadłym i radosnym rozmachem. Duży, kwadratowy podbródek nosił wysoko, uśmiechał się szeroko, ale nikomu się nie kłaniał i nikim nie gardził. Chamstwa nie tolerował i był pogodnym, acz niezłomnym przedstawicielem szkoły Nie-Denerwuj-Się-Wal-Na-Odlew. Raz, na przykład, po niemiłej trzymiesięcznej odsiadce w Więzieniu Revere, gdzie trafił na podstawie poszlakowego podejrzenia pozbawionego skrupułów Zastępcy Prokuratora Okręgowego Północnego Wybrzeża, aby wyjść po dziewięćdziesięciu dwóch dniach, gdy obrońca z urzędu uzyskał dla niego uniewinnienie na mocy prawa do szybkiego procesu, Gately z zaufanym wspólnikiem[13] złożył półprofesjonalną wizytę w prywatnym domu wspomnianego Zastępcy Prokuratora Okręgowego, którego gorliwość i nakaz aresztowania kosztowały Gately’ego jakże przykry zaimprowizowany detoks na posadzce ciasnej celi. Będąc również wyznawcą dictum Zemsta-Najlepiej-Smakuje-Na-Zimno, Gately odczekał cierpliwie, aż w dziale Oko na Ludzi gazety „Globe” ukazała się wzmianka, że ZPO i jego żona będą obecni na jakiejś celebryckiej imprezie dobroczynnej na jachcie w Marblehead. Gately ze wspólnikiem udał się owej nocy do prywatnego domu ZPO w szpanerskiej dzielnicy Revere, Wonderland Valley, prostym spięciem licznika wyłączył domową elektryczność, po czym podpiął kabel ziemny do kosztownego alarmu HBT, żeby alarm zawył po dziesięciu mniej więcej minutach, stwarzając pozór, że przestępcy, uruchomiwszy alarm, spłoszyli się w połowie roboty. Później tej samej nocy, kiedy wykwintne towarzystwo ubezpieczeniowe z Revere i Marblehead wezwało ZPO z żoną do domu, stwierdzili oni, że zostali zubożeni o kolekcję monet i dwie zabytkowe strzelby, nic więcej. Sporo innych kosztowności walało się po podłodze w salonie przylegającym do foyer, jakby przestępcom nie starczyło czasu na ich wyniesienie. Wszystko inne w obrabowanym domu wyglądało na nienaruszone. ZPO był starym wyjadaczem: obszedł cały dom, dotykając co chwila ronda kapelusza[14], i odtworzył prawdopodobne zdarzenia: włamywaczom w ogóle nie udało się unieszkodliwić alarmu i wypłoszyła ich syrena, gdy zmasowana rezerwa HBT kopnęła z siłą 300 V. ZPO ukoił żonine poczucie sponiewierania i nieczystości. Spokojnie nalegał na spanie tej właśnie nocy u siebie w domu; żadnych hoteli, w takich razach najważniejsze jest to, żeby natychmiast wsiąść z powrotem na emocjonalnego konia. A następnego dnia ZPO załatwił sprawę z ubezpieczeniem i poinformował o strzelbach kolegę z ATF[15], a jego żona uspokoiła się i życie wróciło do normy.

Jakiś miesiąc później do eleganckiej skrzynki pocztowej ZPO z kutego żelaza przyszła koperta. W kopercie znajdowała się standardowa błyszcząca broszura Amerykańskiego Towarzystwa Stomatologicznego o znaczeniu codziennej higieny ustnej – dostępna chyba w każdym gabinecie stomatologicznym – i dwa wysokopikselowe zdjęcia polaroidowe, jedno przedstawiające dużego Dona Gately’ego, a drugie jego wspólnika, obu w halloweenowych maskach klaunów, świadczących o błazeńskiej zawodowej uciesze, obu ze spuszczonymi spodniami i w skłonie, a z zadka każdego z nich sterczał trzonek szczoteczki do zębów – były to szczoteczki ZPO i jego małżonki.

Don Gately miał dość rozumu, żeby nigdy więcej nie pracować na Północnym Wybrzeżu. Ale i tak skończył w paskudnych tarapatach, i to w związku z tymże ZPO. Albo to był pech, albo przeznaczenie, albo co. Zawiniło przeziębienie, zwyczajny ludzki rinowirus. I to nawet nie Don Gately się przeziębił, co skłoniło go do refleksji i zakwestionowania własnego losu.

Z początku rzecz wyglądała na bułkę z masłem, w sensie sztuki złodziejskiej. Piękny neogeorgiański dom we wściekle bogatej dzielnicy Brookline, usytuowany korzystnie na zapleczu nieoświetlonej pseudowiejskiej drogi, miał pretensjonalny system alarmowy SentryCo, podłączony, dość idiotycznie, do całkiem oddzielnego kabla 330vAC 90Hz z własnym licznikiem, raczej nie stał na trasie regularnych popołudniowych patroli policyjnych, a od tyłu miał elegancko delikatne drzwi balkonowe przesłonięte gęstymi liściastymi krzewami bez kolców i ocienione przed rzęsistym światłem halogenów znad garażu przez wytworny prywatny śmietnik. Krótko mówiąc, prawdziwy samograj dla złodzieja, dla narkomana. No to Don Gately unieszkodliwił licznik alarmu i razem ze wspólnikiem[16] włamał się do wnętrza, po którym stąpał na swoich wielkich stopach cicho jak kot. Tyle że nieszczęśliwym trafem właściciel okazał się być w domu, mimo że oba jego samochody i reszta rodziny wyjechali. Leżał chory w łóżku na górze, w acetatowej piżamie, z termoforem na piersi, z pełną do połowy szklanką soku pomarańczowego i flaszeczką NyQuila[17], z książką w obcym języku i numerami pism „International Affairs” i „Interdependent Affairs”, z grubymi okularami i przemysłowej wielkości pudłem chusteczek higienicznych na nocnym stoliku, a w nogach łóżka szemrał ledwo, ledwo słyszalnie pusty nawilżacz powietrza, no i gość był, najdelikatniej mówiąc, niezadowolony, że budzi się i widzi snopy światła górnoprzepustowych latarek krzyżujące się na ścianach nieoświetlonej sypialni, sekretarzyka i tekowej szyfonierki, bo Gately ze wspólnikiem szukali właśnie sejfu w ścianie, który – o dziwo – podobnie jak u 90% ludzi, którzy mają sejfy w ścianie, znajdował się w małżeńskiej sypialni za jakimś pejzażem lądowym lub morskim. Ludzie okazywali się tak identyczni w pewnych kluczowych domowych szczegółach, że Gately czasami czuł się aż dziwnie, jakby był w posiadaniu zbyt wielkiej dozy prywatnych informacji, do których nikt nie powinien mieć dostępu. Gately miał o wiele bardziej nieczyste sumienie z powodu posiadania tych prywatnych informacji niż z powodu zawłaszczania cudzych przedmiotów osobistego użytku. Aż tu nagle w połowie poszukiwań sejfu objawia się ten przerasowany właściciel domu, który okazał się tkwić w domu z paskudną infekcją kataralną, podczas gdy jego rodzina wyjechała w dwa samochody na jesienną wycieczkę po tym, co zostało z Berkshires, i miota się gość po łóżku, półprzytomny i naszprycowany NyQuilem, wydając tubalne nosowe odgłosy i dopytując się, co to ma znaczyć, do jasnej cholery, tyle że wysławia się w quebeckiej francuszczyźnie, która dla zbirowatych amerykańskich narkomanów znaczy dokładnie nic, i siada w łóżku, mikry i staroświecki, z głową o kształcie piłki futbolowej, z siwą hiszpańską bródką i z oczami, po których widać, że są nawykłe do soczewek korekcyjnych, i włącza oślepiającą nocną lampkę. Gately mógł stamtąd z łatwością uciec, nie oglądając się za siebie, ale oto w świetle lampki widać pejzaż morski wiszący obok szyfonierki, więc wspólnik Gately’ego zerka na niego ukradkiem i oznajmia, że mieszczący się za obrazem sejf jest śmiechu wart, można go wręcz otworzyć jednym ostrym słowem – a jako że narkomani uzależnieni od środków doustnych mają skłonność do działania na skrajnie sztywnym fizycznym schemacie potrzeby i zaspokojenia, a Gately jest w tym momencie całkowicie w sytuacji potrzeby, więc D.W. Gately decyduje się na własną rękę iść na całość i zmienić nieagresywne włamanie w klasyczny rabunek, który w obliczu prawa wiąże się z zastosowaniem przemocy lub groźby przemocy – i Gately prostuje się na całą swoją groźną wysokość, świeci latarką w kaprawe oczka mikrego właściciela domu i zwraca się do niego w języku groźnych przestępców z popularnych filmów rozrywkowych, stosując twardy akcent, liczne apokopy i tak dalej, i łapie gościa za ucho, i sprowadza go na dół do kuchni, gdzie przywiązuje mu ręce i nogi do krzesła kablami elektrycznymi odciętymi schludnie od lodówki, elektrycznego otwieracza puszek i automatycznego ekspresu do kawy marki M.Cafe, ponieważ ma nadzieję, że wycieczka do Berkshires udała się pierwszorzędnie i gość posiedzi solo na krześle przez dłuższy czas; następnie Gately zaczyna szperać po kuchni za srebrami – nie za paradnymi srebrami od wielkiego dzwonu, bo te już znalazł w szkatule z cielęcej skórki pod schludnie poskładanymi papierami po prezentach gwiazdkowych w przepięknej, inkrustowanej kością słoniową komodzie w salonie, gdzie 90% ludzi z wyższych sfer trzyma z reguły najlepsze srebra w rodzaju tych, których stos[18] czeka teraz na Gately’ego i jego wspólnika w foyer, tylko za zwyczajnymi starymi srebrami na co dzień, bo olbrzymia większość właścicieli domów trzyma ścierki dwie szuflady poniżej szuflady z codziennymi srebrami, a Pan Bóg nie uczynił lepszego knebla do tłumienia wołań o pomoc niż stara, dobra zalatująca oliwą ścierka kuchenna z grubego lnu; tymczasem skrępowany kablami gość na krześle połapał się, czego Gately szuka, i szamocze się, i mówi: „Niech mnie pan nie knebluje, jestem ciężko przeziębiony, mam zatkany nos, nie mogę oddychać przez nos, na litość boską, niech mi pan nie knebluje ust”; i w geście dobrej woli właściciel domu podaje Gately’emu, który wciąż szpera po szufladach, kombinację do sejfu ukrytego za morskim pejzażem w sypialni, tyle że w liczebnikach francuskich, które w połączeniu z nosową modulacją, jaką jego mowie narzuca grypa, nie brzmią w uszach Gately’ego jak ludzka mowa, ale uwaga, gość mówi Gately’emu, że posiada jeszcze stare złote quebeckie monety z czasów przed aneksją brytyjską, schowane w sakiewce z cielęcej skóry, przytwierdzonej taśmą klejącą do odwrocia mało znanego pejzażu impresjonistycznego, który wisi w salonie. Niestety, wszystko, co mówi kanadyjski właściciel domu, znaczy tyle co nic dla biednego poczciwego Dona Gately’ego, który pogwizduje skoczną melodię i stara się wyglądać groźnie w masce klauna – znaczy nie więcej niż, powiedzmy, krzyki mew z Północnego Wybrzeża albo śródlądowych wilgowronów; no i rzeczywiście, ścierki leżą dwie szuflady pod łyżkami, i oto Gately kroczy przez kuchnię jak jakiś Bozo z piekła rodem, a usta gościa z Quebecu tworzą ze zgrozy regularny owal, i w te właśnie usta wciska się zmięta w kulę, lekko zalatująca tłuszczem ścierka, a w poprzek policzków i kopuły zmiętego płótna przechodzi wysokojakościowa taśma klejąca z szufladki pod odciętym telefonem – dlaczego wszyscy trzymają przybory do pakowania w szufladzie najbliższej kuchennego telefonu? – i Don Gately ze wspólnikiem kończą szybko i w najlepszej wierze bezprzemocową akcję ogołocenia domu, który wygląda teraz jak łąka po inwazji zdziczałych chomików, i zamykają za sobą frontowe drzwi, i odjeżdżają nieoświetloną drogą w niezawodnej czteronapędówce Gately’ego z podwójnym tłumikiem. A związany, rzężący, odziany w acetat Kanadyjczyk – prawa ręka Szefa najbardziej chyba niesławnej organizacji antyonanowskiej na północ od Wielkiej Wklęsłości, adiutant i zaufany doradca od rozwiązywania problemów, który altruistycznie i na ochotnika przeniósł się wraz z rodziną w dziko amerykańskie okolice metropolitalnego Bostonu, aby tam działać jako łącznik i animator pomiędzy kilkoma wzajemnie antagonistycznymi ugrupowaniami Quebeckich Separatystów a albertańskimi ultraprawicowcami zjednoczonymi li tylko fanatycznym przekonaniem, że eksperialistyczny amerykański „dar” czy też „przywrócenie” tak zwanej Zrekonfigurowanej Wielkiej Wypukłości północnemu sąsiadowi i sojusznikowi ONAN stanowi nieznośny cios w kanadyjską suwerenność, honor i higienę – właściciel domu, bez wątpienia VIP, aczkolwiek VIP raczej potajemny, więc może trafniej byłoby powiedzieć po francusku PIT[19] o tym potulnie wyglądającym koordynatorze kanadyjskiego terroryzmu – przywiązany do krzesła, starannie zakneblowany, siedzący sam jak palec pod fluorescencyjnym oświetleniem kuchni[20], mężczyzna dotknięty retrowirusem, zakneblowany z wprawą pierwszorzędnym materiałem – gość, który tak bardzo się starał choć częściowo udrożnić zablokowany przewód nosowy, że zerwał sobie więzadła międzyżebrowe, stwierdził niebawem, że uzyskany z takim trudem dopływ powietrza zablokował się ponownie nieustępliwą lawą kataru, więc zrywa sobie kolejne więzadła, usiłując przedmuchać drugie nozdrze, i tak w kółko; a po godzinie walki, palenia w klatce piersiowej i krwi na wargach oraz na białej ścierce od gorączkowych prób wypchnięcia tejże ścierki językiem przez taśmę klejącą, która jest taśmą wysokiej jakości, i po zrywie nadziei na dźwięk dzwonka u drzwi, nadziei zgasłej, gdy osoba za drzwiami, młoda kobieta z podkładką do pisania i gumą do żucia, która roznosi promocyjne kupony gwarantujące zniżkę Happy Holidays na sześciomiesięczne lub dłuższe członkostwo w sieci bostońskich solariów bez UV, wzrusza osłoniętymi parką ramionami, kreśli znak na podkładce i beztrosko cofa się długim podjazdem do pseudowiejskiej drogi, godzina lub dłużej tej męki, zanim wreszcie quebecki PIT, ofiara niewysłowionej tortury – bo powolna śmierć przez uduszenie, kataralne czy nie, to nie wycieczka na Montrealski Festiwal Tulipanów – w szczytowym nasileniu udręki, słysząc własny puls w skroniach jako zamierający grzmot dalekiej burzy i obserwując kurczące się pole widzenia otoczone wirującym równomiernie czerwonym kręgiem, pomimo bólu i paniki potrafi jedynie myśleć, jakie to głupie, tak umrzeć, po tak długim czasie, której to myśli, gdyby nie ścierka i taśma uniemożliwiająca mimikę, towarzyszyłby rzewny uśmiech, jaki przydarza się najlepszym z ludzi na najgłupszym końcu żywota – ów Guillaume DuPlessis zszedł smętnie z tego padołu i siedział dalej na kuchennym krześle, 250 km na wschód od zachwycającego jesiennego listowia, przez dwie noce i dwa dni, przybierając postawę coraz bardziej wojskową za sprawą rigor mortis, z bosymi stopami, które z racji zasinienia przypominają fioletowe bochny chleba; a gdy wezwani wreszcie Najwspanialsi z Brookline odwiązali go od zimno oświetlonego krzesła, musieli wytaszczyć biedaka w pozycji siedzącej, tak comme il faut po wojskowemu zesztywniały mu członki i kręgosłup. A nieszczęsny Don Gately, którego zawodowy zwyczaj wyłączania elektryczności przez odcięcie kabla licznika jest, na dobrą sprawę, jak własnoręczny podpis i który zajmował, oczywiście, szczególne miejsce w sercu bezwzględnego ZPO z Revere, słynącego ostatnio na cały Boston i okolice jako bezprecedensowo bezwzględny ZPO, którego żona musiała teraz zażywać valium, nawet kiedy czyściła zęby nitką dentystyczną, podczas gdy wzmiankowany ZPO cierpliwie czekał na okazję, będąc z natury cierpliwym Mścicielem i Zimnym Draniem, zupełnie jak Don Gately, który przez brak skłonności do energochłonnej przemocy znalazł się oto po szyję w piekle szamba, które potrafi życie człowieka postawić na głowie.

Rok Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych: InterLace TelEntertainment, 932/1864 RISC sieciowe odbiorniki TP z/bez konsoli, Pink2, satelitarny cyfrowy system rozpowszechniania post-Primestar, menu, ikonki, bezpikselowy InterNet Fax, trój- i czwórmodemy z regulacją transmisji, Sieci Rozpowszechniania, ekrany o wysokiej rozdzielczości dającej złudzenie realu, ekonomiczna wideofonia, wbudowany Froxx CD-ROM, elektroniczna couture, konsole typu all-in-one, nanoprocesory Yushityu, chromatografia laserowa, karty pamięci z funkcją Virtual, impuls światłowodowy, kodowanie cyfrowe, zabójcze aplikacje; newralgia nadgarstka, migrena fosfonowa, otłuszczenie pośladków, lumbago.

3 listopada – Rok Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Pok. 204, Subdormitorium B: Jim Troeltsch, lat siedemnaście, miejsce zamieszkania Narbeth PA, obecnie #8 w rankingu Osiemnastolatków Chłopców Enfieldzkiej Akademii Tenisowej, zachorował. Ponownie. Stało się to, gdy w/w ubierał się ciepło na trening kadry B o godz. 7:45. Mały odtwarzacz pokojowy z wyciszoną jak zwykle fonią wyświetlał kartridż z nagraniem jednej ósmej finału wrześniowego turnieju US Open, a Troeltsch poprawiał akurat zapięcie suspensorium, bezwiednie naśladując pięścią akcję meczu, kiedy go dopadła. Choroba. Przyszła znikąd. Nagle gardło zaczęło go boleć przy oddychaniu. Potem poczuł straszne gorąco w otworach czaszki. Potem kichnął, wydzielając gęstą i lepką materię. Stało się to błyskawicznie i spadło jak grom z jasnego przedtreningowego nieba. Troeltsch leży teraz w łóżku na wznak i ogląda czwartego seta meczu, ale nie naśladuje akcji. Ekran znajduje się dokładnie pod plakatem Pemulisa z paranoicznym królem[21], na który nie da się nie patrzeć, jeżeli chce się patrzeć w ekran. Zużyte chusteczki zaśmiecają podłogę wokół kosza na śmieci ustawionego przy łóżku. Nocna szafka jest zawalona dostępnymi bez recepty i na receptę środkami wykrztuśnymi i przeciwkaszlowymi, środkami przeciwbólowymi i megakapsułkami witaminy C, wśród których stoi buteleczka Benadrylu i buteleczka Seldane[22], z tym że buteleczka po Seldane zawiera kilka 75 mg kapsułek, które Troeltsch podprowadza po cichu z części pokoju należącej do Pemulisa i gromadzi, w swoim mniemaniu sprytnie, na widoku, we flaszeczce po lekach przy łóżku, której Peemsterowi nigdy nie przyjdzie do głowy sprawdzić. Troeltsch jest z tych, co potrafią rozpoznać u siebie gorączkę przez dotknięcie czoła. To na pewno rinowirus, wyjątkowo agresywny. Troeltsch zastanawia się, czy może wczoraj podczas lunchu, gdy stali obok dozownika mleka i Graham Rader udał, że kicha mu w talerz, Graham Rader nie kichnął naprawdę, bez udawania, że udaje, i tym sposobem przeniósł zakaźne rinowirusy na delikatną śluzówkę Troeltscha. Troeltsch gorączkowo obmyśla kosmiczną zemstę na Raderze. Żadnego z współlokatorów Troeltscha nie ma w pokoju. Ted Schacht poddaje się właśnie pierwszemu w tym dniu masażowi wodnemu kolana. Pemulis wyszykował się i poszedł na trening o 7:45. Troeltsch oddał Pemulisowi śniadanie w zamian za napełnienie mu inhalatora i wykonanie telefonu do pielęgniarki z pierwszej zmiany z prośbą o „jeszcze trochę” antyhistaminowego Seldane Forte plus dekstrometorfan w aerozolu i pisemne usprawiedliwienie nieobecności na porannym treningu. Leży i poci się obficie, śledząc zarejestrowany cyfrowo mecz zawodowego tenisa, ale zanadto boi się o gardło, by komentować głośno akcję na ekranie. Seldane nie powinien oszałamiać, a jednak Troeltsch czuje się osłabiony i nieprzyjemnie ogłupiały. Z trudem zwiera dłoń w pięść. Jest zlany potem. Całkiem możliwe, że dostanie torsji. Nie może uwierzyć, jak szybko to na niego przyszło, ta choroba. Inhalator kipi i beka, a wszystkie cztery okna w pokoju zachodzą mgiełką w zetknięciu z panującym na zewnątrz zimnem. Słychać nikłe, smutne odgłosy, jakby ktoś w oddali strzelał z szampana – to dziesiątki piłek odbijanych na Kortach Wschodnich. Troeltsch dryfuje na poziomie tuż nad snem. Gigantyczne wentylatory ATHSCME wysoko na ścianie w głębi pokoju, daleki szum od granicy i głosy z zewnątrz, i puk-puk zimnych piłek tworzą rodzaj dźwiękowego dywanu pod trawiennymi dźwiękami inhalatora i skrzypieniem sprężyn łóżka Troeltscha, który się rzuca i podryguje w wilgotnym półśnie. Ma ciężkie germańskie brwi i dłonie o grubych kłykciach. Doświadcza nieprzyjemnego, narkotycznie gorączkowego stanu półsnu, raczej fugi dysocjacyjnej niż uśpienia, nie tyle dryfowania, ile bycia miotanym przez wzburzone morze, na zmianę pogrążanym i wytrącanym z tego półsnu, w którym umysł wciąż pracuje, i można spytać siebie, czy się śpi, czy jedynie śni. A sny w tym stanie są poszarpane na brzegach, nadżarte, niekompletne.

To dosłownie „śnienie na jawie”, chore, rodzaj niepełnej fugi, z której człowiek budzi się z psychicznym hukiem, gramoląc się niezdarnie do pozycji siedzącej, przekonany, że w sypialni jest ktoś nieupoważniony. I Troeltsch opada chorobliwie z powrotem na zaplutą poduszkę, wgapiony prosto w górę, w rozwlekłe fałdy tureckiego kobierca, który Pemulis z Schachtem przymocowali za pomocą Krazy-Glue do rogów sufitu, aby się wzdymał, tworząc pejzaż dolin i cieni.

Zaczynam rozumieć, że doznanie najgorszych koszmarów, których można doświadczać we śnie lub na jawie, jest identyczne z formą tychże koszmarów: to nagła wewnątrzsenna świadomość, że istota i oś koszmaru towarzyszyła ci od zawsze, nawet na jawie, tyle że była… przeoczona; i tu następuje ta straszliwa pauza między uświadomieniem sobie, co przeoczyłeś, a odwróceniem głowy, by przyjrzeć się temu, co od początku było z tobą, przez cały czas… Było już w twoim pierwszym koszmarze z dala od domu i bliskich, w twojej pierwszej nocy w Akademii: śni ci się, że się budzisz z głębokiego snu, budzisz się nagle, spocony i spanikowany, i ogarnia cię nagłe poczucie, że w ciemności obcego dormitorium znajduje się destylator totalnego zła, sama esencja i środek zła jest tutaj, w tej sali, właśnie teraz. Przeznaczone wyłącznie dla ciebie. Nie obudził się żaden z pozostałych małych chłopców w tej sali; zagłębienie pryczy nad tobą jest martwe, nieruchome; nikt się nie rusza; nikt inny w tym pomieszczeniu nie czuje obecności radykalnego zła; nikt się nie rzuca, nie zrywa spocony; nikt nie krzyczy; cokolwiek to jest, to nie jest zło dla nich. Latarka, którą matka podpisała ci na przezroczystej taśmie klejącej i starannie spakowała, omiata snopem światła internacki pokój: podwieszany sufit, szary prążkowany materac i wybrzuszenie siatki sprężyn łóżka, też w matowoszarym kolorze, który nie odbija światła; sterty książek, płyt CD, taśm i sprzętu tenisowego; twój krąg białego światła drży jak księżyc na wodzie, igrając po identycznych sekretarzykach, po niszy mieszczącej łazienkę i drzwi na korytarz, po szczeblinach framugi stożek światła obmacuje urządzenia, cienie brył chłopięcych ciał na tabaczkowo-białych ścianach, dwa owale szmacianych dywaników na drewnianym parkiecie, czarne linie listew przypodłogowych, szpary w żaluzjach, przez które sączy się fioletowe nieświatło nocy bez śniegu, z małym tylko haczykiem księżyca; twoja podpisana matczyną kursywą latarka bada każdy cm ścian, reostaty, płyty CD, plakat InterLace z Tawni Kondo, konsole telefoniczne, osobiste teleporty na biurkach, twarz na podłodze, plakaty z zawodowymi tenisistami, cebulowo żółty odcień abażurów lampek na biurkach, układy dziurek w panelach sufitu, kratę sprężyn górnej pryczy, niszę z szafką i drzwiami, chłopców zakutanych w koce, lekkie, lecz zauważalne pęknięcie o linii górskiego potoku we wschodniej części sufitu, klonowy reglet na styku sufitu i ścian od strony północnej i południowej, żadna podłoga nie ma twarzy, którą ukazało ci światło twojej latarki, ale czyż nie widziałeś jej oczu o szeroko rozstawionych źrenicach zwężonych pionowo jak u kota, o brwiach w kształcie \/ i upiornie zębatych ustach szczerzących się szyderczo do twojego światła przez cały czas o matko skanujesz twarz na podłodze o matko a snop światła twojej latarki maca ciemności szukając znów tej przeoczonej twarzy za blisko za daleko wreszcie skupiasz się na tym co przeczuwałeś ale widziałeś nie widząc dopiero co gdy tak uważnie operowałeś światłem, twarz na podłodze która była tam zawsze chociaż inni nie czuli jej obecności a i ty jej nie widziałeś aż do chwili gdy poczułeś że nie powinno jej tu być, bo to jest zło: zło.

I wtedy jej paszcza rozwiera się, by połknąć twoje światło.

I budzisz się rozdygotany jak membrana bębna, leżysz przebudzony i drżący, mobilizując odwagę i wydzielanie śliny, i przekręcasz się na prawy bok, tak jak w tym śnie, żeby sięgnąć po rzeczoną latarkę przy łóżku, na wszelki wypadek, i leżysz na boku, świecąc latarką po pokoju, tak jak w tym śnie. Leżysz, sunąc latarką, i patrzysz; cały składasz się z żeber, łokci i rozszerzonych źrenic. Obudzona podłoga jest zasłana sprzętem sportowym i brudnymi ciuchami, jasny parkiet o zwartych szparach, dwa chodniki, gołe wypastowane drewno lśni w śnieżnym świetle padającym z okien, podłoga jest neutralna, bez twarzy, nie widzisz żadnej twarzy na podłodze, a leżysz obudzony, bez twarzy, pusty, wytrzeszczony, co chwila omiatając światłem podłogę, niepewny przez całą noc, na zawsze niepewny, czy czegoś nie przegapiasz, czegoś, co przecież tam jest: leżysz przytomny i prawie dwunastoletni, wierząc z całych sił.

***

Rok Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Enfieldzka Akademia Tenisowa działa jako placówka oświatowa akredytowana od jedenastu lat, trzy lata przed-Sponsorowane i osiem lat Sponsorowanych, najpierw pod dyrekcją dr. Jamesa Incandenzy, a następnie pod zarządem jego przyrodniego szwagra, Charlesa Tavisa, doktora pedagogiki. James Orin Incandenza – jedyne dziecko byłego amerykańskiego mistrza juniorów w tenisie, a później obiecującego młodego aktora sprzed Metody, który we wczesnym okresie formacyjnym stał się aktorem nieszanowanym i właściwie nieobsadzalnym, co go zmusiło do powrotu do rodzinnego Tucson, AZ, gdzie resztki energii podzielił między gościnne występy w charakterze zawodowego tenisisty w uzdrowiskach agroturystycznych a sporadyczny udział w spektaklach grupy o nazwie Desert Beat Theater Project, zapijaczonego tragika upośledzanego stopniowo przez obsesję śmierci wskutek ukąszenia pająka, tremę sceniczną oraz gorzką niechęć niejasnego pochodzenia, lecz zabójczej intensywności, do szkoły zawodowego aktorstwa opartej na Metodzie i do jej najbardziej obiecujących przedstawicieli; ojca, który w nadirze swych zawodowych sukcesów postanowił zejść do spryskanej raidem piwnicznej pracowni i zmajstrować obiecującego sportowca kategorii juniorów, tak jak inni ojcowie odbudowują zabytkowe samochody albo budują statki w butelkach, albo dokonują renowacji foteli etc. – James Incandenza wyrósł na zamkniętego w sobie, lecz pojętnego adepta tej gry, a wkrótce został zdolnym zawodnikiem kategorii juniorów – wysokim, w okularach, władczym przy siatce – który za tenisowe stypendia sam sobie sfinansował prywatną szkołę średnią, a potem wyższą, najdalej od amerykańskiego Południowego Zachodu, jak tylko można zajechać, nie topiąc się. Prestiżowe rządowe ONR[23] sfinansowało mu doktorat z fizyki optycznej, co było jak spełnienie dziecięcego marzenia. W federalnym okresie historycznym od G. Forda do wczesnego G. Busha jego wartość strategiczna jako głównego właściwie speca od stosowanej optyki geometrycznej w ONR i SAC, projektanta rozpraszających neutrony odbłyśników do systemów broni termostrategicznych, późniejszego członka Komisji Energii Atomowej – gdzie opracowane przezeń indeksy gamma-refrakcyjne do anodowanych litem soczewek i paneli uchodzą za jeden z sześciu wynalazków, które umożliwiły Stanom Zjednoczonym i ich sojusznikom oraz protektorom zimną fuzję pierścieniową i względną niezależność energetyczną – przełożyła się, po przejściu J.O.I. na wcześniejszą emeryturę z sektora publicznego, na patentową fortunę w postaci dochodów z lusterek wstecznych do okularów fotochromowych, holograficznych kartridżów okolicznościowych na urodziny i Boże Narodzenie, wideofonicznych tableau, oprogramowania do kartografii równopowierzchniowej, niefluorescencyjnych systemów oświetlenia ulicznego oraz sprzętu filmowego, a następnie, gdy J.O.I. wycofał się z twardej nauki, którą w jego mniemaniu uwieńczyło wybudowanie i uruchomienie akredytowanej przez USTA i pedagogicznie eksperymentalnej akademii tenisowej, aby zająć się „apresgardową” eksperymentalno-konceptualną twórczością filmową, która albo zbytnio wyprzedzała swój czas, albo za nim nie nadążała, ale w chwili śmierci J.O.I. w Roku Mydełka Dove w Rozmiarze Próbnym cieszyła się wielkim wzięciem, jakkolwiek w znacznej części była podobno pretensjonalna, pozbawiona wdzięku i kiepska, do czego mogło się przyczynić stopniowe popadanie J.O.I. w ciężką dipsomanię – przypadłość jego nieboszczyka ojca[24].

Majowo-grudniowy[25] ślub rosłego, niezgrabnego, upośledzonego społecznie i ostro pijącego doktora Incandenzy z jedną z nielicznych bona fide seksbomb w północnoamerykańskim świecie akademickim, z wyjątkowo wysoką i nerwową, ale przy tym wyjątkowo ładną, wdzięczną, niepijącą i rasową Avril Mondragon – jedyną żeńską przedstawicielką kadry akademickiej, która objęła katedrę MacDonalda na Wydziale Gramatyki Normatywnej w college’u Royal Victoria przy Uniwersytecie McGilla, poznaną przezeń na zorganizowanej przez Uniwersytet Toronto konferencji naukowej na temat Refleksy a Refleksje w Ujęciu Systemowym – stał się jeszcze bardziej romantyczny za sprawą przeszkód biurokratycznych w uzyskaniu wizy wyjazdowej, a następnie wjazdowej, nie mówiąc już o Zielonej Karcie, nawet dla poślubionej w USA profesor Mondragon, której studenckie związki, aczkolwiek ewidentnie nieagresywne, z pewnymi członkami Quebeckiej Lewicy Separatystycznej sprawiły, że jej nazwisko znalazło się na sławetnej liście Personnes a Qui On Doit Surveiller Attentivement Kanadyjskiej Królewskiej Policji Konnej. Narodziny Orina, pierwszego dziecka państwa Incandenza, były przynajmniej po części manewrem prawnym.

Wiadomo, że w ciągu ostatnich pięciu lat życia dr James O. Incandenza polikwidował swoje aktywa i umowy patentowe, przekazał nadzór nad lwią częścią działań Enfieldzkiej Akademii Tenisowej przyrodniemu bratu żony – byłemu inżynierowi zatrudnionemu ostatnio w Zarządzie Sportu Amatorskiego Throppinghamshire Provincial College, Nowy Brunszwik, Kanada – a niezmącone troską godziny poświęcił niemal wyłącznie produkcji filmów dokumentalnych, hermetycznych filmów o sztuce oraz zjadliwie niejasnych i obsesyjnych dramatów fabularnych, pozostawiając po sobie pokaźną (zważywszy na późny wiek twórczego rozkwitu) liczbę ukończonych filmów, z których część zyskała uznanie małej widowni akademickiej, ceniącej je za techniczny rozmach oraz patos, który jakimś cudem potrafił być zarazem surrealistycznie abstrakcyjny i rozdzierająco melodramatyczny.

Przedwczesne samobójstwo profesora Jamesa O. Incandenzy juniora w wieku lat pięćdziesięciu czterech uznano za wielką stratę w trzech co najmniej światach. Prezydent J. Gentle (FC) wygłosił mowę żałobną w imieniu ONRUSDD i AECONAN oraz przekazał kondolencje za pośrednictwem tajnej poczty elektronicznej ARPA-NET. Pogrzeb Incandenzy w hrabstwie L’Islet, Quebec, był dwukrotnie przekładany o cykl hiperfloracji pierścieniowej. Wydawnictwo Cornell University Press ogłosiło plan wydania księgi pamiątkowej. Kilku młodych, cytat, „apregardowych” i „antykonfluencyjnych” filmowców zastosowało w swojej twórczości z Roku Mydełka Dove w Rozmiarze Próbnym pewne zawoalowane chwyty wizualne – przede wszystkim światłocień i efekty niestandardowej soczewki, charakterystyczne dla oryginalnej techniki „pełnej głębi ostrości” Incandenzy – składając zmarłemu elegijny hołd wtajemniczonych, niezauważalny dla publiczności. Wywiad z Incandenzą opublikowany został pośmiertnie w książce o genezie formowania się pierścieni. A ci juniorzy w EAT, których hipertroficzne ramiona dały się wcisnąć w czarną opaskę, nosili takową na kortach przez prawie rok.

Denver, Kolorado, 1 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

– Nienawidzę tego! – drze się Orin do wszystkich szybujących zbyt blisko. Nie robi pętli ani korkociągów, jak ci szołmeni, raczej halsuje szybowcowym odpowiednikiem pługa śnieżnego, nieefektownym i nastawionym na to, żeby ukończyć trening jak najszybciej i bez szwanku. Nylon sztucznych czerwonych skrzydeł łopocze w prądzie wstępującym; źle przylepione pióra stale się odrywają i stają na sztorc. Prąd wstępujący to tlenki z tysięcy ust na stadionie Mile-High. Zdecydowanie najgłośniejszym stadionie świata. Orin czuje się jak ostatni kutas. Dziób utrudnia mu oddychanie i widzenie. Dwaj skrajni wykonują coś w rodzaju połączonej beczki. Najgorszy jest moment tuż przed skokiem z bandy stadionu. Ręce siedzących w górnych rzędach wyciągają się i próbują łapać. Ludzie się śmieją. Kamery InterLace śledzą lotniarzy i robią zbliżenia; Orin aż za dobrze zna boczną lampkę, która oznacza zoom. Gdy już wzbiją się nad boisko, głosy rozpraszają się i wtapiają w tlenki oraz prąd wstępujący. Lewa garda się wznosi, zamiast opadać. Para dziobów i szpon odrywają się komuś i pikują na murawę. Orin halsuje wisielczo w tę i z powrotem. Należy do tych, którzy kategorycznie odmawiają świstania i krakania. Pal sześć dodatkowe punkty. Megafony stadionu brzmią jak metaliczny gulgot. Nawet na ziemi nigdy nie słychać ich wyraźnie.

Smutny stary eksobywatel Quebecu, który już ledwo się trzyma, wierzga, jakby wykopywał piłkę z miejsca, i zrównuje się z szybującym powoli w tę i we w tę Orinem około stu metrów nad linią wyznaczającą czterdziesty jard boiska. Jest jedną z symbolicznych samic: ma mniej ostry dziób i nie tak krzykliwie czerwone skrzydła.

– Nie cierpię tego, Clayt, nienawidzę z całej duszy!

Tamten próbuje wykonać skrzydłem gest rezygnacji i prawie go znosi w dziewicze upierzenie Orina.

– Już prawie na dole! Miłego lotu! Ty… meldujesz się w dwadzieścia dwa G, zaraz koło…

Reszta komunikatu ginie w gremialnym ryku towarzyszącym lądowaniu pierwszego zawodnika, który zrzuca promocyjne czerwonopióre urządzenie. Trzeba wrzeszczeć na całe gardło, żeby ktoś obok usłyszał. W pewnym momencie ryk tłumu jakby sam sobie odpowiadał, powstaje echo jak po wybuchu. Jeden z zawodników Broncos wypada z kostiumu głową w dół w środkowym polu, co wygląda, jakby urządzeniu urwała się dupa. Orin nie przyznał się nikomu z Cardinalsów, nawet psychologowi drużyny, specjaliście od terapii wizualizacyjnej, do swojego śmiertelnego lęku wysokości.

– Ja wykopuję piłkę. Płacą mi za to, że wykopuję daleko, wysoko, dobrze i na każde zawołanie! Zmuszanie mnie do osobistych wywiadów na temat moich osobistych spraw jest karygodne! Ale to już przekracza wszelkie granice! Dlaczego my się na to godzimy! Jestem sportowcem! A nie błaznem cyrkowym! Nikt nie wspominał o lataniu przy zawieraniu kontraktu. W Nowym Orleanie kończyło się na sukniach i aureolach i raz na sezon była cytra. Ale to raz na sezon. A to jest, kurwa, jakiś koszmar!

– Mogło być gorzej!

Opadają spiralnie ku linii X-ów i ku facetom w czapkach z daszkiem, którzy pomagają odpiąć skrzydła – to ochotnicy, mają piwne brzuchy i zawsze uśmiechają się ironicznie, ale tak, że nie można im nic zarzucić.

– Płacą mi za wykopywanie!

– W Filadelfii jest jeszcze gorzej!… W Seattle podtapiali przez trzy sezo…

– Błagam cię, Panie, oszczędź moją nogę – szepcze Orin za każdym razem tuż przed lądowaniem.

– …że mógłbyś być Oilerem! Albo Brownsem.

***

Organopsychodeliczny muscymol, izoksazol z grupy alkaloidów pozyskiwany z Amanita muscaria alias muchomora – którego w żadnym razie nie należy mylić, podkreśla Michael Pemulis, z phalloides, verna ani innymi trującymi gatunkami północnoamerykańskiej Amanity – a małe dzieci siedzą po turecku na podłodze Sali Projekcyjnej, patrzą szklanym wzrokiem, starają się nie ziewać – o nazwie chemicznej 5-aminometylo-3-izoksazol, zażywana doustnie w jednorazowej dawce 10–20 mg, która czyni ją dwu- do trzykrotnie silniejszą od psylocybiny, wywołuje zazwyczaj następujące zmiany świadomości (nie czyta z kartki i nie odwołuje się do notatek): rodzaj półsennego transu, któremu towarzyszą wizje, stan uniesienia, doznanie fizycznej lekkości i wzmożonej siły, podwyższoną percepcję zmysłową, synestezję oraz przyjemne zniekształcenia obrazu ciała. Odbywa się to w ramach przedobiedniej narady plemiennej ze Starszym Kumplem, podczas której młodsze dzieci otrzymują zazwyczaj braterskie wsparcie i rady od starszego ucznia. Pemulis traktuje czasami narady plemienne swojej grupy jako rodzaj kolokwium, na którym dzieli się osobistymi odkryciami i zainteresowaniami. Na ekranie podłączonym do komputera wyświetla się wersalikami tytuł wykładu: METOKSYLOWANE PODSTAWY MANIPULACJI FENYLOALKILAMINOWEJ, a pod spodem biegnie tekst, który dla Młodszych Kumpli mógłby być równie dobrze po grecku. Dwoje dzieci ściska rytmicznie piłki tenisowe; dwoje kiwa się po chasydzku, żeby nie zasnąć; jedno nosi czapeczkę ze sztucznymi czułkami zrobionymi z ciasno skręconych sprężyn. A Pemulis opowiada im, że czczony w różnym stopniu przez aborygeńskie plemiona dzisiejszego południowego Quebecu i Wielkiej Wklęsłości muchomor jest zarazem wielbiony i znienawidzony za swoje silne, lecz nie zawsze (to zależy od staranności dawkowania) przyjemne psycho-duchowe efekty. Jeden chłopczyk z wielkim zainteresowaniem sonduje własny pępek. Inny udaje, że się przewraca.

Niektórzy trzeciorzędni gracze zaczynają podobno niestety już w wieku lat dwunastu, szczególnie z psychedrynami przed meczem i enkefaliną[26] po, co może wywołać błędne koło osobniczej neurochemii; co do mnie jednak, to złożywszy za młodu pewne śluby tyczące się ojców i unikania podobieństwa, do piętnastego, a nawet szesnastego roku życia nie spróbowałem nawet kawałeczka Boba Hope’a[27] – dopiero wtedy Bridget Boone, w której pokoju zbierało się przed gaszeniem świateł sporo szesnastolatków i młodszych, zaprosiła mnie na późnonocne bongo o działaniu psychodysleptycznego Sominexu, który być może pozwoli mi wreszcie przespać do końca niemiły sen, nawracający co noc tygodniami i budzący mnie in medias res – sen, który już zaczynał mnie wykańczać, co objawiało się lekkim spadkiem jakości gry i pozycji w rankingu. Czy sprawił to podłej jakości syntetyczny bob, czy nie, w każdym razie bongo podziałało jak zaklęcie.

W tym śnie, który od czasu do czasu jeszcze powraca, stoję na oczach tłumu na końcowej linii gargantuicznego kortu. Najwyraźniej biorę udział w turnieju: jest widownia, oficjele. Kort ma rozmiary boiska futbolowego, chociaż może tylko tak się wydaje. Trudno powiedzieć. Nade wszystko jednak kort jest skomplikowany. Linie tego kortu, które narzucają ramy grze, są złożone i zawiłe jak rzeźba ze sznurka. Biegną we wszystkich kierunkach, biegną ukośnie albo się krzyżują, tworząc węzły, nisze i rzeki, i dopływy, i systemy wewnątrz systemów: linie, narożniki, przesmyki i kąty zamazują się na dalekim horyzoncie siatki. Stoję niepewnie. Całość jest zbyt zagmatwana, żeby ją ogarnąć za jednym zamachem. Po prostu przeogromna. I dzieje się to publicznie. Milczący tłum rozmywa się na domniemanej granicy kortu, poubierany w cytrusowe letnie kolory, nieruchomy i bardzo czujny. Batalion sędziów liniowych stoi w beznamiętnym pogotowiu, w marynarkach i kapeluszach safari, z rękami złożonymi na rozporkach spodni. Wysoko w górze, przy domniemanym słupku siatki, sędzia główny w granatowej marynarce, na wysokim krześle, podłączony do megafonu, szepcze: Grać. Tłum tworzy tableau, nieruchome i uważne. Obracam w dłoni trzonek rakiety i odbijam świeżutką żółtą piłkę, usiłując wykombinować, w który punkt chaosu powinienem skierować serwis. Na trybunach po lewej dostrzegam białą solejkę Mamuś: Mamuś siedzi w małym krążku prywatnego cienia, siwowłosa, noga na nogę, wznosząc delikatną piąstkę w geście zwartego i bezwarunkowego poparcia.

Sędzia główny szepcze: Proszę Grać.

Gramy tak jakby. Ale wszystko jest jakieś hipotetyczne. Nawet „my” to teoria: właściwie nie widzę dalekiego przeciwnika przez cały ten sztafaż gry.

***

Rok Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Lekarze mają skłonność do wkraczania na obszar swojej praktyki zawodowej z dziarskim animuszem, który muszą nieco powściągać, kiedy tym obszarem jest piąte piętro szpitala, oddział psychiatryczny, gdzie dziarski animusz zakrawałby na swoistą Schadenfreude. Dlatego lekarze na oddziałach psychiatrycznych tak często noszą na twarzach nieuchwytnie fałszywy wyraz zaintrygowanego skupienia, jeśli i kiedy mija się ich w korytarzach piątego piętra. Dlatego lekarz szpitalny – z reguły zdrów, rumiany, bez widocznych porów skóry i niemal zawsze ładnie pachnący czystością – podchodzi do pacjenta psychiatrycznego pozostającego pod jego opieką z zawodową manierą plasującą się gdzieś pomiędzy obojętnością a zaangażowaniem, ze zdystansowaną, lecz szczerą troską podzieloną równo pomiędzy subiektywny dyskomfort pacjenta a twarde fakty danego przypadku.

Lekarz, który wetknął piękną głowę przez uchylone drzwi przegrzanej sali i chyba odrobinę zbyt subtelnie zapukał w metalowe ościeże, zastał Kate Gompert leżącą na boku na wąskim, twardym łóżku, w granatowych dżinsach i koszulce bez rękawów, z kolanami podkulonymi do podbrzusza i oplecionymi palcami rąk. Patos tej pozy był niemal zbyt oczywisty: dokładnie tę samą pozę przedstawiała melancholijna rycina z epoki Watteau, stanowiąca frontyspis Atlasu stanów klinicznych Jewtuszenki. Kate Gompert była w granatowych tenisówkach bez skarpetek i sznurowadeł. Połowę jej twarzy zasłaniała zielona lub żółta, trudno powiedzieć, poszewka plastikowej poduszki, jej dawno niemyte włosy pozlepiały się w przetłuszczone strąki, a czarne pasma kładły się niczym lśniące pręty krat na widocznej połowie czoła. Oddział psychiatryczny pachniał ostro środkiem dezynfekcyjnym i dymem papierosowym z Palarni, z kwaśną nutą odoru odpadów medycznych czekających na wyniesienie i słabym, lecz permanentnym amoniakalnym fetorem uryny; rozbrzmiewał w nim podwójny dzwonek windy, daleki brzęczyk interkomu wywołujący któregoś lekarza i donośne przekleństwa wariata z różowego Pokoju Ciszy w drugim końcu korytarza oddziału psychiatrycznego, patrząc od strony Świetlicy. Pokój Kate Gompert też pachniał przypalonym kurzem z odpowietrznika centralnego ogrzewania oraz przesłodzonymi perfumami młodej pielęgniarki oddziału psychiatrycznego, która siedziała na krześle w nogach łóżka dziewczyny, żuła niebieską gumę i oglądała niemy film z kartridża ROM na oddziałowym laptopie. Kate Gompert była w grupie S, co oznaczało Nadzór Specjalny, co oznaczało, że zdradzała kiedyś Myśli i Zamiary, co oznaczało, że musi pozostawać pod ścisłą obserwacją dwadzieścia cztery godziny na dobę, dopóki lekarz prowadzący nie odwoła Nadzoru Specjalnego. Personel na dyżurach S zmieniał się co godzina, oficjalnie po to, żeby osoba dyżurująca była zawsze wypoczęta i czujna, ale tak naprawdę dlatego, że siedzenie w nogach łóżka i patrzenie na kogoś, kto przeżywa tak straszną psychiczną udrękę, że chce się zabić, było niewiarygodnie przygnębiające, nudne i niemiłe, w związku z czym personel dzielił znienawidzony dyżur na jak najmniejsze cząstki. Dyżurnym nie wolno było czytać, pisać, oglądać CD-ROM-ów, zajmować się osobistą toaletą czy w dowolny inny sposób odwracać uwagę od pacjenta S. Pacjentka Gompert sprawiała wrażenie, jakby nie mogła złapać tchu, a jednocześnie oddychała tak szybko, że graniczyło to z hipokapnią; lekarz nie omieszkał też zauważyć, że Kate Gompert miała stosunkowo duże piersi, które wznosiły się i opadały gwałtownie w kręgu ramion, którymi obejmowała kolana. Oczy dziewczyny, które były bez wyrazu, odnotowały pojawienie się lekarza w drzwiach, lecz nie śledziły jego zbliżania się do łóżka. W dodatku dyżurna pielęgniarka piłowała sobie paznokcie jednorazowym pilnikiem. Lekarz powiedział jej, że chce zostać na chwilę sam z panną Gompert. Regułą jest, że lekarz, zwracając się do podwładnego, czyta lub przynajmniej obrzuca wzrokiem coś na podkładce z klipsem, więc doktor pilnie wpatrywał się w Kartę Przyjęcia pacjentki i arkusze dokumentacji choroby nadesłane via Med.-Net z oddziałów psychiatrycznych innych szpitali miejskich. Gompert Katherine A., lat 21, zam. Newton, MA. Rejestratorka danych w biurze nieruchomości w Wellesley Hills. Cztery hospitalizacje w ciągu trzech lat, depresja kliniczna, jednobiegunowa. Jedna seria terapii elektrowstrząsowej w szpitalu Newton-Wellesley, dwa lata temu. Przyjmowała przez krótki czas Prozac, następnie Zoloft, ostatnio Parnate z litem. Dwie wcześniejsze próby samobójcze, ostatnia latem br. Bi-Valium nie zażywa od dwóch lat, Xanaksu nie zażywa od roku – przyznaje się do nadużywania przepisanych środków. Depresje jednobiegunowe o dość klasycznym przebiegu, charakteryzujące się nasiloną dysforią, stanami lękowymi z objawami paniki, niepokojem/nadpobudliwością w fazie dziennej, myślami i próbami „S”. Pierwsza próba – z użyciem CO: silnik pojazdu w garażu zatrzymał się, zanim doszło do śmiertelnej reakcji hemotoksycznej. Druga próba (ubiegły rok) – blizny chwilowo niewidoczne, gdyż węzły naczyniowe nadgarstków pacjentki są ukryte pod zgiętymi kolanami. Wpatrywała się dalej w drzwi, w których pojawił się lekarz. Ostatnia próba „S” – przedawkowanie leków. Hospitalizowana via Ostry Dyżur trzy doby temu. Dwa dni na respiratorze po płukaniu żołądka i lewatywie. Kryzys nadciśnieniowy drugiego dnia wywołany przez retoks metaboliczny – musiała zażyć od cholery tabletek – pielęgniarka oddziałowa z OIOM-u wzywała kapelana, a więc retoks musiał być poważny. Tym razem prawie umarła dwa razy, Katherine Ann Gompert. Trzeci dzień pod obserwacją na 2-West, ostrożne podanie litu ze względu na skaczące ciśnienie krwi. Obecnie na oddziale 5, pod jego opieką. Ciśnienie krwi stabilne w czterech ostatnich pomiarach. Następne badanie godz. 13:00.

Ta próba była poważna, na serio. Dziewczyna nie żartowała. Przypadek kliniczny jak z Jewtuszenki czy Dretskego. Ponad połowa przyjmowanych na oddziały psychiatryczne to typ czirliderek po zażyciu dwóch fiolek Midolu z powodu zerwania licealnego romansu albo też typ siwego aseksualnego ponuraka, niepocieszonego po śmierci ukochanego czworonoga. Katarktyczna trauma znalezienia się w psychiatryku, kilka wyrozumiałych skinień głową, jakieś banalne zalecenie wysłuchane jednym uchem – i trzask-prask, wychodzą. Trzy poważne próby i seria elektrowstrząsów to zgoła inny przypadek. Stan wewnętrzny lekarza lokował się gdzieś pomiędzy trwożną drżączką a podnieceniem, co manifestowało się na zewnątrz beznamiętnym wyrazem głębokiej zaintrygowanej troski.

Lekarz powiedział Cześć i wyjaśnił, że chce się upewnić, że ma do czynienia z Katherine Gompert, ponieważ jak dotąd się nie spotkali.

– To ja – odpowiedziała z gorzkim zaśpiewem. Głos miała dziwnie ożywiony jak na kogoś, kto leży w pozycji embrionalnej z martwym wzrokiem bez mimiki.

Lekarz spytał, czy mogłaby mu trochę opowiedzieć. Dlaczego znalazła się tu u nich na oddziale. Czy pamięta, co się stało?

Wzięła jeszcze głębszy oddech. Usiłowała zakomunikować tym znudzenie lub irytację.

– Połknęłam sto dziesięć parnatów, jakieś trzydzieści kapsułek Litonatu i trochę starego Zoloftu. Połknęłam wszystko, co miałam na świecie.

– W takim razie musiałaś chcieć zrobić sobie krzywdę, na to wygląda.

– Na dole powiedzieli, że to Parnate spowodował utratę przytomności. Podziałał na ciśnienie krwi. Moja matka usłyszała hałas na górze i znalazła mnie leżącą na boku: żułam dywanik. Mój pokój jest wyłożony szmacianymi dywanikami. Mówiła, że leżałam na podłodze cała czerwona i obśliniona jak noworodek; podobno w pierwszej chwili doznała halucynacji, że znowu jestem noworodkiem. Leżącym na boku, całym czerwonym i obślinionym.

– To był wynik kryzysu hypertensyjnego. Ciśnienie krwi tak wzrosło, że mogło cię zabić. Sertralina w połączeniu z MAOI[28] w odpowiedniej dawce zabija. A biorąc pod uwagę toksyczność takiej ilości litu, muszę powiedzieć, że masz szczęście, że w tej chwili tu jesteś.

– Moja matka czasami myśli, że ma halucynacje.

– Sertralina, nawiasem mówiąc, to ten Zoloft, który połknęłaś, zamiast zgodnie z instrukcją pozbyć się go po zmianie leku.

– Twierdzi, że wygryzłam dużą dziurę w dywaniku. Ale kto wie.

Lekarz wybrał prawie najlepszy długopis z kolekcji w kieszonce białego kitla i zanotował coś w świeżej karcie choroby Kate Gompert, wydanej przez ten konkretny oddział psychiatryczny. Wciśnięta między długopisy w jego kieszonce widniała gumowa końcówka pleksora diagnostycznego. Zapytał Kate, czy mogłaby mu powiedzieć, dlaczego chciała zrobić sobie krzywdę. Czy była zła na siebie. Na kogoś innego. Czy przestała czuć, że jej życie ma sens. Czy może słyszała głosy namawiające ją do zrobienia sobie krzywdy.

Nie padła żadna słyszalna odpowiedź. Oddech dziewczyny spowolnił do przyspieszonego. Lekarz zastosował elementarny trik kliniczny i spytał Kate, czy nie byłoby jej łatwiej, gdyby przekręciła się na drugi bok i usiadła, żeby wreszcie mogli porozmawiać ze sobą normalnie, twarzą w twarz.

– Przecież siedzę.

Lekarz trzymał długopis w pogotowiu. Jego powolne skinienie głową było wyważone i beznamiętnie zaintrygowane.

– Chcesz powiedzieć, że czujesz się tak, jakby twoje ciało już znajdowało się w pozycji siedzącej?

Spojrzała na niego przeciągle jednym okiem, westchnęła znacząco i przekręciła się z boku na bok, po czym usiadła. Katherine Ann Gompert uznała widocznie, że ma przed sobą kolejnego psychiatrę z zerowym poczuciem humoru. Powodem tego było zapewne jej niezrozumienie ścisłych ograniczeń metodologicznych, które każą lekarzowi oddziału psychiatrycznego traktować nowo przyjętych pacjentów z całą dosłownością. Zresztą tutejsze żarty i sarkastyczne uwagi były zbyt brzemienne w znaczenia kliniczne, żeby nie traktować ich serio: sarkazm i żarciki okazywały się często butelką, w której chorzy na depresję kliniczną przemycali swoje najrozpaczliwsze wołania o pomoc. Doktor – który, nawiasem mówiąc, nie miał jeszcze stopnia dr., tylko był stażystą na dwunastotygodniowej praktyce psychiatrycznej – cierpliwie znosił te kliniczne fanaberie, podczas gdy pacjentka dawała misterny pokaz wyciągania spod siebie cienkiej poduszki i ustawiania jej na sztorc przy gołej ścianie za łóżkiem, po czym oparła o poduszkę zgarbione plecy i skrzyżowała ręce na piersiach. Doktor doszedł do wniosku, że ten ostentacyjny pokaz irytacji może oznaczać albo coś pozytywnego, albo nic. Kate Gompert wbiła wzrok w punkt nad lewym ramieniem mężczyzny.

– Ja nie chciałam zrobić sobie krzywdy. Ja chciałam się zabić. To różnica.

Lekarz poprosił ją o wyjaśnienie, jak rozumie różnicę między jednym a drugim.

Zwłoka poprzedzająca jej odpowiedź była tylko marginalnie dłuższa niż pauza w typowej niezobowiązującej rozmowie. Doktor nie miał pojęcia, na co może wskazywać to ostatnie spostrzeżenie.

– Macie tu do czynienia z różnymi rodzajami samobójstw?

Tym razem lekarz rezydent nie zapytał Kate Gompert, co miała na myśli. Kate Gompert jednym palcem usunęła sobie coś z kącika ust.

– Sądzę, że muszą istnieć różne typy samobójstw. Ja nie zaliczam się do tych, co nienawidzą siebie. Do tych, co zdają się mówić: „Jestem gównem i świat będzie szczęśliwszy beze mnie”, a jednocześnie wyobrażają sobie, że wszyscy przyjdą na ich pogrzeb. Poznałam ten typ na oddziałach. Jestem-biednym-malutkim-kotkiem-nienawidzę-siebie-ukarz-mnie-przyjdź-na-mój-pogrzeb. I pokazuje ci błyszczące zdjęcie swojego zdechłego kota, w formacie 20 × 25. To rozczulanie się nad sobą. Jedna wielka ściema. Ja nie miałam specjalnych zażaleń. Nie oblałam egzaminu, nikt mnie nie rzucił. Wszystkie te typy robią sobie krzywdę.

Wciąż ta niepokojąca, intrygująca kombinacja twarzy-maski z konwencjonalnie ożywionym głosem. Doktor nieznacznie kiwa głową, co w jego zamierzeniu ma być nie odpowiedzią, lecz zaproszeniem do kontynuacji wypowiedzi, tym, co u Dretskego nazywa się Momentumizer.

– Nie chciałam się jakoś szczególnie zranić. Czy też ukarać. Ja siebie nie nienawidzę. Chciałam się tylko wyautować. Nie chciało mi się dłużej grać, to wszystko.

– Grać. – Doktor potwierdza skinieniem głowy, robiąc drobne, szybkie notatki.

– Po prostu chciałam przestać być świadoma. Zaliczam się do całkiem innego typu. Po prostu już nie chciałam się tak czuć. Gdybym umiała sama wprowadzić się w stan długiej śpiączki, zrobiłabym to. Albo zaaplikować sobie elektrowstrząsy, zrobiłabym to. Zamiast.

Lekarz notował zawzięcie.

– Ostatnią rzeczą, jakiej mogłabym chcieć, jest ból fizyczny. Ja już po prostu nie chcę się tak czuć. Nie wierzę… nie wierzyłam, że to uczucie samo kiedyś minie. Nie wierzę. Wciąż nie wierzę. Wolałabym nic nie czuć niż czuć to.

Oczy doktora wyrażają abstrakcyjnie żywe zainteresowanie. Są znacznie powiększone za ładnymi, lecz grubymi szkłami w stalowej oprawce. Pacjenci z innych pięter skarżyli się czasem, że czują się jak preparat w słoju obserwowany przez grube szkło. Doktor przemówił:

– To uczucie pragnienia, by śmiercią położyć kres odczuwaniu, jest zatem…

Gwałtownie, rozpaczliwie zaprzeczyła ruchem głowy.

– To odczucie jest powodem pragnienia śmierci. To odczucie jest przyczyną pragnienia śmierci. Jestem tutaj, bo chcę umrzeć. Dlatego znajduję się w pokoju bez okien, z okratowanymi żarówkami i bez zamka w drzwiach toalety. Dlatego odebrali mi sznurówki i pasek. Ale tego odczucia jakoś nie odbierają, co?

– Czy tego odczucia, o którym mówisz, doświadczałaś już w poprzednich depresjach, Katherine?

Pacjentka nie odpowiedziała od razu. Wysunęła stopy z kapci i palcami jednej stopy dotknęła drugiej. Czynność tę śledziła wzrokiem. Rozmowa chyba pomogła jej się skoncentrować. Jak większość pacjentów z depresją kliniczną, zdawała się funkcjonować lepiej w stanie uważnej aktywności niż w stanie spoczynku. W typowym dla tych pacjentów paralitycznym zastoju umysł działa destrukcyjnie. Ale skłonienie pacjenta do zrobienia czegoś, co pomoże mu się skupić, to za każdym razem tytaniczny wysiłek. Większość stażystów uważała piąte piętro za przygnębiające miejsce odbywania praktyk.

– Próbuję się od ciebie dowiedzieć, czy to odczucie, o którym mówiłaś, kojarzysz konkretnie ze swoją depresją.

Jej spojrzenie powędrowało w bok.

– Tak to, zdaje mi się, lubicie nazywać.

Lekarz kilkakrotnie pstryknął powoli długopisem i wyjaśnił, że bardziej interesuje go, jak ona sama nazwałaby to odczucie, które jest przecież jej odczuciem.

Powróciła do obserwacji ruchu własnych stóp.

– Wkurza mnie ta nazwa, bo moim zdaniem depresja kojarzona jest z głębokim smutkiem, milczeniem i melancholią: że ktoś siedzi przy oknie i wzdycha albo sobie leży. Wszystko jest mu obojętne. Taki rodzaj rzewnego stanu zawieszenia.

Wydawała się teraz lekarzowi zdecydowanie bardziej ożywiona, chociaż nadal nie patrzyła mu w oczy. Jej oddech znów przyspieszył. Lekarz przypomniał sobie, że klasycznemu epizodowi hiperwentylacji towarzyszą skurcze nadgarstka i stopy, więc postanowił starannie obserwować podczas wywiadu dłonie i stopy pacjentki pod kątem odruchów tężcowych, w przypadku których zaleca się podanie kroplówki z wapnia w roztworze solankowym, którego stężenie trzeba będzie szybko sprawdzić.

– No a to – wskazała na siebie – to nie jest stan. To jest odczucie. Ja to czuję w całym ciele. W rękach i w nogach.

– Czy również w nad… w dłoniach i stopach?

– Wszędzie. W głowie, w gardle, w tyłku. W żołądku. To jest wszędzie. Nie wiem, jak to nazwać. Nie mogę wyjść z siebie, żeby nazwać to czymkolwiek. To raczej zgroza niż smutek. Raczej zgroza. Jakby miało się zdarzyć coś strasznego, najstraszniejszego, co można sobie wyobrazić, bo masz poczucie, że natychmiast powinieneś coś zrobić, żeby temu zapobiec, tylko że nie wiesz co, a jednocześnie to się już dzieje, przez cały ten straszny czas to się ma stać i już się staje, jednocześnie.

– A więc powiedziałabyś, że znaczną część depresji stanowi napięcie.

W tej chwili nie było jasne, czy pacjentka odpowiada lekarzowi.

– Wszystko potwornieje. Widzisz same brzydkie rzeczy. Obmierzłe, to jest właściwe słowo. Doktor Garton użyła kiedyś słowa „obmierzłe”. To jest właściwe słowo na określenie tego czegoś. Wszystkie dźwięki stają się dokuczliwe, ostre i bolesne, jakby nagle każdy słyszalny dźwięk dostał zębów. I wydaje ci się, że śmierdzisz nawet tuż po wyjściu spod prysznica. No a jaki jest sens w myciu się, skoro wszystko śmierdzi twoim niemytym ciałem?

Lekarz wszystko to notował i przez moment miał minę bardziej zaintrygowaną niż zatroskaną. Wolał robić notatki odręcznie niż na laptopie, gdyż był zdania, że lekarze stukający podczas wywiadu w ustawiony na kolanach komputer sprawiają wrażenie oziębłych.

Kate Gompert skrzywiła się mimowolnie, gdy doktor pisał.

– Człowieku, ja się boję tego czucia bardziej niż czegokolwiek. Bardziej niż bólu, śmierci mamy i zatrucia środowiska. Najbardziej na świecie.

– Lęk to główny składnik napięcia – potwierdził lekarz.

Katherine Gompert jakby na chwilę wyłoniła się ze swojego mrocznego snu. Przez kilka sekund patrzyła lekarzowi prosto w oczy, a on, który się wyzbył zażenowania pod intensywnym spojrzeniem pacjenta, kiedy odbywał staż piętro wyżej, na oddziałach paraliżu/plegii, wytrzymał jej wzrok, odpowiadając spojrzeniem pełnym uprzejmego współczucia, charakterystycznym dla osoby, która współczuje, chociaż oczywiście nie czuje tego, co pacjent, i okazuje szacunek dla uczuć cierpiącego tym, że nawet nie próbuje udawać, że je podziela. Z kolei mina młodej kobiety zdradzała, że oto już na wstępie relacji terapeutycznej Kate Gompert postanowiła podjąć własne ryzyko. Malujący się teraz na jej twarzy wyraz abstrakcyjnej determinacji był echem miny doktora z chwili, gdy poprosił on pacjentkę, by usiadła na łóżku.

– Niech pan posłucha – powiedziała. – Było panu kiedyś niedobrze? Mdliło pana, jakby miał pan za chwilę puścić pawia?

Doktor wykonał gest mówiący: No jasne.

– Parszywe uczucie, no nie? A to tylko w żołądku. Mówi się: „Niedobrze mi”, a to tylko sam żołądek. – Z powrotem wpatrywała się intensywnie w swoje kończyny dolne. – To wszystko okej, co mówiłam doktor Garton, ale niech pan sobie wyobrazi, że dokładnie tak samo czuje się pan cały od środka. W całym ciele. Jakby każda pana komórka, czy tam atom, czy neuron, czy cokolwiek, miało mdłości i chciało się wyrzygać, ale nie mogło, i tak się pan czuje przez cały czas, i ma pan pewność, że to uczucie nigdy, przenigdy nie minie, że spędzi pan z nim resztę swojego naturalnego życia.

Lekarz zapisał coś, co było o wiele za krótkie na to, żeby korespondowało bezpośrednio z jej słowami. Kiwał przy tym głową, czego nie poniechał, gdy podniósł wzrok.

– Ale przecież to samo mdlące uczucie pojawiało się i znikało w przeszłości, w poprzednich depresjach, i jakoś ci przechodziło, prawda, Kate?

– Ale o tym się zapomina, kiedy ono trwa. Czuje się, że tak zawsze było i zawsze będzie, i zapomina się, że kiedyś przeszło. Bo to jest filtr, przez który odbywa się całe myślenie, parę tygodni po…

Siedzieli i patrzyli na siebie. Doktor doznawał połączonych emocji silnego klinicznego podekscytowania i niepokoju, że powie coś nie tak w tej przełomowej chwili i wszystko spaprze. Jego nazwisko było wyhaftowane żółtą przędzą na lewej kieszonce białego fartucha, który miał obowiązek nosić.

– Słucham? Parę tygodni po…

Odczekał kilka oddechów.

– Chcę dostać elektrowstrząsy – powiedziała wreszcie. – Czy w ramach tego troskliwego wywiadu nie powinien pan spytać, jak według mnie moglibyście mi pomóc? Bo ja to już przerabiałam. Nie zapytał pan, czego bym sobie życzyła. Mam powiedzieć? No to albo mi znowu zróbcie ECT[29], albo oddajcie mi pasek. Bo ja tego uczucia nie zniosę ani przez sekundę dłużej, a sekundy napływają bez końca.

– No cóż… – powiedział powoli lekarz, kiwając głową na znak, że dotarły do niego wyrażone przez młodą kobietę uczucia. – No cóż, chętnie omówię z tobą opcje terapii, Katherine. W tej chwili jednak muszę stwierdzić, że zaciekawił mnie początek twojej wypowiedzi, który zabrzmiał jak wstęp do wyznania, co takiego stało się dwa tygodnie temu, co rzeczone uczucie wywołało. Czy zechciałabyś ze mną o tym porozmawiać?

– Albo ECT, albo możecie mnie uśpić na miesiąc. Jesteście w stanie to zrobić. Potrzebuję, myślę, najwyżej miesiąca. Coś w rodzaju kontrolowanej śpiączki. To moglibyście dla mnie zrobić, jeśli chcecie pomóc.

Lekarz przyglądał się jej z cierpliwością, którą miała zauważyć.

A ona odpowiedziała mu przerażającym uśmiechem, uśmiechem wypranym z wszelkiej emocji, zupełnie jakby ktoś poraził jej mięsień okrężny ust tigmotaktyczną elektrodą. Widoczne w tym uśmiechu zęby zdradzały typowe dla osoby cierpiącej na depresję kliniczną oznaki zaniedbania higieny jamy ustnej.

– Właśnie miałam powiedzieć, że uzna mnie pan za wariatkę, jak panu powiem. Ale zaraz sobie przypomniałam, gdzie jestem.

Wydała cichy odgłos, który miał być śmiechem, ale zabrzmiał chropawo, zjadliwie.

– Miałam powiedzieć, że dawniej czasami myślałam, że to uczucie ma coś wspólnego z Nadzieją. Hope.

– Hope.

Przez cały czas pacjentka miała ręce skrzyżowane na piersiach i chociaż pokój był przegrzany, bez przerwy pocierała dłońmi ramiona, a odruch ten kojarzony jest powszechnie z uczuciem chłodu. Poza i ruch dłoni chroniły wewnętrzną stronę jej ramion przed widokiem. Brwi lekarza utworzyły synklinę w wyrazie zdziwienia, z czego nie zdawał sobie sprawy.

– Bob.

– Bob.

Lekarz zaniepokoił się, że jego niemożność zrozumienia, o co chodzi dziewczynie, wyjdzie na jaw, potęgując jej poczucie osamotnienia i psychicznego bólu. Klasycznym depresjom jednobiegunowym towarzyszy zazwyczaj dręczące przekonanie, że nikt inny nie słyszy ani nie rozumie podejmowanych przez pacjenta prób porozumienia się z otoczeniem. Stąd żarty, sarkazm, psychopatologia masowania ramion.

Głowa Kate Gompert kołowała na szyi jak głowa ślepca.

– Bob Hope. Dope. Zioło. Skręt. Trawa. – Wykonała szybki gest z katalogu duBoisa, przybliżając kciuk i palec wskazujący do ust złożonych w ciup. – Tam, gdzie kupuję, dilerzy przynajmniej niektórzy, każą to nazywać przez telefon Bob Hope, na wypadek gdyby ktoś podsłuchiwał na linii. Należy pytać, czy Bob jest w mieście. I jak coś mają, to odpowiadają: „Hope springs eternal”. Nadzieja umiera ostatnia. Zwykle tak. To taki szyfr. Koleś każe ci się prosić, żeby z łaski swojej popełnił przestępstwo. Ci dilerzy, co działają od jakiegoś czasu, mają skłonność do paranoi. Jakby miał się na to nabrać ktoś, kto wie wystarczająco dużo, żeby opłacało mu się czatować na linii. – Sprawiała teraz wrażenie zdecydowanie bardziej ożywionej. – Szczególnie taki jeden, co trzyma węże w akwarium, w przyczepie w Allston…

– Więc mówisz, że podejrzewasz, iż jednym z czynników sprawczych mogą być narkotyki.

Przez chwilę robiła coś, co personel pilnujący niedoszłych samobójców nazywa Tysiącmetrowym Spojrzeniem.

– Nie narkotyki – wycedziła powoli. Lekarz poczuł w sali smród wstydu, kwaśny, mocznicowy. Jej twarz stała się niedostępną maską bólu. – Odstawienie – dokończyła.

Lekarz, teraz już swobodnie, powtórzył, że chyba nie rozumie, czym ona właściwie chce się z nim podzielić.

Na to dziewczyna zrobiła serię min klinicznie uniemożliwiających lekarzowi ustalenie, czy jest do końca szczera. Min na przemian zbolałych i wyrażających hamowane rozbawienie. Powiedziała:

– Nie wiem, czy pan mi uwierzy. Martwię się, że uzna mnie pan za wariatkę. Mam problem z gandzią.

– Chodzi o marihuanę.

Lekarz był dziwnie przekonany, że Kate Gompert tylko udaje, że bierze, zamiast brać na serio.

– Marihuana. Większość ludzi uważa, że marihuana to łagodna substancja, ja wiem, taka sobie neutralna roślinka, która przypadkiem poprawia nastrój, na tej samej zasadzie, na jakiej trujący dąb powoduje swędzenie, i dlatego jak ktoś mówi, że ma problem z Bobem Hope’em, to ludzie się z niego śmieją. Bo są na rynku o wiele gorsze narkotyki. Proszę mi wierzyć, znam się na tym.

– Ja się z ciebie nie śmieję, Katherine – zapewnił doktor całkiem szczerze.

– Ale ja ją uwielbiam. Czasami nie mam nic ważniejszego w życiu. Wiem, że mi szkodzi, mówiono mi wprost, żebym nie paliła, jak biorę Parnate, bo doktor Garton twierdzi, że nie wiadomo, jak podziałają pewne kombinacje, i że to zawsze ruletka. Ale mija jakiś czas i mówię sobie, że minął jakiś czas i tym razem na pewno będzie inaczej, nawet na Parnacie, więc biorę znowu, znów zaczynam. Na początek to tylko parę buchów po pracy, żeby jakoś przetrwać obiad, bo obiady z moją matką to jest… No, mniejsza, ale bardzo szybko palę już przez całą noc, w swoim pokoju, przy wentylatorze wystawionym na okno, palę lufki i wydycham w wentylator, żeby zabić smród, i zapowiadam matce, że jakby ktoś dzwonił, to mnie nie ma, i okłamuję ją, jak pyta, co ja tam robię całą noc, a nawet jak nie pyta, bo czasem pyta, a czasem nie. Później zaczynam popalać skręty w pracy, na przerwach, idę sobie do kibla, staję na sedesie i wydmuchuję dym w okienko, bo tam jest takie małe okienko pod sufitem, zaparowane, brudne, zarośnięte pajęczynami, brzydzę się przybliżać do niego twarz, ale co robić, jak bym je umyła, to pani Diggs albo ktoś inny poznałby, że ktoś coś robił przy okienku, no więc staję w tych szpilkach na obrzeżu sedesu i w kółko myję zęby, i płuczę Collyrium[30], zużywam tego całe butle, konsolę przełączam na audio i za każdym razem, jak odbieram telefon, muszę się napić wody, bo zasycha mi w ustach, szczególnie na Parnacie, od Parnate’u zawsze zasycha mi w ustach. No i w krótkim czasie popadam w totalną paranoję: wydaje mi się, że wszyscy wiedzą, że siedzę naćpana w pracy, że jestem na haju i że cuchnę, i tylko ja jedna nie wiem, że cuchnę, więc wpadam w taką obsesję – wiedzą? wyczuli? – że proszę matkę, żeby zadzwoniła do mnie do pracy, że jestem chora, dzięki czemu po jej wyjściu do roboty mam cały dom dla siebie, nie muszę się martwić, Czy Wiedzą, ani palić w wentylator, tylko rozpylam wszędzie lizol i potrząsam kocią kuwetą, tak że cały dom zajeżdża kocią szczyną, i palę, i oglądam beznadziejny poranny chłam w teleputerze, bo nie chcę, żeby matka znalazła jakieś zamówienia na kartridże w te dni, kiedy ja rzekomo leżę w łóżku chora, i zaczynam popadać w obsesję, Czy Ona Wie. Robię się coraz bardziej nieszczęśliwa i mam dość siebie samej, że tyle palę, to przychodzi po jakichś dwóch tygodniach, nie więcej, i zaczynam mieć odlot, a myślę tylko, że powinnam odstawić to całe zioło, żeby móc wrócić do pracy, zacząć odbierać telefony i prowadzić jakieś, cholera, życie, a nie wysiadywać w piżamie, zgrywając chorą jak jakaś smarkula z trzeciej klasy podstawówki, i palić, i znów gapić się w TP, więc jak już wypalę wszystko, co mam, to mówię sobie Koniec Z Tym i wyrzucam bibułki i fifkę, już chyba wywaliłam do śmietników w naszej dzielnicy z pięćdziesiąt fifek, niektóre bardzo ładne, drewniane i mosiężne, w tym dwie z Brazylii, założę się, że śmieciarze grzebią codziennie w naszym śmietniku w poszukiwaniu kolejnej dobrej fifki. No, w każdym razie rzucam. Odstawiam. Nie mogę na to patrzeć, nienawidzę tego, co to ze mną robi. I wracam do pracy, i zasuwam jak mały parowozik, żeby nadrobić stracone dwa tygodnie, i otrzymuję wsparcie, jednym słowem gromadzę kapitał do nowego startu, rozumie pan?

Twarz młodej kobiety i jej oczy przechodziły przez liczne fazy konfiguracji afektywnych podszytych niewytłumaczalną pustką i jakby nie do końca szczerych.

– No – powiedziała – ale jednak rzuciłam. I dwa tygodnie po ostrym paleniu, po którym w końcu rzuciłam, odstawiłam i wróciłam do normalnego życia, dwa tygodnie później wkradło się powoli to odczucie, pomalutku, z początku marginalnie, jak tylko wstanę z rana albo jak czekam na T po pracy, żeby wrócić do domu na kolację. I próbuję się go wyprzeć, tego odczucia, zignorować je, bo już wiem, że ono jest silniejsze od wszystkiego.

– To odczucie, które wcześniej opisałaś, to ono się wkrada.

Kate Gompert wzięła wreszcie prawdziwy oddech.

– Ale żebym nie wiem co robiła, ono się nasila, jest go coraz więcej, tworzy taki filtr i to sprawia, że mój lęk przed nim jest coraz większy, aż po paru tygodniach to uczucie utrzymuje się permanentnie, cała w nim tkwię, grzęznę, wszystko musi się przez nie przesączyć, żeby do mnie dotrzeć, i już nie chcę palić zioła, nie chcę pracować, nie chcę wychodzić z domu ani czytać, ani oglądać TP, ani wychodzić z domu, ani siedzieć w domu, ani nic robić, ani nic nie robić, nie chcę nic, tylko żeby to odczucie minęło. Ale ono nie mija. Częścią tego odczucia jest jakby gotowość do zrobienia wszystkiego, żeby tylko przeszło. Proszę zrozumieć. Absolutnie wszystkiego. Rozumie pan? To nie jest chęć zrobienia sobie krzywdy, to jest pragnienie, żeby nie bolało.

Doktor nie udawał już nawet, że robi notatki. Wbrew własnej woli usiłował ustalić, czy aura pustej nieszczerości, którą emanowała pacjentka w procesie sprawiającym, z klinicznego punktu widzenia, wrażenie znaczącego przełomu i ruchu w kierunku zaufania i odsłonięcia się, była w istocie emanacją pacjentki czy też projekcją psychiki lekarza, wynikłą z emocji, które ożywiła w nim myśl o radykalnych możliwościach terapeutycznych, jakie nieść w sobie mogło jej wyznanie, że jest zaniepokojona zażywaniem narkotyków. To czasochłonne rozważanie przypominało z zewnątrz trzeźwy, głęboki namysł nad tym, co powiedziała Kate Gompert. Która znowu patrzyła na interakcję własnych stóp z pustymi tenisówkami bez sznurówek, a wyraz jej twarzy oscylował pomiędzy żałobą a cierpieniem. Żadna z pozycji literatury klinicznej, z którymi lekarz musiał się zapoznać na stażu psychiatrycznym, nie sugerowała związku między epizodami jednobiegunowymi a odstawieniem kanabinoidów.

– A więc tak już bywało w przeszłości, przed twoimi poprzednimi hospitalizacjami, Katherine?

Jej twarz, skrócona perspektywicznie przez nachylenie w dół, krzywiła się w konwulsyjnych konfiguracjach szlochu, ale łzy się nie pokazały.

– Niech mi pan po prostu zaaplikuje elektrowstrząsy. Niech mnie pan po prostu z tego wyciągnie. Zrobię wszystko, co pan zechce.

– Czy omawiałaś ewentualny związek pomiędzy zażywaniem kanabisu a depresjami ze swoim terapeutą, Katherine?

Nie odpowiedziała wprost. Jej kojarzenie, w opinii lekarza, zaczęło szwankować, twarz natomiast w dalszym ciągu wykrzywiała się bez łez.

– Przedtem miałam elektrowstrząsy i mi pomogły. Pasy. Pielęgniarki w tenisówkach osłoniętych zielonymi torebkami. Zastrzyki przeciwślinotokowe. Gumowy knebel na język. Znieczulenie ogólne. Tylko ból głowy. W ogóle mi nie przeszkadzał. Ja wiem, że wszyscy uważają to za horror. Taki jak w tym starym filmie z Nicholsem i wielkim Indianinem. Przesada. Tutaj też robią znieczulenie ogólne, prawda? Usypiają. To nie takie straszne. Chętnie się poddam.

Lekarz wpisywał do karty pacjenta jej wybór terapii, do którego miała prawo. Miał wyjątkowo ładny charakter pisma jak na lekarza. Jej słowa „niech mnie pan z tego wyciągnie” zamknął w cudzysłowie. Dodawał właśnie końcowe pytanie „I co dalej?”, kiedy Kate Gompert rozszlochała się na dobre.

I tuż przed godziną 1:45 2 kwietnia RPDD jego żona wróciła do domu, odkryła włosy i weszła do pokoju, i ujrzała bliskowschodniego attaché medycznego i jego twarz, i tacę, i oczy, i zaświniony stan jego specjalnego szezlonga, i rzuciła się ku niemu, wzywając głośno jego imienia, dotknęła jego czoła, spróbowała wykrzesać z niego jakąkolwiek reakcję, bez rezultatu, on nadal gapił się tępo przed siebie, aż w końcu, naturalną koleją rzeczy – widząc, że mina na jego stężałej twarzy wyraża mimo wszystko emocje pozytywne, wręcz powiedziałoby się ekstazę – odwróciła głowę, podążając wzrokiem za jego spojrzeniem utkwionym w ekranie odtwarzacza kartridżów.

Gerhardt Schtitt, Trener Główny i Dyrektor Sportowy Enfieldzkiej Akademii Tenisowej w Enfield, MA, był obiektem żarliwych zabiegów ze strony Dyrektora EAT, dr. Jamesa Incandenzy, wręcz błagań o przystąpienie do zarządu szkoły, od chwili gdy szczyt wzgórza został ścięty na płask i stanęła na nim Akademia, podejmując działalność dydaktyczną. Incandenza uparł się, że wciągnie Schtitta do zarządu – i to mimo że Schtitta poproszono niedawno o odejście z grona opiekunów obozu Nicka Bollettieriego w Sarasocie z powodu wielce niefortunnego zajścia ze szpicrutą.

Dziś już jednak wszyscy w EAT są przekonani, że całą tę aferę ze stosowaniem przez Schtitta kar cielesnych rozdmuchano ponad wszelkie sensowne proporcje, bo chociaż Schtitt wciąż ma słabość do wyglansowanych czarnych oficerek i, owszem, epoletów i posługuje się składanym wskaźnikiem do map, który ewidentnie zastępuje mu zabronioną szpicrutę, to zbliżając się do siedemdziesiątki, złagodniał do postaci podstarzałego męża stanu, który kładzie większy nacisk na pojęcia abstrakcyjne niż na dyscyplinę i jest raczej filozofem niż satrapą. Jego odczuwalna obecność ma przeważnie charakter werbalny: przez całe dziewięć lat jego pracy w EAT wskaźnik do map nie zetknął się dyscyplinarnie z ani jedną sportową pupą.

Niemniej chociaż dysponuje obecnie sztabem Lebensgefährtins[31] i prorektorów do wcielania w życie większości niezbędnych drobnych a okrutnych metod kształtowania charakteru, Schtitt nadal lubi od czasu do czasu się zabawić.

Więc gdy Schtitt przywdziewa pilotkę i gogle i odkręca manetkę pochodzącego z czasów RFN motocykla marki BMW, i jeździ za spoconymi drużynami EAT odbywającymi popołudniowe biegi kondycyjne po wzgórzach i dolinach Comm. Ave. aż do East Newton, nie żałując groszkostrzelca do poganiania maruderów, to w wózku bocznym towarzyszy mu zazwyczaj osiemnastoletni Mario Incandenza, starannie zabezpieczony pasami bezpieczeństwa. Wiatr ulizuje cienkie włosy na jego przerośniętej głowie, a Mario uśmiecha się od ucha do ucha i macha do znajomych. Może się wydać dziwne, że to właśnie leptosomatyczny Mario I., tak głęboko upośledzony, że nie jest w stanie utrzymać rakiety, o odbiciu piłki rakietą nie wspominając, że to właśnie on jest tym jedynym chłopcem w EAT, którego upodobał sobie Schtitt, na dobrą sprawę jedyną osobą, z którą Schtitt rozmawia szczerze, niejako rozpuszczając swoje pedagogiczne włosy. Nie jest on szczególnie blisko ze swoimi prorektorami, do Aubreya deLinta i Mary Esther Thode odnosi się tak oficjalnie, że graniczy to wręcz z parodią. Za to, najczęściej ciepłymi wieczorami, Mario i Trener Schtitt siedzą sobie sami pod płóciennym baldachimem Kortów Wschodnich albo pod strzelistym bukiem na zachód od budynku Mieszkalno-Administracyjnego, albo też przy którymś z porytych inicjałami sekwojowych stołów piknikowych przy ścieżce na zapleczu Domu Dyrekcji, w którym mieszkają matka Maria i jego wuj, i Schtitt delektuje się poobiednią fajką, Mario napawa się zapachem nachyłków rosnących wzdłuż wytyczonych w kwinkunks ścieżek kampusu, a ze stoków wzgórz bije słodkawy aromat sosen i drożdżowo-pleśniowa woń głogów. Mario nawet lubi siarczany odór osobliwej austriackiej wody kolońskiej Schtitta. Schtitt mówi, Mario słucha i tak to wygląda na ogół. W zasadzie Mario jest urodzonym słuchaczem. Jedną z pozytywnych stron widocznego upośledzenia jest to, że ludzie czasem zapominają o twojej obecności nawet w kontakcie twarzą w twarz. Jest prawie tak, jakbyś ich podsłuchiwał. Jest prawie tak, jakby myśleli sobie: Nikogo nie ma, nie ma się czego wstydzić. Dlatego w ucho upośledzonego słuchacza wpadają często brednie, najgłębsze sekrety lub snute na głos intymne wynurzenia godne pamiętnika, a słuchacz – uśmiechnięty, bradykinetyczny chłopiec – nawiązuje z mówiącym interpersonalną łączność, którą tylko on zdolny jest rzeczywiście poczuć, o czym sam wie.

Schtitt odznacza się nieprzyjemną żylastością starych mężczyzn, którzy wciąż uprawiają intensywną gimnastykę. Ma zdziwione niebieskie oczy i zabójczo białą fryzurę na jeża, z gatunku tych, co nadają męski i świetny wygląd mężczyznom, którzy i tak już utracili dużo włosów. Jego biała jak czysta pościel skóra wręcz błyszczy, świadcząc o odporności na UV słońca; w ocienionym sosnami półmroku jest prawie perłowa, jakby wycięta z materii księżyców. Schtitt ma dar do skupiania się cieleśnie w bardzo wąskim wycinku przestrzeni: dostosowuje rozstaw nóg do żylaków powrózka nasiennego i otula jedno ramię drugim ramieniem, jakby otulał całym sobą fajkę, którą jest zajęty. Mario potrafi siedzieć bez ruchu naprawdę długo. Kiedy Schtitt wydmuchuje dym z fajki w rozmaite formy geometryczne, obydwaj zdają się pilnie je studiować; kiedy Schtitt wydmuchuje dym z fajki, wypowiada cicho głoski, wahające się w zależności od siły plozji pomiędzy P a B.

– Realizuję cały mit wydajności bez odpadów, na którym bazuje kontynent krajów, w których tkwimy. – Wydech. – Wiesz, co to mit?

– Taka bajka?

– No właśnie. Zmyślona historia. Dla jakichś dzieci. Wydajność euklidesowa: płaska. Dla płaskich dzieci. Naprzód! Przed siebie! Dawaj! To jest mit.

– Przecież nie ma płaskich dzieci.

– Ten mit o współzawodnictwie i mistrzostwie ucieleśniamy tu w walce dla was, zawodników: zakłada się, że skuteczna jest tylko droga naprzód, dawaj! Ta bajka, że najkrótszą drogą między dwoma punktami jest linia prosta, tak?

– Tak?

Schtitt może posłużyć się ustnikiem fajki jako wskaźnikiem, narzędziem emfazy:

– Ale co z sytuacją, w której coś staje na twojej drodze, no nie? Naprzód; dawaj; zderzenie: łubudu!

– O kurdele bele!

– Gdzie jest wtedy najkrótsza prosta, tak? Gdzie skutecznie szybka prosta euklidesowa, tak? A ile jest par punktów, między którymi nic nie stoi?

Zabawnie bywa obserwować wieczorne komary osiadające i pożywiające się z lubością na perłowym Schtitcie, który jest na to obojętny. Dym nie odstrasza owadów.

– Gdy byłem małym chłopcem i trenowałem do walki o mistrzostwo, nad naszym ośrodkiem treningowym wisiał wielki transparent z hasłem JESTEŚMY DROGĄ, KTÓRĄ PRZECHODZIMY.

– O kurczę.

Tradycja wywodząca się chyba z tympanonów szatni mistrzostw Anglii na Wimbledonie nakazuje, aby każda wyższa akademia tenisowa posiadała specyficzne tradycyjne motto umieszczone na ścianie szatni, jakiś zwięzły aforyzm, który ma opisywać i objaśniać filozofię danej akademii. Po odejściu doktora Incandenzy, ojca Maria, nowy Dyrektor, dr Charles Tavis, obywatel kanadyjski, brat przyrodni lub adoptowany, zależnie od wersji, pani Incandenzy, usunął hasło założycielskie autorstwa Incandenzy – TE OCCIDERE POSSUNT SED TE EDERE NON POSSUNT NEFAS EST[32] – i zastąpił je bardziej optymistycznym: CZŁOWIEK, KTÓRY ZNA SWOJE OGRANICZENIA, NIE MA ŻADNYCH OGRANICZEŃ.

Mario jest zagorzałym fanem Gerhardta Schtitta, którego większość alumnów EAT postrzega jako prawdopodobnie wariata i szalonego gadułę, a okazują mu szczątkowy szacunek głównie dlatego, że Schtitt osobiście nadzoruje codzienne treningi i może, jeśli poczuje się dotknięty, sprawić, że Thode i deLint dadzą im solidnie w kość na porannych zajęciach pod chmurką.

Jednym z powodów, które skłoniły nieboszczyka Jamesa Incandenzę do usilnych starań o ściągnięcie Schtitta do EAT, było to, że Schtitt, podobnie jak sam założyciel szkoły (który powrócił do tenisa, a później do filmu, ze świata optyki opartej nad hardcore’owej matematyce), podchodził do tenisa turniejowego jak matematyk, a nie jak technik. Większość trenerów szkolących juniorów to technicy nastawieni na rozwiązywanie bieżących problemów, fanatycy danych statystycznych, niekiedy z dodatkowym upodobaniem do krótkowzrocznej psychologii i kazań motywacyjnych. Co do nieprzywiązywania przesadnej wagi do statystyk, to Schtitt jeszcze w roku 1989 PS[33], na konferencji USTA poświęconej wykorzystaniu metody fotoelektrycznej w sędziowaniu na linii, poinformował Incandenzę o swoim przeświadczeniu, że prawdziwy tenis nie polega na łączeniu porządku statystycznego z potencjałem rozwoju, który to schemat czczą nabożnie technicy tej gry, lecz jest w istocie przeciwieństwem tego schematu – nie-porządkiem, granicą, miejscem pęknięcia, rozbicia w piękno. Że prawdziwy tenis jest tak samo nieredukowalny do ograniczonych czynników lub krzywych prawdopodobieństwa jak szachy czy boks, których to dwóch gier stanowi hybrydę. Krótko mówiąc, Schtitt oraz dryblas z sekcji optyki AEC (czyli Incandenza), któremu mordercza metoda serwuj-płasko-i-gnaj-do-siatki zapewniła gładkie przejście przez MIT na pełnym stypendium i którego konsultacyjny raport o fotoelektrycznym śledzeniu wielkich prędkości oficjele z USTA uznali za treściwy ponad ludzkie pojęcie, odkryli, że są całkowicie zgodni w kwestii wyrwania tenisa ze statystycznej regresji. Gdyby dr Incandenza pozostawał dzisiaj wśród żywych, opisywałby tenis w paradoksalnych kategoriach „dynamiki pozalinearnej”[34]. Natomiast Schtitt, którego znajomość matematyki formalnej dorównuje mniej więcej poziomowi tajwańskiego przedszkolaka, jakimś cudem wiedział to, czego nie wiedzieli Hopman, van der Meer i Bollettieri: że lokowanie piękna, sztuki i magii, i doskonalenia, i kluczy do perfekcji, i zwycięstwa w płynnym procesie gry meczowej nie jest fraktalną kwestią zredukowania chaosu do schematu. Schtitt zdawał się intuicyjnie przeczuwać, że w ogóle nie jest to kwestia redukcji, tylko – perwersyjnie – ekspansji, aleatorycznego trzepotu niekontrolowanego, metastatycznego rozrostu – gdyż każda dobrze podana piłka otwiera n możliwości odbicia, n2 możliwości odbicia każdego z tych odbić i tak dalej, aż po – jak mawiał Incandenza do tych, co podzielali jego wykształcenie – Cantorowskie[35] continuum nieskończoności możliwych ruchów i odbić, Cantorowskie i piękne, bo rozwijające się od wewnątrz, zamknięte, diagnatyczna nieskończoność nieskończoności wyboru i realizacji, matematycznie niekontrolowana, ale po ludzku zamknięta, ograniczona talentem i wyobraźnią gracza i przeciwnika, zagięta w siebie przez zamykające granice umiejętności i fantazji, które jednego z graczy doprowadzają w końcu do porażki, nie pozwalając wygrać obydwóm – i to one, te granice ja, czynią nareszcie ze spotkania grę.

– Znaczy się tak, jak linie końcowe są granicami w baseballu? – pyta nieśmiało Mario.

– Lieber Gott, nein! – ze zwarto-wybuchowym prychnięciem. Schtitt przepada za puszczaniem kółek z dymu, ale mu to nie wychodzi i najczęściej wydmuchuje koślawe lawendowe hot dogi, które Maria zachwycają.

Cecha Schtitta: jak większość Europejczyków jego pokolenia, zakotwiczony od niemowlęctwa w pewnych trwałych wartościach, które – no tak, tak, jasne – mogą, przyznajmy, zalatywać potencjałem protofaszystowskim, ale mimo wszystko ładnie zakotwiczają duszę i proces życia – patriarchalne wartości Starego Świata, takie jak honor, dyscyplina i wierność większej jednostce społecznej – Gerhardt Schtitt nie tyle nie lubi współczesnych ONAN-ickich Stanów Zjednoczonych Ameryki, ile uważa je za śmieszne i straszne zarazem. Przede wszystkim chyba po prostu obce. Tego nie powinno się podawać w takiej ekspozycji jak niniejsza, ale Mario Incandenza ma znacznie ograniczony zakres pamięci verbatim. Schtitt natomiast wychowany został w przedzjednoczeniowym Gymnasium hołdującym kantowsko-heglowskiej idei, że sport młodzieżowy jest w istocie kształceniem cnót obywatelskich, że sport młodzieżowy to nauka poświęcania porywczych ciasnych imperatywów własnego Ja – potrzeb, pragnień, lęków, wielorakich zachcianek łakomej osobistej woli – na rzecz większych imperatywów drużyny (no dobra, Państwa) i zbioru ograniczających reguł (no dobra, Prawa). Brzmi to niemal przerażająco prymitywnie, ale nie dla Maria, który siedzi po drugiej stronie sekwojowego stołu i słucha. Ucząc się w sali gimnastycznej cnót, które przynoszą bezpośredni zysk w grach opartych na rywalizacji, zdyscyplinowany chłopiec zaczyna budować bardziej abstrakcyjne, odraczające nagrodę umiejętności, niezbędne do bycia „graczem zespołowym” na szerszym polu: przyswaja nacechowany subtelną dyfrakcją moralny chaos służebnego obywatelstwa w Państwie. Tyle że Schtitt mówi „Ach”, bo któż może sobie wyobrażać, że takie szkolenie osiągnie cel w eksperialistycznym i eksportującym odpady kraju, który zapomniał o wyrzeczeniu, ofiarności i dyscyplinie, której uczy ofiarność, wymagając jej? Stany Zjednoczone współczesnej Ameryki, w której Państwo przestało być drużyną i hasłem, stały się czymś w rodzaju niechlujnej sieci pragnień i lęków, w której jedyny społeczny konsens, któremu poddać się musi chłopiec, sprowadza się do uznania priorytetu prostolinijnej pogoni za krótkowzroczną ideą osobistego szczęścia:

– Beztroskiej przyjemności pojedynczej osoby, tak?

– No to dlaczego pan pozwala, żeby deLint przywiązywał buty Pemulisa i Shawa do linii, jak linie nie są granicami?

– Na zewnątrz jest coś większego. Co nie daje się ogarnąć i opatrzyć znaczeniem. Samotnego. Verstiegenheit[36].

– Na zdrowie.

– Cokolwiek. Co to jest, jest mniej ważne niż to, że Coś jest.

Schtitt opowiedział raz Mariowi, gdy maszerowali (Schtitt) i człapali (Mario) przez Commonwealth Avenue w kierunku wschodnim, na Allston, rozglądając się po drodze za luksusowymi lodami, że kiedy był mniej więcej w wieku Maria – a może raczej Hala, wszystko jedno – zakochał się w drzewie, w wierzbie, która wyzierała z wilgotnej perspektywy zmierzchu jak tajemnicza kobieta spowita w gazę; to drzewo na publicznym Platz zachodnioniemieckiego miasteczka miało nazwę, która w uszach Maria zabrzmiała tak, jakby ktoś się dusił. Schtitt mówił, że to drzewo wzięło go na serio.

– Chodziłem tam codziennie, żeby być z tym drzewem.

Maszerowali (Schtitt) i człapali (Mario), licząc na lody, przy czym to Mario poruszał się jak staruszek, bo nie zważał na krok, zaabsorbowany myśleniem o tym, w co wierzył Schtitt. Wyraz wytężonego myślenia na twarzy Maria przypomina to, co u kogoś innego byłoby komicznym grymasem obliczonym na rozśmieszenie niemowlęcia. Mario usiłował wymyślić, jak wyartykułować w sensownej formie pytanie w rodzaju: Ale jak ta zasada poświęcenia osobistych pragnień większej sprawie Państwa lub ukochanego drzewa czy czegokolwiek działa w celowo zindywidualizowanym sporcie, jakim jest tenis juniorów, gdzie występujesz tylko ty przeciwko temu drugiemu?

I jeszcze jedno: czym, jeżeli nie liniami końcowymi, są te granice, które obejmują i kierują do wewnątrz nieskończoną ekspansję, upodabniając tenis do szachów w biegu, pięknych i nieskończenie treściwych?

Koronna teza Schtitta i jego wielki, nieodparty atut w oczach zmarłego ojca Maria: prawdziwym przeciwnikiem, obejmującą granicą jest sam gracz. Jedynym jestestwem na korcie, z którym trzeba się zmierzyć, zawalczyć, wynegocjować warunki, jest zawsze własne Ja. Zawodnik po drugiej stronie siatki nie jest wrogiem, jest raczej partnerem w tańcu. Jest dla ciebie, zabrakło mi słowa, pretekstem czy też okazją do spotkania ze sobą. Tak jak ty jesteś okazją dla niego. Nieskończone korzenie piękna tenisa tkwią w autorywalizacji. Rywalizujesz z własnymi ograniczeniami na drodze do przekroczenia siebie w wyobraźni i w realizacji. Zatrać się w grze: przełam ograniczenia; transcenduj; doskonal się; wygraj. Oto dlaczego tenis jest w istocie swojej przedsięwzięciem tragicznym dla doskonalącego się, poważnego juniora z ambicjami. Dążysz bowiem do pokonania i przekroczenia ograniczonego Ja, którego granice umożliwiają ci przecież grę. Tenis jest tragiczny i smutny, i chaotyczny, i piękny. Takie samo jest całe życie obywateli ludzkiego stanu: ożywcze granice leżą wewnątrz, unicestwiane i opłakiwane wciąż na nowo.

Mario rozmyśla o stalowym maszcie wyciągniętym na podwójną wysokość i zaczepia barkiem o zieloną stalową krawędź pojemnika na śmieci – piruetuje w dół na beton i już prawie pada, kiedy Schtitt rzuca się i go łapie; wyglądają prawie, jakby tańczyli przeginane tango na parkiecie, a Schtitt powiada, że tej gry muszą się nauczyć wszyscy adepci EAT, tego nieskończonego systemu decyzji, kątów i linii, nad których opanowaniem pracowali z brutalnym uporem bracia Maria: sport młodzieżowy to tylko jedna faseta prawdziwego klejnotu: bez niekończącej się wojny przeciwko własnemu Ja nie da się żyć.

Schtitt popada następnie w charakterystyczne milczenie kogoś, kto podziwia, mentalnie przewija i odtwarza to, co sam właśnie powiedział. Mario znów myśli intensywnie. Usiłuje wymyślić sposób wyartykułowania czegoś w rodzaju: Ale czy w takim razie walczyć ze sobą i pokonać siebie to znaczy zniszczyć siebie? Czy chodzi o to, że życie sprzyja śmierci? Trzej mijający ich allstońscy ulicznicy wyśmiewają się z Maria i parodiują jego wygląd za plecami Maria i Schtitta. Niektóre miny Maria, kiedy myśli, są wręcz orgazmiczne: rozdygotane i obwisłe. To w takim razie jaka jest różnica między tenisem a samobójstwem, życiem a śmiercią, grą a końcem gry?

Ostatecznie to Schtitt eksperymentuje z nowym, egzotycznym smakiem lodów, gdy już dochodzą na miejsce. Gdy przychodzi do podjęcia decyzji przy ladzie, Mario zawsze w ostatniej chwili dostaje cykora i wybiera stare dobre czekoladowe. Rozumuje tak: Lepszy taki smak, o którym wie się na pewno, że się go lubi.

– No więc tak. Może nie ma różnicy – przyznaje Schtitt, sadowiąc się prosto na ażurowym aluminiowym krześle, podczas gdy Mario zajmuje miejsce pod przekrzywionym parasolem przytwierdzonym do stolika, który z tego powodu drży i pobrzękuje na owiewającym chodnik wietrze. – Może nie ma różnicy, no tak. – Schtitt wgryza się energicznie w trójkolorowy rożek. Dotyka z boku bladej szczęki, gdzie wyrósł mu jakiś czerwony wyprysk. – Nie ma różnicy… – Spogląda w dal na wzniesioną linię środkową alei, po której zjeżdża z klekotem pociąg Green Line. – …poza tym, że jest szansa gry. – Rozjaśnia twarz w przygotowaniu do śmiechu, do porażającego niemieckiego rechotu. – No nie? – mówi. – No tak? Szansa gry, tak? – A Mariowi spływa na brodę glut czekolady, bo Mario ma taki bezwiedny odruch, że śmieje się zawsze, kiedy śmieje się ktoś inny, więc Schtitt odkrywa, że powiedział przed chwilą coś bardzo śmiesznego.

Rok Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Nie ma ani cienia jowialnej ironii w imieniu Tiny’ego Ewella. Tiny jest tyci, jest amerykańskim samcem o rozmiarach elfa. Jego stopy ledwo dotykają podłogi taksówki. Siedzi i wieziony jest na wschód, w ponure trzypoziomowe dzielnice East Watertown, na zachód od Bostonu właściwego. Obok Tiny’ego Ewella siedzi rehabilitant w służbowej bieli pod kurtką lotniczą, z założonymi łapskami i łagodnym, krowim wzrokiem wpatruje się w misternie pobrużdżony kark taksówkarza. Na oknie, przy którym siedzi Tiny, widnieje nalepka, która z góry dziękuje mu za niepalenie. Tiny Ewell nie nosi żadnego zimowego okrycia na marynarce z krawatem, które nie całkiem do siebie pasują, i z niespokojną intensywnością gapi się w okno na dzielnicę, w której się wychował. Normalnie korzysta z pokrętnych tras, żeby ominąć Watertown. Jego marynarka ma rozmiar 26 S, spodnie 26/24, a koszula jest jedną z tych, które tak troskliwie spakowała mu żona do zabrania na szpitalny detoks, gdzie zawisną na wieszakach niedających się zdjąć z pręta w szafie. Jak wszystkie służbowe koszule Tiny’ego Ewella, tak i ta ma wyprasowany tylko kołnierzyk i mankiety. Tiny Ewell nosi półbuty Florsheim numer 6, które przyjemnie lśnią, jeśli pominąć dużą białą rysę, pamiątkę po kopniaku we frontowe drzwi, kiedy wrócił do domu tuż przed świtem i stwierdził, że żona wymieniła zamki, złożyła wniosek o zakaz zbliżania się i porozumiewa się z nim za pośrednictwem kartek przekazywanych przez szparę na listy pod czarną mosiężną kołatką (mosiądz malowany na czarno) na białych drzwiach. Gdy Tiny się nachyla i próbuje zetrzeć rysę szczupłym kciukiem, ta tylko blednie i się rozmazuje. Tiny jest po raz pierwszy bez kapci, licząc od drugiego dnia detoksu. Florsheimy mu zabrali, gdy minęły dwadzieścia cztery godziny abstynencji i Tiny zaczął się chyba pomału odtruwać. Wcześniej widział myszy harcujące po pokoju, a kiedy złożył skargę i zażądał natychmiastowej fumigacji pomieszczenia, a potem zaczął biegać w kółko i obcasem trzymanego w dłoni florsheima tłuc myszy, które tłumnie wlewały się do wnętrza przez gniazdka elektryczne i myszkowały odrażająco po całym pokoju, aż wreszcie sympatyczna pielęgniarka w asyście dwóch osiłków w służbowej bieli wynegocjowała z nim zamianę butów na Librium, obiecując, że ten łagodny lek uspokajający wykurzy to, co naprawdę powinno zostać wykurzone. Dali mu kapcie z zielonej pianogumy, z uśmiechniętymi buźkami na wierzchu. Pacjentów oddziału odwykowego zachęca się do nazywania ich Wesołe Paputki. Prywatnie personel mówi o nich „sikołapy”. To pierwszy od dwóch tygodni dzień Tiny’ego Ewella bez gumowych kapci, odsłaniającej dupę piżamy odwykowej i pasiastego szlafroka. Wczesnolistopadowy dzień jest mglisty i bezbarwny. Niebo i ulice mają ten sam kolor. Drzewa wyglądają jak szkielety. Wzdłuż krawężników nagromadziły się lśniąco mokre śmieci. Domy są chude, trzypiętrowe, stłoczone, portowo szare z nalotem solnej bieli, w podwórkach madonny, przy ogrodzeniach rozjuszone psy na koślawych nogach. Uczniowie w nakolannikach i kaskach ochronnych grają w ulicznego hokeja na betonowym szkolnym boisku. Tylko że wszyscy jakby zastygli w bezruchu. Kościste palce drzew wykonują pod adresem przejeżdżających zaklinające gesty. East Watertown jest oczywiście prostoliniowym obszarem zabudowanym pomiędzy oddziałem odwykowym w St. Mel a domem przejściowym w Enfield; taksówkę opłacono z ubezpieczenia Ewella. Ze swoją korpulentną figurą, białą kozią bródką i silnym rumieńcem, który w weselszych okolicznościach mógłby ujść za oznakę zdrowia, Tiny Ewell wygląda jak radykalnie pomniejszony Burl Ives, jak świętej pamięci Burl Ives w niedorzecznej postaci brodatego dziecka. Tiny patrzy przez okno na rozetę kościoła przylegającego do szkolnego boiska, na którym chłopcy grają/nie grają. Rozeta nie jest podświetlona z żadnej strony.

Mężczyzna, który przez ostatnie trzy dni dzielił z Tinym Ewellem pokój na oddziale odwykowym szpitala St. Mel, siedzi na niebieskim krześle ze sztywnym oparciem przed okiennym klimatyzatorem ich wspólnego pokoju i obserwuje urządzenie. Klimatyzator szemrze i parska, a mężczyzna wpatruje się chciwie w jego ekran horyzontalnych odpowietrzników. Przewód klimatyzatora jest gruby, biały i prowadzi do gniazdka z trzema bolcami otoczonego czarnymi odciskami butów na ścianie. W listopadowym pokoju panuje temperatura około 12°C. Mężczyzna przestawia pokrętło klimatyzatora z #4 na #5. Wiszące nad klimatyzatorem zasłony wzdymają się przy oknie. Na twarzy mężczyzny obserwującego klimatyzator maluje się i zamiera rozbawienie. Mężczyzna siedzi na niebieskim krześle, z drżącym styropianowym kubkiem kawy i kartonową tacką po brownie, na którą strząsa popiół z papierosów, a klimatyzator wdmuchuje tytoniowy dym z powrotem ponad jego głowę. Tytoniowy dym zaczyna się gromadzić pod ścianą za plecami mężczyzny i schłodzony spływa na podłogę, gdzie tworzy coś w rodzaju zwału chmur. Ekstatycznie rozbawiony profil mężczyzny pojawia się w lustrze wiszącym na ścianie obok komody, wspólnej dla obydwu pacjentów. Mężczyzna, podobnie jak Tiny Ewell, ma wygląd uróżowanego nieboszczyka, charakterystyczny dla fazy odtruwania z ostatnich stadiów alkoholizmu. Jego rumieniec podszyty jest paloną żółcią chronicznej żółtaczki. Lustro, w którym się odbija, powleczone jest odpornymi na wstrząsy polimerami produkcji Lucite. Mężczyzna z tacką po brownie na kolanach pochyla się z namaszczeniem i przestawia pokrętło klimatyzatora z 5 na 3 i na 7, potem na 8, cały czas sprawdzając panel dmuchających powietrzem otworów wentylacyjnych. Wreszcie ustawia pokrętło narzędzia aż na 9. Klimatyzator ryczy i rozwiewa horyzontalnie jego długie włosy, brodę zarzuca mu na ramię, wokół wiruje popiół i okruchy z talerzyka brownie, a czubek peta jarzy się na wiśniowo i miota skry. Tiny Ewell skarżył się, że współlokator wpędza go w histerię. Łazi w sikołapach i pasiastym bawełnianym szpitalnym szlafroku i nosi okulary bez jednego szkła. Przez cały dzień obserwuje klimatyzator. Na jego twarzy malują się uśmieszki i grymasy osoby niezmiernie rozbawionej.

Gdy duży czarny rehabilitant wsadził Tiny’ego Ewella w taksówkę i sam wepchnął się za nim, podając szoferowi adres Oddział #6 Enfieldzkiego Zespołu Szpitalnego Weteranów Marynarki przy Commonwealth Avenue, taksówkarz, którego zdjęcie znajdowało się na Licencji Stanu Massachusetts przylepionej do schowka na rękawiczki, obejrzał się, zmierzył wzrokiem tyciego Tiny’ego Ewella, jego schludną białą bródkę, rumianą cerę i ostre rysy, podrapał się pod kaszkietem i spytał Tiny’ego Ewella, czy jest chory, czy co.

Tiny Ewell odpowiedział:

– Na to wygląda.

Środek popołudnia 2 kwietnia RPDD: bliskowschodni attaché medyczny; jego oddana żona; osobisty asystent osobistego lekarza saudyjskiego księcia Q-, przysłany do sprawdzenia, dlaczego attaché medyczny nie pojawił się rano w Back Bay Hilton, a potem nie odpowiedział na monit z bipera; osobisty lekarz we własnej osobie, który przyszedł sprawdzić, dlaczego jego osobisty asystent nie wraca; dwaj ochroniarze ambasady, z bronią osobistą, przysłani przez cierpiącego na kandydozę, solidnie wkurzonego księcia Q-; i dwaj schludnie odziani kolporterzy broszur z Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego, którzy dostrzegłszy w oknie salonu ludzkie głowy i stwierdziwszy, że drzwi nie są zamknięte, weszli do środka z najlepszymi duchowymi intencjami – wszyscy śledzili w TP pętlę rekursywną, którą minionej nocy włączył attaché medyczny, na stojąco lub na siedząco, z największą uwagą, bez cienia niepokoju czy też przykrości, chociaż w pokoju pachniało naprawdę bardzo nieprzyjemnie.

***

30 kwietnia – Rok Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Siedział ponad pustynią, podświetlony zza pleców na czerwono i ujęty w ramy skał łupkowych, obserwując bardzo żółte maszyny budowlane czołgające się po ubitej ziemi jakiegoś amerykańskiego placu budowy kilka km na południowy wschód. Wysokość skalnego występu pozwalała mu, Marathe’owi, ogarnąć wzrokiem większość terenu USA objętego numerem kierunkowym 6026. Jego cień nie sięgał jeszcze centralnych okolic miasta Tucson, jeszcze nie całkiem. Co do dźwięków w tej jałowej ciszy, to tylko czasem świsnął gorący wiatr, zafurkotały niewyraźnie skrzydełka owada, zahurgotały osypujące się po stoku żwir i drobne kamyki.

A do tego zachód słońca nad pagórkami i górami, jakże inny od rozwodnionych i takich jakichś smutnych wiosennych zachodów słońca w quebeckich rejonach Papineau, gdzie jego żona przebywała na kuracji. Ten (zachód słońca) przypominał raczej eksplozję. Rozgrywał się ponad nim i za nim, aż Marathe na jakiś czas się odwrócił, żeby popatrzeć: zachodzące słońce było nabrzmiałe, doskonale okrągłe, wielkie i promieniujące sztyletami światła, gdy zmrużył oczy. Wisiało na niebie, lekko drżąc, jak lepka kropla, która ma zaraz skapnąć. Wisiało tuż nad szczytami wzgórz Tortolita za jego (Marathe’a) plecami i zapadało się powoli.

Marathe siedział samotnie z pledem na kolanach w robionym na zamówienie fauteuil de rollent[37] na występie czy też półce skalnej w połowie wysokości góry i czekał, zabawiając się własnym cieniem. W miarę jak kąt padania światła zza jego pleców coraz bardziej się zaostrzał, doskonale znane Goethemu zjawisko Brockengespenst[38] wyolbrzymiało i rozciągało jego siedzący cień, tak że szprychy tylnych kół wózka rzucały dwa gigantyczne asteryski na więcej niż dwa hrabstwa w dolinie, a promieniste linie asterysków mogły się lekko obracać, gdy Marathe przesuwał nieznacznie gumowe obręcze kół; tymczasem cień głowy Marathe’a sięgnął przedmieść West Tucson, przynosząc tam przedwczesny zmierzch.

Wydawał się wciąż skupiony na grze swojego olbrzymiego cienia, gdy ze stromego stoku ponad nim dał się słyszeć chrzęst żwiru, a potem także czyjś oddech, z góry posypała się dokoła wózka kaskada żwiru i utytłanych ziemią kamieni, które spadały poza krawędź półki, i zaraz rozległ się niemożliwy do pomylenia z niczym bolesny krzyk osoby, która gdzieś tam powyżej zderzyła się z kaktusem. Ale Marathe nie musiał się odwracać, żeby śledzić olbrzymi cień tego, kto tak niezdarnie schodził, cień sięgający na wschód aż po pasmo Rincon wznoszące się tuż za miastem Tucson, widział więc, jak ten cień ześlizguje się ku zachodowi w stronę jego własnego cienia: to funkcjonariusz Służb Niesprecyzowanych M. Hugh Steeply zstępował z góry, upadając dwukrotnie i klnąc w amerykańskiej angielszczyźnie, aż wreszcie jego cień osunął się tuż obok monstrualnego cienia Marathe’a. Nastąpił jeszcze jeden bolesny krzyk, gdy funkcjonariusz terenowy Służb Niesprecyzowanych runął na ziemię i zjechał na tyłku ostatnie kilka metrów prosto na skalną półkę, a nawet prawie i poza nią, gdyby nie to, że Marathe puścił pistolet maszynowy schowany pod kocem i złapał Steeply’ego za gołe ramię, zatrzymując go w poślizgu. Spódnica Steeply’ego była obscenicznie zadarta, a w jego rajstopach widniały liczne oczka i kikuty kolców. Funkcjonariusz usiadł u stóp Marathe’a, lśniąco purpurowy w padającym od tyłu świetle, z nogami spuszczonymi poza skalną półkę. Oddychał z trudem.

Marathe się uśmiechnął i puścił jego ramię.

– Świetnie się skradasz – powiedział.

– Zesraj się w swój chapeau – wyrzęził Steeply, podciągając nogi, żeby ocenić zniszczenia w rajstopach.

Gdy spotykali się tak jak teraz, ukradkiem w terenie, mówili przeważnie po amerykańsku. M. Fortier[39] życzył sobie, żeby Marathe żądał porozumiewania się po quebecku-francusku, tytułem drobnego symbolicznego ustępstwa wobec AFR ze strony Biura Służb Niesprecyzowanych, które Quebecka Lewica Separatystyczna uparcie nazywała BSN – Buerau des Services sans Specificité.

Marathe obserwował, jak kolumna cienia wyciąga się ponownie na wschód ponad pustynią, gdy Steeply podparł się ręką i wstał: kawał chłopa chwiejnie trzymający się na nogach. We dwóch mężczyźni rzucali dziwaczny Brockengespenst cień w stronę miasta Tucson, cień koliście radialny u podstawy a strzępiasty u góry, peruka Steeply’ego bowiem potargała się w trakcie schodzenia. Gigantyczne protezy piersi Steeply’ego sterczały teraz w dziko rozbieżnych kierunkach, jedna nieomal prosto w puste niebo. Matowa zasłona prawdziwego cienia zmierzchu nasuwała się bardzo powoli na pasmo Rincon i pustynię Sonora na wschód od Tucson, wciąż wiele kilometrów od ich własnego olbrzymiego cienia.

Ale skoro Marathe zdecydował się nie tylko udawać, że zdradza swoich Les Assassins des Fauteuils Rollents, aby pozyskać zaawansowaną opiekę medyczną dla żony, a w istocie postanowił zdradzić naprawdę, perfidnie – udając tylko przed M. Fortierem i jego zwierzchnikami z AFR, że udaje, iż przekazuje tajne informacje do BSN[40] – to z chwilą podjęcia takiej decyzji Marathe utracił wszelką władzę i był teraz na łasce władzy Steeply’ego i BSN, które reprezentował Hugh Steeply: dlatego teraz rozmawiali wyłącznie w preferowanej przez Steeply’ego amerykańskiej wersji języka angielskiego.

Prawdę mówiąc, Steeply lepiej znał quebecki niż Marathe angielski, ale, jak to się mówi, c’était la guerre.

Marathe lekko pociągnął nosem.

– No to jesteśmy dwaj.

Miał na sobie wiatrówkę, ale się nie pocił.

Oczy Steeply’ego podkreślał wulgarny makijaż. Tył jego sukni był cały wyświniony. Makijaż zaczynał miejscami spływać mu po twarzy. Wyglądał, jakby salutował, bo osłaniał oczy ręką, żeby spojrzeć przez palce na resztki wybuchowego, drżącego słońca.

– Jak się tutaj wdrapałeś, na miłość boską?

Marathe powoli wzruszył ramionami. Jak zwykle sprawiał na Steeplym wrażenie półśpiącego. Zignorował pytanie i wzruszając ramionami, powiedział tylko:

– Mój czas jest limitowany.

Steeply miał też ze sobą damską torebkę.

– A żona? – spytał, patrząc na razie w górę. – Jak tam twoja żona?

– Jakoś się trzyma, dziękuję – odparł Marathe. – No to do rzeczy: co twoje Biura w swoim mniemaniu chciałyby wiedzieć?

Steeply chwiał się na jednej nodze, bo z drugiej zdjął damski pantofel i wytrząsał z niego żwir.

– Nic specjalnie zaskakującego. Chodziłoby o te hocki-klocki, które się dzieją u was na północnym wschodzie, w tak zwanym rejonie Ops, na pewno słyszałeś.

Marathe pociągnął nosem. Silna woń niedrogich wysokoalkoholowych perfum biła nie od Steeply’ego, tylko z jego torebki, która nie pasowała do butów. Marathe powtórzył:

– Klocki?

– To wiedza na poziomie przeciętnego obywatela. Nie mów mi, że dla was to nowina. Nie ma jej w InterLace. Przychodzi normalną, fizyczną pocztą. Jesteśmy pewni, że o tym słyszałeś, Rémy. Kartridż będący kopią pewnej, nazwijmy to między sobą, Rozrywki. Zwyczajną pocztą, bez uprzedzenia, bez motywu. Ni z gruszki, ni z pietruszki.

– Z pietruszki?

Funkcjonariusz BSN spocił się nawet pod makijażem i rozmazał mu się tusz, nadając jego twarzy urodę starej kurwy.

– Osoba bez politycznego znaczenia dla kogokolwiek, tyle że Saudyjskie Ministerstwo Rozrywki narobiło wokół tego od cholery smrodu.

– Attaché medyczny, specjalista od trawienia, o nim mowa. – Marathe znów wzruszył ramionami w ten wkurzający frankofoński sposób, który można odczytać wielorako. – Twoje biuro chce wiedzieć, czy ten rozrywkowy kartridż był rozpowszechniany naszymi kanałami.

– Nie marnujmy twojego limitowanego czasu, ami, stary druhu – powiedział Steeply. – Tak się składa, że psota miała miejsce w metropolitalnym Bostonie. Kody pocztowe rejestrują drogę paczki przez pustynny Południowy Zachód, a wiemy skądinąd, że wasz system dystrybucyjny obejmuje teren pomiędzy Phoenix a tutejszą granicą. – Steeply nieźle się przyłożył do feminizacji swoich min i gestów. – Byłoby lekką naiwnością ze strony BSN nie pomyśleć o waszej szanownej komórce, no nie?

Pod wiatrówką Marathe nosił sportową koszulę, której kieszonka była pełna długopisów.

– My nie mamy informacji o podobnych ofiarach. Takich jak mówisz, ni z gruszki, ni z pietruszki.

Steeply usiłował usunąć coś z wnętrza drugiego pantofla.

– Powyżej dwudziestu, Rémy. Kompletnie wyautowanych. Attaché i jego żona, ta żona jest obywatelką Arabii Saudyjskiej. Do tego czterech tępych osiłków, wszyscy z legitymacjami ambasady. Dwoje sąsiadów. A reszta to głównie policjanci, zanim o sprawie zrobiło się tak głośno, że powstrzymano policję przed dalszym w niej udziałem, do czasu wyłączenia prądu.

– Lokalne siły policyjne. Żandarmi.

– Lokalny komisariat.

– Pupile miejscowego prawa.

– Obsada lokalnego komisariatu była, nazwijmy to, nieprzygotowana na tego rodzaju Rozrywkę. – Steeply nawet zzuwał i wkładał z powrotem szpilki, stojąc na jednej nodze, z drugą podkuloną pod pupę, tak jak to robią zalotne Amerykanki. Tyle że z wyglądu był kobietą olbrzymią i nalaną, nie tylko nieatrakcyjną, ale wręcz budzącą rodzaj erotycznej rozpaczy. Powiedział:

– Attaché ma status dyplomatyczny, Rémy. Środkowy Wschód. Arabia Saudyjska. Podobno ma bliskie powiązania z pomniejszymi członkami rodziny królewskiej.

Marathe pociągnął mocno nosem, jakby miał zatkane zatoki.

– Zagadkowy typ – powiedział.

– A zarazem twój rodak. Obywatelstwo kanadyjskie. Urodzony w Ottawie, w rodzinie arabskich imigrantów. Wiza podaje jako miejsce zamieszkania Montreal.

– A Służby Niesprecyzowane chciałyby wiedzieć, czy były jakieś podskórne powiązania, czyniące tego osobnika kimś więcej niż zwyczajnym obywatelem bez związku ze sprawą. Należałoby spytać, czy AFR zamierza uczynić go przykładem.

Steeply usuwał brud z ubrania na tyłku, klepiąc się po pośladkach. Stał niemal dokładnie ponad Marathe’em. Marathe pociągnął nosem.

– Nie mamy ani leków na trawienie, ani korpusów dyplomatycznych na naszych listach operacyjnych. Oglądałeś osobiście wstępne listy AFR. A już na pewno nie figurują na nich montrealscy cywile. Mamy, że się tak wyrażę, grubsze owoce morza do złowienia.

Steeply spoglądał w dal na pustynię i miasto, nie przestając klepać się po tyłku. Najwyraźniej zauważył zjawisko Gespenst w związku z własnym cieniem. Marathe z jakiegoś powodu ponownie udał, że przedmuchuje nos. Wiatr był umiarkowany i stały, o temperaturze amerykańskiej suszarki do bielizny nastawionej na słabe grzanie. Świszczał przenikliwie. Towarzyszył temu odgłos gnanego wiatrem żwiru. Toczące się ziele jak olbrzymie kłęby włosów koziołkowało co chwila przez widoczną w dole autostradę międzystanową I-10. Widowiskowa perspektywa, czerwieniejące światło na bezmiarze płowego kamienia, nadciągająca kurtyna zmierzchu, dalsze wydłużenie ich monstrualnych agnatycznych cieni – wszystko to razem działało wręcz hipnotyzująco. Żaden z nich najwyraźniej nie był w stanie patrzeć na nic innego niż widok na dole. Marathe potrafił jednocześnie mówić po angielsku i myśleć po francusku. Pustynia miała płowy odcień lwiej skóry. Rozmawiali, nie patrząc na siebie nawzajem, zwróceni w tym samym kierunku, co nadawało ich konwersacji rys swobodnej intymności cechującej starych przyjaciół przed ekranem odtwarzacza kartridżów albo stare małżeństwo. Marathe snuł takie myśli, otwierając i zamykając uniesioną dłoń, której cień był ogromnym czarnym kwiatem rozwijającym się i zwijającym nad Tucson.

A Steeply wzniósł obnażone ramiona, wyciągnął je przed siebie i skrzyżował – być może wysyłał w dal sygnał o pomoc, rzucając X-y i pendentywy V na znaczny obszar miasta Tucson.

– Mimo wszystko, Rémy, ten cywilny attaché urodził się w znienawidzonej przez ciebie Ottawie i miał powiązania z wielkim kontrahentem sieciowej rozrywki. A kontrola z biura bostońskiego wykazała możliwe sygnały domniemanych uprzednich związków ofiary z wdową po auteur, który, jak obaj wiemy, był odpowiedzialny za wiadomą Rozrywkę. Samizdat.

– Uprzednich?

Steeply wyjął z torebki belgijskie papierosy, wielomilimetrowe i zwyczajowo damskie.

– Żona reżysera wykładała na Brandeis, gdzie ofiara odbywała rezydencję. Mąż był w zarządzie AEC. Kwerendy kilku różnych agencji pozwalają sądzić, że żona bzykała wszystko, co się rusza. – Tu Steeply uczynił nieznaczną pauzę, w czym był mistrzem. – Zwłaszcza jeżeli było to kanadyjskie.

– A więc chodzi o czynnik seksualny, nie zaś polityczny.

– Żona – powiedział Steeply – jest z Quebecu, Rémy, z hrabstwa L’Islet; Szef mówi, że przez trzy lata figurowała na ottawskiej liście Personnes Qui On Doit. Istnieje coś takiego jak seks polityczny.

– Powiedziałem ci wszystko, co wiemy. Cywile jako indywidualne zagrożenie dla ONAN to nie nasza branża. Akurat to jest ci wiadome. – Marathe miał prawie zamknięte oczy. – Cycki ci się poprzekrzywiały. Służby Niesprecyzowane dały ci beznadziejne cycki, każdy sterczy w inną stronę.

Steeply spojrzał w dół po sobie. Jedna sztuczna pierś (jasne, że sztuczna, nie posunąłby się przecież do terapii hormonalnej, pomyślał Marathe) prawie dotykała podbródka Steeply’ego, który podwoił się po spuszczeniu głowy.

– Poproszono mnie tylko o przeprowadzenie osobistej weryfikacji – rzekł Steeply. – W biurze odnoszę wrażenie, że szefostwo uważa cały ten incydent za nielichą zagwozdkę. Krążą różne teorie i kontrteorie. A nawet antyteorie, postulujące błąd, pomyloną tożsamość, głupi kawał. – Wzruszenie ramion bez odrywania rąk od protezy piersi nie wyszło bynajmniej galicko. – Z drugiej jednak strony mamy dwadzieścia trzy istnienia ludzkie stracone bezpowrotnie. Ładny mi głupi kawał, no nie?

Marathe pociągnął nosem.

– O weryfikację poprosił cię nasz Monsieur Tine? Jak ty na niego mówisz? Rod Boski?

(Rodney Tine senior, Naczelnik Służb Niesprecyzowanych, uznany architekt ONAN i Rekonfiguracji Kontynentalnej, mający dostęp do ucha Białego Domu, miał stenotypistkę, która od dawna była równocześnie stenotypistką-i-jeune-fille-de-venerdi Monsieur DuPlessisa, byłego asystenta koordynatora Pankanadyjskiego Ruchu Oporu, a jego (Tine’a) źle skrywane przywiązanie do tej podwójnej sekretarki – niejakiej panny Lurii Perec z Lamartine, hrabstwo L’Islet, Quebec – nasuwało pytania o lojalność: czy Tine „debluje”[41] dla Quebecu z miłości do Lurii, czy też „trebluje”, udając tylko, że zdradza sekrety, a w istocie zachowując duchową wierność wobec USA wbrew magnetycznej sile nieodpartej miłości).

– Boski Rod, Rémy. – Jasne było, że Steeply nie jest w stanie poprawić konfiguracji biustu bez odsłonięcia dekoltu, co jednak wstydził się uczynić. Wyjął z torebki ciemne okulary i włożył je na nos. Były wysadzane kryształkami górskimi i wyglądały absurdalnie. – Boski Rod.

Marathe z trudem powstrzymał się od komentarza na temat okularów. Steeply zmarnował kilka zapałek, próbując zapalić papierosa na wietrze. Inwazja prawdziwego zmroku zaczynała zamazywać chaotyczny cień jego peruki. U stóp pasma górskiego Rincon na wschód od miasta zamigotały światła elektryczne. Steeply usiłował owinąć całe ciało wokół zapałki, żeby osłonić płomyk od wiatru.

Horda zdziczałych chomików, wielka horda, gna hałaśliwie przez żółte równiny południowych rubieży Wielkiej Wklęsłości, tam, gdzie kiedyś był stan Vermont, wzbijając kurz, który formuje tuman o odcieniu uremicznym i somatycznych kształtach, które można interpretować aż z Bostonu i Montrealu. Horda ta wywodzi się od dwóch udomowionych chomików wypuszczonych na wolność przez chłopca z Watertown, NJ, w początkach wielkiej migracji eksperialistycznej, w sponsorowanym Roku Whoppera. Chłopiec uczęszcza teraz do college’u w Champaign, IL, i zapomniał, że jego chomiki nazywały się Ward i June.

Hałas hordy brzmi jak tornado, jak lokomotywa. Wyraz wąsatych chomiczych pyszczków jest rzeczowy i nieubłagany – jest to odwieczny wyraz oblicza nieubłaganej hordy. Chomiki gnają na wschód przez obszar o dużej zawartości glinu i żelaza, dziś jałowy, ogołocony. Po stronie wschodniej, przyćmiona płową chmurą wzbitą przez chomiki, rysuje się intensywnie zielona, postrzępiona linia przenawożonych lasów na obszarze dawnego środka stanu Maine.

Wszystkie wymienione terytoria są obecnie własnością Kanady.

W odniesieniu do stada tych rozmiarów zaleca się zachowanie zdrowego rozsądku, który, jak się nad tym zastanowić, w ogóle powstrzymałby człowieka myślącego od wyprawy na południowo-wschodnią Wklęsłość. Zdziczałe chomiki nie są zwierzętami domowymi. Nie znają się na żartach. Omijaj zdziczałe stado wielkim łukiem. Nie miej przy sobie nic chociażby odlegle warzywnego, kiedy znajdujesz się na trasie zdziczałej hordy. Jeżeli staniesz na drodze takiej hordy, oddal się pospiesznie, lecz spokojnie w kierunku prostopadłym do jej trajektorii. Jeżeli jesteś Amerykaninem, odradzamy kierunek północny. Oddal się na południe, spokojnie, lecz jak najszybciej, do którejś z przygranicznych metropolii – Rome, NNJ, Glens Falls, NNJ, Beverly, MA – albo do punktów przygranicznych pomiędzy nimi, gdzie gigantyczne wentylatory ochronne ATHSCME na szczytach potężnie wybrzuszonych ekranów ochronnych z anodyzowanego pleksiglasu nie dopuszczają oślinionego, zabarwionego kolorem szczyn zwału teratogennych chmur z Wklęsłości, odpędzając go daleko, daleko na północ, ponad twoją osłoniętą głową.

Bełkotliwa angielszczyzna Steeply’ego była jeszcze trudniej zrozumiała przez papierosa w ustach. Mówił:

– A ty, oczywiście, zaraz doniesiesz Fortierowi o tej naszej małej pogwarce.

Marathe wzruszył ramionami.

– ‘n sûr.

Steeply’emu udało się zapalić papierosa. Był dużym, miękkim mężczyzną, typem amerykańskiego atlety uprawiającego brutalne sporty kontaktowe, który się roztył. Marathe widział w nim nie tyle podobieństwo do kobiety, ile zwichrowaną parodię kobiecości. Elektroliza spowodowała wystąpienie na jego twarzy kolonii czerwonych pryszczyków wzdłuż linii szczęki i górnej wargi. Trzymał też odstawiony łokieć tej ręki, w której dzierżył zapałkę, a w ten sposób żadna kobieta nie zapala papierosa, gdyż wszystkie przyzwyczajone są do biustu, więc łokieć z zapałką trzymają przy sobie. Poza tym Steeply kolebał się bez wdzięku na wysokich obcasach, stąpając po nierównej powierzchni kamienia. Ani na moment nie odwrócił się całkiem plecami do Marathe’a, gdy tak stał na krawędzi występu. Marathe natomiast zaciągnął na maksa blokady kół wózka i mocno trzymał gruzłowatą kolbę pistoletu maszynowego. Torebka Steeply’ego była mała, czarna i błyszcząca, a jego okulary miały damską oprawkę ze sztucznymi klejnotami na skroniach. Marathe podejrzewał, że Steeply’ego w jakimś sensie cieszy to groteskowe przebranie, że pragnie on upokorzenia, na jakie narażały go kostiumy operacyjne narzucane mu przez przełożonych z BSN.

Steeply prawdopodobnie patrzył teraz na niego zza ciemnych okularów.

– A więc przed chwilą zapytałem cię, czy doniesiesz, a ty odpowiedziałeś bien sûr?

Śmiech Marathe’a miał tę niefortunną cechę, że brzmiał fałszywie i przesadnie jowialnie, bez względu na to, czy był szczery, czy nie. Marathe podetknął palec pod nos, udając z jakiegoś powodu, że tłumi impuls kichnięcia.

– Weryfikujesz mnie, bo co?

Steeply podrapał się pod obrzeżem swojej blond peruki (głupio, niebezpiecznie) kciukiem tej dłoni, w której trzymał papierosa.

– No przecież ty już jesteś potrójnym agentem, Rémy, tak czy nie? A może poczwórnym? Wiemy, że Fortier i AFR wiedzą, że jesteś teraz ze mną.

– Ale czy moi bracia na kółkach wiedzą, że ty wiesz, że przysłali mnie, żebym udawał podwójnego agenta?

Broń Marathe’a, pistolet maszynowy Sterling UL35 9 mm z tłumikiem Mag Na Port, nie miała bezpiecznika. Szeroki, chropawy uchwyt rozgrzał się od dłoni Marathe’a, sprawiając, że dłoń Marathe’a pociła się pod kocem. Po stronie Steeply’ego panowała cisza.

– …czy ja tylko udawałem – powiedział Marathe – że udaję, że udaję, że zdradzam[42].

Pustynne amerykańskie światło nagle posmutniało, bo już ponad połowa okrągłego słońca skryła się za Tortolitas. Dopiero teraz cienie kół wózka i grubych nóg Steeply’ego padały poniżej linii zmroku: cienie te, coraz bardziej przysadziste, cofały się stopniowo w stronę obu panów.

Steeply odtańczył krótkiego niby-charlestona, bawiąc się cieniami własny nóg.

– Nie bierz tego do siebie. Wiesz przecież. To tylko obsesyjna ostrożność. Kto to kiedyś powiedział, że płacą nam za to, żebyśmy wpędzali się w obłęd maniacką ostrożnością? Wy, chłopcy, i Tine… ten wasz DuPlessis zawsze podejrzewał, że Tine starał się ograniczyć informacje, które drogą seksualną przekazywał Lurii.

Marathe z emfazą wzruszył ramionami.

– A teraz Monsieur DuPlessis znienacka przeniósł się na tamten świat. W okolicznościach wręcz komicznie podejrzanych. – Znów ten fałszywie brzmiący śmiech. – Nieudolne włamanie i grypa, akurat.

Obaj zamilkli. Marathe zauważył, że Steeply ma na prawym ramieniu paskudne zadrapanie jadłoszynem.

Marathe spojrzał wreszcie na zegarek, którego tarcza świeciła w cieniu jego ciała. Cienie obydwu mężczyzn wspinały się teraz po stromiźnie, powracając do swoich panów.

– Mnie się wydaje, że my własne sprawy załatwiamy prościej niż wasze BSN. Gdyby zdrada M. Tine’a nie była całkowita, wiedzielibyśmy o tym w Quebecu.

– Z powodu Lurii.

Marathe udawał, że zajmuje się pledem, że go poprawia.

– Ależ tak. Ostrożność. Luria byłaby tego świadoma.

Steeply podszedł ostrożnie do samej krawędzi półki i cisnął w przestrzeń peta. Wiatr porwał niedopałek i zniósł go na wschód. Obaj mężczyźni milczeli, dopóki niedopałek nie spadł na ciemny stok góry, poniżej miejsca, gdzie stali: maleńki pomarańczowy kwiatek. Ich milczenie zamieniło się w kontemplację. Napięcie w powietrzu pomiędzy nimi się rozluźniło. Marathe już nie czuł słońca na czaszce. Dokoła nich rozpanoszył się zmierzch. Steeply odkrył u siebie zadrapanie na tricepsie i skręcił fałd ciała, żeby obejrzeć je dokładnie, zaokrąglając uszminkowane usta w wyrazie troski.

Rok Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Wtorek, 3 listopada, Enfieldzka Akademia Tenisowa: trening poranny, prysznic, śniadanie, lekcja, laboratorium, lekcja, lekcja, obiad, egzamin z gramatyki normatywnej, laboratorium/lekcja, bieg kondycyjny, trening popołudniowy, mecz próbny, mecz próbny, ćwiczenia górnej części ciała w siłowni, sauna, prysznic, osunięcie się na podłogę szatni wraz z innymi zawodnikami.

– …chociażby uświadomić sobie, że tym, co czują, gdy tam siedzą, jest nieszczęście? Albo chociażby poczuć to na początek?

Godz. 16:40: Męska szatnia budynku Mieszkalno-Administracyjnego pełna jest czystych uczniów wyższych klas poowijanych w ręczniki po popołudniowych meczach; włosy zawodników są mokre i lśnią od Barbicide. Pemulis wielkozębym końcem grzebienia nadaje fryzurze zaorany wygląd, który preferują młodzi z Allston. Włosy Hala wyglądają jak uczesane na mokro, nawet gdy są suche.

– No – mówi Jim Troeltsch, rozglądając się dokoła. – No więc co sądzicie?

Pemulis opuszcza się powoli na podłogę przy umywalkach, opierając głowę o szafkę ze środkami dezynfekcyjnymi. Ma zwyczaj czujnie się rozejrzeć, zanim przemówi.

– Czy w tym wszystkim był jakiś punkt centralny, Troeltsch?

– Egzamin dotyczył składni zdania Tołstoja, a nie prawdziwych nieszczęśliwych rodzin – mówi cicho Hal.

John Wayne, jak większość Kanadyjczyków, unosi lekko jedną nogę, żeby pierdnąć, jakby pierdnięcie było swoistym zadaniem. Stoi przy swojej szafce i czeka, aż stopy obeschną mu na tyle, żeby mógł włożyć skarpetki.

Panuje cisza. Z sitek prysznicowych kapie na kafelki. W powietrzu wisi para wodna. Dalekie odgłosy T. Schachta dochodzą z jednej z kabin za prysznicami. Wszyscy gapią się przed siebie, otępiali ze zmęczenia. Pemulis, który potrafi znieść góra dziesięć sekund zbiorowego milczenia, odchrząkuje głęboko i pluje do góry flegmą, celując w umywalkę, którą ma za sobą. Hal widzi, że część trzęsącej się plwociny przywiera do lustra. Hal zamyka oczy.

– Zmęczony – szepcze ktoś na wydechu. Ortho Stice i John „Z.N.P.” Wayne sprawiają wrażenie nie tyle zmęczonych, ile nieobecnych; posiedli znaną tylko najlepszym graczom sztukę wyłączania na krótko całego układu nerwowego: gapią się w przestrzeń, którą przed chwilą zajmowali, zakapturzeni ciszą, odcięci na tę chwilę od ciągłości wszelkich zdarzeń.

– No dobra – mówi Troeltsch. – Błyskawiczny quiz. Błyskawiczne pytanie testowe. Jaka jest główna różnica, to dla Leitha na jutro, między historycznym odbiornikiem telewizyjnym a TP na kartridże.

Disney R. Leith uczy w EAT historii rozrywki I i II oraz prowadzi zaawansowany kurs ezoterycznej optyki, na który trzeba mieć Zezwolenie Inst.

– Panel katodoluminescencyjny. Brak pistoletu katodowego. Brak ekranu fosforowego. Całkowita liczba linii rozdzielczości na szerokość przekątnej ekranu mierzonej w centymetrach.

– Mówisz o wysokiej rozdzielczości odbiornika w ogóle czy o specyficznym odbiorniku z komponentem TP?

– Koniec z analogami.

– Koniec z kaszą na ekranie, koniec z bladymi duchami pojawiającymi się wokół obrazów UHF, koniec z przewijaniem się ekranu, gdy górą przelatuje samolot.

– Analogi przeciwko cyfrówkom.

– Czy mówimy o transmisji sieciowej w porównaniu z TP, czy o systemie sieć plus kabel w porównaniu z TP?

– Czy telewizja kablowa posługiwała się analogami? Działała jak telefony sprzed ery włókna?

– Chodzi o urządzenia cyfrowe. Leith ma takie słowo, którym określa przejście z analogu na cyfrę. Używa go z jedenaście razy na godzinę.

– A co właściwie wykorzystywały telefony sprzed ery włókna?

– Starą zasadę blaszanej puszki i sznurka.

– „Przełomowe”. Stale to powtarza. „Przełomowe, przełomowe”.

– Mówi, że to największy postęp w cywilnej komunikacji od czasu wynalezienia telefonu.

– A w dziedzinie domowej rozrywki od czasu pojawienia się telewizora.

– Leith powiedziałby, że w dziedzinie rozrywki przełomem była zapisywalna płyta CD.

– Leitha trudno zagiąć w temacie rozrywki jako takiej.

– A Diz by ci powiedział: rusz głową – mówi Pemulis. – Axford chodził na jego kurs w tamtym roku. Leith każe argumentować. Zgnoi człowieka, któremu się wydaje, że istnieje oczywista odpowiedź.

– Do tego jeszcze z TP masz dekoder InterLace zamiast anteny – mówi Jim Struck, wyciskając sobie coś za uchem. Graham „Cieciu” Rader sprawdza sobie włosy pod pachą. Freer i Shaw chyba śpią.

Stice opuścił nieco ręcznik i maca głęboką czerwoną pręgę na podbrzuszu po gumce suspensorium.

– Chłopaki, jak kiedyś zostanę prezydentem, to w pierwszej kolejności poleci włókno elastyczne.

Troeltsch udaje, że tasuje karty.

– Następny punkt. Wyciągam następną kartę. Zdefiniuj ostrość. Kto odpowie?

– Miara rozdzielczości wprost proporcjonalna do ustalonego stosunku rozdzielczości dla kodu cyfrowego danego impulsu – odpowiada Hal.

– I znowu Incster ma ostatnie słowo – podsumowuje Struck. Czym uruchamia chór:

– Halster.

– Halorama.

– Halacja.

– Halacja – podchwytuje Rader. – Ślad ekspozycji w kształcie aureoli wokół źródeł światła widoczny na filmie chemicznym odtwarzanym w zwolnionym tempie.

– Najbardziej anielskie ze zniekształceń.

– Jutro będziemy się bili o miejsce koło Inca – mówi Struck. Hal przymyka oczy: pod powiekami widzi stronicę tekstu, pozakreślaną, zażółconą.

– Potrafi zeskanować stronę, obrócić ją wokół osi, zagiąć róg i wyczyścić nim sobie pod paznokciami, wszystko mentalnie.

– Dajcie mu spokój – mówi Pemulis.

Freer otwiera oczy.

– Zrób nam jedną stronę słownika, bądź człowiekiem, Inc.

– Zostaw go – mówi Stice.

Wszystko to jest tylko na wpół złośliwe. Hal ze spokojem przyjmuje docinki, wszyscy tak robią. Sam też robi sobie jaja z kolegów. Kilkoro mniejszych dzieciaków, które biorą prysznic po starszakach, podsłuchuje. Hal siedzi na podłodze, wyciszony, z brodą wspartą na piersi, myśli, że fajnie jest móc po prostu głębiej pooddychać.

Temperatura spadła z zachodem słońca. Marathe nasłuchiwał szumu wieczornego wiatru omiatającego zbocze i dno pustyni. Czuł, jak miliony roślinnych porów nabłonka rozwierają się pomału z nadzieją na deszcz. Amerykanin Steeply emitował krótkie wydechy przez zęby, badając rankę na ramieniu. Tylko ostatnie pojedyncze opuszki palczastych promieni słońca znalazły sobie szczelinę pomiędzy szczytami Tortolitas i dźgały teraz dach nieba. Słychać było nieznaczne i nieumiejscowione szmery drobnych żywych stworzeń, które lubią wychodzić po nocy – właśnie wychodziły. Niebo było fioletowe.

Każdy z obecnych w szatni opasany jest ręcznikiem jak kiltem. Wszyscy oprócz Stice’a mają białe ręczniki EAT; Stice używa własnych, czarnych. Po chwili ciszy Stice wypuszcza głośno powietrze przez nos. Jim Struck skubie się bez żenady po twarzy i szyi. Rozlegają się ze dwa westchnienia. Peter Beak, Ivan Ingersoll i Kent Blott, dwanaście, jedenaście i dziesięć lat, siedzą na jasnych drewnianych ławkach ciągnących się przed rzędami szafek, owinięci ręcznikami, z łokciami na kolanach, wyobcowani. Podobnie jak Zoltan Csikszentmihalyi, który ma szesnaście lat, ale bardzo słabo mówi po angielsku. Idris Arslanian, nowy, doszedł w tym roku, etnicznie nieokreślony, czternastoletni, z wielkimi stopami i zębami, czai się jak cień tuż poza obszarem szatni, co jakiś czas wtykając do środka niekaukaski nochal i szybko się cofając – strasznie wstydliwy.

Każdy gracz EAT z grupy do lat 18 ma czworo do sześciorga dzieciaków do lat 14, które powinien otaczać skrzydłem doświadczenia i mieć na oku. Im bardziej ci ufa Administracja EAT, tym młodsze i ogólnie mniej zorientowane maluchy dostajesz pod opiekę. Charles Tavis, który wprowadził tę praktykę, nazywa ją Systemem Starszego Kumpla w materiałach, które rozsyła rodzicom nowych adeptów. Dzięki temu rodzice nie obawiają się, że ich pociecha zginie w instytucjonalnym zamęcie. Beak, Blott i Arslanian należą w RPDD do grupy Starszego Kumpla Hala. Hal dostał też w końcu Ingersolla, nieoficjalnie wymieniwszy na niego Todda Possalthwaite’a, który tym samym przeszedł do Axforda, bo Trevor Axford stwierdził, że z niewiadomej przyczyny tak głęboko pogardza Ingersollem, że musi stale walczyć z przerażającą chęcią wsadzenia małych paluszków Ingersolla w szczelinę pod zawiasem otwartych drzwi i zamknięcia tych drzwi bardzo powoli, więc Axford przyszedł do Hala prawie z płaczem. Ale formalnie Ingersoll jest nadal u Axforda, a Possalthwaite u Hala. Possalthwaite, wielki lober, ma niesamowitą, młodo-starą twarz i małe wilgotne usteczka, które w stresie popadają w odruch ssania. Teoretycznie Starszy Kumpel plasuje się gdzieś pomiędzy Asystentem Rezydentem a Prorektorem. Jego zadaniem jest odpowiadać na pytania, ułatwiać burzliwy okres aklimatyzacji, wprowadzać w arkana szkolnego życia i pośredniczyć w kontaktach z Tonym Nwangim, Texem Watsonem i innymi prorektorami specjalizującymi się w małych dzieciach. Być kimś, do kogo się przychodzi nieoficjalnie. Być ramieniem, na którym się można wypłakać. Kiedy szesnastoletni lub młodszy chłopiec zostaje mianowany Starszym Kumplem, jest to rodzaj wyróżnienia: znak, że w opinii władz szkoły wysoko zajdzie. Jeżeli nie szykuje się akurat turniej albo wyjazd etc., Starsi Kumple spotykają się dwa razy w tygodniu na prywatnych zebraniach ze swoimi grupkami liczącymi od czterech do sześciu podopiecznych, w przerwach między popołudniowymi meczami a kolacją, zazwyczaj po saunie i odsiedzeniu paru minut w szatni dla złapania tchu. Hal czasem siada ze swoimi Młodszymi Kumplami do kolacji. Ale nieczęsto. Starsi Kumple, którzy znają się na rzeczy, nie spoufalają się otwarcie ze swoimi małymi efebami, nie pozwalają im zapomnieć o nieprzekraczalnej przepaści doświadczenia, umiejętności i statusu, jaka dzieli efebów od starszoklasistów, którzy w EAT siedzą i wytrzymują od lat. Młodzi nabierają przez to większego szacunku. Starszy Kumpel, który zna się na rzeczy, nie narzuca się ani nie panoszy; trwa na własnym gruncie, pozwalając petentom samodzielnie zrozumieć, kiedy potrzebują jego pomocy, po którą zawsze mogą się zgłosić. Trzeba wiedzieć, kiedy wkroczyć do akcji, a kiedy odczekać, pozwalając dzieciakom uczyć się z własnego doświadczenia, z którego nauczyć się będą musiały, jeżeli chcą utrzymać się w tej szkole. Co roku największym źródłem zmniejszenia liczebności uczniów, obok dyplomu osiemnastolatków, jest grupa tych z przedziału 13–15, którzy mają dość, bo nie nadążają. To się zdarza, Administracja się z tym godzi: nie każdy jest stworzony do spełniania tutejszych wymagań. Niemniej C.T. zmusza swoją asystentkę administracyjną, Boczną Alice Moore, by doprowadzała do szału prorektorów, usiłując wyciągnąć od nich dane o kondycji psychicznej młodszych dzieci, co by mu pozwoliło przewidzieć przypadki wypalenia i rejterady, dzięki czemu wiedziałby, ile miejsc on sam i Komisja Rekrutacyjna mają do zaoferowania kandydatom na następny semestr. Starsi Kumple są w trudnej sytuacji: z jednej strony każe im się informować prorektorów na bieżąco o tych podopiecznych, którzy sprawiają wrażenie chwiejnych pod względem determinacji i odporności na ból, stres, kary fizyczne, tęsknotę za domem i zmęczenie, a z drugiej chcieliby pozostać godnymi zaufania powiernikami najbardziej intymnych i delikatnych spraw swoich Młodszych Kumpli.

Hal, mimo że walczy z osobliwym odruchem okrucieństwa wobec Ingersolla, który przypomina mu kogoś nielubianego, chociaż nie wiadomo kogo, w sumie raczej lubi być Starszym K. Lubi być tym, do kogo przychodzą dzieci, lubi robić im bezpretensjonalne miniwykłady o teorii tenisa, systemie pedagogicznym i tradycjach EAT, lubi okazywać dobroć, która go nic nie kosztuje. Niekiedy odkrywa, że wie coś, czego sobie nawet nie uświadamiał, dopóki to nie wyszło z jego ust w obliczu pięciu pozbawionych zarostu, pyzatych, ufnych, bezrozumnych twarzy Młodszych Kumpli. Odbywające się dwa razy w tygodniu (częściej jednak okoliczności sprawiają, że raz w tygodniu) zebrania z jego kwintetem bywają nieprzyjemne tylko po wyjątkowo złej popołudniowej sesji na kortach, bo Hal jest wtedy zmęczony, poirytowany i najchętniej zaszyłby się sam i porobił sekretne rzeczy w podziemnym wentylowanym zaciszu.

Jim Troeltsch obmacuje sobie gruczoły. John Wayne reprezentuje szkołę skarpetka-but, skarpetka-but.

– Zmęczony – wzdycha ponownie Otto Stice. Wymawia „smęszon…”. Starszoklasiści leżą teraz co do jednego na niebieskiej wykładzinie podłogi szatni; powyciągali nogi z palcami stóp sterczącymi jak w kostnicy, barkami opierają się o niebieską stal szafek, starannie omijając sześć ostrych podłużnych osłon wentylatorów antypleśniowych u ich podstawy. Wszyscy prezentują się na golasa trochę śmiesznie z racji swej tenisowej opalenizny: nogi i ręce w głębokim kolorze sjeny o odcieniu baseballowej rękawicy łapacza, to jeszcze z lata, opalenizna właśnie zaczyna blaknąć, za to stopy mają wszyscy po kostki białe jak brzuch ropuchy, trupio białe, inaczej niż klatka piersiowa, barki i ramiona, które są raczej kremowe, bo graczom wolno siedzieć bez koszulek na turniejowych trybunach, kiedy sami nie grają, i łapać na klatę chociaż tę odrobinę słońca. Najgorzej chyba wyglądają twarze, przeważnie czerwone i błyszczące, niektóre łuszczą się jeszcze po trzech tygodniach sierpniowo-wrześniowych turniejów na odkrytych kortach. Poza Halem, który i tak ma atawistycznie smagłą cerę, najmniej łaciaci są ci gracze, którzy potrafią znieść spryskiwanie się preparatem Lemon Pledge przed grą na odkrytych kortach. Okazuje się, że Lemon Pledge, gdy zaaplikować go w fazie wyciszenia przed meczem i pozwolić zaschnąć w cienką skorupkę, jest fenomenalnym filtrem słonecznym o czynniku UV rzędu 40+ i jedynym na świecie środkiem zdolnym wytrzymać trzysetowy pot. Nie wiadomo, który gracz juniorów z której akademii odkrył lata temu tę cechę Pledge ani jak tego dokonał: domniemywa się dość osobliwe okoliczności tego odkrycia. Jednak zapach przesiąkniętego potem Lemon Pledge na korcie przyprawia co delikatniejsze dzieciaki o mdłości. Są też tacy, którzy wszystkie preparaty z filtrem UV uważają za oznakę skrajnego zniewieścienia, podobnie jak białe daszki i ciemne okulary. Dlatego większość starszoklasistów z EAT cechuje ta łaciata opalenizna, która nadaje im wygląd postaci skleconych naprędce z części różnych ciał, zwłaszcza gdy dodać do tego muskularne nogi, zapadniętą zwykle klatkę piersiową i nierównych rozmiarów ramiona.

– Smęszon, smęszon, smęszon – mówi Stice.

Grupowa empatia wyraża się wzdychaniem, osuwaniem się niżej, drobnymi spastycznymi gestami wycieńczenia, cichym stukotem czaszek o cienką stal szafek.

– W kościach mi dzwoni, tak jak niektórzy mówią, że dzwoni im w uchu, taki jestem zmęczony.

– Odczekuję do ostatniej chwili, zanim zrobię wdech. Nie rozszerzam klatki piersiowej, dopóki nie zmusi mnie do tego brak powietrza.

– Taki zmęczony, że to nie mieści się w znaczeniu słowa „zmęczony” – mówi Pemulis. – „Zmęczony” to za mało.

– Zmachany, zmordowany, wypluty – podpowiada Jim Struck, trąc przymknięte oko nasadą dłoni.

– Skonany.

– Słuchaj no. – Pemulis celuje palcem w Strucka. – Ja tu próbuję myśleć.

– Wzruszający widok.

– Padnięty. Ukichany.

– Raczej zjebany.

– Wyżęty. Sflaczały. Wyżyłowany. Półżywy.

– Kulą w płot wszystkie te słowa.

– Inflacja słów – mówi Stice, trąc ostrzyżoną na jeża głowę, aż czoło mu się marszczy i wygładza. – Większy i lepszy. Wielki większy największy nieskończenie wielki. Hiperboliczny i hiperboliczniejszy. Całkiem jak inflacja ocen szkolnych.

– Dobrze by było – mówi Struck, który od piętnastego roku życia uczy się w EAT warunkowo.

Stice pochodzi z tej części Kansas, która jest już prawie Oklahomą. Namówił firmy, które przekazują mu darmowe ciuchy i sprzęt, żeby dawały mu wszystko czarne – stąd jego szkolne przezwisko Ciemny.

Hal unosi brwi, patrząc na Stice’a, i się uśmiecha.

– Hiperboliczniejszy?

– Jak mój tata był mały, mówiło się „wyprztykany”, fajne słówko.

– A my tu siedzimy i szukamy całkiem nowych słów i terminów.

– Fraz, zdań, modeli i struktur gramatycznych – mówi Troeltsch, nawiązując po raz kolejny do egzaminu z gramatyki normatywnej, o którym wszyscy oprócz Hala woleliby teraz nie pamiętać. – Potrzebujemy gramatyki generatywnej na bazie inflacji.

Keith Freer udaje, że wyciąga swój interes z ręcznika i celuje nim w Troeltscha.

– Zgeneruj sobie to.

– Przydałaby się całkowicie nowa syntaksa na opisanie zmęczenia w takie dni jak dzisiejszy – mówi Struck. – Niech najtęższe umysły EAT zajmą się tym problemem. Przewertują i zanalizują całe tezaurusy. – Wykonuje sarkastyczny gest. – Hal?

Jeden jest sem, który zadziała zawsze, a osiąga się go tak: unieś pięść, a drugą ręką kręć przy niej jak korbą i prostuj pomalutku środkowy palec pięści, jakbyś otwierał zwodzony most. Hal, rzecz jasna, drwi jednocześnie z samego siebie. Wszyscy zgodnie potwierdzają, że to bardzo wymowne. W zaparowanym prostokącie otwartych drzwi ukazują się przez moment buty i siekacze Idrisa Arslaniana, ale zaraz znikają. Wszystkie postacie odbijają się kubistycznie w lśniącej glazurze ścian. Nosząc nazwisko przekazywane po mieczu od pewnego Umbryjczyka sprzed pięciu pokoleń, a obecnie znacznie zniekształcone przez jankeski język Nowej Anglii i legitymując się prababką, w której żyłach płynęła krew Indian z południowo-zachodniego szczepu Pima, Hal jest jedynym żyjącym Incandenzą o wyglądzie etnicznym. Jego świętej pamięci ojciec był za młodu wysoki i śniady, miał wysokie, płaskie kości policzkowe Indian ze szczepu Pima i bardzo czarne włosy, które czesał do góry i tak przylizywał blycreamem, że nad czołem tworzył mu się nieuchronnie wdowi szpic. Jegomość, owszem, wyglądał etnicznie, ale już nie żyje. Hal jest gładki i świetliście ciemnoskóry, trochę jak wydra, wzrostu lekko powyżej średniej, oczy ma niebieskie, ale ciemnoniebieskie, i nie ulega poparzeniom słonecznym nawet bez kremu z filtrem; jego nieopalone stopy mają odcień słabej herbaty, a nos nigdy mu się nie łuszczy, tylko lekko się błyszczy. Gładkość Hala jest nie tyle oleista, ile wilgotna, mleczna; Hal martwi się w sekrecie, że wygląda trochę jak dziewczyna. Ciąże jego rodziców musiały być istnymi wojnami chromosomatycznymi: Najstarszy brat Hala, Orin, odziedziczył anglo-północnokanadyjski fenotyp matki: głęboko osadzone jasnoniebieskie oczy, nienaganną postawę i niewiarygodną elastyczność ciała (Orin był jedynym znanym w EAT osobnikiem płci męskiej, który potrafił wykonać pełny szpagat nie gorzej niż czirliderki), a kości jarzmowe pełniejsze i bardziej wystające.

Drugi starszy brat Hala, Mario, nie jest podobny do żadnej z osób znanych rodzinie Incandenza.

Przeważnie w te dni niewyjazdowe, których jako Starszy Kumpel nie spędza ze swymi podopiecznymi, Hal czeka, aż wszyscy zajmą się sobą w saunie i pod prysznicami, odstawia rakiety do szafki i swobodnym krokiem zstępuje po betonowych schodach w szkolny system tuneli i komór. Potrafi oddalić się niepostrzeżenie i zyskać całkiem sporo czasu dla siebie, zanim ktokolwiek dostrzeże jego nieobecność. Często wkracza jakby nigdy nic z powrotem do szatni w momencie, kiedy wszyscy leżą na podłodze w ręcznikach, dyskutując o zmęczeniu, wkracza z torbą sportową i w zasadniczo zmienionym nastroju i wchodzi do łazienki, gdzie zastaje większość małych dzieciaków, które oskubują sobie kończyny z łusek Lemon Pledge i po kolei biorą prysznic, nabiera trochę szamponu z czyjejś butelki w kształcie komiksowej postaci i kąpie się pod prysznicem, potem zadziera głowę i zapuszcza sobie Visine w kabinie, w której akurat nie ma Schachta, płucze gardło, szoruje i nitkuje zęby, ubiera się, czesać zazwyczaj się nie musi. Krople Visine, nić dentystyczną o smaku miętowym i podróżną szczoteczkę do zębów nosi w kieszeni torby sportowej Dunlopa. Ted Schacht, fanatyk higieny jamy ustnej, z powodu nici dentystycznej i szczoteczki stawia Hala za przykład wszystkim kolegom.

– Jestem taki zmęczony, że czuję się prawie jak na haju.

– Ale nie na miłym haju – uściśla Troeltsch.

– Byłby to milszy haj zmęczeniowy, gdybym, kurwa, nie musiał czekać do dziewiętnastej z odrabianiem lekcji – mówi Stice.

– Byłoby miło, gdyby Schtitt nie pastwił się nad nami chociaż w tygodniu przed sesją półsemestralną.

– Byłoby miło, gdyby trenerzy i nauczyciele spróbowali zgrać swoje harmonogramy.

– Byłoby miło, gdybym po kolacji mógł się uwalić na górze ze spokojną głową i pooglądać coś nieskomplikowanego.

– Gdybym nie musiał się przejmować formami normatywnymi i ostrością obrazu.

– Poleżeć do góry brzuchem.

– Obejrzeć coś ze scenami pościgów i wybuchami.

– Wyluzować, zajarać, poleżeć do góry brzuchem, przejrzeć katalogi damskiej bielizny, pojeść granolę wielką drewnianą łyżką – rozmarza się Struck.

– Przelecieć laskę.

– Mieć jedną wolną noc na Rozrywkę i Relaks.

– Posłuchać atonalnego jazzu w stroju Adama.

– Zaliczyć seks. Przelecieć laskę.

– Pobzykać się. Podupczyć. Pociupciać.

– Znaleźć sobie kelnereczkę z burgerowni dla kierowców w północno-wschodniej Oklahomie z takimi wielkimi cycami.

– Z wielkimi białoróżowymi cycami jak z francuskiego malarstwa, co wyłażą ze stanika.

– Taką wielką drewnianą łyżką, co ledwo mieści się do ust.

– Mieć chociaż jedną noc na relaks i własne przyjemności.

Pemulis wybekuje dwa szybkie wersy Chances Are Johnny’ego Mathisa, których nie zdążył wyśpiewać pod prysznicem, a potem zajmuje go coś na lewym udzie. Shaw wydmuchuje bańkę śliny, która urasta do tak niepodobnych rozmiarów jak na ślinę, że pół sali śledzi ją w napięciu, dopóki nie pęknie dokładnie w momencie, gdy Pemulis kończy pieśń.

– Dyrekcja mówi, że da nam wolną sobotę w wigilię Dnia Współzależności – mówi Evan Ingersoll.

Kilka starszoklasowych głów przekrzywia się w jego stronę. Pemulis wypycha policzek językiem, którym porusza w kółko.

– Tere-fere kuku – szydzi Stice.

– Puszczą nas z lekcji, i tyle, treningi jak zawsze, tak mówi deLint – uściśla Freer.

– Ale nie będzie treningu w niedzielę, przed akademią.

– Ale mecze będą.

Wszyscy zawodnicy juniorów obecni w szatni sklasyfikowani są w grupie sześćdziesięciu czterech najlepszych graczy kontynentu, z wyjątkiem Pemulisa, Yardleya i Blotta.

Byłoby jasne, że T. Schacht wciąż siedzi w jednej z kabin ubikacji za prysznicami, nawet gdyby Hal nie widział czubka wielkiego fioletowego gumowego klapka Schachta wystającego spod drzwi kabiny, dokładnie tam, gdzie wejście do łazienki przecina linię wzroku Hala. Nieruchome stopy wystające spod drzwi sracza mają w sobie jakąś pokorę, wręcz uległość. Halowi przechodzi przez myśl, że poza defekacyjna jest wyrazem bezwarunkowego pogodzenia się z losem. Głowa spuszczona, łokcie na kolanach, palce splecione między kolanami. Zgarbiona ponadczasowa figura wyczekiwania, niemalże religijna. Buty Lutra na podłodze koło nocnika, może nawet drewniane chodaki, XVI-wieczne buty Lutra, zamarłe w oczekiwaniu na epifanię. Nieme, potulne cierpienie pokoleń komiwojażerów w kabinach dworcowych klozetów, głowy spuszczone, palce splecione, wyglansowane półbuty nieruchome, oczekiwanie na wypróżnienie. Kapcie kobiet, zakurzone sandały centurionów, podkute buciory robotników portowych, pantofle papieża. Wszystkie czekają noskami do przodu, leciutko przytupując. Rośli mężczyźni o krzaczastych brwiach, odziani w skóry, kucają tuż poza kręgiem blasku ogniska z garścią zmiętych liści: czekają. Schacht cierpiał na chorobę Crohna[43], spadek po ojcu wrzodowcu ze skłonnością do kolek, więc przy każdym posiłku musiał zażywać środek wiatropędny i znosić niewybredne żarciki o swoich kłopotach trawiennych, a na domiar złego z powodu choroby Crohna przyplątał mu się gościec w prawym kolanie, powodujący na korcie straszliwy ból.

Rakiety Freera i Pala Paula Shawa spadają z ławki z klekotem, a Beak i Blott podrywają się błyskawicznie, żeby je podnieść i ułożyć z powrotem na ławce, Beak jedną ręką, bo drugą przytrzymuje ręcznik w pasie.

– No to policzmy – mówi Struck.

Pemulis uwielbia śpiewać w pomieszczeniach z glazurą.

Struck dźga otwartą dłoń palcem, albo tytułem emfazy, albo odliczania porządkowego.

– Powiedzmy, że prawie godzina biegu dla drużyn A, godzina i kwadrans treningu, dwa mecze jeden po drugim.

– Ja rozegrałem tylko jeden – wtrąca się Troeltsch. – Na porannym treningu dostałem gorączki, którą deLint kazał mi zbić do jutra.

– Wszyscy, którzy ugrali trzy sety, grali tylko jeden mecz, Spodek i Kent na przykład – mówi Stice.

– To ciekawe, że zdrowie Troeltscha zaczyna szwankować, gdy zaczynają się poranne treningi na dworze – mówi Freer.

– …zwyczajowo dwie godziny na mecze. Zwyczajowo. Później pół godziny na siłowni pod pieprzonymi paciorkami piwnych oczu Loacha, który siedzi z boku i rejestruje na podkładce. W sumie jakieś pięć godzin non stop intensywnego ruchu.

– Ciągłego i wyczerpującego.

– Schtitt zarządził, że w tym roku nie śpiewamy żadnych głupich piosenek w Port Washington.

John Wayne przez cały czas nie odezwał się ani słowem. Zawartość jego szafki jest schludna i poukładana. John Wayne zawsze zapina koszulę na górny guzik, jakby miał włożyć krawat, którego nawet nie posiada. Ingersoll też się ubiera, wyciągając rzeczy z małej kwadratowej szafki młodszoklasisty.

– Tylko że oni chyba zapominają, że jesteśmy jeszcze w wieku chłopięcym – mówi Stice.

Ingersoll jest chłopcem całkowicie pozbawionym brwi, tak przynajmniej zaobserwował Hal.

– Mów za siebie, Ciemny.

– Chodzi mi o to, jak krótkowzroczne jest takie przeciążanie dojrzewającego kośćca – mówi Stice podniesionym głosem. – Co ja zrobię, kiedy będę miał dwadzieścia lat i przyjdzie mi grać non stop w pokazówkach, a kościec będę miał nadwerężony i podatny na kontuzje?

– Ciemny ma rację.

Zawinięty ścinek mętnawej starej łupiny Lemon Pledge i zielona niteczka bandaża Gauze Tex wkręciły się zawile w niebieskie włókna wykładziny dywanowej koło lewej kostki Hala, która to kostka jest lekko opuchnięta i ma sinawy odcień. Hal porusza miarowo kostką, gdy tylko sobie o niej przypomni. Struck i Troeltsch, nie wstając z podłogi, odbywają krótki sparing otwartymi dłońmi, robiąc chytre uniki głowami. Hal, Stice, Troeltsch, Struck, Rader i Beak rytmicznie ściskają piłki tenisowe w dłoniach od trzymania rakiety, na chwałę Akademii. Barki i kark Strucka są wściekle zaognione, Hal spostrzegł też wrzód na wewnętrznej stronie uda Teda Schachta, kiedy ten usiadł. Odbicie twarzy Hala mieści się dokładnie w kafelku na ścianie naprzeciwko, a kiedy Hal powoli porusza głową, twarz stopniowo się rozszerza i rozmywa, aby wyłonić się nagle w całości z kafelka obok. Prysznicowa atmosfera wspólnoty jest dołująca. Nawet Evan Ingersoll zerka na zegarek i odchrząkuje. Wayne i Shaw już się ubrali i wyszli, Freer, gorący zwolennik Pledge, czesze się jeszcze w lustrze, Pemulis też już wstaje, żeby uciec wreszcie od sąsiedztwa nóg i stóp Freera. Oczy Freera są permanentnie wybałuszone – Aksjomat mówi, że Freer wygląda, jakby go cały czas straszyli albo dusili.

A czas w tym popołudniowym pomieszczeniu szatni ma niezgłębioną głębię: tak samo byli tu już kiedyś i będą jutro. Słońce za oknem smutnieje i żałobę po nim czuje się w kościach, wydłużające się cienie mają ostre kontury.

– A ja wam mówię, że to Tavis – mówi w lustrze Freer, zwracając się do wszystkich. – Za morderczą harówą i cierpieniem zawsze stoi pierdolony Tavis.

– Nie, to Schtitt – mówi Hal.

– Schtitt miał nierówno pod sufitem na długo, zanim dopadł nas, panowie – mówi Pemulis.

– Peemster i Hal.

– Halabarda i Pemurama.

Freer wydyma ust pąkowie i wypuszcza powietrze, jakby zdmuchiwał zapałkę albo jakiś paproch z wielkiego lustra.

– Schtitt tylko robi, co mu każą, jak każdy dobry nazista.

– Co to, kurde, ma znaczyć? – pyta Stice, który jest znany z tego, że pyta Na Jaką Wysokość, Panie Psorze, kiedy Schtitt rzuca komendę Skaczemy, i maca dywan wokół siebie w poszukiwaniu czegoś, czym mógłby rzucić we Freera. Ingersoll rzuca Stice’owi nawilgły zwinięty ręcznik, chcąc mu pomóc, ale oczy Stice’a w lustrze wpatrują się w oczy Freera, więc ręcznik trafia Stice’a w głowę i tam pozostaje, na głowie Stice’a. Emocje w szatni zmieniają się diametralnie co parę sekund. Grzmi półokrutny śmiech wymierzony w Stice’a, a Hal gramoli się na nogi, ostrożnie wznosząc ciało etapami i opierając cały swój ciężar na dobrej nodze. W trakcie tej ekwilibrystyki spada z niego ręcznik. To, co mówi Struck, ginie w ryku wysokociśnieniowej spłuczki sedesu.

Sfeminizowany Amerykanin stał lekko bokiem do Marathe’a na skalnym występie. Jak bezwładnie urzeczony wpatrywał się w cień zmierzchu, wewnątrz którego obaj się znaleźli, i w coraz bardziej skomplikowane migotanie amerykańskiego miasta Tucson – podobne widoki, niedające się objąć wzrokiem, wprawiają patrzącego w stan apatycznego zagapienia.

Marathe wyglądał, jakby miał zaraz zasnąć.

Nawet głos Steeply’ego nabrał w tym cieniu innego tembru.

– Podobno ta twoja Luria to wielka miłość Roda Tine’a.

Marathe stęknął i poprawił się na wózku.

– To taka miłość, o której śpiewają pieśni, dla której ludzie umierają i zostają uwiecznieni w balladach, w operach. Tristan i Izolda. Lancelot i ta, no, jak jej tam. Agamemnon i Helena. Dante i Beatrycze.

Senny uśmiech Marathe’a nasilał się, aż przeszedł w skrzywienie.

– Narcyz i Echo. Kierkegaard i Regina. Kafka i ta nieszczęsna panna, która bała się wyjść do skrzynki po pocztę.

– Ciekawy przykład z tą skrzynką pocztową. – Steeply udał śmiech.

Marathe włączył czujność.

– Ściągnij tę perukę i zesraj się w nią, Hugh Steeply z BSN. Twoja ignorancja mnie przeraża. Agamemnon nie miał nic wspólnego z tą królową. Jej mężem był Menelaos, ten ze Sparty. Chodziło ci o Parysa. Tego z Troi.

Steeply ucieszył się jak głupi.

– Parys i Helena, ta, co rozpętała wojnę. Koń: dar, który nie był darem. Anonimowy prezent z dostawą do domu. Oblężenie Troi od środka.

Marathe uniósł się lekko na kikutach nóg, zdradzając pewne emocje względem Steeply’ego.

– Naiwność waszego ujęcia historii jest porażająca. Parys i Helena byli pretekstem do wojny. Poza Spartą Menelaosa wszystkie państwa greckie atakowały już Troję, ponieważ Troja kontrolowała Dardanele i pobierała za przeprawę horrendalne myto, czemu ostro sprzeciwiali się Grecy, którym zależało na bezpiecznej drodze handlowej łączącej ich z Dalekim Wschodem. To była wojna o handel. Tak zwana miłość Parysa do Heleny stanowiła jedynie pretekst.

Steeply, geniusz przesłuchań, zgrywał czasem przed Marathe’em większego idiotę niż zwykle i wiedział, że Marathe się na to nabiera.

– Dla was wszystko sprowadza się do polityki. Czy ta cała wojna nie była tylko poezją śpiewaną? Czy w ogóle odbyła się jakaś wojna? Ktoś to wie?

– Tłumaczę ci, że wojny rozpętują państwa i społeczeństwa w imię partykularnych interesów – powiedział Marathe bez emocji, ze znużeniem. – Przyjemnie byłoby się oszukiwać, że przez miłość kobiety tyle sojuszniczych okrętów wychodzi w morze.

Steeply badał palcem granice swojego zadrapania jadłoszynem i dlatego wzruszenie ramion wyszło mu niezdarnie.

– Nie byłbym taki pewien. Ludzie z otoczenia Boskiego Roda mówią, że facet dałby się za nią zabić dwa razy. Podobno bez wahania. Nie mówiąc o tym, że puściłby z dymem cały ONAN, jak by przyszło co do czego. Ale dałby się zabić.

– Dwa razy. – Marathe pociągnął nosem.

– Bez chwili zastanowienia – dodał Steeply, gładząc wysypkę po elektrolizie na ustach w sposób sugerujący zamyślenie. – Większość z nas jest zdania, że tylko z tego powodu jeszcze tam siedzi, mało tego: ma posłuch u prezydenta Gentle’a. Podwójna lojalność to jedna sprawa. Ale jeżeli on to robi z miłości, to mamy wątek tragiczny, który przekracza polityczny, nie sądzisz?

Steeply uśmiechnął się szeroko z góry do Marathe’a.

Marathe sam przecież zdradził AFR, żeby zyskać opiekę medyczną dla chorej żony, czyli (mógłby pomyśleć Steeply) też z miłości do konkretnej osoby, do kobiety.

– Tragiczny? Mówisz tak, jakby Rodney Tine z Niesprecyzowanych nie był za to odpowiedzialny, na zasadzie, że szaleńca zwalnia się z odpowiedzialności – powiedział cicho Marathe.

Steeply uśmiechnął się jeszcze szerzej.

– Jest w tym tragiczność ponadczasowa, muzyczna; jak Gentle miałby się jej oprzeć?

Marathe przybrał w tym momencie wzgardliwy ton, pozostający w sprzeczności z jego legendarną zimną krwią w sytuacjach wywiadowczych:

– Co za sentymenty w ustach osoby, która pozwala wysłać się w teren jako wielka dziewucha z cycami na bakier, rozprawiająca o tragicznej miłości.

Steeply, niewzruszony i luźno zamyślony, dźgał najmniejszym palcem szminkę w kąciku ust, usuwając stamtąd ziarnko żwiru i spoglądając w dal z kamiennej półki.

– No jasne. Fanatycznie patriotyczni Zamachowcy na Wózkach Inwalidzkich z południowego Quebecu gardzą tego typu sentymentami międzyludzkimi. – Spojrzał w dół na Marathe’a. – Nieprawdaż? Nawet jeżeli dzięki nim dostałeś Tine’a, który, gdyby przyszło co do czego, będzie twój na jedno skinienie Lurii?

Marathe umościł się wygodnie na tyłku.

– Czy uczą was, że wasze amerykańskie słowo „fanatyk” pochodzi od łacińskiego słowa oznaczającego świątynię? Dosłownie znaczy „czciciel w świątyni”.

– O Jezu, znów to samo – westchnął Steeply.

– Nie inaczej, pozwolisz z łaski swojej, niż „miłość”, o której mówisz, wielka miłość pana Tine’a. Oznacza tylko „przywiązanie”. Tine jest przywiązany, fanatycznie. Nasze przywiązania są naszą świątynią, obiektem naszej czci, nieprawdaż? Im się oddajemy, w nie inwestujemy wiarę.

Steeply pokazał na migi, że zna tę śpiewkę do znudzenia.

– No prrrroszszę, znowu.

Marathe go zignorował.

– Czyż nie jesteśmy wszyscy fanatykami? Mówię wyłącznie o tym, czego wy w USA tylko rzekomo nie znacie. Przywiązanie to bardzo poważna sprawa. Trzeba wybierać starannie. Z największą starannością wybierać sobie świątynię fanatyzmu. Bo to, co wyśpiewujesz jako tragiczną miłość, nie jest przywiązaniem wybranym starannie. Umrzeć dla jednej osoby? To szaleństwo. Osoby się zmieniają, odchodzą, umierają, zapadają na choroby. Odchodzą, kłamią, pieklą się, chorują, zdradzają, umierają. A naród cię przeżyje. Sprawa cię przeżyje.

– À propos, jak tam twoja żona i dzieci na północy?

– Wy w USA chyba nie wierzycie, że można wybrać sobie, za co chce się umrzeć. Miłość do kobiety, miłość seksualna, zwraca się przeciw człowiekowi, czyni go ograniczonym, nieraz szalonym. Wybieraj starannie. Kochaj swój naród, swój kraj i ludzi, bo od tego serce rośnie. To coś większego niż ty sam.

Steeply położył dłoń pomiędzy zwichrowanymi piersiami.

– Aaaaach… Kanada.

Marathe wychylił się do przodu na kikutach nóg.

– Baw się, ile chcesz. Ale wybieraj starannie. Jesteś tym, co kochasz. No nie? Jesteś tylko i wyłącznie tym, za co gotów byłbyś umrzeć, bez, jak to mówią, „chwili namysłu”. A ty, Hugh Steeply? Za co ty umarłbyś bez namysłu?

W obszernych aktach Steeply’ego, którymi dysponowała AFR, była wzmianka o jego niedawnym rozwodzie. Marathe już powiadomił Steeply’ego o istnieniu tych akt. Ciekaw był, jak dalece Steeply wątpi w jego doniesienia, chyba że po prostu uwierzył w ich prawdziwość. Chociaż Steeply wielokrotnie zmieniał postać, to zawsze miał ten sam samochód do zadań w terenie: zielonego sedana sponsorowanego bolesną reklamą aspiryny na boku karoserii – idiotyzm odnotowany w aktach – Marathe był więc pewien, że sedan z reklamą aspiryny stoi teraz gdzieś pod nimi, niewidoczny z góry. Fanatycznie ukochane auto pana Hugh Steeply’ego. Steeply śledził lub podziwiał ciemność dna pustyni. Nie odpowiadał. Jego znudzona mina mogła być szczera lub taktyczna, albo-albo.

– Nie jest to wszakoż – spytał Marathe – wybór najwyższej wagi? Kto uczy wasze amerykańskie dzieci wyboru świątyni? Kto im wskazuje, co mają ukochać tak, żeby działać bez wahania?

– I to mówi człowiek, który…

Marathe nie chciał podnosić głosu.

– Albowiem ten wybór determinuje wszystko inne. No nie? Wszystkie inne tak zwane wolne wybory człowieka są konsekwencją tego, czym jest nasza świątynia. A co jest świątynią dla USA? Co nią jest, skoro się obawiacie, że przyjdzie wam chronić ludzi przed nimi samymi, jeżeli źli mieszkańcy Quebecu zmówią się i wprowadzą Rozrywkę do ich ciepłych domów?

Twarz Steeply’ego przybrała jawny wyraz szyderstwa, którego, jak doskonale wiedział, Mieszkańcy Quebecu nie cierpią u Amerykanów.

– Niemniej zakładasz, że zawsze jest to wybór, świadoma decyzja. Czy to nie lekka naiwność z twojej strony, Rémy? Siadasz sobie spokojnie z kalkulatorem i na trzeźwo postanawiasz, co masz pokochać? Na zawsze?

– Alternatywą jest…

– A jeżeli czasem nie ma wyboru obiektu miłości? Jeśli świątynia przyjdzie do Mahometa? Jeśli po prostu się zakochasz? Bez postanowienia? Po prostu się zakochujesz: widzisz ją i w tym momencie kończą się twoje kalkulacje, bo nie masz wyboru, jak tylko się zakochać.

Marathe pociągnął pogardliwie nosem.

– W takim wypadku twoją świątynią jest własne ja i sentymenty. Stajesz się fanatykiem żądzy, niewolnikiem subiektywnych ciasnych sentymentów jednostkowego ja; obywatelem nicości. Stajesz się obywatelem nicości. Zostajesz sam ze sobą, klękasz przed sobą.

Po tym nastąpiła chwila ciszy.

Marathe wiercił się na swoim fotelu.

– W takim wypadku stajesz się niewolnikiem, który wierzy, że jest wolny. To najżałośniejsza niewola. Nic w niej z tragedii. Nic z pieśni. Zdaje ci się, że umarłbyś za kogoś bez wahania, ale w istocie umarłbyś tylko dla własnego samotnego ja, dla jego sentymentów.

Znów nastąpiła cisza. Steeply, który w początkach kariery w Służbach Niesprecyzowanych przeprowadzał wywiady techniczne[44], posługiwał się cichą pauzą jako integralną częścią techniki wywiadu. Miał przed sobą rozbrojonego Marathe’a. Marathe wyczuł ironię swojej sytuacji. Obsunięte ramiączko biustonosza na sztucznym biuście Steeply’ego wrzynało się głęboko w ciało pod ramieniem. W powietrzu słabo pachniało kreozotem, znacznie mniej intensywnie, niż pachną złącza torów kolejowych, które Marathe wąchał kiedyś z bliska. Steeply miał szerokie, miękkie plecy. Marathe odezwał się wreszcie:

– W takim wypadku nie masz nic. Stoisz na niczym. Nie opierasz stóp ani na piasku, ani na skale. Przewracasz się, wiatr miota tobą na wszystkie strony. Jak to powiedzieć? „Tragicznie, niechcący zgubiony”?

Znowu zapadło milczenie. Steeply cicho pierdnął. Marathe wzruszył ramionami. Może Agent Terenowy BSN Steeply wcale nie szydził? Sylweta miasta Tucson rysowała się wyługowaną, upiorną bladością w suchym powietrzu. Zwierzęta wychodzące o zmierzchu szurały, zapewne przemykając się po ziemi. Gęste i niepiękne pajęczyny trującego amerykańskiego gatunku pająka, Czarnej Wdowy, zarastały przestrzenie pod skalną półką i innymi występami na zboczu. A wiatr, gdy trafiał w załomy masywu, wył żałośnie. Marathe myślał o swoim zwycięskim starciu z pociągiem, które kosztowało go nogi[45]. Spróbował zaśpiewać po angielsku:

– Oh, Say, Land of the Free.

Obaj poczuli, jak pustynny chłód tej dziwnej nocy nadciąga z wzejściem niepełnej tarczy księżyca – pylisty wiatr ciągnął dołem, wzniecając kurz i świszcząc na kolcach kaktusów, gwiazdy na niebie przybierały barwę niskich płomieni – ale nie było im jeszcze zimno, nawet Steeply’emu w sukience bez rękawów: tkwili, jeden na stojąco, drugi na siedząco, w dopasowanych kosmicznych kombinezonach ciepła promieniującego z własnych ciał. Tak bywa nocą w suchych klimatach, uczył się Marathe. Jego umierająca żona nigdy w życiu nie opuściła południowo-zachodniego Quebecu. Mała baza operacyjna organizacji Les Assassins des Fauteuils Rollents na południowo-zachodniej rubieży USA przypominała Marathe’owi osadę na księżycu: cztery obłe baraki z blachy falistej, spieczona ziemia, rozedrgane jak za odrzutowcem powietrze. Puste pokoje o brudnych oknach, nagrzane klamki, a w środku zaduch piekielny.

Steeply w dalszym ciągu się nie odzywał, tylko ubijał kolejnego długiego belgijskiego papierosa. Marathe dalej nucił amerykańską piosenkę, fałszując niemiłosiernie.

3 listopada RPDD

– Bo nikt z nich tak naprawdę nie mówił tego serio – przekonywał Hal Kenta Blotta. – Nienawiść do pracy pod koniec dnia jest częścią samej pracy. Myślisz, że Schtitt i deLint nie wiedzą, że będziemy tu siedzieli po prysznicu i psioczyli na ich rządy? To wszystko jest zaplanowane. Ci, co psioczą i jęczą, robią tylko to, czego się od nich oczekuje.

– Ale ja patrzę na tych łebków, którzy tu siedzą od sześciu, siedmiu, ośmiu lat i dalej cierpią, dalej są śmiertelnie skonani, tak samo jak ja cierpię i jestem skonany, widzę tę zgrozę, widzę przed sobą siedem, osiem lat nieszczęścia, stresu i cierpienia dzień po dniu, i w jakim celu, dla marnej szansy zostania zawodowcem, kiedy zaczynam podejrzewać, że kariera w tenisie oznacza jeszcze więcej cierpienia, o ile nie zeżre mnie stres od tego wycisku, zanim w ogóle do niej dojdę.

Blott leży na wznak na wykładzinie – cała piątka tak leży – rozwalony, z głową na podwójnej szerokości aksamitnej poduszce, w Sali Projekcyjnej 6, jednej z trzech małych Sal Projekcyjnych na pierwszym piętrze Gmachu Soc.-Adm., dwa piętra nad szatnią, trzy piętra nad głównym wejściem do tunelu. Nowy wizor kartridżów jest ogromny i niemal boleśnie wysokorozdzielczy: wisi płasko na północnej ścianie jak wielki obraz, działa na zamrożony czip – w sali nie ma ani TP, ani konsoli telefonicznej – jest wysoce specjalistyczna: tylko odtwarzacz i ekran, no i kartridże; odtwarzacz stoi na drugiej półce małego regału na książki pod ekranem; pozostałe półki zapełniają kartridże z nagraniami meczów, kartridże motywacyjne i wizualizacyjne – InterLace, Tatsuoka, Yushityu, SyberVision. Trzystupasmowy kabel łączący odtwarzacz z dolnym prawym rogiem zawieszonego na ścianie ekranu jest tak cienki, że wygląda jak rysa na białym murze. Sale Projekcyjne nie mają okien, a powietrze z wywietrznika zalatuje stęchlizną. Chociaż przy włączonym ekranie ma się wrażenie, że w pomieszczeniu jest okno.

Hal nastawia mało absorbujący kartridż z wizualizacją, jak zwykle na spotkaniach Starszych Kumpli, gdy wszyscy są zmęczeni. Wyciszył fonię, żeby nie było słychać krzepiącej mantry, ale obraz jest jasny i superwyraźny. Zdaje się wyskakiwać z ekranu. Siwiejący i z lekka sponiewierany Stan Smith w anachronicznej bieli stoi na linii końcowej kortu i wybija podręcznikowe forhendy, jeden po drugim, wciąż tym samym ruchem, plecy ma osteoporycznie zaokrąglone, ale jest w świetnej formie, podręcznikowa praca jego nóg nie zdradza najmniejszego wysiłku: płynny obrót wokół własnej osi, cofnięcie środka ciężkości ciała, trzonek anachronicznego wilsona opada w tył, wskazując płot za plecami gracza, płynne przeniesienie ciężaru ciała na wysuniętą stopę, powrót piłki, kontakt na wysokości pasa, tuż przy ciele, mięśnie wysuniętej nogi sprężają się, a tylnej wiotczeją, oczy wlepione w żółtą piłkę pośrodku W nadrukowanego na naciąg rakiety – adepci EAT są nauczeni obserwować nie tylko piłkę jako całość, ale też jej wirujące spoiny, z których wyczytują rotację – kolano wysuniętej nogi opuszcza się nieco pod nabrzmiałym mięśniem czworogłowym, gdy ciężar ciała napiera, cofnięta stopa prawie en-pointe, wsparta o ziemię niestartym noskiem lśniącego bielą sneakersa, zdecydowane odesłanie piłki i trzonek rakiety zatrzymuje się tuż przed wychudłą twarzą – Smithowi z wiekiem zapadły się policzki, skóra sflaczała po bokach, oczy wybałuszają się znad wystających kości policzkowych, gdy Smith robi wdech po uderzeniu piłki, wygląda teraz jak wyżęty, postarzały w pałającym świetle, gdy wykonuje w kółko te same ruchy, od dziesięcioleci – wolna ręka unosi się z gracją i chwyta za trzonek uniesionej przed twarz rakiety, a zatem Smith znów przybrał Postawę Gotowości. Ani jednego zbędnego ruchu, odbicia pozbawione ego, żadnych popisów, sztuczek, przesadnych wygięć nadgarstka. Raz po raz, jeden forhend wtapia się w drugi, pętla, wrażenie jest hipnotyzujące, takie ma być. W tle, gdyby podkręcić głośność, powtarzane są w kółko słowa: „Nie Myśleć Tylko Widzieć, Nie Widzieć Tylko Dać Się Nieść”. Należy zniknąć w pętli i przenieść tę znikomość na całą grę. Młodzi leżą rozwaleni na podłodze, leżą na wznak, szczęki rozluźnione, oczy szeroko otwarte i zamglone, relaksujące ciepełko zmęczenia – podłoga pod wykładziną jest delikatnie podgrzewana. Peter Beak śpi z otwartymi oczami, ten specyficzny talent wpaja EAT młodszym uczniom. Orin potrafił spać z otwartymi oczami nawet przy stole jadalnym w domu.

Palce Hala, długie, jasnobrązowe i wciąż nieco lepkie od żywicy benzoesowej[46], splatają się na poduszce za jego głową, obejmując górną część czaszki: Hal obserwuje Stana Smitha spod ciężkich powiek.

– Myślisz, że mając siedemnaście lat, będziesz się dalej męczył tak jak teraz, Kent?

Kent Blott ma kolorowe sznurówki z klipsami przy sneakersach Mr Bouncety-Bounce, co Halowi wydaje się wyjątkowo kiczowate i szczeniackie.

Peter Beak cicho pochrapuje, rytmicznie wydymając małą bańkę śliny.

– Ale czasem na pewno zastanawiasz się, Blott, po kiego oni wszyscy jeszcze tutaj tkwią, skoro dzień w dzień jest tak okropnie?

– Dzień w dzień to nie – poprawia go Blott. – Ale dość często jest okropnie.

– Siedzą tu, bo po wyjściu chcą trafić na Show – mówi Ingersoll, pociągając nosem. Bo to oznacza ATP Tour, podróże, nagrody pieniężne, forsę z reklam, migawki z meczów w magazynach wideo, zdjęcia w błyszczących kolorowych czasopismach.

– Ale przecież oni wiedzą i my wiemy, że do Show dochodzi jeden wybitny junior na dwudziestu. A i on długo się tam nie utrzyma. Reszta kibluje po turniejach krajowych i okręgowych albo wymięka na posadkach w klubach. Oprócz tych, co zostają prawnikami i wykładowcami, tak jak wszyscy – mówi cicho Hal.

– Poza tym tkwi się tutaj i cierpi, żeby dostać stypendium. Bezpłatne studia. Biały blezer z literką. No i laski lubią studentów.

– Dobrze wiesz, Kent, że poza Wayne’em i Pemulisem nikt tutaj nie potrzebuje żadnego stypendium. Pemulis dostanie się, gdzie zechce, na podstawie testów. Stice’a ciotka wyśle, gdzie mu się spodoba, nawet gdyby przestał grać. A Wayne jest na prostej drodze na Show, na pewno nie posiedzi dłużej niż rok w reprezentacji ONAN. Ojciec Blotta, wybitny onkolog otolaryngolog, obleciał cały świat, wycinając guzy z błon śluzowych nadzianych pacjentów; Blott ma fundusz powierniczy. Czyli nie o to chodzi, o czym świetnie wiecie.

– Chcesz powiedzieć, że kochają tenis.

Stan Smith przerzucił się na bekhendy.

– Coś tam na pewno kochają, Ingersoll, ale przyjmijmy na moment, że Kentowi nie o to chodziło. Chodziło mu o parszywy nastrój, jaki aktualnie panuje w tym pomieszczeniu. K.B., ja już odbyłem setki takich seansów nienawiści, z tymi samymi facetami, po kiepskich popołudniówkach. Pod prysznicami, w saunie, przy kolacji.

– W klozetach też psioczą na całego – dorzuca Arslanian, Hal odlepia włosy z palców. Od Arslaniana zawsze lekko zalatuje hot dogami.

– Rzecz w tym, że to ma charakter rytualny. To całe psioczenie i jojczenie. Nawet zakładając, że chłopaki czują się tak, jak mówią, kiedy są w grupie, należy zauważyć, że siedzimy tutaj i wszyscy razem czujemy to samo.

– Czyli rozchodzi się o wspólnotowość?

– Czy w tym miejscu nie powinny zabrzmieć altówki, Hal, skoro trafiłeś w sedno?

– Ingersoll, ja…

Beaka budzą co chwila przeziębione migdałki; unosi się i charczy, przewracając oczami, a gdy opada z powrotem na plecy, wytrzeszcza gały.

Hal snuje twórczą wizję aksamitnego bekhendu Smitha: wyobraża sobie, że to on sam w zwolnionym tempie wali Evanem Ingersollem o przeciwległą ścianę. Rodzice Ingersolla założyli na Rhode Island lokalną wersję usługi polegającej na tym, że klient zamawia zakupy przez TP, a nastolatki w flotyllach furgonetek dostarczają mu je bezpośrednio do domu zamiast do supermarketów.

– Chodzi o to, że spędziliśmy właśnie trzy godziny, ogrywając się wzajemnie na zimnie, od którego marszczą się jaja, żeby popodbierać sobie miejsca w drużynowym rankingu. Albo obronić własne rankingowe pozycje. Ten system oparty jest na aksjomacie nierówności. Znamy swoje miejsca wyłącznie w odniesieniu do innych. John Wayne jest wyżej ode mnie, a ja jestem wyżej od Strucka i Shawa, którzy dwa lata temu byli obaj wyżej ode mnie, ale niżej od Troeltscha i Schachta, a teraz są wyżej niż Troeltsch, który na dzień dzisiejszy przegonił Freera, który znacznie góruje nad Schachtem, który nie wygrywa z nikim z obecnych w tej sali poza Pemulisem, odkąd nasiliła mu się kontuzja kolana i choroba Crohna, i ledwo mieści się w rankingu, przy czym to, że w ogóle się w nim mieści, świadczy o tym, że facet ma niewiarygodne jaja. Freer dwa lata temu ograł mnie do czterech i do dwóch w ćwierćfinałach U.S. Clays, a teraz jest w grupie B pięć miejsc pode mną, a nawet sześć, jeżeli Troeltsch wciąż będzie w stanie go ograć, kiedy zagrają znowu po jego zwolnieniu lekarskim.

– Ja przeganiam Blotta. Przeganiam Ingersolla. – Idris Arslanian kiwa głową.

– No bo Blott jest dziesiąty, Idris. Za to wyżej od ciebie jest Chu, który jest na roku nieparzystym i niej niż Possalthwaite. A Blott plasuje się niżej od Beaka i Ingersolla wyłącznie z racji przedziału wieku.

– Ja tam zawsze znam swoje miejsce – mruczy Ingersoll.

SyberVision przepuszcza sekwencje obrazów przez filtr, dzięki któremu pętle podań Stana Smitha wtapiają się płynnie w zamachy do identycznych kolejnych odbić, przejścia są niewyraźne, oniryczne. Hal z trudem dźwiga się na łokcie:

– Tkwimy nawzajem w swoich łańcuchach pokarmowych. Wszyscy. To jest sport indywidualny. Witajcie w głębi znaczenia indywidualny. Jesteśmy tutaj głęboko samotni. To jedno mamy wspólne, tę samotność.

– E Unibus Pluram. – Ingersoll się zamyśla.

Hal patrzy od twarzy do twarzy. Twarz Ingersolla jest kompletnie pozbawiona brwi, okrągła i usiana piegami, całkiem jak naleśnik pani Clarke.

– Więc jak możemy równocześnie być wspólnotą? Jak możemy się przyjaźnić? Jak może Ingersoll kibicować Arslanianowi w singlach na Port Washington, skoro przegrana Idrisa oznacza, że Ingersoll musi znów walczyć o swoje miejsce w tabeli?

– Nie potrzebuję jego kibicowania, bo jestem przygotowany. – Arslanian odsłania siekacze.

– No i o to właśnie chodzi. Jak my możemy się przyjaźnić? Nawet jeżeli mieszkamy, jemy, kąpiemy się i gramy razem, to jak możemy nie być stu trzydziestoma sześcioma głęboko samotnymi ludźmi zamkniętymi we wspólnym potrzasku?

– Mówisz o wspólnocie. To jest gra wspólnotowa.

– Raczej o alienacji – prostuje Arslanian, odwracając się profilem, żeby pokazać, że mówi do Ingersolla. – To indywidualizm egzystencjalny, o którym dużo mówi się na Zachodzie. Solipsyzm.

Jego górna warga unosi się i opada, odsłaniając/zasłaniając zęby.

– Jednym słowem – podsumowuje Hal – mówimy tu o samotności.

Blott robi taką minę, jakby miał się rozpłakać. Rozedrgane powieki i nieznacznie spastyczne ruchy nóg Beala zdradzają niespokojny sen. Blott energicznie pociera nos nasadą dłoni.

– Tęsknię za moim psem – przyznaje się Ingersoll.

– A. – Hal wspiera się na łokciu, żeby unieść palec drugiej ręki. – A. Ale jednocześnie zauważcie, z łaski swojej, ducha wspólnoty, który się rodzi spontanicznie przy sikaniu i narzekaniu. Ty, Blott. I ty, Kent. To było twoje pytanie. To, co wygląda na sadyzm, morderczy stres, zmęczenie. Cierpienie nas jednoczy. Oni chcą, żebyśmy tu siedzieli i psioczyli. Wszyscy razem. Po kiepskim popołudniowym secie wszyscy, jakkolwiek krótko, czujemy, że mamy wspólnego wroga. To jest ich prezent dla nas. Ich lekarstwo. Bo nic tak nie jednoczy jak wspólny wróg.

– Pan deLint.

– Doktor Tavis. Schtitt.

– DeLint. Watson. Nwangi. Thode. Wszystkie sługusy Schtitta.

– Nienawidzę ich! – drze się Blott.

– Siedzisz tu od tak dawna i wciąż uważasz, że nienawiść to przypadek?

– Korzystaj z przesłanek, Kencie Blott! – puentuje Arslanian.

– Z przesłanek wielkich jak sześciopak piwa – wtóruje mu Ingersoll.

Beak siada gwałtownie i mówi:

– O Boże, tylko nie obcęgami!

I zwala się z powrotem, znów wydmuchując bańkę śliny.

Hal udaje niedowierzanie.

– Nie zauważyliście jeszcze, panowie, że kiedy zbliża się tydzień ważnych zawodów, cały sztab Schtitta robi się coraz bardziej wściekły i sadystyczny?

Ingersoll dźwiga się na jednym łokciu i zwraca do Blotta.

– Mityng w Port Washington. Dzień Współzależności. Tydzień później Tucson WhataBurger. Chcą nas doprowadzić do szczytowej formy, Blott.

Hal kładzie się i gapi w ekran, znów pozwalając, aby Smithowy ballet de se rozluźnił mu mięśnie twarzy.

– Gówno prawda, Ingersoll, my już jesteśmy w szczytowej formie. Nie w tym rzecz. Zupełnie nie w tym rzecz. Jak chodzi o formę, to jesteśmy grubo ponad standard.

Ingersoll:

– Zdaniem Nwangiego przeciętny amerykański dzieciak nie potrafi się nawet raz podciągnąć na drążku.

Arslanian wskazuje w dół na swoją klatkę piersiową.

– Dwadzieścia osiem podciągnięć.

– Rzecz w tym, panowie – kontynuuje cicho Hal – że tu już nie chodzi o kondycję fizyczną. Ćwiczymy tylko pro forma. Oni tutaj pracują nad naszymi głowami, chłopaki. Dzień po dniu, rok po roku. Służy temu cały program. Zrozumiecie to lepiej, jak poszukacie dowodów spisku. Zawsze gdy zbliżają się wielkie rozgrywki, podsuwają nam konkretny obiekt nienawiści, prawdziwej zbiorowej nienawiści. Budzące postrach majowe treningi w czasie końcowych egzaminów przed rundą letnią. Wycisk po Bożym Narodzeniu przed Australią. Listopadowy maraton na zimnie, festiwal smarków, zwłoka w stawianiu Płuca i rozpoczęciu gier halowych. Wspólny wróg. Ja mogę pogardzać K.B. Freerem albo (nie umie sobie darować) Evanem Ingersollem czy Jennie Bash. Ale my pogardzamy ludźmi Schtitta, podwójnymi meczami po biegach, brakiem względu na egzaminy, powtarzalnością, stresem. Samotnością. Ale zbieramy się do kupy i psioczymy, nagle dajemy czemuś zbiorowy wyraz. Głos wspólnoty. Wspólnoty, Evan. Och, oni są przebiegli. Wystawiają się na naszą niechęć, obliczają nasze punkty krytyczne i mierzą tuż powyżej nich, a potem zamykają nas w szatni na czterdzieści pięć minut wolnego przed sesją ze Starszym Kumplem. Przypadek? Zbieg okoliczności? Widzieliście tu, panowie, cokolwiek, co by nie było na zimno wykalkulowanym systemem?

– Najbardziej ze wszystkiego nienawidzę tego systemu – oświadcza Ingersoll.

– Oni wiedzą, co się dzieje – mówi Blott, podrygując na kości ogonowej. – Oni chcą, żebyśmy się zbierali i narzekali.

– A to chytrusy – mówi Ingersoll.

Hal kuli się wsparty na łokciu i wsuwa do ust małą tafelkę kodiaka. Nie ma pewności, czy Ingersoll powiedział to obraźliwie. Leży całkowicie rozluźniony, wyobrażając sobie, jak Smith wali z góry Ingersolla po czerepie. Hal kilka tygodni temu zgodził się z diagnozą Lyle’a, że Ingersoll – bystry, miękki, złośliwy gnojek z dużą, miękką, pozbawioną brwi twarzą i gładkimi knykciami kciuków, który wygląda na maminsynka z minionej epoki i marnuje bystrą inteligencję na nieposkromione próby przypodobania się wszystkim razem i każdemu z osobna – że ten gnojek tak dalece wkurza Hala, ponieważ Hal rozpoznaje w nim kilka własnych cech, których nie umie albo nie chce przyjąć do wiadomości. Ale o tym Hal nie pamięta, gdy znajduje się w jednym pomieszczeniu z Ingersollem. Życzy mu źle. Blott i Arslanian patrzą na niego.

– Dobrze się czujesz?

– Zmęczony jest – mówi Arslanian.

Ingersoll bębni sobie od niechcenia po klatce piersiowej.

Hal w tym roku tak regularnie szprycuje się w sekrecie, że jeśli nie uczyni tego przed kolacją, w ustach gromadzi mu się nadmiar śliny – paradoksalny skutek oczyszczającego działania marychy – i oczy zaczynają mu łzawić jak po ziewaniu. Zażywanie tabaki to właściwie pretekst do tego, żeby czasem splunąć. Hal ze zdziwieniem uświadamia sobie, że wierzy w większość tego, co powiedział o samotności i ustrukturyzowanej potrzebie wspólnoty, a ta świadomość, do spółki z odrazą do Ingersolla i ślinotokiem, krępuje go ponownie i skrępowany Hal zastanawia się przez chwilę, dlaczego sekret upalania się w sekrecie kręci go bardziej niż samo jaranie. Za każdym razem odnosi wrażenie, że odpowiedź ma na końcu języka, w niemej i niedostępnej części kory mózgowej, ale kiedy próbuje do niej dotrzeć, robi mu się niedobrze. Jeszcze jedna rzecz zdarza mu się, gdy nie wypali zioła przed kolacją: doznaje lekkich mdłości, więc nie może za dużo zjeść w stołówce, za to potem, kiedy się już upali, dopada go wilczy głód i Hal pędzi do marketu Father & Son po coś słodkiego albo zapuściwszy sobie do oczu solidną dawkę Murine, idzie do Domu Dyrekcji na dodatkową kolację z C.T. i Mamuś i żre jak koń, aż Mamuś mu mówi, że kiedy on tak pałaszuje, to coś dobrego dzieje się z jej instynktem macierzyńskim – ale wtedy Hal budzi się przed świtem z potworną niestrawnością.

– Żeby cierpieć mniej samotnie – podpowiada mu Blott.

Dwa zakręty korytarza dalej, w SP 5, gdzie ekran jest na ścianie południowej i nie został włączony, Kanadyjczyk John Wayne ma ze sobą LaMonta Chu, „Śpiocha” Petersona, Kierana McKennę i Briana van Vlecka.

– Mówi o rozwijaniu w sobie pojęcia mistrzostwa w tenisie – tłumaczy Chu pozostałym trzem. Siedzą po turecku na podłodze, tylko Wayne stoi oparty plecami o drzwi i kręci głową, żeby rozluźnić kark. – Tłumaczy, że postęp w kierunku autentycznej formy mistrzowskiej jest powolny, frustrujący. Upokarzający. To raczej kwestia temperamentu niż talentu.

– Zgadza się, panie Wayne?

Chu kontynuuje:

– …że ponieważ do mistrzostwa dążymy przez serię plateau, następuje radykalna poprawa do pewnego poziomu, po czym przychodzi swoisty zastój na pewnym plateau, z którego przejść wyżej można tylko za cenę frustrujących, bezsensownych, powtarzalnych ćwiczeń, cierpliwości i wytrwałości.

– Plateaux – poprawia go Wayne, patrząc w sufit i przyciskając tył głowy izometrycznie do drzwi. – Pisane przez x. Plateaux.

Martwy ekran odtwarzacza ma kolor horyzontu nad Atlantykiem w zimny dzień. Postawa Chu w siadzie skrzyżnym jest podręcznikowa.

– John mówi, że istnieją trzy podstawowe typy tych, którzy nie wytrzymują na drodze cierpliwego dążenia do mistrzostwa. Typy. Jest tak zwany typ Desperata, który świetnie się sprawdza w fazie szybkiej poprawy przed plateau, ale kiedy osiąga plateau i czuje zastój, ma wrażenie, że nie dość szybko się poprawia, a nawet jakby trochę się cofa, ulega frustracji i rozpaczy, ponieważ brak mu pokory i cierpliwości do wytrwania, nie wytrzymuje presji czasu, który musi spędzić w fazie plateaux, i co się wtedy dzieje?

– Geronimo! – wyrywa się jeden z młodszych, nie całkiem na temat.

– Wycofuje się, racja – potwierdza Chu. Zagląda w notatki.

– Drugi jest typ Obsesjonata, powiada J.W. Ten z kolei jest tak napalony na pokonywanie kolejnych plateaux, że nawet nie zna słowa „cierpliwość”, a co dopiero „pokora” i „wytrwałość”, więc kiedy wpada w zastój, próbuje przełamać go „wolą” i „siłą”, czystą siłą pracy, drylu, woli i ćwiczeń, trenując obsesyjnie coraz więcej, wręcz histerycznie, aż przegnie pałę i nabawi się kontuzji, a po niedługim czasie jest chronicznie kontuzjowany i kuśtyka po korcie, ale dalej obsesyjnie się przetrenowuje, aż w końcu ledwo się rusza, spada na łeb na szyję w rankingu i w końcu pewnego pięknego popołudnia ktoś puka do jego drzwi, a to deLint, który chce z nim pogadać o postępach w szkoleniu.

– Banzai! El Bailo! Nara!

– Trzeci typ zdaniem Johna jest najgorszy, bo potrafi markować cierpliwość i pokorną frustrację. To typ Ugodowca, który doskonali się radykalnie aż do osiągnięcia plateau i zadowala się pozostawaniem w fazie plateau, bo jest mu to wygodne i znajome, więc nie zależy mu na postępach, za to wkrótce okazuje się, że wypracował sobie całą gamę sztuczek kompensujących słabości i uszczerbki na zbroi właściwe danej fazie w jego grze, a cała ta maskarada jest zakorzeniona w danym plateau. I tak, pomału, chłopaki, których jeszcze niedawno ogrywał, zaczynają ogrywać jego, poznają jego słabości i gość zaczyna obsuwać się w rankingu, ale dalej deklaruje, że jemu nie zależy, że jest tu tylko z miłości do tenisa, i stale się uśmiecha, i jest miły dla wszystkich, i bardzo fajnie się z nim żyje, tyle że tkwi w miejscu, kiedy inni koledzy pokonują kolejne plateaux, i coraz częściej przegrywa, ale jest zadowolony. Aż pewnego dnia ktoś puka cicho do jego drzwi.

– DeLint!

– Na małą pogawędkę!

– Geronzai!

Van Vleck podnosi wzrok na Wayne’a, który się odwrócił i zaparł dłońmi o framugę drzwi, a teraz wypręża do tyłu prawą nogę i rozciąga mięsień łydki.

– Naprawdę tak pan radzi, panie Wayne? Chu nie podszywa się fałszywie pod pana, jak zwykle?

Wszyscy są ciekawi, jak Wayne to robi, że mając raptem siedemnaście lat, jest już #2 w rankingu kontynentalnym osiemnastolatków i bardzo możliwe, że po WhataBurgerze będzie #1, już do niego dzwonią z agencji ProServ, którą Tavis każe sprawdzić Bocznej Alice Moore. Wayne jest najulubieńszym Starszym Kumplem w EAT. Do grupy Młodszych Kumpli Wayne’a można się dostać tylko przez losowanie.

LaMont Chu i T.P. Peterson dźgają van Vlecka sztyletami spojrzeń, a Wayne się obraca, rozciągając zginacz stawu biodrowego, i oświadcza, że powiedział już właściwie wszystko.

– Todder, podziwiam twój pomyślunek, podziwiam u młodych pewną dozę przyziemnego sceptycyzmu, bez względu na to, jak dalece jest on tutaj nie na miejscu. Więc chociaż mnie zażyłeś zajebiście, tak, że praktycznie nie widzę dla siebie wyjścia – mówi M. Pemulis w SP 2 Subdormitorium C, przysiadając na samym skraju kanapy, oddzielony dwoma metrami beżowego chodnika od czwórki swoich malców usadowionych po turecku na poduszkach – to ten jeden jedyny raz nagrodzę twój przyziemny sceptycyzm, dając ci szansę tylko z dwiema: uważaj, mam tu dwie karty, podnoszę je, po jednej w każdej ręce… – Urywa gwałtownie i puka się w skroń nasadą dłoni, w której trzyma waleta. – Kurczę, co ja sobie myślę. Przecież najpierw musimy wszyscy złożyć tu swoje piątale.

Otis P. Lord odchrząkuje i mówi:

– Stawka.

– To się inaczej nazywa bank – mówi Todd Possalthwaite, kładąc piątkę na stosiku.

– Jezusie Nazareński, w co ja się pakuję z tymi dzieciakami, które przemawiają żargonem starych krupierów z wybrzeża Jersey. Odbiło mi czy co? A zresztą, chromolę, czaicie, co do was mówię? No więc, Todd, stary, wybierasz tylko jedną z tych kart, mamy tutaj waleta trefl i damę pik, no więc wybierasz… a teraz odkładam obie karty rewersem do góry, przesuwam je przez chwilę w kółko po podłodze, nie tasuję, przez cały czas obydwie są dla ciebie widoczne, a ty śleeeeeedzisz wzrokiem wybraną kartę, twój wzrok podąża za nią w kółko. Z trzema kartami może miałbym szansę, że się pomylisz, ale z dwiema? Z dwiema zaledwie?

Ted Schacht stoi w SP 3 przy wielkim plastikowym modelu szczęki z białymi płytami zębów osadzonymi w obscenicznie różowych dziąsłach, oba nadgarstki ma omotane nicią dentystyczną grubości szpagatu.

– Podstawowa rzecz, panowie, to nie siła ani częstotliwość przeciągania nici, ale sam ruch, proszę popatrzeć: subtelny ruch piłowania, delikatnie w górę i w dół po obu wewnętrznych ściankach szkliwa… – Demonstruje ruch w dół po zębie przedtrzonowym wielkości głowy dziecka; plastelinowe dziąsło ugina się pod naciskiem z nieprzyjemnym ciamkaniem; piątka podopiecznych Schachta albo patrzy szklanym wzrokiem, albo śledzi w napięciu dłuższą wskazówkę zegarka. – …a teraz kluczowa sprawa, teraz coś, co rozumieją tylko bardzo nieliczni: tu, na dole, poniżej widocznej linii dziąsła, w tej niszy po obu stronach wzgórka dziąsłowego między zębami, tu, w tym zagłębieniu, gdzie czają się i plenią najgroźniejsze bakterie.

Troeltsch bryluje w swoim pokoju, który dzieli z Pemulisem i Schachtem w Subdormitorium C; siedzi wsparty o trzy poduszki, dwie swoje i jedną Schachta, waporyzator pyka, jedno z dzieci już trzyma w pogotowiu chusteczkę higieniczną.

– Chłopcy, dzisiaj opowiem wam o powtarzaniu. Teraz i zawsze, i na wieki wieków amen. O słuchaniu w kółko tych samych motywacyjnych kazań, aż przez sam ciężar powtórzenia zapadną wam głęboko w bebechy. O wykonywaniu w kółko tych samych skrętów, wykroków i odbić, bo w waszym wieku, chłopcy, powtarza się dla samego powtarzania, bez oglądania się na wyniki, bo do ukończenia czternastego roku życia wyniki nie zastąpią słabych postępów, a więc powtarzanie ruchów i gestów jako sztuka dla sztuki, w kółko to samo, aż skumulowany ciężar powtórzeń wniknie w wasze ruchy poniżej poziomu świadomości, wniknie i wsiąknie w wasz, że się tak wyrażę, twardy dysk, wasz CPS. Wasz język maszynowy. W autonomiczny system nerwowy, dzięki któremu oddychacie i się pocicie. Nie przez przypadek mówi się, że w naszej szkole karmimy się tenisem, śnimy o tenisie i oddychamy tenisem. To są funkcje autonomiczne. Skumulowany znaczy tu nagromadzony drogą bezmyślnie powtarzanych ruchów. Język maszynowy mięśni. Dopóki nie umiecie robić tego bez myślenia, grajcie dalej. Przełom, według tutejszych kalkulacji, nastąpi około czternastego roku życia. Po prostu ćwiczcie. Zapomnijcie o pytaniu, czy to ma sens, oczywiście, że nie ma sensu. Sensem powtarzania jest brak sensu. Poczekajcie, aż wam to wrośnie w twardy dysk, a sami zobaczycie, jaką to wolność daje głowie. Nagle zwolni wam się w mózgu olbrzymia przestrzeń, której nie będzie już zajmowała mechanika ruchów, bo ona wejdzie wam w krew. Mechanika zostanie włączona w wasz system. W system z wewnętrznym układem sterowania. A to nadzwyczajnie uwalnia głowę. Musicie tylko poczekać. Już teraz, grając, zaczynacie myśleć w całkiem inny sposób. Tak jakbyście mieli kort w środku. Piłka przestaje być piłką. Staje się czymś, o czym wiecie, że powinno być w powietrzu i wirować. Na tym etapie zaczynają was uczulać na koncentrację. Na razie, oczywiście, musicie się koncentrować, nie ma innej rady, bo to jeszcze nie wrosło wam w język ciała, jeszcze musicie o tym myśleć za każdym razem, kiedy to robicie. Ale poczekajcie do czternastych, piętnastych urodzin. Wtedy zaczną traktować was jak tych, którzy osiągnęli przełomowe plateau. Najdalej w piętnastym roku życia. I zacznie się pieprzenie o koncentracji i charakterze. Wtedy wezmą się do was na serio. Bo to jest to przełomowe plateau, na którym zaczyna się liczyć charakter. Skupienie, samoświadomość, rozgadana głowa, skrzekliwe głosy, gula w gardle, lęk a przeciwieństwo lęku, obraz samego siebie, wątpliwości, opory, małe zawzięte zimnostope ludziki w waszych głowach, skrzeczące o lęku i zwątpieniu, uszczerbki w mentalnej zbroi. One zaczynają się teraz liczyć. Najwcześniej w trzynastym roku życia. Ciało pedagogiczne zwraca największą uwagę na przedział wiekowy trzynaście–piętnaście. To również wiek rytuałów męskości w wielu kulturach. Zastanówcie się nad tym. A do tego czasu powtarzanie. Do tego czasu jesteście tu w ich oczach maszynami. Podlegacie ruchom. Zastanówcie się nad sformułowaniem: Podlegać Ruchom. Wgrywać je na płytę główną. Wy, chłopaki, nawet nie wiecie, jak macie teraz dobrze.

James Albrecht Lockley Struck Jr z Orinda, CA, woli jedno długie spotkanie typu Pytanie/Odpowiedź, podczas którego odtwarzacz w SP 8 nadaje ambientową muzyczkę na tle rekreacyjnych widoków fal morskich, rozmigotanych sadzawek, pól kłaniającej się pszenicy.

– Zostało nam czasu na jeszcze ze dwa, mai druzja.

– Powiedzmy, że kończymy trening i facet zaczyna nas kertwangować. Piłki wyraźnie wchodzą, a on wykrzykuje auty. Nie chce się wierzyć w takie chamstwo.

– Zakładam, że w sytuacji, o której mówisz, Traub, nie ma sędziego liniowego.

Upiornie niebieskooki Auden Tallat-Kelpsa włącza się w dyskusję:

– Jesteśmy we wczesnych rundach. Kiedy dają nam tylko po dwie piłki. Gramy honorowo. I nagle on zaczyna nas kertwangować. To się zdarza.

– Wiem, że się zdarza.

– Albo otwarcie kertwanguje, albo robi ci wodę z mózgu. Co wtedy? Odpowiedzieć kertwangiem? Ząb za ząb? Co robić?

– Czy zakładamy, że jest przy tym tłum gapiów?

– Wczesna runda. Daleki kort. Bez świadków. Jesteście tam sami. Czy należy mu odkertwangować?

– Odkertwangować nie wolno. Grasz dalej, ani słowa, z uśmiechem na ustach. Jeżeli pomimo to wygrywasz, to wzmocniłeś się wewnętrznie.

– A jak przegrywam?

– Jak przegrywasz, to przed następną rundą robisz ukradkiem coś nieprzyjemnego z jego bidonem.

Kilku młodych używa notesów i z namaszczeniem potakuje głowami. Struck to ceniony taktyk, bardzo oficjalny na sesjach grupowych z Młodszymi Kumplami, ma w sobie coś z nieprzystępnego naukowca, co spora część jego podopiecznych szanuje.

– Nieprzyjemności w związku z prywatnym bidonem możemy sobie omówić w piątek – mówi Struck, spoglądając na zegarek.

Rękę podnosi wściekle zezowaty Carl Whale, lat trzynaście. Struck udziela mu głosu.

– A jak chce mi się pierdnąć?

– Pytasz poważnie, Moby Dicku, czy jak?

– Panie Jimie, powiedzmy, że pan gra i nagle chce się panu pierdnąć. A zanosi się na potężnego bąka, z tych smrodliwych.

– Mam obraz.

Empatyczne pomruki, wymiana spojrzeń. Josh Gopnik z wielkim namaszczeniem kiwa głową. Struck stoi wyciągnięty jak struna na prawo od odtwarzacza, ręce założył na plecach, jak oksfordzki wykładowca.

– Chodzi mi o naprawdę pilną potrzebę. – Whale spogląda przelotnie dokoła. – Przecież niewykluczone, że odczuwasz pilną potrzebę wyjścia do łazienki, która objawia się pierdnięciem.

Już pięć głów kiwa z bolesną skwapliwością: widocznie poruszona została kwestia paląca dla chłopców poniżej czternastego roku życia. Struck bada sobie skórkę przy paznokciu.

– Masz więc na myśli defekację, Moby Dicku. To rozumiesz przez wyjście do łazienki.

Gopnik podnosi wzrok.

– Carlowi chodzi o taką sytuację, kiedy sam dobrze nie wiesz, co ci się chce. Na przykład zdaje ci się, że musisz pierdnąć, a tak naprawdę to chce ci się kupę.

– A jesteś w trakcie rywalizacji, nie możesz tak po prostu wypiąć się i sprawdzić.

– Więc przez ostrożność powstrzymujesz się… – mówi Gopnik.

– …od pierdnięcia – uzupełnia Philip Traub.

– Tylko że wtedy zabroniłeś sobie pilnego pierdnięcia i próbujesz rywalizować dalej z paskudnym, gorącym, śmierdzącym, nieprzyjemnym bąkiem w dupie.

Dwa poziomy niżej siedzi Ortho Stice ze swoją trzódką: mały, à la biblioteczny krąg miękkich krzeseł i lamp w ciepłym foyer z boku drzwi wejściowych do Subdormitorium C.

– I mówi, że to, co mówi, dotyczy czegoś więcej niż tenisa, mein Kinder. Mein Kinder znaczy z grubsza moja rodzino. Patrzy wam prosto w oczy i mówi, że tu chodzi o sposób sięgania do tych miejsc w sobie, których istnienia się nawet nie podejrzewało, i docierania do tych miejsc, i zamieszkiwania w nich. A jedyna droga dotarcia tam prowadzi przez cierpienie. Cierp. Umartwiaj się. Co jesteś skłonny dać. Usłyszycie, że was pyta, czy dostąpiliście już przywileju spotkań twarzą w twarz. Wezwanie może przyjść w dowolnej chwili: on domaga się spotkania twarzą w twarz. Usłyszycie, że powtarza to wiele razy. Co ty masz do ofiarowania. Z czym skłonny jesteś się rozstać. Widzę, że trochę zbladłeś, Wagenknecht. Bo to jest przerażające, klnę się na wasze osobiste różowe dupeczki: to jest przerażające. To wielka chwila. On wyjebie wam prawdę prosto z mostu. O dyscyplinie, poświęceniu i czci dla czegoś o wiele większego niż twoja osobista dupa. Wspomni o Ameryce. Będzie mówił o patriotyzmie, nie myślcie sobie. Powie, że to jest gra patriotyczna, która stanowi autostradę do wielkiej sprawy. On nie jest Amerykaninem, ale przyznam się wam bez ogródek, że we mnie budzi dumę z bycia Amerykaninem. Mein Kinder. Powie wam, że przez to się uczycie, jak być dobrymi Amerykanami w czasach, chłopcy, kiedy Ameryka nie jest dobra sama w sobie.

Nastaje długa pauza. Drzwi wejściowe są nowsze od framugi.

– Ja dla tego staruszka zjadłbym szklaną watę.

Koledzy w SP 8 słyszą krótki wybuch oklasków tylko dlatego, że Struck nie zawahał się zrobić pauzy i pozostać w milczeniu tak długo, jak trzeba. Dzieciakom te pauzy uświadamiają godność, integralność i studzienną głębię faceta, który dziewięć lat spędził w trzech różnych akademiach i który codziennie musi się golić. Struck robi powolny wydech przez zaokrąglone usta, spoglądając do góry na bordiurę sufitu z giloszowym wzorem.

– Moby Dicku, kiedy mnie się tak zdarza, to pasuję.

– Znaczy puszcza pan bąka, choćby nie wiem co?

– À la contraire. Trzymam go w sobie przez cały dzień, jeżeli muszę. Mam żelazną zasadę: niczego nie wypuszczać z tyłka podczas gry. Ani gwizdu, ani świstu. Jeżeli gram zgięty w pasie, to gram zgięty w pasie. Akceptuję dyskomfort w imię godnej ostrożności, a kiedy jest już bardzo źle, patrzę w niebo między punktami i mówię do nieba: Dzięki Ci, Panie, czy mogę prosić o dokładkę. Dzięki Ci, Panie, czy mogę prosić o dokładkę.

Gopnik i Tallat-Kelpsa notują te słowa.

Struck mówi:

– Tak robię, jak chcę wytrzymać naprawdę długo.

– Jedna strona przegrody dziąsłowej, potem czubeczek i w dół drugą stroną przegrody dziąsłowej, nitką należy operować z wyczuciem, nabierzecie wprawy.

– Teraz uwaga. Wielkie pytanie o charakter brzmi: czy pozwalamy, aby drobne potknięcie wynikłe z setnej ułamka sekundy dekoncentracji kazało nam po pedalsku wznieść ręce i powlec się do nory, żeby tam skamleć i lizać rany, czy też mrużymy oczy, wysuwamy szczękę i mówimy sobie: Pemulis, mówimy: Hej, Pemulis, Dubel albo Nic, skoro szanse wygranej są dzisiaj tak szaleńczo wręcz po naszej stronie.

– Więc oni to robią specjalnie? – pyta Beak. – Chcą, żebyśmy ich nienawidzili?

Granice i rytuały. Prawie już czas na wspólną kolację. Pani Clarke z kuchni pozwala niekiedy Mariowi zadzwonić chochlą w trójkąt, a sama tymczasem rozsuwa drzwi stołówki. Kelnerom każą nosić siatki na włosach i małe położnicze/ginekologiczne rękawiczki. Hal mógłby wyciągnąć wtyczkę i zapuścić się w tunele, może nawet nie aż do Pompowni. Spóźniłby się tylko dwadzieścia minut. Abstrakcyjnie, nieuważnie myśli o granicach i rytuałach, słuchając, jak Blott klaruje Beakowi swój światły wgląd. Że niby istnieje jakaś cienka granica, wymierna różnica, pomiędzy koniecznością a usilnym pragnieniem. Musi przysiąść, żeby splunąć do kosza na śmieci. Ćmi go ból w zębie po lewej stronie.

Pierwsze i jedyne jak dotąd od biedy romantyczne doświadczenie Maria Incandenzy

W połowie października RPDD Hal zaprosił Maria na poobiednią przechadzkę i przechadzali się po terenie EAT pomiędzy Kortami Zachodnimi a linią drzew na stoku wzgórza, Hal z torbą sportową w ręku. Mario wyczuł, że Hal chce się na chwilę oddalić, więc udał (Mario), że zaciekawiła go niezmiernie jakaś konfiguracja listka i gałązki na poboczu, i w ten sposób pozwolił Halowi rozpłynąć się niejako w perspektywie ścieżki. Cały teren pomiędzy linią drzew a zaroślami krzaków, badyli i Bóg wie czego jeszcze zaściełały opadłe liście, już suche, ale jeszcze z resztkami kolorów. Liście leżały pod stopami. Mario dreptał od drzewa do drzewa, przy każdym zatrzymując się na odpoczynek. Było około 19:00, właściwie jeszcze nie zmierzch, ale ze słońca został tylko wąski ryjek nad Newton, ziemia pod długimi cieniami była zimna, a światło nad całym terenem przenikał specyficzny melancholijny smutek. Chwiejne latarnie przy alejkach jeszcze jednak nie rozbłysły.

Cudna woń nielegalnie palonych liści ciągnęła od East Newton, pomieszana ze spożywczymi zapachami z wywietrzników na zapleczu stołówki. Dwie mewy zajmowały wspólną przestrzeń powietrzną nad śmietnikami za tylnym parkingiem. Liście chrzęściły pod stopami. Mario kroczący po suchych liściach wydawał taki mniej więcej odgłos: chrzęst chrzęst chrzęst stop; chrzęst chrzęst chrzęst stop.

Pojazd relokacyjny Zakładu Relokacji Odpadów „Empire” przemknął górą ze świstem, wznosząc się u nasady łuku swojej trajektorii i migając pojedynczym niebieskim światłem ostrzegawczym.

Znalazł się w miejscu, gdzie linia drzew wybrzuszała się przepuklinowato w kierunku końca ogrodzenia Kortów Zachodnich. Z głębi chaszczy na występie zbocza dobiegł przemożny chrzęst i trzask poszycia i w polu widzenia wyłonił się nie kto inny jak Fregata Millicent Kent, szesnastolatka z Montclair, NJ, #1 w singlu drużyny dziewcząt 16-A, dwieście kilo żywej wagi co najmniej. Mańkutka, bijąca bekhend jedną ręką i serwująca tak, że Donnie Stott lubił rejestrować szybkość piłek radarem i przedstawiać wyniki w postaci wykresów. Wymieniają serdeczne cześć. Fregata Millicent Kent jest jedną z kilku zaledwie adeptek EAT, którym widać żyły na przedramionach, co zeszłej wiosny dało asumpt do ostrych zawodów w wyciskaniu na ławce zorganizowanych przez M. Pemulisa, w których Fregata Millicent Kent wystąpiła przeciw Schachtowi, Freerowi i Petropolisowi Kahnowi, pokonując Kahna, przy czym Freer nie stawił się na konkurs, a Schacht ostatecznie wygrał, ale zdjął przed nią czapkę. Teraz odbywała nakazany przez trenera poobiedni spacer dla utrzymania wagi, ściskając w dłoniach piłki tenisowe Penn 5, w spodniach dresowych EAT i z wielgaśną fioletową kokardą przylepioną taśmą samoprzylepną lub klejem do tępo sklepionego czubka fryzury. Powiedziała Mariowi, że widziała właśnie coś strasznie dziwnego, głęboko w krzakach. Włosy miała upięte wysoko i zwinięte w kształt pastylki, przez co przypominały papieską tiarę lub wysokie kepi brytyjskiego konstabla. Mario powiedział, że kokarda wygląda fantastycznie i co za niespodzianka spotkać się tutaj twarzą w twarz o chłodnym zmierzchu. Bridget Boone mawiała, że koafiura Fregaty Millicent Kent wygląda jak pocisk sterczący z podziemnej wyrzutni w gotowości do wystrzelenia. Resztka słonecznego ryjka zachodziła tuż nad czubkiem fryzury Fregaty Millicent, z wyglądu twardej jak kość, złożonej z gęsto utkanych gniazd siatkowatych włókien, niczym wyschnięta gąbka trukwy, bo jak wyjaśniła Fregata M.K., przez wakacje niefortunna domowa trwała zamieniła jej włosy w stos siatkowatych gniazd, który teraz dopiero się rozluźnia, tak że nawet można przyczepić do niego kokardę. Mario powiedział jej, że z tą kokardą wygląda jak ta lala, palce lizać. (Nie wyraził się dosłownie „o chłodnym zmierzchu”). Fregata M.K. oznajmiła mu, że dla rozrywki przedzierała się przez te kolczaste krzaki, które pani Incandenza – kiedy jeszcze wychodziła na dwór – zasadziła, żeby zniechęcić pracowników zatrudnionych na część etatu do skracania sobie drogi pod górkę do EAT, i natknęła się na składany statyw marki Husky VI, nowy i matowosrebrny, rozstawiony na swoich trzech nogach właśnie tam, w samym środku zarośli. Bez żadnego widocznego powodu i bez widocznych śladów przedzierania się przez gąszcz, nie licząc oczywiście śladów Millicent. Fregata Millicent Kent wsadziła po piłce tenisowej do kieszeni na biodrach, wzięła Maria za łapę i poleciła, aby poszedł z nią, o, tędy, to mu szybciutko pokaże i dowie się, co on o tym myśli, plus będzie miała świadka, jak wrócą, i opowie ludziom, co znalazła. Mario powiedział, że Husky VI ma fabrycznie zamontowaną głowicę z płaską śrubą do zamocowania kamery i ujściem kabla. Podtrzymywany jedną ręką przez dziewczynę, która drugą ręką torowała drogę przez chaszcze, zapuścił się w gąszcz na występie zbocza. Światło na zewnątrz miało teraz ten sam odcień co kokarda Fregaty M.K., która (Fregata M.K.) zaklinała się, że jak Boga kocha, było to gdzieś tutaj. Mario powiedział, że jego zmarły tata używał za młodu nieco mniej szpanerskiego modelu Husky IV do kręcenia filmów artystycznych, a jednocześnie posługiwał się własnej roboty wózkiem operatorskim oraz workami z piaskiem i halogenami zamiast lamp Kliegla. Świergotało kilka gatunków i odmian ptaków.

Fregata Millicent Kent wyznała Mariowi poufnie, że zawsze uważała, iż Mario ma najdłuższe, najgęstsze, najładniejsze rzęsy ze wszystkich chłopaków na obu kontynentach, a nawet na trzech, wliczając Australię. Mario podziękował jej uprzejmie, tytułując ją Panią i podrabiając akcent południowca.

Fregata Millicent Kent powiedziała, że nie jest pewna, które są jej stare ślady, prowadzące do chaszczy ze statywem, a które są ich nowsze ślady, wydeptane podczas próby znalezienia starych śladów, i że martwi się, bo robi się ciemno i mogą ich nie znaleźć, a wtedy Mario nie uwierzy jej, że widziała coś tak odlotowego jak błyszczący srebrny statyw ustawiony bez powodu w środku nigdzie.

Mario powiedział, że jest prawie pewien, iż Australia jest kontynentem. Idąc, sięgał głową dolnej krawędzi klatki piersiowej Fregaty Millicent.

Usłyszał chrzęst i trzaski z innych pobliskich zarośli, ale był pewien, że to nie Hal, bo Hal bardzo rzadko poruszał się głośno, czy to na dworze, czy w domu.

Fregata Millicent Kent powiedziała Mariowi, że chociaż jest niekwestionowaną supertenisistką w tradycji gry siłowej Betty Stöve/Venus Williams, czyli doskok do siatki i tytaniczny wolej, i czeka ją niemal pewna przyszłość w Show, to przyzna mu się prywatnie, że nigdy tak naprawdę nie lubiła tenisowej rywalizacji, a jej prawdziwą miłością i pasją jest współczesny taniec interpretacyjny, do którego ma, przyznać trzeba, mniejszy naturalny dryg i talent, ale który kocha i już jako mała dziewczynka spędzała cały czas wolny od kortu, ćwicząc w trykocie przed podwójnym lustrem w swoim pokoju w Montclair, NJ, jednak tylko do tenisa ma nieograniczony talent i z powodu tenisa przeżywa wielkie emocje i dostaje oferty darmowej nauki od szkół z internatem, a zawsze chciała się dostać do szkoły z internatem. Mario spytał ją, czy może pamięta, czy ten statyw Husky VI był typu TL, z kratkowanymi jak wafel gumowymi osłonkami na nóżkach i głowicą 360 stopni, czy typu SL, z gładkimi końcówkami i głowicą 180 stopni, która zatacza łuk, a nie pełne koło. Fregata Millicent wyznała, że mając lat dziewięć, przyjęła stypendium EAT z jednego tylko powodu: żeby uciec od ojca. O ojcu mówiła Mój Stary, ewidentnie z dużej litery. Jej matka opuściła dom, gdy Fregata Millicent miała raptem pięć latek, uciekając znienacka z mężczyzną przysłanym przez firmę zwaną wówczas Con-Edison do sporządzenia darmowego szacunku wykorzystania energii domowej. Minęło sześć lat, odkąd Fregata Millicent widziała swojego Starego, lecz zapamiętała go jako mężczyznę prawie trzymetrowego wzrostu i horrendalnej tuszy – to dlatego wszystkie lustra w domu i wanna miały podwójną szerokość. Jej starsza siostra, głęboko zaangażowana w pływanie synchroniczne, zaszła w ciążę i wyszła za mąż w szkole średniej, wkrótce po odejściu matki.

Przez cały czas na zboczu rozlegały się chrzęsty i trzaski. Mario ma zawsze kłopoty przy schodzeniu ze stromizny. Jakiś ptak siedzi na górnej gałęzi małego drzewka i przygląda im się, nic nie mówiąc. Mariowi przypomina się nagle dowcip, który opowiadał Michael Pemulis:

– Jeżeli dwoje ludzi pobierze się w Wirginii Zachodniej, a potem zwiną manatki i przeniosą się do Massachusetts, gdzie dojdą do wniosku, że chcą się rozwieść, to na czym będzie polegał ich największy problem z uzyskaniem rozwodu?

Fregata Millicent mówi, że jej starsza siostra, mając zaledwie piętnaście lat, zapisała się do objazdowej trupy łyżwiarskiej Ice Capades i śpiewała w chórku na koncertach, na których największym artystycznym wyzwaniem było nie wpaść na łyżwiarza obok i nie upaść albo nie przewrócić tamtego.

– Odpowiedź: Na uzyskaniu rozwodu z rodzoną siostrą, bo w Wirginii Zachodniej, mówił Pemulis, dużo małżeństw to bracia z siostrami.

– Weź mnie za rękę.

– Ale on tylko tak żartował.

Światło miało teraz mniej więcej ten sam kolor co popiół i węgielki na dnie grilla. Fregata Millicent Kent prowadziła Maria coraz mniejszymi okrążeniami. Kiedyś, mówiła, jako ośmiolatka wróciła wcześniej do domu z pozaszkolnego treningu w ośrodku USTA Jr w Passaic, NJ, ciesząc się z góry na to, że wskoczy w stary trykot i poćwiczy sobie współczesny taniec interpretacyjny w pokoju, aż tu nagle po wejściu do domu zastaje ojca ubranego w tenże trykot. Który, rzecz jasna, niezbyt dobrze na niego pasował. A końce wielkich bosych stóp ojca tkwiły wciśnięte w proste czółenka, które pani Kent w pośpiechu zapomniała zabrać ze sobą. Jej Stary wszystkie meble pozsuwał pod ściany i podrygiwał przed megaszerokim lustrem w groteskowo malutkim, napiętym do granic fioletowym trykocie. Mario mówi, że fiolet to jest naprawdę kolor Fregaty Millicent. Ona mówi, że to jest najtrafniejsze słowo: podrygiwał. Kręcił piruety i zataczał kręgi. Posapując na dokładkę. Krocze jej trykotu wyglądało jak proca, tak było zdeformowane. Nie usłyszał, że weszła. Fregata Millicent spytała Maria, czy widział już kiedyś jin-jang dziewczyny. Obsceniczne, upstrzone plamami, włochate cielsko wybrzuszało się i wylewało z każdego otworu trykotu, wspominała. Sama miała bujną figurę już w wieku ośmiu lat, powiedziała Mariowi, ale Jej Stary zaliczał się do całkiem innego kalibru. Mario powtarzał w kółko: Kurza twarz, bo nic innego nie przychodziło mu do głowy. Całe cielsko trzęsło mu się jak galareta, gdy tak podrygiwał. To było obrzydliwe, powiedziała. W żadnym gąszczu czy zagajniku nie było śladu statywu Husky VI ani żadnego innego modelu. Dosłownie powiedziała na to „jin-jang”. Ale, podkreśliła, Jej Stary nie był zwyczajnym transwestytą, okazało się bowiem, że przebiera się tylko w odzież spokrewnionych z nim przedstawicielek płci żeńskiej. Przedtem zawsze zastanawiała się, dlaczego trykoty i spódniczki do jazdy figurowej na lodzie należące do jej sióstr są takie porozciągane i mają pozrywane gumki, chociaż jej siostry też nie nosiły rozmiarów dla anorektyczek. Jej Stary nie usłyszał, że weszła, więc podrygiwał i pląsał jeszcze przez parę chwil, dopóki nie spotkały się w lustrze ich spojrzenia, mówiła Fregata. Wtedy właśnie zrozumiała, że musi się wyrwać z domu, powiedziała. I właśnie tego samego dnia wieczorem zadzwoniła pani z Komisji Rekrutacyjnej od jego, Maria, starego. To było zrządzenie losu. Objawienie. Kismet.

– Jin-jang – wyrecytował Mario, kiwając głową.

Dłoń Fregaty Millicent była duża, gorąca i wilgotnością zbliżona do maty prysznicowej, z której korzystało kilka osób po kolei.

Jej druga co do starszeństwa siostra, wiele lat później, poinformowała Fregatę M.K., że pierwszym sygnałem o skłonnościach Jej Starego był epizod, do którego doszło, gdy ona, ta starsza siostra, była bardzo mała i pani K. uszyła dla niej kostium Kupidyna ze złotym łukiem i strzałą z lamy na szkolny pochód walentynkowy i któregoś dnia szkoła wypuściła uczniów do domu przed czasem po alarmie azbestowym, więc siostra wróciła niespodziewanie wcześnie i zastała Starego w piwnicznym pokoju wypoczynkowym, gdzie ubrany w skrzydełka i obrzydliwie rozciągniętą pieluchę prężył się w pozie znanej z dosyć słynnego oleju Tycjana, który wisi w Met w sali Triumf Renesansu, i długo potem nie mogła się uporać z odruchem wyparcia i zwątpienia w świadectwo własnych zmysłów, aż histeryczny epizod podczas próby Walentynkowej Rewii na Lodzie obnażył jej wyparte emocje i psycholog Biura Doradczego Rewii pomógł jej rozpocząć proces przepracowywania traumy.

W tym punkcie opowieści Fregata Millicent zatrzymała się oraz Maria w niekolczastych zaroślach, jak się później okazało, trującego sumaku i obróciła się do Maria z dziwnym błyskiem w tym oku, na które nie padał cień sosny, po czym wcisnęła dużą głowę Maria w miejsce tuż poniżej swoich piersi i oznajmiła, iż rzęsy Maria i ta jego kamizelka z zasuwą, dzięki której trzyma się prosto, od dłuższego czasu działają na jej zmysły tak, że wariuje. Mario nagle odczuł radykalny spadek temperatury, a to Fregata Millicent Kent, powodowana podnieceniem erotycznym, wyssała z ich atmosfery niesamowite ilości energii. Wciśnięty twarzą w splot słoneczny Fregaty Millicent Mario zmuszony był wykręcić usta w lewo, żeby w ogóle móc oddychać. Kokarda Fregaty Millicent odczepiła się i sfrunęła poza granice pola widzenia Maria, niczym olbrzymia, oszalała fioletowa ćma. Fregata Millicent usiłowała rozpiąć sztruksy Maria, ale utknęła na skomplikowanym systemie zatrzasków i sprzączek na dolnym brzegu zapinanej na rzepy kamizelki z zasuwą, która zachodziła na zapięcie spodni, a tymczasem Mario próbował tak ułożyć usta, żeby móc odetchnąć i ostrzec Fregatę M.K., że ma okropne łaskotki w okolicy pępka i tuż poniżej. Jednocześnie zaczynał słyszeć gdzieś z góry i od wschodu nawoływania swojego brata Hala, który umiarkowanie głośno wzywał go po imieniu. Fregata Millicent Kent zapewniła Maria, że denerwuje się tak samo jak on tym, co się dzieje pomiędzy nimi. Rzeczywiście, odgłosy Maria ssącego powietrze wykręconymi w lewo ustami można było wziąć za sapanie pobudzenia seksualnego. Wtedy to Fregata Millicent jedną ręką objęła Maria za szyję, żeby zyskać punkt podparcia, a drugą rękę wcisnęła pod dolny brzeg opiętej kamizelki, a następnie przesunęła ją w dół pod spodnie i majtki, gmerając za penisem, aż Mario dostał takich łaskotek, że zaczął się skręcać, wyrwał twarz spod napierającego na nią torsu Fregaty Millicent i rozchichotał się głośno, tonem tak charakterystycznie piskliwym, że Hal nakrył ich bez najmniejszego trudu, mimo że jego system nawigacyjny był osłabiony po mniej więcej kwadransie spędzonym samotnie w gąszczu wonnych sosen.

Mario opowiadał potem, że to było tak, jakby mieć słowo na końcu języka i nie umieć go sobie przypomnieć, aż dokładnie w sekundzie poniechania starań ono samo wyskakuje z pamięci. Mówił to, gdy we troje wspinali się z powrotem ku wybrzuszeniu linii drzew, żeby jak najkrótszą drogą dotrzeć do Gmachu Soc.-Adm. – i nagle natknęli się na statyw do kamery filmowej, połyskujący matowo TL marki Husky, z gumowymi nakładkami na końce nóżek, w samym środku wcale nie tak znów wysokich i gęstych zarośli.

30 kwietnia – Rok Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Steeply rzekł:

– Wybierając jednak Boston na swoje centrum operacyjne, co dla nas oznacza: miejsce narodzin domniemanej Rozrywki.

Marathe wykonał gest znamionujący prośbę o czas do namysłu i gotowość do dalszej gry, jeśli Steeply sobie tego życzy.

– Zarazem jednak miasto Boston, USA, ma swoją logikę. Położone jest najbliżej Wypukłości. A zatem najbliżej Quebecu. Jak to się mówi, o rzut beretem.

Jego wózek inwalidzki skrzypiał nieznacznie przy każdym poruszeniu. Klakson samochodu pomiędzy miastem a nimi trąbił przeciągle. Na powierzchni pustyni robiło się coraz zimniej; odczuwali to. Marathe z wdzięcznością pomyślał o swojej wiatrówce.

Steeply grubiańskim gestem kciuka, wcale nie kobiecym, strząsnął popiół z papierosa.

– Tylko że wcale nie mamy większej pewności, że oni rzeczywiście posiadają kopie. Poza tym czy ta w cudzysłowie anty-Rozrywka, którą podobno nakręcił reżyser filmu, żeby skontrować zabójczy efekt, czy ona rzeczywiście istnieje, bo może to jest tylko jakaś gra obliczona na ciebie i FLQ[47]: obiecują anty-Rozrywkę na wabia, za ustępstwa. Jako rodzaj remedium czy odtrutki.

– Co do istnienia tego antyfilmu, który przeciwdziała uwodzicielskiej mocy Rozrywki, nie mamy żadnych dowodów poza kretyństwem plotek.

Steeply skorzystał z wywiadowczego wybiegu i udał, że zajmują go drobne czynności kosmetyczno-higieniczne, odwlekając własną wypowiedź w nadziei, że Marathe wysłowi się pełniej. Ruchome, migotliwe światła miasta Tucson tworzyły świetlną kulę, podobną do tych, które zdobią sufity les salles de danser w Val-d’Or, Quebec. Żona Marathe’a umierała powoli na restenozę komorową[48]. Pomyślał: Umrzeć dwa razy.

Marathe powiedział:

– Poza tym dlaczego oni nigdy nie wysyłają cię w teren jako ciebie, Steeply? Mam na myśli twój wygląd. Ostatnim razem byłeś… niech no sobie przypomnę… Murzynem, przez prawie rok, no nie?

Wzruszenie ramion Amerykanina jest zawsze jak próba podnoszenia ciężarów.

– Haitańczykiem – poprawił Steeply. – Byłem Haitańczykiem. Możliwe, że postać ta miała pewne cechy negroidalne.

Marathe nasłuchiwał milczenia Steeply’ego. Amerykański kojot wyje jak histeryczny pies. Klakson wciąż trąbił po ciemku gdzieś z dołu, kojarząc się mężczyznom z osamotnioną jednostką pływającą. Damski sposób oglądania paznokci wymaga uniesienia wierzchu całej dłoni, a nie zagięcia po męsku końców palców nad otwartym wnętrzem dłoni; Marathe przypomniał sobie, że wie o tym od małego. Steeply na przemian skubał kąciki ust i oglądał sobie paznokcie. Jego milczenie zawsze wydawało się swobodne i niekrępujące. Był kompetentnym agentem. Zimne powietrze napływało nadal z dna pustyni nieregularnymi, nagłymi podmuchami, jakby ktoś odwracał kartę grubej księgi. Zziębnięte gołe ramiona Steeply’ego w groteskowej sukience bez rękawów przywodziły na myśl oskubanego kurczaka. Marathe nie zauważył, kiedy z zapadnięciem nocy Steeply zdjął absurdalne ciemne okulary, ale doszedł do wniosku, że dokładny czas tego zdarzenia nie jest konieczny dla sprawozdania z każdego słowa i gestu, które złoży M. Fortierowi. Znowu ten kojot, i drugi gdzieś dalej, pewnie mu odpowiada. Ich głosy brzmiały jak wycie psa domowego, któremu aplikują prąd o niskim napięciu. M. Fortier i M. Broullime z Les Assassins, a także inni koledzy-na-kółkach uważali, że Rémy Marathe ma pamięć ejdetyczną, bliską doskonałości w odtwarzaniu szczegółów. Marathe, który pamiętał, że kilka razy poczynił ważkie obserwacje, a potem nie mógł ich sobie przypomnieć, wiedział, że to nieprawda.

30 kwietnia – Rok Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Marathe kilkakrotnie w rozmowie ze Steeplym nazwał USA „twoim warownym narodem” lub „twoim obmurowanym narodem”.

***

Namaszczony oliwą guru siedzi w pozycji pełnego lotosu, ubrany w Spandex i koszulkę na ramiączkach. Może mieć ze czterdzieści lat. Siedzi w pełnym lotosie na podajniku ręcznika, tuż nad ekspanderem barków w siłowni Enfieldzkiej Akademii Tenisowej w Enfield, Massachusetts. Płaskie spodki mięśni sterczą mu pod skórą i zachodzą na siebie, nadając mu wygląd skorupiaka. Jego głowa błyszczy; włosy ma kruczoczarne i ekstrawagancko utrefione. Z takim uśmiechem mógłby sprzedać każdy towar. Nikt nie wie, skąd tu przybył ani dlaczego wolno mu tu siedzieć, ale tkwi tutaj stale, zachowując pozycję jogina około metra nad gumowaną podłogą siłowni. Na przodzie koszulki ma sitodrukowy napis TRANSCEND, a na plecach odblaskowo pomarańczowe hasło DEUS PROVIDEBIT. Stale nosi tę samą koszulkę. Czasami zmienia się kolor spandeksowych legginsów.

Guru żywi się potem innych. Dosłownie. Płynami, solami i kwasami tłuszczowymi. Jest jak kochany przez wszystkich wariat. Jest instytucją EAT. Robisz parę serii na ławeczce, parę rowerków, skłonów, przysiadów, wyciskasz z siebie porządną dawkę potu, a potem, jeśli dasz mu polizać ręce i czoło, fitness guru nagrodzi cię okruchem swojej mądrości. Przez dłuższy czas jego ulubioną sentencją było: „I rzekł Pan: Bacz, aby ciężar, który bierzesz na siebie, nie przerósł twojej wagi”. W zgodnej opinii jego porady dotyczące ćwiczenia kondycji i zapobiegania kontuzjom są dość rzetelne. Język ma mały i szorstki, ale przyjemny w dotyku, jak mały kotek. Bez żadnych konotacji pedalskich czy seksualnych. Niektóre dziewczyny też dają mu się lizać. Jest dla nich nieszkodliwy. Podobno kiedyś, w dawnych czasach, znał się z założycielem Akademii, dr. Incandenzą.

Część nowszych dzieciaków uważa, że guru jest oblechem i szkoła powinna się go pozbyć. Co to za guru, który ubiera się w Spandex i żywi cudzym potem? – narzekają. Bóg jeden wie, co on tam wyrabia w siłowni po zamknięciu na noc, szepczą ze zgrozą.

Zdarza się, że nowy uczeń, który nawet nie pozwoliłby mu się do siebie zbliżyć, przyjdzie do siłowni i nastawi ekspander barków na ciężar większy od swojej wagi. Guru na podajniku ręcznika siedzi i się uśmiecha, nie mówi nic. Młody natęża się, wykrzywia, ciągnie uchwyt w dół, ale nic z tego: przeciążony odważnik staje się windą i unosi ciało zawodnika w stronę drążka, który ten usiłował ściągnąć. Każdy powinien chociaż raz w życiu spojrzeć w oczy komuś, kogo znienacka porwał ciężar, który ten ktoś chciał ściągnąć w dół. Podoba mi się, że guru na podajniku ręcznika się z niego nie śmieje ani nawet nie kiwa mądrze głową osadzoną na potężnym śniadym karku. Uśmiecha się jedynie, nie odsłaniając języka. Jest jak niemowlę. Wszystko, co widzi, zapada w niego w stu procentach. Po prostu siedzi. Ja też chcę taki być. Umieć siedzieć w milczeniu i przyciągać życie do siebie, po jednym czole naraz. Podobno nazywa się Lyle.

Tego dnia wasz uniżony spiknął się z C i Bidulem Tonym, no i wiadomo. Dzień był w pip jasny a nas ciutkę mdliło ale nic dobudziliśmy się towarkiem zwiniętym z ulicznego straganu na Harvard Squar, gdzie mega grzało i śnieg kapał z dachów a później Bidul Tony wpadł na starego zioma z Cape w typie obywatela irlandzkiego i zrobił ściemę że mu obciągnie Za Friko więc zabraliśmy się z obywatelem jego furą i spuściliśmy mu zdrowy wpierdol i zgarnęliśmy z tego Irlandusa tyle hajsu że mogliśmy za to grzać przez cały dzień a przyłomotaliśmy mu solidnie i C chciał nawet żebyśmy mu trwale uszkodzili maskę i w ogóle i pojechali jego furą do znanej C meliny jednego wyrozumiałego śniadego w Chinatown ale Bidul Tony zbladł jak zwłoki i powiedział że nie ma mowy i tak dalej no to zostawiliśmy gostka w pojeździe przy Mem Dr i tylko złamaliśmy mu szczękę żeby mu się nie zachciało donosić ale C uparł się i nie było dyskusji że weźmie sobie jedno ucho no masakra i w ogóle a potem C to ucho wyrzucił do śmietnika no więc wasz uniżony pyta się go po co w ogóle mu to było. Śmietnik był wystawiony razem z innymi na Enfield Squar, koło pączkarni Stevesa. Wracamy na osiedle Brighton Projects żeby zakupić towar bo tam Roy Tony siedzi zawsze na swojej ławeczce na Placu Zabaw ale to pod wieczór a teraz jest dzień i wszystkie Negry z osiedla powstawały i wyległy na Plac Zabaw gdzie panuje tłok jak to w środku dnia i w ogóle ale kupujemy pół działki od Roya Tony’ego i idziemy do biblioteki na Copley Squar gdzieśmy skitrali swoje przyrządy i zamykamy się w męskiej toalecie gdzie na posadzce już o tej wczesnej porze leży kilka przyrządów i walimy wprost do kabiny gdzie C i wasz uniżony wdają się w spór o to kto bierze trzy saszetki a kto dwie i Bidul Tony zostaje zmuszony do oddania nam swojej trzeciej saszetki a później pozostaje nam tylko zdobyć towar na tę noc i następny dzień rano bo jutro Boże Narodzenie więc trzeba się zaopatrzyć na zapas to jest niekończąca się walka praca na pełny etat żeby się utrzymać w formie nie ma wakacji ani na Boże Narodzenie ani nigdy. Chujowe życie i nie dajcie sobie wmówić że jest inaczej. No i wróciliśmy na Harvard Squar ale jak tam doszliśmy to Bidul Tony chciał zostać na lunch ze swoimi pedziami w czerwonych skórach Pod Łukiem i Strzałą a ja powiem tak pedałów toleruję solo ale w grupie to wasz uniżony pedałów nie trawi więc C powiedział wal się i wypieprzyliśmy stamtąd na Central Squar gdzie na nowo się ochładzało okapy pozamarzały padał śnieg i w ogóle i zakosiliśmy NyQuil w CVS Drug gdzie wzięliśmy mopa z działu mopów i kijem od mopa przekrzywiliśmy lustro nad działem NyQuil i ściągnęliśmy NyQuil pod kapotę C i trochę porozrabialiśmy na tym NyQuilu to znaczy na peronie czerwonej linii zakosiliśmy torbę jednego skośnego z obcych krajów z wyglądu studenciaka no i faktycznie w torbie były tylko książki i płyty w futerale z chujowego plastiku więc do kosza z tym wszystkim ale wtedy uwaga natykamy się na Kely Vinoy która pracowała na rogu przy śmietniku koło Cheap-O Records na Central Squar tam zaraz za punktem e-mailowym i była na głodzie i akurat konwersowała z Eckwusem i jakimś drugim łepkiem a Eckwus powiedział że Stokely „Ciemna Gwiazda” dopiero co przebadał się znowu za darmo w Fenway i wyszło mu że na bank ma Wirusa na co Purpleboy powiedział że Ciemna Gwiazda mówi że jak ma wykitować to ma to w dupie czy kogoś zarazi swoim Wirusem więc poszła fama żeby nigdy nie brać od Stokely’ego „Ciemnej Gwiazdy” nie brać po nim żeby nie wiem co i choćbyś zdychał na głodzie to nie bierz od niego tylko od kogoś innego. Jak to powiedział C masz inne priorytety jak cię dopada głód i nie masz sprzętu a Ciemna Gwiazda ma. U nas w ekipie kto ma głowę na karku ten trzyma własny osobisty sprzęt z wyjątkiem zatwardziałych ćpunów jak Kely i Purpleboy bo oni mają swojego człowieka który trzyma ich kasę i sprzęt i tylko on im może robić szoty utrzymując Kely ledwo ledwo po tej stronie granicy głodu przez 24h na dobę siedem dni w tygodniu żeby dalej doić z niej kasę i w ogóle nie ma nic gorszego niż alfons a bostońscy alfonsi są najgorsi są bez serca w NYC gdzie wasz uniżony za młodu wycierał dupę po Columbus Squar tak samo jak Stokely „Ciemna Gwiazda” zanim się przeniósł na zielone pastwiska więc odbyliśmy naradę ale już nas ssało i ciemno się robiło i śnieg padał na White Xmas i wiedzieliśmy że jak się nie zwiniemy przed 22:00 to Negry Roya Tony’ego schleją się i spuszczą nam łomot i będzie jatka i w ogóle jak zabradziażymy do po 22:00 a kto szuka guza więc prujemy wstecz Czerwoną Linią na Harvard Squar a tam cała zagraniczna studenteria siedzi po barach i zlokalizowaliśmy Bidula Tony’ego który palił hasz z pedziami na tyłach Au Bon Pain i mówimy do niego chodź przeturlamy jakiegoś zagranicznego studencinę co się zasiedział po barach do Bożego Narodzenia i zmyjemy się przed 22:00 więc suniemy wszyscy po lodzie z pozamarzanych roztopów do Łuku i Strzały na Placu z Bidulem Tonym i Lolasister i Susan T. Cheese której ja kurwa osobiście nie trawię a doszedłszy na miejsce wysyłamy Susan T. Cheese po piwo i czekamy ale żaden student nie wychodzi sam żeby nam się nadał do akcji tylko jeden starszy osobnik po którym gołym okiem widać że nie student zajebiście przymulony ledwo trzyma się na nogach sam przy barze zgięty wpół jakby się szykował na zielone pastwiska więc Bidul Tony mówi do Lolasister żeby spadała bo ona czasem działa z Bidulem Tonym ale nie jak jest mokra robota a jak C się wmiesza to zawsze jest mokra robota a wasz uniżony informuje Susan T. Cheese że Lolasister nie jest taka głupia żeby miała spadać a ten starszy osobnik akurat wychodzi zmarnowany czepiając się ścian w wypasionym paltocie obiecującym niezły hajs i kikuje na wszystkie strony przez nachuchane okno Łuku i Strzały z którego C ściera parę i wdaje się w gadkę ze Świętym Mikołajem który dzwoni wielkim krowim dzwonkiem a my o Jezu co to za męka takie czekanie na akcję no ale w końcu osobnik nagadał się ze Świętym Mikołajem i patrzymy że obiera kierunek na Mass Ave w stronę Central Squar na piechotę więc Bidul Tony leci dookoła bloku, żeby wyskoczyć przed nim na rogu po lodzie w tych swoich pierdolonych obcasach i w boa z piór na szyi i jakimś cudem Bidul Tony zawsze wie jak się holuje gostka w alejkę śmietnikową przy Bay Banku na Sherman St a wasz uniżony i C dopadają osobnika i go tarmoszą i C w znacznym stopniu demoluje mu tę starszawą maskę i zostawiamy osobnika w stanie uniemożliwiającym złożenie donosu w zaspie odpadków pod śmietnikiem chociaż C chce jeszcze wydoić jakąś furę na Mass Ave i go podpalić no ale gość ma przy sobie czterysta zielonych z hakiem plus palto z futrzanym kołnierzem i zegarek tak że niezłe łupy a C posuwa się nawet do ściągnięcia temu niestudentowi butów które jednak nie pasują więc lądują w kuble.

No i wracamy na osiedle Brighton Projects ale jest po 22:00 za późno Roy Tony już nie wystawia na ulicę swoich naganiaczy interes zamknięty ale trwa przecież Konwent Negrów na osiedlowym Placu Zabaw ze szklanymi fifkami whiskey Crown Royal w fioletowych woreczkach i co kto chce a jak wyniuchają że mamy taki hajs zlecą się do nas tłumnie te zwierzęta nocy ze swoimi aksamitnymi fioletowymi woreczkami z metą i crackiem z herą a jeden duży Negr w czapce Patriots dostaje ataku serca i pada na czarną nawierzchnię koło huśtawki tuż przed nami ale żaden z jego braci koniec cytatu palcem nie kiwnie a gościu leży i to by było na tyle o zwierzętach nocy więc zmywamy się z Brighton Projects w odrzutowym tempie i odbywamy naradę. Bidul Tony chce żebyśmy po prostu przeskoczyli przez tory na Enfield Squar i spróbowali wysępić metę od Delfiny pod Empire albo pokręcić się przy pedziach w pączkarni Stevesa i podsłuchać kto jeszcze ma towarek w Enfield lub Allston i tak dalej z tym że hera od Delfiny to szajs chodzą słuchy że to sam Mannitol i chinina czyli z równym kurwa powodzeniem można zażyć xlax albo schweppesa więc C przekrzykuje Bidula i zgłasza chęć udania się Czerwoną Linią do Chinatown na co Bidul Tony robi się biały jak ściana i mówi że w Chinatown jest za drogo i w ogóle nawet jak na nasz hajs doktor Wo bierze dwieście zielonych ale przynajmniej zawsze ma dobry towar no ale my mamy czterysta dolców z hakiem zauważa C więc stać nas kurwa raz przy Bożym Narodzeniu na towar od Wo znany powszechnie ze świetnej jakości na co Bidul Tony tupie wysokim obcasem i dowodzi że za ten hajs możemy urządzić siebie i Lolasister na całe Święta i jeszcze ze dwa dni potem pod warunkiem że nie przepuścimy wszystkiego w Wigilię w Chinatown zamiast trochę poczekać no i to jest dobry argument ale kto kiedy widział żeby C czekał jak on wpada w głód narkotykowy wcześniej od nas i w ogóle i zajadle obstaje przy Wo i zaczyna mieć Drgawki i tak dalej więc nie ma dyskusji z C i postanawiamy spieprzać do Chinatown a jak Bidul Tony nie chce to niech weźmie na wstrzymanie i pokręci się po Placu aż wrócimy to mu coś przyniesiemy na co Bidul Tony oznajmia że może być fiuta ssącą starą ciotą ale nie jest naiwnym baranem.

No więc ruszamy i tak dalej Pomarańczową Linią z czterystu dolarami i przez pojednany zbieg okoliczności wasz uniżony i C omal nie gwałcimy w wagonie starszej zakonnicy w białym pielęgniarskim mundurku i płaszczu ale w końcu jej nie gwałcimy jednak mimo to Bidul Tony siedzi blady i rozkojarzony bawi się swoim pierzastym wężem i mówi że zdaje mu się że wdał się kiedyś w jakiś interes z dr. Wo w którym to interesie Wo lekko przegiął i dał dupy więc może lepiej w Chinatown nie rzucać się w oczy i skombinować towarek gdzie indziej a nie u Wo. Tyle że my akurat Wo znamy. C jest dawnym znajomym Wo z czasów jak obaj działali ze skośnymi na Północnym Wybrzeżu u Whity’ego Sorkina za jego młodych dni. Z C się nie dyskutuje. No więc na stacji Pomarańczowej Linii łapiemy taksi z grubym kierowcą i każemy się wieźć jakieś dwie przecznice od sklepu Hung Zabawki ale wyskakujemy na światłach a wiadomo że gruby taksiarz za tobą nie poleci i można się posikać jak Bidul Tony podryguje ulicą w tych swoich obcasach i boa z piór. Bidul Tony mija biegiem wejście do sklepu Hung Zabawki tak jak żeśmy się wcześniej umówili znaczy że poczeka na nas nie rzucając się w oczy na końcu ulicy a wasz uniżony wchodzi z C do Hung Zabawek gdzie otwierają o 23:00 i do rana sprzedają herbatę koniec cytatu z gatunku Sto Procent Herbaty i inne tam takie i nigdy nie mają Kontroli bo dr Wo ma układy z Najświetniejszymi z Chinatown. W Chinatown nie świętuje się Bożego Narodzenia. Dr Wo ma tę zaletę że zawsze jest w Hung Zabawki o wiadomych porach. W lokalu wszelkiej maści stare damy rasy skośnej siedzą w boksach i wtrajają kluski popijając cudzysłów herbatą z białych filiżanek wielkości kieliszka i takie tam. A mała skośna dziatwa gania w kółko pośród staruszków w jakby żydowskich czapeczkach z cienkimi brodami wyrastającymi ze środka podbródka ale dr Wo jest zaledwie w średnim wieku nosi druciane okulary i krawat i wygląda bardziej na bankiera niż na skośnego handlarza plus jest poustawiany więc lepiej z nim nie pogrywać jak się ma łeb na karku i dlatego wasz uniżony nie wierzy że Bidul Tony próbowałby przekręcić Wo którego przecież poznał przez C nawet jeśli próbował to C nic o tym nie słyszał ani nie widział żadnej takiej akcji zresztą po co. To C zna Wo. Ustaliliśmy że Bidul Tony zaczeka na nas na zewnątrz i nie będzie się rzucał w oczy. Jest poniżej zera śnieg a Bidul Tony ma na sobie wiosenną skórzaną kapotę i etolę i brązową perukę która przecież nie zastąpi czapki no więc jak nic odmrozi sobie jaja. C spróbował się uśmiechnąć mówiąc do dr. Wo że potrzebujemy trzy działki hery na co dr Wo uśmiechnął się po skośnemu i powiedział że życie na haju musi być świetne na co C się roześmiał i powiedział arcyświetne. C dogaduje się ze skośnymi nawija jak stary więc mówi że mamy zamiar przybastować na ferie Bożego Narodzenia żadnych akcji bo ja zeszłej nocy wdałem się w sytuację typu gwałt na starszej pielęgniarce i o mało mnie nie zgarnęli Najświetniejsi z T a dr Wo kiwa głową w ten swój specjalny pokorny sposób który rezerwuje dla nieskośnych dla których jest wyjątkowo uprzejmy bo dla skośnych jak go widzimy z podwładnymi to Wo jest dyktatorem za to dla nas jest bardzo grzeczny gadka szmatka i tak dalej milusio jest ale drogo Wo dopija herbatę i znika za zasłoną w głębi sklepu Hung Zabawki a jest to wielka jaskrawoczerwona zasłona w fioletowe góry czy tam pagórki i chmury które są latającymi smokami o skórzanych skrzydłach tę zasłonę wasz uniżony z chęcią powiesiłby u siebie za tę zasłonę nie wolno wejść nikomu kto nie jest skośny i nie przestaje z Wo chociaż jak Wo jej uchyla gdy tam wchodzi to widać tylko więcej skośnych staruszek usadowionych na skrzyniach po towarze ze skośnymi napisami i wcinających kluski z miseczek które trzymają o milimetr od swoich żółtych facjat. Skośni rzadko przestają wpierdalać kluski. Stokely „Ciemna Gwiazda” mówi na nich glizdojady. Skośni podwładni dr. Wo wchodzą za kurtynę i zza niej wychodzą a dr Wo siedzi tam w środku ponadprzeciętnie długo więc C dostaje Drgawy i zaczyna wymiękać bo ćpuny są mega przesądne i mówi do waszego uniżonego że kurwa mówi może Bidul Tony faktycznie brał udział w przekręceniu Wo i co będzie jak jakiś skośny zobaczy go na zewnątrz a będzie jednym z tych skośnych co tak włażą i wyłażą zza zasłony i powie Wo że Bidul Tony jest naszym znajomym aż mnie się od tego puszcza katar i trzęsiemy się już obaj przesądnie o BT i co ten Wo robi tak długo za zasłoną i w ogóle ale próbujemy się uśmiechać i prowadzić ultracichą konwersację popijając w cudzysłowie herbatę która przypomina sznapsa tylko jest gorsza w smaku i zielona. I wymiękamy aż w końcu zza zasłony wyłazi dr Wo potulnie uśmiechnięty z trzema cudnymi zawiniątkami w gazecie kto to kurwa jest w stanie przeczytać ale na zdjęciach widać skośnych VIP-ów w garniturach i Wo siada Wo nigdy nie siada w kantorku z towarem w jego branży to nie uchodzi ręce założył na naszym towarze i pyta z uśmiechem pyta on C czyśmy przypadkiem nie widzieli w naszym rewirze dobrego starego Bidula Tony’ego albo Susan T. Cheese bo przecież działamy do spółki z Bidulem Tonym w dziedzinie poprawy jakości życia tak czy nie pyta Wo. C mu na to że BT to pojebana ciota co ssie fiuty i znany kapuś i skuliśmy mu maskę na befsztyk tak samo jak żeśmy zrobili tej Cheese i Lolasister bo my nie zadajemy się z ciotami od mniej więcej zeszłej jesieni. C smarka i próbuje się uśmiechać niezobowiązująco a dr Wo zaśmiewa się w sposób serdeczny i mówi to świetnie. I pochylił się Wo nad naszym towarem i powiedział że jak przypadkiem spotkamy gdzieś Bidula Tony’ego albo ich razem to żebyśmy uprzejmie pozdrowili od niego najserdeczniej Bidula Tony’ego i życzyli mu pomyślności i tysiąca łask. I takie tam. I pobieramy naszą gazetę z towarem a Wo pobiera nasz hajs i bardzo grzecznie wybywamy i przyznać muszę że wasz uniżony chciał olać Bidula Tony’ego i wypierdalać czym prędzej z Chinatown ale schodzimy kawałek na China Pearl Place a tam Bidul Tony kuli się za lampionem szczękając szarymi zębami w tej swojej kiecce i cienkim paletku i stara się wyglądać niepostrzeżenie w tej czerwonej kapocie i na obcasach pośród miliona z hakiem skośnych którzy wszyscy są sługusami Wo. A później jak już daliśmy nogę nic mu nie mówiliśmy o tym że Wo o niego pytał ani o łaskach tylko żeśmy spieprzyli Pomarańczową Linią do naszego wywiewu gorącego powietrza w bibliotece na tyłach Copley Squar z której korzystamy nocą a tam wyciągamy sprzęt osobisty zza murka za krzakiem koło wylotu gorąca gdzie trzymamy sprzęt i bierzemy się z zapałem za pierwsze zawiniątko i już mamy zażyć ale widzimy że Bidul Tony w ogóle nie mędzi że wasz uniżony i C mają brać pierwsi jako że to my żeśmy zdobyli towar a normalnie Bidul Tony jęczy przy takich okazjach na co wasz uniżony nauczył się nie zważać ale że tym razem nie jęczy chociaż widzi towar i nas w akcji to zauważam że patrzy wszędzie tylko nie na towar co jak na niego jest niezwykłe a C już ledwo wyrabia już go telepie ale walczy żeby mu zapalniczka nie zgasła w gorącym podmuchu i padającym z góry nocnym śniegu i przyznam się że waszego uniżonego nagle zmroziło chociaż od kraty wali z dołu gorąc aż nam włosy fruwają a Bidulowi pióra na szyi stają dęba to wasz uniżony jeszcze raz doznaje zimnego przeczucia bo to jest nieustający pościg który tak męczy że człowiek ciągnie tylko siłą przyzwyczajenia i przeczuć ale wasz uniżony nie mówi nic tylko ma dziwne przeczucie z tej racji że Bidul Tony nie jęczy tylko udaje że musi się odlać i sika w niższe partie krzaków aż para bucha stoi odwrócony plecami nie wykazując żadnego zainteresowania a przecież nikt nie odwraca się od towaru który jest częściowo jego więc to jest mega niezwykłe czego C w ogóle nie zauważa bo jest na takim głodzie że nie zauważa niczego poza zapalniczką której pilnuje żeby mu nie zgasła. No więc przyznaję że wasz uniżony celowo dopuścił do tego żeby C pierwszy dał sobie w żyłę kiedy wasz uniżony jeszcze podgrzewał podgrzewałem nienaturalnie powoli i czekałem aż stopniały śnieg na łyżce zamieni się w ukrop i tak dalej do tego stopnia że dałem zapalniczce zgasnąć a potem grzebałem się z wacikiem a C który miał Drgawy najgorsze z nas trzech był gotów jak najszybciej i wziąłby tak czy owak. Później jak już rozkrochmaliło maskę C to Bidul Tony przyznał się łaskawie że na jesieni pomagał Susan T. Cheese napuścić na Wo jednego pedzia z Worcester w zamian za działkę i dlatego Wo teraz się mści. Wszystkie trzy paczki które Wo nam dał w skośnej gazecie były trefne. Zatrute. Zaczęło się jak tylko C rozpiął pasek i dał w żyłę zaraz poznaliśmy zaraz wasz uniżony i BT domniemywali że to musi być Mr Muscle przez ten niebieskawy połysk bo skośni go używają w każdym razie efekt był jak po Mr Muscle wszystko jedno co to była za trutka C zaczął drzeć się piskliwie ledwie rozluźnił pasek i wstrzyknął i buch na ziemię i wali piętami o metal kraty wywietrznika i szarpie się za gardło jak pierdolnięty a Bidul Tony drepcze koło niego w szpilkach i mówi mu że słodko lamentuje a jednocześnie wpycha łeb tego pierzastego węża ze swojej szyi w gębę C żeby przytłumić te piskliwe wrzaski na wypadek gdyby bostońscy Najświetniejsi mieli coś usłyszeć a tu krew i krwawa miazga idzie z ust C i z nosa C na te wszystkie pióra i to już pewny znak że zażył Mr Muscle a C wytrzeszcza dziko gały i płacze krwią w te pióra co mu sterczą z ust i chce się czepić mojej rękawiczki ale ręce mu opadają każda w swoją stronę i jedno oko trzask prask wyskakuje z maski z takim pop! Jakby ktoś strzelił palcami w ustach razem z tą krwią i miazgą ciągnąc za sobą niebieską nitkę i to oko upada z boku koło maski C i tak tam wisi gapiąc się na naszego pedzia Bidula Tony’ego. A C zrobił się bladosiny odgryzł łeb wężowi i skonał na amen w jednej chwili obsrywając całe spodnie tak obficie że gorące powietrze z wywietrznika rozpyla krwawe gówno w nasze maski więc Bidul Tony cofa się od C zasłania rękami swoją wypacykowaną maskę i patrzy na C przez palce. A wasz uniżony ściąga opaskę bez gadania i nawet nie myśli nawet mu się nie śni spróbować towaru z drugiej paczki bo skąd Wo mógł wiedzieć którą otworzymy pierwszą więc wszystkie musiały być trefne tak że nawet się nie śni waszemu uniżonemu chociaż go telepie i mdli a jeszcze za to wszystko Wo ma całą naszą kasę za którą miło przeżyje sobie Święta. Może to zabrzmi podle ale mieliśmy powód żeby zostawić martwe ciało C w jednym z bibliotecznych pojemników na śmieci a to dlatego mianowicie że Najświetniejsi z Copley Squar wiedzą że to jest nasz osobisty wywietrznik więc gdybyśmy tam zostawili C to mieliby dowód że go znamy i wylądowalibyśmy w celi ale ten pojemnik był pusty i głowa C w kontakcie z jego pustym dnem wydała taki zajebisty dźwięk że Bidul Tony rozpłakał się żałośnie i powiedział że nie wiedział że ten bydlak Wo jest taki mściwy a biedny nieboszczyk C miał akurat wychodzić z hery i wziąć legalną pracę tancerza w Patty Club w Fenway i w ogóle a tu dupa blada. Ja nie mówiłem nic. Musiałem się namyślić w drodze na Plac czy wasz uniżony ma skuć Bidulowi Toniowi maskę na amen za to że Bidul Tony rozmyślnie pozwolił żeby C pierwszy dał w żyłę i waszemu uniżonemu też dałby wziąć wcześniej chociaż wiedział czy też raczej odpuścić wrócić Pomarańczową Linią do Wo i wydębić od niego tyle działek żeby odlecieć na całego kablując mu adres pod którym Bidul Tony zimuje ostatnio z Susan T. Cheese i Lolasister u Eckwusa czy co w ogóle. Wasz uniżony był bliski płaczu. I wtedy Bidul Tony ściągnął obcasy i zażądał żeby wasz uniżony go podsadził do krawędzi pojemnika z ciałem C to sobie sięgnie po to co zostało z pierzastego boa wepchniętego w gębę C i właśnie wtedy wasz uniżony podjął decyzję co ma robić. Ale wczesnym rankiem w dzień Bożego Narodzenia ustosunkowany skośniak Wo nie siedział nawet przed zasłoną w Hung Zabawkach a potem Bidul Tony poszedł na łatwiznę i zakablował a wasz uniżony kiblował przez dwa dni w korytarzu pod mieszkaniem Mamuś która mu zatrzasnęła te drzwi przed nosem zanim się dostał na Detoks żeby zaliczyć chociaż metadon i wziął trzy dawki dla zachowania równowagi po czym zaczął teoretyzować co zrobi jak już z powrotem stanie na nogi i zacznie chodzić w pionie.

***

3 Listopada RPDD

Hal usłyszał brzęczyk konsoli telefonicznej ledwie postawił torbę ze sprzętem i zdjął z szyi klucz do pokoju. Telefon należał do Orina i miał plastikową osłonę przez którą widać było bebechy.

– Mmmhallooo.

– Dlaczego zawsze odnoszę wrażenie, że przerywam ci dziarską sesję samogwałtu? – To był głos Orina. – Za każdym razem odbierasz dopiero po kilku dzwonkach. A jak już odbierzesz, to jesteś lekko zasapany.

– No jestem.

– Masz w głosie takie dyszące ponaglenie. Czyżbyś należał do tej grupy dziewięćdziesięciu dziewięciu procent dorastających samców, Hallie?

Hal nigdy nie lubił gadać przez telefon zaraz po tym, jak potajemnie zafundował sobie odlot w Pompowni. Nawet jak miał pod ręką wodę czy inny płyn do przepłukania gardła. Sam nie wiedział, dlaczego tak jest. Po prostu czuł się nieswojo.

– Sądząc po głosie, jesteś zdrów i wesół, O.

– Znasz mnie na wylot. Nie ma się czego wstydzić. Powiem ci, chłopcze, że latami mordowałem się na tym waszym wzgórzu.

Hal szacował, że ponad 60% z tego, co mówi Orinowi przez telefon, odkąd Orin ni stąd, ni zowąd zaczął wydzwaniać do niego znów tej wiosny, było kłamstwem. Nie miał pojęcia, dlaczego tak bardzo lubi okłamywać Orina przez telefon. Spojrzał na zegar.

– Gdzie jesteś?

– W domciu. Cisza, spokój. Na dworze jest ponad dziewięćdziesiąt stopni.

– Fahrenheita, jak mniemam.

– To miasto jest zrobione ze szkła i światła. Okna oślepiają człowieka jak reflektory. Powietrze drży jak nad rozlaną benzyną.

– Czemu więc zawdzięczam…

– Nieraz nawet po domu chodzę w ciemnych okularach. Czasami na stadionie, jak podniosę rękę, to słowo daję, widzę ją na wylot. Jak podświetloną od spodu latarką.

– Ręce to jak na razie główny temat tej rozmowy.

– Kiedy wracałem z parkingu przy ulicy, widziałem przechodnia w hełmie korkowym: zamachał rękami, jakby się chciał uczepić powietrza, i runął na twarz. Pomyślałem sobie: jeszcze jeden Fenicjanin pokonany przez upał.

Hal uświadomił sobie, że chociaż sam okłamuje Orina przez telefon w nieistotnych szczegółach, to nigdy nie przyszło mu do głowy, że Orin może robić to samo. Myśl ta zaindukowała zawiły ciąg marihuanowego rozumowania, które szybko, po raz kolejny, doprowadziło Hala do zakwestionowania własnej inteligencji.

– Za sześć tygodni matura, a Pemulis coraz mniej mi pomaga w matmie, jeżeli chcesz wiedzieć, co tu robię całymi dniami.

– Jak dotknął twarzą chodnika, to zaskwierczało. Jak smażony kotlet. Jeszcze tam leży, widzę go przez okno. Już się nie rusza. Wszyscy go omijają, przechodzą bokiem. Wygląda jak rozgrzany do czerwoności, aż strach dotknąć. Jakiś mały Latynos prysnął z jego kapeluszem. Padał już u was śnieg? Opowiedz mi raz jeszcze, jak wygląda śnieg, Hallie, błagam cię.

– Czyli masz taki obraz mnie, że całymi dniami siedzę i się masturbuję, to chciałeś powiedzieć.

– Właśnie sobie myślałem, czy nie wziąć koncesji na dostawę jednorazowych chusteczek do EAT, taki biznes.

– Musiałbyś się w tym celu skontaktować z C.T. i z Mamuś.

– Sondowałem już sprawę razem z naszym perspektywicznie myślącym rezerwowym rozgrywającym. Wystawiamy czułki. Promocyjna sprzedaż hurtowa, karty lojalnościowe. Może w sprzedaży wiązanej dokładalibyśmy bezwonne lubrykanty. Jakieś inne pomysły?

– O?

– Siedzę tu, mały, i tęsknię za Nowym Orleanem. Wrócę tam w sam raz na adwent. W adwent w Dzielnicy robi się naprawdę odświętnie i podniośle. Tam z jakiegoś powodu nigdy nie pada w adwencie. Ludzie to komentują, ten fenomen.

– To mi brzmi trochę dziwacznie, O.

– Mam szajbę od upału. Mogę być odwodniony. Jak to się mówi fachowo? Całymi dniami wszystko wygląda beżowo i pyliście. Worki ze śmieciami puchną i dochodzi w nich do samozapłonów. Do nagłych eksplozji fusów kawowych i skórek od pomarańczy. Śmieciarze muszą nosić azbestowe rękawice. A poza tym poznałem kogoś, Hallie, kogoś być może bardzo wyjątkowego.

– Yyy aha. Kolacja. Słyszę dzwonek trójkąta z zachodu.

– Hej, Hallie, wiesz co? Zaczekaj. Na chwilę koniec wygłupów. Powiedz mi, co wiesz o Separatyzmie.

Hal chwilę się zawahał.

– Chodzi ci o kanadyjski?

– A jest jakiś inny?

Ennet House, Dom Przejściowy dla Uzależnionych od Narkotyków i Alkoholu[49], założony został w Roku Whoppera przez starego, zatwardziałego, chronicznego narkomana i alkoholika, który lwią część dorosłego życia spędził pod nadzorem Wydziału Penitencjarnego Massachusetts, zanim odkrył Towarzystwo Anonimowych Alkoholików w ZK Walpole i zakosztował nagłego przeżycia całkowitej uległości i duchowego przebudzenia pod prysznicem w czwartym miesiącu nieprzerwanej trzeźwości pod skrzydłami AA. Ten to właśnie uleczony narkoman/alkoholik – który w nowo nabytej pokorze tak wysoko cenił sobie kultywowaną przez AA tradycję anonimowości, że przestał nawet używać własnego imienia i znany był w bostońskich kołach AA po prostu jako Ten Facet Który Nawet Nie Używa Imienia – otworzył Ennet House w rok po warunkowym wyjściu z więzienia ze szlachetnym postanowieniem przekazania innym chronicznym narkomanom i alkoholikom tego, co dane mu zostało pod prysznicem na poziomie E.

Ennet House wynajmuje dawne dormitorium lekarzy zatrudnionych w Enfieldzkim Zespole Szpitalnym Publicznej Opieki Zdrowotnej dla Marynarki, prowadzonym przez Administrację Weteranów Stanów Zjednoczonych. Ennet House jest w stanie zapewnić dwudziestu dwóm klientom płci męskiej i żeńskiej dziewięciomiesięczny okres ściśle nadzorowanej rezydencji i terapii.

Ennet House został nie tylko założony, ale także wyremontowany, wyposażony i urządzony przez bezimiennego miejscowego eksskazańca obecnie w AA, który – jako że trzeźwość nie równa się natychmiastowej świętości – miał zwyczaj po godzinach wyprowadzać wybranych pacjentów na wczesnym etapie odwyku na ekspedycje rabunkowe po okolicznych magazynach z meblami i sprzętem gospodarstwa domowego.

Ten legendarny anonimowy założyciel był niesamowicie twardym neofitą starego bostońskiego AA i namiętnie wierzył, że każdy, bez względu na ogon śluzu, który za sobą wlecze, zasługuje na równą szansę osiągnięcia trzeźwości poprzez całkowite poddanie się, jakiego sam doświadczył. Jest to skrajnie twarda odmiana miłości, spotykana niemal wyłącznie wśród starych bostońskich gamoni[50]. We wczesnym okresie istnienia Domu założyciel poddawał kandydatów na rezydentów próbie jedzenia kamieni – takich zwyczajnych kamieni z ziemi – aby w ten sposób zademonstrowali swoją gotowość do uczynienia wszystkiego w zamian za dar trzeźwości. Massachusettska Filia Oddziału Uzależnień Publicznej Opieki Zdrowotnej zażądała w końcu zaprzestania tej praktyki.

Ennet, nawiasem mówiąc, nie był żadnym elementem imienia i nazwiska bezimiennego założyciela Ennet House.

Ten numer z kamieniami – który przeszedł do ponurej legendy przytaczanej dla zobrazowania rajskiego życia obecnych rezydentów Ennet – nie był może taki głupi, jak to się wydawało miejscowej Filii Oddziału Uzależnień, gdyż liczne rzeczy, które weterani AA kazali nowicjuszom robić i przyjmować na wiarę, były niewiele głupsze niż próba przeżucia skalenia. Przykłady: umęcz się tak, żebyś poczuł puls w gałkach ocznych, doprowadź się do takiej trzęsionki, że namalujesz chlapany obraz na ścianie za każdym razem, kiedy ktoś ci poda filiżankę kawy, niech wizje żywych form widzianych kątem oka będą twoim jedynym wytchnieniem od dzikiego jazgotu pod czaszką i niech stara baba z kocią sierścią na nylonach przytuli cię do serca, namawiając do spisania listy rzeczy, za które jesteś dzisiaj wdzięczny – a pożałujesz, że nie masz pod ręką paru kamieni.

W Roku Prostej w Instalacji Przystawki do Płyty Głównej Wizora Kartridżów o Mimetycznej Rozdzielczości dla Systemów Infernatron/InterLace TP do Użytku Domowego, Biurowego lub Mobilnego Yushityu 2007[51] śmierć (na krwotok mózgowy) bezimiennego założyciela w wieku lat sześćdziesięciu ośmiu przeszła bez echa poza bostońską społecznością AA.

Z WEWNĘTRZNEJ NOTATKI E-MAILOWEJ W SYSTEMIE INTERLACE CAH-NNE22-3575634-22, SIEDZIBA GŁÓWNA DZIAŁU REKLAMACJI, STOWARZYSZENIE UBEZPIECZYCIELI FARM STANOWYCH, INC.

BLOOMINGTON IL 26 CZERWCA ROKU PRODUKTÓW MLECZARSKICH Z SERCA AMERYKI

Od: murrayf@clmshqnne22.626INTCOM

Do: powellg/sanchezm/parryk@clmhqnne.626INTCOM

WIADOMOŚĆ: chłopaki, rzućcie okiem. moja def. parszywego dnia. 22. okręg Wielkiego Bostonu, zażalenie s-ki. świadkowie przedstawieni przez bostońską s-kę pracowniczą twierdzą, że powód był Niedysponowany, a raport Pogotowia podaje 3+ zawartości alkoholu w jego krwi, więc ucieszy was wiadomość, że w świetle 357-5 jesteśmy czyści. świadkowie potwierdzają jednak podstawowe fakty i raport Wydz. Zabójstw o wypadku, załączam tylko pierwszą stronę, rzućcie okiem:

murrayf@clmshqnne22.626INTCOM626YDPAHO112317/p.1

Dwayne R. Glynn

176N. Faneuil Blvd.

Stoneham, Mass. 021808754/4

21 czerwca RPMSA

Biuro Zgłoszeń Wypadków Pracowniczych

State Farm Insurance

1 State Farm Plaza

Normal, III.61 706 2262/6

Szanowny Panie,

piszę w odpowiedzi na Pańską prośbę o dodatkowe informacje. W rubryce kwestionariusza zgłoszenia wypadku jako powód mojego wypadku podałem „próbę wykonania zadania w pojedynkę”. Prosił Pan w liście, abym wyłożył rzecz obszerniej, co też czynię, mając nadzieję, że poniższe szczegóły wystarczą.

Jestem z zawodu murarzem. W dniu wypadku, 27 marca, pracowałem samotnie na dachu nowego sześciokondygnacyjnego budynku. Po zakończeniu pracy stwierdziłem, że zostało mi ok. 900 kg cegieł. Zamiast cierpliwie poprzenosić je ręcznie, postanowiłem załadować wszystkie do beczki i opuścić na ziemię, posługując się wyciągiem krążkowym przytwierdzonym szczęśliwie na wysokości szóstej kondygnacji. Zabezpieczywszy linę na poziomie gruntu, wszedłem na dach, wywiesiłem beczkę i załadowałem do niej cegły. Następnie zszedłem na ziemię i odbezpieczyłem linę, trzymając ją mocno z zamiarem powolnego spuszczania na dół 900 kg cegły. Proszę zauważyć, że w rubryce #11 formularza zgłoszenia wypadku podałem, że ważę 75 kg.

Z powodu zdziwienia, że tak nagle poderwało mnie z ziemi, straciłem przytomność umysłu i nie puściłem liny. Nie muszę wspominać, że przesunąłem się w szybkim tempie do góry po ścianie budynku. W okolicy trzeciej kondygnacji zderzyłem się z opadającą beczką. To tłumaczy pęknięcie czaszki i złamanie kręgu szyjnego.

Spowolniony tylko nieznacznie, wznosiłem się dalej bez zatrzymania aż do momentu, gdy palce prawej ręki wciągnęło mi do połowy w krążek. Na szczęście zdołałem do tego czasu odzyskać przytomność umysłu i mimo znacznego bólu przytrzymałem się liny. Jednak w tej samej mniej więcej chwili beczka z cegłami uderzyła w ziemię z takim impetem, że odpadło od niej dno.

Pozbawiona ciężaru cegieł, beczka ważyła teraz około 30 kg. Przypominam raz jeszcze swoją wagę: 75 kg, podaną w rubryce #11. Jak łatwo sobie wyobrazić, wciąż trzymając linę, zacząłem dość szybko opadać wzdłuż ściany budynku. W okolicy trzeciej kondygnacji zderzyłem się z beczką podjeżdżającą do góry. To tłumaczy dwie pęknięte kostki oraz rany szarpane nóg i dolnej części korpusu.

Zderzenie z beczką spowolniło mój upadek i złagodziło uderzenie w usianą cegłami ziemię. Z przykrością donoszę jednak, że gdy leżałem na tych cegłach w znacznym bólu, niezdolny wstać ani się poruszyć, i patrzyłem na pustą beczkę zawieszoną sześć kondygnacji nade mną, ponownie straciłem przytomność umysłu i niefortunnie wypuściłem linę, sprawiając, że beczka zaczęła

koniectransINTCOM626

PIERWSZY OBSZERNY PISEMNY KOMENTARZ HALA INCANDENZY NA TEMAT JAKKOLWIEK LUŹNO ZWIĄZANY ZE SZTUKĄ FILMOWĄ, ZŁOŻONY W SIÓDMEJ KLASIE W RAMACH KURSU P. OGILVIEGO WPROWADZENIE DO NAUKI O ROZRYWCE (2 SEMESTRY, OBOWIĄZKOWE) W ENFIELDZKIEJ AKADEMII TENISOWEJ 21 LUTEGO ROKU CUDOWNEGO KURCZAKA PERDUE, @ CZTERY LATA PO ZANIECHANIU TRANSMISJI TELEWIZYJNYCH, ROK PO ZEJŚCIU DR. JAMESA O. INCANDENZY, WYPRACOWANIE OCENIONE ZALEDWIE NA B/B+, POMIMO OGÓLNIE POZYTYWNEGO WRAŻENIA, GŁÓWNIE Z POWODU KOŃCOWEGO AKAPITU, KTÓRY ANI NIE WYNIKAŁ Z ZASADNICZEJ TREŚCI ESEJU, ANI TEŻ NIE BYŁ UMOTYWOWANY NICZYM POZA SUBIEKTYWNĄ INTUICJĄ I ANIMUSZEM RETORYCZNYM AUTORA.

Inspektor Steve McGarrett z serialu Hawaii Five-O i Kapitan Frank Furillo z Posterunku przy Hill Street pozwalają nam dostrzec, jak zmieniła się nasza północnoamerykańska idea bohatera od epoki lat 70. PS z Hawaii Five-O  do epoki lat 80. z Posterunku przy Hill Street.

Inspektor Steve McGarrett jest klasycznie nowoczesnym bohaterem akcji. Działa. Tym tylko się zajmuje. Kamera skierowana jest na niego przez cały czas. Rzadko kiedy schodzi z ekranu. Zajmuje się tylko jedną sprawą tygodniowo. Widownia wie, do jakiej zbrodni doszło, i wie też z końcem akcji Pierwszego Odcinka, kto jest winny. Ponieważ widownia poznaje prawdę, zanim pozna ją Steve McGarrett, nie ma tu tajemnicy, jest tylko Steve McGarrett. Dramaturgia Hawaii Five-O opierała się na śledzeniu bohatera w akcji: widzimy, jak Steve McGarrett skrada się i tropi, stopniowo zbliżając się do prawdy. Stopniowe dochodzenie do prawdy to sedno działań klasycznego bohatera nowoczesnej akcji.

Steve’a McGarretta nie obarczają obowiązki administracyjne Szefa Policji Stanowej, ani kobiety, ani przyjaciele, ani emocje, ani żadne inne sprzeczne czynniki domagające się uwagi. Pole jego działania jest oczyszczone z rozpraszających rupieci. Dzięki temu Inspektor Steve McGarrett konsekwentnie przekształca znaną już publiczności prawdę w przedmiot prawa, sprawiedliwości, współczesnego bohaterstwa.

W przeciwieństwie do niego Kapitan Frank Furillo jest tak niegdyś zwanym bohaterem „post”-modernistycznym. Tzn. bohaterem, którego cnoty lepiej pasują do bardziej złożonej i korporacyjnej ery amerykańskiej. A więc bohaterem reakcji. Kapitan Frank Furillo nie bada sprawy i nie zbliża się konsekwentnie do prawdy. Zarządza jednym z okręgów administracyjnych miasta. Jest biurokratą i jego heroizm jest biurokratyczny, nacechowany genialną zdolnością poruszania się w rupieciarniach. W każdym transmitowanym odcinku Posterunku przy Hill Street Kapitana Franka Furillo osaczają zewsząd drobne czynniki rozpraszające, począwszy od pierwszej sceny. Nie jedna, lecz jedenaście zawiłych spraw z podejrzanymi, kapusiami, oficerami śledczymi, porywczymi przywódcami tłumu i rodzinami ofiar domagającymi się zadośćuczynienia. Setki zadań do przydzielenia, setki ego do dopieszczenia, obietnic do złożenia, zeszłotygodniowych obietnic do dotrzymania. Kłopoty rodzinne dwóch czy trzech policjantów. Paski wypłaty. Harmonogram dyżurów. Korupcja, która kusi i rodzi skrupuły. Naczelnik Policji, który jest polityczną parodią, nadpobudliwy, syn, była żona, która nachodzi budkę z nieprzezroczystego szkła służącą Frankowi Furillowi za gabinet (podczas gdy gabinet Steve’a McGarretta z lat 70. PS przypomina raczej ziemiańską bibliotekę, wyciszony za podwójnymi drzwiami i obity grubą boazerią z tropikalnego dębu), a do tego zimno atrakcyjna Prokurator, która chce porozmawiać o tym, czy podejrzanemu można odczytać jego prawa po hiszpańsku i czy Frank mógłby przestać szczytować za wcześnie, bo wczoraj w nocy znów szczytował za wcześnie, może powinien iść na terapię antystresową. Plus uzbierane z całego tygodnia dylematy moralne i podwójne lojalności, w które wpędza Kapitana Franka Furillo jego bezstronny biurokratyczny heroizm.

Kapitan Frank Furillo z Posterunku przy Hill Street jest bohaterem „post”-modernistycznym, wirtuozem trójkąta, kompromisu i zarządzania. Frank Furillo zachowuje trzeźwość umysłu, opanowanie i nienaganny wygląd w sytuacjach, w których sflaczały i niechlujny Inspektor Steve McGarrett gryzłby palce w biurokratycznym zamęcie.

Również w przeciwieństwie do Inspektora Steve’a McGarretta Kapitan Frank Furillo prawie nigdy nie jest filmowany w zbliżeniu i en face. Zazwyczaj stanowi obiekt w tle frenetycznej ruchomej panoramy filmowanej z ręki. Tymczasem ekipa operatorska Hawaii Five-O nigdy nie korzystała nawet z wózka, preferując kręcone ze statywu zbliżenia twarzy McGarretta, co dzisiaj przywodzi na myśl raczej romantyczny portret niż filmowy dramat.

Jaki bohater zjawia się po ucieleśnionym w postaci McGarretta zirlandyzowanym współczesnym kowboju, samotnym jeźdźcu akcji pędzącym stado przez rajskie prerie? Samotność Furilla jest innego rodzaju. Bohater „post”-modernistyczny jest heroiczną częścią stada, odpowiedzialną za całość, do której należy, odpowiedzialną wobec wszystkich, a jego samotna twarz jest w sytuacji stresowej spokojna jak krowi pysk.

Bohater akcji z kwadratową szczęką (Hawaii Five-O) staje się bohaterem reakcji o łagodnym wejrzeniu (Posterunek przy Hill Street, o dekadę późniejszy).

Jak zauważyliśmy na dotychczasowych lekcjach, my, publiczność północnoamerykańska, woleliśmy zawsze tego bardziej stoickiego, korporacyjnego bohatera o postawie reakcyjnej, „uwięzionego”, jak skłonni byliby twierdzić niektórzy, w reakcyjnej dwuznaczności moralnej cechującej kulturę „post”- i „postpost”-modernistyczną.

Ale co dalej? Jaki północnoamerykański bohater może mieć nadzieję na objęcie sukcesji po niewzruszonym Franku? Czeka nas, przewiduję, bohater niedziałania, bohater katatoniczny, który przekroczył granice spokoju i zobojętniał na wszelkie bodźce, popychany od sceny do sceny przez chamskich statystów, których krew buzuje wstecznymi aminami.

JEDYNY OPUBLIKOWANY ARTYKUŁ PRZYPISYWANY MONSTRUALNEJ, DOTKNIĘTEJ WYSYPKĄ PO ELEKTROLIZIE „DZIENNIKARCE” HELEN STEEPLY Z OKRESU, ZANIM ZACZĘŁA PISAĆ POCHLEBNY MATERIAŁ O KOPACZU CARDINALSÓW Z PHOENIX ORINIE J. INCANDENZIE, A ZARAZEM JEDYNY PRZYPISYWANY JEJ ARTYKUŁ MAJĄCY COKOLWIEK WSPÓLNEGO ZE STARYM DOBRYM BOSTONEM, Z 10 SIERPNIA ROKU PIELUCHOMAJTEK DEPEND DLA DOROSŁYCH, CZTERY LATA PO TYM, JAK TEORETYK OPTYKI, PRZEDSIĘBIORCA, AKADEMIK TENISA I AWANGARDOWY FILMOWIEC JAMES O. INCANDENZA ODEBRAŁ SOBIE ŻYCIE, WSADZAJĄC GŁOWĘ DO KUCHENKI MIKROFALOWEJ

Jak dowiaduje się magazyn „Moment”, informacja o tragicznym losie drugiej północnoamerykańskiej obywatelki, która otrzymała Zewnętrzne Sztuczne Serce Jarvik IX, została, niestety, zatajona przed społeczeństwem Ameryki Północnej. Czterdziestosześcioletnia pacjentka, księgowa z Bostonu, cierpiąca na nieodwracalną restenozę serca, tak dobrze zareagowała na zastąpienie jej wadliwego organu Zewnętrznym Sztucznym Sercem Jarvik IX, że już w kilka tygodni po zabiegu podjęła aktywny styl życia sprzed choroby, wspomagana niezwykłą przenośną protezą zainstalowaną w stylowej torebce marki Etienne Aigner. Rurki komorowe sztucznego serca podłączone były do sztucznych przetok w kończynach górnych pacjentki, transportując życiodajną krew w tę i z powrotem pomiędzy żywym, aktywnym organizmem a nadzwyczajnym sercem w torebce.

Jej tragiczny, niewczesny i, jak powiedzieliby niektórzy, okrutnie ironiczny los padł jednak ofiarą jakże częstego milczenia mediów wokół niepojętych tragedii, które stawia bezdusznych funkcjonariuszy państwowych w negatywnym świetle opinii publicznej. Potrzeba było żmudnego dochodzenia i nieustraszonego dziennikarskiego uporu, za który nasi Czytelnicy szanują „Moment”, aby tragicznie negatywne fakty o losach kobiety wyszły na jaw.

Czterdziestosześcioletnia biorczyni Zewnętrznego Sztucznego Serca Jarvik IX oddawała się aktywnie oglądaniu wystaw sklepowych w modnym rejonie Harvard Square miasta Cambridge w stanie Massachusetts, gdy rabuś transwestyta, narkoman z kryminalną przeszłością, aż nazbyt dobrze znany funkcjonariuszom publicznym, błazeńsko odziany w suknię koktajlową bez ramiączek, szpilki, sfatygowane boa z piór i rudą perukę, brutalnie wyrwał życiodajną torebkę z rąk niepodejrzewającej niczego kobiety.

Aktywna, czujna poszkodowana ruszyła w pościg za „złodziejką” po modnym chodniku zatłoczonym amatorami zakupów, nawołując błagalnie przechodniów słowami: „Łapać ją! Ukradła mi serce!”, podobno krzyczała raz po raz: „Ukradła mi serce, łapać ją!”. Niestety, wskutek tragicznego nieporozumienia amatorzy zakupów i przechodnie w reakcji na jej błagalne wezwania tylko kręcili głowami, porozumiewając się między sobą znaczącymi uśmieszkami wyrażającymi ich ignoranckie przekonanie, że oto mają do czynienia z jeszcze jednym nieudanym związkiem osób prowadzących alternatywny styl życia.

Dwoje policjantów patrolujących ten rejon Cambridge, Massachusetts, których nazwisk nie ujawniono dociekliwej reporterce „Momentu”, ograniczyło się – są na to świadkowie – do biernej reakcji słownej: „Znowu to samo”, gdy tymczasem poszkodowana, zataczając się, pędziła śladem rączego transwestyty, wołając o pomoc w odzyskaniu skradzionego serca.

„Fakt, że stosująca protezę ofiara przestępstwa ścigała «złodziejkę» przez cztery przecznice i kawałek, zanim padła na pustą klatkę piersiową, świadczy o imponujących możliwościach, jakie stwarza Jarvik IX” – stwierdził anonimowy przedstawiciel służb medycznych, do którego dotarł „Moment”.

Nawet otępiałego od narkotyków rabusia, jak domniemywali apatyczni funkcjonariusze, mogło ruszyć zatwardziałe sumienie, gdy w nielegalnie pozyskanej torebce damskiej marki Aigner odkrył ratującą życie protezę, która działa na taką samą doładowywaną baterię jak elektryczna golarka, i bardzo możliwe, że jeszcze jakiś czas pulsowała i krwawiła w brutalnie odłączonej torebce. Odpowiedzią rabusia na wyrzuty sumienia musiało być wielokrotne uderzenie Zewnętrznego Sztucznego Serca Jarvik IX kamieniem lub niewielkim młotkopodobnym narzędziem, o czym świadczą szczątki znalezione kilka godzin później na tyłach historycznego gmachu Bostońskiej Biblioteki Publicznej przy modnym Copley Square.

Nasuwa się pytanie, czy zapierający dech w piersiach postęp nauk medycznych skazany jest nieodwołalnie na tego rodzaju tragiczne incydenty, wynikłe z ignorancji i bezmyślności. Takie wydaje się stanowisko północnoamerykańskich funkcjonariuszy. Jeśli tak jest w istocie, to los ofiar jest często zatajany przed opinią publiczną.

Jak zakończył się opisany przypadek? Aktywny i niegdyś bystry mózg czterdziestosześcioletniej denatki został po sześciu tygodniach wyjęty z czaszki i poddany sekcji w wykonaniu studenta medycyny z Bostońskiego Szpitala Miejskiego Brigham and Women’s, którego tak dalece wzruszył opis bezdusznego losu ofiary zawarty na tekturce przyczepionej do wielkiego palca jej nogi, że przyznał się „Momentowi” do czasowej fizycznej niezdolności do operowania piłką elektryczną używaną do powierzonego mu zadania.

ALFABETYCZNY SPIS GRUP SEPARATISTEUR/ANTI-ONAN, KTÓRYCH OPOZYCJA WOBEC WSPÓŁZALEŻNOŚCI/REKONFIGURACJI W OCENIE KANADYJSKIEJ POLICJI KONNEJ I BIURA SŁUŻB NIESPRECYZOWANYCH USA MA CHARAKTER TERRORU/SZANTAŻU

(Q = quebecki/a, E = ekologiczny/a, S = separatystyczny/a, A = agresywny/a, BA = bardzo agresywny/a)

– Les Assassins des Fauteuils Rollents (Q, S, BA)

– Bloc Québécois (Q, S, E)

– Prokanadyjska Falanga z Calgary (E, A)

– Les Fils de Papineau (Q, S, A)

– Le Parti Québécois (Q, S, E)

DLACZEGO – CHOCIAŻ W PIERWSZYM OKRESIE PO WPROWADZENIU PRZEZ INTERLACE WYPOSAŻONYCH W INTERNET TELEPUTERÓW KORZYSTAJĄCYCH Z TEJ SAMEJ W ZASADZIE SIECI ŚWIATŁOWODOWO-CYFROWEJ CO FIRMY TELEFONICZNE WIDEOTELEFONIA (ALIAS „WIDEOFONIA”) CIESZYŁA SIĘ OGROMNĄ POPULARNOŚCIĄ WŚRÓD KONSUMENTÓW, KTÓRYCH PORWAŁA IDEA KOMUNIKACJI GŁOSOWEJ TWARZĄ W TWARZ (MAŁE WIDEOFONY PIERWSZEJ GENERACJI BYŁY ZBYT PRYMITYWNE I MIAŁY ZBYT MAŁE OTWORY PRZESŁONY, BY UMOŻLIWIĆ OBRAZ CZEGOŚ WIĘCEJ NIŻ ZBLIŻENIA TWARZY) ZA POŚREDNICTWEM TELEPUTERÓW PIERWSZEJ GENERACJI, KTÓRE WÓWCZAS NIE RÓŻNIŁY SIĘ ZASADNICZO OD TELEWIZORÓW HIGH-TECH, CHOĆ OCZYWIŚCIE POSIADAŁY HUMANOIDALNĄ IKONKĘ „INTELIGENTNEGO AGENTA” POJAWIAJĄCĄ SIĘ PODCZAS TRANSMISJI W PRAWYM DOLNYM ROGU EKRANU, KTÓRA PODAJE CZAS I TEMPERATURĘ POWIETRZA NA ZEWNĄTRZ, PRZYPOMINA O ZAŻYCIU LEKU NA CIŚNIENIE LUB ZACHĘCA DO OBEJRZENIA NAJBLIŻSZEGO PROGRAMU NA KANALE, DAJMY NA TO, 491, NO I OCZYWIŚCIE INFORMUJE KONSUMENTA, ŻE KTOŚ PRÓBUJE DODZWONIĆ SIĘ NA JEGO WIDEOFON, PO CZYM IKONKA STEPUJE W IKONICZNYM SŁOMKOWYM KAPELUSIKU I Z LASECZKĄ TUŻ POD MENU OPCJI, A DZWONIĄCY UWIELBIALI SWOJE HUMANOIDALNE IKONKI – DLACZEGO WIĘC W CIĄGU CIRCA 16 MIESIĘCY, CZYLI PIĘCIU KWARTAŁÓW SPRZEDAŻY, ZWYŻKUJĄCA KRZYWA POPYTU NA „WIDEOFONIĘ” GWAŁTOWNIE OPADŁA JAK KOPNIĘTY NAMIOT, TAK ŻE Z KOŃCEM ROKU PIELUCHOMAJTEK DEPEND DLA DOROSŁYCH TYLKO NIESPEŁNA 10% PRYWATNYCH KOMUNIKATORÓW TELEFONICZNYCH KORZYSTAŁO ZE ŚWIATŁOWODOWYCH PRZEKAZÓW OBRAZU WIDEO I Z PRODUKTÓW ORAZ USŁUG POKREWNYCH, A PRZECIĘTNY AMERYKAŃSKI UŻYTKOWNIK TELEFONU DOSZEDŁ DO WNIOSKU, ŻE JEDNAK WOLI STAROŚWIECKI, LOW-TECH, WYŁĄCZNIE GŁOSOWY INTERFEJS TELEFONICZNY Z EPOKI BELLA, KTÓRY TO ZWROT W PREFERENCJACH PUŚCIŁ Z TORBAMI ZNACZNĄ LICZBĘ PRZEDSIĘBIORCÓW Z BRANŻY WIDEOFONII, KTÓRZY POSPIESZYLI SIĘ Z INWESTYCJĄ, ZDESTABILIZOWAŁ DWIE SZACOWNE FUNDACJE, KTÓRE MOCNO ZAINWESTOWAŁY W TECHNOLOGIĘ WIDEOFONICZNĄ, I OMAL NIE UNICESTWIŁ FUNDUSZU FREDDIEGO-MACA NALEŻĄCEGO DO SYSTEMU EMERYTALNEGO STANU MARYLAND, GDYŻ BRAT KOCHANKI ZARZĄDCY TEGO FUNDUSZU BYŁ WRĘCZ MANIACKO POCHOPNYM PRZEDSIĘBIORCĄ Z BRANŻY WIDEOFONICZNEJ… A ZATEM SKĄD TO NAGŁE COFNIĘCIE SIĘ KONSUMENTÓW DO STAREGO DOBREGO TELEFONU Z SAMYM GŁOSEM?

Odpowiedź, w swoistej trójwarstwowej pigułce, brzmi następująco: (1) stres emocjonalny, (2) próżność fizyczna, (3) osobliwa logika samozatarcia zawarta w ekonomii konsumenckiej high-tech.

Okazało się, że wizualny interfejs silnie stresuje, w przeciwieństwie do interfejsu wyłącznie głosowego. Użytkownicy wideofonów nagle jakby uświadomili sobie, że dotąd ulegali nieodpartemu, acz kompletnie wyssanemu z palca, złudzeniu w kwestii konwencjonalnej telefonii głosowej. Wcześniej złudzenia tego nie dostrzegali – widocznie było tak złożone emocjonalnie, że urzeczywistniło się dopiero w kontekście straty. Stare dobre rozmowy przez audiotelefon pozwalały mniemać, że osoba po drugiej stronie linii poświęca rozmówcy całkowitą uwagę, jednocześnie pozwalając mu (rozmówcy) nie poświęcać całej uwagi sobie (osobie po drugiej stronie linii). Tradycyjna konwersacja audio – za pomocą trzymanej w dłoni słuchawki, której odbiornik ma raptem sześć dziurek, podczas gdy nadajnik (rzecz, jak się z czasem okazało, znacząca) ma dziurek (62), czyli 36 – pozwalała wejść w stan swego rodzaju hipnotycznej, na wpół uważnej fugi: podczas rozmowy człowiek mógł się rozglądać po pokoju, kreślić na kartce esy-floresy, oddawać się pielęgnacji osobistej, obrywać skórki wokół paznokci, układać haiku w notesie telefonicznym, mieszać coś w garnku, mógł nawet wieść równolegle całkowicie odrębną konwersację na migi i miny z osobami obecnymi w tym samym pomieszczeniu, przez cały czas udając, że uważnie wsłuchuje się w głos rozmówcy. A jednocześnie – i to z perspektywy czasu wydaje się najdziwniejsze – dzieląc samemu uwagę pomiędzy rozmowę telefoniczną a inne drobne dysocjacyjne czynności, człowiek jakoś nigdy nie żywił podejrzenia, że uwaga osoby na drugim końcu linii może być podobnie podzielona. Podczas tradycyjnej rozmowy telefonicznej dokonujesz, powiedzmy, dotykowego badania podbródka na okoliczność pryszczy, nie cierpiąc bynajmniej z powodu podejrzenia, że twój telefoniczny rozmówca również poświęca znaczny procent uwagi badaniu dotykowemu podbródka na okoliczność pryszczy. Masz do czynienia z iluzją słuchową, znajdującą słuchowe potwierdzenie: głos z drugiego końca linii jest nasycony, skupiony i skierowany prosto do twojego ucha, pozwalając ci wyobrażać sobie, że uwaga osoby władającej tym głosem jest tak właśnie intensywna i skupiona… mimo iż twoja uwaga taka nie jest – i o to właśnie chodzi. Ta obustronna iluzja jednostronnej uważności jest nieskończenie wręcz satysfakcjonująca z emocjonalnego punktu widzenia: człowiek wierzy, że całkowicie skupia na sobie czyjąś uwagę bez konieczności jej odwzajemnienia. Postrzegana z obiektywizmem, jaki daje spojrzenie wstecz, iluzja ta jawi się jako a-racjonalna, nieomal dosłownie fantastyczna: przypomina sytuację, w której będąc samemu zdolnym do kłamstwa, wierzy się jednocześnie w prawdomówność innych ludzi.

Wideotelefonia uczyniła tę fantazję bezzasadną. Użytkownicy wideofonów odkryli, że oto muszą przybierać ten sam rodzaj szczerej, nieco przerysowanej miny słuchacza, jaki zwykli przybierać w rozmowach bezpośrednich. Ci, którzy z racji podświadomego nawyku ulegali dysocjacyjnemu odruchowi gryzmolenia na marginesach lub wygładzania załomków na spodniach, wyszli teraz na gburów, roztargnionych lub dziecinnie zaabsorbowanych sobą. Ci zaś, którzy jeszcze bardziej nieświadomie badali sobie pryszcze albo dłubali w nosie, spojrzawszy nagle w ekran, dostrzegali zgorszony wyraz wideotwarzy rozmówcy. Wszystko to rodziło wideofoniczny stres.

Jeszcze gorsze było, rzecz jasna, traumatyczne poczucie wygnania z raju towarzyszące sytuacji, w której człowiek odrywa wzrok od obrysu własnego kciuka na karteczce przypominajce albo od poprawiania wacka w gaciach i widzi, że jego wideorozmówca, nie przestając mówić, oskubuje koniec sznurowadła z gumowej końcówki – i nagle uświadamia sobie, że cała jego infantylna fantazja o absorbowaniu uwagi rozmówcy w czasie, gdy on sam bezmyślnie gryzmoli albo poprawia ułożenie genitaliów, jest nie do obrony, gdyż w istocie nie absorbuje się ani odrobinę więcej uwagi, niż się jej udziela drugiej osobie. Użytkownicy wideofonów uznali kwestię wymuszonej uważności za mega stresującą.

(2) Stres wideofoniczny jeszcze silniej odczuwają osoby próżne. A więc te, które przejmują się własnym wyglądem. W oczach innych, naturalnie. Nie oszukujmy się: kto tego nie zna? Stary dobry telefon głosowy można było odebrać bez makijażu, tupecika, protezy chirurgicznej etc. A nawet bez ubrania, jeżeli kogoś to kręci. Ale dla świadomych własnego wizerunku niemożliwością stało się, oczywiście, nieformalne podejście obierz-jak-stoisz, gdy chodzi o wideofon, który konsumenci zaczęli kojarzyć nie tyle z poczciwym starym dzwonkiem telefonu, ile z dzwonkiem u drzwi, który każe narzucić coś na siebie, przypiąć protezę i poprawić włosy przed lustrem w przedpokoju, zanim się te drzwi otworzy.

Jednak prawdziwym gwoździem do trumny dla wideofonii był dla jej użytkownika widok twarzy na ekranie TP podczas rozmowy. Nie twarzy rozmówcy, tylko własnej. Cała operacja odbywała się wszak na trzy przyciski, a jej celem było wykorzystanie opcji Video-Record karty-naboju TP do zarejestrowania obydwu impulsów dwustronnej wideokonwersacji i przewinięcie kasety wstecz, co pozwalało użytkownikowi zobaczyć, jak wyglądała jego twarz w oczach drugiej osoby. Takiej kontroli własnego wyglądu oprzeć się było równie trudno jak zerknięciu w lustro. Jednak związane z tym przeżycie było niemal powszechnie koszmarem. Ludzi przerażał wygląd własnej twarzy na ekranie TP. Chodziło nie tylko o „opuchliznę prezentera”, znane wrażenie pucołowatości, którą nadaje twarzy transmisja wideo. To było coś gorszego. Nawet na najdoskonalszych, wysokiej rozdzielczości ekranach TP ukazywało się użytkownikom oblicze rozmazane i jakby namokłe, nacechowane błyszczącą, bladawą nieokreślonością, która nie tylko była mało pochlebna, ale także czyniła twarz nijaką, skrytą, niebudzącą zaufania, nieewokującą sympatii. W przeprowadzonym na wczesnym etapie złowróżbnym sondażu grupy fokusowej InterLace/GTE, który został na dobrą sprawę zignorowany na fali przedsiębiorczego entuzjazmu rodem z science fiction, blisko 60% respondentów, którym umożliwiono wizualny dostęp do własnych twarzy podczas rozmów wideofonicznych, posłużyło się właśnie określeniami „niebudzący zaufania”, „nieewokujący sympatii”, opisując wygląd własnego oblicza, przy czym fenomenalnie złowróżbne 71% starszych respondentów przyrównało swoje wideotwarze do oblicza Richarda Nixona z debaty Nixon – Kennedy przeprowadzonej w roku 1960 PS.

Proponowanym rozwiązaniem zjawiska nazwanego przez konsultantów psychologicznych przemysłu telekomunikacyjnego Dysforią Wideo-Fizjonomiczną (VDP) było, oczywiście, wprowadzenie Wysokorozdzielczego Maskowania, i przyznać trzeba, że tylko ci przedsiębiorcy, którzy sięgnęli po produkcję wysokiej rozdzielczości obrazowania wideofonicznego, a następnie masek, wyszli z krótkotrwałej ery wideofonu w koszulach na grzbiecie, a nawet z niejakim zyskiem.

Skoro już mowa o maskach, to wstępna wersja Wysokiej Rozdzielczości Obrazowania Fotograficznego, polegająca na pobraniu najkorzystniejszych elementów z korzystnych zdjęć danego wideokonsumenta, ukazujących go pod różnymi kątami, i – dzięki istniejącej już technice konfiguracji obrazu, której pionierami były branże kosmetyczna i policyjna – połączeniu ich w wysoce atrakcyjny, transmitowalny kompozyt twarzy wyrażającej szczere, a nawet z lekka przesadne zainteresowanie – została rychło zastąpiona tańszą i bajtooszczędną technologią (z użyciem tego samego kosmetyczno-FBI-owskiego oprogramowania), polegającą na przekształceniu podrasowanego obrazu twarzy w dopasowaną maskę z żywicy polibutylenowej, a konsumenci szybko doszli do wniosku, że mimo zaporowej ceny taka trwała, nadająca się do noszenia maska się opłaca, gdyż wydatnie redukuje stres i VDP, zwłaszcza że wygodne zapięcie na rzepy mocowane z tyłu głowy kosztuje grosze – i w ten sposób spółki telefoniczne/kablowe jeszcze przez parę kwartałów cieszyły się zaufaniem dotkniętych VDP klientów, dzięki wprowadzeniu zintegrowanej poziomo transakcji, na mocy której darmowa usługa kompozytowo-maskująca obejmowała przyłącze do wideofonu. Maskę o wysokiej rozdzielczości, gdy nie była w użyciu, wieszało się po prostu na haczyku zamontowanym na bocznej ściance konsoli telefonicznej TP, gdzie wprawdzie wyglądała dość surrealistycznie i deprymująco, gdy tak zwisała odłączona, pusta i pomarszczona, zwłaszcza że czasem dochodziło do żenujących incydentów zamiany tożsamości z udziałem użytkowników wspólnego aparatu domowego lub służbowego, kiedy ktoś przywdział w pośpiechu niewłaściwą maskę z długiego rzędu pustych masek wiszących na konsoli – w sumie jednak maski zdawały się początkowo realną odpowiedzią przemysłu na problem stresu urażonej próżności i podobieństwa do Nixona.

(2 i ewentualnie 3) Połączmy jednak naturalną skłonność przedsiębiorców do zaspokojenia wszystkich zachcianek klientów z równie naturalnym dla człowieka zniekształceniem postrzegania samego siebie, a uzyskamy historyczne wyjaśnienie szybkości, z jaką sprawa masek wideofonicznych o wysokiej rozdzielczości totalnie wymknęła się spod kontroli. Albowiem nie tylko szalenie trudno jest ocenić własny wygląd – tzn. orzec, stojąc przed lustrem, gdzie plasujemy się w hierarchii urody, zachowując przy tym obiektywizm, z jakim oceniamy urodę innych – ale na dodatek okazuje się, że kierowani mylną autopercepcją i stresem wynikłym z próżności konsumenci zaczęli preferować, a następnie otwarcie żądać masek wideofonicznych, które wyglądałyby znacznie korzystniej niż oni w naturze. Producenci gotowi dostarczać maski o wysokiej rozdzielczości, które byłyby nie tylko podobne do klientów, ale i estetycznie udoskonalone (mocniej zarysowany podbródek, mniejsze worki pod oczami, wyretuszowane blizny i zmarszczki), w krótkim czasie wyparli z rynku producentów oryginalnych masek mimetycznych. Postępujący zanik indywidualizacji masek sprawił, że po paru kwartałach sprzedaży większość konsumentów używała masek niezaprzeczalnie lepiej prezentujących się na ekranie wideofonu niż ich autentyczne twarze – ludzie pokazywali sobie nawzajem tak upiększone oblicza, że zaczęło to owocować gigantycznym psychospołecznym stresem, gdyż znaczna liczba użytkowników wideofonów poczuła nagle opory przed wychodzeniem z domu i spotykaniem osób, które, jak się obawiano, przywykły już do oglądania przez wideofon ich atrakcyjniejszych, zamaskowanych twarzy, więc widząc ich w realu, będą cierpieć (w tym streszczała się fobia użytkowników wideofonów), dostarczając tego samego estetycznego rozczarowania, które wywołać potrafi kobieta chodząca zawsze w makijażu, gdy pierwszy raz pokaże się bez niego.

Napięcia społeczne towarzyszące temu zjawisku, przez konsultantów psychologicznych nazywane Optymistycznie Fałszującym Maskowaniem (OFM), nasilały się stopniowo, w miarę jak prymitywne miniaturowe kamery wideofoniczne pierwszej generacji były doskonalone i poszerzała się ich apertura, tak że miniaturowa wysokiej klasy kamerka mogła objąć i przetransmitować mniej więcej pełny obraz postaci. Niektórzy pozbawieni psychologicznych skrupułów producenci natychmiast wypuścili na rynek naturalnych rozmiarów polibutylenowe i poliuretanowe makiety 2D w postaci bezgłowych monideł atletów i piękności w strojach kąpielowych z gatunku tych, za którymi można stanąć, oprzeć brodę o tekturowy kikut szyi i dać sobie zrobić tandetne foto na plaży, tyle tylko, że te pełnowymiarowe maski wideofoniczne były o niebo bardziej zaawansowane technicznie i przekonujące z wyglądu. Po uzupełnieniu ich wymienialną garderobą w 2D oraz opcją wyboru koloru włosów i oczu i po wprowadzeniu kilku korekt estetycznych w postaci powiększeń, redukcji itp. koszt takiej makiety zaczął sięgać górnego pułapu cenowego akceptowalnego dla masowego rynku, choć jednocześnie zapanowała potworna presja społeczna na posiadanie jak najlepszego maskującego obrazu ciała w 2D, chroniącego przed poczuciem, że przez wideofon wygląda się ohydnie. Nie trzeba było długo czekać, żeby bezwzględna producencka żądza stworzenia jeszcze lepszej pułapki zaowocowała Transmisyjną Tapetą (alias TT), która z perspektywy czasu jawi się jako prawdziwie ostry biznesowy czubek wideofonicznego gwoździa do trumny. Z nastaniem TT można było całkowicie zrezygnować z maskowania twarzy i postaci, zastępując je transmitowanym przez wideo obrazem mocno podrasowanej statycznej fotografii niewiarygodnie sprawnej, atrakcyjnej i udanej istoty ludzkiej, przypominającej użytkownika wideofonu tylko pod względem rasy i liczby kończyn, przy czym twarz na zdjęciu, skupiona z wielką uwagą na obiektywie kamery wideofonicznej, widniała na tle luksusowego, acz wolnego od ostentacji pomieszczenia, które najlepiej odzwierciedlało obraz własny konsumenta, który ten pragnął upublicznić, etc.

Tapety były po prostu wysokiej jakości gotowymi do transmisji fotografiami, pomniejszonymi do rozmiarów dioramy i przytwierdzanymi plastikową ramką do kamery wideofonu – coś w rodzaju osłony obiektywu. Nastał popyt na wyjątkowo urodziwych, lecz niezbyt znanych celebrytów i celebrytki świata rozrywki – takich, którzy w minionych dekadach zasilali listy castingów i spotów informacyjno-reklamowych – w charakterze modeli do wysokiej jakości Tapet Wideofonicznych.

Jako że Tapeta była po prostu gotowym do transmisji zdjęciem, a nie obrazowaniem komputerowym poddanym obróbce, można ją było produkować masowo i odpowiednio nisko wycenić, toteż na jakiś czas obniżyła napięcie między wysokimi kosztami maskowania postaci a horrendalną presją estetyczną, jaką wideofonia wywierała na konsumentów, nie wspominając o tym, że Tapeta zapewniła pracę scenografom, fotografikom, retuszerom i celebrytom z reklam, którym coraz gorzej się wiodło w tradycyjnej reklamie telewizyjnej.

(3) Jednak z długoterminowej krzywej możliwości postępu w dziedzinie technologii użytkowej płynie odkrywcza lekcja. Kariera wideofonii pasuje jak ulał do klasycznie pierścieniowatego kształtu tej krzywej: zaczyna się od szaleńczego, jakby rodem z SF, postępu techniki użytkowej – vide przeskok od telefonii głosowej do wideofonii – który to postęp niesie jednak pewne nieprzewidziane niedogodności dla konsumenta; następnie powstają nisze rynkowe stworzone przez owe niedogodności – np. wynikający z ludzkiej próżności stresujący wstręt do własnego wideofonicznego wyglądu – które to nisze zostają pomysłowo wypełnione dzięki pełnej werwy przedsiębiorczości; pomimo to zalety pomysłowych kompensacji niedogodności nader często torpedują pierwotny postęp nowej technologii, powodując recydywę konsumencką, domknięcie się krzywej i masowe bankructwo zbyt gorliwych inwestorów. W danym przypadku ewolucja kompensacji stresu i próżności doprowadziła użytkowników wideofonu najpierw do wyrzeczenia się własnych twarzy, następnie do odrzucenia swoich szczelnie zamaskowanych i upiększonych podobizn fizycznych, aż wreszcie do całkowitego zasłonięcia wideokamer i wzajemnego przekazywania sobie via TP atrakcyjnie wystylizowanych statycznych Tapet. Ukryci za dioramami obiektywu i transmitowanymi Tapetami klienci stwierdzili, oczywiście, że są z powrotem bezstresowo niewidzialni, toteż ukryci, bez makijażu i tupecików, z podkrążonymi oczami, za celebryckimi dioramami poczuli się znów wolni – gdyż ponownie niewidoczni – do gryzmolenia, obmacywania pryszczy, malowania paznokci i prostowania kantów spodni – podczas gdy na ekranie atrakcyjna, intensywnie uważna twarz starannie dobranego celebryty z Tapety rozmówcy upewniała ich, że są obiektami skupionej uwagi, której sami okazywać nie muszą.

Te zaś zalety nie były, oczywiście, niczym innym jak niegdyś utraconymi, a teraz docenionymi na nowo zaletami telefonii wyłącznie głosowej ze starej dobrej epoki Bella, kiedy słuchawka miała 6 i (62) otworków. Z tą jedynie różnicą, że teraz kosztowne, głupie, nierealistyczne, przestylizowane Tapety transmitowane były z TP na TP po obłędnie kosztownych łączach światłowodowych. Ile czasu, według szacunku mikroekonometry, musiało minąć między uświadomieniem sobie powyższego zjawiska i rozpowszechnieniem się tej rewelacji wśród konsumentów (głównie, zresztą, przez telefon) a porzuceniem nowoczesnej wideofonii i powrotem do starych dobrych telefonów, co nie tylko podyktowane było zdrowym rozsądkiem, ale i spotkało się wkrótce z kulturową aprobatą, jako oznaka szykownej prostoduszności zwyciężył więc nie luddyzm, lecz swego rodzaju wsteczna transcendencja fantastyczno-naukowej high-tech jako sztuki dla sztuki, transcendencja próżności i zniewolenia modą na high-tech, które ludziom tak bardzo nie podobają się u bliźnich. Innymi słowy, powrót do telefonii wyłącznie głosowej stał się, w punkcie domknięcia krzywej, swoistym symbolem pożądanej antypróżności, w świetle której tylko ludzie kompletnie pozbawieni autorefleksji nadal korzystali z wideofonów i Tapet, nie mówiąc już o maskach, i ci pozbawieni dobrego smaku zwolennicy faksymili stali się kulturowymi symbolami obciachu, jako niewolnicy korporacyjnego PR-u i nowinek technicznych, badziewnymi odpowiednikami dresiarzy, amatorów malarstwa na ciemnym aksamicie, dzierganych kamizelek dla pudli, błyszczącej biżuterii z cyrkoniami, skrobaczek do języka BezOsadu i tym podobnych zjawisk Epoki przed Subsydyzacją. Większość konsumentów usług telekomunikacyjnych pochowała dioramy z Tapetą za regałem z bibelotami, a kamery pozasłaniała standardowymi czarnymi osłonami obiektywu, haczyki na maski zaś wykorzystała do zawieszenia nowoczesnych zafoliowanych notesików na adresy i telefony, produkowanych z małą dziurką w górnej części plastikowej osłonki, umożliwiającą praktyczne zawieszenie notesu na byłym haczyku na maskę. Nawet wtedy, oczywiście, przeważająca część amerykańskich konsumentów zdradzała niechęć do opuszczania domu i teleputera i do osobistych spotkań z bliźnimi, chociaż trwałości tego zjawiska nie można przypisywać wyłącznie przebrzmiałej modzie na wideofonię, a zresztą, tak czy owak, masowa panagorafobia przyczyniła się do rozwoju wielkich steleputeryzowanych rynków sprzedaży z dostawą do domu, więc nie spowodowała większych zakłóceń w przemyśle.

***

W dzisiejszych chemicznie niespokojnych czasach Sekcja Juniorów Związku Tenisowego Organizacji Narodów Północnoamerykańskich (ONANTA) wysyła cztery razy per annum młodego toksykologa o lnianych włosach i gładkim perkatym nosku, w granatowym blezerze z logo ONANTA, który ma za zadanie pobrać próbki moczu od wszystkich uczniów i uczennic wszystkich akredytowanych akademii tenisowych, którzy plasują się powyżej sześćdziesiątego czwartego miejsca w rankingu kontynentalnym dla swojej grupy wiekowej. Wyczynowy tenis juniorów ma być dobrą czystą zabawą. Jest październik Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych. Imponujący odsetek młodzieży EAT plasuje się w górnej grupie 64 dla swojego przedziału wiekowego. W dniu pobierania próbek moczu juniorzy ustawiają się w podwójnej kolejce, która ciągnie się od szatni w górę po schodach, po czym linią męską i linią żeńską przecina hall Gmachu Socjalno-Administracyjnego z jego chodnikiem w odcieniu błękitu królewskiego, boazerią z twardego drewna i wielkimi gablotami pełnymi pucharów i plakietek. Godzinę zajmuje przejście od środka kolejki do wyznaczonego dla danej płci boksu na terenie szatni, gdzie młody blond toksykolog lub (w przypadku dziewcząt) pielęgniarka, której srogi „wdowi szpic” przecina czoło nieomal na pół, wydaje plastikowy pojemniczek z seledynową pokrywką i naklejoną etykietką, na której nazwisko delikwenta, jego miejsce w rankingu na dany miesiąc oraz data 10-15-RPDD i nazwa szkoły Enf.A.T. są schludnie wydrukowane sześciopunktową czcionką.

Mniej więcej jedna czwarta sklasyfikowanych graczy powyżej piętnastego roku życia z Enfieldzkiej Akademii Tenisowej nie jest w stanie pomyślnie przejść standardowej północnoamerykańskiej kontroli moczu GC/MS[52]. Ci siedemnastolatkowie, nocni klienci Michaela Pemulisa, zostają wtedy, cztery razy do roku, jego klientami dziennymi. Cena czystego moczu wynosi dziesięć dolarów za cm3.

„Mocz tylko u nas!”. Pemulis i Trevor Axford zmieniają się co kwartał w handlarzy moczem: noszą owalne papierowe czapeczki stadionowych sprzedawców i przez trzy miesiące gromadzą mocz niespełna dziesięcioletnich tenisistów, ciepły, słomkowy mocz niewinnych dziatek, który przeszedłby każdy test GC/MS, być może z wyjątkiem testu na Ovaltine czy coś w tym stylu, i co trzy miesiące Pemulis i Axford obsługują niestrzeżoną męską kolejkę, która wije się po niebieskim dywanie hallu, i sprzedają mocz w buteleczkach po Visine trzymanych w staroświeckiej skrzynce stadionowego sprzedawcy hot dogów, wysępionej za bezcen od handlarza ze stadionu Fenway Park w ciężkich czasach po sezonie – pokaźnej starej skrzynce ze zmatowiałej pogiętej blachy, umocowanej na taśmie w barwach Boston Red Sox, którą zawiesza się na szyi, dzięki czemu handlarz ma wolne ręce do wydawania reszty.

– Mocz!

– Klinicznie sterylny mocz!

– Jeszcze ciepły!

– Mocz, który z dumą zabralibyście do domu i przedstawili rodzicom!

Trevor Axford zarządza kasą. Pemulis rozdaje zwieńczone stożkowatą nakrętką flaszeczki po Visine wypełnione młodzieńczą uryną – taką flaszeczkę łatwo jest ukryć dyskretnie pod pachą, w skarpetce albo w gatkach.

– Kłopot z moczem? Mocz na szczęście!

Kwartalne podsumowania wyników finansowych wykazują, że klientów płci męskiej jest nieco więcej niż klientów płci żeńskiej. Jutro rano woźni EAT – Kenkle i Brandt albo Dave „Twarde Lądowanie” Harde, ulubiony stary cieć, wydalony z Boston College za narkolepsję, ewentualnie jakaś grubonoga Irlandka, mieszkanka szeregowca po drugiej stronie Comm. Ave., lub posępne typki o rozbieganych oczach zakwaterowane w Ennet House, domu przejściowym u stóp przeciwległego stoku wzgórza, który należy do kompleksu Szpitala Weteranów, z wyglądu twardziele o grobowych minach, odwalający dziewięć miesięcy zapisanych w kontrakcie prac fizycznych, pracując po trzydzieści dwie godziny tygodniowo – wyrzucą do śmietnika za parkingiem dla pracowników EAT dziesiątki pustych plastikowych flaszeczek po Visine zapełniających internackie kosze na śmieci, a potem Pemulis namówi Maria Incandenzę i paru co łatwowierniejszych dawców moczu do wygrzebania rzeczonych flaszeczek z kontenera, wysterylizowanie ich i przepakowanie, organizując zbiórkę pod płaszczykiem emocjonującej gry w Kto-W-Trzy-Godziny-Znajdzie-Wygotuje-i-Spakuje-Najwięcej-Pustych-Buteleczek-Po-Visine-Nie-Zwracając-Na-Siebie-Uwagi-Personelu-EAT, która to gra trzy lata temu, gdy Pemulis wciągnął w nią Maria, wydała się Mariowi okropnie dziwna, ale z czasem naprawdę ją polubił, gdyż odkrył w sobie mistyczny intuicyjny talent do znajdowania flaszeczek po Visine w warstwach osadowych przeładowanych śmietników, więc za każdym razem wygrywa z palcem w nosie, a jeśli jest się nieszczęsnym Mariem Incandenzą, to nie przebiera się w uśmiechach losu. Następnie T. Axford zgarnia buteleczki w stos i recyklinguje, a przykręcanie nakrętek to już mały pikuś. On i Pemulis trzymają załadowaną skrzynkę pod nieużywanym żaglem Yarmouth na przyczepie starej ciężarówki pomocy drogowej, na którą zrzucili się z Halem, Jimem Struckiem i jeszcze jednym łebkiem, który już ukończył EAT i teraz gra w Pepperdine, i to on zapłacił za wymianę zardzewiałego łańcucha i haka od wyciągarki na nowiutki błyszczący łańcuch z grubym hakiem – używanym tak naprawdę tylko dwa razy do roku, na wiosnę i późną jesienią, do holowania sprzętu na krótkich dystansach podczas demontażu i montażu Płuca, oraz doraźnie podczas zamieci do wciągania unieruchomionego auta z napędem na tylne koła, należącego do studenta lub pracownika, bądź to z powrotem na podjazd, bądź też podjazdem o nachyleniu 70 stopni na samą górę – i za oczyszczenie całej maszyny z rdzy oraz odmalowanie jej w dumne barwy szkoły, czyli na czerwono i szaro, z zawiłym godłem ONAN – szyderczo wykrzywionym orłem en face, z miotłą i puszką środka dezynfekcyjnego w szponach jednej łapy, a klonowym liściem w szponach drugiej, ubranego w sombrero i pożerającego gwiaździstą szmatę – nalepionym dość ironicznie na drzwiach kierowcy, podczas gdy na drzwiach pasażera widnieje, całkiem nieironicznie, tradycyjne, pre-Tavisowskie motto TE OCCIDERE POSSUNT… i korzystają z tego pojazdu wspólnie, z lekkim wskazaniem na Pemulisa i Axforda, bo rejestracja i ubezpieczenie OC płacone są z kwartalnych dochodów z moczu.

Starszy brat Hala, Mario – któremu dekretem Dziekana ds. Studenckich wolno spać w dwuosobowym pokoju z Halem w Subdormitorium A na trzecim piętrze budynku Socjalno-Administracyjnego, chociaż ze względu na upośledzenie fizyczne nie może nawet rekreacyjnie poodbijać sobie piłki, za to żywo interesuje się produkcją kartridżów filmowych i wideo i udziela się, nagrywając wybrane fragmenty meczów, treningów i pokazów technicznych, które to nagrania odtwarza i analizuje później Schtitt ze swoim personelem – filmuje teraz interakcje społeczne w kolejce i operacje handlowe w dniu kontroli moczu przy użyciu zamocowanej na głowie kamery i zasuwy usztywniającej tułów, z pedałem nożnym, i w ten sposób zbiera materiał do swoich krótkich, dziwacznych, zdradzających wpływy Jegomościa filmików konceptualnych, którymi dyrekcja szkoły pozwala mu zabijać czas i które Mario obrabia następnie w montażowni świętej pamięci założyciela, mieszczącej się w głównym tunelu podziemia budynku Socjalno-Administracyjnego, a Pemulis i Axford nie mają nic przeciwko temu filmowaniu, nie zasłaniają nawet głowy, gdy obiektyw zamontowanej na głowie Maria kamery marki Bolex celuje w ich stronę, ponieważ wiedzą, że tego materiału nie obejrzy nikt poza Mariem, który na ich prośbę zamaże twarze sprzedawców i klientów, zamieniając je w swojej pracowni w falujące układy cielistych kwadracików dzięki wykorzystaniu matowego panelu rekonfiguracyjnego swojego nieboszczyka ojca, albowiem rozmycie twarzy podkreśli osobliwy efekt konceptualny, którego Mario i tak zwykle pożąda, zwłaszcza że uwielbia on falujące cieliste kwadraciki i korzysta z każdej okazji, żeby je nałożyć na uwiecznione oblicza.

Interes załatwiany jest żwawo.

Michael Pemulis, żylasty chudzielec o ostrych rysach, fenomenalnie utalentowany przy siatce, ale w grze przeciw wymagającym przeciwnikom ze dwa kroki za wolny w podchodzeniu do niej – co kompensuje sobie fenomenalnym wykonaniem ofensywnych lobów – jest stypendystą z pobliskiego Allston, MA, ponurego skupiska szeregowców i pustych działek, niskich domków greckich i irlandzkich osiedli socjalnych, żwiru i chaotycznej sieci kanalizacyjnej, opieszałych służb miejskich, licznych smętnych zakładów petrochemicznego przemysłu lekkiego zlokalizowanych wzdłuż torów kolejowych, innymi słowy: podmiejskiej dzielnicy tumiwisizmu; po Enfield-Brighton krąży taki stary dowcip: „Pocałuj mnie tam, gdzie śmierdzi”, powiedziała, więc zabrałem ją do Allston – gdzie odkrył w sobie pasję, grając w Chłopięcym Klubie Tenisowym, w szortach z obciętych spodni i bez koszulki, rakietą ze sklepowym naciągiem, na parszywych kortach zalanych asfaltem brudzącym żółte piłki, z siatką zrobioną z resztek ogrodzenia parku Feeny, od której piłka odbijała się aż na jezdnię. Jako dziesięciolatek był genialnym dzieckiem tenisa, objętym Programem Rozwoju Miasta, a mając lat jedenaście, zwerbowany został na wzgórze, przy czym jego rodziców ciekawiło tylko to, ile EAT jest skłonna zapłacić tytułem zaliczki za wszystkie przyszłe spodziewane zyski z ich syna. Na treningach brylował, ale na turniejach zmieniał się w kłębek nerwów. Pemulis zajmuje dużo niższe miejsce w rankingu, niż mógłby zająć, gdyby trochę się przyłożył, nie tylko bowiem jest najlepszym w EAT eschatonowym[53] wykonawcą lobów, ale jak mawia Schtitt, on jeden w całej szkole wie, co znaczy uderzyć z woleja. Pemulis, którego życie rodzinne przed EAT było, zdaje się, takie, że włos się jeży na głowie, sprzedaje także po rozsądnych cenach detalicznych wyjątkowo mocne dragi, a jego klientami jest spora część całego turniejowego środowiska juniorów. Mario Incandenza zalicza się do tych, którzy nie widzieliby sensu w próbowaniu odurzających chemikaliów, nawet gdyby wiedzieli, jak się do tego zabrać. Po prostu tego nie rozumie. Z niesłabnącym szerokim uśmiechem spod kamery Bolex przypiętej do dużej, ale jakby przywiędłej głowy, filmuje wężowy ruch kolejki na tle szklanych gablot zastawionych trofeami.

M.M. Pemulis, którego drugie imię brzmi Mathew (sic), ma najwyższy wskaźnik Stanforda-Bineta spośród wszystkich dzieciaków pozostających pod nadzorem kuratorskim, które przewinęły się przez EAT. Dzięki dzielnym wysiłkom Hala Incandenzy Pemulis jakoś przebrnął przez potrójny egzamin u pani I., obejmujący wszystkie obowiązkowe Gramatyki[54] oraz powalającą Literaturę Dyscypliny u Somy R.-L.-O. Chawaf, ponieważ Pemulis, który twierdzi, że co trzecie słowo w tekście widzi do góry nogami, jako urodzony umysł ścisły ma wrodzoną niechęć do przyczynkarskiego mętniactwa i cechuje go nieelegancja systemów werbalnych. Jego obiecujące dziecięce uzdolnienia tenisowe szybko osiągnęły szczyt i stały się nieco dyletanckie, a prawdziwy, trwały talent Pemulis ma do matematyki i nauk ścisłych, o czym świadczy przyznane mu stypendium, bardzo pożądane Stypendium Optyki Geometrycznej im. Jamesa O. Incandenzy, które jest tylko jedno i Pemulisowi co semestr udaje się go nie utracić dzięki temu, że o włos przewyższa wymaganą średnią wyników w nauce, a na mocy tego stypendium ma dostęp do soczewek i sprzętu zmarłego dyrektora, które po części okazują się przydatne do niepowołanych celów. Drugą i ostatnią osobą mającą dostęp do laboratoriów optyczno-montażowych w tunelu głównym jest Mario, toteż łączy ich transpersonalna więź na bazie wspólnych zainteresowań i obustronnych korzyści: jeżeli nawet Mario nie pomaga Pemulisowi w fabrykowaniu produktów niezależnych badań optycznych, za czym M.P. nie przepada – wystarczy zerknąć, co potrafi zrobić z wypukłą soczewką, lubi powtarzać Avril w zasięgu słuchu Maria: wygląda jak ryba w solance – to Pemulis udziela Mariowi, który jest filmowym maniakiem, ale niezbyt lotnym umysłem technicznym, znacznej pomocy w praktyce kino-optycznej, fizyce długości ogniskowych i związków refleksyjnych – trzeba widzieć Pemulisa przez krzywiznę emulsji, jak ziewa zblazowany pod założoną daszkiem do tyłu czapką żeglarską i drapie się pod pachą, żonglując różniczkami, jakby urodził się do noszenia długopisów w kieszonce koszuli, przykrótkich sztruksowych spodni i okularów w rogowej oprawce sklejonej taśmą izolacyjną, kiedy pyta Maria, czy ten wie, jak się nazywają trzej Kanadyjczycy kopulujący na skuterze śnieżnym. Mario i jego brat Hal uważają Pemulisa za dobrego przyjaciela, chociaż przyjaźń jest w EAT walutą niepodlegającą negocjacji.

Hal Incandenza przez długi czas wierzył, że jest geniuszem leksykalnym, przez co – chociaż Avril bardzo się starała przekonać całą trójkę swoich pociech, że jej bezwarunkowa miłość i duma nie zależą od ich osiągnięć i talentów – był powodem do dumy dla matki, zwłaszcza że był też naprawdę dobrym tenisistą. Hal Incandenza jest obecnie zachęcany do wiary w to, że jest późno ujawnionym geniuszem tenisa, który niebawem będzie powodem do dumy dla wszystkich osób w jego otoczeniu i poza nim, które są dla niego autorytetami. Jeszcze nigdy nie prezentował się lepiej na korcie ani w comiesięcznym sprawozdaniu dla ONANTA. Jest wydatny. W wieku po okresie dojrzewania poczynił, jak mawia Schtitt, „skok w postępie geometrycznym”, podczas gdy nawet zwykły postęp w tenisie kalibru J. Wayne-i-Show zdarza się nader rzadko u chłopców w tym wieku. Sterylny mocz otrzymuje Hal gratis, chociaż bez trudu mógłby sobie na niego pozwolić, bo Pemulis liczy na jego pomoc werbalno-akademicką; poza tym Pemulis nie lubi niczego nikomu zawdzięczać, nawet przyjaciołom.

Hal, siedemnastoletni od 10/RPDD, uznawany jest ex cathedra przez komisje sportowe, którym słusznie powierzono ranking zawodników, za czwartego tenisistę USA poniżej osiemnastego roku życia i szóstego na kontynencie. Głowa Hala, starannie monitorowana przez deLinta i Personel, ma opinię nadal trzeźwej i skupionej; najwyraźniej nie doznała uderzenia wody sodowej od nagłego sukcesu i zwyżki powszechnych oczekiwań. Na pytanie, jak sobie z tym wszystkim radzi, Hal odpowiada: Dobrze, dziękuję za zainteresowanie.

Jeśli Hal spełni nadzieje na nowo zrodzonym poziomie i trafi do Show, Mario pozostanie jedynym z dzieci Incandenzów, które nie zrobi zawrotnej kariery w sporcie zawodowym. Nikt, kto zna Maria, nie wyobraża sobie nawet, że fakt ten mógłby kiedykolwiek do niego dotrzeć.

Świętej pamięci ojciec Orina, Maria i Hala czczony był jako geniusz w swojej oryginalnej profesji, chociaż nikt nie miał pojęcia, w czym rzeczywiście był genialny, nawet on sam, przynajmniej dopóki był żywy, co w sumie brzmi tragicznie, ale jednocześnie, z punktu widzenia Maria, jest w porządku, skoro tak sprawy się ułożyły.

Niektóre osoby takie osoby jak Mario Incandenza irytują, a nawet wydają im się one po prostu głupie, martwe w środku w jakimś elementarnym sensie.

Michael Pemulis manifestuje wobec ludzi postawę „pani Pemulis nie wychowała żadnych kaprawych głupków”. Na kortach nosi czapeczkę malarza, tylko czasami czapkę żeglarską z daszkiem odwróconą o 180 stopni, a ponieważ nie plasuje się wystarczająco wysoko w rankingu, aby otrzymywać za darmo markowe stroje, grywa w T-shirtach z napisami ALLSTON HS WOLF SPIDERS, CHOOSY MOTHERS, THE FIENDS IN HUMAN SHAPE RPDD TOUR albo z tym starym sloganem CAN YOU BELIEVE IT THE SUPREME COURT JUST DESECRATED OUR FLAG. Ma ostre rysy zdominowane przez brwi, typowe dla twarzy, jakie widuje się w przeważająco irlandzkich dzielnicach Allston i Brighton, z wystającym podbródkiem, sterczącym nosem i brunatną cerą o odcieniu szlachetnej odmiany orzecha.

Michael Pemulis nie jest frajerem, więc obawia się Brutusa dilerów, potencjalnego kapusia, kreta, kabla, gliniarza o dziecinnej urodzie, nasłanego, żeby zrobić z niego frajera. Dlatego gdy ktoś dzwoni na jego telefon, nawet na wideo, i chce zakupić jakiś towar, musi na wstępie wymówić hasło: „Proszę popełnić przestępstwo”, na co Michael Pemulis odpowie: „Rany boskie, przestępstwo, powiadasz?”, a klient musi nalegać i obiecywać Michaelowi Pemulisowi pieniądze za popełnienie przestępstwa albo grozić, że zrobi Michaelowi Pemulisowi krzywdę, jeśli ten odmówi popełnienia przestępstwa, a wtedy Michael Pemulis głosem dobitnym i rozpoznawalnym zaproponuje rozmówcy spotkanie twarzą w twarz „w obronie własnego honoru i bezpieczeństwa”, tak że gdyby ktoś później zakapował albo telefon był na podsłuchu, Pemulis miałby status podjudzanego[55].

Trzymanie pod pachą flaszeczki po Visine wypełnionej moczem ogrzewa ją do wiarygodnej temperatury. Przy wejściu do męskich boksów toksykolog z ONANTA o wyglądzie efeba rzadko podnosi wzrok znad arkusza na podkładce, za to problemem może być towarzysząca mu pielęgniarka o kwadratowej twarzy, która urzęduje po żeńskiej stronie i od czasu do czasu każe zostawić drzwi do boksów otwarte. Dzięki Jimowi Struckowi, który kupczy plagiatami z publikowanych źródeł, streszczeniami i kserokopiami, Pemulis oferuje również, po rozsądnej cenie, poręczną broszurkę w stylu vademecum, która wyszczególnia kilka metod radzenia sobie z tą niedogodnością.

***

Zima 1960 PS – Tucson, AZ

Jim, nie tak, Jim. Tak nie wolno otwierać drzwi garażu: zginasz się sztywno w pasie i szarpiesz za uchwyt, a drzwi śmigają w górę kantem do zewnątrz i walą cię, synu, po łydkach, a mnie po zrujnowanych kolanach. Spróbuj ugiąć swoje zdrowe kolana. Spróbuj ująć uchwyt delikatnie, poczuj jego subtelną fakturę i pociągnij łagodnie w swoją stronę. Eksperymentuj, Jim. Przekonaj się, ile siły potrzebujesz, żeby drzwi otworzyły się łagodnie, wędrując w górę na naoliwionych rolkach i wielokrążkach, ukrytych między zarośniętymi pajęczyną krokwiami na suficie. Pomyśl o drzwiach garażu jak o dobrze naoliwionych, otwieranych do zewnątrz drzwiczkach piecyka, w którym dusi się mięso, gorące, żar bucha ze środka. Nie wolno i niebezpiecznie jest szarpać, ciągnąć, szturchać. Twoja matka, synu, ma skłonność do szarpania i szturchania. Traktuje przedmioty bez poszanowania i należytej uwagi. Nigdy się nie nauczyła, że obchodząc się z rzeczami delikatnie i spokojnie, mam na myśli również własne ciało, osiąga się najlepsze efekty. A wszystko przez Marlona Brando, Jim. Jeszcze w Kalifornii, przed twoim urodzeniem, zanim stała się ofiarną matką, cierpiącą żoną i żywicielką rodziny, twoja matka, synu, miała małą rolę w filmie z Marlonem Brando. Najważniejsze wydarzenie jej życia. Musiała stać w siodłatych półbutach i wywiniętych skarpetkach, z końskim ogonem, i zatykać uszy przed rykiem przejeżdżających obok motorów. Wielkie aktorskie przeżycie, wierz mi, synu. Zakochała się z daleka w tym Marlonie Brando. Kto? Kto. Jim, Marlon Brando był archetypem nowego gatunku aktora, który zrujnował hodowane przez dwa pokolenia relacje człowieka z własnym ciałem, z przedmiotami codziennego użytku i z ciałami innych ludzi. Nie? To przecież przez Brando otwierałeś w ten sposób drzwi garażu, Jimbo. Brak szacunku jest wyuczony i dziedziczny. Przechodzi z pokolenia na pokolenie. Poznasz Brando, jak go obejrzysz na ekranie i zaczniesz się go bać. Brando, Jim, Jezu, B-r-a-n-d-o. Brando, nowy archetypiczny twardziel, buntownik i wałkoń, giba się na krześle ustawionym na tylnych nogach, wchodzi przez drzwi zgarbiony, rozwala się gdzie popadnie, usiłuje dominować nad przedmiotami, nie okazując choćby udawanego szacunku i troski, szarpie rzeczy do siebie jak rozpuszczony bachor i niszczy je, po czym brutalnie odrzuca na bok, tak że nie trafiają do kosza, tylko tak leżą bezużyteczne na widoku. Ma wyjątkowo niezdarne ruchy i pozę rozkapryszonego niemowlęcia. Twoja matka należy do tej nowej generacji, która prze pod prąd życia, po trupach, na przełaj. Możliwe, że kochała się w Marlonie Brando, Jim, ale go nie rozumiała, i to zrujnowało jej umiejętności w opanowaniu rzeczy tak codziennych jak piecyki, drzwi od garażu, a nawet tenis na najniższym poziomie, rozgrywany dla zabawy w parkach publicznych. Widziałeś kiedy matkę przy drzwiczkach od piecyka? To makabra, Jim, włos się jeży na głowie, a ta głupia wmawia sobie, że tym sposobem składa hołd temu rozwalonemu wałkoniowi, w którym się zakochała, gdy z rykiem przejechał przed nią na motorze. Ona, Jim, nigdy nie wyczuła łagodnej i przebiegłej ekonomii, jaka się kryła pod, cudzysłów, brutalnym, niedbałym, niewystudiowanym, koniec cudzysłowu, podejściem tego człowieka do przedmiotów. Nie wyczuła, że on godzinami ćwiczył bujanie się na krześle. Że okiem spawacza wypatrywał w przedmiotach najmocniejszych spojeń, zdolnych wytrzymać nawet najsilniejszy nacisk. Nigdy… nigdy nie dostrzegła tego, że Marlon Brando tak cudownie czuł własne ciało, że maniery nie były mu potrzebne. Nie widzi, że gdy on, cudzysłów, nieostrożnie dotyka rzeczy, koniec cudzysłowu, to jakby dotykał części siebie. Własnego ciała. Świat, który tylko pozornie źle traktował, był dla niego świadomy, czujący. A nikt… a ona nigdy tego nie zrozumiała. To nie jest zazdrość. Nie można zazdrościć komuś, kto potrafi taki być. Szacunek, być może. Być może tęskny szacunek, na samej powierzchni. Ona nigdy nie zrozumiała, że gra Brando jest odpowiednikiem najwyższej klasy tenisa rozgrywanego na wszystkich scenach obu wybrzeży, Jim, w istocie to właśnie on robił. Poruszał się jak niezdarny młody łosoś, jak jeden wielki mięsień, motorycznie naiwny, ale zawsze, zauważ Jim, młody łosoś w centrum głównego nurtu. Z tą samą zwierzęcą gracją. Drań nie marnował ani jednego ruchu i to właśnie, ta ordynarna nonszalancja, stanowiło sztukę. Stosował dictum tenisisty: dotykaj rzeczy z rozwagą, a będą twoje; będziesz ich panem; będą się ruszać lub trwać w bezruchu na twoje żądanie; położą się, rozłożą nogi i poddadzą ci swoje najgłębsze spojenia. Nauczą cię wszystkich sztuczek. On, synu, wiedział to, co wiedzą bitnicy i co wie wielki tenisista: naucz się nie robić nic całą głową i ciałem, a to, co cię otacza, zrobi wszystko. Ja wiem, że ty nie rozumiesz. Jeszcze. Znam to wytrzeszczone spojrzenie. Wiem, co ono znaczy, aż za dobrze, synku. To nieważne. Zrozumiesz, Jim. Ja wiem swoje.

Przepowiadam ci tu i teraz, paniczu. Zostaniesz wielkim tenisistą. Ja byłem prawie wielki. Ty nim będziesz naprawdę. Wiem, że jeszcze nie nauczyłem cię grać, Jim, wiem, że to twój pierwszy raz, Jezu, spokojnie, ja to wiem. Nie obala to mojej przepowiedni. Ty mnie przyćmisz i unicestwisz. Dzisiaj dopiero zaczynasz, ale za parę lat, wiem to aż za dobrze, pokonasz mnie na korcie, a kiedy pierwszy raz ze mną wygrasz, pewnie się rozpłaczę. Z bezinteresownej dumy, synku, z rozpaczliwej radości unicestwionego ojca. Ja to czuję, Jim, tu i teraz, stojąc na tym rozgrzanym żwirze i patrząc w twoje oczy, widzę, jak bezbłędnie oceniasz kąt, jak przewidujesz podkręconą piłkę, jak już dzisiaj układasz swoje przerośnięte i z pozoru niezdarne ciałko w dziecinnym foteliku, żeby wykrzesać z niego jak najwięcej siły wobec miseczki, łyżeczki, szlifierki do soczewek, sztywnego grzbietu dużej książki. Robisz to podświadomie. Nie masz pojęcia, co właściwie robisz. A ja cię obserwuję, bardzo uważnie. Nie pomyśl sobie nigdy, że tego nie robię, synku.

Będziesz poezją w ruchu, Jim, pomimo swoich rozmiarów, postury i w ogóle. Niech twój problem z postawą nie oszuka cię co do prawdziwego potencjału, jaki w sobie nosisz. Uwierz mi chociaż ten jeden jedyny raz, dla odmiany. Cały wic, synku, będzie polegał na wyjściu z tej twojej wielkiej głowy. Musisz nauczyć się poruszać tak, jak już nauczyłeś się siedzieć. Żyć w swoim ciele.

To jest wspólny garaż, synu. A to są nasze drzwi do garażu. Wiem, że to wiesz. Wiem, że widziałeś je już wiele razy. Ale teraz… teraz je zobacz naprawdę, Jim. Zobacz je jako ciało. Matowy uchwyt, zamek, który obraca się zgodnie z ruchem wskazówek zegara, szczątki owada zastygłe w farbie, gdy jeszcze była mokra, zanim spękała od bezlitosnego słońca. Nikt nie domyśli się pierwotnego koloru, mój chłopaczku. Te szlaczki wytłoczonych kwadratów na obrzeżach robią za dekorację. Może policzysz kwadraciki… potraktuj te drzwi jak damę, synu. Obróć pokrętło jedną ręką zgodnie z ruchem wskazówek zegara, o tak, i… chyba musisz pociągnąć mocniej, Jim. Tutaj trzymamy znanego ci doskonale mercury’ego montclaira 1956. Ten montclair waży plus minus trzy tysiące dziewięćset funtów. Ma osiem cylindrów, zakrzywioną szybę przednią i płetwy aerodynamiczne, Jim, a jak wcisnąć gaz w podłogę, rozwija prędkość dziewięćdziesięciu pięciu mil na godzinę. Odcień tego montclaira, kiedy go pierwszy raz ujrzałem, określiłem w rozmowie z dilerem jako czerwień przygryzionych ust. To jest maszyna, Jim. Robi to, do czego została stworzona, i robi to perfekcyjnie, ale tylko wtedy, kiedy stymuluje ją ktoś, kto poznał jej sztuczki i spojenia, tak jak ciało. Stymulator tego samochodu musi go znać, Jim, musi go wyczuwać, musi orientować się w jego wnętrzu znacznie lepiej niż zwykły… pasażer. To jest przedmiot, Jim, czyli ciało, ale niech cię nie zwiedzie jego niemy bezruch. Ono ci odpowie. Jeżeli dasz mu to, co mu się należy. Z misterną troską. To jest ciało, Jim, więc odpowie mi aksamitnym mruczeniem, kiedy wleję w nie przyzwoity olej, i pokaże, co potrafi montclair, i rozwinie prędkość do dziewięćdziesięciu pięciu mil na godzinę tylko dla tego kierowcy, który to ciało potraktuje tak jak własne, który wyczuje to duże stalowe cielsko, w którego wnętrzu się znalazł, który cichutko i niepostrzeżenie wyczuje plastikową gałkę dźwigni zmiany biegów tuż obok kierownicy, poruszy ją i poczuje skórę i mięsień, ścięgno i kość, oplecione szarą pajęczyną nerwów we własnej, krwią karmionej ręce, czując zarazem plastik i metal, kryzę i zęby, tłoki i gumę i sworznie napędzanego bursztynową cieczą montclaira w momencie zmiany biegów. Cielesna czerwień przygryzionej wargi pomknie z jedwabistą prędkością osiemdziesięciu z hakiem mil na godzinę. Jim, wznieśmy toast za pomyślność ciał. Za mistrzowski tenis na drodze życia. Aaaa. Oooo.

Synu, masz dziesięć lat, a dla dziesięciolatka to przykra wiadomość, nawet jeżeli mierzy prawie metr osiemdziesiąt i bardzo możliwe, że jest przysadkową osobliwością. Jesteś ciałem, synu. Ten bystry móżdżek młodocianego naukowca, z którego ona jest taka dumna, że ćwierka o nim bez ustanku, to tylko skurcze neuronów, synu; te myśli, które powstają w twoim umyśle, to tylko odgłos pracy głowy na obrotach, a głowa to przecież ciało, Jim. Zapamiętaj sobie. Głowa to ciało. Jim, uchwyć się mocno moich ramion, bo usłyszysz teraz przykrą wiadomość dla dziesięciolatka: jesteś maszyną, ciałem, przedmiotem, Jim, niczym nie różnisz się od tego pąsowego montclaira, od tego zwoju gumowego węża, od tamtych grabi do grabienia żwiru na podwórku ani od, słodki Jezu, tego obrzydliwego tłustego pająka, który się buja w pajęczynie – o tam, przy stylisku grabi, widzisz? Widzisz go? Latrodectus mactans, Jim. Czarna wdowa. Weź no rakietę, podejdź tam zgrabnie i z wyczuciem i zabij dla mnie tę czarną wdowę, młody paniczu Jim. No, ruszaj. Zatłucz ją. Nie miej litości. No, zuch chłopak. Za strefę wolną od pająków we wspólnym garażu. Aaaa. Ciała, ciała, wszędzie ciała. Najdoskonalszym ciałem, synu, jest piłka tenisowa. Dochodzimy do sedna tego, co chciałbym ci przekazać, zanim stąd wyjdziemy i zajmiemy się urzeczywistnianiem twojego przerażającego potencjału. Najdoskonalszym ciałem, Jim, jest piłka tenisowa. Idealnie okrągła. Z równym rozkładem masy. Ale w środku pusto, próżnia. Wrażliwa na kaprysy, podkręcenia, siłę – można jej użyć dobrze albo źle. Odzwierciedli charakter człowieka. Przyjrzyj się dowolnej piłce. Wybierz jedną z tego tandetnego zielonego plastikowego kosza na bieliznę, w którym trzymam zużyte piłki, stoi tam, koło palników propanowych; tymi piłkami od czasu do czasu ćwiczę sobie serwy, Jimbo. Brawo. A teraz przypatrz się tej piłce. Zważ ją w dłoni. Poczuj jej ciężar. Daj mi, ja ją… ja tę piłkę… otworzę. Uff. Widzisz? W środku nic nie ma, tylko odessane powietrze, które cuchnie jak jakieś gumowe piekło. Pusto. Czysty potencjał. Zauważ, że rozdarłem ją wzdłuż spojenia. To jest ciało. Naucz się traktować je z rozwagą, synu, ktoś mógłby rzec – z miłością, a wtedy otworzy się dla ciebie, spełni twoje prośby, będzie na twoje zawołanie i ciche, miłosne skinienie. Naprawdę wielcy gracze o krzepkich ciałach, którzy przyćmiewają innych, mają sposób na piłkę, który się nazywa – miej w pamięci drzwi garażu i prodiż – nazywa się dotyk. Dotknij piłki. No widzisz… to jest właśnie dotyk tenisisty. I tak jak z piłką, tak samo z tym dużym, chudym, niezdarnym, przerośniętym ciałem, panie Jimbo. Przepowiadam ci tu i teraz. Ja to widzę, że dzisiejszą lekcję odniesiesz w przyszłości do siebie jako do ciała fizycznego, synu. Nie będziesz nosił głowy spuszczonej do poziomu przygarbionych barków. Nie będziesz się potykał. Nie będziesz tłukł talerzy, przekrzywiał abażurów, garbił pleców, wciągał klatki piersiowej, obchodził się niezdarnie z najprostszymi przedmiotami. Wyobraź sobie, jak to jest być piłką, Jim. Totalna fizyczność. Żadnej rozedrganej głowy. Całkowita obecność. Absolutny potencjał, patrz, jak ta piłka tkwi absolutnie potencjalnie w twojej dużej bladej dziewczęcej dłoni, tak młodej, że nie ma nawet bruzdy na zgięciu kciuka. Mój kciuk ma bruzdy na zgięciu, Jim, ktoś powiedziałby, że jest gruzłowaty. Spójrz, czy widzisz ten kciuk. A ja go mimo wszystko traktuję jak swój. Dbam o niego jak należy. Napijesz się tego, synku? Zdaje mi się, że jesteś gotów się napić. Nie? Nein? Dziś Lekcja Pierwsza: stałeś się mężczyzną, Jim, na dobre i na złe. Graczem. Ciałem uwikłanym w wymianę z innymi ciałami. Sternikiem własnej łodzi. Machiną ducha, że przytoczę cytat. Aaaa. Dziesięcioletnim cudacznie wysokim obywatelem w muszce i grubych okularach, obywatelem… ja to od czasu do czasu pijam, synku, kiedy nie jestem w pracy, żeby pogodzić się z tymi bolesnymi rzeczami, które ci zaraz wyjawię, bo już czas, żebym to zrobił. Jim. Synu. Jesteś gotów? Mówię ci to teraz, bo musisz wiedzieć to, co ci powiem, skoro masz zostać więcej niż dobrym tenisistą, którym zostaniesz, wiem to, już niebawem. Odwagi, synu. Przygotuj się. To będzie cud… cudnie bolesne. Może chociaż skosztujesz, spróbuj. Ta piersiówka jest ze srebra. Traktuj ją z szacunkiem. Poczuj pod palcami jej kształt. Prawie że miękki dotyk czystego srebra i cielęcej skóry futerału, który okrywa obły, płaski kształt tylko do połowy. Przedmiot, który nagradza łagodny dotyk. Czujesz to śliskie ciepło? To tłuszcz z moich palców. Mój tłuszcz, Jim, wydzielina mojego ciała. Nie macaj mojej ręki, synu, tylko piersiówkę. Zważ ją w dłoni. Poznaj ją. To jest przedmiot. Naczynie. Półlitrowa piersiówka wypełniona bursztynowym płynem. Ściśle mówiąc, wypełniona do połowy, ciut ponad. Takie odnoszę wrażenie. Ta piersiówka traktowana jest z należytą troską. Nigdy nie została upuszczona ani wgnieciona, ani rzucona byle jak. Obchodzę się z nią, jakby miała czucie. Nigdy nie uroniła ani kropli, ani jedna kropelka nie skapnęła z niej przypadkiem. Potraktuj ją należycie jako ciało. Odkręć nakrętkę. Prawą ręką obejmij cielęcą skórkę futerału, a tą lepszą, lewą, wymacaj kształt nakrętki i obróć ją na gwincie. Synu… synu, musisz najpierw odłożyć to, co tam masz, „Kolumbijski przewodnik po współczynnikach załamania ośrodka wydanie drugie”. Swoją drogą, wygląda na ciężki. Nadweręża ścięgna. Spieprzysz sobie Pronator teres i otaczające go ścięgna, zanim jeszcze zaczniesz grać. Będziesz musiał odłożyć tę książkę, przynajmniej raz, mój paniczu, nigdy nie próbuj manipulować dwoma przedmiotami jednocześnie, dopóki nie masz za sobą wieloletnich ćwiczeń, bo gesty à la Brando nie… ale nie rzucaj tak książki, synu, nie wolno tak po prostu upuszczać starego „Przewodnika po współczynnikach” na zakurzoną podłogę garażu, tak że aż wznieca tuman kurzu i nasze śliczne białe sportowe skarpetki robią się szare, chociaż jeszcze nie zdążyliśmy wyjść na kort, Jezu, chłopcze, dopiero co poświęciłem pięć minut na tłumaczenie ci, że kluczem do zostania choćby potencjalnym graczem jest traktowanie przedmiotów z należytym… pozwól, daj mi to… książki nie wolno rzucać z hukiem, tak jak się wyrzuca butelki do śmietnika, trzeba ją położyć, starannie, wyostrzając zmysły, czując krawędzie, ucisk pod palcami obu rąk, gdy z książką w dłoniach uginasz kolana, i lekki opór powietrza znad brudnej podłogi… gdy powietrze znad podłogi zostaje wyparte w postaci miękkiego sześcianu, który nie wznieca kurzu. O taaaak. A nie tak, synu. Zrozumiałeś mnie? Pojmujesz to? Ale nie bocz się, synu, nie bądź taki. Nie szantażuj mnie swoim przewrażliwieniem, synu, kiedy ja tobie tylko próbuję pomóc. Synku, Jim, nienawidzę, kiedy tak się zachowujesz. Podbródek cofa ci się w muszkę, gdy gruba, obwisła warga ci drży. Wyglądasz, jakbyś nie miał brody, synu, tylko wielkie usta. W dodatku smarki ci spływają na górną wargę i się świecą, nie rób tak, synu, tak się nie robi, to obrzydliwe, chyba nie chcesz budzić w ludziach obrzydzenia, musisz się nauczyć powściągać tę swoją nadwrażliwość na przykre prawdy, cała rzecz w tym, żeby, do licha, mieć nad sobą kontrolę, po to poświęcam całe rano, zwalniając się z próby, a mam przed sobą jeszcze nie jedno, ale dwa pilne przesłuchania, żeby ci pewne rzeczy pokazać, chciałem, żebyś cofnął fotel, dotknął skrzyni biegów, a nawet może… nawet może przejechał się montclairem, sięgniesz przecież pedałów, prawda, Jimbo? Może się przejedziesz? Może od dzisiaj zaczniesz podwozić mnie na korty, gdzie właśnie dzisiaj… Daj, popatrz, widzisz, jak ja obracam tę nakrętkę? Samymi miękkimi opuszkami krogulczych palców, które wolałbym, aby drżały mniej, ale powściągam złość na ten twój podbródek, wargę i smarki, na to, że szantażujesz mnie płaczem, wybałuszając oczy jak dziecko dotknięte mongolizmem, no więc samymi opuszkami, patrz, tą najwrażliwszą częścią dłoni, zwilżoną ciepłym tłuszczem, tymi żłobkowanymi spiralnie poduszeczkami, w których czuję, jak grają nerwy i krew, sięgam poniżej szczytu ciepłej srebrnej nakrętki piersiówki, zsuwam opuszki w dół po ściance rozszerzającego się stożka, aż do miejsca, pod którym kryją się rowki okalające wywinięty brzeżek, podczas gdy drugą ciepłą, pulsującą dłonią delikatnie ściskam skórzany futerał, żeby zbadać, jak czuje się cała piersiówka, gdy ja obracam… obracam nakrętkę po srebrnych koleinach, słyszysz to? Przestań i słuchaj, słyszysz? Odgłos wypukłości przesuwającej się po dobrze wyżłobionych rowkach, bardzo ostrożnie, po gładkiej spirali, ruchem cyrulika, cała moja prawa dłoń od opuszków palców nie tyle… nie tyle odkręca, ile prowadzi, pobudza, przypomina ciału srebrnej nakrętki, do czego jest stworzone, wykonane maszynowo, srebrna nakrętka wie, Jim, jak wiem ja i ty wiesz, robiliśmy to już wcześniej, zostaw tę książkę w spokoju, chłopcze, nigdzie ci nie ucieknie, a teraz srebrna nakrętka odrywa się od ciepłych żłobionych ust piersiówki z cichym psyknięciem, słyszałeś? Ten ledwo słyszalny psyk? Nie zgrzyt, nie chrzęst i nie przykry, brutalny, Brando-podobny zgrzyt zamierzonej dominacji, tylko psyknięcie, niuans, aaaa, oooo, jak nieomylny, gdy go już raz usłyszysz, ponk dobrze trafionej piłki, Jim, no to podnieś ją sobie, jak się tak boisz odrobiny kurzu, podnieś tę książkę, zamiast wybałuszać oczy i stroić miny, słowo honoru, Jezu, po cholerę ja się tak staram i staram, i staram, ja tylko chciałem ci wytłumaczyć zasadę prodiża i drzwi garażu i może dać ci się przejechać, żebyś poczuł ciało montclaira, poświęcam czas, żebyś mógł podjechać na luzie pod korty przy mruczeniu i psykaniu ośmiu cylindrów pracujących jak zdrowe serce, zaparkować kołami równo przy krawężniku i zabrać mój stary dobry kosz… kosz na bieliznę, w którym są piłki, rakiety, ręczniki i piersiówka, synu mój, ciało z mojego ciała, blade sflaczałe ciało z mojego ciała, któremu przepowiadam, że zrobi karierę tenisową i zdystansuje starego, wypalonego, zużytego ojca, które chciałoby chociaż raz być prawdziwym chłopcem, nauczyć się grać, bawić, dokazywać i figlować w niezmordowanym słońcu, z którego słynie to zasrane miasto, cieszyć się, póki czas, bo mówiła ci matka, że się przeprowadzamy? Że na wiosnę przenosimy się wreszcie z powrotem do Kalifornii? Przeprowadzamy się, synu, po raz ostatni daję się zwabić śpiewem celuloidowej syreny, ostatnim rzutem na taśmę spełniam obowiązek mężczyzny wobec zanikającego talentu, nareszcie znowu szykujemy się na sukces, Jim, po raz pierwszy, odkąd mi oznajmiła, że jest w ciąży z tobą, ruszamy w drogę do świata celuloidu, więc powiedz adios szkole i tej żałosnej fujarze, co cię uczy fizyki, ciamajdowatym kolegom, co się modlą do suwaka logarytmicznego i, no nie, poczekaj, nie to miałem na myśli, miałem, chciałem powiedzieć ci już teraz, zawczasu, twoja matka też życzyła sobie, żeby tym razem dać ci dużo czasu na oswojenie się ze zmianą sytuacji, bo przecież ostatnim razem, jak niedwuznacznie jasno dałeś nam do zrozumienia, że źle znosisz przeprowadzkę na kemping ze służbowego mieszkania w Klubie, na które z mojej winy już nie mogliśmy sobie pozwolić, do domu na kółkach z chemiczną toaletą mocowaną na śruby, wszechobecnymi pajęczynami i osiadającym wszędzie tłustym osadem, niczym kurz tutaj. To była moja wina. No bo czyja, jak nie moja? Mam rację? Miałeś pretensje, że przenieśliśmy twoje duże, miękkie ciało bez odpowiednio wczesnego uprzedzenia, opłakiwałeś szkołę i tę czarną bibliotekarkę z włosami o potąd… tę paniusię z zadartym nosem, stale na paluszkach, muszę ci powiedzieć, że wyglądała mi na typową Tucsankę ze wschodniej dzielnicy, świadomie nieskalaną ziemskim brudem, która nas namawiała, żebyśmy, cytuję, pielęgnowali twoją pasję do fizyki optycznej, z tym nosem zadartym tak wysoko, że można jej było zajrzeć do środka, i na paluszkach, jakby jakaś siła wyższa złapała ją na haczyk za te rozdęte nozdrza i ciągnęła pomału do góry, założę się, że jej czółenka na płaskim obcasie oderwały się wreszcie kiedyś od podłogi, a ty, synu, jak myślisz, jak myślisz, synu, płacz sobie, płacz, nie krępuj się, ja już nie powiem ani słowa, tyle tylko, że to robi na mnie coraz mniejsze wrażenie, ostrzegam cię jedynie, że nadużywasz łez i… to na mnie coraz mniej dzia… działa, chociaż obydwaj wiemy, że zawsze niezawodnie działa na twoją matkę, prawda, bez pudła, ona zawsze przytuli do ramienia twoją wielką głowę, wygląda to aż obscenicznie, szkoda, że sam nie widzisz, i poklepie cię po plecach jak przerośniętego niemowlaka, który powinien beknąć po jedzeniu, i popłacze się razem z tobą, jak dorośniesz, też będziesz tak robił? Będziesz miał takie fazy, gdy staniesz się mężczyzną przy sterze własnego życia? Obywatelem świata, który nie poklepuje po plecach? Czy twoja twarz będzie się nadal krzywić i nabrzmiewać, kiedy urośniesz do groteskowego wzrostu metr dziewięćdziesiąt pięć, prawie dwa metry, jak twój dziadek, oby zgnił w gumowej próżni piekła, jak wreszcie wyciągnie kopyta, to po nim masz tę płaską twarz bez podbródka, kiedy szlochasz na kruchym, usmarkanym ramieniu tej nieszczęsnej, głupiej, cierpliwej kobiety, a wiesz, co on zrobił? Mówiłem ci, co zrobił? Byłem mniej więcej w twoim wieku, Jim, trzymaj piersiówkę, albo nie, daj mi ją, oooo. Oooo. Miałem trzynaście lat i właśnie zaczynałem dobrze grać, słowo ci daję, miałem dwanaście albo trzynaście lat i już od paru lat grałem na serio, a on ani razu nie przyszedł popatrzeć, nigdy nie widział mnie w grze i nawet nie mrugnął, kiedy przynosiłem do domu puchar, zdobywałem puchary i pisali o mnie w gazecie SAMORODNY TALENT Z TUCSON W MISTRZOSTWACH KRAJOWYCH JUNIORÓW, nigdy nie dostrzegł, że istnieję, nie okazał mi zainteresowania, nie tak jak ja tobie, Jim, bo ja na rzęsach staję, żebyś widział, że cię dostrzegam, że jestem świadom ciebie jako ciała i dbam o to, co dzieje się za fasadą tej dużej płaskiej twarzy pochylonej nad pryzmatem domowej roboty. On gra w golfa. Twój dziadek. Twój dziadzio. W golfa. To typ golfisty. Czy ton mojego głosu zdradza pogardę? Bilard na wielkim stole, Jim. Bezcielesna gra polegająca na spazmatycznych zamachach i wzbijaniu w eter grudek ziemi. W cudzysłowie sport. Gniew analny i czapki w kratkę. Jałowa pustka. To już właściwie wszystko, synu. A może byśmy tak to przełożyli? Co powiesz na to, żebym wyzwolił to naczynie z resztek bursztynowej niedoli, a potem pójdziemy do domu i powiemy jej, że nie czujesz się na siłach i że przekładamy twoje wprowadzenie w arkana Gry na weekend i w ten weekend zrobimy sobie dwa dni na korcie, gdzie urządzę ci gruntowne i solidne wprowadzenie do, według wszystkich znaków na niebie i ziemi, bezgranicznej przyszłości. Namiętna delikatność plus dbałość o ciało równa się wielki tenis, Jim. Na dwa dni zanurzysz się w tym świecie aż do siódmych potów. Na jedną głupią godzinkę. Przez dwa dni. Pięć dolarów dziennie. Nie ma o czym gadać. W sumie dziesięć dolarów za intensywny weekend, a my mieszkamy tak naprawdę w przyczepie, garaż dzielimy z dwoma deSoto i czymś, co wygląda na model A na cegłach, a mój montclair nie jeździ na oleju, na który zasługuje, bo mnie nie stać. Nie rób no takiej miny. Co znaczą pieniądze albo moje próby do celuloidowych przesłuchań, dla których przeprowadzamy się siedemset mil stąd, bo te castingi mogą okazać się ostatnim rzutem na taśmę twojego starego? Cóż one znaczą wobec mojego syna? Racja? Mam rację? Podejdź tu, dziecko. Bliżej bliżej bliżej bliżej. Zuch chłopak. To rozumiem. To jest mój J.O.I, chłopak na medal. To jest mój syn z krwi i kości. Nie przyszedł ani razu, Jim. Ani razu. Żeby obejrzeć mnie w akcji. Matka, rzecz jasna, nie opuściła ani jednego meczu. Matka przychodziła tak często, że przestało się to liczyć. Wtopiła się w otoczenie. Takie są matki, co sam na pewno dobrze wiesz, racja? Racja? Ani razu nie przyszedł, synku. Nigdy nie zasiadł, zwalisty i cały miękki, na trybunach, nigdy nie rzucił swojego wielkiego, groteskowego, długiego nawet w południe cienia na kort, na którym grałem. Aż do dnia, w którym jednak przyszedł, raz jeden. Nagle, raz jeden, bez uprzedzenia, on… przyszedł. Aaaa. Oooo. Słyszałem, że nadchodzi, na długo zanim wtargnął w pole widzenia. Długi on rzucał cień. To był mało ważny lokalny mecz. Wczesna runda lokalnych rozgrywek, niewiele znacząca w obrazie całości. Grałem z jakimś miejscowym dandysem, który miał świetny sprzęt, odprasowany biały strój i ileś lekcji w country clubie, ale i tak nie umiał grać, mimo takiego zaplecza. Sam się przekonasz, że często trzeba tolerować takich przeciwników w pierwszych dwóch rundach. Ten wymuskany nieszczęsny goguś był klientem syna mojego ojca… synem jednego z jego klientów. Czyli że ojciec przyszedł ze względu na tego klienta. Żeby odegrać przed nim pozory ojcowskiej troski. Był w kapeluszu, marynarce i krawacie przy 95 stopniach plus. Ten klient. Nazwiska nie pamiętam. Ale pamiętam, że miał coś psiego w twarzy, co jego syn po przeciwnej stronie siatki odziedziczył. Mój ojciec nawet się nie pocił. Wychowałem się w tym mieście obok mężczyzny, którego nigdy nie widziałem spoconego. Przyszedł, pamiętam, w słomkowym kapeluszu i błazeńsko kraciastym garniturze, jaki mężczyźni o pewnym statusie społecznym musieli w tamtych czasach nosić w weekendy. Siedzieli w chwiejnym cieniu wyliniałej palmy, z tych palm, po których stadami łażą czarne wdowy, kryją się w liściach, spadają bez ostrzeżenia, czają się w południowym upale. Siedzieli na kocu, który zawsze przynosiła moja matka – moja matka, która już nie żyje, i ten klient. Mój ojciec stał osobno, momentami w chwiejnym cieniu, momentami nie, paląc długą cygaretkę z filtrem. Długie cygaretki z filtrem zaczęły wtedy być modne. Nigdy nie siadał na ziemi. Nie w południowo-zachodniej Ameryce. To był człowiek, który miał zdrowy respekt dla pająków. A już na pewno nigdy nie usiadłby pod palmą. Wiedział, że jest zbyt groteskowo wysoki i niezdarny, żeby się nagle zerwać i uciec z krzykiem przed spadającymi pająkami. Bo one lubią spadać prosto z drzew, na których się chowają, i to za dnia, wystaw sobie. Spadają prosto na ciebie, gdy sobie siedzisz w cieniu na ziemi. A on nie był głupi, ten drań. Golfista. Wszyscy patrzyli. Ja akurat grałem na pierwszym korcie. Tego parku już nie ma, Jim. Teraz na tym miejscu, gdzie były chropawe zielone asfaltowe korty dymiące w upale, parkują samochody. Śledzili grę, kręcili głowami w prawo i w lewo, tym ruchem wycieraczek samochodowych, charakterystycznym dla osób oglądających tenis na wysokim poziomie. Myślisz, że się denerwowałem, paniczu J.O.I.? Wiedząc, że on tam stoi w całej swojej drzewnej okazałości, na granicy cienia, i obserwuje mnie z twarzą bez wyrazu? Nie denerwowałem się. Byłem w swoim ciele. Moje ciało i ja byliśmy jednym. Mój drewniany wilson ze sterty drewnianych wilsonów z trapezowatymi ochraniaczami był czującym przedłużeniem mojej ręki, czułem, jak śpiewa, moja ręka też śpiewała, razem były żywe, moja dobrze uzbrojona ręka była sekretarką mojego umysłu, sprawną, wrażliwą i senza errori, bo znałem siebie jako ciało i byłem całkowicie wewnątrz mojego zwinnego dziecięcego ciała, Jim, byłem w swojej przerośniętej prawej ręce, w nieoszpeconych bliznami nogach, bezpiecznie wcielony biegałem w tę i z powrotem, głowa tętniła mi jak serce, pot perlił się na wszystkich członkach, biegałem jak syn prerii, skakałem, pląsałem, uderzałem z minimalnym wysiłkiem i maksymalnym skutkiem, nie spuszczając z oka piłki ani rogów kortu, przewidywałem dwa, trzy odbicia naprzód, swoje i tego żałosnego, podobnego do psa synalka klienta, i raz po raz dawałem dandysowi po wypieszczonej dupie. To była masakra. Żywioł w najdzikszym wydaniu, Jim. Żałuj, że cię tam nie było. Tamten raz po raz zginał się wpół, żeby zaczerpnąć tchu. Moje płynne pląsanie było skrajnym przeciwieństwem jego nerwowych, ciężkich ruchów i wypadów. Jego biały pulower i markowe szorty tak przesiąkły potem, że widać było, jak paski suspensorium wrzynają się w miękką dupę, którą łoiłem bez litości. Na głowie miał wysoki biały daszek, jaki noszą pięćdziesięciodwuletnie panie w country clubie i w modnych drogich południowo-zachodnich kurortach. Innymi słowy, byłem zwinny, rozważny, przewidujący. Z mojej woli przeciwnik robił wypady, zataczał się, podbiegał. Chciałem go upokorzyć. Podłużna twarz klienta markotniała. Mój ojciec nie miał twarzy; jego oblicze to mroczniało, to jaśniało w rozchybotanym pierzastym cieniu palmy, na granicy którego stał, ale otulał je dym jego ulubionych cygaretek z filtrem, z długim plastikowym ustnikiem, pożółkłym u nasady – w ten sposób ojciec naśladował prezydenta, jak niegdysiejsi dworzanie charkający z królem… to w cieniu, to w świetlistej zasłonie dymnej. Klient nie umiał trzymać języka za zębami. Chyba myślał, że jest na meczu futbolowym czy co. A miał donośny głos. Nasz pierwszy kort znajdował się blisko drzewa, pod którym siedzieli. Wyciągnięte nogi klienta sterczały z ostroramiennej gwiazdy cienia palmy. Spodnie miał w żaluzjowe światłocienie, które rzucał płot, za którym jego syn grał ze mną w tenisa. Popijał lemoniadę, którą moja matka przyniosła dla mnie. Sama ją zrobiła. Powiedział, że jestem dobry. Tak powiedział klient mojego ojca. Z właściwą sobie emfazą, donośnym głosem. Wiesz, synu? Ja cię kręcę, Incandenza, stary draniu, dobry jest ten twój mały. Koniec cytatu. Usłyszałem to w biegu, pląsając między jednym odbiciem a drugim. I usłyszałem, co ten dryblas sukinsyn odpowiedział, po długiej przerwie, podczas której całe powietrze świata zawisło nieruchomo jak uniesione. Stojąc na linii końcowej albo do niej podchodząc, żeby wykonać lub odebrać serw, jedno z dwojga, usłyszałem klienta. Jego nośny głos. A potem usłyszałem odpowiedź mojego ojca, oby zgnił w zielonym pustym piekle. Usłyszałem, co… co on rzekł w odpowiedzi, synuś. Ale dopiero jak upadłem. To bardzo ważny szczegół, Jim. Dopiero jak zacząłem upadać. Podbiegałem właśnie do piłki, która była grubo poza zasięgiem, bo temu gogusiowi zza siatki trafił się dropshot jak ślepej kurze ziarno. Akurat ten punkt spokojnie mogłem sobie darować. Ale to nie mój… to nie jest styl rasowego gracza. Każdy punkt wymaga szacunku, starania i troski. Jak chcesz być wielki, albo prawie, to dajesz z siebie wszystko przy każdej piłce. Wszystko i jeszcze trochę. Nie odpuszczasz ani odrobinę. Nawet jak grasz z gogusiami. Grasz na granicy możliwości i jeszcze trochę za, a potem oglądasz się na swoją poprzednią granicę i machasz jej chusteczką na pożegnanie. Wchodzisz w trans. Czujesz spojenia i krawędzie wszystkich rzeczy. Kort staje się… miejscem nadzwyczajnym. Sprzyja ci, zrobi dla ciebie wszystko. Nie pozwoli, aby cokolwiek umknęło twojemu ciału. Przedmioty poruszają się zgodnie z twoją wolą, czułe na najlżejsze dotknięcie. Wślizgujesz się w czysty nurt podejść i cofnięć, kreśląc subtelne X-y i L-e na szorstkiej, zjadliwie zielonej nawierzchni, twój pot ma temperaturę twojej skóry, grasz z niesamowitą łatwością i totalnym, bezmyślnym brakiem wysiłku, w transowym skupieniu, nie zastanawiasz się nawet, czy brać każdą piłkę. Robisz to prawie bezwiednie. Twoje ciało robi to za ciebie, a kort i Gra robią to za twoje ciało. Ty sam prawie się nie liczysz. To jest magia, chłopcze. Nic jej nie ruszy, dopóki jest właściwa. Przepowiadam ci to. Fakty i liczby, wypukłe szkiełka i te twoje książki, od których robią się odciski na łokciach, okażą się niczym w porównaniu z Grą. Czystą stagnacją. Martwą, białą i płaską. Nawet się nie umywają… To jest jak taniec, Jim. Chodzi mi o to, że byłem zbyt pełen szacunku, cieleśnie, żeby się potknąć i upaść sam z siebie. Ale też chodzi o to, że zacząłem upadać, zanim usłyszałem początek jego wypowiedzi: Tak, ale Nigdy Nie Będzie Wielki. Więc to nie jego słowa rzuciły mnie na ziemię, na twarz, absolutnie nie. To mój niepiękny przeciwnik posłał po prostu piłkę tuż nad zbyt niską siatkę kortu w parku publicznym, to był głupi przypadek, niezamierzone zagranie skrótem, ktoś inny na innym korcie w innym nieważnym meczu pierwszej rundy dałby spokojnie piłce opaść, pogodziłby się ze stratą punktu, na którą mógł sobie pozwolić, nie próbowałby przekroczyć granicy własnych możliwości. Nie rzuciłby się desperacko do siatki, próbując złapać to cholerstwo po pierwszym odbiciu o ziemię. Ale każdy może się poślizgnąć, Jim. Ja nie wiem, synu, na czym się poślizgnąłem. Wiadomo było, że na palmach wzdłuż ogrodzenia żyją pająki. Nocą spuszczają się na nitkach, pękate i gibkie. Myślę sobie, Jim, że mogłem się poślizgnąć na takiej pękatej, pełnej gówna wdowie, na pająku, na wściekłym, chamskim pająku, który spuścił się w cieniu na pajęczej nici i łaził niemrawo w kółko albo wykonał samobójczy skok z palmy prosto na kort, gdzie wylądował zapewne z cichym plaśnięciem i podreptał przed siebie, mrugając groteskowo w znienawidzonym żarliwym blasku słońca, i właśnie wtedy nadepnąłem na niego, pędząc do przodu, i zakatrupiłem drania, i poślizgnąłem się na rozdeptanym trupie tego wstrętnego wielkiego pająka. Widzisz te blizny? Poszarpane i nierówne na brzegach, jakby mi coś przeorało kolana – przypomina ci się, jak zblazowany Brando rozrywa zębami kopertę listu i upuszcza ją na ziemię obślinioną i poszarpaną? Wszystkie palmy wzdłuż ogrodzenia chorowały na gnilec palmowy, to był rok A.D. 1933, panowała wielka epidemia gnilca palmowego, która z Bisbee rozprzestrzeniła się na cały stan, palmom opadały chore liście o barwie starych oliwek, zapomnianych w wąskich słoiczkach w najdalszym kącie lodówki, i wydzielających maź podobną do ropy, więc te chore liście sfruwały czasem, wyginając się w powietrzu jak papierowe szable celuloidowych piratów. Boże, jak ja nienawidzę palmowych liści, Jim. Myślę sobie, że to mógł być albo dzienny latrodectus, albo zgniły sok z palmowego liścia. Może wiatr przywiał wydzielinę przeżartych chorobą liści na kort przed siatkę. Mniejsza o to. Dość, że było to jakieś świństwo, trucizna, niespodziewana i śliska. Pewnie myślisz, Jim, że wystarczy sekunda nieuwagi: ciało cię zdradza i padasz na kolana, i ślizgasz się na nich po chropawej jak papier ścierny nawierzchni kortu. Nic z tych rzeczy, synu. Kiedyś miałem inną taką piersiówkę, mniejszą, srebrną, bardziej fikuśną, trzymałem ją w schowku na rękawiczki mojego montclaira. Ale twoja troskliwa matka coś z nią zrobiła. Nigdy nie poruszyliśmy tego tematu. Nigdy. To było obce ciało, obca substancja, a nie moje ciało, i jeżeli tamtego dnia ktoś kogoś zdradził, to, powiadam ci, synu, tylko ja, to ja, bardzo możliwe, zdradziłem to piękne, młode, dorodne ciało, być może zesztywniałem, włączyłem świadomość, zacząłem słuchać, co mówi ojciec, którego szanowałem, szanowałem tego człowieka, Jim, i to właśnie jest chore, wiedziałem, że tam stoi, byłem świadom cienia jego płaskiej twarzy i długiej cygaretki, znałem go, Jim. Inaczej było, jak dorastałem, Jim. Nienawidzę, o Jezu, jak ja siebie nienawidzę za to, co mówię, że używam wytartych sloganów z gatunku za-mojej-młodości-bywało-inaczej, tak w tamtych czasach mawiali ojcowie, o ile w ogóle się odzywali. Ale tak było. Inaczej. Nasi młodzi, młodzi mojego pokolenia… wy, generacja post-Brando, nie możecie nas ani lubić, ani nie lubić, ani szanować, ani nie szanować jako istot ludzkich, Jim. Waszych rodziców. Nie, zaczekaj, nie musisz udawać, że się ze mną nie zgadzasz, nie rób tego, nie musisz tego mówić, Jim. Bo ja to wiem. Mogłem przewidzieć coś takiego, oglądając Brando, Deana i całą resztę, więc wiem, nie wysilaj się. Nie mam pretensji do ludzi w twoim wieku, chłopcze. Wy widzicie rodziców jako dobrych lub niedobrych, szczęśliwych albo nieszczęśliwych, trzeźwych albo pijanych, fantastycznych lub beznadziejnych, tak jak widzicie blat stołu czy czerwień karoserii montclaira. Dzisiejsze dzieciaki… wy, dzisiejsze dzieciaki, jakoś nie potraficie czuć, a co dopiero kochać, a tym bardziej szanować. Dla was my jesteśmy po prostu ciałami. Po prostu ciałami, plecami, pokiereszowanymi kolanami, tłustymi brzuchami, pustymi portfelami i piersiówkami. Nie będę używał sloganów typu bierzecie-nas-za-oczywistość, ja tylko chcę powiedzieć, że nie umiecie… wyobrazić sobie naszej nieobecności. Jesteśmy tak nachalnie obecni, że to straciło jakiekolwiek znaczenie. Jesteśmy częścią środowiska naturalnego. Meblami tego świata. Ja, Jim, umiałem sobie wyobrazić nieobecność tego mężczyzny. A tobie mówię, że nie umiesz sobie wyobrazić mojej nieobecności. To moja wina, Jim, wciąż siedzę w domu, kuśtykam po nim, kolana mam w ruinie, cierpię na nadwagę, jestem Pod Wpływem, bekam, nie jestem szczupły, ociekam potem w przegrzanej przyczepie, bekam, pierdzę, frustruję się, chodzę nieszczęśliwy, przewracam lampy, nie trafiam do celu. Boję się dać ostatnią szansę mojemu ostatniemu talentowi. Talent, Jim, jest swoim własnym oczekiwaniem: albo do niego dorastasz, albo ci macha chusteczką na pożegnanie i znika na zawsze. Albo go spożytkujesz, albo go zmarnujesz, mówił znad gazety. A ja się… ja się tylko obawiam, żebym nie miał nagrobka z napisem TU LEŻY OBIECUJĄCY STARY CZŁOWIEK. Potencjalny talent może być gorszy niż żaden, Jim. Niż brak talentu do zmarnowania przez to, że całymi dniami leżę i zalewam się w trupa, bo nie mam jaj… Mój Boże, tak mi, tak mi przykro, Jim. Nie zasłużyłeś na oglądanie mnie w takim stanie. Ja się panicznie boję, Jim. Panicznie boję się, że umrę, zanim naprawdę mnie zobaczą. Potrafisz to zrozumieć? Czy jesteś dość dorosłym, przedwcześnie przygarbionym chudzielcem w okularach, który ma całe życie przed sobą, aby to zrozumieć? Widzisz, że poświęciłem temu wszystko, co miałem? Że tkwiłem w tym, kisząc się w upale i nasłuchując, cały w nerwach? Ego od ucha do ucha, tak powiedziała, dobrze pamiętam. Ja czułem swój talent tak, jak, obawiam się, ty i całe twoje pokolenie nigdy nie poczujecie, synu. Nie było to uczucie spadania w głąb, tylko jakby wystrzelenia w kosmos, tak to pamiętam. Nie działo się to, o nie, w zwolnionym tempie. W jednej chwili podbiegałem cudnie, pewnie, do piłki, a w następnej czułem cudze ręce na plecach i traciłem grunt pod nogami, jakby mnie ktoś zepchnął ze schodów. Jedno chamskie pchnięcie w plecy jak smagnięcie biczem i moje obiecujące ciało z pajęczyną pulsujących, eksplodujących nerwów wystrzeliło w powietrze i wylądowało na kolanach, ta piersiówka jest pusta, na kolanach całym swoim ciężarem i bezwładem, na chropawej jak papier ścierny nagrzanej nawierzchni, zmuszone do parodiowania pozy modlitwy kontemplacyjnej i w tej pozie sunące jeszcze do przodu. Ciało, a potem zdarta tkanka i naga kość, pozostawiały na ziemi bliźniacze szlaki brązu, czerwieni, szarości i bieli, podobne do kolein na drodze, ślady cielesnej masakry, ciągnące się od linii serwisowej aż do siatki. Ślizgałem się na rozognionych kolanach, przemknąłem obok dryblującej piłki i dojechałem do siatki, która zakończyła mój poślizg. Nasz poślizg. Moja rakieta, Jim, kołując, poleciała w bok, a moje pozbawione rakiety ręce sunęły przede mną, nadając mi postawę umartwionego mnicha pogrążonego w modłach. Dane mi było usłyszeć, jak mój ojciec postponuje moje cielesne istnienie, odmawiając mu choćby potencjalnej wielkości, dokładnie w chwili, gdy zrujnowałem sobie kolana, i dlatego ja, Jim, nawet po latach, na USC nigdy nie odrzucałem nikogo, kto był powyżej kategorii prawie-wielki lub byłby-wielki-gdyby, no ale później nie mogłem już nawet marzyć o castingu do tych plażowych filmów, w których liczą się tylko gołe torsy i brylantyna, filmów, na których ten padalec Avalon zbija szmal. Nie upieram się, że sąd ojca i mój karzący upadek są… były powiązane, Jim. Każdy się może poślizgnąć na korcie. Wystarczy sekunda źle umiejscowionego szacunku. Dobiegł mnie nie tylko donośny głos ojca. Moja matka w tej samej chwili krzyknęła piskliwie. To był moment religijny. Dowiedziałem się, co to znaczy być ciałem, Jim, mięsem opakowanym w rodzaj śliskiej nylonowej pończochy, synu, dowiedziałem się tego, padając na kolana i sunąc na nich w stronę rozpiętej siatki. Widziałem sam siebie, klatka po klatce, obdzieranego z mięsa do kości. Zdaje mi się, że beknę, przepraszam, synu, synku, opowiadając ci, czego się nauczyłem, synu, mój ty… mój skarbie, za późno, bo mięso moich kolan już zostało na ziemi, a ja jechałem dalej, kończąc w pozie modlitewnej na gołych rzepkach kolan, z pozbawionymi rakiety palcami wczepionymi w oka siatki, za którą to siatką zlany potem goguś upuścił drogą rakietę marki Davis z jelitowym naciągiem i już biegł do mnie z daszkiem na bakier, wciskając pięści w policzki. Mój ojciec i jego klient, przed którym ojciec się popisywał, ściągnęli mnie poderwanego do pionu w zainfekowany cień tej palmy, pod którą klęczała ona na kraciastym plażowym kocu, gryząc palce, Jim, i tego dnia poczułem religię fizyczności, a miałem nie więcej lat niż ty teraz, Jim, krew mi chlupała w butach, a dwa ciała wielkie jak twoje podtrzymywały mnie pod pachy i ściągały z publicznego kortu z dwiema dodatkowymi liniami. To przełomowy, pamiętny, religijny dzień, synu, kiedy w jednej i tej samej chwili poznajesz i odczuwasz swoje przeznaczenie. Zauważyłem wtedy to, co ty, jestem pewien, zauważyłeś już dawno temu, bo wiem, że widywałeś mnie nieraz wnoszonego do domu, wciąganego przez próg, jak to mówią, Pod Wpływem, synu, przez taksówkarza po nocy, widziałem twój długi cień, groteskowo podświetlony od tyłu, na szczycie schodów, za które częściowo zapłaciłem, chłopcze: zauważyłem, że pijaka i rannego ściągają z areny jak bezkostnego Chrystusa, dwóch podtrzymuje go pod pachy i wlecze stopami po ziemi, zapatrzonego w eter.

4 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Ze zlatynizowanego Inman Square w Cambridge Michael Pemulis, który nie jest frajerem, jedzie, bo musi, autobusem na Central Square, stamtąd, chociaż nie musi, drugim autobusem na Davis Square i pociągiem z powrotem na Central. Chodzi o zmylenie ewentualnego pościgu. Na Central łapie Czerwoną Linię do stacji Park Street, gdzie na podziemnym parkingu oczekuje go wóz pomocy drogowej, na który Pemulisa stać z nawiązką. Dzień jest jesienny i łagodny, wschodni wietrzyk pachnie handlem ulicznym i świeżo opadłymi liśćmi. Niebo jest kobaltowo błękitne, słońce odbija się zawile w wykonanych z dymionego szkła fasadach strzelistych centrów biznesowych okalających środkowy odcinek Park Street. Pemulis ma na sobie chinosy z rozporkiem na guziki i koszulę z emblematem EAT pod szykowną niebieską sportową marynarką Brioni, a na głowie rażąco białą czapkę żeglarską, którą Mario Incandenza nazywa Czapką Pana Howella. Czapka wygląda zabójczo, nawet z odwróconym daszkiem, i ma odpinaną podszewkę. Pod tą podszewką mieści się podręczny zapasik dowolnego towaru. Zaraz po transakcji Pemulis skusił się na 150 mg bardzo łagodnych „dryn”. Na nogach ma szaro-granatowe mokasyny oksfordy bez skarpetek, bo jesienny dzień jest wyjątkowo łagodny. Ulice najdosłowniej tętnią życiem. Handlarze z wózkami sprzedają gorące precle, napoje gazowane i niedogotowane frankfurterki, które Pemulis każe sobie uwarzyć jak należy. Widać Dom Stanowy i Błonia, i Gmach Sądu, i Ogrody Publiczne, a w tle chłodne, gładkie fasady domów z brązowej cegły, charakterystycznych dla dzielnicy Back Bay. Echa na podziemnym parkingu pod Park Place są przyjemnie polifoniczne. Na Commonwealth Avenue ruch w kierunku zachodnim jest płynny (co znaczy, że w ogóle coś się posuwa) aż po Kenmore Square, Uniwersytet Bostoński i długie łagodne zbocze, którym dojeżdża się do Allston i do Enfield. Kiedy Tavis i Schtitt wraz ze wszystkimi graczami, obsługą i ekipami TesTar & ATHSCME nadmuchają na zimę Płuco nad kortami 16–32, kopułę Płuca widać na horyzoncie nawet z rozjazdu Brighton Ave. – Common. Ave w dolnym Allston.

Niewiarygodnie mocne DMZ klasyfikowane jest jako parametaksylowana amfetamina, ale Pemulis po powolnym i żmudnym przestudiowaniu monografii MED.COM dopatruje się w nim większego podobieństwa do związków z grupy antycholinetyków-deliriantów, znacznie silniejszych niż meskalina, MDA, DMA, TMA, MDMA, DOM, STP czy przyjmowane dożylnie DMT lub Ololiuqui, skopolamina datury, Fluothane czy Bufotenina (alias Jackie-O.), Ebene, psylocybina lub Cylert (pemolina)[56]; pod względem chemicznym DMZ przypomina krzyżówkę związku lizergicznego z muscynolowym, jednak znacząco różni się od LSD-25, gdyż skutki jego działania są w mniejszym stopniu wzrokowe i przestrzenno-mózgowe, w większym zaś czasowo-mózgowe i wręcz ontologiczne, nacechowane przyspieszeniem, jak po fenyloetyloaminie: przyjmujący postrzega swoją relację do normalnego upływu czasu jako radykalnie (i euforycznie, właśnie tu ujawnia się podobieństwo do działania muscymolu) zmienioną[57]. Niewiarygodnie mocna rzecz. DMZ pozyskuje się drogą syntezy z pochodnej fitviavi, rzadkiej odmiany pleśni porastającej inne pleśnie, a dokonuje tego ten sam chemik z Sandoz Pharm., który miał dwuznaczne szczęście natknąć się na LSD, gdy jako młody i niewinny chemik organiczny badał sporysz na zarażonym życie. Do odkrycia DMZ doszło w końcu lat 60. PS, w tym samym mniej więcej czasie, kiedy Alan Watts zastanawiał się, czy nie przyjąć zaproszenia T. Leary’ego do objęcia funkcji „pisarza towarzyszącego” w utopijnej kolonii Leary’ego LSD-25 w Millbrook, NJ, na dzisiejszych terenach kanadyjskich. Substancja, której przypadkowa synteza skazała chemika z Sandoz na przedwczesną emeryturę i wgapianie się w ścianę bez mrugania – niewiarygodnie mocne DMZ – zyskała sobie potocznie laicko-chemicznie-undergroundową reputację najwredniejszej rzeczy poczętej kiedykolwiek w probówce. Na dodatek jest ona w Ameryce Pn. najtrudniej dostępnym środkiem psychoaktywnym używanym w celach nieleczniczych, zaraz po czystym wietnamskim opium, o którym nawet nie ma co marzyć.

W niektórych bostońskich kręgach chemicznych na DMZ mówią Madame Psychosis, a nazwa ta pochodzi od pseudonimu kultowej postaci popularnego programu radiowego, nadawanego we wczesnych godzinach nadrannych przez stację WYYY-109, obsługiwaną przez studentów MIT. Mowa o stacji znanej jako NAJWIĘKSZA LICZBA PIERWSZA NA FM, której Mario Incandenza i szkolny fanatyk statystyk tenisowych i mistrz gry w Eschatona Otis P. Lord słuchają w nabożnym skupieniu.

Ten szczeniak z dziennej zmiany w budce przy Ennet House, który podnosi kratę bramy, żeby wpuścić Pemulisa na teren, zagadnął go kilka razy w październiku o ewentualną transakcję. Pemulis trzyma się sztywnej zasady: żadnych transakcji z pracownikami EAT dochodzącymi z domu przejściowego u stóp wzgórza – bo wie, że niektórzy z nich zostali tam umieszczeni na mocy wyroku sądu i że w Domu przeprowadza się niezapowiedziane kontrole moczu, więc umiejętnie unika takich typków jak ten z Ennet House, zarówno w życiu towarzyskim, jak i w kontaktach handlowych; jego stosunek do tych niskopłatnych pracowników polega na zachowywaniu roztropnej dyskrecji w duchu po-co-kusić-los.

Korty wschodnie są puste i usiane piłkami, gdy Pemulis pod nie zajeżdża: większość ludzi jest jeszcze na lunchu. Trzyosobowy pokój Pemulisa, Troeltscha i Schachta znajduje się w Subdormitorium B, w cofniętej północnej części pierwszego piętra West House, a więc bezpośrednio nad Stołówką, z której przez podłogę Pemulis słyszy głosy i szczęk sztućców i po zapachach poznaje, co tam jedzą. Pierwsze, co robi, to podładowuje konsolę telefoniczną i dzwoni do Inca i Maria, którzy mają wspólny pokój w budynku Soc.-Adm., gdzie Hal siedzi przy oknie z Hamletem w wydaniu Riverside, którego obiecał Mariowi przeczytać, żeby dopomóc przy opartym na fragmencie tej sztuki filmowym projekcie konceptualnym; twardy fotel kapitański, w którym siedzi Hal, ustawiony jest pod starą reprodukcją detalu z mniej znanej softcorowej mozaiki aleksandryjskiej Skonsumowanie lewiratów; Hal pogryza batonik energetyczny AminoPal® i czeka bardzo spokojnie, telefon z wyciągniętą antenką już leży w gotowości na podłokietniku fotela, a dwa wielkoformatowe zeszyty testów próbnych Barona do egzaminu SAT i pochodzący z roku 1937 PS egzemplarz książki Tilden o rotacji oraz klucze Hala na smyczy spoczywają przy jego bucie na lindisfarneńskim dywanie – czeka w pozie bardzo swobodnej. Z rozmysłem odczekuje trzy dzwonki, jak nastolatka przy domowym telefonie w sobotni wieczór.

– Nohalo.

– Gówno się wyłania. – Wyraźny głos Pemulisa, skondensowany cyfrowo. – Powtarzam. Gówno się wyłania.

– Proszę popełnić przestępstwo – odpowiada bezzwłocznie Hal Incandenza.

– O kurczę – mówi Pemulis do przytrzymywanego brodą telefonu, odrywając przytwierdzoną na rzepy wyściółkę swojej żeglarskiej czapeczki.

TENIS A ZDZICZAŁY GENIUSZ, Z KOMENTARZEM HALA INCANDENZY, 11,5-MINUTOWY ROZRYWKOWY FILM CYFROWY NA KARTRIDŻU WYREŻYSEROWANY, NAGRANY I ZMONTOWANY – JAK PODANO W FORMULARZU ZGŁOSZENIOWYM – NA PODSTAWIE WŁASNEGO SCENARIUSZA PRZEZ MARIA INCANDENZĘ, LAUREATA WYRÓŻNIENIA HONOROWEGO W DOROCZNYM REGIONALNYM KONKURSIE MŁODYCH FILMOWCÓW NOWE OCZY, NOWE GŁOSY ORGANIZOWANYM PRZEZ INTERLACE TELENTERTAINMENT, KWIECIEŃ YUSHITYU 2007, ROKU PROSTEJ W INSTALACJI PRZYSTAWKI DO PŁYTY GŁÓWNEJ WIZORA KARTRIDŻÓW O MIMETYCZNEJ ROZDZIELCZOŚCI DLA SYSTEMÓW INFERNATRON/INTERLACE TP DO UŻYTKU DOMOWEGO, BIUROWEGO LUB MOBILNEGO (SIC), PRAWIE DOKŁADNIE W TRZECIĄ ROCZNICĘ ZEJŚCIA Z TEGO ŚWIATA DR. JAMESA O. INCANDENZY

Oto jak należy wkładać na siebie wielką jak namiot czerwoną koszulkę z szarym logo EAT na piersi.

Suspensorium przywdziej ostrożnie i wyreguluj długość elastycznych pasków tak, aby nie wrzynały ci się w pośladki i nie tworzyły widocznych przez szorty przepoconych wałków.

Oto jak należy bandażować kontuzjowaną kostkę cielistym bandażem Ace, aby lewa noga poczuła się jak kłoda.

Oto jak wygrać w swoim czasie.

Oto żółty siatkowy kosz pełen starych brudnych zgniłozielonych piłek. Wynieś go na Korty Wschodnie o bladym świcie, kiedy nikogo jeszcze nie ma na dworze oprócz żałobnie gruchających gołębi, które o wschodzie słońca obsiadają sosny, a powietrze jest tak zwarte, że widać w nim twój oddech, chociaż jest lato. Serwuj w pusty kort, gromadząc piłki pod przeciwległym ogrodzeniem, aż we wstającym nad Portem słońcu poczujesz, że się pocisz, a twoje serwisy zaczynają dudnić. Przestań myśleć i zdaj się na to rytmiczne bum bum. Drżenie piłki po uderzeniu w przeciwległy płot. Poślij około tysiąca podań do nikogo na oczach Jegomościa, który siedzi z piersiówką i udziela rad. Nogi starych mężczyzn są białe i nieowłosione, to skutek kilkudziesięciu lat chodzenia w spodniach. O krok przed tobą, kiedy tak serwujesz skapciałe piłki do nikogo, leży na korcie komplet kluczy. Po każdym serwie musisz wyciągnąć się do przodu, prawie że padając, i jednym gładkim ruchem zgarnąć klucze lewą ręką. W ten sposób ćwiczysz wejście w kort po serwisie. Tyle lat od śmierci starego, a ty wciąż nie umiesz trzymać kluczy nigdzie indziej jak na podłodze.

Tak należy trzymać kij.

Naucz się nazywać rakietę kijem. Tutaj wszyscy tak mówią. To tradycja. Kij. Coś, co jest twoim przedłużeniem, zasługuje na przydomek.

Popatrz, proszę. Zobaczymy teraz, tylko raz, jak należy trzymać kij. Właśnie tak. Daruj sobie ten cały bliskowschodni bełkot o chwycie do slajsa z bekhendu. Wystarczy powiedzieć cześć. Wystarczy podać rękę owijce kija. Tak należy go trzymać. Kij jest twoim przyjacielem. Zżyjecie się ze sobą.

Trzymaj mocno przyjaciela w każdym momencie. Pewny uchwyt to podstawa kontroli i siły. Oto jak należy nosić piłkę tenisową w dłoni od kija, ściskając ją raz po raz długimi seriami – na lekcji w klasie, podczas rozmowy przez telefon, w laboratorium, przed ekranem TP, pod prysznicem na mokro; idealnie jest ściskać ją stale poza posiłkami. Przypatrz się Stołówce Akademii: przy każdym talerzu leży piłka tenisowa. Ściskaj piłkę rytmicznie miesiącami, latami, aż przestaniesz ją czuć bardziej dotkliwie niż skurcze własnego serca pompującego krew, aż prawe przedramię rozrośnie ci się do trzykrotnych rozmiarów lewego i z drugiej strony kortu wyglądać będzie jak przyklejona do ciała dziecka ręka goryla albo dokera.

A oto kilka dodatkowych ćwiczeń indywidualnych, które można wykonać przed porannym treningiem, przed śniadaniem, żebyś po tysięcznej piłce zagranej tuż poza twój zasięg przez Jegomościa, z tą jego mamucią rozpiętością skrzydeł i upiornymi łydkami, kiedy samymi tylko uśmiechami zachęca cię do coraz to większego wysiłku, żebyś po trzeciej i ostatniej kolce musiał zwymiotować, ale ponieważ niewiele masz w żołądku do zwrócenia, skurcze szybko mijają, chłodzi cię lekki wiaterek od wschodu, czujesz się czysty i możesz oddychać.

Oto jak zakładamy czerwono-szare bluzy dresowe EAT przed cotygodniowym grupowym joggingiem na czterdziestokilometrowej trasie w tę i z powrotem po Commonwealth Avenue, chociaż ty wolałbyś raczej stracić włosy w pożarze niż biegać w kupie. Jogging jest bolesny i bezsensowny, ale nie ty tu rządzisz. Twój brat jedzie obok trenera, a ten sędziwy Niemiec strzela ci pod nogi z wiatrówki i obaj śmieją się i wrzeszczą Schnell. Enfield leży na wschód od Wzgórza Złamanego Serca na trasie Maratonu Bostońskiego, do których dojeżdża się aleją Commonwealth, mijając rezerwuar w Newton. Jogging miejski w spoconym stadzie jest nużący. Niech Jegomość przygarbi się i obejmie cię długim bladym ramieniem, szepcząc ci konfidencjonalnie do ucha, że jego ojciec zawsze mu powtarzał, że talent to podstępny dar, że talent jest swoim własnym oczekiwaniem: towarzyszy ci od początku i albo mu sprostasz, albo go stracisz.

Obyś miał ojca, którego ojciec stracił obiecujący talent. Obyś miał ojca, który sprostał obietnicy swojego talentu, a potem wciąż nowymi sposobami starał się ją wypełnić, i to z nawiązką, a mimo to nie wyglądał ani na dużo szczęśliwszego, ani na sprawniejszego fizycznie niż jego własny przegrany ojciec, w związku z czym ty znajdujesz się odnośnie do talentu w pełnej wahań sytuacji wtórnego zdziczenia.

Oto jak można uniknąć myślenia o tych sprawach, trenując i grając wytrwale, aż wszystko zacznie jechać na autopilocie i nieświadome ćwiczenie talentu stanie się sposobem ucieczki od siebie, długim snem na jawie o czystej grze.

Ironią sytuacji jest to, że w końcu staniesz się bardzo dobry i wszyscy zaczną uważać cię za wybitny, obiecujący talent, któremu musisz sprostać.

Oto jak postępować w sytuacji zdziczałego geniusza. Jak postępować w sytuacji, kiedy jest się rozstawionym, to znaczy, kiedy komisje rozstawiające złożone ze starych facetów o asymetrycznie rozrośniętych ramionach publicznie dają wyraz temu, że oczekują od ciebie dojścia do określonej rundy. Dotarcie do tej rundy nazywa się na turniejach „uzasadnieniem rozstawienia”. Powtarzając w kółko tę frazę, być może w tym samym rytmie, w którym ściskasz piłkę, możesz ją zredukować do serii pustych fonemów-formantów, głosek szczelinowych, akcentowanych trochejem, nie znaczących nic.

Oto jak należy ogrywać nierozstawionych przeciwników z Iowa i Rhode Island w pierwszych rundach turnieju kosztem jak najmniejszego nakładu energii, ale nie wywołując wrażenia pogardy.

Oto jak należy zachowywać godność w pierwszych rundach turnieju, kiedy nie ma sędziego. Każdą piłkę, która ląduje po twojej stronie, jednak za blisko linii, by ją zakwestionować, uznaj za dobrą. Oto jak uodpornić się na pokusę nieczystej gry. Jak utrzymać wąskie okno uwagi. Jak w sytuacji, gdy przeciwnik oszukuje na autach, powtarzać sobie, że prawda zawsze wyjdzie na jaw. Że kiepski sportowiec zawsze sam sobie wymierza karę.

Postaraj się czerpać naukę z sytuacji nie fair.

Jak spryskać się, tylko jeden raz, Lemon Pledge, radykalną emulsją z filtrem UV, a potem stwierdzić, że kiedy się spocisz na korcie, śmierdzisz jak skunks.

Jak zażywać nienarkotyczne środki na rozluźnienie mięśni w przypadku skurczu pleców po tysięcznym podaniu do nikogo.

Jak płakać w łóżku, usiłując sobie przypomnieć czasy, kiedy twoja skancerowana, sina kostka nie bolała non stop.

To jest wanna z hydromasażem, twoja przyjaciółka.

Oto jak się uruchamia maszynę do wyrzucania piłek o świcie w dniach, kiedy Jegomość wyjechał w celu sprostania swojemu, ostatniemu, jak się ma okazać, talentowi.

Oto jak wiązać muchę. Oto jak wysiedzieć na skromnych ceremoniach premierowych pokazów filmów artystycznych twojego ojca, w oparach zagranicznych dymów papierosowych i rozmów tak niewiarygodnie pretensjonalnych, że co chwila masz pewność, iż się przesłyszałeś. Udaj pochłoniętego kwestią ostrych kątów i wielokrotnego naświetlania, nie udając, że cokolwiek rozumiesz. Przybierz wyraz twarzy brata.

Oto jak należy się pocić.

Oto jak należy podawać puchar Bocznej Alice Moore, żeby wstawiła go do gabloty w hallu EAT, zaopatrzonej w system świateł punktowych i małe tabliczki.

Niesprawiedliwość bywa surowym, lecz bezcennym nauczycielem.

Oto jak nasyca się tkanki węglowodanami przed czerwcowym turniejem na Florydzie, obejmującym cztery gry singlowe i dwa deble.

Naucz się spać z chronicznym poparzeniem słonecznym.

Spodziewaj się niespokojnych snów. Są dobrodziejstwem inwentarza. Spróbuj je akceptować. Niech cię uczą.

Trzymaj latarkę przy łóżku. Pomaga na złe sny.

Prośba: nie nawiązuj znajomości poza uczelnią. Zniechęcaj do zalotów osoby spoza środowiska. Odmawiaj randek.

Jeżeli będziesz sumiennie wykonywał zalecone ci przez Nich ćwiczenia rehabilitacyjne, choćby były najgłupsze i najnudniejsze, kostka wygoi ci się szybciej.

Takie rozciąganie przeciwdziała naciągnięciu mięśnia pachwiny.

Traktuj kolana i łokcie z należytym szacunkiem: mają ci wystarczyć na długo.

Oto jak należy odmówić randki osobie spoza środowiska tak, aby nie prosiła cię ponownie. Powiedz coś w rodzaju: Strasznie mi przykro, Kimberly albo Daphne, że nie mogę iść z tobą w ten piątek na 8½ wyświetlane na wielkim na całą ścianę ekranie w ramach Cambridge Celluloid Festival, ale jeśli będę codziennie przez dwie godziny skakać na skakance, a potem przebiegnę tyłem przez całe Newton, aż się porzygam, Oni pozwolą mi pooglądać kartridże z meczów, potem matka poczyta mi na głos hasła z Oksfordzkiego Słownika Języka Angielskiego, o 22:00 zgaszę światło itd. Bądź pewien, że po takim dictum Daphne/Kimberly/Jennifer uda się pod inny adres ze swoim młodzieńczym tańcem godowym. Bądź czujny. Droga jest coraz szersza i ma wiele zdradliwych objazdów. Bądź nieustannie skupiony i miej się na baczności: zdziczały talent jest swoim własnym zbiorem oczekiwań i może cię opuścić na każdym objeździe tak zwanego normalnego amerykańskiego życia, dlatego bądź czujny.

Oto jak się działa schnell.

Oto jak można przejść przez normalny młodzieńczy skok wzrostowy, kiedy każda kończyna boli jak migrena, ponieważ wybrane grupy mięśni wskutek ćwiczeń stwardniały i straciły elastyczność, przez co stawiają opór rosnącej kości, która usiłuje je rozciągnąć, i dlatego cały czas bolą. Istnieją lekarstwa na tę przypadłość.

Jeżeli jesteś nastolatkiem, poznaj sztuczkę, dzięki której możesz nie być ani nerdem, ani lanserem: bądź nikim.

To łatwiejsze, niż myślisz.

Oto jak należy czytać miesięczne rankingi EAT, USTA i ONANTA: tak jak Jegomość czyta uczone akademickie recenzje swoich wielokrotnie naświetlanych melodramatów. Naucz się jednocześnie przejmować i nie przejmować. Rankingi mają ci dopomóc w ustaleniu, gdzie jesteś, a nie kim jesteś. Zapamiętaj swoje miesięczne rankingi i zapomnij je. Oto sposób: nigdy nie podawaj nikomu, gdzie jesteś.

Ten sam sposób pozwala nie bać się zaśnięcia i snów. Nigdy nie mówi nikomu, gdzie jesteś. Naucz się z łaski swojej pragmatyki wyrażania lęku: nieraz słowa, które zdają się wyrażać, w istocie inwokują.

To grząski grunt.

Oto sposób na zdobycie darmowych kijów, naciągów, ubrań i sprzętu od Dunlopa, Inc.: trzeba im pozwolić nasprejować wyraźne logo Dunlop na naciągu kija, poprzyszywać to samo logo na ramieniu i na lewej kieszeni spodenek, trzeba nosić torbę sportową Dunlopa, trzeba stać się chodzącą, skaczącą, pocącą się reklamą firmy Dunlop, Inc.; dopóki uzasadniasz swoje rozstawienie i utrzymujesz się w rankingu, regionalny przedstawiciel firmy Dunlop, Inc. na Nową Nową Anglię będzie się do ciebie zwracał per „nasz szary łabędziu” (to ten, co chodzi w dizajnerskich spodniach i używa wody kolońskiej o dławiącym zapachu, i mniej więcej dwa razy do roku proponuje, że pomoże ci się ubrać; wtedy trzeba go trzepnąć jak komara).

Studiuj Grę. Jak większość sloganów o sporcie i ten ma głęboki sens. Możesz zostać ukształtowany albo złamany. Trzeciego wyjścia właściwie nie ma. Staraj się uczyć. Bądź podatny na treningi. Staraj się uczyć od wszystkich, a zwłaszcza od tych, którzy przegrywają. To trudne zadanie. Twoi rówieśnicy wymiękają, pękają, padają, dają dyla, znikają z miesięcznych rankingów, wypadają z kursu. Twoi koledzy z EAT czekają, aż deLint zapuka cicho do ich drzwi i zaprosi ich na pogawędkę. Przeciwnicy też. To wszystko jest pouczające. To, jak dalece rokujesz jako Student Gry, jest funkcją uważności, do jakiej jesteś zdolny bez ulegania impulsowi ucieczki. Siatki i ogrodzenia mogą być lustrami. Lustrem jest też dla ciebie przeciwnik pomiędzy siatką a ogrodzeniem. Dlatego to wszystko jest pouczające. Dlatego przeciwnicy są przerażający, a zwłaszcza słabsi przeciwnicy.

Zobacz siebie w przeciwnikach. Oni pozwolą ci zrozumieć Grę. Przyjąć do wiadomości, że w Grze chodzi o okiełznanie lęku. Że jej celem jest oddalenie od siebie tego, co, masz nadzieję, już nie wróci.

To twoje ciało. Oni chcą, żebyś to wiedział. Będziesz je miał ze sobą zawsze.

W tej sprawie nie ma doradców: musisz zgadywać najlepiej, jak potrafisz. Ja sam nie oczekuję już, że kiedyś się dowiem.

A w międzyczasie, jeśli międzyczas istnieje, masz tu Motrin na stawy, Noxzenę na oparzenia, Lemon Pledge, jeśli od oparzeń wolisz nudności, Contracol na kręgosłup, benzoinę na ręce, sól gorzką i środki przeciwzapalne na kostkę i coś nadprogramowego dla rodziców, którzy przecież chcą tylko, żeby nie ominęło cię nic, co sami mają.

WYBRANE TRANSKRYPTY ROZMÓW Z REZYDENTAMI W GODZINACH DYŻURU MGR CITU[58] PATRICII MONTESIAN, DYREKTOR ZARZĄDZAJĄCEJ ENNET HOUSE, DOMEM PRZEJŚCIOWYM DLA UZALEŻNIONYCH OD ALKOHOLU I NARKOTYKÓW (SIC) W ENFIELD, MA, GODZ. 13:00–15:00, ŚRODA, 4 LISTOPADA ROKU PIELUCHOMAJTEK DEPEND DLA DOROSŁYCH

Ale chodzi o to, jak on bębni palcami po tym stole. To nawet właściwie nie jest bębnienie. Raczej coś w pół drogi pomiędzy bębnieniem a skrobaniem, skubaniem, jak ktoś mógłby sobie oskubywać martwą skórkę. Odgłosy pozbawione jakiegokolwiek rytmu, ciągłe, nieustające, ale pozbawione rytmu, który dałoby się podchwycić i śledzić. Totalnie szajbnięte, bezrozumne. Można sobie wyobrazić, że takie dźwięki słyszy w głowie dziewczyna, która za chwilę wymorduje całą rodzinę, bo ktoś jej wyżarł resztkę masła orzechowego czy czegoś. Pani rozumie, o czym mówię? To taki odgłos, jakby się rozwalał pierdolony mózg. Pani rozumie? No właśnie, tak jest, OK, najkrótsza odpowiedź brzmi tak: jak on nie chciał przestać bębnić przy kolacji, to dziabnęłam go widelcem. Tak jakby. Ja wiem, że ktoś mógłby sobie pomyśleć, że go dźgnęłam złośliwie. Ale przecież sama mu zaproponowałam, że wyciągnę ten widelec. Chcę tylko powiedzieć, że w każdej chwili jestem gotowa zadośćuczynić za swój udział w zajściu. Mówię, że odpowiadam za swój udział w zajściu. Chciałabym wiedzieć, czy wstrzymają mi za to przepustki. Bo ja na jutro mam Przepustkę z Noclegiem, Gene już ją wpisał do Dziennika Wyjść. Może pani sprawdzić. Ja przecież nie próbuję się wykręcić od odpowiedzialności za swój udział w zajściu. Jeżeli moja Siła Wyższa, którą wolę nazywać bogiem, objawia się w Pani słowach, że należy mi się kara, to nie będę wymigiwała się od kary. Skoro mi się należy. Ja tylko chciałam spytać. Czy wspomniałam, że jestem wdzięczna za możliwość bycia tutaj?

Ja niczemu nie zaprzeczam. Ja tylko proszę panią o zdefiniowanie słowa „alkoholik”. Jak pani może żądać ode mnie, żebym przypisał sobie dany termin, skoro odmawia pani zdefiniowania znaczenia tego terminu? Od szesnastu lat jestem z niejakim powodzeniem prawnikiem specjalizującym się w obrażeniach cielesnych i pomijając ten jeden śmieszny tak zwany atak przy kolacji Izby Adwokackiej, do którego doszło tej wiosny, i wydalenie mnie z sali sądowej przez tego barana sędziego – a zaznaczam, że jestem w stanie podtrzymać twierdzenie, że ten człowiek masturbuje się pod togą za stołem sędziowskim, co potwierdzą koledzy i personel pralni Sądu Okręgowego – pomijając parę dosłownie incydentów, trzymam pion po alkoholu i noszę głowę równie wysoko jak niejeden adwokat przewyższający mnie wzrostem. Proszę mi wierzyć. Ile pani ma lat, młoda damo? Nie wypieram się, że tak powiem, żadnych faktów empirycznych i obiektywnych. Czy mam problemy z trzustką? Mam. Czy mam problem z przypomnieniem sobie pewnych zdarzeń z czasów administracji Kempa i Limbaugha? Nie przeczę. Czy w związku z moim spożyciem zaistniały pewne kłopoty domowe? Owszem. Czy odczuwałem formikacje w fazie odtrucia? Owszem, tak. Bez najmniejszego problemu przyznaję się szczerze do rzeczy, które pojmuję. Tak, powiedziałem formikacje, przez „m”. Do czego żąda pani, żebym się przyznał? Czy zaprzeczeniem jest wstrzymanie się z podpisem do czasu, aż słownictwo umowy stanie się zrozumiałe dla wszystkich zainteresowanych stron? Tak, tak, pani za mną nie nadąża, w porządku! I nie chce pani podjąć dalszych kroków bez wyjaśnienia. Ja pozostanę przy swoim. Nie mogę zaprzeczyć czemuś, czego nie rozumiem. Takie jest moje stanowisko.

No więc siedzę i czekam, aż mi klopsik ostygnie, aż tu nagle wrzask, ale taki, że zesrać się można, i patrzę, a Nell leci w powietrzu z widelcem do steku, dosłownie leci nad tym stołem, całkiem poziomo, chodzi mi o to, Pat, że ciało tej dziewczyny jest dosłownie równoległe do powierzchni stołu, rzuca się na mnie z tym wzniesionym widelcem, wrzeszcząc coś o odgłosach masła orzechowego. No ja cię przepraszam. Gately i Diehl musieli mi we dwóch wyciągać ten widelec z ręki, razem z obrusem. No wyobraź sobie. Co za barbarzyństwo. O ból nawet mnie nie pytaj. Lepiej nie poruszajmy tego tematu. W zabiegowym zaproponowali mi Percocet[59], to tyle co mam do powiedzenia na temat bólu, wytłumaczyłem im, że jestem na odwyku i nie mogę brać żadnych narkotyków. Proszę cię, nawet mnie nie pytaj o to, jak wzruszeni byli moją odwagą, jeżeli nie chcesz, żebym się rozpłakał. Całe to doświadczenie doprowadziło mnie na skraj ataku histerii. No owszem, winny, bardzo możliwe, że bębniłem palcami. Przepraszam, że zajmuję jakąkolwiek przestrzeń. A teraz ona wielkodusznie oświadcza, że mnie przeprosi, jak ja ją przeproszę. No, jeszcze czego? Jeszcze czego? Dalibóg. Ja przecież siedziałem przygwożdżony zębami widelca do stołu. Ja coś wiem o dręczeniu, Pat, a to było bezwstydne dręczenie w najbardziej faszystowskim stylu. Z całym szacunkiem, proszę, żeby wykopać stąd ten jej tłusty zad. Niech sobie wraca tam, skąd przyszła, do swojej dzielni, gdzie wojuje się widelcami, niech się wynosi ze swoją torbą Hefty pełną wieśniackich ciuchów. Słowo daję. Ja rozumiem, że jednym z celów tego procesu jest nauka życia we wspólnocie. Bierzemy i dajemy, nie czepiamy się osobowości, odpuszczamy sobie. Et cetera. Ale czy to nie ma też być, cytuję z ulotki, środowisko bezpieczne i opiekuńcze? Muszę powiedzieć, że rzadko czułem się mniej zaopiekowany niż wtedy, przygwożdżony do tego stołu. Jakby mi nie dość było żałosnych prześladowań ze strony Minty’ego i McDade’a. Napaść to mnie mogą na ciemnej ulicy w Fenway. Nie po to tu przychodziłem, żeby ktoś na mnie napadał pod pretekstem bębnienia po stole. Jestem niebezpiecznie blisko oświadczenia, że… albo ten egzemplarz odejdzie, albo ja.

Strasznie przepraszam, że przeszkadzam. Mogę przyjść później. Chciałem tylko zapytać, czy Program przewiduje jakąś specjalną modlitwę dla ludzi, którzy chcą się powiesić.

Chcę zrozumienia, nie neguję, że jestem narkomanem. Uzależniłem się jeszcze przed wyjazdem do Miami. Nie mam problemu z powstaniem z miejsca na zebraniu i powiedzeniem, że nazywam się Alfonso, jestem narkomanem, jestem bezsilny wobec nałogu. Bezsilność znam od czasów Castro. Ale nie umiem przestać, chociaż wiem. To właśnie mnie przeraża. Przeraża mnie, że nie przestaję brać, kiedy wyznaję, że nazywam się Alfonso i jestem bezsilny. W jaki sposób wyznanie, że jestem bezsilny, miałoby sprawić, że przestanę robić to, wobec czego jestem bezsilny? Mózg mi się lasuje z tego strachu przed bezsilnością. Ja teraz marzę o sile, pani Pat. Proszę o radę. Czy marzenie o sile jest złe dla Alfonsa jako narkomana?

Sorry za to wtargnięcie, ale znów dzwonili z Wydziału Sanitarnego w sprawie robactwa. Użyli słowa ultimatum.

Przepraszam, jeśli zawracam pani głowę czymś, co nie jest bezpośrednio związane z terapią. Jestem na dyżurze. Próbuję posprzątać męską łazienkę na górze. Ale tam coś jest… Coś jest w sedesie. Nie spłukuje się. To coś. Nie daje się spłukać. Ciągle wypływa. Raz po raz. Przyszedłem tylko po instrukcje. Ewentualnie jakiś strój ochronny. Nawet nie umiem opisać tego czegoś w tym sedesie. Powiem tylko, że jeśli to zrobiła istota ludzka, to jest się czym martwić. Proszę mnie nawet nie pytać, jak to wygląda. Jak pani chce, może pani sama iść i sprawdzić. To na 100% dalej tam jest. Już pokazało, że nigdzie się nie wybiera.

Wiem tylko, że wstawiłam Kubek Budyniu Hunta do lodówki rezydentów, tak jak należy, o 13:00, i ten tego, a o 14:30 schodzę na dół po mój budyń, za który sama zapłaciłam, a jego nie ma, na to wchodzi McDade, bardzo zatroskany, i proponuje, że pomoże mi poszukać i tego, tylko że ja patrzę, a ten sukinsyn ma na brodzie taki wielki glut budyniu.

No tak tylko że jak ja mam odpowiedzieć tak czy nie na pytanie czy chcę przestać brać kokę? Jak myślę czy chcę przestać radykalnie to chyba chcę. Nie mam już przegrody nosowej. Koka mi ją kurwa rozpuściła. Widzi pani? Widzi tu pani przegrodę jak podniosę głowę? Ja absolutnie szczerze myślałam że chcę przestać i w ogóle. Od tej historii z przegrodą nosową. No więc dlaczego jak tak bardzo chciałam to nie przestałam? I w ogóle? Jak mieszkanie tutaj i chodzenie na spotkania i tak dalej ma mi dać coś więcej niż chęć przestania. Chociaż wydaje mi się że już chcę. No bo po co bym tu była jakbym nie chciała? Czy to że tutaj jestem nie jest dowodem że chcę przestać? Ale chodzi o to dlaczego nie mogę przestać jak chcę przestać.

Ten gnojek miał zajęczą wargę. Seplenił. Z tym że u niego to sięgało wysoko. Jeszcze wyżej. Sprzedawał kiepski spid, ale dobre zioło. Obiecał płacić za nas czynsz, jak będziemy dostarczali myszy dla jego węży. Przepaliliśmy całą kasę, więc co było robić. One żarły myszy. Musieliśmy łazić po sklepach zoologicznych i udawać, że cholernie kręcą nas myszy. Węże. Hodował węże. Odpał. Śmierdziały. Nigdy nie czyścił terrariów. Warga zatykała mu nos. Zajęcza warga. Moim zdaniem on nie czuł tego smrodu. Bo inaczej coś by z tym zrobił. Leciał na Mildred. Moją dziewczynę. No nie wiem. Ona chyba też ma problem. Ja nie wiem. Leciał na nią. Stale miał takie gówniarskie odzywki, z tym seplenieniem, w stylu Fces się semno psespać, Mildred, cy jak? Psecie się nie pozjadamy, no nie? A ja tam jestem, słucham, wrzucam te myszy do tych terrariów, wstrzymuję oddech. Myszy musiały być żywe. Obrzydliwie to brzmiało, jakby ktoś mu siłą zatykał nos. Włosów nie mył przez dwa lata. Mieliśmy z tego bekę. Zakładaliśmy się, jak długo wytrzyma bez mycia, co tydzień stawialiśmy krzyżyk w kalendarzu. W ogóle była z niego git polewka, więc dało się wytrzymać. Byliśmy zjarani jakieś 90% czasu. Dziewięć zero. Ani razu przez ten czas, jak tam byliśmy. Nie umył się. Jak mnie straszyła, że albo się wyniesiemy, albo ona odejdzie i zabierze Harriet, to powiedziała, że jak ja byłem w robocie, to on jej opowiadał o sposobie bzykania się z kurą. Mówił, że bzyka się z kurami. Mieszkaliśmy w przyczepie za wysypiskiem przy torach i on pod tą przyczepą trzymał dwie kury. Nic dziwnego, że wiały, jak ktoś się zbliżał. Facet wykorzystywał seksualnie drób. Ciągle jej o tym opowiadał z tym swoim fukaniem, mówił Mufisz je jagby nakręcać, ale jak się spussas, to one po proftu s ciebie ffruwają. Postawiła mi ultimatum. Wyprowadziliśmy się do schroniska na Pine Street, jeszcze chwilę ze mną pobyła, aż ten gość w kapeluszu powiedział jej, że ma ranczo w New Jersey, wtedy ode mnie odeszła i zabrała Harriet. Harriet to nasza córka. Będzie teraz miała trzy latka. Mówi csy. Zaczynam wątpić, czy kiedyś w życiu powie tsz. Nawet nie wiem, gdzie w New Jersey. Są tam w ogóle jakieś rancza? Chodziliśmy razem do szkoły od podstawówki. Mildred. Narzeczeni z dzieciństwa. A od tego faceta, co przejął jej pryczę w schronisku, złapałem wszy. Wmeldował się na jej pryczę i zaraz potem ja dostałem wszy. Mimo to dostarczałem lód do automatów z napojami na stacjach benzynowych. Kto by nie zaczął ćpać, żeby po prostu jakoś wytrzymać?

Więc to ma niby być choroba, alkoholizm? Choroba jak przeziębienie? Czy raczej jak rak? Muszę ci powiedzieć, że w życiu nie słyszałem, żeby komuś kazali się modlić o uwolnienie od raka. Najwyżej może gdzieś na jakimś zadupiu amerykańskiego Południa. Więc co tu jest grane? Ty mi każesz się modlić? Bo podobno jestem chory? To ja rozwalam swoje życie i karierę i pakuję się w dziewięć miesięcy zasranej terapii, a dostaję receptę na modlitwę? Czy słowo zacofany coś ci mówi? Czy żyjemy w epoce społeczno-historycznej, o której ja nic nie wiem? Co tu właściwie jest grane?

Świetnie, świetnie. Świetnie. Absolutnie świetnie. Nie ma problemu. Bardzo mi tu jest dobrze. Sypiam lepiej. Żarcie uwielbiam. Innymi słowy, lepiej być nie może. Zgrzytanie? Zgrzytanie zębami? Taki tik. Wzmacnia szczękę. Dowodzi ogólnej sprawności. Tak samo jak drganie powieki.

Kiedy ja próbowałam. Próbuję od miesiąca. Byłam na czterech rozmowach o pracę. Żadna nie zaczynała się przed jedenastą, więc myślę sobie, co za sens wstawać wcześnie i pętać się tutaj, skoro mam tam być dopiero na jedenastą? Codziennie wypełniam formularze. To gdzie ja mam pójść? Nie możecie mnie stąd wykopać za głupie kur… nie oddzwaniają do mnie, jak się staram. Nie moja wina. Weź się spytaj Clenette. Spytaj się tej laski Thrale i kogo chcesz, czy ja się nie staram. Nie możecie. Co za popierdolone przepisy.

To jeszcze raz się pytam, gdzie ja mam pójść?

Mam areszt domowy za używanie głupiej płukanki do ust? Nowina, najnowszy biuletyn: płukankę do ust się wypluwa! Ma może ze dwa procent!

Przyszedłem, bo pewna osoba pierdzi.

Chętnie się przedstawię, tylko proszę mi najpierw powiedzieć, jako kto mam się przedstawić. Takie jest moje stanowisko. Pani ode mnie wymaga potwierdzenia faktów, których nie znam. To się nazywa „wymuszanie”.

No więc na czym polega moje przewinienie, na występnym płukaniu gardła?

Wrócę, jak pani będzie wolna.

To wróciło. Przez sekundę miałem nadzieję. Żywiłem nadzieję. A potem to wróciło.

Pozwoli pani, że najpierw powiem jedną rzecz.

***

Koniec października Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Otwórz mi dhugą, synu, to ci opowiem najlepszy numer z tego sezonu mojego rocznego karnetu na stadion, wtedy co obejrzałem, jak ten niewiarygodny skułwysyn wykłęcił swój pierwszy łekołd na żywo. Twój błat był akułat z zastępem zuchów na biwaku, na który ty nie chciałeś jechać, żeby nie stłacić tłansmisji meczu w TP. Pamiętasz? Do końca życia, synu, zapamiętamy sobie tamten dzień. Głali przeciwko Syłacuse, ile to, osiem sezonów temu. Ten konus skułwysyn złobił wtedy siedemdziesiąt trzy jałdy, przy średniej sześćdziesiąt dziewięć, kułwa jego mać. Siedemdziesiąt trzy. Jezu Chłyste. Otwórz następną, synu, łusz się. Niebo, pamiętam, było pochmułne. Jak on wykopywał, to ty długo obsełwowałeś niebo. Chmuły wisiały bałdzo nisko. Piłka długo leciała w powietrzu, osiem koma trzy sekundy. To się nazywa suspense, synu. Ja nawet piątki w życiu nie widziałem. Chłyste. Cała dłużyna potwiełdziła, że takiego świstu jak od siedemdziesiątki tłójki tego skułwysyna to jeszcze nie słyszeli. Łon Łiczałdson, pamiętasz Łonniego, był dłużynowym, handlował wazeliną poza Błookline, emełytowany pilot bombowca, no więc Łonnie był wtedy wieczół w pubie i powiedział, że ta siedemdziesiątka trójka wydała taki sam odgłos jak spadająca, kułwa, bomba, takie na końcu jakby chrzęszczące ŁUMP, tak to przynajmniej słyszeli chłopaki z eskadry w swoich samolotach po spuszczeniu pocisku.

Program radiowy tuż przed północną audycją Madame Psychosis nadawaną przez podziemną radiostację WYYY w paśmie MIT nosi tytuł Legendy tamtych dni i jest przykładem okrutnej formuły praktykowanej na uczelniach politechnicznych, w ramach której każdy amerykański student może urwać się na kwadransik z zajęć w laboratorium superzderzacza albo z ćwiczeń poświęconym Przekształceniom Fouriera, aby odczytać na antenie swoją parodię, w której udając własnego ojca, wychwala jakąś historyczną postać sportowca z byczym karkiem, którego tenże ojciec podziwiał i siłą rzeczy porównywał z budzącym żałosne obrzydzenie astmatycznym szczeniakiem z szyjką jak ołówek i wielką głową, która wyziera znad cyfrowej klawiatury i lampi się przez szkła grubości denek od butelek coca-coli. Jedyną regułą tej audycji jest to, że trzeba odczytać swój odcinek głosem najgłupszej postaci z kreskówek. Studenci z Azji, Ameryki Łacińskiej, krajów arabskich i Europy mają egzotyczne ojcobójcze występy na antenie w wyznaczone weekendowe wieczory. W powszechnej opinii najgłupsze głosy mają postaci z kreskówek azjatyckich.

Chociaż Legendy tamtych dni robią studenci drugiego roku, to jest to pożyteczna sesja terapeutyczna z gatunku katharsis-przez-dramę. Studenci MIT noszą rozmaite blizny na psychice: kujon, ciapa, pejor, nerd, ciota, parówa, czworooki, dziobak, zwiędła rura, cienka rura, bezjajeczny, łajza, kulfon – więc audycja ma wysoką słuchalność, chociaż spora w tym zasługa inercji wstecznej, drugie prawo Newtona, czyli tego, że zaraz potem nadają wściekle popularną Godzinę Madame Psychosis, poniedziałek–piątek, od 00:00 do 1:00.

W Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych student inżynierii dyżurujący na nocnej zmianie w WYYY, który nie lubi wind kursujących po serpentynie lub na zasadzie waskularnej, unika windy Związku Studentów MIT. Obiera drogę powrotną z pominięciem głównych drzwi i wchodzi od strony południowej, przez aparat akustyczny, kupuje Millennial Fizzy® z automatu w zatoce klinowej, potem schodzi po skrzypiących drewnianych tylnych schodach z Czytelni na Zroście Międzywzgórzowym do Niszy Infundibularnej, mijając piętro redakcji studenckiej gazety „Tech Talk Daily”, wydawanej na CD-ROM-ie, przechodzi obok zalatującej mdlącą chemią drukarki kartridżów typu Read-Only, schodzi niżej, mija ciemne, obklejone gwiazdami drzwi usytuowanej w nagłośni siedziby Hillel Club i masywniejsze drzwi do wyłożonej glazurą sieci korytarzy wiodących na korty squasha i racquetballa, na jedyne boisko do siatkówki i obszerne corpus colossum mieszczące dwadzieścia cztery korty tenisowe, ufundowane przez alumna MIT i obecnie tak mało używane, że nikt nawet nie pamięta, gdzie są siatki, dalej schodzi trzy poziomy w dół w upiornie czyste, oświetlone litowo studio FM109-WYYY FM, radiostacji nadającej na MIT i w wybrane lokalizacje zewnętrzne. Ściany studia są różowe i mają laryngologicznie szczelinową strukturę. Z jego astmą jest lepiej tu, na dole, gdzie powietrze jest rzadkie i ostre, tchawicowe filtry powietrza mieszczą się tuż pod podłogą, a nawiew z wentylatorów jest najświeższy w całej Unii.

Nasz inżynier, student pracujący o słabych płucach i pozatykanych porach skóry, zasiada samotnie przy konsolecie w kabinie inżyniera, reguluje kilka wskaźników i sprawdza poziom dźwięku jedynej płatnej osobistości nocnego bloku audycji, darzonej mroczną czcią Madame Psychosis, której cień jest kameą, ledwie widoczną przez grubą szybę kabiny na tle parawanu zasłaniającego panel telefoniczny studia transmisji na żywo; sprawdza sygnał i odsłuch edycji czwartkowej. Nie widać jej zza składanego tryptyku parawanu z kremowego szyfonu, który błyska czerwienią i zielenią od lampek panelu telefonicznego i panelu sygnałowego, tworząc ramę dla jej sylwetki. Jej sylwetka wyraźnie odcina się od parawanu: siedzi z nogą założoną na nogę, na uszach ma słuchawki mikrofonu, pali papierosa. Dyżurujący inżynier zawsze musi zacieśnić opaskę słuchawek po wielkogłowych inżynierach od Legend… Aktywuje interkom i proponuje Madame Psychosis sprawdzenie poziomów dźwięku. Prosi o odgłos, jakikolwiek. Jeszcze nie otworzył puszki z napojem gazowanym. Zapada długa cisza, w której sylwetka Madame Psychosis nie odrywa wzroku od czegoś, co najwyraźniej układa na pulpicie.

Po chwili wydaje kilka cichych dźwięków, cichych spółgłosek zwarto-wybuchowych, żeby można było wyregulować odgłos wydechu, odwieczny problem niskobudżetowego FM.

Wymawia przeciągłe „s”.

Student inżynier korzysta z przenośnego inhalatora.

Madame Psychosis mówi:

– Lubił taką senną muzykę w rytmie rozbujanych podłużnych przedmiotów.

Ruchy rąk inżyniera na konsolecie przywodzą na myśl kierowcę regulującego ogrzewanie i radio podczas jazdy.

– Dow, który da się powiedzieć, nie jest Dowem wiecznym – mówi Madame Psychosis.

Inżynier, lat dwadzieścia trzy, ma wybitnie niezdrową cerę.

– Atrakcyjna paraplegiczka szuka pokrewnego ciała.

Pozbawione okien laryngologiczne studio jest rzęsiście oświetlone. Nic w nim nie rzuca cienia. Ukryte w niszach jarzeniówki o podwójnym widmie litowej korony skonstruowano dwa budynki dalej – czekają jeszcze na patent ONAN. Chłodne, pozbawione cienia światło sal operacyjnych i nocnych sklepów o 4:00 nad ranem. Różowe pobrużdżone ściany kojarzą się chwilami przede wszystkim z ginekologią.

– Jak większość małżeństw, ich stadło wyewoluowało w produkt zgody i kompromisu.

Inżynier drży w jaskrawym chłodzie, zapala szluga i przez interkom informuje Madame Psychosis, że wszystkie poziomy zostały ustawione. Madame Psychosis jest jedyną osobistością w WYYY, która przynosi do pracy własne słuchawki i wtyczki plus trójskrzydłowy parawan. Nad lewym skrzydłem parawanu widnieją cztery zegary podające czas w różnych strefach czasowych i jedna tarcza bez cyfr, którą ktoś wywiesił dla żartu, aby unaocznić Nieczas, który panuje w Wielkiej Wklęsłości. Wskazówka zegara Standardowego Czasu Wschodniego odkrawa ostatnie parę sekund od pięciu minut martwej ciszy, która na mocy umowy zawartej z rozgłośnią przez Madame Psychosis poprzedza jej program. Widać, jak sylwetka Madame Psychosis metodycznie gasi papierosa. Włącza dzisiejszy sygnał audycji z dobraną do tematu muzyką; inżynier przestawia dźwignię i pompuje muzykę przez rdzeń kręgowy kabli optycznych do wzmacniaczy i boosterów wmontowanych w niskie przestrzenie nad podwieszanym sufitem kryjącym corpus colossum nieużywanych kortów tenisowych, a stamtąd do anteny, która sterczy pionowo z szarej bulwy dachu siedziby Związku. Projektowanie budynków instytucjonalnych znacznie się zmieniło od czasów I.M. Peia. Stosunkowo nowa siedziba Związku Studentów MIT u zbiegu Ames i Memorial Drive[60] w East Cambridge jest jedną gigantyczną korą mózgową ze zbrojonego betonu i związków polimerowych.

Madame Psychosis znów pali papierosa, wsłuchując się z przekrzywioną głową. Jej wysoki parawan będzie cedził dym przez całą godzinę audycji. Student inżynier odlicza na palcach od pięciu do zera i dziwi się, jak ona cokolwiek widzi. Gdy mały palec inżyniera dotyka wnętrza dłoni, Madame Psychosis mówi to samo, co powtarza od trzech lat o północy, tekst, którego jej wierny słuchacz, Mario Incandenza, najmniej cyniczny człowiek w dziejach Enfield, MA, po tamtej stronie rzeki, słucha, nie bacząc na czarny cynizm, z ogromnym przejęciem.

Sylwetka Madame Psychosis nachyla się i mówi:

– O, biada! Gdyż ziemia była bezładem i pustkowiem. I ciemność była nad powierzchnią bezmiaru wód. A myśmy rzekli: Patrzcie no, jak ten skurwiel tańczy.

Następnie włącza się beznamiętny męski głos, aby oznajmić: A teraz Plus minus sześćdziesiąt minut z Madame Psychosis na WYYY-109, Największej Liczbie Pierwszej w Paśmie FM. Poszczególne dźwięki są kodowane i pompowane w przestrzeń przez studenta inżyniera poprzez korpus gmachu i antenę dachową. Niskowatowa antena, wykoncypowana przez radiowych geniuszy od elektromagnetyzmu, przechyla się i wiruje mniej więcej tak jak karuzela w lunaparku, rozsiewając sygnał na wszystkie strony. Od Ustawy Hundta z roku 1966 PS niskowatowe obrzeża pasma FM stanowią jedyną część widma Bezprzewodowego wciąż jeszcze zarezerwowaną dla transmisji publicznych. Ciemnoturkusowa zieleń tunerów FM we wszystkich kampusowych laboratoriach i dormitoriach, i w pąklowatych mieszkaniach doktorantów skupia się powolutku ku środkowi i sunie w prawą stronę na tarczy potencjometru, z lekka niesamowicie, jak rośliny pnące się ku światłu, którego nawet nie widzą. Słuchalność jest niszowa według niegdysiejszych standardów sprzed ery InterLace, ale ani drgnie, jak skała. Popyt na audycje Madame Psychosis nie waha się od samego początku. Antena, wychylona mniej więcej pod kątem lufy armaty o zasięgu 3 km, wiruje zamazaną elipsą – jej obrotowy trzpień jest eliptyczny, gdyż tylko na taki geniusze od elektromagnetyzmu zdołali skombinować formę. Blokowany ze wszystkich stron wieżowcami dzielnic East Cambridge, Commercial Drive i ścisłego Centrum, sygnał wydostaje się z kampusu MIT tylko wąskimi przesmykami, na przykład przez praktycznie nieużywane boisko do lacrosse’a przy Wydziale Wychowania Fizycznego i przez boisko futbolowe pomiędzy kompleksami gmachów Filologii i Fizyki Niskich Temperatur na Memorial Drive, dalej przez nasycony nocny fiolet szerokiej historycznej rzeki Charles i jeszcze dalej przez gęsty ruch uliczny na Storrow Drive po drugiej stronie rzeki, tak że zanim sygnał dotrze do Upper Brighton i Enfield, potrzeba niemal anteny radarowej, żeby go wyłowić z elektromagnetycznej miazmy transmisji telefonii komórkowych i stacjonarnych oraz elektromagnetycznych aur TP, które tłoczą się ze wszystkich stron na obrzeżach FM. No chyba że twój tuner ma szczęście być usytuowany na szczycie wysokiego i nagiego wzgórza w Enfield, bo wtedy znajduje się dokładnie na centryfugalnej linii ognia YYY.

Madame Psychosis wystrzega się gawędziarskich wstępów i dygresji kontekstualnych. Jej godzina jest nasycona i konkretna.

Gdy muzyka cichnie, cień Madame Psychosis unosi zebrane kartki i mierzwi je lekko, żeby szelest papieru wszedł na antenę.

– Otyłość – mówi. – Otyłość połączona z hipogonadyzmem. Również chorobliwa otyłość. Trąd guzowaty z lwią twarzą.

Inżynier widzi, jak jej sylwetka unosi filiżankę w chwili pauzy, co mu przypomina, że w torbie z książkami ma puszkę Millennial Fizzy.

– Akromegalicy i hiperkeratolitycy. Enuretycy, szczególnie w tym roku. Ofiary dystonii szyjnej.

Student inżynier, doktorant metalurgii transuranowej, odpracowujący horrendalny dług studenckiej pożyczki rządowej, zabezpiecza w stałej pozycji poziomy na konsolecie, wypełnia lewą stronę harmonogramu i z torbą na ramieniu pnie się po kratownicy schodów łączących ośrodki nerwowe, pośród semickich ideogramów i woni materiałów budowlanych, mija bar z przekąskami i salę bilardową, modem-banki i obszerne biura Doradztwa Studenckiego okalające lamina rostralis, wszystkie te mało używane, wielostopniowe neuroformy po drodze do krwistoczerwonych drzwi pożarowych na dachu Związku, pozostawiając Madame Psychosis, zgodnie z przyjętym zwyczajem, sam na sam z jej audycją i parawanem w pozbawionym cieni chłodzie. Przeważnie siedzi sama, gdy jest na antenie. Czasami ma ze sobą gościa, ale gość zazwyczaj zostaje tylko przedstawiony, a potem się nie odzywa. Monologi Madame Psychosis sprawiają dwoiste wrażenie ciągów wolnych skojarzeń i misternie skonstruowanych wywodów, trochę jak koszmary senne. Trudno przewidzieć, jaki temat poruszy danej nocy. Jeśli istnieje w jej audycjach jeden w miarę stały temat, to jest nim film i kartridże filmowe. Wczesny (przeważnie włoski) neorealizm i (przeważnie niemiecki) ekspresjonizm utrwalone na taśmie celuloidowej. Jak najdalej od Nowej Fali. Kciuk do góry dla Petersona/Broughtona i Dalego/Buñuela, kciuk w dół dla Deren/Hammida. Uwielbienie dla wolniejszych narracji Antonioniego i takiego jednego Rosjanina o nazwisku Tarkowski. Niekiedy Ozu i Bresson. Dziwne upodobanie do staroświeckiej dramaturgii sir Herberta Tree. Niezrozumiały podziw dla mistrzów krwawej jatki, Peckinpaha, De Palmy, Tarantino. Zjadliwa wręcz niechęć do 8½ Felliniego. Wyjątkowa elokwencja w temacie awangardowych celuloidów i kartridżowej avant- i apresgardy, kina antykonfluencyjnego[61], Brutalizmu, Found Drama etc. A także biegłość w temacie amerykańskiego sportu, zwłaszcza futbolu, w czym student inżynier dopatruje się pewnego dysonansu. Madame odbiera w trakcie audycji tylko jeden telefon od słuchacza, wybrany losowo. Głównie nadaje solo. Audycja sama się napędza. Madame Psychosis mogłaby ją prowadzić przez sen, zza parawanu. Chwilami sprawia wrażenie bardzo smutnej. Inżynier lubi monitorować transmisję z wysoka, z dachu siedziby Związku, czy to letnie słońce, czy zimowy wiatr. Inhalator dla astmatyków bardziej prawidłowo nazywa się „nebulizatorem”. Specjalizacja badawcza naszego doktoranta to cząsteczki węglanu trans litu tworzone i niszczone miliardy razy na sekundę w centrum pierścienia zimnej fuzji. Litoidy są w większości nierozdrabniane i nie dają się badać, a istnieją głównie dla wyjaśniania luk i sprzeczności w równaniach anulacyjnych. W zeszłym roku Madame Psychosis kazała studentowi inżynierowi rozpisać proces przemiany sproszkowanego tlenku uranu w stary dobry rozszczepialny U-235, na użytek laboratorium domowego. Następnie odczytała rezultat na antenie, pomiędzy wierszem Baraki a krytyką formacji obronnej Steelersów. Z zadaniem poradziłby sobie zdolny uczeń szkoły średniej, a odczytanie go na antenie zajęło niespełna trzy minuty, przy czym opisany proces nie wymagał ani żadnego zakazanego zabiegu, ani przyrządów, których nie dałoby się kupić w pierwszej lepszej przyzwoitej hurtowni artykułów chemicznych w Bostonie – ale narażał na spore nieprzyjemności ze strony administracji MIT, gdyż, jak doskonale wiadomo, MIT jest za pan brat z Departamentem Obrony. Przepis na gorące paliwo był jedynym fragmentem wymiany słownej między inżynierem a Madame Psychosis niezwiązanym z regulacją poziomu dźwięku i sygnału.

Miękki, lateksowo-polimeryczny dach siedziby Związku jest sklepiony jak czaszka i ma mętnie różowawą barwę opon mózgowych, poza tymi miejscami, gdzie złuszczył się do mdłej szarości, a fakturę jego czaszy znaczą bruzdy i wypukłe zwoje. Z lotu ptaka wygląda jak pomarszczony; widziany od dachowych drzwi pożarowych przypomina obrzydliwy zespół wężowatych transzei, coś jakby zjeżdżalnie wodne w piekle. Korpus siedziby Związku, summum opus świętej pamięci A.Y. „P.W.” Rickeya, jest olbrzymim wypatroszonym mózgiem, pomnikiem na cześć północnoamerykańskiej mekki Very High Tech i wcale nie odstrasza tak bardzo, jak sobie wyobrażają przyjezdni, chociaż przyznać trzeba, że nadmuchane szkliwo wyłupiastych oczu, wysadzonych z orbit i dyndających na skręconych niebieskich sznurach z oczodołów pierwszego piętra po obu stronach frontowej rampy dla wózków inwalidzkich, wymaga pewnego oswojenia, a niektórzy, na przykład nasz inżynier, nigdy do niego nie przywykają, toteż wolą korzystać z mniej drastycznych wejść bocznych; a że liczne bruzdy i walcowate zakręty kory mózgowej śliskiego lateksowego dachu komplikują odprowadzanie z niego deszczówki, grunt dookoła jest niepewny i nie bardzo nadaje się do miłych spacerów, mimo że osłania go balkonik bezpieczeństwa z żywicy polibutylenowej w kolorze nagiej czaszki, ciągnący się łukiem na wysokości śródmózgowia od bruzdy czołowej dolnej do bruzdy ciemieniowo-potylicznej, tworząc swoistą aureolę na poziomie nieistniejących okapów, której domagała się Straż Pożarna Cambridge, pomimo gorących protestów obrońców mimetyzmu i topologicznych rickeyistów z Wydziału Architektury (a administracja MIT, chcąc udobruchać i rickeyistów, i Szefa służby przeciwpożarowej SPC, kazała naszprycować żywicę aureoli barwnikami, aby nadać jej wyrazisty odcień brązu, śmiało kontrastujący z kościaną bielą żywej czaszki – w rezultacie balkonik upodobnił się zarazem do naturalnej kości i nadnaturalnej aury). Balkonik ów oznacza, że nawet najmniej fortunny lateksowy zjazd po stromo wygiętej krawędzi kresomózgowia zakończy się upadkiem z kilku zaledwie metrów na szeroką butylenową platformę, skąd można spuścić niebieską jak żyła drabinkę, która mijając główny zwój skroniowy, most i nerw odwodzący, zaczepi dołem o poliuretanową tętnicę podstawną, umożliwiając bezpieczne zejście na stary dobry rdzeń przedłużony, tuż poza izolowane gumą ujścia przewodów na poziomie zero.

Na zewnątrz czaszy, przy kąśliwym wietrze od rzeki, odziany w parkę khaki ze sztucznym futerkiem student inżynier posuwa się powoli i daje nura w pierwszą dogodną bruzdę międzyskroniową; mości sobie gniazdko w miękkim okopie – poskręcany lateks wypełniony jest tym drobnym styropianowym groszkiem, którym wypełnia się wszystkie fabrycznie miękkie obiekty przemysłowe, a powierzchnia opony mózgowej ugina się pod ludzkim ciałem jak stary puf z niewinniejszych czasów – i wyjąwszy z torby puszkę Millennial Fizzy, inhalator, papierosa i kieszonkowy cyfrowy odbiornik FM, rozsiada się pod bogatym w CO nocnym niebem, na którym punkciki gwiazd rysują się wyjątkowo ostro. Temperatura w Bostonie wynosi 10°C. Bruzda obręczy, w której siedzi student inżynier, umiejscowiona jest tuż poza zasięgiem wirującej anteny opatrzonej na końcu samolotowym światełkiem, które kreśli w powietrzu zamazany owal o odcieniu naczyń krwionośnych. Baterie do odbiornika FM, sprawdzane codziennie na rtęciowych opornikach w laboratorium niskich temperatur, są świeże, z tunera bez głośnika wydobywa się blaszany, czysty dźwięk: Madame brzmi jak wierna, lecz radykalnie zminiaturyzowana kopia swojego studyjnego ja.

– Wy z siodełkowatymi nosami. Wy z atroficznymi kończynami. I wy, chemicy, magistrowie czystej matematyki, i wy z atroficznymi szyjami. Ofiary scleredema adultorum. Cierpiący na serodermatozę z wysiękiem surowiczym. Pójdźcie wszyscy, co do jednego, głosi ten okólnik. Dotknięci hydrocefalią. Cherlawi, rachityczni. Anorektycy. Ofiary choroby Braga ze swoimi ciężkimi fałdami zaognionej skóry. Wy z naczyniakami, z karbunkułami, z dysfunkcją gruczołów łojowych, nie daj Boże z tym wszystkim razem. A wy z zespołem Marina-Amata? Pójdźcie. Pójdźcie i wy. Chorzy na łuszczycę. Unikani ze względu na egzemę. I wy z gruźlicą skóry. I wy, gruszkowaci steatopygicy w swoich specjalnych spodniach. Dotknięci łupieżem różowym. Bo napisane zostało: Pójdźcie do mnie wszyscy, którzy obrzydliwi jesteście. Błogosławieni ubodzy ciałem, albowiem oni.

Pulsujące światełko ostrzegawcze na antenie ma barwę amarantową, niczym jaskrawa i dużo bliższa gwiazda, a student inżynier siedzi sobie wygodnie oparty, z palcami splecionymi za głową, i zapatrzony w górę nasłuchuje, a pęd wirowy omiata jego oczy smugą koloru. Owalna krwawa aureola światła wznosi się nad najbardziej gołą ze wszystkich głów. Madame Psychosis zajmowała się już raz czy dwa sprawami ZONZ-u. Student inżynier słyszy jej lektorski głos z czwartego poziomu poniżej Niszy Rdzenia Przedłużonego, która przechodzi w karłowaty kręgosłup szybu grzewczego: Madame Psychosis odczytuje w stylu ad libitum jeden z PR-owych okólników Związku Odrażająco i Nieprawdopodobnie Oszpeconych, agnostycznej grupy wsparcia działającej w oparciu o program Dwunastu Kroków, która skupia, wedle własnego określenia, osoby „estetycznie upośledzone”[62]. Czasami, choć nieregularnie, cytuje ich okólniki, katalogi i materiały reklamowe. Lektura niektórych zajmuje kilka audycji. Słuchalność nie spada; słuchacze są wierni. Inżynier jest prawie pewien, że słuchałby dalej, nawet gdyby mu za to nie płacili. Lubi umościć się w bruździe i monitorować emisję, paląc powoli papierosa i wydmuchując dym przez rozmazaną czerwoną elipsę anteny. Tematy, które podejmuje Madame, są zarazem nieprzewidywalne i swoiście rytmiczne, w czym najbardziej przypominają fale prawdopodobieństwa dla fizyki subhadronowej[63]. Student inżynier nigdy nie widział Madame Psychosis wchodzącej do studia lub z niego wychodzącej – prawdopodobnie korzysta ona z windy. Jest 22 października Roku ONAN-skiego Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych.

Jak większość małżeństw, tak też małżeństwo Avril i świętej pamięci Jamesa Incandenzy stanowiło ewolucyjny produkt ugody i kompromisu, program szkolny EAT jest natomiast produktem wynegocjowanych kompromisów pomiędzy akademickim rygoryzmem Avril a subtelnym wyczuciem pragmatyki sportowej, cechującym Jamesa i Schtitta. To przez Avril – która w pierwszym roku istnienia Akademii całkowicie zrezygnowała z MIT, przeszła na pół etatu w Brandeis, a nawet odrzuciła nadzwyczajnie intratną propozycję dołączenia do Bunting Institute na Radcliffe, aby ułożyć program zajęć EAT i stanąć na jej czele – Enfieldzka Akademia Tenisowa jest jedyną szkołą sportową w Ameryce Północnej, która wciąż trzyma się schematu siedmiu sztuk wyzwolonych, leżącego u podstaw surowej tradycji opartej na bazie klasycznej łaciny[64], a zatem jedną z bardzo nielicznych akademii sportowych aspirujących do miana szkoły autentycznie przygotowującej do studiów uniwersyteckich, a nie fabryką wysportowanych osiłków, jakich pełno za żelazną kurtyną. Ponieważ jednak Schtitt nigdy nie pozwolił Incandenzie zapomnieć, czemu ma służyć ta placówka edukacyjna, sztywna pedagogika Avril spod znaku mens sana uległa nie tyle rozluźnieniu, ile przewartościowaniu, z akcentem na cele corpore-potis, dla których dzieci przychodzące na wzgórze gotowe były poświęcić swoje dzieciństwo. Zaakceptowane przez Avril odstępstwa EAT od klasycznej ścieżki łacińskiej obejmują m.in. to, że siedem przedmiotów trivium i quadrivium uległo wymieszaniu i nie obowiązuje tu podział na quadrivium klas starszych i trivium efebów; że na lekcjach geometrii w EAT ignoruje się w zasadzie badanie figur zamkniętych (z wyjątkiem prostokątów), koncentrując uwagę (znów z wyjątkiem Trygonometrii Sześcianów Thorpa, stanowiącej przedmiot nieobowiązkowy, o walorach głównie estetycznych) na dwóch semestrach poświęconych zgłębianiu zawiłości samych kątów: że obowiązkowa w quadrivium astronomia stała się w EAT dwusemestralnym kursem podstaw optyki, jako że kwestie widzenia są z oczywistych względów bardziej istotne dla Gry, a poza tym cały sprzęt wymagany do działań na soczewkach, od afotycznych po apochromatyczne, znajduje się na miejscu, w laboratorium przy wlocie do tunelu budynku Socjalno-Administracyjnego. Muzyka właściwie poszła w odstawkę. Ponadto, fetysz trivium, czyli retoryka klasyczna, przekształcony został w EAT w szeroki wachlarz kursów historii i warsztatów z dziedziny rozrywki, ze szczególnym uwzględnieniem filmu – grzechem byłoby nie skorzystać z mnogości walającego się wszędzie sprzętu Incandenzy, nie wspominając o tym, że na akademickiej liście płac figurowali wskazani w licznych testamentach i zabezpieczeni po wieczność pani Prickett, pan Ogilvie, pan Disney R. Leith oraz pani Soma Richardson-Levy-O’Byrne-Chawaf, czyli kolejno: lojalny inżynier dźwięku zmarłego założyciela, główny pomocnik oświetleniowca, asystent produkcji i trzecia ulubiona aktorka.

Sześciosemestralny kurs Rozrywka obowiązywał również dlatego, że uczniowie mający nadzieję przygotować się do kariery zawodowych sportowców ćwiczą się, siłą rzeczy, także w aktorstwie, chociaż jest to aktorstwo specyficznego rodzaju – taki był argument Incandenzy, jeden z nielicznych argumentów filozoficznych, do których Incandenza z trudem przekonał Avril i Schtitta, nachalnie lansującego osobliwą mieszankę teologii i wielce ponurej etyki Kanta.

Mario Incandenza zajmuje stołek w ostatnim rzędzie na każdych zajęciach przewidzianych programem Wydziału Rozrywki EAT, odkąd trzy lata temu został ostatecznie poproszony o wypisanie się ze szkoły specjalnej Winter Hill w Cambridgeport za to, że wesoło odmawiał chociażby próby podjęcia nauki czytania, tłumacząc, że woli słuchać i obserwować. A słuchaczem/obserwatorem jest fantastycznym. Traktuje luksusowy odbiornik radiowy Tatsuoka w salonie Domu Dyrekcji zupełnie tak samo jak młodzi sprzed pokoleń: słucha go tak, jak inni młodzi oglądają TP; woli mono, siada blisko jednego z głośników z przekrzywioną po psiemu głową i wpatruje się w jeden punkt z miną poważnego słuchacza. Musi siedzieć bliziutko, żeby posłuchać Plus minus sześćdziesięciu minut…, bawiąc w DD[65] w towarzystwie C.T., a czasem i Hala, na późnej kolacji u matki, ponieważ Avril ma alergię słuchową na głos radiowy i dostaje wyjących fantodów na brzmienie każdego głosu, który nie wydobywa się z żywej cielesnej głowy, więc chociaż Avril zapewniła Maria, że może w każdej chwili włączyć odbiornik i nastawić upiornie zielony tuner Tatsuoka, na co chce, Mario ustawia głośność tak nisko, że musi pokładać się na niskim stoliku do kawy i w takim wychyleniu prawie przytknąć ucho do drżącej obudowy głośnika niskotonowego, koncentrując uwagę na wychwytywaniu sygnału YYY poprzez toczącą się w jadalni rozmowę, której ton pod koniec kolacji staje się maniakalnie piskliwy. Avril nigdy nie prosi Maria, żeby ściszył: Mario robi to sam, z niewysłowionej dbałości o jej nadwrażliwość na dźwięk. Inną niewysłowioną, lecz stresującą cechą Avril jest jej stosunek do zamkniętych pomieszczeń – z tego powodu w DD nie ma wewnętrznych drzwi między pokojami, a i ścian tam nie za wiele: salon oddzielony jest od jadalni tylko wielopoziomowym gąszczem roślin doniczkowych, poustawianych na różnej wysokości taboretach pod wiszącymi lampami UV, które świecą z taką intensywnością, że biesiadnicy zdają się mieć na twarzach dziwne desenie opalenizny, różniące się w zależności od miejsca zajmowanego zazwyczaj przy stole. Hal nieraz skarży się Mariowi, że odbiera dziennie więcej niż wystarczającą dawkę UV, wielkie dzięki. Rośliny są niewiarygodnie bujne i zdrowe, co w perspektywie grozi całkowitym odcięciem jadalni od salonu, toteż brazylijska maczeta ze sznurowym uchwytem, którą C.T. wywiesił na ścianie obok rozdygotanej gabloty na porcelanę, tak naprawdę przestała już być żartem. Mamuś nazywa rośliny domowe swoimi Zielonymi Dziećmi i ma do nich niesamowitą rękę, jak na Kanadyjkę.

– Z bielactwem. Z żółtymi zębami. Z wszelkimi odmianami zeza. Wyjdźcie z półmroku, mówi Pismo. Schrońcie się przed spektralnym deszczem.

Madame Psychosis nie przemawia w swoich audycjach z akcentem bostońskim. Po pierwsze, wymawia dźwięczne „r”, a po drugie – nie zacina się w sposób typowy dla kulturalnego akcentu Cambridge. To jest akcent kogoś, kto długo starał się wyzbyć południowego zaciągania albo je sobie przyswoić. Nie jest ani płaski, nosowy, jak akcent Stice’a, ani gardłowo zaciągający jak akcent ludzi z akademii Gainesville’a. Głos Madame Psychosis jest prawie pozbawiony modulacji i dziwnie pusty, jak gdyby przemawiała z wnętrza skrzynki. Nie pobrzmiewa ani znudzeniem, ani zniecierpliwieniem, ani ironią, ani żartobliwością.

– Z bazyliszkowym oddechem i ropotokiem zębodołowym.

Jest to głos refleksyjny, lecz nie osądzający. Brzmi znajomo dla uszu Maria, tak jak pewne zapachy z dzieciństwa wydają się znajome i dziwnie smutne.

– Ze skrzywionymi penisami i potworniakami. Frenologicznie nieforemni. Z ropiejącymi ranami. Endokrynologicznie cuchnący wszelkiej maści. Przybywajcie biegiem, nie ociągajcie się. Z groniastymi nosami. Po radykalnych amputacjach. Pocący się nadobficie, z chusteczką w każdej kieszeni. Dotknięci chroniczną ziarnicą. A także wy, mówi Pismo, wy, których ludzie okrutni zwą dwuworkowcami: jeden worek na waszą głowę, a drugi na głowę patrzącego, na wypadek gdyby worek spadł wam z głowy. Znienawidzeni, niezapraszani na randki, unikani, pozostający w cieniu. Wy, którzy rozbieracie się tylko w obecności domowych czworonogów. W cudzysłowie Estetyczni Inaczej. Opuśćcie swoje lazarety i podziemia, mówi Pismo, kryjówki, piwnice i tableau TP, odkryjcie w sobie Ożywczą Moc i Wsparcie, i Rezerwy Wewnętrzne, które pozwolą wam znieść własny widok bez mrugnięcia okiem, tak mówi Pismo, chyba z nieco przesadną egzaltacją. Nie nam osądzać. Przytulcie, Nie Krytykujcie, mówi Pismo. Napisane jest bowiem: Przywdziejcie welon typu i obiektu. Nauczcie się miłować to, co skryte wewnątrz. Hołubić to i cenić. Pójdźcie wy o niewiarygodnie wprost grubych pęcinach. Garbaci i dotknięci lordozą. Ofiary nieuleczalnego cellulitu. Postęp, a nie Perfekcja, mówi Pismo. NIE dla Perfekcji, mówi Pismo. Zabójczo urodziwi: Witajcie. Akteonowaci ramię w ramię z Meduzowatymi. Pryszczaci, piegowaci, albinosi. Meduzy i odaliski, pójdźcie razem; znajdźcie wspólny teren. Wszystkie sale spotkań są bez okien. I tu kursywą: Wszystkie sale spotkań są bez okien.

Monotonnej lekturze towarzyszy wybrana przez Madame Psychosis niepokojąca muzyka. Muzyka nieprzewidywalna, z której po pewnym czasie wyłania się jakiś schemat, trend lub rytm. Dzisiejsze tło muzyczne w dziwny sposób pasuje do lektury. Nie ma w nim żadnej progresywności. Nie czuje się wysiłku zmierzania dokądkolwiek. Przywodzi za to na myśl coś ciężkiego, dyndającego powoli na końcu długiej liny. Utrzymane w tonacji molowej, brzmi dość upiornie w zestawieniu z beznamiętnym głosem i pobrzękiwaniem sztućców oraz porcelany, gdy za skąpanym w fioletowym świetle parawanem roślin krewni Maria pałaszują sałatkę z indyka i gotowane na parze pędy paproci, popijając lagerem, mlekiem i vin blanc z Hull.

Mario widzi tył głowy Mamuś wysoko nad stołem, a bardziej w lewo potężniejsze prawe ramię Hala i profil Hala, gdy ten pochyla głowę nad talerzem. Obok talerza Hala leży piłka. Gracze EAT muszą jadać sześć, siedem razy dziennie. Hal i Mario przyszli do DD na kolację o godzinie 21:00, kiedy już Hal skończył czytać coś na lekcję z panem Leithem, po czym zniknął na pół godziny, a Mario stał i czekał, podtrzymywany swoim policyjnym zamkiem. Mario pociera nos nasadą dłoni. Madame Psychosis ma pozbawiony ironii, lecz zasadniczo ponury pogląd na wszechświat w ogólności. Jednym z powodów, dla których Mario obsesyjnie uwielbia jej audycje, jest jego głębokie przekonanie, że Madame Psychosis nie zdaje sobie sprawy z nieodpartego piękna i światłości, jakimi emanuje na antenie. Mario miewa wizje interfejsu z Madame Psychosis, podczas którego mówi jej, że czułaby się dużo lepiej, gdyby słuchała własnych audycji, możemy się założyć. Madame Psychosis jest jedną z dwóch raptem osób, z którymi Mario strasznie chciałby porozmawiać, ale bałby się spróbować. Nagle przychodzi mu do głowy słowo okresowy.

– Hej, Hal? – woła przez roślinny parawan.

Przez jakieś kilka miesięcy semestru wiosennego Roku Produktów Mleczarskich z Serca Ameryki Madame Psychosis nazywała swój program Godziną Dołującej Literatury z Madame i czytała w nim jedna po drugiej same depresyjne książki – Good Morning, Midnight, Maggie: A Girl of the Streets, Mój Giovanni i Pod wulkanem plus naprawdę już koszmarnego Breta Ellisa w czasie Wielkiego Postu – czytała monotonnie, bardzo powoli, noc w noc. Mario siedzi na taniej podróbce niskiego stoliczka van der Rohe’a na pałąkowatych nogach (to o stoliczku), z przekrzywioną głową tuż przy głośniku i szponami na podołku. Gdy siedzi, jego stopy mają skłonność do kierowania się palcami do środka. Muzyka tła jest zarazem przewidywalna i w swojej przewidywalności zaskakująca: jest okresowa. Sugeruje ekspansję, lecz jej w istocie nie dokonuje. Doprowadza do tej samej nieuchronności, której zaprzecza. Mocno cyfrowa, ma w sobie jednak coś z bukietu chorałowego. Jednak jest nieludzka. Mariowi nasuwa się słowo upiorna, jak w określeniu „upiorne echo tego-czy-owego”. Muzyka Madame Psychosis – której student inżynier nigdy nie wybiera ani nawet nie widzi, jak Madame Psychosis przynosi ją do studia – jest zawsze skrajnie niszowa[66], ale często równie mocarna i magnetyczna, jak jej głos i sama audycja – tak przynajmniej odbierana jest przez społeczność MIT. Słuchacz ma wrażenie, że istnieje jakiś wewnętrzny żart, zrozumiały tylko dla niego i Madame Psychosis. Bardzo niewielu wiernych słuchaczy WYYY sypia dobrze od poniedziałku do piątku. Mario miewa niekiedy kłopoty z oddychaniem w pozycji horyzontalnej, ale poza tym sypia jak niemowlę. Avril Incandenza nadal trzyma się starego zwyczaju z regionu L’Islet, który nakazuje przy amerykańskiej kolacji wypić tylko herbatę i skubnąć co nieco, odkładając poważne jedzenie na moment tuż przed położeniem się do łóżka. Kulturalni Kanadyjczycy uważają, że trawienie w pozycji wertykalnej przytępia umysł. Najdawniejsze wspomnienie Orina, Maria i Hala dotyczy zasypiania przy stole, skąd troskliwie przenosi ich do łóżka mężczyzna bardzo wysokiego wzrostu. Ale to było w innym domu. Muzyka Madame Psychosis ożywia bardzo wczesne wspomnienia o ojcu Maria. Avril z największą ochotą przyjmuje dobrotliwe docinki na temat swojej niezdolności do jedzenia przed godziną, powiedzmy, 22:30. Tafelmusik ma mało uroku i skojarzeń dla Hala, który – jak większość dzieciaków mających codziennie podwójne treningi – zaciska sztućce w pięściach i wcina jak bezpański pies.

– Nie wyklucza się także całkowicie pozbawionych nosa ani zezowatych z zezem rozbieżnym i zbieżnym, ani ergotyków od świętego Antoniego, ani trędowatych, ani chorych na ospę wietrzną, czy nawet na mięsak Kaposiego.

Hal i Mario jedzą/słuchają do późna w DD może dwa razy w tygodniu. Avril lubi widzieć ich poza krępującym formalizmem swojego stanowiska w EAT. C.T. jest taki sam w domu, jak i w pracy. Sypialnie Avril i Tavisa mieszczą się na piętrze, gwoli ścisłości, jedna obok drugiej. Trzecim i ostatnim pomieszczeniem na górze jest osobisty gabinet Avril, ozdobiony na drzwiach wielkoformatową barwną fotokopią przedstawiającą M. Hamilton w roli Złej Czarownicy z Zachodu z Czarnoksiężnika z Oz i wyposażony w trójmodemową konsolę TP ze spersonalizowanym światłowodowym okablowaniem. Wprost z gabinetu schody prowadzą w dół północnym zapleczem DD, do tunelu będącego dopływem głównego tunelu wiodącego do budynku Socjalno-Administracyjnego, tak że Avril może dostać się do EAT drogą podziemną. Tunel DD łączy się z tunelem głównym w punkcie pomiędzy Pompownią a budynkiem Socjalno-Administracyjnym, a to oznacza, że Avril nigdy nie mija skulona wejścia do Pompowni, co Hala, oczywiście, może tylko cieszyć. Jego późne kolacyjki w DD pan deLint ograniczył do góra dwóch na tydzień, ponieważ zwalniają one Hala z treningów o świcie, a to dodatkowo oznacza możliwość nocnych swawoli. Czasami chłopcy przyprowadzają na kolację Kanadyjczyka Johna „Zbieżność Nazwisk Przypadkowa” Wayne’a, którego pani I. lubi i zagaduje z ożywieniem, chociaż on sam rzadko się odzywa w trakcie tych wizyt, ale żre jak dziki kundel, nieraz w ogóle zapomina o sztućcach. Avril lubi także, kiedy przychodzi Axford; Axford jest niejadkiem, a jej przyjemność sprawia namawianie go do jedzenia. Teraz już bardzo rzadko przyprowadza Hal Pemulisa czy Jima Strucka, dla których Avril jest tak nienagannie, zabójczo uprzejma, że włos się jeży od napiętej atmosfery w jadalni.

Ilekroć Avril rozchyla liście fikusa, żeby sprawdzić, co robi Mario, ten wciąż trwa w tej samej pozycji psa z reklamy wytwórni płytowej RCA Victor, ze stopami wykrzywionymi do środka i niedużą horyzontalną bruzdą na czole, znamionującą albo uważne słuchanie, albo bolesny namysł.

– Po wielokrotnych amputacjach. Z niedopasowanymi protezami. Z krzywym zgryzem, z wolem, z cofniętym podbródkiem, z obwisłymi policzkami. Z rozszczepionym podniebieniem. Ze znacznie rozszerzonymi porami skóry. Z nadmiernym, lecz niekoniecznie wilkołaczym owłosieniem. Z małogłowiem. Z pląsawicą Tourette’a. Z drżączką parkinsonową. Karłowaci i skrofuliczni. Z widocznym potworniactwem. Pokręceni i garbaci. Z halitozą. Jakkolwiek asymetryczni. O szczurzej, jaszczurczej lub końskiej twarzy.

– Hej, Hal?

– Z trzema dziurkami w nosie. Z przepukliną jamy ustnej i oka. Z dolnymi powiekami zwisającymi do połowy twarzy. Z chorobą Cushinga. I wy, którzy wyglądacie, jakbyście mieli zespół Downa, chociaż nie macie zespołu Downa. Zdecydujcie sami. Osądźcie sami. Jesteście mile widziani bez względu na nasilenie objawów, mówi Pismo. Nasilenie objawów jest w oku cierpiącego, mówi Pismo. Ból to ból. Kurze łapki. Znamię. Nieudana rhinoplastyka. Myszka. Nagryz pionowy. Słabe włosy.

Student inżynier z WYYY w swojej bruździe kontempluje księżyc, który wygląda jak pełnia lekko przyklepana młotkiem. Madame Psychosis pyta retorycznie, czy kogoś pominęła na swojej liście. Inżynier dopija Fizzy i szykuje się do zejścia do studia w celu zamknięcia godzinnej audycji, wystawiając skórę na przeraźliwy chłód ciągnący od rzeki Charles, smaganej wiatrem i granatowej. Czasami Madame Psychosis odbiera jeden wybrany losowo telefon, wkrótce po rozpoczęciu Plus minus sześćdziesięciu… Dzisiaj natomiast kończy telefonem od słuchacza, który zacinając się kulturalnie, zaprasza M.P. i społeczność YYY do rozważenia faktu, iż Księżyc, który, rzecz jasna, o czym wie każdy dureń, krąży wokół Ziemi, nie obraca się wokół własnej osi. Czy to prawda? Nasz słuchacz twierdzi, że tak. Księżyc po prostu tkwi w miejscu, na przemian zasłaniany i odsłaniany w rytmie naszego okrągłego cienia, ale się nie obraca. Nigdy nie odwraca od nas twarzy.

Radyjko Heathkit nie odbiera sygnałów w podtwardówkowych klatkach schodowych Mózgu, którymi schodzi w tej chwili student inżynier, domniemając, że i Madame Psychosis nie udziela odpowiedzi wprost. Jej pożegnaniem jest dalsza martwa cisza. Jest prawie jak te typy w średniej szkole, za którymi przepadaliśmy, bo czuło się, że jest im obojętne, czy ktokolwiek za nimi przepada. Na pewno nie było to obojętne inżynierowi, którego nikt nigdy nie zaprosił na bal maturalny, z tym jego inhalatorem i cerą.

Gdy Hal jest na kolacji, Avril serwuje na deser sławne wysokobiałkowe galaretki według przepisu pani Clarke, dostępne w dwóch kolorach, jaskrawoczerwonym i jaskrawozielonym, coś jak Jell-O na sterydach. Mario za nimi szaleje. C.T. sprząta ze stołu i ładuje zmywarkę, jako że nie gotował, a Hal wkłada kurtkę około godziny 1:01. Mario jeszcze słucha końcowego nocnego dżingla WYYY, który trwa dłuższą chwilę, gdyż na jego tle nie tylko podawane są specyfikacje mocy radiostacji w kilowatach, ale też przytaczane są dowodzenia wzorów matematycznych, na podstawie których owe specyfikacje ustalono. C.T. zawsze musi upuścić w kuchni co najmniej jeden talerz i ryczy wtedy wielkim głosem. Avril za każdym razem przynosi kilka kostek piekielnej galaretki owocowej Mariowi do łóżka i przybierając oschle-kpiarski ton, mówi do Hala, że dosyć miło było go zobaczyć poza les batiments sanctifies. Cała ta operacja nabiera czasem w oczach Hala cech rytuału i niemal halucynacji: pokolacyjna rutyna pożegnalna. Hal stoi pod dużym oprawionym plakatem z Metropolis i uderzając machinalnie rękawicą w rękawicę, tłumaczy Mariowi, że nie ma powodu, aby on też wychodził; sam zamierza zbiec ten kawałek ze wzgórza. Avril i Mario zawsze się uśmiechają i Avril grzecznościowo pyta Hala o jego plany.

Hal na to, klaszcząc w rękawice, uśmiecha się do niej i odpowiada:

– Narozrabiać.

Na co Avril przybiera komicznie srogą minę i mówi:

– Ani mi się waż dobrze bawić.

Maria to niezawodnie rozśmiesza do rozpuku, za każdym razem, tydzień w tydzień.

Ennet House, Dom Przejściowy dla Uzależnionych od Narkotyków i Alkoholu, jest szóstym z siedmiu zewnętrznych oddziałów na terenie Szpitala Publicznego Enfield Marine, które z wysokości wentylatora przemysłowego ATHSCME 2100 albo ze szczytu wzgórza Enfieldzkiej Akademii Tenisowej przypominają siedem księżyców orbitujących wokół martwej planety. Sam budynek szpitala, należący do Związku Weteranów obiekt z siwej cegły nakryty stromym łupkowym dachem, stoi zamknięty i otoczony taśmą, wszystkie wejścia i otwory ma pozabijane jasnymi sosnowymi deskami, a naprawdę groźne rządowe tablice ostrzegają przed konsekwencjami wtargnięcia. Szpital Marynarki w Enfield wybudowano podczas II wojny światowej albo wojny koreańskiej, kiedy rannych i rekonwalescentów było pod dostatkiem. Jedynymi właściwie osobami, które obecnie korzystają z kompleksu Szpitala Marynarki w jakimkolwiek związku z jego pierwotnym przeznaczeniem, są starzy weterani z Wietnamu, z obłędem w oczach, w wojskowych bluzach z obciętymi rękawami przerobionych na kamizelki, albo drastycznie starzy weterani z Korei, cierpiący na demencję lub na nieuleczalny alkoholizm bądź też na jedno i drugie razem.

Sam gmach szpitalny, ogołocony ze sprzętu i miedzianych przewodów, stoi nieużywany i utrzymuje się z wynajmu kilku mniejszych budynków znajdujących się na terenie kompleksu – budynków o rozmiarach zamożnych domów mieszkalnych, w których swego czasu rezydowali lekarze i personel pomocniczy Związku Weteranów – instytucjom państwowym świadczącym usługi medyczne. Każdy z budynków oznaczony jest numerem oddziału, tym wyższym, im dalej stoi od nieużywanego szpitala przy zrytej koleinami betonowej dróżce ciągnącej się od przyszpitalnego parkingu do stromego jaru, z którego krawędzi roztacza się widok na wyjątkowo nieprzyjemny odcinek Commonwealth Avenue w Brighton, MA, i tory kolejowe Zielonej Linii.

Oddział #1, mieszczący się tuż przy parkingu w popołudniowym cieniu szpitala, zajmuje jakaś agencja, która zdaje się zatrudniać wyłącznie facetów w golfach; leczą się w niej wietnamscy weterani z obłędem w oczach, cierpiący na mocno spóźniony zespół stresu pourazowego, którym wydawane są rozmaite środki uspokajające. Oddział #2, po sąsiedzku, to klinika metadonowa nadzorowana przez tę samą stanową filię Służb ds. Nadużywania Substancji Psychoaktywnych, która obsługuje Ennet House. Klienci korzystający z usług oddziałów #1 i #2 pojawiają się o wschodzie słońca i ustawiają w długie kolejki. Klienci Oddziału #1 mają skłonność do skupiania się w trzy- lub czteroosobowe grupki osób o zbliżonych poglądach, które dużo gestykulują, mają obłęd w oczach i sprawiają wrażenie ogólnie wkurzonych w szerokim sensie geopolitycznym. Klienci kliniki metadonowej przychodzą z reguły jeszcze bardziej wkurzeni, a ich oczy o wczesnym poranku wyłażą z orbit i trzepoczą powiekami, jak oczy kogoś, kto się dławi, ale nie zbierają się w grupki, tylko stoją, częstokroć oparci, wzdłuż bariery ciągnącej się na sporym odcinku aż do Oddziału #2, stoją z założonymi rękami, samotni, zamyśleni, osobni, wyniośli – pięćdziesięciu czy sześćdziesięciu osobom udaje się utworzyć równy szereg na wąskim chodniku, w oczekiwaniu na otwarcie wąskich drzwi budynku, a jednocześnie zachować samotną wyniosłość: to dopiero dziwny widok i gdyby Don Gately choć raz w życiu obejrzał balet, to jako rezydent Ennet House palący porannego papierosa na nasłonecznionych schodach pożarowych na zewnątrz pięcioosobowej sypialni męskiej oceniłby ich ruchy i pozy niezbędne do zachowania izolacji-w-jedności jako baletowe.

Drugą wielką różnicą pomiędzy oddziałami #1 a #2 jest to, że klienci #2 wychodzą z budynku głęboko odmienieni, nie tylko z oczami na miejscu, ale i spokojni, może lekko przymuleni, lecz ogólnie znacznie bardziej pozbierani niż na wejściu, podczas gdy dzikoocy bywalcy #1 opuszczają #1 jeszcze bardziej zestresowani i gniewni niż w chwili przybycia.

Na samym początku swojej rezydencji w Ennet House Don Gately omal nie został wywalony za kumplowanie się z notoryczną metedrynomanką z New Bedford i potajemne wyjścia po godzinie nocnej w celu wywieszenia dużego anonsu na wąskich drzwiach frontowych Oddziału #2. Anons głosił: ZAMKNIĘTE DO ODWOŁANIA Z NAKAZU WSPÓLNOTY MASSACHUSETTS. Pierwszy pracownik kliniki metadonowej zjawia się, by otworzyć placówkę, dopiero o 8:00, a mimo to, jak już wspomniano, znerwicowani i wyłupiastoocy klienci #2 zaczynają tam ściągać już o świcie. Gately i ta świruska z New Bedford nigdy nie widzieli takich kryzysów psychicznych i odruchów buntu u tych prawie-już-eksćpunów, bladych, wychudzonych, palących non stop homoseksualistów, brodatych osiłków w skórzanych beretach, kobiet z irokezami, żujących po kilka pasków gumy naraz, utracjuszy z lśniącymi brykami i skomputeryzowaną biżuterią, którzy przyszli tu, jak w większości przychodzą od lat, niczym przetresowane szczury, przyszli o wschodzie słońca z wyłupiastymi oczami, kleeneksami przy nosach, drapiąc się kompulsywnie po rękach, przestępując z nogi na nogę, robiąc właściwie wszystko poza łączeniem się w grupy, złaknieni ulgi chemicznej, gotowi dla niej stać godzinami na zimnie, chuchając obłoczkami oddechów, którzy przybyli ze słońcem, a teraz się dowiadują, że Wspólnota MA niespodziewanie cofa im perspektywę tej ulgi Do (właśnie to najbardziej rozeźliło zgromadzonych na parkingu) Odwołania. „Małpi rozum” nieczęsto zyskuje równie dosłowną denotację. Na odgłos pierwszej rozbitej szyby, na widok przechodzonej starej kurwy usiłującej walnąć motocyklistę w skórzanej kamizelce starą, przedmetryczną tabliczką z żałosnego trawniczka przed Oddziałem #2, z tekstem TRAWA ROŚNIE CALAMI, ALE UMIERA POD STOPAMI, metedrynomanka tak się zaczęła śmiać, że upuściła lornetkę z górnego podestu schodów pożarowych, skąd oglądali zajście, a było to około 6:30, no i spadająca lornetka z brzękiem grzmotnęła w dach samochodu jednego z opiekunów Ennet House, który właśnie parkował, ten opiekun, w ciasnej alejce, a nazywał się Calvin Thrust, trzeźwy od czterech lat, był byłym aktorem porno z NYC, który sam kiedyś przeszedł przez Ennet House, więc teraz miał zero tolerancji dla rezydentów, a jego dumą i ukochaniem był spersonalizowany chevrolet corvette, w którym lornetka odcisnęła dość brzydkie wklęśnięcie, a trzeba wspomnieć, że lornetka należała do Intendentki, która była ornitolożką amatorką, i wypożyczona została (lornetka) z gabinetu na zapleczu bez wyraźnego pozwolenia Intendentki, a upadek z wysoka i uderzenie wcale jej dobrze nie zrobiły, mówiąc najłagodniej, więc Gately i metedrynomanka zostali ujęci i ukarani zakazem wyjść pod groźbą wylania z Ośrodka. Zresztą ta narkomanka z New Bedford parę tygodni później dała w żyłę i pracownik nocny znalazł ją grubo po zgaszeniu świateł udającą, że gra na gitarze i jednocześnie polerującą przykrywki wszystkich pochodzących z darów konserw w spiżarni Domu, w dodatku była goła i świeciła się metedrynowym potem, więc po dopełnieniu formalności Badania Moczu dostała administracyjnego kopa w dupę – ponad jedna czwarta rezydentów Ennet House jest relegowana za nieczysty mocz w ciągu pierwszych trzydziestu dni pobytu, tak się zresztą dzieje we wszystkich bostońskich ośrodkach dziennych – no i skończyła panna z powrotem w Bedford, gdzie po niespełna trzech godzinach zgarnęły ją miejscowe psy na podstawie starego nakazu i trafiła na oddział kobiecy więzienia Framingham, gdzie pewnego ranka znaleziono ją na pryczy z podwędzonym w kuchni nożem wbitym w części intymne i drugim wbitym w szyję, z kompletnie wymazaną mapą, a Gately dowiedział się o tym od swojego opiekuna, Gene’a M., który zachęcił go do spojrzenia na śmierć metedrynomanki jako oczywistą naukę Tak Skończyłby D.W. Gately Gdyby Nie Łaska Boska.

Oddział #3, mieszczący się naprzeciwko #2, po drugiej stronie wąskiej jezdni, jest nieczynny, ale remontowany pod wynajem; nie zabito go deskami i ekipa konserwatorska z Enfield Marine wkracza tam dwa razy na tydzień z narzędziami i kablami, robiąc sakramencki rumor. Pat Montesian jeszcze nie wie, jaki rodzaj zbiorowego nieszczęścia będzie obsługiwany w #3.

Oddział #4, oddalony po równo od przyszpitalnego parkingu i stromego jaru, jest przechowalnią pacjentów z alzheimerem, pozostających na rencie Związku Weteranów. Rezydenci #4 chodzą w piżamach, a pieluchy pod spodem nadają im dupiasty wygląd dwulatków. Pacjentów często widuje się w oknach #4: stoją w piżamach, rozpłaszczeni o szyby, z rozdziawionymi ustami, nieraz rzeczywiście krzyczą, a czasami tylko bezgłośnie rozdziawiają usta. Cały Ennet House ryje niemiłosiernie na ich widok. Jedna prastara emerytowana pielęgniarka Sił Powietrznych godzinami wykrzykuje „Ratunku!” z okna na pierwszym piętrze. Ponieważ rezydenci Ennet House są prowadzeni według programu bostońskich AA, który kładzie wielki nacisk na Prośbę o Pomoc, wrzeszcząca emerytowana pielęgniarka Sił Powietrznych bywa czasem obiektem ponurego rozbawienia. Nie dalej jak sześć tygodni temu odnaleziono wielką skradzioną tablicę ZATRUDNIĘ POMOC przytwierdzoną do okładziny budynku #4, tuż pod oknem wrzeszczącej emerytowanej pielęgniarki, czym dyrektor #4 bynajmniej nie był rozbawiony i zażądał od Pat Montesian wskazania i ukarania winowajców z Ennet House, a Pat zleciła śledztwo Donowi Gately’emu, ale chociaż Gately był prawie pewien, kto to zrobił, to nie miał serca naciskać i kopać w dupę kogoś, kto dopuścił się czynu tak podobnego do jego własnych wybryków z czasów, kiedy był młody i cyniczny, więc ostatecznie cała afera rozeszła się po kościach.

Oddział #5, na ukos po drugiej stronie uliczki od Ennet House, przeznaczony jest dla katatoników i innych pacjentów psychiatrycznych w stanie roślinnym i pozycji embrionalnej, subkontraktowanych Państwowej Służbie Zdrowia przez przepełnione Oddziały Chorób Przewlekłych. Oddział #5, z powodów, których Gately nie jest w stanie określić, nazywany jest Szopą[67]. Jest to, ze zrozumiałych względów, miejsce dość spokojne. Jednak przy ładnej pogodzie, kiedy co bardziej poręczni pacjenci są wynoszeni na świeże powietrze i rozstawiani po frontowym trawniku, gdzie trwają w pionie, podparci i wgapieni w przestrzeń, powstaje tableau, do którego Gately długo nie mógł się przyzwyczaić. Pod koniec kuracji Gately’ego z Ennet House zwolniono dwoje nowszych rezydentów za to, że wrzucili petardy w grupę katatoników na trawniku, chcąc sprawdzić, czy da się ich zmobilizować do skakania czy też innej ekspresji uczuć. W ciepłe noce z Szopy wychodzi dama o długich kończynach, w okularach, wyglądająca bardziej na autystyczkę niż na katatoniczkę; wychodzi z Szopy owinięta w prześcieradło i kładzie ręce na cienkiej, lśniącej korze klonu srebrzystego, który rośnie na trawniku przed #5, i tak stoi, dotykając tego drzewa, aż stwierdzą jej nieobecność podczas kontroli łóżek i przyjdą po nią; a odkąd Gately zaliczył terapię i przyjął proponowaną mu posadę Pracownika Rezydenta w Ennet House, zdarza mu się czasami zbudzić w suterenie, która służy za służbową sypialnię koło płatnego telefonu i automatu z tonikiem – wygląda wtedy przez brudne okienko na poziomie ziemi i obserwuje, jak katatoniczka w prześcieradle i okularach dotyka drzewa, oświetlona neonami Commonwealth Avenue albo sodowym światłem przelewającym się poza teren snobistycznej szkoły na wzgórzu, patrzy na nią i czuje osobliwą chłodną empatię, której stara się nie kojarzyć z obrazem własnej matki zalanej w trupa na perkalowym obiciu w salonie.

Oddział #6, tuż nad jarem, na końcu wyboistej drogi i po jej wschodniej stronie, to Ennet House, Dom Przejściowy dla Uzależnionych od Narkotyków i Alkoholu, trzy piętra pobielanej nowoangielskiej cegły, której naturalna barwa prześwituje płatami spod obitego tynku, z mansardowym dachem roniącym zielone dachówki, z obdrapanym wyjściem pożarowym przy każdym z górnych okien, tylnymi drzwiami, z których nie wolno korzystać rezydentom, i biurem usytuowanym od frontu na południowej fasadzie, z którego wykuszowych okien roztacza się widok na zachwaszczony jar i nieprzyjemny odcinek Commonwealth Avenue. Biuro od frontu to gabinet dyrektora, a jego wykuszowe okna, stanowiące jedyną estetyczną zaletę Ennet House, utrzymywane są w nieskazitelnej czystości przez rezydenta, któremu akurat wypadł tygodniowy dyżur przy myciu okien biura. W niższej części mansardy mieszczą się strychy męskiej i żeńskiej strony Ośrodka. Strychy, na które wychodzi się przez klapę w suficie pierwszego piętra, są zawalone po krokwie workami na śmieci i kuframi zawierającymi nieodebrane rzeczy rezydentów, którzy zniknęli z Ośrodka przed końcem terapii. Wybujałe miejscami chaszcze obrastające parter wyglądają, jakby zaraz miały eksplodować, a w ich gąszczu tkwią papierki po cukierkach i styropianowe kubki, za to w otwartych przez, mogłoby się zdawać, okrągły rok oknach pierwszego piętra części żeńskiej powiewają krzykliwe domowej roboty firanki.

Oddział #7 stoi po zachodniej stronie końca ulicy, zatopiony w cieniu wzgórza, na samej krawędzi erodującego wąwozu, którym schodzi się na Commonwealth Avenue. Oddział #7 jest w fatalnym stanie: zabity deskami i nieużywany, ma mocno zapadnięty pośrodku dach, toteż wygląda, jakby wzruszał ramionami na nieuzasadnioną zniewagę. Wejście do budynku Oddziału #7 (gdzie łatwo się dostać przez obluzowaną sosnową deskę w oknie dawnej kuchni) skutkuje natychmiastowym wydaleniem z Ośrodka, gdyż Oddział #7 ma złą sławę meliny, do której zakradają się rezydenci Ennet House, pragnący potajemnie wpaść na powrót w szpony Substancji, zażywają Substancje, po czym zakraplają sobie oczy Visine, napychają usta miętówkami Clorets i próbują przedostać się z powrotem na drugą stronę ulicy przed zamknięciem drzwi na noc o 23:30, tak żeby nie dać się złapać.

Za Oddziałem #7 wznosi się największa góra w Enfield, MA. Jej zbocze jest ogrodzone, objęte zakazem wstępu, gęsto zalesione i pozbawione wytyczonych ścieżek. Ponieważ jednak legalny szlak prowadzi spory kawał na północ zrytą koleinami drogą, przez parking koło szpitala, a stamtąd stromą serpentyną w dół Warren Street do Commonwealth Avenue, prawie połowa rezydentów Ennet House przełazi co rano przez ogrodzenie #7 i drapie się pod górę, skracając sobie drogę do dorywczych prac za minimalne stawki w Domu Opieki Provident, w Shuco-Mist Medical Pressure Systems itp., mieszczących się przy Common Avenue po tamtej stronie wzgórza, albo też do bogatej szkoły tenisowej dla promiennej jasnowłosej młodzieży na dawnym szczycie góry, obecnie ściętym i zrównanym przez brzuchatych, ćmiących cygara budowniczych kortów tenisowych w wyniku długotrwałych, hałaśliwych robót, podczas których niszczycielskie lawiny skalnych odłamków schodziły na Oddział #7 Szpitala Marynarki w Enfield, przeciwko czemu Zarząd Związku Weteranów oczywiście protestował w sądzie, dawne czasy; i tylko Gately nie wie, że #7 wciąż stoi pusty i nieremontowany, ponieważ EAT zgoliła czubek wzgórza: Enfieldzka Akademia Tenisowa musi nadal co miesiąc płacić pełny czynsz za obiekt, który prawie pogrzebała.

6 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

16:10. EAT. Siłownia. Trening w stylu dowolnym. Pobrzękiwanie i podzwanianie rozmaitych urządzeń. Lyle przy podajniku ręcznika konferuje z potwornie spoconym Grahamem Raderem. Schacht robi brzuszki na prawie pionowej desce, purpurowy na twarzy, z pulsującym czołem. Troeltsch, koło stojaka do przysiadów, wyciera nos w ręcznik. Coyle ćwiczy wyciskanie żołnierskie z gołą sztangą. Carol Spodek trenuje przysiady, podziwiając się w lustrze. Rader kiwa głową, gdy Lyle robi głęboki skłon. Hal na podpórce ławki skośnej, w cieniu widocznego przez zachodnie okno czerwonego buka, wspina się na palce jednej stopy – to ćwiczenie na kostkę. Ingersoll ćwiczy mięśnie czworoboczne pleców, stale zwiększając obciążenie, wbrew radom Lyle’a. Keith „Wiking” Freer[68] i steroidyczny piętnastolatek Eliot Kornspan na ławce koło destylatora ćwiczą bicepsy sztangą olimpijską, zagrzewając się okrzykami. Hal robi sobie częste przerwy, w których pochyla się i odpluwa do starej szklanki NASA ustawionej na podłodze przy małym regale. Trener EAT Barry Loach chodzi po sali z notesem na podkładce, w którym niczego nie zapisuje, tylko uważnie obserwuje ćwiczących i często kiwa głową. Axford w kącie, bez jednego buta, manipuluje przy gołej stopie. Michael Pemulis siedzi po turecku na ławce przy dystrybutorze zimnej wody, tuż obok lewego biodra Kornspana, ćwicząc izometrię twarzy, a jednocześnie podsłuchując Lyle’a i Radera i krzywiąc się za każdym razem, gdy Kornspan i Freer do siebie wrzeszczą.

– Jeszcze trzy! Ciągnij!

– Oooołaaaaa.

– Wyżej z tym zasrańcem, człowieku!

– Ghłoooołaaaa!

– Zgwałcił ci siostrę! Zabił ci matkę, kurwa mać!

– Hu hu hu hu głłłłł.

– Dajesz radę!

Twarz Pemulisa robi się na chwilę bardzo długa, potem bardzo krótka i szeroka, a potem jakby cała wklęsła i zwichrowana jak u jednego z papieży Bacona.

– No to przypuśćmy… – Pemulis ledwo rozróżnia słowa Lyle’a. – Przypuśćmy, że dam ci pęk dziesięciu kluczy. Nie, stu kluczy. I powiem ci, że jeden z tych kluczy otwiera te nasze fikcyjne drzwi do wszystkiego, czym chciałbyś być jako tenisista. Ile z tych kluczy byłbyś gotów wypróbować?

Troeltsch krzyczy do Pemulisa:

– Zrób jeszcze taką minę jak deLint, kiedy wali konia!

Pemulis na sekundę rozdziawia luźno usta, wywraca oczy i trzepocząc powiekami, porusza rytmicznie pięścią.

– No, wszystkie bym, kurwa, wypróbował – odpowiada Lyle’owi Rader.

– Huh. Huh. Głłłłłłłł.

– Ożeż kurwa! Kurwa mać!

Skrzywiona mina Pemulisa wygląda jak następne ćwiczenie izometryczne twarzy.

– Zrób Bridget w ataku szału! Zrób Schachta na klozecie!

Pemulis przytyka palec do ust, nakazując ciszę.

Lyle nigdy nie szepcze, ale teraz to na jedno wychodzi.

– W takim razie jesteś gotów popełniać błędy, widzisz? Mówisz, że godzisz się na dziewięćdziesiąt dziewięć procent błędu. Sparaliżowany perfekcjonista, za którego się podajesz, stałby po prostu przed tymi drzwiami. Pobrzękując pękiem kluczy. Bojąc się wypróbować pierwszy.

Pemulis opuszcza dolną wargę jak najniżej i ściąga mięśnie policzków. Freerowi żyły wychodzą na szyi, gdy wrzeszczy do Kornspana. W powietrzu wisi mgiełka śliny i potu. Kornspan wygląda, jakby za chwilę miał dostać udaru. Na sztandze, która sama waży dwadzieścia kilo, wisi dziewięćdziesiąt kilogramów.

– Jeszcze raz, ty jebako. Bierzesz ją, kurwa.

– Wal się! Wal się, ty kurwo. Głłłłłłł.

– Wytrzymaj.

Freer trzyma jeden palec pod sztangą, ledwo pomagając. Czerwona fizys Kornspana miota się po twarzoczaszce.

Mniejsza sztanga Carol Spodek wędruje cicho z dołu do góry i z powrotem.

Troeltsch podchodzi, siada i piłuje sobie kark ręcznikiem, patrząc z dołu na Kornspana.

– Chyba w sumie przez całe życie – mówi – nie zrobiłem stu dziesięciu powtórzeń na biceps.

Kornspan wydaje dźwięki, które zdają się nie pochodzić z jego gardła.

– Tak! Tsaaak hhh! – ryczy Freer. Sztanga zwala się z hukiem na gumową podłogę, wywołując grymas na obliczu Pemulisa. Kornspanowi wszystkie żyły wyszły na wierzch i pulsują. Brzuch ma taki, jakby był w ciąży. Opiera dłonie na udach i pochyla się, a z ust zwisa mu nitka dziwnej śliny.

– Dałeś, kurwa, radę, stary – mówi Freer, idąc do skrzynki ustawionej na dystrybutorze, żeby natrzeć sobie ręce kalafonią, i obserwując siebie idącego w lustrze.

Pemulis bardzo powoli nachyla się ku Kornspanowi, popatrując konfidencjonalnie dookoła. Zbliża usta do skroni mezomorficznej głowy Kornspana i szepcze:

– Hej. Eliot. Hej.

Zziajany Kornspan, zgięty wpół, nieznacznie odwraca głowę w jego stronę.

Pemulis szepcze:

– Cipa.

Jeżeli cnota dobroci lub rozpaczliwa okoliczność życiowa przywiedzie cię kiedyś na krótko do ośrodka odwykowego w rodzaju finansowanego przez stan Massachusetts Ennet House w Enfield, wzbogacisz swą wiedzę o wiele nowych, egzotycznych faktów. Dowiesz się, że jeśli Wydział Opieki Społecznej Stanu Massachusetts odebrał kiedyś matce dzieci na jakiś okres, to zawsze może je odebrać znowu, kiedy mu się zachce, na mocy jedynie formularza z kopią podpisu. To znaczy, że matka raz uznana za Niezdolną – wszystko jedno gdzie i kiedy, i co wynikło w tym czasie – nic już nie może zrobić.

Albo że ludzie uzależnieni od Substancji, którzy gwałtownie przerywają zażywanie Substancji, cierpią częstokroć na silny trądzik grudkowaty, niekiedy miesiącami, tak długo, jak złogi Substancji powoli opuszczają ciało. Personel poinformuje cię, że dzieje się tak, ponieważ skóra jest największym organem wydalniczym ludzkiego ciała. Dowiesz się też, że serce chronicznego alkoholika jest – z przyczyn, których jak dotąd żaden lekarz nie zdołał wyjaśnić – rozdęte do blisko dwukrotnych rozmiarów serca osoby niepijącej i nigdy nie powraca do normalnej wielkości. Że istnieje typ osoby, która nosi w portfelu zdjęcie swojego terapeuty. Że (co sprawia ulgę, ale i swoisty zawód) czarne penisy są na ogół nie większe od białych. Że nie wszyscy Amerykanie płci męskiej są obrzezani.

Że można sobie zafundować lekki amfetaminowy rausz, wypijając szybko, jedna po drugiej, trzy puszki Millennial Fizzy i zagryzając to całą paczką ciasteczek Oreo, na pusty żołądek. (Ważne jest jednak, żeby tego nie wyrzygać, o czym starsi rezydenci często zapominają poinformować młodszych rezydentów).

Po hiszpańsku ten chaos wewnętrzny, który pcha narkomana z powrotem w szpony zniewalającej Substancji, nazywa się teccato gusano, co podobno konotuje jakiś rodzaj wewnętrznego robaka psychicznego, którego nie da się nasycić ani zabić.

Że czarnoskórzy i Latynosi potrafią być równie wielkimi lub nawet większymi rasistami niż biali, a kiedy cię to dziwi, potrafią okazać większą niż biali wrogość i agresję.

Że można, jak to czynią niektórzy współlokatorzy, przez sen wyjąć papierosa z pudełka leżącego na nocnej szafce, zapalić go, wypalić razem aż po filtr i zgasić w stojącej na nocnej szafce popielniczce – nie budząc się przy tym ani razu i niczego nie puszczając z dymem. Zostaniesz poinformowany, że tej zdolności nabywa się zazwyczaj w zakładach karnych i wiadomość ta znacznie osłabi twoją skłonność do uskarżania się na tę praktykę. I że nawet przemysłowe zatyczki do uszu Flents z rozszerzalnej pianki nie rozwiążą problemu chrapiącego współlokatora, jeśli rzeczony współlokator jest tak potężny i adenoidalny, że rzeczone chrapanie wywołuje poddźwiękowe wibracje, których arpeggia przenikają twoje ciało od stóp do głów i trzęsą twoją pryczą, jakbyś leżał na motelowym łóżku, które wibruje po wrzuceniu ćwierćdolarówki.

Że osoby rodzaju żeńskiego bywają równie wulgarne w temacie seksu i wydalania jak osoby rodzaju męskiego. Że przeszło 60% wszystkich osób aresztowanych za wykroczenia pod wpływem narkotyków i alkoholu przyznaje się, że były wykorzystywane seksualnie w dzieciństwie, a z pozostałych 40% dwie trzecie zeznaje, że nie pamiętają własnego dzieciństwa w stopniu wystarczającym do stwierdzenia, czy były wykorzystywane, czy nie. Że potrafisz snuć hipnotyczne harmonie w stylu Madame Psychosis na tle wycia taniego odkurzacza w tonacji d-moll, gdy nucisz sobie przy odkurzaniu, jeżeli akurat wypadł ci taki dyżur. Że niektórzy ludzie naprawdę wyglądają jak gryzonie. Że niektórym uzależnionym od narkotyków prostytutkom trudniej jest zrezygnować z prostytucji niż z narkotyków, co tłumaczą odwrotnym kierunkiem przepływu gotówki w tych dwóch nałogach. Że istnieje tyle samo idiomów oznaczających żeński organ płciowy, ile jest oznaczających męski.

Że rzadko wspominany paradoks uzależnienia od Substancji polega na tym, iż gdy już jesteś tak zniewolony przez Substancję, że chciałbyś ją rzucić, aby ratować życie, to okazuje się, że zniewalająca Substancja jest dla ciebie tak istotna, że wariujesz po jej odstawieniu. Bądź też, kiedy odstawią ci ulubioną Substancję dla ratowania życia i siedząc w kucki, odmawiasz obowiązkowe poranne i popołudniowe modlitwy, to modlisz się, żeby dane ci było dosłownie zwariować, zapakować umysł w starą gazetę i porzucić w ciemnej uliczce, niech się sam męczy, bez ciebie.

Że w Bostonie i okolicy najpopularniejszym idiomem na męski organ płciowy jest „oddziałowy” i dlatego rezydentów Ennet House wisielczo rozśmiesza nazywanie oddziałami budynków Szpitala Publicznego Enfield Marine.

Że pewne osoby nigdy cię nie polubią, choćbyś nie wiem co robił. Oraz że większość nieuzależnionych dorosłych obywateli przyjęła już to do wiadomości, często na dość wczesnym etapie życia.

Że choćbyś myślał, że jesteś nie wiem jak mądry, to w gruncie rzeczy wcale nie jesteś taki mądry.

Że „Bóg” AA, AN i AK nie wymaga, żebyś w Niego/Nią/Nie uwierzył, zanim On/Ona/Ono ci pomoże[69]. Że wbrew maczystowskim sloganom mężczyzna płaczący publicznie nie tylko jest bardzo męski, ale także (podobno) doznaje ulgi. Że „dzielenie się” oznacza rozmowę, a „oceniać kogoś” znaczy krytykować tę osobę i że Mowa Odwykowa ma jeszcze wiele innych swoistych określeń. Że ważną składową obowiązującego w Domu systemu zapobiegania zakażeniom HIV jest niepozostawianie golarki i szczoteczki do zębów w zbiorowej łazience. Że doświadczona prostytutka potrafi podobno założyć klientowi prezerwatywę tak zręcznie, że gość się nawet nie zorientuje, zanim jest już po sprawie, by tak rzec.

Że dwuwarstwowy stalowy pojemnik z trójzapadkowym zamkiem, na golarkę i szczoteczkę do zębów, można kupić za niecałe 35$/38$ US, 50 ONAN na Home-Net Hardware i że Pat M. albo Intendentka pozwoli osobie chętnej do złożenia zamówienia skorzystać ze starego TP w kanciapie na zapleczu, o ile osoba ta będzie się tego odpowiednio głośno domagać.

Że ponad 50% osób uzależnionych od Substancji cierpi dodatkowo na jakąś formę zaburzeń psychicznych. Że niektóre męskie prostytutki tak się przyzwyczajają do lewatywy, że bez niej nie są zdolne do wypróżnienia. Że większość rezydentów Ennet House ma co najmniej jeden tatuaż. Że znaczenie tej danej nie poddaje się analizie. Że uliczny bostoński termin na brak pieniędzy to „paprochy w kieszeni”. Że czynność gdzie indziej znana jako Donoszenie, Kapowanie, Kablowanie bądź Denuncjowanie na bostońskiej ulicy zwana jest Szamaniem Sera, prawdopodobnie przez skojarzenie ze szczurem.

Że kolczyki na nos, język, wargę i powiekę rzadko wymagają głębokiego piercingu. A to dlatego, że dostępny jest szeroki asortyment klipsów. Że kolczyk na sutek wymaga piercingu, a o kolczykach na łechtaczkę i żołądź lepiej za dużo nie wiedzieć. Że sen może być formą emocjonalnej ucieczki i że można go nadużyć, co jednak wymaga systematycznego wysiłku. Że chicano płci żeńskiej nie nazywa się chicana. Że prawo jazdy stanu Massachusetts kosztuje 225$ US, ze swoim zdjęciem, ale cudzym nazwiskiem. Że celowa deprywacja snu też bywa ucieczką, której można nadużyć. Że ucieczką, której można nadużyć, potrafi też być hazard, praca, zakupy, kradzież w sklepie, seks, wstrzemięźliwość, masturbacja, jedzenie, gimnastyka, medytacja/modlitwa, jak również siedzenie tak blisko starego wizora DEC TP, którym dysponuje Ennet House, iż ekran wypełnia całe twoje pole widzenia, a elektryzowanie ekranu łaskocze cię w nos jak włochata rękawica[70].

Że nie trzeba kogoś lubić, żeby się od niego/niej czegoś nauczyć. Że osamotnienie nie jest funkcją samotności. Że można tak się wściec, że naprawdę widzi się wszystko na czerwono. Co to jest Cewnik Teksański. Że niektórzy naprawdę kradną i mogą ukraść coś, co jest twoje. Że wielu amerykańskich dorosłych faktycznie nie umie czytać, nawet z pomocą transkrypcji fonetycznej na CD-ROM z funkcją HELP dla każdego słowa. Że formami ucieczki mogą być przynależność do kliki i wykluczenie. Że spójność logiczna nie jest gwarancją prawdy. Że źli ludzie nigdy nie uważają, że są źli, tylko zło przypisują wszystkim innym. Że można dowiedzieć się wartościowych rzeczy od kogoś głupiego. Że potrzeba wysiłku, aby utrzymać skupienie uwagi na dowolnym bodźcu przez dłużej niż kilka sekund. Że można ni stąd, ni zowąd poczuć tak straszliwą chęć zażycia Substancji, jakby się miało umrzeć, jeśli się jej nie zażyje, a pomimo to siedzieć, wykręcając dłonie na wszystkie sposoby i pocąc się na twarzy, czuć ten wewnętrzny imperatyw, a jednak wciąż siedzieć, chcąc i nie chcąc, jeżeli to ma sens, i jeżeli uda się wytrzymać i nie sięgnąć po Substancję na takim głodzie, to ten głód w końcu minie, odejdzie – przynajmniej na jakiś czas. Że statystycznie łatwiej wychodzą z uzależnienia osoby z niskim IQ niż osoby z wysokim IQ. Że bostoński uliczny termin na żebranie to „szypułkowanie” i że niektórzy uważają to za rzemiosło lub sztukę, i że zawodowi artyści od szypułkowania odbywają czasami małe nocne kolokwia, małe konferencje, w parkach lub zajezdniach transportu publicznego, gdzie się zbierają, aby ustalać siatki operacyjne i wymieniać uwagi o trendach, technikach działania, kwestiach wizerunkowych etc. Że nadużywanie sprzedawanych bez recepty środków na przeziębienie i alergię też może spowodować uzależnienie. Że NyQuil zawiera ponad 50% etanolu. Że nudne czynności stają się perwersyjnie znacznie mniej nudne, kiedy skupimy na nich uwagę. Że kiedy dostatecznie dużo osób pije kawę w cichym pomieszczeniu, można usłyszeć dźwięk pary wodnej uchodzącej z kawy. Że czasami istoty ludzkie muszą po prostu siedzieć w jednym miejscu i, że tak powiem, boleć. Że człowiek przestaje przejmować się tak bardzo tym, co myślą o nim inni, gdy uświadomi sobie, jak rzadko to robią. Że istnieje coś takiego jak czysta, bezinteresowna dobroć. Że można zasnąć podczas ataku lęku.

Że intensywne skupienie na czymkolwiek to ciężka prawa.

Że uzależnienie to albo choroba somatyczna, albo choroba psychiczna, albo stan ducha (patrz: „ubodzy duchem”), albo coś na podobieństwo nerwicy natręctw, albo zaburzenie emocjonalne bądź zaburzenie charakteru i że ponad 75% weteranów bostońskich AA, którzy będą cię na siłę przekonywali, że uzależnienie to choroba, każe ci siąść patrzeć, jak kaligrafują na kartce słowo CHOROBA, po czym dzielą je na sylaby – CHO-RO-BA – i gapią się na ciebie wymownie, jakby oczekiwali, że doznasz nagłego oświecenia, podczas gdy w istocie (co G. Day niezmordowanie wytyka swoim terapeutom) zamiana CHOROBY na CHO-RO-BĘ tylko rozmywa i osłabia pierwotne znaczenie.

Że ludzie uzależnieni od Substancji są przeważnie uzależnieni również od myślenia, innymi słowy, utrzymują kompulsywną i niezdrową relację z własnymi myślami. Że w żargonie bostońskich AA istnieje zabawne określenie osoby uzależnionej od myślenia: Analizator-Paralizator. Że kot po mleku ma potworną sraczkę, co zaprzecza popularnemu wyobrażeniu o kotku i mleczku. Że zwyczajnie przyjemniej jest być rozweselonym niż wkurwionym. Że 99% kompulsywnego myślenia stanowi myślenie o sobie; że 99% tego myślenia o sobie stanowią wyobrażenia i przygotowania do rzeczy, które mogą się przydarzyć; przy czym – o dziwo – okazuje się, że 100% rzeczy, których wyobrażeniom poświęciło się 99% czasu i energii, to nigdy nie są rzeczy dobre. Obserwacja ta ciekawie łączy się z występującym na wczesnym etapie trzeźwości imperatywem praktykowania modlitwy o literalną utratę zmysłów. Krótko mówiąc, że 99% aktywności myślącej głowy skupia się na próbie wystraszenia uporczywego strachu. Że można przyrządzić dosyć smaczne jajka w koszulkach w kuchence mikrofalowej. Że w ulicznym żargonie coś naprawdę wspaniałego określa się słowem „zajebiste”. Że każdy kicha na inny ton. Że niektórych ludzi matki nie nauczyły zasłaniać nos albo odwracać się podczas kichania. Że ktoś, kto siedział w więzieniu, już nigdy nie będzie taki sam. Że i bez uprawiania seksu można od kogoś złapać wszy łonowe. Że przyjemniej jest przebywać w czystym pomieszczeniu niż w brudnym. Że najbardziej należy bać się ludzi najbardziej wystraszonych. Że potrzeba nie lada odwagi cywilnej, żeby pozwolić sobie na okazanie słabości. Że nie trzeba koniecznie dawać komuś w ryj, nawet jeśli się tego bardzo, bardzo chce. Że żadna pojedyncza chwila nie jest nie do wytrzymania.

Że nikt, kto dał się uzależnić Substancji do tego stopnia, że musi rzucić Substancję, i rzucił ją na jakiś czas, i był czysty, ale potem z dowolnego powodu powrócił do zażywania Substancji, nigdy nie jest zadowolony z tego, że ponownie dał się zniewolić; nigdy, przenigdy. Że w bostońskim żargonie ulicznym odsiadka w więzieniu to „garowanie”, jak w zdaniu: „Don G. garował sześć miesięcy w Billerice”. Że nie da się zabić pchły ręką. Że można wypalić tyle fajek, żeby dostać białego owrzodzenia na języku. Że skutkiem wypicia zbyt wielu kaw wcale nie jest uczucie przyjemności i odurzenia.

Że właściwie wszyscy się masturbują.

I to nagminnie, jak się okazuje.

Że wytarty frazes „Nie wiem, kim jestem” niestety okazuje się czymś więcej niż frazesem.

Że paszport na fałszywe nazwisko kosztuje 330$ US.

Że inni ludzie często dostrzegają w tobie cechy, których ty sam nie widzisz, nawet jeżeli ci ludzie są głupi.

Że za 1500$ US można zdobyć porządną kartę kredytową na fałszywe nazwisko, jednak nikt nie odpowie ci wprost na pytanie, czy cena ta obejmuje wiarygodną historię kredytową i linię kredytową, ujawniane w momencie, gdy kasjer/ka przeciąga lipną kartę przez mały modem weryfikacyjny, a wszędzie wokół stoją wszelkiej maści krzepcy ochroniarze. Że posiadanie znacznej ilości pieniędzy nie uodparnia na cierpienie i lęk. Że próba tańczenia na trzeźwo to całkiem inna para kaloszy. Że termin vig w żargonie ulicznym oznacza prowizję bukmachera od nielegalnego zakładu, zazwyczaj 10%, które odejmuje się od wygranej albo dopisuje do długu. Że pewien typ ludzi szczególnie religijnych i zaawansowanych duchowo wierzy, iż Bóg, którego sobie wyobrażają, pomaga im znajdować miejsca parkingowe i podpowiada numery loterii.

Że z karaluchami w zasadzie da się żyć.

Że „akceptacja” wynika zwykle raczej ze zmęczenia niż z jakichkolwiek innych pobudek.

Że różni ludzie mają radykalnie różne poglądy na temat podstawowej higieny osobistej.

Że, perwersyjnie, fajniej jest czasem czegoś chcieć niż to mieć.

Że zrobienie czegoś dla kogoś w sekrecie, anonimowo, bez zdradzenia się przed tym kimś, że to ty, bez informowania osób postronnych o tym, co zrobiłeś, i bez zabiegania w jakikolwiek sposób o uznanie z tego powodu jest samo w sobie zbliżone do stanu upojenia.

Że anonimowej dobroci też można nadużyć.

Że uprawianie seksu z kimś, kogo się nie kocha, powoduje po fakcie większe poczucie samotności niż nieuprawianie seksu w ogóle.

Że wolno chcieć.

Że wszyscy ludzie są identyczni w potajemnym, milczącym przekonaniu, że w gruncie rzeczy różnią się od całej reszty. To niekoniecznie jest perwersja.

Że może nie ma aniołów, ale są ludzie, którzy z powodzeniem mogliby być aniołami.

Że Bóg – o ile nie jesteś Charltonem Hestonem albo osobą niezrównoważoną, albo jedno i drugie – przemawia wyłącznie przez istoty ludzkie, o ile Bóg istnieje.

Że Bóg może uważać kwestię twojej wiary lub niewiary za stosunkowo mało ważną na liście rzeczy, które Go/Ją/Je interesują w związku z tobą.

Że zapach Grzybicy Stóp jest mdląco słodkawy, a zapach podiatrycznej Próchnicy – mdląco kwaśny.

Że osoba dotknięta Chorobą Uzależnienia potrafi zrobić pod wpływem Substancji takie rzeczy, jakich nigdy nie zrobiłaby na trzeźwo, i że konsekwencje pewnych rzeczy są niemożliwe do zatarcia czy zadośćuczynienia[71]. Przykładem takiej rzeczy jest zbrodnia.

Podobnie z tatuażami. Niemal zawsze robione pod wpływem chwilowego impulsu, tatuaże są ostentacyjnie, nieprzyjemnie trwałe. Jak ulał pasuje do nich wyświechtane porzekadło „Co nagle, to po diable”. Przez pewien czas nowy rezydent Tiny Ewell fascynował się cudzymi tatuażami, a potem popadł w obsesję i zaczął łazić za rezydentami i ludźmi z zewnątrz, którzy kręcili się po Ennet House, prosząc o pokazanie tatuaży i opowiedzenie o okolicznościach z każdym tatuażem związanych. Te drobne napady obsesji – początkowo na punkcie dokładnej definicji „alkoholika”, potem, do czasu zapalenia trzustki, na punkcie specjalnych czekoladowych ciasteczek Morrisa H., wreszcie na punkcie kątów składania pościeli podczas słania łóżek – były jednym z objawów tymczasowego obłędu, w jaki popadł Tiny E., kiedy mu odstawili zniewalającą Substancję. A z tatuażami zaczęło mu się od inteligenckiego zdziwienia, że tyle osób w Ennet House nosi tatuaże. A tatuaże zdawały mu się potężnymi symbolami nie tylko tego, co przedstawiały, ale i mrożącej krew w żyłach nieodwracalności zrodzonej w odurzeniu impulsów.

Bo cały urok tatuaży polega oczywiście na tym, że są one trwałe, nieodwracalne – i właśnie ta nieodwracalność tatuażu podkręca adrenalinę podjętej w malignie decyzji o zajęciu miejsca w fotelu i poddaniu się temu (tatuowaniu) – ale przykrą cechą odurzenia jest to, że każe ono brać pod uwagę tylko chwilowy skok adrenaliny, a nie (w żadnym stopniu) nieodwracalność, którą ów skok adrenaliny prowokuje. Odurzenie niejako od początku powstrzymuje typ osoby skłonnej do tatuażu od wykroczenia wyobraźnią poza skok adrenalinowy impulsu i wzięcia pod uwagę trwałych konsekwencji, które w istocie leżą u podstaw euforii.

Tiny Ewell wielokrotnie i na różne sposoby, niemal obsesyjnie, wykładał tę abstrakcyjną, lecz niezbyt głęboką prawdę wytatuowanym rezydentom, nie wywołując jednak zainteresowania, aczkolwiek Bruce Green wysłuchuje go uprzejmie, a klinicznie depresyjna Kate Gompert nie ma na ogół siły wstać i odejść, gdy Tiny zaczyna swój wykład, przez co Ewell stale trąbi jej o tatuażach, chociaż Kate nie nosi tatuażu.

W sumie jednak wytatuowani rezydenci bez problemu pokazują Tiny’emu swoje tatuaże, chyba że są płci żeńskiej i tatuaż mają w miejscu objętym cenzurą.

Zdaniem Tiny’ego Ewella ludzie z tatuażami dzielą się na dwie główne kategorie. Do pierwszej należą młodzi degeneraci w czarnych T-shirtach i kolczastych bransoletach, którzy nie mają dość rozumu, by żałować impulsywnej trwałości swoich tatuaży i demonstrują je z tą samą fałszywie cichą dumą, z którą ktoś bliższy warstwie społecznej Ewella pyszniłby się kolekcją porcelany Dynasty czy wykwintnym sauvignonem. Liczniejsza (i historycznie starsza) jest kategoria druga, której przedstawiciele demonstrują tatuaże z takim samym stoickim żalem (jakkolwiek zaprawionym wstydliwą dumą ze stoicyzmu), z jakim weteran odznaczony Purpurowym Sercem obnaża stare blizny wojenne. Rezydent Wade McDade nosi na wewnętrznych stronach obu przedramion zawiłe gniazda niebieskich i czerwonych węży, z powodu których każą mu chodzić w długich rękawach do pracy fizycznej w całodobowym sklepie Store 24, chociaż w sklepie od rana wściekle grzeje, a jego pakistański kierownik jest przekonany, że klienci nie zechcą kupować marlboro light i losów na stanową loterię Gigabucks od kogoś, komu po rękach wiją się sine węże[72]. McDade ma też płonącą czaszkę na lewej łopatce. Doony Glynn nosi wokół szyi, na wysokości grdyki, blade wspomnienie po czarnej kropkowanej linii, a na ciemieniu podręcznikową instrukcję obcinania głowy i przechowywania tejże – to pamiątka skinheadowej młodości, ale żeby zobaczyć te dziary z instrukcją, potrzeba cierpliwości, grzebienia i trzech spinek do włosów z kolekcji April Cortelyu.

Po kilku tygodniach zagłębiania się w obsesję Ewell rozszerza swoją dermotaksonomię o trzecią kategorię – Cyklistów, których w tej chwili nie ma w Ennet House, ale pełno ich na spotkaniach AA w okolicy: noszą brody, skórzane kamizelki i ze dwieście na oko kilo masy ciała, a nadwaga wydaje się tu warunkiem koniecznym. Bostońska ulica zwie ich Cyklistami, chociaż oni sami wolą mówić o sobie Scooter-Puppies, której to nazwy (o czym Ewell przekonuje się w sposób bolesny) nie wolno używać Niecyklistom. Ci faceci to już istne chodzące festiwale tatuażu, ale ich autoprezentacje są konsternujące, ponieważ Cykliści obnażają tatuaże kompletnie bez emocji, jak ktoś, kto pokazuje kończynę lub kciuk, nie będąc całkiem pewnym, po co ktoś drugi chce je oglądać ani nawet na co patrzy.

Prawdopodobne „notabene”, które Ewell umieszcza w końcu pod nagłówkiem Cyklista, informuje, że każdy profesjonalny tatuażysta, u którego ci, co pamiętają, jak się tatuowali, robili sobie tatuaże, był kiedyś, jak można wnosić z ogólnych opisów, Cyklistą.

W odniesieniu do grupy Żałujących Stoików rezydujących w Ennet House okazuje się, że najtragiczniejsze i budzące największy żal są, z uwagi na nieodwracalność, tatuaże męskie z kobiecymi imionami, a to z racji nadzwyczaj prowizorycznego charakteru związków męsko-damskich wśród narkomanów. Bruce Green będzie już zawsze nosił MILDRED BONK na swoim odtrąconym prawym tricepsie. Podobnie rzecz się ma z DORIS ociekającą czerwienią gotyckich liter tuż pod lewą piersią Emila Minty’ego, który, no tak, widocznie kiedyś kochał. Minty nosi też paralityczną, amatorską swastykę z hasłem JEBAĆ NEGRÓW pod lewym bicepsem, ale serdecznie doradza mu się zakrywać ją na terenie Domu. Chandler Foss ma na jednym przedramieniu falistą flagę z czerwonym napisem MARY, obecnie zniekształconym i martwicowym, ponieważ pewnej nocy Foss w ciężkim kokainowym cugu próbował unicestwić romantyczną konotację tego tatuażu, dziarając na MARY hasło DZIEWICA MARYJA za pomocą żyletki i czerwonego bica, z przewidywalnie opłakanym skutkiem. Prawdziwi artyści tatuażu (Ewell to wie z pewnego źródła, od Cyklisty uczestniczącego w zebraniach Grupy Białej Flagi, który nosi na tricepsie tatuaż przedstawiający wielką odciętą damską pierś, którą boleśnie ściska wielka odcięta dłoń, a na tej dłoni wytatuowana jest odcięta pierś ściskana dłonią, co Tiny’emu wystarcza za wiarygodne świadectwo), prawdziwi artyści dziar są prawie zawsze świetnie wyszkolonymi profesjonalistami.

We wspaniałym fioletowym sercu przebitym strzałą i otoczonym w kółko imieniem PAMELA, które widnieje na prawym biodrze Randy’ego Lenza, smutne jest to, że Lenz kompletnie nie pamięta ani impulsu do zrobienia sobie tatuażu, ani samej procedury, ani nikogo o imieniu Pamela. Charlotte Treat ma małego zielonego smoka na łydce i drugi tatuaż na piersi, ale tego nie dała Tiny’emu zobaczyć. Hester Thrale nosi na brzuchu zdumiewająco szczegółowy zielono-niebieski tatuaż planety Ziemi w rzucie równikowym, biegunami sięgający wzgórka łonowego i piersi, którego obejrzenie kosztowało Tiny’ego Ewella dwa tygodnie wyręczania Hester w dyżurach. Palmę pierwszeństwa w kategorii gorzkich żalów dzierży chyba Jennifer Belbin, której z kącika lewego oka spływają cztery czarne wydziarane łzy, pamiątka po smutnej maskalinowo-adrenalinowej nocy, tak że z odległości ponad dwóch metrów Jennifer Belbin wygląda, jakby obsiadły ją muchy, na co zwrócił uwagę Randy Lenz. Nowa czarna dziewczyna, Didi N., ma na wysokości żołądka kostropatą wrzeszczącą Czaszkę (z tego samego szablonu co czaszka McDade’a, tylko bez płomieni), która jest o tyle niesamowita, że jest to tylko biały kontur. Czarnoskórzy rzadko noszą tatuaże i z powodów, które Ewell uważa za dość oczywiste, zawsze są to po prostu białe kontury.

Krążą ciche pogłoski, że opiekun wolontariusz Calvin Thrust, były zawodowy aktor porno, ma na swoim Oddziałowym tatuaż złożony z wydzieranych majuskułą inicjałów C.T., widocznych w tej postaci tylko w stanie spoczynku Oddziałowego, gdyż w stanie wzwodu rozwijają się one w pełne imię i nazwisko CALVIN THRUST. Tiny Ewell miał dość przytomności umysłu, żeby przyjąć to do wiadomości bez demonstracji. Wychowanka i o.w. Danielle Steenbok miała kiedyś błyskotliwy pomysł wytatuowania sobie okolic oczu w kolorze eyelinera, żeby nie musiała się więcej malować, tylko nie wzięła pod uwagę, że kolor z czasem nieuchronnie spłowieje i jej tatuaże przybiorą obrzydliwie ciemnozielony odcień, który Danielle musi teraz stale maskować konturówką. Obecna stacjonarna pracownica Ośrodka, Johnette Foltz, poddała się dwóm z sześciu wymaganych bolesnych procedur usuwania z lewego przedramienia wyszczerzonego pomarańczowo-niebieskiego tygrysa i teraz ma tam wyszczerzonego tygrysa bez głowy i przedniej łapy, a wywabione miejsca wyglądają, jakby ktoś wyszorował je zajadle druciakiem do naczyń. Ewell dochodzi do wniosku, że to właśnie jest istotą tragizmu nieodwracalnie tragicznego impulsu zrobienia sobie tatuażu: usunięcie tatuażu oznacza zamianę jednej formy oszpecenia na drugą. Tingley i Diehl noszą na spodzie nadgarstka identyczne tatuaże z dłoniastym liściem marihuany, chociaż pochodzą z przeciwległych wybrzeży i ich drogi nigdy się nie przecięły do czasu, aż obaj trafili do Ośrodka.

Nell Gunther nie zgadza się na omawianie tatuaży z Tinym Ewellem w jakiejkolwiek formie.

Przez pewien czas Tiny Ewell uważa chałupnicze tatuaże więzienne stacjonarnego pracownika Ośrodka, Dona Gately’ego, za zbyt prymitywne, żeby zawracać sobie nimi głowę.

Za to stał się nieznośnie natrętny, gdy w apogeum jego obsesji do ośrodka przybył ten szczeniak uzależniony od narkotyków syntetycznych, który nie pozwolił się nazywać inaczej jak swoją uliczną ksywą Trupia Główka i wytrzymał w Ośrodku może jakieś cztery dni, a był chodzącą galerią tatuaży, których bardzo się żałuje – na obu łokciach miał wydziarane pajęczyny, a na rybio białej klatce piersiowej nagą damę o takich samych bujnych kształtach, jakie Ewell zapamiętał z automatów do gry w Waterton, gdzie spędził dzieciństwo. Na plecach Trupiej Główki półmetrowy szkielet w czarnej szacie z kapturem grał na skrzypcach, stojąc na smaganej wiatrem skale, pod którą rozwijał się rudobrązowy sztandar z hasłem UMARLI; na jednym z jego bicepsów widniał szpikulec do lodu albo ostro zakończony sztylet, a na obu przedramionach trwał istny taniec świętego Wita skórzanoskrzydłych smoków, między którymi – na obu przedramionach – wił się napis JAK CI SIĘ TERAZ WIDZI TFUJ KRULEWICZ KOSTUHO?, którego ortografia, w odczuciu Tiny’ego, miała służyć wzmocnieniu zamierzonego efektu, czyli, jak przypuszczał Tiny, budzenia odrazy.

Właściwie to całe przeniesienie obsesji Tiny’ego E. ze ścielenia w kostkę szpitalnych łóżek na cudze tatuaże dokonało się chyba za sprawą tego smarkacza Trupiej Główki, który w swoją drugą noc spędzoną w pięcioosobowej męskiej sypialni nowszych rezydentów ściągnął z siebie naelektryzowany ciasny podkoszulek i głupkowato pysznił się tatuażami przed Kenem Erdedym, podczas gdy R. Lenz w samym suspensorium robił stójkę na głowie przy drzwiach szafy, a Ewell i Geoffrey D. rozkładali na twardej jak bęben pryczy Ewella powyciągane z portfeli karty kredytowe i spierali się jak dzieci o to, czyje karty są bardziej prestiżowe – Trupia Główka napinał rytmicznie mięśnie piersiowe, żeby pokazać, jak przesadnie bujna kobieta na jego klacie pręży się i gnie, czytał Erdedy’emu swoje przedramiona itd. – aż nagle Geoffrey Day, który oderwał wzrok od swojej karty AmEx (złotej, Ewell miał platynową) i patrząc na Ewella, pokręcił spoconą bladą głową, zapytał retorycznie, co się właściwie stało ze starymi dobrymi tradycyjnymi amerykańskimi tatuażami w rodzaju MAMA albo kotwica, czym z jakiegoś powodu wywołał małą eksplozję obsesji w osłabionej detoksem psychice Ewella.

Najbardziej chyba wzruszającymi okazami, na jakie w swych badaniach natrafił Ewell, są mocno spłowiałe tatuaże starych, trzeźwych od kilkudziesięciu lat facetów z bostońskiej grupy AA, krokodylowatych dygnitarzy z grup Biała Flaga i Allston, wieczornej niedzielnej grupy St. Columbkill, i ulubionej rodzinnej grupy Ewella, spotykającej się w środowe wieczory Grupy Lepiej Późno Niż Wcale (dla Niepalących) ze Szpitala św. Elżbiety, mieszczącego się raptem dwie przecznice od Ośrodka. Mocno spłowiały tatuaż ma w sobie coś wzruszającego, tak jak malutkie i wzruszająco niemodne ubranka dziecka, które już dawno dorosło, zamknięte w starej skrzyni na strychu (ubranka, nie dorosłe dziecko – wyjaśnił Ewell G. Dayowi). Weźmy, na przykład, tatuaż na prawym przedramieniu starego zrzędliwego Francisa „Furiata” Gehaneya z Grupy Białej Flagi: kieliszek martini z gołą babką w środku, która fika nogami nad rozkloszowanym brzegiem naczynia, cała w staromodnych lokach z epoki Rity Hayworth. Tatuaż ten spłowiał w rozmyty błękit, jego nieliczne czarne linie zrobiły się zielonkawe, a czerwień ust, paznokci i napisu SUBIKBAY’62 USN4-07 nie zbladła do różu, tylko jakby zbutwiała, przybierając odcień ognia widzianego przez gęsty dym. Wszystkie te nieodwracalne tatuaże trzeźwych bostońskich starców z klasy robotniczej, blaknące niemal w oczach pod jarzeniówkami kościelnych podziemi i szpitalnych auli – Ewell je obserwował, katalogował i opatrywał przypisami – wzruszały do łez. Niezliczone stare dobre kotwice USN, a w irlandzkim Bostonie zielonkawe czterolistne koniczynki, oraz niewielka liczba małych tableau z oliwkowymi figurkami w żołnierskich hełmach, które (figurki) dźgają bagnetami brzuchy paskudnych, żółtych jak uryna, krzywozębnych orientalnych karykatur, i krzyczące orły ze stępiałymi wskutek spłowienia szponami, i SEMPER FI, wszystko to autolizowało do takiego stanu, że tatuaże wyglądają jak płytko zanurzone w zamulonym stawie.

Wysoki, milkliwy, nasrożony, czarnowłosy weteran grupy LPNW nosi na usianym plamami wątrobowymi przedramieniu wytatuowane z góry na dół pojedyncze słowo CIPA, spłowiałe do koloru bagiennej rzęsy, a jednak gość ten wznosi się ponad granice stoickiego żalu, ubierając się i nosząc tak, jakby tego słowa wcale tam nie było albo jakby było tak nieodwołalnie, że nawet nie warto o tym myśleć: postawa tego starca w odniesieniu do CIPY, którą ma na ręce, tchnie głęboką i porażającą godnością, tak że Ewell zastanawia się wręcz, czyby go nie zahaczyć w kwestii sponsoringu, gdy i jeśli uznałby za właściwe poszukać sobie sponsora w AA, o ile dojdzie do wniosku, że w jego przypadku jest to zasadne.

Pod koniec dwumiesięcznej obsesji Tiny Ewell zwraca się do Dona Gately’ego z pytaniem, czy tatuaż więzienny nie powinien obejmować całkiem oddzielnego podkrólestwa tatuaży. Ewell osobiście uważa, że tatuaże więzienne są nie tyle wzruszające, ile groteskowe, że sprawiają wrażenie wykonanych nie tyle dla impulsywnie upragnionej ozdoby czy autoprezentacji, ile w celu zwykłego samookaleczenia, wynikłego z nudy i ogólnej pogardy dla własnego ciała oraz estetyki zdobniczej. Don Gately wyrobił sobie zwyczaj mierzenia Ewella chłodnym wzrokiem, dopóki mały adwokat się nie zamknie, chociaż po części ma to zamaskować fakt, że Gately zwykle nie nadąża za tokiem wywodu Ewella i sam nie jest pewien, czy nie rozumie Ewella z powodu własnych braków w inteligencji i wykształceniu, czy też dlatego, że Ewell ma po prostu nasrane we łbie.

Don Gately tłumaczy Ewellowi, że typowy tatuaż więzienny wykonuje się metodą chałupniczą, przy użyciu igieł krawieckich podprowadzonych z więziennego sklepiku i niebieskiego atramentu z naboju do wiecznego pióra wyciągniętego z górnej kieszonki roztargnionego Obrońcy z Urzędu, i dlatego wszystkie tatuaże więzienne mają ten sam granatowy kolor nocnego nieba. Igłę macza się w atramencie i wbija jak najgłębiej w ciało tatuowanego, ale tak, żeby się nie szarpnął z bólu i tym samym nie spieprzył sprawy. Taki zwyczajny, superminimalistyczny niebieski kwadracik, jaki Gately ma na prawym nadgarstku, wymaga pół dnia roboty i setek pojedynczych nakłuć. Linie nie są nigdy całkiem proste, a kolor nie rozkłada się równo, ponieważ niemożliwe jest wykonanie równej głębokości nakłuć w drgającym ciele. Właśnie dlatego tatuaże więzienne wyglądają zawsze jak zrobione przez sadystyczne dziecko w deszczowe popołudnie. Gately ma niebieski kwadracik na prawym nadgarstku i koślawy krzyż na wewnętrznej stronie przerośniętego lewego przedramienia. Kwadracik wytatuował sobie sam, a krzyż wydziarał mu kumpel z celi w rewanżu za to, że Gately jemu wydziarał krzyż. Narkotyki przyjmowane doustnie czynią ten proces zarazem mniej bolesnym i mniej nudnym. Igłę krawiecką sterylizuje się w spirytusie otrzymanym, jak wyjaśnia Gately, ze zmiażdżonych owoców ze stołówki z dodatkiem wody, pozostawionych do fermentacji w plastikowej torebce strunowej ukrytej pod samą krawędzią sedesu w celi. Sterylizujący rezultat procesu fermentacji można następnie skonsumować. Alkohol destylowany i kokaina to jedyne rzeczy trudne do zdobycia w zakładach karnych stanu Massachusetts, ponieważ ich zaporowe ceny działają wszystkim na nerwy i tylko kwestią czasu jest, czy ktoś pójdzie i zakapuje. Niedrogi doustny narkotyk z grupy C-IV o nazwie Talwin można kupić za papierosy, które z kolei można kupić w sklepiku lub wygrać w cribbage albo w domino (regulamin Ośrodka zabrania klasycznych gier karcianych), ewentualnie dostać w sporych ilościach od młodszych osadzonych w zamian za ochronę przed romantycznymi awansami starszych więźniów. Gately jest praworęczny, a ręce ma grubości nóg Tiny’ego Ewella. Więzienny kwadrat na jego nadgarstku jest zwichrowany i ma niechlujne kleksy w trzech rogach. Typowego tatuażu więziennego nie da się usunąć nawet chirurgią laserową, bo za głęboko jest wkłuwany. Gately odpowiada uprzejmie na pytanie Tiny’ego Ewella, ale nie jest wylewny, tzn. Tiny musi zadać bardzo precyzyjne pytanie, żeby uzyskać zwięzłą i precyzyjną odpowiedź Gately’ego. A potem Gately się na niego gapi, taki ma zwyczaj, na który Ewell żali się rozwlekle w pięcioosobowej sali. Bo zdaje się, że Gately traktuje jego zainteresowanie tatuażem nie jako natręctwo, tylko jako chwilową obsesję rozchwianej jeszcze, pozbawionej Substancji psyche, która za parę tygodni kompletnie zapomni o tatuażach, co Ewell poczytuje za wyraz skrajnej pogardy. Stosunek Gately’ego do jego własnych prymitywnych tatuaży jest stosunkiem drugiej kategorii – przy czym jego stoicyzm i akceptacja żalu z powodu tatuaży są w zasadzie szczere – choćby dlatego, że nieodwracalne emblematy więzienne to mały pikuś w porównaniu z pewnymi naprawdę nieodwracalnymi impulsywnymi błędami, które Gately popełnił jako czynny narkoman i włamywacz, nie wspominając o konsekwencjach tychże błędów, które przyjdzie mu ponosić bardzo długo, co Gately stara się zaakceptować.

Michael Pemulis ma zwyczaj rozglądać się na boki, zanim coś powie. Trudno orzec, czy jest to spontaniczne, czy też Pemulis naśladuje jakiegoś bohatera filmu noir. Odruch ten się nasila, gdy Pemulis łyknie sobie ze dwa prochy. Teraz Pemulis siedzi w swoim pokoju z Trevorem Axfordem i Halem Incandenzą, współlokatorzy Pemulisa, Schacht i Troeltsch, zeszli na lunch, więc Pemulis, Axford i Hal są sami; pocierając podbródki, patrzą na czapkę żeglarską Michaela Pemulisa, leżącą na jego łóżku. W odwróconej do góry dnem czapce spoczywa garść pokaźnych, ale nijako wyglądających tabletek niewiarygodnie ponoć silnego DMZ.

Pemulis odwrócił głowę i rozgląda się po pustym pokoju.

– To, Incster, Axhandle, jest niewiarygodnie silne DMZ. Wielki Biały Rekin wśród organicznie syntetyzowanych halucynogenów. Zdziczałe gargantuiczne dziecię…

– Już mamy pojęcie – mówi Hal.

– Uniwersytet Yale w Lidze Bluszczowej Kwasu – dorzuca Axford.

– Najdoskonalszy zniekształczacz psychosensualny – podsumowuje Pemulis.

– Raczej psychosensoryczny, chyba że wiesz coś, czego ja nie wiem.

Axford rzuca Halowi wilcze spojrzenie. Przerwać Pemulisowi znaczy skazać się na oglądanie jego numeru z głową od początku.

– Trudne do zdobycia, panowie. W sensie: bardzo trudne do zdobycia. Ostatnie partie zeszły z linii produkcyjnej w początkach lat siedemdziesiątych. Te piguły to artefakty. Pewien spadek siły działania jest prawdopodobnie nieuchronny. Środek był stosowany w utajnionych eksperymentach wojskowych ery CIA.

Axford skinieniem głowy wskazuje czapkę.

– Kontrola umysłu?

– Raczej sposób na to, żeby nieprzyjaciel uznał swoją broń za hortensje, a wroga za krewniaka, te rzeczy. Kto to wie. Raporty, które czytałem, były niespójne, ogólnikowe. Że prowadzono eksperymenty. Że sytuacja wymknęła się spod kontroli. Siła działania okazała się zbyt niewiarygodna, żeby kontynuować badania. Uczestników eksperymentu pozamykali w domach wariatów i ogłosili ofiarami pokoju. Formuła trafiła do niszczarki. Zespół badawczy rozwiązano i rozproszono po nowych stanowiskach. Mętne plotki, ale muszę powiedzieć, że dają do myślenia.

– Z lat siedemdziesiątych? – upewnia się Axford.

– Widzisz na każdej ten mały znaczek firmowy, faceta w dzwonach i z długimi baczkami?

– To ma być to?

– Bezprecedensowo silny, ten towar. Podobno jego szwajcarski wynalazca zalecał podanie LSD-25 jako sposób na zejście z tego. – Pemulis bierze z czapki jedną tabletkę, kładzie ją sobie na dłoni i dźga zgrubiałym paluchem.

– Co my tutaj widzimy? Widzimy tutaj albo nagły zastrzyk grubej forsy…

Axford wydaje odgłos świadczący o tym, że jest w szoku.

– Naprawdę handlowałbyś niewiarygodnie silnym DMZ w tej żałosnej budzie?

Chrząknięcie Pemulisa brzmi jak głoska k.

– Weź ty się ogarnij, Axhandle. Tutaj to nawet nikt by nie zajarzył, z czym mają do czynienia. Nie mówiąc już o płaceniu takiej ceny. Przecież istnieją muzea farmaceutyczne, lewicowe think tanki, nowojorskie konsorcja aptekarzy, które z pocałowaniem ręki wezmą to pod lupę. Wygotują. Wrzucą w spektrometr, żeby sprawdzić skład.

– Mówisz, że moglibyśmy to zlicytować – zapala się Axford. Hal ściska piłkę, w milczeniu patrząc w czapkę.

Pemulis przewraca tabletkę na dłoni.

– Albo megapostępowe hipsterskie domy opieki; znam ludzi, którzy takie znają. Albo ta jogurtownia na Back Bay, ta, co Inc mówił przy śniadaniu, że wiszą w niej zdjęcia postaci historycznych.

– Rama Dasa. Williama Burroughsa.

– Albo wystarczy pójść do Au Bon Pain na Harvard Square, gdzie te wszystkie łebki z epoki lat siedemdziesiątych w starych wełnianych poncho grają w szachy z takimi małymi zegarami, które co chwila naciskają.

Axford trąca Hala w ramię z udanego przejęcia.

Pemulis się rozkręca:

– Oczywiście, myślę sobie również, że mógłbym pójść drogą czystej rozrywki i wrzucić te piguły do baniaków z Gatorade na wtorkowym mityngu z Port Washington albo podczas Turnieju WhataBurgera, a potem patrzeć sobie, jak wszyscy latają w kółko, łapiąc się za głowy itepe. Bardzo chętnie pooglądałbym sobie, jak gra Wayne ze zniekształconą percepcją zmysłową.

Hal opiera jedną stopę na stożkowatym stołeczku przy łóżku Pemulisa i wychyla się głębiej do przodu.

– Czy nie będę zanadto wścibski, jeżeli spytam, skąd w ogóle wytrzasnąłeś ten towar?

– Jaki tam wścibski. – Pemulis zbiera z podszewki czapki żeglarskiej całą swoją kontrabandę i rozkłada ją na łóżku, trochę tak, jak starzy ludzie w spokojnej chwili rozkładają przed sobą swoje skarby. Uzbierał w brudną torebeczkę niewielką ilość marihuany Oddech Jagnięcia do użytku osobistego (odkupił od Hala, któremu wcześniej sprzedał dwadzieścia gramów), a ponadto owinięty folią do żywności prostokątny kartonik z czterema czarnymi gwiazdkami rozmieszczonymi w równych odstępach, pojedyncze sztuki amfy i dobry tuzin tabletek niewiarygodnie silnego DMZ wielkości dropsa Sweet Tart, o barwie nieokreślonej, z wytłoczonym pośrodku hipsterskim ludzikiem przekazującym patrzącemu znak pokoju. – Nie wiemy nawet, ile to jest dawek – mamrocze do siebie. Słońce pada na ścianę, na której wisi wizor, plakat z paranoidalnym królem i wielki, narysowany odręcznie Trójkąt Sierpińskiego. Jedno z trzech dużych zachodnich okien – nie można odmówić Akademii dobrej fenestracji – ma w lewej części szyby owalne zgrubienie, które rzuca podłużną piwną bańkę jesiennego światła na wzorowo zasłane łóżko Pemulisa[73], a Pemulis całą zawartość czapki przesuwa w tę jasną bańkę, przyklękając na jedno kolano, żeby przyjrzeć się tabletce trzymanej w pęsecie (Pemulis posiada takie rzeczy jak pęseta filatelistyczna, lupa zegarmistrzowska, waga apteczna, waga pocztowa, mały palnik bunsenowski) ze spokojną pedanterią jubilera. – Literatura milczy na ten temat. Bierze się po jednej? – Pemulis spogląda od dołu w bok, a potem w tył na twarze pochylonych nad nim chłopców. – Czy regulaminowa dawka to może pół?

– Dwie albo może nawet trzy? – mówi Hal, zdając sobie sprawę z tego, że jest zachłanny, ale nie mogąc się powstrzymać.

– Dostępne dane są niejasne – mówi Pemulis, którego profil zniekształca lupa w oczodole. – Literatura na temat mieszanek muscymolowo-lisergicznych jest skąpa, niejasna i trudna w lekturze, z wyjątkiem tych fragmentów, które traktują o potężnej sile przewidywanych efektów.

Hal patrzy z góry na czubek głowy Pemulisa.

– Byłeś w księgarni medycznej?

– Wszedłem na stronę MED.COM przez bezpłatną linię Bocznej Alice i pogrzebałem tam solidnie. Mnóstwo informacji o lisergikach, mnóstwo o hybrydach metoksy. Ogólnikowe i niemal plotkarskie brednie o kompozytach fitviavi. Żeby uzyskać cokolwiek sensownego, trzeba połączyć hasło „Ergotyzm” z „musicalom” bądź „muscymolowy”. A jak klikniesz DMZ, wyświetla ci się dosłownie parę zdań. Że mocne jak cholera, że cholernie szkodliwe. Nic konkretnego. Za to od metra wielosylabowych słów z dupy wysranych. Tylko migreny od tego dostałem.

– No dobra, ale czy byłeś w przyzwoitej księgarni medycznej? – Hal staje się nieodrodnym synem swojej matki, Avril, kiedy chodzi o bazy danych, elektronicznego korektora etc. Axford, tym razem naprawdę, daje mu kuksańca w ramię, ale prawe. Pemulis drapie się bezmyślnie po skołtunionym ciemieniu. Jest prawie 14:30 i nieforemna bańka światła na łóżku przybiera smutną barwę wczesnego zimowego popołudnia. Jeszcze nie dochodzą żadne odgłosy z Kortów Zachodnich, ale za to rury w ścianach wyśpiewują cienko i donośnie – sporo chłopaków umordowanych do nieprzytomności porannym treningiem bierze prysznic dopiero po lunchu, a potem siedzą na popołudniowych lekcjach z mokrymi włosami, w innych ciuchach niż na zajęciach porannych.

Pemulis dźwiga się do pionu między kolegami i jeszcze raz omiata wzrokiem pusty trzyosobowy pokój z trzema schludnymi stertami strojów sportowych, kolorowym sprzętem na regałach i trzema lekko wybrzuszonymi wiklinowymi koszami na bieliznę. Pomijając ciężką woń sportowych rzeczy do prania, pokój jest wręcz profesjonalnie czysty. W porównaniu z pokojem Pemulisa i Schachta pokój Hala i Maria to cela w domu wariatów, tak uważa Hal. Axford wiosną wylosował jeden z dwóch zaledwie jednoosobowych pokoi dla uczniów starszych klas, a drugi pokój przypadł bliźniaczkom Vaught, które w losowaniu pokoi liczą się jako jedna osoba.

Pemulis rozgląda się dokoła, wciąż podtrzymując lupę skrzywionym policzkiem.

– W jednej monografii była nawiasowa wzmianka o DMZ: wyobraź sobie kwas, który zażył kwas.

– O kurde mol.

– A w jednym artykule z, kurwa, jebanego „Momentu” było o skazanym przez sąd wojskowy żołnierzu z Laevenworth, któremu podobno wstrzyknęli końską dawkę wczesnej wersji DMZ w ramach jakiegoś wojskowego eksperymentu i rodzina tego skazańca podała ich do sądu, bo gość podobno stracił rozum. – Pemulis dramatycznym ruchem kieruje lupę najpierw na Hala, a potem na Axforda. – Dosłownie stracił rozum, jakby mu go ta końska dawka wyrwała z głowy i gdzieś wyniosła, i zapomniała gdzie.

– Chyba już mamy obraz, Mike.

– A gościa znaleźli potem w wojskowej celi: siedział w pozycji lotosu i wyśpiewywał przeboje z musicali upiornie podrobionym głosem Ethel Merman.

Axford mówi, że może Pemulis natknął się niechcący na wyjaśnienie przypadku nieszczęsnego Lyle’a, przesiadującego w siłowni w pozycji lotosu, a mówiąc to, gestykuluje gorszą, prawą ręką w stronę budynku Socjalno-Administracyjnego.

Pemulis znowu robi ten swój numer z głową. Rozluźnia policzek, lupa wypada, odbija się od zasłanego na blachę łóżka i wpada w dłoń Pemulisa, który nawet na nią nie patrzy.

– W każdym razie uważam, że byłoby błędem wrzucenie tego do baniaków z Gatorade. Z historii tego żołnierza wynika morał, żeby postępować ostrożnie w każdej sytuacji. Podobno gościu, dziś już starzec, dalej świruje. Śpiewa te swoje broadwayowskie składanki w jakimś utajnionym zakładzie dla czubków. Krewni procesują się w jego imieniu, ale armia podobno wysunęła argumenty, na podstawie których sąd nabrał uzasadnionych wątpliwości, czy gościu w sensie prawnym w ogóle istnieje w stopniu wystarczającym do wniesienia skargi, skoro ta dawka pozbawiła go rozumu.

Axford maca się bezwiednie po łokciu.

– Więc mówisz, żebyśmy działali ostrożnie, no to działajmy.

Hal przyklęka i palcem dźga tabletkę wzdłuż brudnej ścianki torebeczki. Jego palec wydaje się ciemny w wydłużonym bąblu światła.

– Na moje oko jedna dawka to będą dwie tabletki. Trochę są podobne do Motrinu.

– Metoda na oko nie wystarczy. To nie jest Bob Hope, Inc.

– Moglibyśmy nawet nazywać to „Ethel”, kiedy będziemy gadać przez telefon – proponuje Axford.

Pemulis obserwuje Hala, który układa tabletki w kardioidę – taki sam kształt ma układ budynków EAT.

– Jak już mówiłem. To nie jest substancja z gatunku hulaj dusza. Ten śpiewający żołnierz na dobrą sprawę opuścił planetę.

– Miejmy nadzieję, że co jakiś czas nam pomacha.

– Z tego, co wiem, to on macha tylko do swojego żarcia.

– No ale to się zdarzyło po gigantycznej dawce wczesnej wersji – zauważa Axford.

Ułożona przez Hala konfiguracja tabletek na czerwono-szarej narzucie osiągnęła prawie precyzję zen.

– A te tutaj są z lat siedemdziesiątych?

Po zawiłych trójstronnych negocjacjach Michael Pemulis zdobył wreszcie 650 mg słynnego i trudno dostępnego związku DMZ, zwanego też „Madame Psychosis”, od duetu obwieszonych bronią strzelecką byłych powstańców kanadyjskich, którzy teraz podejmują drobne, dość żałosne, spóźnione misje powstańcze, zlecone im przez działające pod płaszczykiem salonu kryształowych luster i ręcznie wytwarzanego szkła emporium rekwizytów do gagów, dizajnerskich pocztówek i niszowych kaset filmowych o nazwie Antitoi Entertainment, z siedzibą na odchodzącej od Inman Square Prospect Street, w zaplutej portugalsko-brazylijskiej dzielnicy Cambridge. Ponieważ Pemulis zawsze dokonuje transakcji solo i nie mówi po francusku, negocjacje z nadzorującym operację Kanadyjczykiem odbywały się w języku migowym, a ponieważ zwalisty jak drwal Kanadyjczyk Antitoi miał zwyczaj przed każdą wypowiedzią rozglądać się na boki jeszcze bardziej niż Pemulis, który oglądał się za siebie, a szemrany z wyglądu partner Kanadyjczyka, z miotłą w rękach, też przez cały czas patrzył, czy nikt nie podsłuchuje w zamkniętym sklepie, całe negocjacje przypominały grupowy atak psychomotoryczny, podczas którego kiwające głowy odbijały się fragmentarycznie pod ostrymi kątami w większej liczbie luster i ręcznej roboty wazonów, niż Pemulis kiedykolwiek widział w jednym pomieszczeniu. Tandetny TP wyświetlał hardcore’owe porno w pięciokrotnie przyspieszonym tempie, więc efekt był taki, jakby oglądać oszalałe gryzonie, i Pemulis podejrzewa, że ten widok zablokował mu trwale gruczoły płciowe. Bóg jeden wie, skąd te błazny wytrzasnęły trzynaście niewiarygodnie mocnych pięćdziesięciomiligramowych artefaktów z lat 70. PS. Na szczęście byli to Kanadyjczycy, więc nie mieli pojęcia o wartości posiadanego dobra, co pomału wyszło na jaw. Pemulis, wspomagany stupięćdziesięciomiligramową dawką Tenuate o przedłużonym działaniu, odtańczył mały potransakcyjny gig, wchodząc po schodkach opieszałego autobusu do Cambridge, bo czuł się tak, jak W. Penn w swoim kwakierskim kapeluszu czuć się musiał w XVI bodajże wieku, po zakupieniu New Jersey od naiwnych-jak-dzieci Autochtonów za garść błyskotek – tak sobie wyobraża Pemulis, uchylając żeglarskiej czapki przed dwiema zakonnicami stojącymi w przejściu.

W ciągu następnego dnia akademickiego – gdy niewiarygodnie mocny towar, owinięty ciasno w folię do żywności i wciśnięty w nosek starej tenisówki, siedzi sobie na aluminiowej grzędzie pomiędzy dwoma panelami podwieszanego sufitu Subdormitorium B, będącej ulubioną skrytką Pemulisa – sprawa zostaje gruntownie przedyskutowana i zapada decyzja, że właściwie nie ma sensu wciągać w to Boone, Stice’a, Strucka i Troeltscha, gdyż Pemulis, Axford i Hal mają w zasadzie prawo – wręcz obowiązek wobec ducha eksperymentu i dobrej praktyki handlowej – podzielić między siebie rzekomo niewiarygodnie mocne DMZ w ustalonych już bezpiecznych dawkach, zanim je udostępnią Boone, Troeltschowi czy innym nieświadomym cywilom. Ponieważ Axford wpłacił zaliczkę, pozostaje taktownie wyjaśnić finansowy udział Hala w eksperymencie, ale okazuje się, że to nie jest żaden problem. Marża Pemulisa nie przekracza przyjętej normy, a Hal ma zawsze nadwyżkę budżetową na cele badawcze. Hal stawia tylko jeden warunek: żeby ktoś oczytany w literaturze technicznej podjechał furgonetką do biblioteki medycznej Uniwersytetu Bostońskiego albo MIT i osobiście potwierdził, że związek jest organiczny i nieuzależniający, na co Pemulis mówi, że najazd na bibliotekę ma już zaplanowany w dzisiejszym harmonogramie. Po treningach popołudniowych w czwartek, gdy Hal Incandenza i Pemulis, ze snującym się za nimi obciążonym kamerą Mariem Incandenzą, stoją z palcami wczepionymi w siatkę ogrodzenia jednego z pokazowych kortów i przyglądają się, jak Teddy Schacht rozgrywa prywatny pokazowy mecz z drugorzędnym syryjskim zawodowcem, który przyjechał do EAT na dwa płatne tygodnie szkolenia korekcyjnego w związku z dynamiką serwisu, która ściera mu pierścień rotatorów – Syryjczyk, który nosi grube okulary i czarną opaskę na głowie, gra z zaciętą, płynną precyzją i bez trudu ogrywa Teda Schachta, co Schacht znosi z właściwą sobie sangwiniczną pogodą, z uporem dając z siebie wszystko, ucząc się, czego tylko może, a jest jednym z jakże nielicznych autentycznie uśmiechniętych graczy w EAT i jednym z jeszcze mniej licznych klasyfikowanych juniorów ewidentnie pozbawionych ego, bez śladu niepewności, odkąd trzy lata wstecz załatwił sobie kolano, grając contre-pied podczas pokazowego turnieju przed Świętem Dziękczynienia, ale, co dziwne, nie wycofał się i teraz gra tylko dla przyjemności – co go skazuje na czyśćcową pozycję w przedziale 128–256 Alphabetville – gdy więc w upalne popołudnie 5.11 Pemulis i Hal stoją spoceni w czerwono-szarych bluzach EAT, a pot spod włosów zbiera się i zastyga im na czołach, gdy Mario chyli głowę pod ciężarem zamontowanej na niej kamery, a jego wstrętnie arachnodaktyliczne palce bieleją pod brzemieniem ciała uwieszonego na ogrodzeniu, gdy Hal nachyla się nieznacznie, lecz czule ku malutkiemu starszemu bratu i widać, że są podobni do siebie jak stworzenia należące do tego samego Rzędu, lecz innej Rodziny – kiedy tak stoją, Hal z Pemulisem, śledząc i oceniając grę, daleko z dołu po ich lewej stronie rozlega się huk i cienki wizg kapsuły do dyslokacji odpadów, której lotu nie można podziwiać z powodu niskich chmur – chociaż gdzieś tam za Acton widać upiornie żółtą chmurę w kształcie owcy, łączącą szew horyzontu z czołem nadciągającej burzy, powstrzymywanej przez wachlarze ATHSCME rozlokowane wzdłuż północno-wschodniego odcinka granicy, pomiędzy Lowell a Methuen. Pemulis ostatecznie rezygnuje z pomysłu przeprowadzenia kontrolowanego eksperymentu na terenie Enfield, gdzie Axford musi być na treningach drużyny A codziennie o 5:00, tak samo jak Hal, chyba że nocował akurat w Domu Dyrekcji, który zupełnie nie nadaje się do prób z DMZ. Pemulis, mierząc wzrokiem całą długość ogrodzenia i puszczając oko do Maria, oświadcza, że na jakąkolwiek interakcję z niewiarygodnie silnym wiadomo czym trzeba mieć dobre trzydzieści sześć godzin czasu wolnego od wszelkich zobowiązań. Co oznaczałoby też olanie jutrzejszej międzyszkolnej imprezy w Port Washington, na którą Charles Tavis wyczarterował dwa autokary, bo tylu graczy z EAT ma stanąć do walki w tym turnieju – Akademia Port Washington jest gargantuiczna, to istny Xerox Inc. wśród północnoamerykańskich akademii tenisowych, ma ponad trzystu uczniów i sześćdziesiąt cztery korty, z których połowę już przed Halloween nakryto ciepłymi nadmuchiwanymi kapsułami TesTar, gdyż personel PW mniej docenia wartość elementarnego cierpienia niż Schtitt & Co. – będzie ich tak wielu, że Tavis pewnie zdecyduje się na odwiezienie ich autokarami z Long Island zaraz po zakończeniu poturniejowego balu, zamiast bulić za pokoje w motelach bez korporacyjnego wsparcia. Te spotkania EAT – PW, z bufetem i balem, są prywatną międzyuczelnianą tradycją, przedmiotem epickiej rywalizacji trwającej już niemal dekadę. Ponadto Pemulis mówi, że potrzebuje dwóch tygodni na przewertowanie najlepszej literatury medycznej dla dokładniejszego obeznania się z dawkowaniem i skutkami ubocznymi, co, zdaniem Hala, nakazuje wstrząsająca historia żołnierza. W tej sytuacji wygląda na to, że okazja nadarzy się z 20 na 21.11 – w weekend zaraz po fundraisingowym pokazowym turnieju na koniec roku fiskalnego, w którym to turnieju drużyny EAT A i B wystąpią w singlach przeciwko (w tym roku) quebeckim notorycznie pechowym drużynom Pucharu Davisa Juniorów i Pucharu Wightman Juniorów[74], zaproszonym bardzo politycznie i po cichu dzięki emigranckiemu wstawiennictwu Avril Incandenzy po to, żeby się dały ograć Wayne’owi, Halowi et al., ku filantropijnej uciesze sponsorów i alumnów EAT, a potem przetańczyły popołudnie z cateringowym bankietem na Balu Alumnów – w weekend poprzedzający tydzień, w którym wypada Święto Dziękczynienia i Turniej WhataBurgera w słonecznej Arizonie, ponieważ w tym roku wypada nie tylko wolny piątek 20.11, ale i wolna sobota 21.11, wolne od zajęć i treningów, gdyż C.T. i Schtitt wyznaczyli specjalny pokazowy mecz debli na sobotnie popołudnie po wielkim turnieju, między parą trenerek quebeckiej drużyny Wightman a sławetnymi bliźniaczkami Vaught, Caryn i Sharyn Vaught, lat siedemnaście, pierwsze miejsce w rankingu juniorek, niepokonanymi od trzech lat, które tworzą niezwyciężony duet, niebywale zgrany na korcie, poruszający się w każdej sekundzie jak jeden organizm, a nawet nie jak, lecz dosłownie, gdyż mają wspólny mózg, a przynajmniej wspólne płaty psychomotoryczne, bo urodziły się jako siostry syjamskie złączone lewą i prawą skronią, z którego to powodu regulamin ONAN zabrania im grać single, więc rzucające szeroki cień siostry Vaught, stalowookie córy dyrektora fabryki opon samochodowych z Akron, ogarniają na swoich czterech nogach szokująco znaczną powierzchnię kortu, a poza tym od pięciu lat wymiatają w konkursie charlestona na każdym uroczystym balu po turniejach pokazowych. Tavis będzie namawiał Wayne’a, żeby też się czymś popisał, chociaż wymaganie, aby Wayne w ciągu dwóch dni publicznie zmiażdżył drugiego w rankingu zawodnika z Quebecu, może się okazać nieco wygórowane. Nieomal każdy, kto jest kimś, stawi się w Płucu, aby oglądać, jak siostry Vaught rozrywają na strzępy jakieś Kanadyjki notowane w rankingu seniorek, i może popatrzeć na Wayne’a[75], a potem alumni EAT dostaną wolną sobotę na odpoczynek i podładowanie akumulatorów przed rozpoczęciem tygodniowych przygotowań do WhataBurgera i zawodów grudniowych, co oznacza, że Pemulis, Hal i Axford (no, może i Struck, jeśli Pemulis będzie zmuszony dopuścić Strucka w nagrodę za szperanie po bibliotekach) będą mieli piątkowy wieczór i sobotnie przedpołudnie na psychoruchowe wyjście z miażdżącego kaca, jakiego może wywołać niewiarygodnie silne DMZ… a Axford w saunie zapowiadał, że będzie to kac zaiste miażdżący, skoro nawet po samym LSD, jak zaobserwował, odczuwa się następnego dnia nie tylko mdłości i przygnębienie, ale wręcz kompletną pustkę wewnętrzną, jakby dusza była wyżętą gąbką. Hal nie mógł się z tym zgodzić. Kac alkoholowy to rzeczywiście nie igraszka na psychicznej polanie – suchość w gardle, nudności, wybałuszanie oczu w rytm własnego pulsu – ale po nocy zażywania halucynogenów, stwierdził Hal, świt zsyła na psychikę rodzaj słodkiej, bladawej aury, luminescencję[76]. Halacje, podsumował Axford.

Zdaje się, że Pemulis nie wziął pod uwagę tego, że dostanie wolną sobotę tylko pod warunkiem, że zmieści się na liście wyjeżdżających na turniej Tucson–WhataBurger w następnym tygodniu, ani tego, że w przeciwieństwie do Hala i Axforda nie jest notowany: w rankingu USTA, wyłączając świetny trzynasty rok życia, który przypadł na Rok Cudownego Kurczaka Perdue, nie wzniósłby się nigdy ponad miejsce 128., a WhataBurger przyciąga młodzież z całego ONAN, a nawet z Europy; narybek musiałby być naprawdę bardzo słaby, żeby Pemulis otrzymał przynajmniej jedno zaproszenie do Rundy Kwalifikacyjnej 64. Axford plasuje się na skraju pierwszej pięćdziesiątki, ale w ubiegłym roku skończył siedemnaście lat i miał zaproszenie, więc prawie na pewno zagra i w tym roku. A Hal będzie rozstawiony z trójką albo czwórką w Singlach do lat 18 i ma na to zdecydowane szanse, o ile nie trafi go jakiś kataklizm w rodzaju odnowienia się kontuzji kostki w meczach z Port Washington lub z Quebekiem. Axford twierdzi, że Pemulis nie tyle źle szacuje swoje szanse, ile po prostu wierzy w siebie, co w grze meczowej byłoby niezwykłe i raczej korzystne – prorektor Aubrey deLint mówi (publicznie), że oglądać M. Pemulisa na treningu, a oglądać M. Pemulisa na liczącym się meczu to taka sama różnica, jak poznać dziewczynę przez e-mail i nawiązać z nią korespondencyjną przyjaźń, a zakochać się w niej autentycznie i w końcu poznać ją w realu, by odkryć, że ma tylko jeden wielki cycek pośrodku klatki piersiowej, albo coś w tym rodzaju[77].

Mario pojedzie z nimi, jeśli Avril zdoła przekonać C.T., żeby go zatrudnił do filmowania reportażu z WhataBurgera, na użytek tegorocznej bożonarodzeniowej kasety promocyjnej EAT, przeznaczonej dla sponsorów prywatnych i korporacyjnych.

Schacht i lśniący od potu Syryjczyk śmieją się z czegoś pospołu, stojąc przy słupku siatki, do którego podeszli, żeby pozbierać sprzęt i zapasowe opaski uciskowe na pierścień rotatorów i kolana, a wcześniej Syryjczyk dość obciachowo przeskoczył przez siatkę i uścisnął energicznie dłoń Schachtowi; opary oddechów i potu przenikają przez ogrodzenie w stronę wypielęgnowanych zachodnich wzgórz, a śmiech Maria dźwięczy w odpowiedzi na szeroki, błazeńsko błagalny gest, który przed chwilą zrobił Schacht.

***

7 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Na niektórych imprezach można być i tak naprawdę nie być. Słychać, że niektóre imprezy mają swój własny koniec wpisany w choreografię samej imprezy. Jednym z najsmutniejszych momentów jest dla Joelle van Dyne ten niewidzialny punkt zwrotny, który wyznacza koniec imprezy – nawet kiepskiej imprezy – ten moment niewypowiedzianej zgody, w którym wszyscy zaczynają zbierać zapalniczki i narzeczone, kurtki i palta, dopijają ostatnie piwa, mówią kilka zdawkowych słów do gospodyni w taki sposób, że ich zdawkowość pozbawiona jest nieszczerości, i po kolei wychodzą, zazwyczaj zamykając za sobą drzwi. Głosy zamierają pomału w korytarzu na dole, gospodyni odwraca się od zamkniętych drzwi i widzi bałagan i rozszerzające się białe V, kilwater głuchej ciszy po imprezie.

Joelle, która już doszła do krawędzi i gotowa jest skoczyć, nasłuchuje, podtrzymywana przez wypolerowaną dębową podłogę nad rzeką i skrajem Zatoki, siedząc niewygodnie w pręgowanym świetle na jednym z krzeseł Molly Notkin, ukształtowanych w podobizny wielkich reżyserów z kanonu ery celuloidu, siedząc pomiędzy pustym Cukorem i przerażającym Murnauem, na fiberglasowych kolanach Mélièsa, czując niewygodny kant jego spodni i emblemat MIT na pasie jego smokingu. Ukrzesłowieni reżyserzy są ponadnaturalnych rozmiarów: stopy Joelle dyndają sporo ponad podłogą, a uciśnięte mięśnie udowe zaczynają ją piec pod wilgotną brazylijską spódniczką z grubej bawełny w żywych odcieniach bladych fioletów i świetlistej czerwieni na tle łacińskiej czerni, która zdaje się żarzyć nad jej bladymi kolanami podkreślonymi białymi podkolanówkami ze sztucznego jedwabiu. Joelle dynda jak dziecko stopami obutymi w zsunięte do połowy drewniaki, zawsze czuje się jak dziecko na tych krzesłach Molly, przycupnięta na widoku w samym centrum zamieszania kiepskiej imprezy, pełnej wymuszonych dowcipów i śmiechów, siedzi sama pod niegdyś swoim oknem, córka chemika od niskiego pH i gospodyni domowej z zachodniego Kentucky, normalnie bardzo fajna laska, o ile komuś uda się przebić przez tę jej deprymującą zasłonę.

Jeden ze szkodliwych mitów mówi o niebywałej pogodzie, szczodrości i altruizmie ludzi zdecydowanych wkrótce skasować swoją maskę na amen. Ponieważ w istocie godziny życia poprzedzające samobójstwo naznaczone są skrajnym zadufaniem i egoizmem.

Cienkie dekoracyjne kraty z czarnego żeliwa, upstrzone białymi odchodami gołębi, strzegą zachodnich okien tego spółdzielczego mieszkania na trzecim piętrze w East Cambridge na skraju Back Bay, w którym prawie-już-profesorka Notkin wydaje przyjęcie dla uczczenia pomyślnie zdanych Egzaminów Ustnych z Teorii Filmu i Kartridżów Filmowych, w ramach programu studiów doktoranckich, na których Joelle – zanim przeniosła się do radia – ją poznała.

Molly Notkin często zwierza się przez telefon Joelle van Dyne z udręk miłości swojego dotychczasowego życia, której obiektem jest ograniczony erotycznie naukowiec z Instytutu G.W. Pabsta Uniwersytetu Nowojorskiego, nękany neurotycznym przeświadczeniem, że na świecie w dowolnym czasie możliwa jest tylko skończona liczba erekcji, w związku z czym jego własny wzwód oznacza brak wzwodu u, np., bardziej na to zasługującego lub bardziej cierpiącego hodowcy sorgo z Trzeciego Świata, i dlatego każda erekcja przyprawia go o wyrzuty sumienia, pokrewne tym, które odczuwa mniej ekscentrycznie udręczony doktorant na myśl o tym, że miałby włożyć na siebie futro z młodych fok. Molly nadal co parę tygodni jeździ do niego szybką kolejką, żeby być na miejscu, w razie gdyby jakimś samolubnym nieszczęsnym przypadkiem mu stanął, i wspiera go w chwilach pochłonięcia przez czarne fale upokorzenia i palącej potrzeby wyrozumiałej, nieoceniającej, bezwarunkowej miłości. Joelle dochodzi do wniosku, że ona i biedna Molly Notkin są takie same: siedzą samotnie, patrząc, jak doktoranci piją wino – siostry, siostrzane bliźniaczki. Notkin, która boi się bezpośredniego światła. A te przebrania i sztuczne rzęsy to tylko woalowe zasłony. Ile jest na świecie takich ukrytych bliźniaczek? A jeśli dziedziczenie nie przebiega linearnie, tylko w rozgałęzieniu? A jeśli to nie podniecenie podlega tak definitywnym ograniczeniom? Może w istocie zawsze istniało tylko dwoje ludzi spacerujących w kółko we mgle historii? Może wszelka różnica pochodzi od tej właśnie różnicy? To, co całościowe, i to, co cząstkowe. Uszkodzone i nienaruszone. Zdeformowane i paraliżująco piękne. Niepoczytalne i uważne. Ukryte i oślepiająco jawne. Wykonawca i publiczność. Nie Jedno, jak w Zen, tylko zawsze Dwa, jedno odwrócone w wypukłej soczewce.

Joelle myśli o tym, co ma w torebce. Siedzi sama w luźnym woalu i ładnej spódniczce, obserwowana z boku, podsłuchuje fragmenty rozmów wyłowione z ogólnego gwaru głosów, ale nikogo nie widzi, absolutna końcówka jej życia i urody przewija się na białym bocznym ekranie jak projekcja zacinającej się ręcznej kamery 16 mm, od Wujka Buda, poprzez Orina i Jima, i YYY, aż po dzisiejszy mokry spacer tutaj z przystanku Czerwonej Linii do centrum: Joelle przemierza pieszo całą drogę z East Charles Street sztywnym, niejako oficjalnym krokiem, niezaprzeczalnie jednak śliczna w tym marszu ku swojej ostatniej godzinie, w przeddzień wielkiego Dnia Współzależności ONAN. Z East Charles do Back Bay prowadzi dzisiaj trasa pełna zalanych deszczem, odcieniem sjeny lśniących ulic i szykownych biur z markizami i drewnianymi tabliczkami zapisanymi fikuśną kolonialną czcionką, a ludzie patrzą na Joelle, jak patrzy się na ślepca: otwarcie, nie zdając sobie sprawy z tego, że ona wszystko widzi w każdej chwili. Dlatego podoba jej się ten mokry spacer, wszystko jest mleczne i rozmyte przez wilgotny len jej woalu, ceglane chodniki Charles Street są niewyszczerbione i anonimowo tłoczne, nogi na autopilocie, ona sama jak perpetuum mobile, ściąga dłonią kołnierz płaszcza na dekolcie poncho, jednym palcem na podbródku przytrzymując skrywający twarz woal i stale myśląc o tym, co ma w torebce, zatrzymuje się przy dyskoncie wyrobów tytoniowych, żeby kupić markowe cygaro w szklanej tulejce, które przecznicę dalej kładzie starannie na przepełnionym narożnym koszu na śmieci z metalowej siatki w kolorze sosny, ale tulejkę zachowuje, szklaną tulejkę chowa do torebki, słyszy deszczowe tap-tap po napiętych parasolach, słyszy syk deszczu spływającego po ulicy, widzi krople rozpadające się i scalające na nowo na jej poliżywicznym płaszczu i samochody mijające ją połyskliwie z tym szczególnym samotnym odgłosem samochodów w deszczu, i wycieraczki zakreślające czarne tęcze na lśniących przednich szybach taksówek. W każdym zaułku stoją zielone kontenery Międzynarodowej Dyslokacji Odpadów i mniejsze czerwone pojemniki EWD, które przejmują nadmiar śmieci z zielonych kontenerów. Stukot jej drewniaków na tle staccato drapieżnych damskich szpilek, oddalającego się po ceglanym chodniku w kierunku zachodnim, bo tu już Charles St. przybliża się do Boston Common, zatracając swój ekskluzywny szyk: rozmokłe śmieci – przypłaszczone do ziemi, jak bywają tylko rozmokłe śmieci – pojawiają się na trotuarze i przy krawężniku, a poszarzali ludzie z reklamówkami i wózkami z supermarketu kucają, oglądają te śmieci, biorą je do rąk i przebierają, i słychać szelest, i migają kończyny ludzi, którzy całymi dniami nie robią nic innego, tylko grzebią w pojemnikach MDO, a tymczasem sine bose kończyny innych ludzi sterczą z lodówek w trzech zaułkach każdego ciągu domów, a z ukośnej ścianki każdego czerwonego pojemnika pomocniczego spływa mała kaskada deszczówki, uderzając w górną płytę lodówki z nierytmicznym tappa-tappapa-tap, ktoś mówi „psssst” u wylotu alejki, upiornie białe lub nalane twarze deklamują coś w pustą przestrzeń z nisz wejściowych przesłoniętych kurtynami deszczu i przez sekundę odwróconej uwagi Joelle żałuje, że nie zatrzymała sobie cygara, bo mogłaby je teraz komuś dać; posuwając się cały czas na zachód, ku terytorium Endless Stem przy końcu Charles, zaczyna rozdawać drobne, o które jest proszona z nisz wejściowych i odwróconych bokiem do góry kartonów; wypytują ją też o woal, bez cienia delikatności, co dosyć jej się podoba. Umorusany mężczyzna na wózku inwalidzkim z kredowobiałą twarzą i czapką z nadrukiem NOTRE RAI PAYS w milczeniu wyciąga rękę po datek – obrzmiałe czerwone nacięcie w poprzek tej interesownej ręki jest na wpół zagojone i zasklepia się niemal w oczach. Wygląda jak dołek w cieście. Joelle daje kalece złożoną dwudziestodolarówkę USA i cieszy się, że tamten nic nie mówi.

Kupuje 0,473-litrową pepsi colę w ordynarnej plastikowej butelce w całodobowym sklepie Store 24, którego ekspedient, Jordańczyk, patrzy na nią bezmyślnie, zapytany o Dużą Czerwoną Wodę Gazowaną, więc Joelle decyduje się na pepsi, którą po wyjściu ze sklepu wylewa do studzienki odpływowej, patrząc, jak płyn pieni się na brązowo i nie spływa, bo kratka studzienki jest zatkana na amen liśćmi i nasiąkłymi odpadkami. Joelle idzie dalej w stronę Common, z pustą butelką i szklaną tulejką w torebce. Tym razem nie musiała kupować druciaków do naczyń Chore Boy w Store 24.

Joelle van Dyne jest rozdzierająco żywa i osaczona, a na kolanach reżysera potrafi przypomnieć sobie wszystko z dowolnego okresu życia. Najbardziej samolubnym, samounicestwiającym gestem będzie zamknąć się w sypialni albo w łazience Molly Notkin i tak się naćpać, żeby paść bez tchu na ziemię, zsinieć i umrzeć, trzymając się za serce. Dosyć tej huśtawki. Boston Common jest niczym żyzna dziura, wokoło której pobudowało się miasto Boston, 2 km2 połyskliwych drzew, ociekających wilgocią gałęzi i zielonych ławek na mokrej trawie. Wszędzie gołębie, tak samo przydymione kremowe jak kora wierzb. Trzej młodzi czarnoskórzy mężczyźni, przycupnięci jak tęgie gawrony na oparciu ławki, komentują przychylnie jej ciało i z nieszkodliwą życzliwością nazywają ją suką, pytając, gdzie odbędzie się ślub. Koniec z postanawianiem sobie, że przestanie o 23:00, by potem, ledwo przetrwawszy godzinkę spektaklu, gnać z powrotem do domu o 1:30 i bez opamiętania palić żywicę z Chore Boy. Koniec z wyrzucaniem Towaru do kosza, by pół godziny później grzebać gorączkowo w śmieciach; koniec z łażeniem na czworaka po dywanie z nadzieją znalezienia kłaczka przypominającego Towar, który można by spróbować wypalić. Koniec z osmalaniem rąbków woali. Południowy skraj Common stanowi Bolyston Street, gdzie handel odbywa się 24/7; mieści się tam ekskluzywny salon z kaszmirowymi szalami i futerałami na komórki, z portierami w szamerowanych uniformach, jubilerami o podwójnych imionach, kobietami z modelowanymi grzywkami, a sklepy wypluwają klientów wyposażonych w szerokie białe torby z monogramem i sznurkowym uchwytem. Mokra zasłona deszczu zamazuje rzeczy jak zaprojektowana przez Jima neonatalna soczewka wzorowana na siatkówce noworodka, która wszystko czyni rozpoznawalnym, ale bez konturów. Ten rodzaj zamazania deformuje raczej, niż rozprasza. Koniec z conocnym chwytaniem się za serce. To, co wygląda na wyjście z klatki, jest w istocie jej kratą. Pułapką popołudnia. Na wejściu napisane jest WYJŚCIE. Wyjścia nie ma. Ostateczna pierścieniowa fuzja eksponatu z klatką. Klatka III: Darmowy Występ tegoż Jima. Jakimś sposobem klatka weszła w nią. Genialność całej intrygi przekracza jej pojęcie. Za Dużo dawno przestało znaczyć Fajnie. Joelle utraciła zdolność oszukiwania samej siebie, że w każdej chwili może się z tego wycofać, a nawet że wciąż sprawia jej to przyjemność. To już nie ogranicza i nie wypełnia pustki. Zmoczony deszczem woal ma swój zapach. Coś, co ten gość powiedział o Księżycu: że Księżyc się obraca, ale nigdy się nie odwraca. Pognała do domu ostatnim nocnym kursem T i wreszcie nie odwróciła się od sytuacji, od prawdy, że już tego nie kocha, że już to nienawidzi i chce przestać, a jednocześnie nie może przestać ani nawet wyobrazić sobie, że przestaje i żyje bez tego. W pewnym sensie uczyniła to, do czego pod sam koniec zmusili Jima: przyznała, że jest bezsilna wobec swojej klatki, tego niedarmowego spektaklu, płacząc, dosłownie łapiąc się za serce i wypalając najpierw skrawek chore boya, którym wcześniej łowiła opary i formowała zdatną do palenia żywicę, a potem strzępki dywanu i acetatowe majtki, przez które parę godzin wcześniej przefiltrowała roztwór, z płaczem i bez woalu, z pozlepianymi włosami, jak jakiś groteskowy klaun odbity we wszystkich czterech lustrach ścian jej pokoiku.

Chronologia prodochodowego czasu sponsorowanegoTM Organizacji Narodów Ameryki Północnej (ONAN) w trybie rocznym

Rok Whoppera

Rok Podpasek Higienicznych Tucks

Rok Mydełka Dove w Rozmiarze Próbnym

Rok Cudownego Kurczaka Perdue

Rok Zmywarki Maytag Mów Szeptem

Rok Prostej w Instalacji Przystawki do Płyty Głównej Wizora Kartridżów o Mimetycznej Rozdzielczości Yushityu 2007 dla Systemów Inferatron/InterLace TP do Użytku Domowego, Biurowego lub Mobilnego (sic)

Rok Produktów Mleczarskich z Serca Ameryki

Rok Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Rok Glad[78]

Najstarszy syn Jima, Orin – wybitny kopacz, mistrz robienia uników przed rzuconymi w jego kierunku pojemnikami z kwasem, mistrz w unikaniu brutalnych ataków – pokazał kiedyś Joelle van Dyne swoją dziecięcą kolekcję łusek z Lemon Pledge, którymi szkolni zawodnicy bronili się przed słońcem. Różnej wielkości nogi i części nóg, muskularne ramiona i bateria pięciootworowych masek wisiały na gwoździach wbitych w pionowo ustawioną płytę pilśniową. Nie wszystkie eksponaty były podpisane.

Wschodnia strona Boylston St. oznacza, że Joelle musi jeszcze raz minąć czarnobrązowy pomnik upamiętniający bostońskiego pułkownika Shawa na koniu i jego Regiment MA 54, oświetlony teraz plamą słońca: na metalowej głowie i wzniesionej szabli Shawa ktoś nielegalnie udrapował wielką quebecką flagę w lilijki, których białe łodygi zastąpiono czerwonymi ostrzami, tak że flaga stała się absurdalnie czerwono-biało-niebieska; trzej bostońscy gliniarze stoją na drabinach z tyczkami i nożycami; kanadyjscy bojówkarze zjawiają się nocą w wigilię Dnia Współzależności, myśląc, że ktokolwiek przejmuje się obwieszaniem czymkolwiek historycznych symboli, i wywieszają antyonańskie flagi, tak jakby przeszkadzało to komukolwiek, komu nie płacą za ich ściąganie. Więźniowie klatek i osoby o skłonnościach samobójczych mają problem z wyobrażeniem sobie, że komukolwiek na czymkolwiek zależy. Są też tutaj dilerzy ze wschodniej Boylston, syreny tej drugiej klatki, ustawieni jak zwykle pod siedzibą F.A.O. Schwartza, młodzi, drobni czarni chłopcy, tak czarni, że aż niebiescy, straszliwie wychudzeni i młodzi, właściwie żywe cienie w wełnianych czapkach, bluzach do kolan i bardzo białych wysokich trampkach; przestępują z nogi na nogę i chuchają w stulone dłonie, samą swoją postawą i znudzonym, pustym, ważniackim spojrzeniem czyniąc aluzję do dostępności pewnego Towaru. Niektórzy handlarze tylko stoją i to wystarczy. Typ transakcji: klient podchodzi do dilera – i po sprawie. Gliny mocują się z flagą po drugiej stronie ulicy, nawet na nich nie spojrzą. Joelle pospiesznie mija rząd dilerów, a przynajmniej próbuje, tupiąc głośno zbyt luźnymi drewniakami, ale zwalnia na moment na wysokości końca metalowej rękawicy pomnika, jeszcze w zasięgu wyciągniętych rąk ostatniego znudzonego dilera; bo tutaj, na ulicy pod Schwartzem, stoi osobliwa reklama, nie żywy handlarz, lecz humanoidalna figura z czegoś lepszego niż karton, której nie dotykają nawet dilerzy, oni nawet na nią nie patrzą, na tę makietę ustawioną na pochyłym stelażu, dwuwymiarową postać mężczyzny na wózku inwalidzkim, ubranego w marynarkę i krawat, od pasa w dół okrytego pledem, pod którym nie ma nóg, jego pyzatą twarz zdobi wymalowany ze złośliwą uciechą rumieniec, ekstremalnie wygięty łuk uśmiechu wyraża stan pośredni między rozbawieniem a furią, przerażająca jest jego euforia: łysa plastikowa głowa odrzucona w tył, wzrok wbity w błękitne arlekinowe prześwity poburzowego nieba, mężczyzna patrzy prosto w górę, albo ma atak, albo jest w ekstazie, ramiona też skierowane do góry, rozstawione w geście poddaństwa lub triumfu bądź też dziękczynienia, dziwacznie gruba prawa dłoń jest pojemnikiem na czarny grzbiet kasety jakiegoś nowego filmu reklamowanego dla potrzeb dystrybucji, kaseta sterczy niczym jęzor z rowka jego (pozbawionej linii) dłoni; tyle że jest wyłącznie ta makieta, ta figura z kasetą, której jakoś jeszcze nie wyrwał żaden diler, lecz ani wzmianki o tytule, ani cytatów z recenzji, grzbiet kasety świeci czernią lekko grudkowatego pospolitego plastiku, ostentacyjnie nieopatrzony etykietą. Torby z zakupami dwóch orientalnych kobiet zahaczają o płaszcz przeciwdeszczowy Joelle, który na skutek tego lekko się wzdyma, bo Joelle przystanęła na krótko, czując na sobie spojrzenia taksujących ją dilerów; aż wtem ktoś woła coś do jednego z gliniarzy w połowie wysokości pomnika, używając jego imienia, które odbija się lekkim echem i sprawia, że czar pryska. Mali czarni chłopcy odwracają wzrok. Nikt z przechodniów nie zauważa makiety, przed którą stoi zamyślona Joelle. To jakiś rodzaj antyreklamy. Ma przyciągać uwagę do tego, co nie zostało powiedziane. Doprowadzić do uporczywie wypieranej nieuchronności. Nic nowego. Ale makieta jest kosztowna i robi wrażenie. Kaseta też na pewno jest lipna, nienagrana albo w ogóle to puste pudełko, bez wartości, bo można ją całkiem wysunąć ze szczeliny w dłoni figury. Joelle właśnie to robi, ogląda kasetę i wkłada ją z powrotem na miejsce. Ostatni raz miała do czynienia z kasetą filmową. Jim wykorzystał ją kilka razy. Jim na koniec sfilmował ją w obszernym i wieloobiektywowym wymiarze, a potem nie chciał podzielić się tym, co zarobił, i umarł bez listu pożegnalnego[79]. W myślach nazywała go sobie Niewyczerpany Jim. Kartridż z makiety wsuwa się na miejsce z kliknięciem. Jeden z jakże młodych dilerów mówi do niej Mama i pyta, gdzie będzie pogrzeb.

Przez jakiś czas, po kwasie, po tym, jak najpierw odszedł Orin, a potem przyszedł Jim i kazał jej wysiedzieć całą tę sfilmowaną scenę przeprosin, a potem zniknął, a potem wrócił, ale tylko po to, żeby – po zaledwie czterech latach siedmiu miesiącach sześciu dniach – znowu odejść; przez jakiś czas po przywdzianiu woalu, przez jakiś czas lubiła być naprawdę wzniosła i czysta. Ona, Joelle. Szorowała umywalki, aż świeciły bielą miętowej pasty do zębów. Omiatała sufity bez wchodzenia na drabinę. Odkurzała jak najęta i po każdym pokoju wymieniała worek w odkurzaczu. Naśladowała żonę i matkę, której oboje nie zdecydowali się uwiecznić w filmie. Używała szczoteczki do zębów Incandenzy do czyszczenia fug między kafelkami.

Wzdłuż Boylston samochody parkują w potrójnych rzędach. Wycieraczki pracują w trybie, który Joelle, która nie prowadzi samochodu, wyobraża sobie jako napis SPORADYCZNIE na wyświetlaczu deski rozdzielczej. Stare auto jej osobistego Tatusia miało włącznik wycieraczek na dźwigni migaczy przy kierownicy. Wolne żółte taksówki przejeżdżają z sykiem po asfalcie. Ponad połowa przejeżdżających tędy w deszczu taksówek ogłasza się jako WOLNY, wyświetlając fioletowy numer poniżej TAXI. O ile Joelle pamięta, Jim, poza tym, że był wybitnym umysłem kinematografii i jej serdecznym przyjacielem, był też najlepszym na świecie łapaczem bostońskich taksówek, znanym z tego, że wabił bostońskie taksówki w miejsca, w które bostońskie taksówki nigdy się nie zapuszczają, łapał bostońskie taksówki w takich miejscach jak Veedersburg w stanie Indiana czy Powell w stanie Wyoming, autorytet odpowiednio wysoko uniesionej ręki sprawiał, że nadjeżdżająca z daleka taksówka doznawała swoistej paralaksy, sunąc po zasłanych chamaechorami ulicach, by stawić się pod wzniesioną dłonią Incandenzy, jakby czekała na błogosławieństwo. Był wysokim i fizycznie powolnym mężczyzną z wielką miłością do taksówek. A taksówki odwzajemniały jego uczucie. Potem przez cztery lata ani razu nie pojechała taksówką. I dlatego Joelle van Dyne alias Madame P. zrezygnowana, w nastroju samobójczym rezygnuje z podwózki, jej solidne drewniaki tupią oficjalnie po gładkim betonie chodnika Boylston St., mijając obrotowe drzwi szykownych sklepów, dążą na południowy wschód, ku serioznej dzielnicy z brązowej cegły, rozpięty płaszcz majta się po widocznym pod spodem poncho, a wiszący w powietrzu deszcz rozbryzguje się w pojedyncze krople i strużki.

Tego ranka, gdy już wypaliła po raz ostatni chałupniczej produkcji kokainę, a potem puściła z dymem chore boy i dobre majtki, których użyła jako ostatniego filtra, i zakrztusiła się zwęglonym acetalem, paląc ich strzępy, i wypłakała się, i powyklinała przed wszystkimi lustrami, i wyrzuciła swoje parafernalia znów po raz ostatni, kiedy godzinę później szła niedziarskim krokiem na swój przystanek linii T pod parlamentem gromadzących się burzowych chmur i nikłych lepkich ech jesiennej nawałnicy, żeby pojechać do Upper Brighton i tam odwiedzić Lady Delphinę, dostać coś naprawdę mocnego od Lady Delphiny, tak mocnego, że ścina z nóg w pół macha, chyba że wcześniej się wykituje, i powiedzieć L.D. przy ostatnim pożegnaniu, że tamten raz to był właściwie przedostatni raz, ale ten jest ostatni, to jest pożegnanie na dobre, i dostać porządną dawkę od Lady Delphiny, płacąc jej podwójną stawkę za osiem gramów tytułem szczodrego pożegnalnego napiwku, gdy już doszła niedziarsko do swojego przystanku T i stanęła na peronie, za każdym razem biorąc cichy pomruk burzy za oznakę nadjeżdżającego pociągu, a tak straszliwie chciało jej się jeszcze zapalić, że czuła mózg ruszający się pod czaszką, wówczas sympatyczny starszy czarny mężczyzna w płaszczu przeciwdeszczowym i kapeluszu z małym płaskim czarnym piórkiem zatkniętym za otok, w bezstylowych okularach w czarnej oprawie, jakie noszą sympatyczni starsi czarni panowie, ze znużoną, lecz godną manierą starszych czarnoskórych, który jako jedyny czekał z nią na wyziębłym półmrocznym peronie podziemnym przy Davis Square, ten mężczyzna złożył schludnie wzdłuż „Heralda” i trzymając go pod pachą, tą samą ręką uchylił kapelusza i powiedział, że przeprasza za śmiałość, ale raz czy dwa miał już okazję widzieć taki lniany woal i jest nim szczerze zainteresowany, zaciekawiony. Wymówił wszystkie siedem sylab słowa „zainteresowany”, co Joelle, pochodzącej z Kentucky, się spodobało. Jeśli wolno się ośmielić, powiedział, uchylając kapelusza. Joelle weszła z nim w całkowite porozumienie, co zdarzało jej się niezmiernie rzadko, nawet poza anteną. Nawet ucieszyła się, że ma okazję pomyśleć o czymś innym, skoro pociąg najwyraźniej nigdy nie miał zamiaru nadjechać. Zauważyła, że anegdota się rozniosła, ale spadek po incydencie nie, tak powiedziała, jakby ta część prawdy była ukryta. Związek Odrażająco i Nieprawdopodobnie Oszpeconych założony został nieoficjalnie w Londynie w roku 1940 PS, w Londynie brytyjskim, w Zjednoczonym Królestwie, przez zezowatą, dotkniętą rozszczepionym podniebieniem i karbunkułami żonę młodszego członka Izby Gmin, damę, do której sir Winston Churchill, premier Zjednoczonego Królestwa, po kilku kieliszkach porto i szklance whisky na gorąco, podczas przyjęcia na cześć amerykańskiego administratora Pożyczki-Dzierżawy odniósł się w sposób całkowicie nielicujący z regułami towarzyskiej wymiany zdań między dżentelmenami a damami. Bezwiednie autoryzując Związek powołany do zapewnienia skopofobom empatycznego środowiska i odrodzenia siły wewnętrznej poprzez bezwstydne i nieograniczone maskowanie, W. Churchill – kiedy dama, która przed nikim się nie płaszczyła, poinformowała go w ostrym tonie, że sprawia wrażenie żałośnie schlanego – wygłosił anegdotycznie słynną odpowiedź, że chociaż owszem, owszem, święta prawda, że on jest schlany, to jutro rano będzie z powrotem trzeźwy, podczas gdy ona, szanowna pani, będzie jutro tak samo odrażająco i nieprawdopodobnie szpetna jak dzisiaj. Churchill, bez wątpienia przytłoczony emocjonalnym brzemieniem swojej epoki, zgasił następnie cygaro w sherry owej damy i serwetką spod miseczki do płukania palców delikatnie przykrył podupadłe rysy jej wzburzonego oblicza. Laminowana legitymacja członkowska ZONO, bez zdjęcia, którą Joelle pokazała zaciekawionemu czarnemu dżentelmenowi, zawierała wszystkie te dane, i więcej, wydrukowane jednak tak drobną czcionką, że dokument sprawiał wrażenie zarazem pustego i zamazanego.

Domniemany życiorys Helen P. Steeply, 36, 193 cm, 104 kg, licencjat z nauk humanistycznych, mgr administracji sądowej

1 rok, „Time” (stażystka działu O Nich Się Mówi);

16 miesięcy, „Decade Magazine” (felietonistka kolumny Sławni i Niesławni), do czasu zamknięcia pisma;

5 lat, „Southwest Annual” (tematyka społeczna, geriatria, sylwetki, turystyka);

5 miesięcy, „Newsweek” (11 drobnych artykułów o modzie i rozrywce, dopóki Naczelny jej działu, w którym się kochała, nie odszedł z „Newsweeka” i nie zabrał jej ze sobą);

1 rok, „Ladies Day” (sylwetki, medycyna kosmetyczna – trochę badań źródłowych na własną rękę – do tygodnia, w którym Naczelny Działu pogodził się z żoną, a H.P.S. została napadnięta i okradziona z torebki na W.62, po czym poprzysięgła sobie nigdy więcej nie mieszkać na Manhattanie);

15 miesięcy, do chwili obecnej, magazyn „Moment”, Filia Pd.-Wsch. Erythema, AZ (medycyna, miękkie sporty, sylwetki, trendy w rozrywce domowej, reportaż, wymieniona w stopce redakcyjnej jako redaktor współpracujący).

Następnie, zdążając najpierw do Upper Brighton, a teraz do spółdzielczego bloku z ciemnej cegły na skraju Back Bay, w którym kiedyś mieszkała z Orinem i występowała u jego ojca, trafiła do Molly Notkin, gościa honorowego dzisiejszej imprezy i gospodyni w jednej osobie, która wczoraj uzyskała status przeddoktorski w dziedzinie Teorii Filmu i Kartridżów Filmowych na MIT, pokonawszy w tym dniu osławiony próg Egzaminów Ustnych dzięki przedstawieniu Komisji Egzaminacyjnej udramatyzowanej i – jak sama powiedziała – miażdżącej ustnej krytyki postmilenialnej Marksistowskiej Teorii Kartridżów Filmowych z punktu widzenia samego Marksa, Marksa w roli akademickiego teoretyka kartridżów filmowych. Wciąż przebrana za K.M. na odbywającym się dzień później oblewaniu – z przyklejoną czarną jak włosy łonowe brodą, w homburgu sprowadzonym bezpośrednio z Wiesbaden, czernidło pochodziło z niszowego brytyjskiego sklepu z paskudnymi pamiątkami – Molly Notkin nie ma pojęcia, że Joelle tkwi w potrzasku od Roku MDRP, nie ma nawet pojęcia, co działo się między Joelle a Jimem Incandenzą przez dwadzieścia jeden miesięcy, czy byli kochankami, czy co, czy Orin odszedł dlatego, że byli kochankami, czy co[80], nie wie nawet, że Joelle żyje teraz jak królowa dzięki absurdalnie szczodremu funduszowi powierniczemu, zapisanemu jej w testamencie przez mężczyznę, przed którym zdjęła woal, ale z którym nigdy się nie przespała, ojca genialnego kopacza, niezmordowanego żartownisia, reżysera finałowego Opus tak dalece Magnum, że jak twierdził, trzymał je zamknięte w ukryciu. Joelle nigdy nie widziała zmontowanego dzieła, w którym wystąpiła, nie spotkała też nikogo, kto by je widział, ale wątpi, czy jakakolwiek suma patologicznych scen z jej udziałem, dla których reżyser zainstalował na kamerze długi, kwarcowy, poruszający się automatycznie obiektyw, może być równie zabawna jak to, że rzecz, którą, jak sam reżyser twierdził, zawsze chciał zrobić, złamała mu serce, dobiegając końca.

Wspinając się na trzecie piętro po wyblakłych od zużycia schodach, wciąż jeszcze roztrzęsiona po porannym incydencie, Joelle coraz bardziej odczuwa zmęczenie, jakby siła ciążenia zwiększała się proporcjonalnie do osiąganej przez nią wysokości. Odgłosy przyjęcia zaczynają się w okolicy drugiego półpiętra. Ale oto już Molly Notkin, przebrana za sypiącego się Marksa, wita Joelle w drzwiach swojego mieszkania z udawanym radosnym zdziwieniem, typowym dla amerykańskich pań domu witających gości. Notkin przytrzymuje woal Joelle, gdy ta ściąga z siebie obszyty koralikami płaszcz i poncho, a następnie wyćwiczonym gestem dwóch palców uchyla lekko rąbka welonu, aby złożyć na policzkach Joelle dwa całusy o kwaśnym zapachu papierosów i wina – Joelle nigdy nie pali w woalu – i pyta, jak też Joelle dojechała, po czym, nie czekając na odpowiedź, proponuje Joelle ten osobliwy brytyjsko-kolumbijski sok jabłkowy, za którym obie przepadają, chociaż Joelle u siebie w domu porzuciła go na rzecz Dużej Czerwonej Wody Gazowanej z lat dzieciństwa, o czym Notkin nie wie i dlatego wciąż bezpodstawnie uważa przesłodzony kanadyjski sok za ich największą wspólną słabostkę. Molly Notkin jest osobą, dla której rozpaczliwie chce się być grzecznym, ale trzeba to ukrywać, bo M.N. byłaby skrajnie zażenowana, gdyby podejrzewała, że ktoś zwraca się do niej li tylko przez grzeczność.

Joelle wykonuje gest o znaczeniu „daj spokój”.

– Naprawdę ci smakuje?

– Taki świeżutki, że wygląda jak zamulony.

– Gdzie go dostałaś o tak późnej porze na tym dalekim wschodzie?

– Jest taki świeży, że właściwie trzeba by go filtrować.

W salonie jest tłoczno i gorąco, dudni kampowe mambo, wszystkie ściany mają ten sam kolor złamanej bieli, ale wykończenia utrzymane są w tonacji czekoladowego brązu. No i jest wino, zauważa Joelle, bateria butelek stoi na starym kredensie, który trzech chłopa z cygarami, w szarych drelichach, wtargało po schodach, gdy Notkinowie go kupili, bateria butelek różnych kształtów i ciemnych kolorów, o różnym poziomie zawartości. Molly Notkin trzyma jedną dłoń z brudnymi paznokciami na ramieniu Joelle, a drugą na oparciu awangardowego krzesła projektu Mai Deren, wykonanego z barwnych fiberglasowych polimerów, i opowiada Joelle o Egzaminach Ustnych, przekrzykując gwar imprezy, aż ochrypnie przed jej smutnym końcem.

Smaczny mulisty sok sprawia, że jama ustna Joelle napełnia się śliną, która jest równie smaczna jak sam sok, a lniany woal dosycha i znów zaczyna powiewać krzepiąco wraz z oddechem, aż Joelle, przycupnięta na uboczu i podglądana ukradkiem przez osoby, które nie wiedzą, że znają jej głos, nabiera ochoty, żeby unieść woal przed lustrem, wyciągnąć z torebki szczyptę nietkniętego Towaru, unieść woal i uwolnić zatrzaśniętego w klatce wewnętrznego potwora, niechby odetchnął jedynym niezawoalowanym gazem, jaki trawi; czuje się upiorna i smutna; wygląda jak śmierć z tym rozmazanym po całej fizys tuszem do rzęs; nikt się nie domyśla. Plastikowa butelka po pepsi i szklana tulejka po cygarze, i zapalniczka, i paczuszka saszetek z glicyną tworzą wybrzuszenie w rogu ściemniałej od deszczu szmacianej torebki, która leży na podłodze tuż pod dyndającymi drewniakami Joelle. Molly Notkin stoi z Rutherfordem Keckiem, Crosbym Baumem i mężczyzną o wyjątkowo nieprawidłowej postawie przed dostarczonym przez szkołę wizorem Inferatron. Szerokie plecy Bauma i jego zaczesane do góry włosy zasłaniają część ekranu. Głosy akademików mają nosowe brzmienie z wystudiowanym zająknięciem na początku każdego zdania. Spory procent filmów Jamesa O. Incandenzy stanowiły filmy nieme. Incandenza był samozwańczym twórcą obrazów. Jego wiecznie uśmiechnięty ułomny syn, którego Joelle nigdy nie poznała, bo Orin go nie lubił, często chodził z futerałem pełnym obiektywów, szczerząc się jak do słońca. Ten nieznośny dziecięcy aktor, Smothergill, stroił do niego miny, a on tylko się śmiał, co Smothergilla wprawiało w histerię, którą Miriam Prickett umiała jakoś opanować w łazience. Stare CD z okresu odrodzenia latynoamerykańskiego leci z dopuszczalnym natężeniem z głośników wkręconych w kwietniki i pozawieszanych na cienkich łańcuchach we wszystkich rogach kremowego sufitu. Inna spora luźna grupa tańczy w wolnej przestrzeni między skupiskiem reżyserskich krzeseł a drzwiami do sypialni, wyraźnie faworyzując Minimal Mambo z RPDD, antyhit Wschodniego Wybrzeża tej jesieni: tancerze na dobrą sprawę stoją w miejscu, zdradzając najsubtelniejsze, jak się da, oznaki pstrykania palcami pod zgiętymi pod kątem prostym łokciami. Orin Incandenza miał, o czym nie zapomniała, spuchnięty, usiany plamami łokieć nad przedramieniem grubości baraniego udźca. Mógł z łatwością zamienić rękę na nogę. Joelle była jedyną kochanką Orina Incandenzy przez dwadzieścia sześć miesięcy, a optyczną ukochaną jego ojca przez dwadzieścia jeden. Zagraniczny naukowiec z franciszkańską niemal tonsurą na ciemieniu kuśtyka, zarzucając nogą, jakby miał protezę – zatrudnili go w MIT po jej odejściu. Ruchy co lepszych tancerzy są tak minimalne, że aż wymowne i domagające się uwagi: tancerze ci kłębią się w niemal statycznej masie wokół jednej pięknej młodej kobiety, naprawdę pięknej, której plecy falują minimalnie pod ciasną koszulką marynarską w biało-granatowe paski, gdy czyni aluzję do Czaczy pustymi karakasami, w których nie ma co grzechotać, obserwując się w tym niemal tańcu w wysokim lustrze, które Joelle po odejściu Orina zabroniła Jimowi wywieszać, a potem wsunęła je pod łóżko licem w dół; teraz oprawione w ramę lustro wisi na zachodniej ścianie, pomiędzy dwiema pustymi złoconymi ramami, które Notkin, sądząc, że jest retroironiczna, oprawiła w drugie, mniej ozdobne ramy, czyniąc cierpką aluzję do wczesnoeksperialistycznej metody tworzenia sztuki z akcesoriów prezentacji artystycznej; ramy w ramach wiszą w niezbyt równych odstępach po obu stronach lustra wyciętego przezeń specjalnie do scen z ostatnią upiorną rzeczą, z którą kazał jej się skonfrontować – recytowała przy tym tekst ostentacyjnie beznamiętnym tonem, jakiego używała na antenie; dziewczyna stoi jak zaklęta w naprzemiennych horyzontalnych granatach i bielach, pionowo poprzecinanych pociętym przez wertykalne żaluzje światłem słońca, okratowana, pijana, tak zmarnowana dobrym rocznikiem, że wargi jej obwisły, a odbite w lustrze mięśnie policzków straciły jędrność i trzęsą się teraz jak te sterczące wzgórki pod marynarską koszulką. Apokaliptyczny róż i kolczyk w nosie, albo naelektryzowany, albo łowiący okruchy światła z okna. Dziewczyna przygląda się sobie z bezwstydną fascynacją w jedynym dostępnym tutaj lustrze poza łazienką. Ten bezwstyd wobec obsesji na własnym punkcie. To Kanadyjka? Wyznawczyni kultu luster? Na pewno nie członkini ZONO – wygląd się nie zgadza. Ale oto, zagadnięta szeptem przez niemal nieruchomego mężczyznę w dżokejce, dziewczyna odwraca się raptownie, aby objaśnić, nie tyle temu mężczyźnie, ile właściwie nikomu, cały swój układ taneczny: ja po prostu patrzyłam na swoje cycki, czyż nie są przepiękne, i to jest wzruszające, w jej słowach brzmi tak rozdzierająca szczerość, że Joelle ma ochotę do niej podejść, powiedzieć jej, że wszystko jest i będzie dobrze, dziewczyna wymówiła przepiękne tak samo jak wcześniej interesujące, każda sylaba oddzielnie, zdradzając tym samym swoją klasę społeczną i pochodzenie z rozczulającą szczerością, którą Joelle zawsze uważała za skrajną głupotę albo skrajną odwagę, dziewczyna wznosi prążkowane ramiona w geście triumfu czy też bezpretensjonalnego podziękowania za to, że jest tak zbudowana, za te „cycki”, nie wiedzieć przez kogo i dla kogo uformowane, jest bezpretensjonalnie ekstatyczna, nie jest pijana, tylko wzięła ecstasy, co Joelle poznaje dopiero teraz, po gorączkowym rumieńcu i oczach otwartych tak szeroko, że można dostrzec mięso mózgu za biegunami gałek ocznych, ecstasy alias X alias MDMA, beta-cośtam, syntetyk wczesnej generacji, kwas emocjonalny, tak zwany Narkotyk Miłości, mający duże wzięcie wśród artystycznej młodzieży z epoki, powiedzmy, Busha i jego następców, a potem praktycznie zarzucony, gdyż wywołuje morderczego kaca, który skojarzono z incydentami impulsywnego użycia broni automatycznej w miejscach publicznych, kaca, przy którym normalny kac pokokainowy jest jak dzień na emocjonalnej plaży, bo różnica między samobójstwem a zabójstwem sprowadza się do tego, gdzie zdaje ci się, że widzisz wyjście z klatki. Czy zabiłaby, aby wydostać się z tej klatki? Czy ten rzekomo zabójczo zabawny skopofiliczny film, który Jim podobno nakręcił z wykorzystaniem jej niezawoalowanej twarzy na początku Roku MDRP, był w rzeczy samej klatką czy też wyjściem? Czy on w ogóle zmontował tę taśmę w coś spójnego? Nie było nic spójnego w tej kosmologii matki śmierci i jej powtarzanych w kółko przeprosinach, które wygłaszała do automatycznie poruszanego obiektywu ustawionego na zarzuconym pledem wózku dziecięcym. Nigdy nie dał jej tego obejrzeć, nawet materiałów z dnia zdjęciowego. Zabił się niespełna dziewięćdziesiąt dni później. Mniej niż dziewięćdziesiąt dni? Jak bardzo trzeba chcieć się wynieść z tego świata, żeby wsadzić głowę do mikrofalówki? Wariatka z Boaz, którą znały wszystkie dzieciaki, wsadziła do mikrofalówki kota, żeby go wysuszyć po kąpieli w płynie na kleszcze: nastawiła tylko na Rozmrażanie, a i tak kot skończył rozbryźnięty po wszystkich ścianach kuchni. Jak się ustawia to urządzenie, żeby działało przy otwartych drzwiczkach? Może tam jest jakaś taka lampka, jak w lodówce, którą można wcisnąć i zakleić taśmą? Czy taśma by się stopiła? Joelle nie pamięta, żeby myślała o tym od czterech lat. Czy to ona zabiła go niejako, nachylając się bez woalu nad tym obiektywem? Kobieta zakochana we własnych piersiach odbiera gratulacje w postaci najsubtelniejszej aluzji do oklasków od minimalnie ożywionych tancerzy ze szklanymi tulipanami w zębach, a Vogelsong z Emerson College usiłuje nagle stanąć na głowie i momentalnie rzyga śliwkowej barwy ektoplazmą, której kałuży tancerze nawet nie starają się omijać, także Joelle klaszcze Xtatycznej kobiecie, szczerze przyznając, że te cycki są atrakcyjne, co w ZONO określane jest terminem Frapujące we Względnych Granicach Kompatybilności; Joelle nie ma problemu z rozpoznawaniem piękna we względnych granicach kompatybilności, już nie odczuwa ani empatii, ani odruchów macierzyńskich, chce tylko przełknąć ostatnią kroplę wytwarzanej śliny i wysiąść z tej łódki, przeżyć jeszcze piętnaście minut Zbyt Dobrej Zabawy i raz na zawsze skasować własną maskę pod natchnieniem ślepego boga wszystkich klatek bez wyjścia; więc zsuwa się bezwładnie twarzą w dół z kolan Mélièsa, to dobry upadek, i wystawiając do przodu wypchaną torbę oraz szklankę mętnego soku z jabłek, zmierza ku drzwiom widocznym za rzędami tancerzy unieruchomionych w rytmie congi, poza ściśnięty w progu tłum gości tego ciepłego i życzliwego teoretycznego przyjęcia. A dalej znowu musi czekać, lawirować, bo przejście do łazienki jest zablokowane. Jest tutaj jedyną kobietą w woalu i wyprzedza o akademicką generację większość zebranych tu kandydatów, którzy raczej się jej boją, chociaż niewielu wie, że Joelle jest Radiową Celebrytką, boją się jej za to, że woli wyjść niż ponieść porażkę, no i przez powiązanie z pamięcią Jima, więc przyznają jej prawo do znacznej swobody towarzyskiej, do ociągania się, orbitowania i nieuczestniczącego wystawania na obrzeżach przemieszczających się grupek, pod ukradkowymi spojrzeniami, w woalu, który robi się wklęsły z każdym wdechem, gdy Joelle czeka z wygiętą w biodrach nonszalancją, aż zwolni się łazienka koło sypialni, Iaccarino, archiwista od Chaplina, ze starszym gościem o żółtawej cerze weszli do sypialni Molly i zostawili drzwi uchylone, czeka więc nonszalancko, ignoruje zagranicznego naukowca, który chce się dowiedzieć, gdzie ona pracuje w tym woalu, odwraca się od niego nieuprzejmie, jej mózg wzbiera w ciasnej kostnej puszce, zapamiętując każdy szczegół, jakby zbierał puste muszle, sączy mętny sok spod porządnie uniesionych rogów woalu, patrząc teraz na, zamiast przez, przezroczystą tkaninę, na modłę Nieprawdopodobnie Oszpeconych, co jest odpowiednikiem przymknięcia oczu w skupieniu się na dźwiękach, pozwala obmyć się fali Absolutnie Ostatniej Imprezy, zręcznie omijana przez innych kłębiących się gości i raz czy dwa nieomal przez kogoś dotknięta, widząc tylko zasysaną, a potem wzdymającą się biel, wsłuchuje się w zmieszane głosy, tak jak niezawoalowani młodzi smakują wino.

– To jest przestrzeń ukonstytuowana technologicznie.

– …zaczyna się zbliżeniem na Remingtona w ohydnym dziadziowatym flanelowym garniturze, czarno-białym, cała postać w ujęciu en face, w tej ziarnistej czarno-bieli, którą Bouvier nauczył go uzyskiwać za pomocą manipulacji migawką, żeby imitowała starą Super 8, pełna postać en face, patrząca poza obiektyw, niepróbująca ukryć, że czyta z promptera, głos monotonny i w ogóle, recytuje: „Niewielu cudzoziemców ma świadomość tego, że niemiecki termin «Berliner» jest zarazem potocznym idiomem oznaczającym pączka z galaretką, a zatem słynne zdanie Kennedy’ego «Ich bin ein Berliner» przyjęte zostało przez teutońskie tłumy z uciechą mającą tylko pozornie podtekst polityczny” – w tym miejscu mierzy sobie w skroń kciukiem i palcem wskazującym i w tym momencie operator podwaja ogniskową, tak że pojawia się ten gigant…

– Dałbym się zabić w obronie twojego konstytucyjnego prawa do błędu, przyjacielu, ale w tym jednym przypadku…

– Dawniej były mniej piękne, ale potem Rutherford powiedział, żeby przestać sypiać twarzą w dół.

– Nie, nie, ja mówię, że to, to całe coś, wewnątrz którego prowadzimy dyskurs, jest technologicznie ukonstytuowaną przestrzenią.

– A du nous avons foi au poisson.

– To dobry ser, ale jadłam lepszy.

– Mainwaring, to jest Kirby, Kirby cierpi na bóle, opowiadał mi o nich, a teraz chciałby opowiedzieć tobie.

– …absolutna tajemnica, dlaczego Eve Plumb się nie pokazała, wiadomo, że startowała ponownie do tej roli, wszyscy inni tam byli, nawet Henderson i ta cała Davis, gdy trzeba było wywieźć Alice na wózku inwalidzkim pod opieką pielęgniarek, mój Boże, i Peter, który wyglądał, jakby przez ostatnie czterdzieści lat jadał wyłącznie ciastka, Greg z tym swoim kretyńskim tupecikiem i w botkach z wężowej skóry, no tak, ale wszyscy rozpoznawalni, jakoś tak podskórnie; ta przedcyfrowa mania ciągłości w czasie, która stanowiła całą magię i raison projektu, ty się na tym znasz, jesteś biegła w przedcyfrowej fenomenologii i teorii Brady’ego. No a na koniec, uważaj, teraz będzie bomba: czarna kobieta w średnim wieku zagrała Jan!

– De gustibus non est disputandum.

– Jaja.

– Niestosowna centralna czerń mogła posłużyć do podkreślenia upiornej bieli, która była nieunik…

– Cały historyczny efekt nowatorskiego programu został straszliwie, straszliwie zniekształcony. Strasznie zniekształcony.

– Eisenstein, Kurosawa i Michaux wchodzą do baru.

– Znasz te kartridże z rynku masowego, dla mas? Te, które są tak złe, że aż perwersyjnie dobre? No więc ci powiem, że ten był jeszcze gorszy.

– …tak zwany fantomowy, ale realny. I przemieszczający się. Najpierw kręgosłup. Potem nie kręgosłup, ale prawy oczodół. Potem oczodół jest zdrów jak ryba, za to kciuk, od kciuka skręca mnie wpół. Nie chce zostać w jednym miejscu.

– Spieprzył coś z ziarnem emulsji, tak że wszystkie kąty tesseraktu wydają się proste; tyle że…

– I wiesz, co zrobiłam, usiadłam tuż obok niego, rozumiesz, tak że poniekąd nie miał miejsca, żeby się przyczaić i namierzyć ofiarę, Keck mówił, że potrzebują dobrych dziesięciu metrów, więc przekrzywiłam na bakier kapelusz, leciutko, leciuteńko, o tak, przekrzywiłam leciutko na bakier i praktycznie usiadłam facetowi na kolanach, spytałam go o jego wystawowe karpie, bo on hoduje karpie z rodowodem, no i oczywiście możesz sobie wyobrazić, co…

– …ciekawym zagadnieniem z heideggerowskiej perspektywy jest a priori, czy przestrzeń jako pojęcie mieści się w ramach technologii jako pojęcia.

– Ma w sobie taką podstępną ruchliwość, jak zjawa czy tam fantom…

– Bo w tym stadium są bardziej labilne emocjonalnie.

– „Więc nosisz protezę?”, zapytała. „Więc nosisz protezę?”.

– Kto nakręcił Incision? Kto był autorem zdjęć do Incision?

– …ma mowy, żeby to był film z prawdziwego zdarzenia. Comstock mówi, że nawet jeśli takie coś istnieje, to musi być czymś w rodzaju estetycznego farmaceutyku. Jakimś cholernym postpierścioniowym wektorem skopofilicznym. Superpodprogowym i tak dalej. Jakąś formą wyabstrahowanej hipnozy, optycznym impulsem dopaminowym. Zarejestrowanym złudzeniem. Duquette mówi, że stracił kontakt z trzema kolegami po fachu. Mówi, że znaczna część Berkeley nie odpowiada na telefony.

– Nie sądzę, żeby ktokolwiek tutaj kwestionował, że to są absolutnie fenomenalne cycki, Melindo.

– Jedliśmy bliny z kawiorem. Były tartinki. I cynaderki w grzybowo-śmietanowym sosie. Powiedział, że to wszystko na jego koszt. Że on stawia. Były pieczone karczochy z czosnkową polewą. Baranina nadziewana gęsimi wątróbkami, tort rumowy z podwójną warstwą czekolady. Siedem rodzajów sera. Mus z kiwi i brandy w takich wielkich salaterkach, że trzeba je było trzymać obiema rękami.

– Ten przymulony koką pedzio w swoim mini morrisie.

Filmoznawca z protezą:

– Fani bynajmniej nie ograniczają się do obszaru Wielkiej Wypukłości. To się wsącza z powrotem. Cokolwiek krąży, to wraca do punktu wyjścia. I tego właśnie wasz naród nie chce się nauczyć. To będzie wracało. Nie da się wyrzucić brudów, żeby nie wkradły się z powrotem, no nie? Brudy z samej swojej natury są czymś, co nawraca. Pamiętam czasy, kiedy wasz Charles miał kolor kawy ze śmietanką. A teraz popatrz. To błękitna rzeka. Macie rzekę błękitną jak jajko rudzika.

– Zdaje mi się, że miałeś na myśli Wielką Wklęsłość, Alain.

– Miałem na myśli Wielką Wypukłość. Wiem, co miałem na myśli.

– A potem się okazało, że domieszał do koniaku ipekakuanę. Rozegrała się dantejska scena. Wszyscy rzygali jak koty. Słyszałem wcześniej określenie „torsje chlustające”, ale nigdy nie przypuszczałem, że ja… że można rzygać do celu, ciśnienie było takie, że normalnie dawało się wcelować. I wtedy spod obwisłego obrusa wyłaniają się jego dyplomowani technicy, a on wyciąga składane płócienne krzesełko i klaps, i zaczyna filmować całą tę odrażającą, zataczającą się, rzygającą, stękającą…

– Chryste Panie, przecież plotki o tym ostatnim kartridżu jako ekstatycznej śmierci krążą jak gówno w zatkanym klozecie od Roku Zmywarki. Po prostu weź się popytaj, wspomnij o jakimś grancie z nieznanej fundacji, zdobądź ten kartridż na dowolnej barwy rynku, na którym rzekomo jest dostępny. Rzuć na niego okiem. Sprawdź, czy to faktycznie wysokich lotów erotyka, czy godzinny pokaz wirujących spirali. Albo coś w stylu późnego Makavejeva, co bawi dopiero po obejrzeniu, w fazie refleksji.

Prążkowany prostokąt popołudniowego światła wydłuża się, sunie przez wschodnią ścianę mieszkania, po zastawionym butelkami kredensie, po gablocie ze starym sprzętem montażowym, po kratce wywietrznika, po regałach pełnych kartridżów filmowych o sztuce w matowoczarnych i ciemnobrązowych futerałach. Upstrzony pieprzykami mężczyzna w dżokejce albo puszcza do niej oko, albo ma tik. Budzi się także klasyczne przedsamobójcze pragnienie: usiądź na chwilę, chcę ci wszystko opowiedzieć. Nazywam się Joelle van Dyne, jestem pochodzenia holendersko-irlandzkiego, wychowałam się w rodzinnym gospodarstwie na wschód od Shiny Prize w Kentucky jako jedyne dziecko chemika od niskich pH i jego drugiej żony. Mówię już bez akcentu, chyba że w stresie. Mam metr siedemdziesiąt i ważę czterdzieści osiem kilogramów. Zajmuję przestrzeń i posiadam masę. Wdycham i wydycham. Joelle nigdy aż do dziś nie była świadoma nieustannej wolicjonalności związanej z wdychaniem i wydychaniem: jej woal to zasysa się w otwory nosa i koliście uchylonych ust, to znów wzdyma się lekko jak firanka na otwartym oknie.

– Wypukłość!

– Wklęsłość!

– Wypukłość!

– Wklęsłość! Ślepy jesteś?

Łazienka, która ma haczyk i apteczkę z lustrem nad umywalką, łączy się z sypialnią. Sypialnia Molly Notkin wygląda na sypialnię kogoś, kto spędza w łóżku dłuższe okresy. Parę rajstop zarzucono na lampę. Z szarych odmętów skotłowanej pościeli wyłaniają się już nie okruchy, ale całe kawały krakersów. Zdjęcie falloneurotycznego nowojorczyka z taką samą rozkładaną trójkątną podstawką, jaką ma antyreklama pustej kasety filmowej. W popielniczce plastikowy woreczek z wielokrotnym zamknięciem wypełniony gandzią oraz bibułki EZ-Widers i nasiona. Na bezbarwnym dywaniku leżą książki z niemieckimi i pisanymi cyrylicą tytułami, pootwierane w sposób grożący złamaniem grzbietu. Joelle nigdy nie podobało się to, że zdjęcie ojca Notkin jest przybite do ściany na wysokości świętego obrazu ponad zagłówkiem: ten planista systemów z Knoxville, TN, uśmiecha się jak ktoś, kto nosi białe mokasyny i goździk w butonierce. A dlaczego łazienki są zawsze oświetlone jaśniej niż pokoje, do których przylegają? Po prywatnej stronie drzwi łazienki, do zamknięcia których musiała użyć dwóch wilgotnych ręczników na tychże drzwiach zawieszonych, widnieje w roli zamka ten sam zardzewiały haczyk, który nigdy nie chce pasować do uszka na framudze; dobiegająca z imprezy muzyka to teraz jakaś koszmarna składanka ugrzecznionych klasyków rocka, ze wszystkimi ponurymi skojarzeniami natury stomatologicznej, jakie budzi soft rock, na wewnętrznej stronie drzwi wisi kalendarz Selective Automation Knoxville sprzed Czasu Sponsorowanego, powycinane zdjęcia Kinsky’ego jako Paganiniego i Léauda jako Doinela, pozbawiony obramowania fotos sceny tłumu, prawdopodobnie z Ołowianych butów Petersona i co dość osobliwe, kserokopia stronicy z jednej jedynej opublikowanej monografii teorii filmu pióra mgr J. van Dyne[81]. Przez woal i swój własny nieświeży oddech Joelle czuje skomplikowaną woń kawałków drewna sandałowego w przewiązanym liliową wstążką pomanderze, dezodorantu w sztyfcie i zgniłej cytryny, którą ostro zalatuje odstresowa biegunka. Niskobudżetowe horrory na taśmie celuloidowej stwarzały aurę dwuznaczności i niedomówienia przez umieszczenie znaku ? po słowie KONIEC – to właśnie przychodzi jej teraz do głowy: KONIEC? Pośród fetoru pleśni i produktów chujowego akademickiego trawienia? Rodzina Joelle ze strony matki nie miała w domu kanalizacji. To nie szkodzi. Joelle tłumi w sobie wszelkie żałośnie patetyczne wzorce myślowe w rodzaju to-będzie-ostatni-zapach-jaki-poczuję. Joelle ma zamiar właśnie tutaj przesadzić z zabawą. Na początku to była, poza wszystkim, taka fajna zabawa. Orin ani nie oponował, ani nie uczestniczył; jego mocz był wzorowy z powodu futbolu. Jim nie tyle nie popierał, ile pozostawał doskonale obojętny. Jego Przesada z Zabawą to był czysty burbon, no i przesadził, i poszedł na odwyk, i to nie raz. Więc na początku to była po prostu zabawa do przesady. O wiele lepsza niż nawet wciąganie Towaru nosem przez zwinięty banknot i oczekiwanie na zimną gorzką kroplę spływającą po tylnej ścianie przełyku, i sprzątanie powiększonego nagle mieszkania z resztek życia, gdy usta drżą i wykrzywiają się mimowolnie pod woalem. Koka uwalnia się i kondensuje, kondensując całe doświadczenie w implozję straszliwego, wstrząsającego szpica na wykresie, w natchniony orgazm serca, który sprawia, że Joelle czuje się prawdziwie atrakcyjna, bezpieczna we własnych granicach, zdewoalowana i kochana, obserwowana i osamotniona, i wystarczająca, i kobieca – pełna, jakby ją przez sekundę oglądał Bóg. Za każdym razem po zażyciu, w szczytowym momencie, na czubku tego szpica z wykresu, widzi przed sobą rzeźbę Berniniego Ekstaza św. Teresy, z jakiegoś powodu za szkłem, w Santa Maria della Vittoria: święta spoczywa w pozycji półleżącej, jej fałdzistą kamienną szatę unosi anioł, w którego drugiej ręce tkwi naga strzała wzniesiona do najszczęśliwszego lotu, nogi świętej zastygły w rozwarciu, twarz anioła nie wyraża miłosierdzia, lecz doskonały występek bolesnej miłości. Istotą dzieła była nie tylko ta, co pochwyciła w klatkę boga, ale i jej kochanek, diabelski, anielski, kamienny. Deska sedesowa jest podniesiona. Joelle słyszy warkot helikoptera w górze gdzieś od wschodu, helikoptera nadzorującego ruch pojazdów na Storrow Drive, i przeraźliwy pisk Molly Notkin, który rozlega się równocześnie z hucznym brzękiem szkła w salonie, wyobraża sobie obwisły na bakier podbródek Molly i jej usta w elipsie piany z szampana, gdy Molly macha ręką na zniszczenie, uznając je za znak, że Impreza jest udana, zza drzwi słychać ekstatyczne przeprosiny Melindy i śmiech Molly, który brzmi jak skrzek:

– Och, wszystko prędzej czy później spada ze ściany.

Joelle zarzuciła welon do tyłu, jak panna młoda. Ponieważ rano po raz kolejny wywaliła fajki, miseczki i filtry, musi teraz wykazać się inwencją. Na obudowie starej umywalki w tym samym nie całkiem białym kolorze co posadzka i sufit (zwariować można od tej tapety w girlandy róż oplatających paliki), na obudowie leży stara szczoteczka do zębów ze sterczącym na boki włosiem, schludnie wyciśnięta do końca tubka pasty do zębów Gleem, nieapetyczna skrobaczka do języka Bez Nalotu, klej kauczukowy, NeGram, maść do depilacji, niewyciśnięta do końca tubka Monostatu, kępki sztucznej brody i poskręcane zielone pasma zużytej nici dentystycznej o smaku miętowym, i Parapectolin, i nieruszona tuba dopochwowej pianki antykoncepcyjnej, i profesjonalny żel do stylizacji fryzur w dużym, oblepionym włosami słoju bez zakrętki, i opróżnione pudełko po tamponach wypełnione do połowy pięciocentówkami, centówkami i recepturkami, a Joelle jednym zamaszystym ruchem ramienia zmiata to wszystko na bok, pod pręt, na którym wisi ręczniczek do mycia twarzy, brutalnie wyżęty w ciasno skręconą spiralę, a jeśli niektóre przedmioty spadają na podłogę, to nic nie szkodzi, bo wszystko kiedyś musi upaść. Na oczyszczonej powierzchni ląduje torba Joelle. Nieobecność woalu jakimś cudem przytłumia łazienkowe zapachy.

Joelle już nieraz błysnęła inwencją, ale tym razem działa z rozmysłem, na jaki nie zdobyła się od przynajmniej roku. Z torby wyciąga plastikową butelkę po pepsi, pudełko drewnianych zapałek trzymanych z dala od wilgoci w plastikowym woreczku strunowym, dwie saszetki z grubego celofanu zawierające po cztery gramy kokainy o farmaceutycznym stopniu czystości, żyletkę z pojedynczym ostrzem (coraz trudniej takie znaleźć), czarną tutkę po filmie Kodachrome, której szarą pokryweczkę podważa palcem i wyrzuca, odsłaniając przesiany, drobny jak talk proszek do pieczenia, pustą szklaną tulejkę po cygarze, poskładany do rozmiarów karty do gry arkusz folii Reynolds Wrap i amputowaną dolną część dobrej jakości drucianego wieszaka na ubrania. Górne światło rzuca cienie jej rąk na to, czego jej potrzeba, więc zapala dodatkowo jarzeniówkę nad lustrem apteczki. Jarzeniówka mruga i szumi, i zalewa blat zimną, bezlitową fluorescencją. Joelle wyciąga cztery wsuwki, zdejmuje z głowy woal i układa go na blacie razem z resztą sprzętu. Celofanowe saszetki Lady Delphiny mają sprytne zamknięcie, które po zetknięciu brzegów jest zielone, a po ich rozwarciu – niebieskie i żółte. Joelle, pukając palcem w celofan, przesypuje połowę zawartości do tulejki po cygarze i dodaje o połowę więcej proszku do pieczenia, przy czym rozsypuje go odrobinę w kształt nawiasów jasnej bieli na obudowie umywalki. W tak przemyślany sposób nie była w stanie działać od co najmniej roku. Odkręca kurek Z, czeka, aż woda zrobi się naprawdę zimna, po czym zmniejsza strumień do cienkiej strużki i dopełnia tulejkę wodą. Trzymając ją pionowo, delikatnie puka w ściankę krótko obciętym nielakierowanym paznokciem, obserwując proszek brązowiejący z wolna pod wpływem wody. W lustrze, które oświetla prawą stronę jej twarzy, wyczarowuje podwójną różę płomienia, trzymając tulejkę nad płomieniem zapałki, czeka, aż zawartość zacznie bulgotać. Używa dwóch zapałek dwukrotnie. Gdy tulejka rozgrzewa się zanadto, żeby ją trzymać gołą ręką, Joelle składa woal, robiąc z niego coś w rodzaju kuchennej rękawicy na palce lewej dłoni, uważając (z nawyku i doświadczenia), żeby dolne rogi tkaniny nie osmaliły się od płomienia. Gdy płyn pobulgotał przez sekundę, Joelle zamaszyście gasi zapałki i wrzuca je do sedesu, przy czym słyszy króciuteńki syk. Bierze czarny pręt od wieszaka i zaczyna mieszać oraz miażdżyć świeżo zagotowaną substancję w tulejce, czując jej szybkie gęstnienie i wzrastający opór, jaki substancja stawia zakreślającemu małe kółeczka drutowi. Gdy jej ręce zadrżały po raz pierwszy w tej fazie przygotowań, przekonała się, że lubi tę czynność bardziej niż cokolwiek innego, co graniczy ze śmiercią. Nie jest głupia. Rzeka Charles, która toczy swe wody znacznie poniżej niemającej okna łazienki, jest żywo niebieska, jaśniejsza z wierzchu od świeżej deszczówki, tworzącej fioletowe i rozszerzające się kręgi o głębszym, flamastrowym odcieniu błękitu pod rozcieńczoną warstwą wody, a mewy wdrukowane w rozchmurzone niebo są nieruchome jak latawce. Gromki głuchy huk dobiega zza rozległego, spłaszczonego na szczycie wzgórza Enfield na południowym brzegu rzeki i duży, ale stosunkowo bezkształtny pocisk, złożony z bębnów poowijanych pakowym papierem i przepasanych sznurem, szybuje szerokim wzniosłym łukiem, niepokojąc mewy, które teraz krążą i pikują, brązowa paczka szybko staje się punkcikiem na zamglonym jeszcze niebie od strony północy, gdzie tuż nad linią pomiędzy niebem a terytorium wisi żółtobrązowa chmura, której szczytowa część rozprasza się powoli, pozostawiając dziurę, tak że chmura wygląda jak nie najpiękniejszy kosz na śmieci oczekujący odpadków. Zamknięta w łazience Joelle słyszy tylko fragment walnego tąpnięcia, które może być odgłosem czegokolwiek. Już raz czuła się prawie tak jak przed tym, z czym ma zamiar przesadzić tu i teraz: w czasach dzieciństwa Joelle, Paducah, które ma nie najgorszy dojazd z Shiny Prize, szczyciło się jeszcze kilkoma publicznymi kinami, mającymi po sześć lub osiem oddzielnych sal, sklejonych jak komórki plastra miodu na krańcach międzystanowych centrów handlowych. Nazwy kin zawsze kończyły się na -plex, zreflektowała się Joelle. Tentoplex i Tamtentoplex. Nigdy nie wydało jej się to dziwne. I nigdy jako dziewczynka nie obejrzała tam ani jednego filmu, w którym by się śmiertelnie nie zakochała. Było jej obojętne, co to za filmy. Joelle i jej osobisty Tatuś siadali w pierwszym rzędzie, siadali w pierwszych rzędach wąskich, małych, przegranych – pleksów, w strefie gwarantującej skurcz karku, tam, gdzie ekran wypełniał całe ich pole widzenia, Joelle kładła rączkę na kolanie Tatusia, w rączce trzymała ich wspólne pudło crackerjacków, a napoje gazowane tkwiły bezpiecznie w małych pierścieniach wyciętych w plastiku podłokietników ich foteli; a Tatuś, zawsze z drewnianą zapałką w kąciku ust, wskazywał palcem w górę na prostokątny świat ekranu, na aktorki, gigantyczne nieskazitelne piękności w 2D, i wciąż od nowa zapewniał Joelle, że jest ładniejsza od tamtej albo od tej tutaj. Stojąc w potulnej kolejce po papierowe bilety do -pleksu, które wyglądały jak paragony ze spożywczaka, mając pewność, że każda celuloidowa rozrywka jej się spodoba, cudownie niewinna Joelle, wciąż jeszcze przekonana, że jakość odnosi się do ożywionych pluszaków z reklamy Quantas, stojąc za rękę z Tatusiem, z oczami na poziomie wybrzuszenia jego tylnej kieszeni, w której nosił portfel, czuła się tak zadbana jak już nigdy potem, ani razu, do czasu aż zaczęła się zadawać z tym nowym kochankiem, którego się gotuje i pali, pięć lat wstecz, przed śmiercią Incandenzy. Z kopaczem nigdy nie czuła się aż tak zadbana, nigdy nie czuła, że w jej wnętrze zaraz wtargnie coś, co nie wie o jej istnieniu, a jednak istnieje po to, aby było jej dobrze. Rozrywka jest ślepa.

Nieprawdopodobne w tym wszystkim jest to, że po prawidłowym zmieszaniu i prawidłowym podgrzaniu sody z wodą i kokainą, kiedy już schłodzi się substancję, prawidłowo ją mieszając, aż stanie się za gęsta na mieszanie i ostatecznie gotowa do wyjęcia z naczynia, produkt finalny wysuwa się z tulejki gładko jak gówno z koziej dupy; słychać tylko takie cmoknięcie, jakie wydaje odwrócona butelka ketchupu, i skurwysyn wyślizguje się z tulejki w formie litego balaska stwardniałego na czarnym drucie, z zaokrąglonym ryjkiem uformowanym przez denko szklanej tulejki. Przeciętna nieporąbana bryłka freebase wygląda jak pocisk .38. To, co Joelle wysuwa teraz trzema pstryknięciami z tulejki po cygarze, przypomina nieapetyczną białą parówkę, jarmarcznego corn doga, szorstkiego z wierzchu jak papier mâché, a te resztki, które przylgnęły do wnętrza tulejki, wyskrobuje się i wypala przed chore boyami i majtkami.

Joelle jest teraz o niespełna dwie minuty od Przesadzenia z Zabawą, o tyle, ile może wytrzymać każdy śmiertelnik. Jej odsłonięta twarz w brudnym podświetlonym lustrze szokuje intensywnością koncentracji. Od wejścia do sypialni słychać Reevesa Mainwaringa, który mówi jakiejś lasce o głosie tak cienkim, jakby nawdychała się helu, że życie jest w gruncie rzeczy jedną długą pogonią za popielniczką. Przesadzili z Zabawą. Joelle za pomocą żyletki odkrawa w poprzek grube wałki freebase’owej parówki. Nie można kroić cienko, bo plasterki zaraz pokruszyłyby się z powrotem, a w postaci proszku wcale nie palą się tak dobrze, jak można by sądzić. Standardowo kroi się w krążki. Joelle skrawa tyle płatków, że starczyłoby na jakieś dwadzieścia porządnych machów. Tworzą one mały kamieniołom na miękkiej tkaninie poskładanego woalu. Brazylijska spódniczka Joelle już nie jest wilgotna. Broda Reevesa Mainwaringa często miała w sobie drobne resztki jedzenia. Ekstazę św. Teresy można stale oglądać w Rzymie, w Santa Maria della Vittoria, a Joelle nigdy jej nie widziała. Nigdy więcej nie powie: „O, biada”, zapraszając ludzi do oglądania ciemności tańczącej po obliczu otchłani. Oblicze Otchłani – tak brzmiał proponowany przez nią tytuł dla ostatniego nieobejrzanego kartridża Jima, na co powiedział, że to zbyt pretensjonalne, i użył cytatu z monologu z czaszką w cmentarnej scenie Hamleta, na co ona się uśmiała, bo kto tu mówił o pretensjonalności. Jego przerażona mina, gdy go tak wyśmiała, jest dla niej ostatnim wyrazem twarzy tego mężczyzny. Orin mówił czasem o swoim ojcu Jegomość, a czasem Wściekły Bocian, no i raz, kiedy się przejęzyczył, Smętny Bocian. Joelle zapala drewnianą zapałkę i natychmiast ją zdmuchuje, i gorącą czarną główkę przytyka do ścianki plastikowej butelki po pepsi, która topi się na wylot, i powstaje mała dziurka. Ten helikopter był prawdopodobnie helikopterem drogówki. Ktoś z ich Akademii miał jakiś związek z helikopterem drogówki, który uległ wypadkowi. Za żadne skarby świata nie może sobie przypomnieć. Tam na zewnątrz nikt nie wie, że ona za chwilę Przesadzi. Słyszy, jak Molly Notkin woła po wszystkich pokojach, czy ktoś widział Kecka. Na jej pierwszym seminarium z teorii Reeves Mainwaring nazwał jakiś film „żałośnie nieprzemyślanym”, a inny „rozpaczliwie koniunkturalnym”, a Molly Notkin udała wtedy, że ma atak kaszlu, i przemówiła z akcentem z Tennessee, i tak się poznały. Folia aluminiowa posłuży do zrobienia filtra, który umieści się w szyjce otwartej butelki. Typowy filtr narkotykowy jest rozmiarów naparstka, a jego ścianki rozszerzają się ku górze jak rozkwitający pąk. Joelle czubkiem zakrzywionych nożyczek do paznokci przebija małe dziurki w prostokącie folii aluminiowej przytkniętym do rezerwuaru i formuje z niego płytki lejek z szerokim ujściem średnicy gumowego wężyka do spuszczania benzyny i zwężonym końcem dopasowanym do średnicy otworu butelki. Ma teraz fajkę z monstrualnych rozmiarów cybuchem i filtrem, do którego wkłada tyle krążków, żeby starczyło na pięć czy sześć machów jednocześnie. Żółtobiałe krążki tworzą w lejku piramidkę. Joelle eksperymentalnie przytyka usta do wytopionego otworka w ściance butelki i zaciąga się, po czym z wielkim rozmysłem zapala następną zapałkę, gasi ją i powiększa dziurkę. Myśl, że nigdy więcej nie zobaczy Molly Notkin ani cerebralnej Unii, ani swoich braci i sióstr z grupy wsparcia ZONO, ani inżyniera z YYY, ani wujka Buda na dachu, ani swojej macochy na Oddziale Zamkniętym, ani swojego biednego osobistego Tatusia, jest sentymentalna i banalna. Myśl o tym, po co znalazła się tutaj, zawiera w sobie wszystkie inne myśli i czyni je banalnymi. Szklanka soku stoi na rezerwuarze, do połowy pusta. Rezerwuar błyszczy się lekko od skroplonej pary niewiadomego pochodzenia. To są fakty. To pomieszczenie w tym mieszkaniu jest sumą bardzo wielu konkretnych faktów oraz idei. I nie jest niczym więcej. Rozmyślne przygotowania do eksplozji serca przybrały status po prostu jednego z tych faktów. To był pomysł, ale teraz stanie się faktem. Im bardziej zbliża się do konkretu, tym bardziej abstrakcyjny się zdaje. Rzeczy potrafią stać się bardzo abstrakcyjne. Konkretne pomieszczenie było sumą abstrakcyjnych faktów. Czy fakty są abstrakcjami, czy tylko abstrakcyjnymi przedstawieniami konkretnych rzeczy? Molly Notkin ma na drugie imię Cantrelle. Joelle składa razem jeszcze dwie zapałki i przygotowuje się do potarcia ich o draskę, szybko wdychając i wydychając, jak nurek szykujący się do długiego zejścia pod wodę.

– Pardon, czy tam ktoś jest?

Głos należy do młodego postneoformalisty z Pittsburga, który pozuje na styl kontynentalny i nosi apaszkę, która stale mu się rozwiązuje, i puka z wahaniem, tak jak się puka, kiedy doskonale wiadomo, że ktoś jest w środku, do drzwi łazienki złożonych z trzydziestu sześciu, tj. po trzy w dwunastu rzędach, fasetowych kwadratów ujętych w spaczony prostokąt z rozmiękczonego parą wodną drewna, drzwi nie całkiem białych, bo w dole prawego rogu widać surowe drewno, odsłonięte na skutek uderzania złośliwą gałką dolnej szuflady szafki, a za tymi drzwiami i przekrzywionym „Red”, i ponurymi aktorami, i kalendarzem, i strasznie zagraconą scenerią, i łonową spiralką bladoniebieskiego dymu ze słoniowej barwy rumowiska popiołu, i poczerniałych bryłek w odwróconym stożku foliowego lejka snuje się błękit w kolorze niemowlęcego kocyka, który sprawił, że Joelle osunęła się po ścianie, poniżej skręconej w powróz myjki, wieszaka na ręcznik, tapety w krwiste kwiaty i wyświnionego gniazdka elektrycznego, świetlisty ostry gorzki odcień błękitu upalnego nieba, który osadził ją w pozycji embrionalnej, z brodą na kolanach, w jeszcze jednej północnoamerykańskiej łazience, zdewoalowaną, niewymownie śliczną, może Najładniejszą Dziewczyną Wszech Czasów (Najładniejszą DWC), z kolanami przywartymi do klatki piersiowej, z podkulonymi stopami, bo od porcelanowej wanny na lwich łapach promieniuje chłód, Molly kazała sobie polakierować wannę na niebiesko, polakierować, trzyma butelkę i przypomina sobie widniejący na niej slogan poprzedniego pokolenia – Wybór Nagiej Generacji – z czasów gdy ona wzrostem sięgała tylnej kieszeni i była o wiele ładniejsza niż brzoskwiniowe olbrzymki na ekranie, w które gapili się, zadzierając głowy, gdy Tatuś trzymał rękę na jej kolanach, a ona trzymała rączkę w kartonie z cukierkami, usiłując wygrzebać Nagrodę, większa zabawa, zabawa do przesady, czeka w woalu na blacie ponad jej głową, bo materiał w lejku już został zużyty, chociaż jeszcze tli się wątle, jego wykres osiąga najwyższy punkt przekłucia, szczyt, zaczyna się strzałki piękne opadanie, przy opadaniu strzałki jest najlepiej, tak dobrze, że Joelle nie wytrzymuje i sięga do zimnej krawędzi zimnej wanny, żeby się podciągnąć, a biały szum imprezy urasta w jej uszach do stereofonicznej czeluści natężenia dźwięku graniczącej z eksplozją głośników, przy której ludzie ledwo się poruszają, a rozmowy więdną na tle uśpionego starego przed-Carterowskiego kawałka We’ve Only Just Begun; kończyny Joelle odsunęły się na taką odległość, że ich posłuszeństwo nakazom jej woli zakrawa na czary, obydwa drewniaki gdzieś się zapodziały, nie widać ich, a skarpetki są dziwnie mokre, Joelle podciąga twarz na wysokość nieczystego lustra apteczki, w którego rogu jeszcze wiszą bliźniacze róże płomienia, pasemka płomienia, który zjadła, snują się teraz jak odnóża os w powietrzu tego lustra, w którym Joelle próbuje zlokalizować pozbawiony twarzy woal i to, co się w nim mieści, po czym załadowuje ponownie odwrócony stożek, bo popioły z poprzedniego ładunku stanowią najlepszy filtr na świecie – to jest fakt. Wdycha i wydycha jak wytrawny nurek…

– Halo? Kto tam jest? Czy ktoś tam jest? Bo ja tu przestępuję z nogi na nogę. Słuchaj, Notkin, tam ktoś siedzi zamknięty i sądząc po odgłosach, nie za dobrze się czuje, a w dodatku coś dosyć dziwnie pachnie.

…i klęczy, wymiotując przez krawędź chłodnej niebieskiej wanny, której żłobienia ujawniają gruzłowatą materię pod lakierem i porcelaną, wymiotując mulistym sokiem, niebieskim dymem i kropkami rtęciowej czerwieni w koryto na szponiastych łapach, i znowu słyszy, i zdaje się, że widzi przez ogień krwi zamkniętych powiek śmigłowe statki szybujące po nocy i nadzorujące płynność ruchu, helikoptery z reflektorami, grube paluchy niebieskiego światła z jednego jedynego nieba, przeszukujące teren.

***

Enfield, MA, jest jednym z dziwniejszych drobnych faktów składających się na ideę metropolitalnego Bostonu, ponieważ jest to miasto złożone niemal wyłącznie z placówek medycznych, korporacyjnych i duchowych. Rozciągający się niczym olbrzymie ramię na północ od Commonwealth Avenue, dzieląc Brighton na Upper i Lower Brighton, łokciem trącając żebra East Newton, a pięść wciskając w Allston, szeroki obszar podatkowy Enfield obejmuje Szpital św. Elżbiety, Franciszkański Szpital Dziecięcy, S-kę Wybielacz Uniwersalny, Dom Opieki Provident, Shuco-Mist Medical Pressure Systems, Enfieldzki Kompleks Szpitalny Publicznego Szpitala Marynarki, Svelte Nail Co., połowę bostońskich turbin i generatorów należących do Sunstrand Power & Light (obiekty opodatkowane znajdują się w przyłączonej do Enfield części Allston), siedzibę główną korporacji ATHSCME Family of Air-Displacement Effectuators (produkującej naprawdę wielkie wentylatory), Enfieldzką Akademię Tenisową, Szpital św. Jana Bożego, Szpital Ortopedyczny Hannemana, Leisure Time Ice Company, klasztor karmelitów bosych, połączone Seminarium Duchowne św. Jana i biura Bostońskiej Archidiecezji Kościoła rzymskokatolickiego (częściowo ulokowane w Upper Brighton, zwolnione od podatku), dom prowincjalny zgromadzenia Siostry dla Afryki, Narodową Fundację do Walki z Bólem Czaszkowo-Twarzowym, Pediatryczny Instytut Badawczy im. dr. George’a Roeblinga Runyona, regionalny serwis pojazdów ciężarowych, barek i katapult dla subsydiowanego przez ONAN Zakładu Relokacji Odpadów „Empire” Co. (przez obywateli Quebecu zwane les trebuchets noirs, spektakularne katapulty długości bloku mieszkalnego, które wydają odgłos tupania gigantyczną nogą, wystrzeliwując olbrzymie, obwiązane sznurami kontenery odpadów w podpierścieniowe regiony Wielkiej Wklęsłości z wysokością paraboliczną przekraczającą 5 km; proce tych urządzeń wykonane są z elastycznego stopu metali, a ich potężne szczypce na kontenery wyglądają jak rękawice baseballowe z piekła rodem; około pół tuzina tych katapult, zamkniętych w hangarze o kształcie sterowca, z wybiórczo rozsuwanym dachem, zajmuje przestrzeń dobrych sześciu kwartałów ulic w obrębie należącego do Enfield rękopodobnego obszaru torowiska Allston; sporadyczne wycieczki szkolne są dopuszczalne, acz nie rekomendowane) i tak dalej. Cała zgięta kończyna Enfield tkwi w rękawie małych posesji mieszkalnych i handlowych. Enfieldzka Akademia Tenisowa zajmuje obecnie najładniejszy chyba wycinek Enfield na zgolonym na łyso przed dziesięciu laty płaskim szczycie dużego wzgórza, wyrastającego znienacka niczym wielka cysta na samym łokciu miasteczka, by objąć blisko siedemdziesiąt pięć hektarów rozległych trawników, porosłych koniczyną ścieżek i topologicznie nowatorskich budowli, trzydzieści dwa wyasfaltowane korty tenisowe i szesnaście kortów tenisowych pokrytych zielonym kompozytem Har-Tru, rozbudowaną podziemną infrastrukturę urządzeń wodno-kanalizacyjnych, magazynów i hal do treningów sportowych oraz zarośla dzikich róż, nachyłku barwierskiego i sosny, artystycznie wymieszane na zboczach z drzewami liściastymi, a ze szczytu wzgórza EAT roztacza się od wschodu widok na historyczną Commonwealth Avenue, która migruje wzwyż z obskurnego Lower Brighton – sklepy monopolowe, pralnie samoobsługowe, bary i palisady ponurych, pochlapanych guanem fasad kamienic, olbrzymie przygnębiające wieżowce osiedla Brighton Projects z wysokimi na trzy piętra pomarańczowymi numerami na bocznych ścianach plus sklepy monopolowe i bladzi mężczyźni w skórach, i całe bandy dzieciaków w skórach na rogach ulic, i greckie pizzerie o żółtych ścianach, i brudne zakamarki bazarów, których orientalni właściciele usilnie starają się utrzymać chodniki w czystości, ale nie dają rady, nawet za pomocą szlaucha, plus rozlegający się co kwadrans hurgot i klangor pociągu Zielonej Linii, pnącego się mozolnie po długim wzniesieniu Ave. do Boston College – w głąb spiczastej elegancji B.C. i rozległej gentryfikacji Newton wysuniętej na zachód, gdzie bostońskie słoneczko w mglistej aureoli zapada za ostatni węzeł czterokilometrowej sinusoidalnej fali, powszechnie zwanej Wzgórzem Złamanego Serca w związku z historycznym kwietniowym Maratonem, słońce zachodzi zawsze piętnaście minut co do nanosekundy po włączeniu przez deLinta świateł na wysokiej wieży nad kortami. Na, jak mi się zdaje, południowy zachód od EAT widać Sunstrand ze stalowoszarą plątaniną transformatorów, linii wysokiego napięcia i pierścieniowych kabli koaksjalnych z nanizanymi koralami ceramicznych izolatorów, ale nigdzie nie widać ani jednego sunstrandzkiego komina, tylko monstrualnych rozmiarów klaster megaomowych izolatorów na końcu sznura tablic ciągnącego się od północnego wschodu, a każda z tablic informuje za pomocą wielu Ø, ile wygenerowanych pierścieniowo amperów czeka pod ziemią na śmiałka, który kopałby lub w dowolny inny sposób majstrował w tym miejscu, z jeżącym włos na głowie niewerbalnym, przedstawionym w postaci kreskowego ludzika, symbolem człowieka z łopatą stającego w płomieniach jak chusteczka higieniczna wrzucona do kominka. Kominy widać za to w tle, nieco na południe od Sunstrandu, i są to kominy hangarów Zakładu Relokacji Odpadów „Empire”: do każdego komina przyśrubowany jest od tyłu monstrualnych rozmiarów wentylator ATHSCME 2100 – seria ADE, który dmucha prosto na północ z uporczywą piskliwą furią, działającą dziwnie kojąco na słuch osób słyszących to z odległości i wysokości EAT. Zarówno od północy, jak i od północno-wschodniej linii drzew EAT góruje nad najbardziej stromym, najgęściej zalesionym zejściem w kompleksowo marniejące tereny Enfield Marine.

5 listopada – Rok Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Przezroczysty telefon zaczął dzwonić gdzieś spod sterty pościeli[82], gdy Hal siedział na krawędzi łóżka z jedną nogą do góry i brodą opartą na kolanie, obcinając sobie paznokcie do kosza na śmieci, który stał kilka metrów dalej pośrodku pokoju. Cztery dzwonki zajęło mu odnalezienie słuchawki pod betami i wyciągnięcie antenki.

– Mmmallooo…

– Panie Incandenza, tu Enfieldzka Komisja Kanalizacyjna. Szczerze mówiąc, mamy już dość gówna od pana.

– Cześć, Orin.

– Jak ci wisi, mały?

– Boże, proszę cię, nie, błagam cię, Orin, dość pytań o Separatyzm.

– Wyluzuj. Nawet mi to nie przyszło do głowy. Telefon towarzyski. Na pogaduchy.

– Ciekawe, że dzwonisz akurat teraz. Bo ja obcinam sobie paznokcie do kosza oddalonego o kilka metrów.

– Jezu, wiesz, jak nie cierpię dźwięku obcinacza do paznokci.

– Tylko że trafiam z ponadsiedemdziesięcioprocentową skutecznością. Tymi małymi ścinkami. Niesamowite, co? Kusi mnie, żeby wyjść na korytarz i ściągnąć tu kogoś, niech popatrzy. Ale nie chcę sobie przerywać dobrej passy.

– Kruchej magii tych krótkich chwil, w których czujesz, że po prostu nie możesz spudłować.

– To jest zdecydowanie jedna z tych chwil. Takie samo magiczne uczucie zdarza mi się, jak gram, ale bardzo rzadko. DeLint na to mówi „granie bez głowy”. Loach z kolei nazywa to Strefą. Byciem w Strefie. W takich chwilach człowiek czuje się idealnie skalibrowany.

– Skoordynowany jak Bóg.

– Takiego dnia jakieś wyżłobienie w powietrzu kieruje wszystko prosto do celu.

– I czujesz, że nie mógłbyś spudłować, nawet gdybyś chciał.

– Jestem tak daleko, że otwór kosza wygląda jak szczelina, a nie jak kółko. A mino to wpadają, ka-czing, ka-czing. O, właśnie wpadł następny. Nawet kiedy pudłuję, to o włos, odbijają się od krawędzi.

– A ja tu sobie siedzę z nogą w wannie z hydromasażem, w łazience domu w stylu ranczo, u norweskiego terapeuty od głębokich tkanek, na wysokości tysiąca stu metrów w Górach Przesądnych. Nisko pode mną Mesa-Scottsdale w płomieniach. Łazienka jest wyłożona boazerią z sekwoi i wisi nad przepaścią. Słońce ma kolor brązu.

– Ale nigdy nie wiesz, kiedy ta magia na ciebie zstąpi. Nigdy nie wiesz, kiedy te wyżłobienia się otworzą. A jak już tak się stanie, to nie chcesz zmieniać nawet najdrobniejszego szczegółu. Nie wiesz, jaka zgodność czynników i zmiennych powoduje to skalibrowane uczucie nie-mogę-chybić, i nie chcesz zbrukać magii przez dociekanie jej istoty, więc nie chcesz zmieniać uchwytu, rakiety, strony kortu, kąta swojego ustawienia wobec słońca. Masz serce w gardle za każdym razem, gdy musisz zmienić stronę kortu.

– Zamieniasz się w przesądnego tubylca. Chcesz, jak to się mówi, zaskarbić sobie boski czar.

– Nagle pojmuję impuls Gesundheit, rzucanie solą przez ramię i apotropaiczne znaki na stodołach. Przeraża mnie wręcz myśl o przeniesieniu ciężaru ciała na drugą nogę. Obcinam możliwie najmniejsze aerodynamicznie żywotne ścinki paznokci, żeby przedłużyć czas stania na tej samej stopie – na wypadek, gdyby magia okazała się funkcją stopy. A to nawet nie jest moja lepsza stopa.

– Te momenty z gatunku nie-mogę-chybić robią z nas wszystkich przesądnych tubylców, Hallie. A ze wszystkich sportowców najbardziej przesądni są zawodowi futboliści. Stąd te ich wszystkie ochraniacze high-tech, odpustowa lycra i skomplikowana terminologia gry. Dodająca pewności siebie ekspozycja gadżetów high-tech. Bo tuż pod powierzchnią kuli się wylękniony tubylec. My to wiemy. Przerażony, potrząsający włócznią prymityw w spódniczce z trawy, który karmi Popogatapeka i boi się samolotów.

– Nowy Dyskursywny Słownik Oksfordzki Języka Angielskiego podaje, że Indianie Nootka z Vancouver podrzynali gardła dziewicom i bardzo starannie wlewali ich krew w otwory uszne zabalsamowanych ciał przodków.

– Słyszę ten twój obcinacz do paznokci. Przestań na chwilę.

– Już nie trzymam telefonu pod brodą. Mogę to robić jedną ręką, w drugiej trzymając telefon. Ale to wciąż ta sama stopa.

Nie znasz prawdziwie przesądnego sportowca, dopóki nie wejdziesz w szranki zawodowców, Hallie. Dopiero gdy dostaniesz się do Show, zrozumiesz prymitywa. Pasmo wygranych sprawia, że tubylec wychodzi na jaw. Nieprane od pierwszego meczu suspensoria stoją sztywno w górnych schowkach bagażowych samolotów. Obłędnie zrytualizowane czynności ubierania się, jedzenia, sikania.

– Mikcji.

Wyobraź sobie 200-kilowego liniowego, który uparł się sikać na siedząco. Nawet nie pytaj, co muszą znosić żony i dziewczyny futbolistów podczas serii zwycięskich meczów.

– Nie chcę słuchać o sprawach seksualnych.

– Są też gracze, którzy zapisują sobie dokładnie, co do kogo powiedzieli przed meczem, żeby, o ile mecz okazał się magicznym wyczynem „bez pudła”, móc powiedzieć dokładnie to samo do tych samych osób przed następnym spotkaniem.

– Podobno Indianie Nootka napełniali ciała zmarłych przodków krwią dziewicy, aby zachować intymność ich stanów psychicznych. Odnośna maksyma Nootka brzmi, cytuję: „Syty duch nie widzi rzeczy ukrytych”. Dyskursywny Słownik Oksfordzki podaje, że jest to jedna z najwcześniejszych zarejestrowanych metod profilaktyki schizofrenii.

– Hej, Hallie?

– A wieśniacy z rolniczego regionu Papineau w Quebecu po pochówku wiercili ponoć otworek w ziemi, przebijając przy okazji wieko trumny, żeby wypuścić duszę na zewnątrz, jeśli chciała wyjść.

– Hej, Hallie? Zdaje mi się, że jestem śledzony.

– To wielka chwila. Wykorzystałem już doszczętnie możliwości lewej nogi i przerzucam się na prawą. To będzie rzeczywisty sprawdzian rzetelności czaru.

– Powiedziałem, że chyba ktoś za mną chodzi.

– Niektórzy ludzie rodzą się na przywódców, O.

– Poważnie. A wiesz, co jest najdziwniejsze?

– Najdziwniejsze jest to, że zwierzasz się z tego młodszemu bratu, z którym nie utrzymujesz kontaktów, zamiast komuś, kogo naprawdę cenisz za łatwowierność…

– Najdziwniejsze jest to, że chyba śledzą mnie… niepełnosprawni.

– Dwa do trzech dla prawej nogi. Jeden nie wcelował. Wynik pozostaje do rozstrzygnięcia.

– Skończ na sekundę z tym obcinaniem. Ja się nie zgrywam. Na przykład niedawno. Wdałem się w gadkę z jedną laską w kolejce na poczcie. Patrzę, a za nami jest facet na wózku inwalidzkim. Niby nic takiego. Słuchasz?

– Po co byłeś na poczcie? Przecież nie cierpisz tradycyjnej korespondencji. Mario mówi, że dwa lata temu przestałeś przysyłać Mamuś te swoje pseudourzędowe raporty.

– No więc rozmowa idzie gładko i osiąga cel, zastosowane zostają Strategie Uwodzenia dwunasta i szesnasta, o których kiedyś opowiem ci dokładniej. Rzecz w tym, że laska i ja wychodzimy razem w świetnej komitywie, a w cieniu markizy sklepu trochę dalej siedzi drugi facet na wózku. Okej. To wciąż jeszcze nic takiego. Ale zajeżdżamy z laską na jej osiedle przyczep mieszkalnych…

– To w Phoenix jest osiedle przyczep mieszkalnych? Chyba nie tych srebrnych metalowych?

– No i ledwo wysiedliśmy z samochodu, patrzymy, a tam jeszcze jeden gość na wózku, usiłuje manewrować po żwirze i nie bardzo mu to wychodzi.

– Czy Arizona nie ma przypadkiem ponadnormatywnej populacji niepełnosprawnych starców?

– Ale ci niepełnosprawni wcale nie byli starzy. Za to wszyscy wyglądali bardzo atletycznie jak na inwalidów na wózkach. No i pomyślałem sobie, że trzech na godzinę to już lekka przesada.

– Zwykle wyobrażałem sobie twoje schadzki w bardziej kameralnej podmiejskiej oprawie. Albo w wielopiętrowych motelach z łóżkami o egzotycznych kształtach. Czy kobiety z metalowych przyczep w ogóle miewają małe dzieci?

– Ta miała słodkie małe bliźniaczki, które przez cały czas bawiły się cichutko klockami, bez nadzoru.

– Wzruszające.

– Ale rzecz w tym, że opuszczam przyczepę x godzin później, a gościu stale tam jest, utknął w żwirze. I z daleka przysiągłbym, że nosi maskę Zorro. A teraz, gdziekolwiek się ruszę, wszędzie widzę statystycznie nieprawdopodobną liczbę postaci na wózkach inwalidzkich, przyczajonych w ukryciu, niekiedy ciut nazbyt nonszalancko.

– Może to wyjątkowo nieśmiali wielbiciele? Jakiś klub ludzi z dysfunkcją kończyn dolnych, którzy mają obsesję, jak to nieśmiali wielbiciele, na punkcie jednej z pierwszych osobistości północnoamerykańskiego sportu, którego nazwisko przychodzi im na myśl w kontekście słowa „noga”?

– Może to tylko moja wyobraźnia. Zdechły ptak wpadł mi do jacuzzi.

– No to pozwól, że ci zadam parę pytań.

– Właściwie to wcale nie po to dzwonię.

– Ale poruszyłeś temat przyczep mieszkalnych. Muszę potwierdzić pewne podejrzenia, konkretnie dwa. Ba-bam. Nigdy nie byłem w przyczepie mieszkalnej, a nawet Dyskursywny Słownik Oksfordzki ma poważne luki w haśle dotyczącym osiedli przyczep mieszkalnych.

– I to ma być ten jedyny podobno nieześwirowany członek rodziny, do kogo zwracam się o pomoc.

– Chyba raczej „do którego”. Ale wróćmy do przyczepy. Do przyczepy tej pani, którą poznałeś na poczcie. Potwierdź lub zaprzecz następującym stwierdzeniom. Wykładzina dywanowa sięgała od ściany do ściany i była bardzo cienka, w kolorze palonej żółci lub oranżu.

– Tak.

– Salon, czy też przestrzeń rekreacyjna, zawierał niektóre bądź wszystkie z wymienionych przedmiotów: obraz na czarnym aksamicie przedstawiający zwierzę; diorama wideofoniczna na półce z bibelotami; haftowana makatka z biblijnym sloganem; co najmniej jeden mebel z perkalowym obiciem i ochronnymi serwetkami na podłokietnikach; popielniczka z filtrem powietrza Smoke-B-Gone; ostatnie dwa roczniki „Reader’s Digest” w swoim własnym pochyłym stojaku na czasopisma.

– Potwierdzam obraz na aksamicie przedstawiający lamparta, makatkę, sofę z serwetkami, popielniczkę. Nie potwierdzam „Reader’s Digest”. To nie jest specjalnie zabawne, Hallie. Mamuś z ciebie czasami wyłazi w takich okolicznościach.

– Ostatnie pytanie. Imię osoby z przyczepy. Jean. May. Nora. Vera. Nora-Jean albo Vera-May.

– …

– To było pytanie.

– Musiałbym się zastanowić.

– Chłopie, ty rzeczywiście piszesz swoje romanse przez małe „r”.

– Nie po to dzwonię.

– Nie wiadomo, czy krucha magia „bez pudła” działa także na prawą nogę. Wcelowałem już siedmioma na dziewięć, ale to jest całkiem inne uczucie, kiedy się specjalnie próbuje trafić do kosza.

– Hallie, mam tu kogoś z takiego pisma, kurwa, „Moment”, kto robi, cytuję, mój miękki profil.

– Co tam masz?

– Czynnik ludzki. O mnie jako człowieku. Ta pani mówi, że „Moment” nie zajmuje się czystym sportem. Są nastawieni na człowieka, element humanistyczny. Artykuł na kolumnę Ludzie Teraz.

– „Moment” to jest pisemko, które wykładają w supermarketach po drodze do kasy. Obok kondomów i gumy do żucia. Czytuje je Boczna Alice Moore. Pełno go leży w poczekalni u C.T. To tam był ten artykuł o tym niewidomym dzieciaku z Illinois, którym tak się zachwycał Thorpem.

– Hal.

– Myślę, że Boczna Alice spędza sporo czasu w sklepowych kolejkach do kasy, które, jak tak o tym pomyśleć, stanowią dla niej idealne środowisko.

– Hal.

– Bo tam może poruszać się bokiem.

– Hallie, ta imponująca fizycznie dziewczyna z „Momentu” zadaje masę osobistych pytań o historię rodziny.

– Interesuje ją Jegomość?

– Wszyscy. Ty, Wściekły Bocian, Mamuś. Powoli wychodzi na jaw, że to ma być artykuł wspomnieniowy na cześć Bociana jako patriarchy rodu, a nasze własne talenty i osiągnięcia zostaną w nim przedstawione jako swego rodzaju rozszczepiony hołd dla Bociana i jego kariery.

– Zawsze mówiłeś, że on rzuca długi cień.

– Oczywiście, dlatego w pierwszym odruchu chciałem ją pogonić. Ale „Moment” już skontaktował się z drużyną. Kierownictwo redakcji zasugerowało, że mój miękki profil będzie korzystny dla drużyny. Stadion Cardinals nie trzeszczy przecież pod nadmiarem fanek, bez względu na to, czy wygrywamy, czy przegrywamy. Przeszło mi też przez myśl, żeby ją wysłać do Bociana Baina, niech Bain sam jej truje, albo niech pisze do niej listy, samo rozszyfrowanie cytatów zajmie jej miesiąc.

– Jej, rodzaj żeński. Nietypowy temat jak na Orina. Twarda, szybka, żująca gumę, może nawet bezdzietna, typowa żurnalistka, która przyleciała nocnym samolotem z Nowego Jołku. Plus, mówiłeś, że jest imponująca.

– Wcale nie jest taka znowu twarda, chociaż w sensie fizycznym imponująca. Duża, ale niepozbawiona erotyzmu. Półtorej dziewczyny w każdą stronę.

– Dziewczyna zdolna zdominować przestrzeń każdej przyczepy mieszkalnej.

– Dość o przyczepach.

– Mówię z wysiłkiem, bo jednocześnie zbieram z podłogi niecelne ścinki paznokci.

– Ta dziewczyna jest odporna na wszystkie standardowe dygresje.

– Boisz się, że tracisz wprawę. Półtorej odpornej na wszystko dziewczyny.

– Mówiłem o dygresjach, nie o uwodzeniu.

– Mądrze robisz, że unikasz istot rodzaju żeńskiego, które podejrzewasz o to, że gdyby przyszło co do czego, mogłyby ci skopać dupę.

– Jest potężniejsza niż większość naszych obrońców. Ale niesamowicie seksowna. Liniowym szczęki opadają. A napastnicy pytają ją dla zgrywu, czy chce zobaczyć ich wyrazisty profil.

– Miejmy nadzieję, że pisze lepszą prozę niż ten, kto na wiosnę robił reportaż o niewidomym dzieciaku. Wspomniałeś jej o swoim nowym lęku przed inwalidami?

– Słuchaj no. Akurat ty powinieneś wiedzieć, że nie mam najmniejszego zamiaru odpowiadać szczerze na pytania o rodzinne brudy, bez względu na to, kto pyta, a zwłaszcza jeśli pytający notuje stenografią. Uroki fizyczne są tu bez znaczenia.

– Ty i tenis, ty i Święci, Jegomość i tenis, Mamuś i Quebec, i Royal Victoria, Mamuś, emigracja, Jegomość i anulacja, Jegomość i Lyle, Jegomość i alkohole destylowane, Jegomość i jego samobójstwo, ty i Joelle, Jegomość i Joelle, Mamuś i C.T., ty kontra Mamuś, EAT, nieistniejące filmy et cetera.

– No to rozumiesz, że mam się nad czym zastanawiać. Jak uniknąć szczerych wypowiedzi w sprawach Bociana, dopóki nie wiem, jak powinna brzmieć szczera odpowiedź.

– Wszyscy mówili, że pożałujesz, że nie byłeś na pogrzebie. Ale chyba nie to mieli na myśli.

– Na przykład: czy Bocian wyniósł się z tego świata, zanim C.T. wprowadził się na górę Domu Dyrekcji? Czy potem?

– …

– …

– Mnie o to pytasz?

– Nie utrudniaj mi, Hal.

– Nawet by mi się nie śniło próbować.

– …

– Tuż przedtem. Dwa, trzy dni wcześniej, C.T. zajmował najpierw ten pokój, który jest teraz deLinta, obok pokoju Schtitta, w Gmachu Mieszkalno-Administracyjnym.

– A tata wiedział, że oni byli…?

– Bardzo zżyci? Nie wiem, O.

– Nie wiesz?

– Mario może wiedzieć. Może pogadasz o tym z Bubu, O.?

– Nie bądź taki, Hal.

– …

– A tata… a Wściekły Bocian wsadził głowę do piekarnika?

– …

– …

– Do mikrofalówki, O. Do tej mikrofalówki z rożnem, która stoi koło lodówki, od strony zamrażarki, pod szafką z talerzami i miskami, która wisi na lewo od lodówki, gdy stoisz twarzą do lodówki.

– Do mikrofalówki.

– Przyjąłem, potwierdzam, O.

– Nikt nigdy nie wspomniał o mikrofalówce.

– To chyba wyszło samo z siebie na pogrzebie.

– Nadążam za tobą, gdybyś miał wątpliwości.

– …

– No i gdzie go znaleźli?

– Dwadzieścia z dwudziestu ośmiu to ile, sześćdziesiąt pięć procent?

– To jeszcze nie wszystko, o co…

– Mikrofalówka była w kuchni, już ci tłumaczyłem, O.

– W porządku.

– W porządku.

– No dobra, ale teraz, twoim zdaniem, kto najwięcej mówi o tym człowieku, kto najbardziej werbalnie ożywia pamięć o nim: ty, C.T. czy Mamuś?

– Myślę, że po równo.

– Więc w ogóle się o tym nie wspomina. Nikt o nim nie mówi. To jest tabu.

– A jednak chyba o kimś zapomniałeś.

– Mario. Mówi o nim. O tym.

– Czasami.

– Do kogo?

– Chociażby do mnie.

– A więc ty o tym rozmawiasz, ale tylko z nim i tylko jeśli on zainicjuje rozmowę.

– Orin, skłamałem. Jeszcze nawet nie zacząłem obcinać na prawej nodze. Za bardzo się bałem zmienić kąt dostępu do paznokci. Prawa stopa wymaga całkiem innego kąta ustawienia ręki. Obawiam się, że magia dotyczy tylko lewej stopy. Jestem jak ten twój przesądny liniowy. Mówienie o tym sprawiło, że czar prysł. Teraz się wstydzę i boję. Siedzę na skraju łóżka z prawym kolanem pod brodą i studiuję własną stopę, sparaliżowany pierwotnym lękiem. I okłamuję rodzonego brata.

– Mogę zapytać, kto go znalazł? Jego… kto znalazł go w tym piekarniku?

– Został znaleziony przez niejakiego Harolda Jamesa Incandenzę, lat trzynaście, u progu starości.

– Ty go znalazłeś? Nie Mamuś?

– …

– …

– Słuchaj, wolno spytać, skąd to nagłe zainteresowanie po czterech latach i dwustu szesnastu dniach, z czego przez dwa lata nawet nie raczyłeś zadzwonić?

– Już ci mówiłem, że nie czuję się bezpiecznie, nie odpowiadając na pytania Helen, kiedy nie wiem tego, czego nie mówię.

– Helen. Więc jednak.

– Dlatego.

– Nawiasem mówiąc, nadal jestem sparaliżowany. Samoświadomość, która zabija magię, się nasila. To dlatego Pemulis i Troeltsch zawsze oddają prowadzenie. To się standardowo nazywa Usztywnienie. Obcinacz jest gotowy do akcji, ostrza po obu stronach paznokcia. Nie mogę osiągnąć stanu nieświadomości koniecznego do ich zwarcia. Może to przez to, że pozbierałem tych kilka, którymi nie trafiłem do kosza. Kosz na śmieci wydaje mi się nagle mały i daleki. Straciłem magię, bo o niej gadałem, zamiast po prostu jej się poddać. Strzelenie obcinkami z paznokcia do kosza na śmieci wydaje mi się teraz ćwiczeniem z telemachii.

– Miałeś na myśli telemetrię?

– To żenujące. Jak talenty znikają, to na dobre.

– Posłuchaj…

– Wiesz co, dlaczego mi po prostu nie zadasz tych standardowych, wstrętnych pytań, na które nie chcesz znać odpowiedzi? To może być dla ciebie jedyna okazja. Na ogół raczej o tym nie rozmawiam.

– Była tam? NDWC?

– Joelle nie bywała na kampusie od waszego rozstania. Wiedziałeś o tym. Jegomość spotykał się z nią w kamienicy, kręcili. Sam na pewno wiesz, co kombinowali. Joelle z Jegomościem. Jegomość też zszedł do podziemia. Bieżącą administracją zajmował się już niemal wyłącznie C.T. A Jegomość przesiedział bity miesiąc w tej postprodukcyjnej kanciapie na zapleczu laboratorium. Mario przynosił mu tam jedzenie i… niezbędny sprzęt. Czasami jadał z Lyle’em. Nie wylazł na powierzchnię przez minimum miesiąc, wyłączając krótki wypad do McLeana w Belmont na dwudniowy odwyk. To się zdarzyło jakiś tydzień po jego powrocie. Poleciał gdzieś na trzy dni w sprawach, jak mi się zdaje, zawodowych. Związanych z filmem. Jeżeli Lyle z nim nie wyjechał, to wybył gdzie indziej, bo nie było go w siłowni. Wiedziałem, że nie zabrał Maria, który nie miał pojęcia, co się święci. Mario nie kłamie. Nie było jasne, czy dokończył to, co montował. Jegomość, znaczy się. Zakończył życie Pierwszego Kwietnia, gdybyś nie był pewien, który to był dzień. Mogę cię zapewnić, że Pierwszego Kwietnia nie wrócił do czasu rozpoczęcia popołudniowych meczów, bo tuż po lunchu kręciłem się koło laboratorium i jeszcze go nie było.

– Mówiłeś, że wyjechał na kolejny detoks. Kiedy? W marcu?

– Zjawiła się Mamuś we własnej osobie i ryzykując wyjście na powierzchnię, odwiozła go tam osobiście, więc domyślam się, że sprawa była pilna.

– Pić przestał w styczniu, Hal. Joelle postawiła sprawę na ostrzu noża. Zadzwoniła do mnie, chociaż umówiliśmy się, że nie będziemy dzwonić, żeby mi o tym powiedzieć, chociaż mówiłem jej, że nie chcę o nim słyszeć, jeżeli ona ma nadal grać w jego filmach. Powiedziała, że od tygodni nie wypił ani kropli. To był jej warunek, w zamian za zgodę na wykorzystywanie jej wizerunku w tym, co robił. Podobno jej obiecał, że zrobi wszystko.

– Cóż, nie wiem, co mam ci powiedzieć. Wtedy już trudno było orzec, czy on jeszcze pije, czy nie. Podobno na pewnym etapie nie widać różnicy.

– Miał ze sobą jakieś filmowe akcesoria w tej podróży samolotem? Puszkę z taśmą? Sprzęt?

– O., ja go nie widziałem, ani kiedy wyjeżdżał, ani kiedy wrócił. Wiem tylko, że jeszcze go nie było, jak zaczął się mecz. Freer pokonał mnie szybko i z kretesem. Cztery do jednego, cztery do dwóch i coś tam, skończyliśmy jako pierwsi. Wpadłem do Domu Dyrekcji, żeby zrobić przed kolacją pilne pranie. Było to około 16:30. Wyszedłem i od razu coś zauważyłem.

– I go znalazłeś.

– I poleciałem po Mamuś, ale po drodze zmieniłem zamiar i poszedłem po C.T., ale znowu zmieniłem zamiar i poszedłem po Lyle’a, ale po drodze wpadłem na Schtitta. Który okazał się w tej sytuacji nienagannie szybki, sprawny i rozsądny, udowadniając, że to właśnie do niego należało się udać w pierwszej kolejności.

– Nawet nie wiedziałem, że mikrofalówka może działać z otwartymi drzwiczkami. Pomyśl, te wszystkie mikrofale oscylujące w środku. Zdawało mi się, że tam jest taka lampka, jak w lodówce, albo czujnik, jak w urządzeniu tylko-do-odczytu.

– Chyba zapomniałeś, że osoba, o której mówimy, była technicznym geniuszem.

– Wyobrażam sobie, jaki przeżyłeś szok i traumę. Był uduszony, napromieniowany i/lub poparzony.

– Odtworzyliśmy potem całą scenę: posługując się wiertarką z szerokim wiertłem i piłą do metalu, wyciął w drzwiczkach otwór wielkości głowy, a jak już wsadził głowę, uszczelnił szparę wokół szyi folią aluminiową.

– Brzmi to dość amatorsko i niechlujnie.

– Łatwo krytykować. To nie było przedsięwzięcie estetyczne.

– …

– A niedaleko mikrofalówki, na blacie, znaleziono dużą, do połowy opróżnioną flaszkę Wild Turkey z szyjką przewiązaną szeroką czerwoną kokardą.

– Masz na myśli szyjkę butelki?

– Potwierdzam.

– Czyli jednak nie był trzeźwy.

– Tak wynika, O.

– I nie zostawił żadnego listu ani komunikatu na wideo w stylu ostatniej woli?

– O., przecież doskonale wiesz, że tego nie zrobił. Pytasz mnie o to, co wiem, że wiesz, a poza tym go krytykujesz i wygłaszasz uwagi dotyczące trzeźwości, chociaż nie byłeś ani na miejscu zdarzenia, ani na pogrzebie. Kończymy już? Bo na mnie tu czeka cała stopa z długimi pazurami.

– Mówiłeś, że zrekonstruowaliście scenę.

– I właśnie mi się przypomniało, że muszę oddać książkę do biblioteki. Całkiem o niej zapomniałem. Kurza twarz.

– „Zrekonstruowaliśmy scenę”: czy to znaczy, że scena, którą zastaliście, była… zdekonstruowana?

– Jak możesz, O.! Wiesz, że nienawidził tego słowa bardziej niż…

– Czyli był poparzony. Powiedz to. Bardzo, bardzo ciężko poparzony.

– …

– Nie, zaczekaj. Zaduszony. Ugnieciona folia miała zachować próżnię w przestrzeni, która została automatycznie opróżniona z chwilą, gdy magnetron zaczął oscylować i generować mikrofale.

– Magnetron? Co ty wiesz o magnetronach i oscylatorach? Czy nie jesteś tym moim bratem, któremu trzeba przypominać, w którą stronę obraca się kluczyk w stacyjce?

– Przelotny związek z pewnym Podmiotem. Była modelką na targach sprzętu gospodarstwa domowego.

– …

– Dosyć brutalną miała robotę jak na modelkę. Musiała stać na olbrzymiej obracającej się paterze w kostiumie kąpielowym, z jedną nogą ugiętą, i wskazywać otwartą dłonią na stojące obok urządzenie elektryczne. Całymi dniami się tak kręciła i uśmiechała. Potem przez pół wieczoru nie mogła odzyskać równowagi.

– Czy ta… Podmiot… wytłumaczyła ci przy okazji, na jakiej zasadzie działa mikrofalówka?

– …

– A może kiedyś upiekłeś chociaż kartofel w mikrofalówce? Wiedziałeś, że kartofel należy przekroić, zanim włączy się urządzenie? A wiesz dlaczego?

– Jezu.

– Patolog z BPD[83] powiedział, że ciśnienie wewnętrzne w kg/cm2 musiało wzrosnąć natychmiast do równowartości ponad dwóch lasek TNT.

– Jezu Chryste, Hallie.

– Stąd konieczność zrekonstruowania sceny.

– Jezu.

– Nie miej wyrzutów sumienia. Nie ma gwarancji, że ktokolwiek by ci to powiedział, nawet gdybyś wpadł na, powiedzmy, nabożeństwo żałobne. Ja na przykład nie byłem wtedy zbyt rozmowny. Przez cały okres żałoby pozostawałem w szoku i pod wpływem traumy. Z tego czasu najlepiej pamiętam ciągłe ciche rozmowy o moim stanie psychicznym. Wręcz lubowałem się we wpadaniu znienacka do pokoi, żeby zobaczyć, jak te rozmowy urywają się w pół zdania.

– Musiałeś być, kurwa, straumatyzowany ponad ludzkie pojęcie.

– Szczerze doceniam twoją troskę, wierz mi.

– …

– Co do traumy, wszyscy byli zgodni. Okazuje się, że Rusk z Mamuś już w parę godzin po zdarzeniu konsultowały się w mojej sprawie z najlepszymi specami od traumy i żałoby. Zaraz zostałem wysłany na intensywną terapię. Cztery dni w tygodniu przez ponad miesiąc, akurat w kwietniu i maju, kiedy trwały przygotowania do letnich turniejów. Przez to, że opuściłem tyle popołudniowych meczów, spadłem o dwa miejsca w tabeli czternastolatków. Przegapiłem Kwalifikacje na Twardych Kortach i straciłbym Indianapolis, gdyby… gdybym w końcu nie rozszyfrował procesu traumy i żałoby.

– Ale ci pomogła. W sumie. Ta terapia.

– Ta terapia przeniosła się w końcu do biurowca przy Commonwealth Avenue, za Sunstrand Plaza na rogu Lake Street, tego z cegły koloru Sosu Tysiąca Wysp, który mijamy cztery razy w tygodniu na trasie biegów kondycyjnych. Kto by pomyślał, że jeden z najlepszych na tym kontynencie speców od żałoby urzęduje na tej samej ulicy.

– Mamuś na pewno nie chciała, żeby proces, skoro już był konieczny, przebiegał zbyt daleko od matecznika.

– Terapeuta nalegał, żebym mówił do niego po imieniu, które już zapomniałem. Potężny, rumiany bysio z demonicznie synklinalnymi brwiami i bardzo drobnymi szarawymi pieńkami zębów. I z wąsem. W wąsach zawsze miał pozostałości po kichnięciu. Bardzo dobrze poznałem te wąsy. Wiecznie zaczerwieniona twarz wysokociśnieniowca, jak u C.T. O dłoniach lepiej nie mówmy.

– Mamuś kazała Rusk oddać cię w łapy najlepszego fachowca od żałoby, żeby nie mieć wyrzutów sumienia, że to praktycznie ona sama wyrżnęła ten otwór w drzwiczkach mikrofalówki. To był jeden z jej drobnych zabiegów mających na celu pozbycie się poczucia winy. Zawsze uważała, że Jegomość więcej zajmuje się Joelle niż pracą. A biedny stary Jegomość poza Mamuś świata nie widział.

– To był twardy hombre, O., ten terapeuta od żałoby. W porównaniu z jego sesjami, sesja z Rusk była jak dzień nad Adriatykiem. Nie odpuszczał: „Jak się z tym poczułeś, jak czujesz się z tym teraz, co czujesz, kiedy cię pytam, jak się z tym czujesz?”.

– Rusk zawsze przypominała mi pierwszoklasistę majstrującego przy staniku jakiegoś Podmiotu: w ten sam niezdarny sposób dobierała się człowiekowi do głowy.

– Gościu był nienasycony i przerażający. Te jego brwi, ta nalana gęba, te małe oczka bez wyrazu. Nigdy się nie odwracał ani nie rozglądał na boki, przez cały czas patrzył prosto na mnie. To było najbrutalniejsze sześć tygodni maksymalnie intensywnej profesjonalnej rozmowy, jakie można sobie wyobrazić.

– A tymczasem pierdolony C.T. już wyrzucał na strych Domu Jegomościa jego kolekcję butów na koturnach i nieprzekonujących tupecików.

– To był jeden wielki koszmar. Nie potrafiłem wyczaić, czego ten gość ode mnie chce. Przekopałem się przez cały dział żałoby w bibliotece na Copley Square. Nie dyski. Autentyczne książki. Przeczytałem Kübler-Ross, Hintona. Przebrnąłem przez Kastenbauma i Kastenbauma. Czytałem nawet takie rzeczy jak Siedem wyborów. Krok po kroku do nowego życia po utracie bliskiej osoby, autorstwa Elizabeth Harper Neeld[84], trzysta pięćdziesiąt dwie strony czystego gówna. Na terapii zaprezentowałem podręcznikowe symptomy zaprzeczenia, pertraktacji, złości, ponownego zaprzeczenia i depresji. Wymieniłem siedem podręcznikowych wyborów i przeprowadziłem ich wiarygodną analizę porównawczą. Przedstawiłem dane etymologiczne dotyczące słowa „akceptacja”, sięgając wstecz do Wyclifa i XIV-wiecznej francuszczyzny langwedockiej. Terapeuta od żałoby nie dał się nabrać. To było jak koszmarny sen o egzaminach końcowych: przychodzisz obkuty na blachę i dostajesz pytania egzaminacyjne, które są wszystkie w języku hindi. Próbowałem mu nawet wciskać, że Jegomość już wtedy był przeważnie i tak nieszczęśliwy, zgorzkniały i niepoczytalny, że na dobrą sprawę żyli z Mamuś w separacji, że nie pomagała mu już nawet praca ani wild turkey, że gryzł się czymś, co akurat montował, bo wyszło tak słabo, że nie chciał tego pokazywać. Że to… to, co się stało, było w sumie aktem miłosierdzia.

– A więc Jegomość nie cierpiał. W tej mikrofalówce.

– Patolog z BPD, który obrysowywał kredą buty Jegomościa na podłodze, stwierdził, że to mogło trwać góra dziesięć sekund. Powiedział, że wzrost ciśnienia był niemal natychmiastowy. Potem wskazał ręką na ściany kuchni. I zwymiotował. Patolog.

– Jezu Chryste, Hallie.

– Ale terapeuta od żałoby nie dawał się nabrać na argument przynajmniej-już-nie-cierpi, który u Kastenbauma i Kastenbauma opisany jest jako świetlana oznaka prawdziwej akceptacji. Terapeuta od żałoby przyssał się do mnie jak heloderma arizońska. Próbowałem mu nawet wmówić, że nie czuję kompletnie nic.

– Co było fikcją.

– Oczywiście, że fikcją. Co miałem robić? Byłem w panice. Ten gość to był chodzący koszmar. Jego twarz zawisała nad biurkiem jak cierpiący na nadciśnienie księżyc. Ani drgnęła. Tylko te wąsy mu się świeciły od rozpylonych smarków. O jego ręce nawet mnie nie pytaj. Ten gość był moim najgorszym koszmarem. Skoro mowa o samoświadomości i lęku. Oto miałem przed sobą wcielenie autorytetu i nie umiałem sprostać jego wymaganiom. Demonstracyjnie okazywał mi, że nie spełniam wymagań. Wcześniej zawsze umiałem sprostać wymaganiom.

– Zawsze byłeś w tym najlepszy z nas, Hallie, co do tego nie ma kwestii.

– Ale nagle znalazłem się oko w oko z wcieleniem autorytetu z najwyższymi referencjami w ramkach na wszystkich ścianach, które siedziało sobie w najlepsze, odmawiając mi nawet określenia swoich wymagań. Mów, co chcesz, o Schtitcie i deLincie, ale oni przynajmniej jasno mówili, o co im chodzi. Flottman, Chawaf, Prickett, Nwangi, Fentress, Lingley, Pettijohn, Ogilvie, Leith, nawet Mamuś w pewnym sensie, wszyscy oni od pierwszego dnia zajęć podawali do wiadomości listę swoich wymagań. A ten sukinsyn nie mówi.

– No to przez cały czas u niego też byłeś w szoku.

– O., było ze mną coraz gorzej. Traciłem na wadze. Nie mogłem spać. To wtedy zaczęły się moje koszmary. Śniła mi się twarz na podłodze. Przegrałem po raz drugi z Freerem, potem z Coyle’em. Trzy sety męczyłem się z Troeltschem. Dostałem B z dwóch sprawdzianów. Na niczym nie mogłem się skupić. Dręczył mnie obsesyjny lęk, że obleję terapię żałoby. Że ten cały specjalista powie Rusk, Schtittowi, C.T. i Mamuś, że nie spełniam wymagań.

– Żałuję, że mnie tam nie było.

– Ale dziwna rzecz: im bardziej nasilała się moja obsesja, im gorzej grałem i sypiałem, tym bardziej wszyscy się cieszyli. Terapeuta od żałoby prawił mi komplementy z powodu mizernego wyglądu. Rusk powiedziała deLintowi, że terapeuta od żałoby mówił Mamuś, że terapia zaczyna skutkować, ja pomału wchodzę w żałobę, ale to długi proces.

– Długi i kosztowny.

– Zgadza się. Wpadłem w rozpacz. Zdawało mi się, że utknąłem już na zawsze w terapii żałoby, że nigdy nie spełnię jej wymagań i ona nigdy się nie skończy. I dzień w dzień, tydzień po tygodniu, odbywałem te kafkowskie interfejsy z tym facetem. Przyszedł maj. Zbliżały się rozgrywki kontynentalne na kortach ziemnych, w których rok wcześniej doszedłem do czwartej rundy, a tu wszyscy, chociaż nic nie mówili, byli przekonani, że jestem w przełomowym stadium długiego i kosztownego procesu żałoby, więc nie pojadę z reprezentacją do Indianapolis, chyba że w ostatniej chwili coś wymyślę i zdołam spełnić emocjonalne wymagania tego gościa. Byłem totalnie zrozpaczony, wrak człowieka.

– I powlokłeś się na dół do siłowni. Złożyłeś wizytę poczciwemu staremu Lyle’owi.

– Lyle okazał się kluczowy. Siedział tam na dole i czytał Źdźbła trawy. Miał okres Whitmanowski, w ramach, jak powiedział, żałoby po Jegomościu. Nigdy przedtem nie chodziłem do Lyle’a w roli petenta, ale on, jak mi później powiedział, spojrzał na mnie tylko raz okiem żałoby i widząc, jak się miotam i pocę smakowicie, tak się wzruszył moim dodatkowym cierpieniem, jakby nie wystarczyło to, że jako pierwszy z bliskich sercu Jegomościa doświadczyłem jego straty, że postanowił dołożyć wszelkich starań. Nadstawiłem czoła i wyjaśniłem mu szczerze, co się dzieje, że jak nie wykombinuję jakiegoś sposobu na zadowolenie tego speca od żałoby, to wyląduję w pokoju bez klamki. Lyle w przenikliwości swojej uświadomił mi, że podchodzę do sprawy od złej strony. Udałem się do biblioteki i wszedłem w rolę badacza żałoby. Musiałem przekopać się przez dział literatury dla fachowców od żałoby. Skąd mogłem wiedzieć, czego chce taki fachowiec, dopóki nie dowiedziałem się, czego wymaga od niego sama profesja etc. To proste, powiedział mi Lyle. Muszę empatyzować, powiedział, z terapeutą od żałoby, jeżeli chcę go przechytrzyć. Było to tak proste odwrócenie mojej normalnej metody spełniania wymagań, że nie przyszło mi do głowy. Tak mi tłumaczył Lyle.

– Lyle ci to wszystko powiedział? To do niego niepodobne.

– Po raz pierwszy od tygodni jakby zapaliło się we mnie małe światełko. Wezwałem taksówkę. Wskoczyłem do niej w zarzuconym na kark ręczniku, zanim zatrzymała się na dobre przed bramą. „Do najbliższej biblioteki, która ma stricte profesjonalny dział terapii żałoby i traumy, i to gazem”. Et cetera, et cetera.

– Lyle, którego poznała moja klasa, nie był typem doradcy w kwestii spełniania wymagań autorytetów.

– Wchodząc na drugi dzień do gabinetu terapeuty od żałoby, byłem innym człowiekiem, nieskazitelnie przygotowanym, niezaginalnym. Wszystko, czego się bałem w tym człowieku, jego brwi, wielokulturowa muzyczka w poczekalni, nieubłagane spojrzenie, zaświnione wąsy, drobne szarawe ząbki, nawet dłonie, czy wspominałem, że terapeuta przez cały czas trzymał ręce pod biurkiem?

– Ale dałeś radę. Swoją żałobą zadowoliłeś wszystkich.

– Wszedłem tam i na oczach terapeuty od żałoby okazałem złość. Zarzuciłem mu, że tłamsi moje próby przepracowania żałoby, odmawiając przyznania wartości mojemu brakowi uczuć. Oświadczyłem, że już powiedziałem mu całą prawdę. Posłużyłem się wulgaryzmami i slangiem. Powiedziałem, że gówno mnie obchodzi jego opinia uznanego autorytetu potwierdzonego licznymi referencjami. Powiedziałem mu, że ma nasrane we łbie. Spytałem, kiego chuja chce ode mnie. Działałem jak w amoku. Powiedziałem mu, że już mu mówiłem, że nic nie czuję, co było prawdą. Powiedziałem, że on najwyraźniej chce obudzić we mnie toksyczne poczucie winy z racji tego, że nic nie czuję. Zauważ, że subtelnie wtrącałem fachową terminologię w rodzaju przepracować czy toksyczne poczucie winy. Zaczerpniętą z biblioteki.

– Cała różnica polegała na tym, że tym razem wyszedłeś na kort zorientowany, gdzie przebiegają linie, jak by powiedział Schtitt.

– Terapeuta od żałoby zachęcał mnie do dalszego uzewnętrzniania skrajnych emocji, do opisywania i celebrowania uczucia gniewu. Cieszył się i podniecał coraz bardziej, kiedy ze złością mówiłem, że kategorycznie odmawiam odczuwania choćby grama jakiegokolwiek rodzaju winy. Czy powinienem był, zapytałem go, jeszcze szybciej przegrać z Freerem, żeby zdążyć na czas do Domu Dyrekcji i powstrzymać Jegomościa? To nie była moja wina, powiedziałem. To nie moja wina, że go znalazłem, wykrzyczałem; zostały mi już same czarne skarpetki, zgodnie z regulaminem miałem pełne prawo zrobić pilne pranie. W tym momencie waliłem się już pięściami po mostku z wściekłości, powtarzając, że to, jak Boga kocham, nie moja wina, że…

– Że co?

– Dokładnie tak samo spytał terapeuta od żałoby. W literaturze fachowej znalazłem cały wytłuszczony ustęp o Nagłych Zamilknięciach i Afektowanej Mowie. Terapeuta od żałoby siedział już wychylony od pasa w moją stronę. Usta miał wilgotne. Ja, mówiąc żargonem terapeutycznym, byłem w Fazie. Po raz pierwszy od dawna czułem się panem sytuacji. Zerwałem kontakt wzrokowy z terapeutą. Byłem głodny, wymamrotałem.

– Słucham?

– Dokładnie tak samo spytał terapeuta. Wymamrotałem, że nic, tylko to nie moja wina, że miałem taką reakcję po wejściu do Domu Dyrekcji, zanim jeszcze wszedłem do kuchni, żeby dostać się tamtędy do schodów do basementu, i znalazłem Jegomościa z głową w tym, co zostało z mikrofalówki. Kiedy tylko wszedłem i byłem jeszcze w przedpokoju, gdzie usiłowałem zdjąć buty bez stawiania brudnej torby z praniem na białym chodniku, więc skakałem na jednej nodze i po prostu nie mogłem mieć pojęcia o tym, co się stało. Powiedziałem, że nikt nie wybiera sobie i nie kontroluje pierwszej nieświadomej myśli czy też reakcji po wejściu do domu. Powiedziałem, że to nie moja wina, że w pierwszym nieświadomym odruchu pomyślałem…

– Jezu, młody, co?

– Że coś pysznie pachnie! wrzasnąłem. Siła mojego piskliwego krzyku omal nie przerzuciła terapeuty przez oparcie skórzanego fotela. Kilka dyplomów pospadało ze ścian. Nachyliłem się w moim nieskórzanym fotelu jak do awaryjnego lądowania. Ściskając dłońmi skronie, bujałem się w tył i w przód. Płakałem. Było to coś pomiędzy skowytem a wrzaskiem. Że miałem za sobą ponad cztery godziny od lunchu, cztery godziny intensywnej nauki i grania, więc umierałem z głodu. Że ślina napłynęła mi do ust, gdy tylko przekroczyłem próg. Że moją pierwszą reakcją było: O rany, jak coś pysznie pachnie!

– Ale wybaczyłeś to sobie.

– Rozgrzeszyłem się siedem minut przed końcem sesji na pełnych aprobaty oczach terapeuty od żałoby. Był w ekstazie. Przysiągłbym, że jego strona biurka uniosła się pół metra nad podłogę, tak się ucieszył moim podręcznikowym przełomem w autentyczny afekt i traumę, i poczucie winy, i podręcznikowy, ogłuszający żal, a na koniec rozgrzeszenie.

– Chryste Panie na skiboardzie, Hallie!

– …

– Ale dałeś radę. Przeżyłeś żałobę, więc możesz mi powiedzieć, jak to było, żebym mógł zeznać coś świeżego, ale przekonującego tej całej Helen z „Momentu”.

– Jednak pominąłem to, że najkoszmarniej frapujące w tym terapeucie od żałoby były jego schowane ręce. Groza tych całych sześciu tygodni skupiła się niejako w jego niewidocznych rękach. Nigdy nie wyłoniły się spod biurka. Jakby kończyły się na łokciach. Poza analizą materiałową jego wąsów znaczną część każdej godziny sesji poświęcałem na wyobrażanie sobie konfiguracji i czynności tych schowanych pod biurkiem rąk.

– Hallie, pozwól, że cię o coś zapytam, i nigdy więcej do tego nie wrócę. Zasugerowałeś, że szczególnie traumatyczne było to, że głowa Jegomościa rozpękła się jak nierozkrojony kartofel.

– Ale potem, w ostatni, jak się okazało, dzień terapii, ostatni dzień przed wyborem składów drużyn A na Indianapolis, gdy już wreszcie spełniłem wymagania, a moja traumatyczna żałoba została fachowo oceniona jako ujawniona, uświadomiona i przepracowana, kiedy włożyłem bluzę i zbierałem się do wyjścia, i podszedłem do biurka, i z drżącą wdzięcznością wyciągnąłem rękę, a on wstał i wyciągnął swoją rękę, i uścisnął mi dłoń, wtedy nareszcie zrozumiałem.

– Jego ręce były zniekształcone czy coś.

– Jego ręce były nie większe od dłoni czteroletniej dziewczynki. Czysty surrealizm. Ta potężna autorytatywna postać z wielką czerwoną mięsistą twarzą i grubym sumiastym wąsem, z obwisłymi policzkami i szyją, która wylewała się poza krawędź kołnierzyka koszuli, miała malutkie, różowe, nieowłosione łapki, miękkie jak pupcia noworodka, delikatne jak muszelki. Te rączki mnie załatwiły. Ledwo wyszedłem z gabinetu, zaczęło się.

– Katartyczna posttraumatyczna histeria. Wytoczyłeś się stamtąd roztrzęsiony.

– Ledwo dopadłem męskiej toalety w końcu korytarza. Śmiałem się tak histerycznie, że bałem się, że mnie usłyszą wszyscy periodontolodzy i księgowi w pokojach po obu stronach łazienki. Usiadłem w ustępie, zakrywając sobie usta, i tupałem nogami, i waliłem głową o ścianki kabiny z histerycznej uciechy. Szkoda, że nie widziałeś tych rączek.

– Ale dałeś radę i możesz mi opisać ogólne uczucie.

– Czuję, że skupiam wszystkie siły w prawej stopie, nareszcie. Magiczne doznanie powróciło. Nie wytyczam wektorów względem kosza na śmieci, nic z tych rzeczy. Nie myślę nawet. Ufam temu doznaniu. Jego odpowiednikiem na celuloidzie jest moment, w którym Luke zdejmuje swój technologicznie zaawansowany kask z promiennikiem podczerwieni.

– Jaki kask?

– Wiesz oczywiście, że ludzkie paznokcie są pozostałościami szponów i rogów. To cecha atawistyczna, jak kość ogonowa i włosy. Że rozwijają się w macicy na długo przed korą mózgową.

– Co jest grane?

– Że w jakimś momencie pierwszego trymestru ciąży zatracamy skrzela, ale nadal jesteśmy pęcherzowatym workiem wypełnionym płynem rdzeniowym, z zawiązkami ogona i włosów, z mikroczipami szczątkowego szpona i rogu.

– Mówisz tak, żeby obudzić we mnie wyrzuty sumienia? Wkurwiło cię moje dopytywanie o szczegóły po tak długim czasie? Odnowiło żałobę?

– Jeszcze tylko jedno potwierdzenie. Wnętrze tej przyczepy. Znajdował się tam jakiś przedmiot lub trio przylegających do siebie przedmiotów o następującym układzie kolorystycznym: brąz, lawenda i miętowa zieleń bądź też zielonkawa żółć.

– Mogę zadzwonić, jak będziesz bardziej sobą. Zresztą noga zaczyna mnie rwać po hydromasażu.

– Będę tutaj. Muszę ulec magii całą stopą. Nie mam zamiaru zmieniać ani cząsteczki. Jestem prawie gotów uruchomić obcinacz. Będzie dobrze, wiem o tym.

– Narzuta. Taka afgańska narzuta na obitej perkalem kanapie. Kolor żółty był raczej kanarkowy niż żonkilowy.

– A właściwe słowo brzmi „zaduszony”. Kopnij za nas kilka jajowatych piłek, O. Następny dźwięk, który usłyszysz, będzie niemiły – powiedział Hal, zbliżając telefon tuż do stopy ze straszliwie zaciekłą miną.

***

6 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Biały halogen na tle zielonej kompozytowej nawierzchni olśniewający korty halowe Akademii Tenisowej Port Washington ma kolor kwaśnych jabłek. Dla widzów zza szyby galerii duety graczy rozstawionych i poruszających się w dole mają gadzi odcień skóry, którego bladość kojarzy się z chorobą morską. Doroczny mityng przybrał mamucie rozmiary: drużyny A i B obydwu akademii, chłopców i dziewcząt, single i deble, do lat 14, do lat 16, do lat 18. Trzydzieści sześć kortów rozciąga się w dole od galerii w jednym końcu, pod wymyślnym trójkopułowym sklepieniem całorocznego Płuca.

W drużynie tenisowej juniorów jest sześć osób: najwyższy w rankingu rozgrywa singla #1 z najlepszym z drużyny przeciwnika, drugi w rankingu gra z #2 i tak dalej, aż do #6. Po sześciu singlach następują dwa deble, zazwyczaj także z udziałem obu najlepszych graczy każdej z drużyn – chociaż zdarzają się wyjątki, np. bliźniaczki Vaught albo Schacht z Troeltschem, plasujący się nisko w drużynie B osiemnastolatków, grają debla #2 z ramienia drużyny A osiemnastolatków EAT, ponieważ tworzą parę deblową, odkąd sikali w pieluchy w Philly, więc są tak doświadczeni i zgrani, że mogą wycierać kort z #3 i #4 w singlach, Coyle’em i Axfordem, którzy wolą w ogóle nie grać debli. Wszystko to jest dość skomplikowane i raczej niezbyt interesujące – chyba że gra się samemu.

W normalnym mityngu dwóch drużyn juniorów wyłania się najlepszych z dziewięciu meczów, natomiast w tym dorocznym mamucim spotkaniu EAT i ATPW – najlepszych ze stu ośmiu. Remis jest wysoce mało prawdopodobny – jak 1 do 227 – i nie zdarzył się ani razu w ciągu dziewięciu lat. Mityngi odbywają się zawsze na Long Island, bo ATPW ma wyrąbane w kosmos korty halowe. Co roku akademia, która przegrała mityng, musi, stojąc na stołach podczas wieczornego bankietu, odśpiewać strasznie głupią piosenkę. Podobno jeszcze bardziej żenujący rytuał odprawiają Dyrektorzy obu szkół, ale nikt nie wie dokładnie, na czym on polega. W ubiegłym roku Enfield przegrał 51:57 i Charles Tavis nie odezwał się ani słowem przez całą jazdę autokarem do domu, za to kilkakrotnie korzystał z toalety.

Ale rok temu EAT nie miała jeszcze Johna Wayne’a i rok temu talent H.J. Incandenzy jeszcze nie eksplodował – trudno powiedzieć, co ważniejsze. John Wayne, uprzednio z Montcerf, Quebec – centrum górnictwa azbestowego, odległego o circa 10 km od niesławnej, skłonnej do awarii zapory Mercier Dam – były szesnastoletni mistrz Kanady w kategorii juniorów mężczyzn, a także #5 w ogólnym komputerowym rankingu Związku Tenisowego Organizacji Narodów Północnoamerykańskich (ONANTA), został nareszcie pozyskany ubiegłej wiosny przez Gerhardta Schtitta i Aubreya deLinta dzięki argumentowi, że dwa darmowe lata w akademii amerykańskiej pozwolą mu, być może, ominąć trwający zwykle dwa sezony etap rozgrywek uczelnianych i przejść bezpośrednio na zawodowstwo w wieku dziewiętnastu lat, z aż nadto wystarczającym doświadczeniem we współzawodnictwie. Rozumowanie to nie było pozbawione sensu, jako że harmonogramy turniejowe czterech przodujących akademii tenisowych USA bardzo przypominały ATP Tour pod względem morderczych podróży i nieustannego stresu. John Wayne jest obecnie #3 w rankingu osiemnastolatków mężczyzn ONANTA i #2 w USTA (Kanada, pod naciskiem Prowincji, wyrzekła się go jako emigranta), a w bieżącym Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych doszedł do półfinałów juniorów na French Open i US Open, nie przegrywając z żadnym Amerykaninem w siedmiu mityngach i dwunastu wielkich turniejach. Depcze po piętach młodemu Amerykaninowi, graczowi niezależnemu[85] z Florydy o nazwisku Veach, z różnicą paru zaledwie punktów w komputerowej punktacji USTA; w tym roku nie spotkali się jeszcze w oficjalnym meczu i nie jest tajemnicą, że Amerykanin ukrywa się przed Wayne’em, unika go, siedząc twardo w Pompano Beach, gdzie od czterech miesięcy podobno leczy kontuzję pachwiny, i w ten sposób trzyma się miejsca w rankingu. Ale za parę tygodni ma się pokazać na WhataBurger Invitational w AZ, gdzie przed rokiem jako siedemnastolatek wygrał Osiemnastki, z tym że musi wiedzieć, iż będzie tam obecny Wayne, toteż zawiłym spekulacjom nie ma końca. Co do ONANTA, to jest jeszcze młody Argentyńczyk, którego chomikuje Meksykańska Akademia de Vera Cruz, #1, który raczej nie przegrywa z nikim, skoro zaliczył w tym roku trzy na cztery możliwe zwycięstwa w Wielkim Szlemie Juniorów, co nie udało się jeszcze nikomu od czasu turpistycznego Czecha o nazwisku Lendl, który wycofał się z Show i popełnił samobójstwo grubo przed nastaniem Czasu Sponsorowanego. W ten sposób Wayne zajmuje #1.

Hal Incandenza natomiast, w zeszłym roku solidny, ale nie aż tak, żeby chwalić się tym po sąsiadach, numer 43 w rankingu krajowym, oscylujący pomiędzy #4 i #5 na liście rankingowej EAT w kategorii singli szesnastolatków, wykonał w tym roku – który zbliża się ku końcowi i wkrótce marka Depend reprezentująca Dział Produktów Chłonnych Kimberly-Clark Corp. ustąpi miejsca korporacyjnemu zwycięzcy licytacji praw do Nowego Roku – iście kwantowy skok na wyższy poziom, w wyniku czego w siedemnastej wiośnie życia znalazł się na czwartym miejscu w rankingu krajowym i na szóstym w komputerowym rankingu ONANTA i jako A-#2 reprezentuje EAT w Osiemnastkach Chłopców. Takie eksplozje talentu czasem się zdarzają. Nikt w Akademii nie rozmawia za bardzo z Halem o tej eksplozji, podobnie jak w baseballu unika się miotacza, któremu udał się no-hitter. Subtelna rotacyjna gra Hala nie uległa zmianie, ale w tym roku jakby nabrała ostrości. Hal nie sprawia już na korcie wrażenia wydelikaconego i wyobcowanego; zdaje się trafiać w rogi kortu bez namysłu. Jego statystyki Niewymuszonych Błędów wyrażają się w ułamkach.

Hal gra na wyniszczenie. Sonduje i drąży tak długo, aż otworzy sobie kort. Do tego czasu sonduje. Wykańcza przeciwnika stopniowo, zamęcza go. Latem trzech jego przeciwników musiało w czasie przerw chodzić pod tlen[86]. Jego serwis szarpie przeciwnikiem jak niewidzialny sznur rozpięty po przekątnej kortu. Jego serwis, po czterech sezonach letnich z tysiącem dziennie podań do nikogo o bladym świcie, stał się nagle jednym z najlepszych kick-serwisów z lewej ręki w historii juniorów EAT. Schtitt nazywa Hala Incandenzę swoim „zjawiskiem” i nieraz podczas treningów czule kieruje na niego wskaźnik ze stanowiska obserwacyjnego ponad kortem.

Większość singlowych meczów grupy A już trwa. Coyle i jego partner z #3 ganiają się bez końca po orbicie w kształcie motyla. Muskularny, ale powolny przeciwnik Hala stoi zgięty wpół i próbuje złapać oddech, a Hal spokojnie bawi się naciągiem. Pal Paul Shaw z #6 kozłuje piłkę osiem razy, zanim zaserwuje. Nigdy siedem ani dziewięć.

A John Wayne jest bezspornie najlepszym męskim graczem, jaki pojawił się w Akademii Enfieldzkiej od dobrych kilku lat. Wypatrzył go jako sześciolatka, jedenaście lat temu, świętej pamięci James Incandenza, który kręcił podówczas superósemką swój wczesny, zimnokonceptualny dokument o osobach noszących nazwisko John Wayne, niebędących prawdziwym ekranowo-historycznym Johnem Wayne’em, z którego to filmu bezkompromisowy papa Wayne’a kazał wyciąć sekwencję ze swoim dzieckiem, jako że obraz miał w tytule słowo „Homo”[87].

Na 1, z Johnem Wayne’em przy siatce, najlepszy gracz Port Washington posyła loba. Piękne odbicie: piłka wznosi się powoli, muska granicę rozpiętego nad krytymi kortami systemu oświetlenia i łagodnie spływa z powrotem w dół, zakreślając fluorescencyjną zielenią z wirującymi szwami śliczny łuk funkcji kwadratowej. John Wayne cofa się i pomyka za nią. Można przewidzieć – o ile gra się na serio – po samym oderwaniu się piłki od naciągu rakiety można przewidzieć, czy posłana lobem piłka wyląduje w polu kortu. Zdumiewająco mało jest w tym myślenia. Trenerzy podpowiadają poważnym graczom, co należy robić, tak często, że staje się to automatyczne. O grze Johna Wayne’a można powiedzieć, że odznacza się automatycznym pięknem. Gdy piłka wystrzeliła w górę, John Wayne cofnął się do siatki, śledząc piłkę wzrokiem aż do momentu, gdy sięgnęła szczytu trajektorii i załamała jej krzywiznę, rzucając liczne cienie w powodzi świateł zwieszających się z izolacji sufitu; wtedy Wayne odwrócił się od piłki i sprintem dobiegł do miejsca, w którym miała wylądować. I wyląduje. Wayne nie musi nawet sprawdzać ponownie pozycji piłki do chwili, aż uderzy ona w zielony kort tuż przed linią końcową. Już zaszedł z boku, ciągle sprintem, odbitą piłkę. Minę ma złośliwą, a zarazem zdystansowaną. Zachodzi z boku wznoszącą się po raz drugi piłkę, tak jak zachodzi się z boku kogoś, komu ma się zrobić krzywdę, i musi oderwać stopy od ziemi i wykonać półpiruet, żeby bokiem dosięgnąć piłki i sieknąć ją rozrośniętym prawym ramieniem, kiedy jeszcze jest w fazie wznoszącej, i posłać wzdłuż linii, mijając reprezentanta Port Washington, który wszystko sobie obliczył i dobiegł za pięknym lobem aż do siatki. Chłopak z Port Washington wciąż klaszcze podstawą dłoni o naciąg rakiety, gratulując naprawdę dobrego powrotu, a jednocześnie zerka w górę na galerię, gdzie zasiada kadra trenerów Port Washington. Szyba widowni znajduje się na poziomie ziemi, a gra toczy się niżej, na kortach wytyczonych w niecce wydrążonej dawno temu: niektóre północno-wschodnie kluby wolą korty poniżej poziomu ziemi, ponieważ ziemia izoluje, dzięki czemu po rozstawieniu Płuca rachunki za wykorzystaną energię są zniechęcające, ale nie zaporowe. Panel galerii rozciąga się od kortu 1 po kort 6, ale zdecydowane zagęszczenie widowni obserwuje się w tej części galerii, z której widać korty pokazowe, a na nich #1 i #2 osiemnastek chłopców, czyli Wayne’a i Hala oraz dwóch najlepszych reprezentantów ATPW. W tej chwili, po baletowej wygranej Wayne’a, rozlega się mizerny dźwięk oklasków szczątkowego tłumu zza szyby; z kortów dźwięk ten wydaje się przytłumiony i osłabiony odgłosami akcji na kortach, tak że przypomina rozpaczliwe stukanie wzywających pomocy rozbitków uwięzionych we wraku na wielkiej głębokości. Panel galerii jest jak szyba akwarium, masywny i czysty, nieprzepuszczający dźwięków, a siedząca tam publiczność odnosi wrażenie, że siedemdziesięciu dwóch dobrze umięśnionych chłopców skonfigurowanych w niecce współzawodniczy w kompletnej ciszy. Prawie wszyscy obecni na galerii ubrani są w stroje tenisowe i jaskrawe nylonowe ocieplacze, niektórzy noszą nawet opaski na nadgarstkach, będące tenisowym odpowiednikiem proporczyków i szalików kibiców futbolu.

Postpiruetowa inercja wsteczna zniosła Johna Wayne’a na ciężki czarny brezent rozwieszony w odległości paru metrów po obu stronach trzydziestu sześciu kortów na prętach z pierścieniami, co upodabnia go do skomplikowanej zasłony prysznicowej; brezentowe płachty skrywają przed okiem publiczności zachlapane ściany spowite w plątaninę kabli w białej izolacji i tworzą wąski przesmyk dla graczy udających się na swoje korty bez przechodzenia przez otwarte pole i przerywania gry kolegów. Wayne uderza w ciężką płachtę i odbija się od niej, wytwarzając rezonujący huk. Odgłosy z kortów krytych są donośne i złożone; każdy dźwięk rodzi echo, a echa się stapiają. Na galerii Tavis i Nwangi gryzą palce, a deLint z emocji rozpłaszcza nos o szybę; reszta publiczności uprzejmie klaszcze. Schtitt w chwilach wielkiego napięcia postukuje wskaźnikiem o cholewę buta. Wayne’owi jednak nic się nie stało. Każdy czasem wpadnie na bandę. Po to ona tam jest. Brzmi to zawsze gorzej, niż wygląda.

Lecz na dole huk brezentu brzmi paskudnie. Wstrząsa Teddym Schachtem, który klęczy w ciasnym przejściu tuż za Kortem 1, podtrzymując głowę M. Pemulisa, który przyklęknął na jednym kolanie i rzyga do wysokiego białego plastikowego kubła na zapasowe piłki. Schacht musi odholować Pemulisa nieco w tył, gdy sylwetka Wayne’a wybrzusza na moment falujący brezent i grozi powaleniem Pemulisa plus może i kubła, co wywołałoby przykrą scenę. Pemulis, pogrążony w małym piekle mdlących przedmeczowych nerwów, jest zbyt zajęty bezgłośnym wymiotowaniem, żeby usłyszeć wredny odgłos zwycięskiego odbicia Wayne’a i huk jego ciała walącego o ciężką zasłonę. Tu, w ciasnym przesmyku, tuż przy warstwie izolacyjnej i prętach stelaża hali, z dala od wiszących ponad kortami promienników podczerwieni, jest dokuczliwie zimno. Plastikowy kubeł wypełniają już niemal po brzegi stare, łyse piłki tenisowe Wilsona i śniadanie Pemulisa. Naturalnie, jest też smród. Schachtowi to nie przeszkadza. Gładzi lekko skronie Pemulisa, tak jak jego własną dużą rzygającą głowę gładziła matka, jeszcze w Philly.

W równych odstępach, na poziomie oczu, rozmieszczone są w bandzie plastikowe okienka, przez które, jak przez otwory strzelnicze, widać każdy kort z zimnego przesmyku za kulisami. Schacht patrzy, jak John Wayne podchodzi do słupka siatki i odwraca swoją kartę, zamieniając pola z przeciwnikiem. Nawet na kortach halowych zmienia się strony po każdym nieparzystym gemie. Nie wiadomo, dlaczego po nieparzystym, a nie po parzystym. Każdy kort ATPW ma przylutowany do słupka siatki od strony zachodniej drugi, mniejszy słupek z podwójnym kompletem ruchomych kart oznaczonych czerwonymi numerami od 1 do 7; w meczu bez sędziego trzeba odwrócić odpowiednią kartę przy każdej zamianie pól, by umożliwić galerii śledzenie wyników seta. Młodsi gracze często zapominają o odwróceniu karty. Wayne zawsze liczy swoje punkty automatycznie i skrupulatnie; ojciec Wayne’a jest górnikiem w kopalni azbestu i mając czterdzieści trzy lata, jest grubo starszy od najstarszego kolegi ze swojej szychty; nosi teraz potrójne maski i usiłuje wytrwać do czasu, aż John Wayne zacznie zarabiać poważne dolary i wybawi go z tej opresji. Nie widział najstarszego syna w grze, odkąd w ubiegłym roku cofnięto Johnowi Wayne’owi obywatelstwo quebeckie i kanadyjskie. Karta Wayne’a już się wyświetla (5), jego przeciwnik jeszcze nie odwrócił swojej. Wayne nigdy nie siada, by wykorzystać sześćdziesiąt sekund przysługujących mu przy każdej zamianie stron. Jego oponent, w jasnoniebieskiej koszulce z wykładanym kołnierzykiem, na której widnieją emblematy ATPW i WILSON, mówi coś do Wayne’a całkiem przyjaźnie, gdy Wayne ociera się o niego, mijając słupek. Wayne nie odpowiada. Maszeruje na linię końcową dalszą od okienka w brezencie Schachta i kozłuje piłkę rakietą, a tymczasem gracz Port Washington siedzi na płóciennym reżyserskim krzesełku i ocierając pot z ramion (równo i niespecjalnie rozrośniętych), popatruje na osłoniętą szybą galerię. Wayne ma to do siebie, że nie wypada z roli. Jego twarz staje się na korcie sztywną, hipertoniczną maską, typową dla schizofreników i adeptów zen. W każdej sytuacji patrzy prosto przed siebie. Jest nadzwyczajnie wstrzemięźliwy. Jego emocje wyrażają się w prędkości ruchów. Inteligencja – w strategicznym skupieniu. Jego gra, tak jak i całe zachowanie, wydaje się Schachtowi nie tyle ożywiona, ile niemartwa. Wayne woli jeść i uczyć się w samotności. Nieraz widuje się go w towarzystwie dwóch czy trzech kanadyjskich ekspatriantów z EAT, ale kiedy są razem, wszyscy mają grobowe miny. Schacht nie ma jasności w kwestii stosunku Wayne’a do USA i do własnego statusu obywatelskiego. Przypuszcza, że dla Wayne’a to nie jest zbyt ważne: Wayne jest stworzony do Show; wszędzie byłby stuprocentowym aktorem, obywatelem świata, niemartwym, reklamującym soki owocowe i stosującym oliwkę do ciała.

Pemulisowi nic już nie zostało w żołądku, wstrząsa nim nad wiaderkiem sam odruch wymiotny; jego rakiety Dunlopa z naturalnymi naciągami w futerałach i reszta sprzętu wylądowały w ciasnym przejściu za rzeczami Schachta. Ci dwaj wyjdą na korty jako ostatni. Schacht zagra z #3 drużyny B Osiemnastek, a Pemulis z #6 – B. Niezaprzeczalnie spóźniają się z wyjściem. Ich przeciwnicy już stoją na liniach końcowych Kortów 9 i 12 i nerwowo czekają, aż tamci wyjdą, rozciągając tymczasem porozciągane już mięśnie i podbijając świeżutko jaskrawe piłki czarnymi kompozytowymi rakietami Wilsona. Wszyscy uczniowie Akademii Tenisowej Port Washington otrzymują, na mocy kontraktu administracyjnego, darmowe i obowiązkowe rakiety Wilsona. Bez urazy, ale Schacht nigdy by nie pozwolił, żeby mu akademia dyktowała, jakiej marki rakietą ma wymachiwać. Osobiście preferuje head mastersy, przez co uchodzi za dziwaka i ekscentryka. Przedstawiciel AMF-Head wynosi mu je z zarośniętego pajęczynami magazynu, gdzie leżały od czasu zarzucenia tego modelu podczas rewolucji, jaką było przed laty wprowadzenie rakiet kompozytowych. Aluminiowe head mastersy mają małe, doskonale okrągłe główki i matowoniebieską plastikową opaskę na rozwidleniu trzonka, co nadaje im wygląd zabawek, a nie broni. Coyle z Axfordem regularnie próbują nabrać Schachta na wiadomość, że widzieli head mastersa wystawionego na sprzedaż na jakimś pchlim targu, gdzie Schacht czym prędzej powinien się udać. Schacht, który jest historycznie związany z Mariem i Lyle’em w siłowni (gdzie Schacht od czasu kontuzji kolana i choroby Crohna chodzi nawet w dni wolne od zajęć, żeby rozładować napięcie, bo deLint i Loach stale mu trąbią, że nie nabiera muskulatury), uśmiecha się tylko i trzyma język za zębami, kiedy go tak podpuszczają.

– Dobrze się czujesz?

– Blurgh – odpowiada Pemulis. Ociera czoło gestem ukończenia i poddaje się holowaniu do pionu, i staje o własnych siłach z dłońmi na biodrach, lekko zgięty.

Schacht prostuje i wygładza zmarszczki bandaża owijającego opaskę uciskową na jego kolanie.

– Postój tak może jeszcze chwilę. Wayne już wygrywa bardzo wyraźnie.

– Dlaczego to mi się dzieje za każdym razem? To nie w moim stylu.

– Niektórym się zdarza, i tyle.

– Nie poznaję siebie w tym zgiętym, pawiującym bladawcu.

Schacht zbiera jego sprzęt.

– Niektórzy wszystkie nerwy mają w żołądku. Cisne, Yard-Guard, Lord, ty: żołądkowcy.

– Teddy, bracie, człowieku, ja w życiu nie miałem kaca przed zawodami. Stosuję ścisłą profilaktykę. Ani naparsteczka. W przeddzień kładę się przed 23:00, różowiutki i czyściutki.

Gdy mijają plastikowe okienko za Kortem 2, Schacht widzi, jak Hal Incandenza próbuje minąć grającego serve and volley przeciwnika barokowym slajsem na ukos – i wyraźnie chybia. Karta Hala jest już odwrócona na (4). Schacht macha pokrzepiająco przez okienko, czego Hal nie może zobaczyć. Pemulis kroczy przed Schachtem zimnym pasażem.

– Hal też wyraźnie prowadzi. Kolejne zwycięstwo dla sił pokoju.

– Jezu, jak ja się chujowo czuję.

– Mogło być gorzej.

– Rozwiń to, jeśli łaska.

– To było nic w porównaniu z incydentem żołądkowym w Atlancie. Tutaj byliśmy zasłonięci. Nikt nie zauważył. Widziałeś tamtą szybę: dla Schtitta i deLinta to jest wszystko film niemy, co się dzieje tu, na dole. Nikt nic nie słyszał. Nasi ludzie myślą, że myśmy się tutaj trykali głowami, żeby obudzić w sobie wściekłość, albo coś w tym stylu. Zresztą, możemy im powiedzieć, że ja dostałem skurczu. To, jak na incydenty żołądkowe, był mały pikuś.

Pemulis jest nie do poznania przed grą na zawodach.

– Nie nadaję się, kurwa.

Schacht się śmieje.

– Nadajesz się jak mało kto. Przestań się siebie czepiać.

– Nie pamiętam, żebym chociaż raz rzygał w dzieciństwie. A teraz puszczam pawia na samą myśl, że mogę puścić pawia.

– No widzisz, po prostu nie myśl o układzie pokarmowym. Udawaj, że w ogóle nie masz żołądka.

– Nie mam żołądka – mówi Pemulis. Przynajmniej głowa mu się już nie trzęsie, gdy mówi, przeciskając się przesmykiem. Pod pachą niesie cztery rakiety, szorstki biały ręcznik z szatni ATPW i puszkę po piłkach pełną wysoko chlorowanej wody z Long Island; nerwowo zasuwa i rozsuwa zamek błyskawiczny pokrowca górnej rakiety. Schacht nosi najwyżej po trzy rakiety. Bez pokrowców. Poza Pemulisem, Raderem, Unwin i jeszcze paroma, którzy wolą wymagające osłony naciągi naturalne, nikt w Enfield nie używa pokrowców na rakiety – to wbrew modzie. Ludzie używający pokrowców podkreślają, że pokrowce są ważne dla naciągu naturalnego. Ich drugim starannie pielęgnowanym tytułem do antydumy są koszulki noszone na wierzch. Ortho Stice trenował nawet w obciętych czarnych dżinsach, dopóki Schtitt nie kazał Tony’emu Nwangiemu go za to ochrzanić. Gracze z ATPW, de facto sponsorowani przez Wilsona, noszą zupełnie niepotrzebne jasnoniebieskie pokrowce Wilsona na wszystkich rakietach z syntetycznym naciągiem, a na samym naciągu mają nadrukowane wielkie czerwone W. Kto chce być na Darmowej Liście chętnych na rakiety, ten musi się zgodzić, żeby wybrana firma nasprejowała mu na naciągu swoje logo; ta uniwersalna zasada dotyczy juniorów. Syntetyczne pomarańczowe naciągi Gamma-9 Schachta noszą dziwaczne taoistyczno-paraboliczne logo AMF-Head Inc. Pemulis nie figuruje na Darmowej Liście Dunlopa[88], ale na jego prośbę człowiek odpowiedzialny za naciągi w EAT umieszcza Dunlopowe kółko z bocznym trójkątem na naciągach wszystkich jego rakiet, co, zdaniem Schachta, dowodzi wzruszającej niepewności siebie.

– Grałem z tym twoim w Tampie dwa lata temu – mówi Pemulis, omijając jedną ze starych, wypłowiałych piłek tenisowych, które walają się masowo w pasażach za brezentowymi płachtami. – Umknęło mi nazwisko.

– Le-Cośtam – mówi Schacht. – Jeszcze jeden Kanadyjczyk. Tam pełno nazwisk zaczyna się na Le.

Mario Incandenza, w należącym do małego Auderna Tallata-Kelpsy dresie treningowym z logo EAT, skrada się bezszelestnie pasażem jakieś dziesięć metrów za nimi, usztywniony pionową sztabą zamka policyjnego, bez kamery na głowie, patrząc na plecy Schachta przez trójgraniastą ramkę zetkniętych kciuków i palców wskazujących, jak przez obiektyw. Mario otrzymał pozwolenie na wyjazd z drużynami na WhataBurger Invitational w celu dokończenia dorocznego filmu dokumentalnego, obejmującego krótkie świadectwa, anegdotki, sceny zakulisowe i emocjonujące chwile na kortach, którego to filmu kopie są co roku rozdawane alumnom, sponsorom i gościom EAT podczas charytatywnej wystawy z bankietem przed Świętem Dziękczynienia. Mario zastanawia się, jak uzyskać dość światła w brezentowym tunelu, żeby sfilmować pełen napięcia zimny przedmeczowy marsz gladiatorów, taszczących naręcza rakiet tenisowych niczym obsceniczne bukiety, tak aby jednocześnie nie stracić mglistej, dyfuzyjnej i gladiatorsko straceńczej aury postaci w półmrocznym pasażu. Pemulis, po swojej tajemniczej wygranej, powie Mariowi, że może należałoby zastosować filtr rozpraszający Marino 350 na przeciągniętym górą kablu, który można by ciągnąć za postaciami w odległości dwukrotnej ogniskowej, albo też użyć taśmy o wysokiej czułości, umieściwszy filtr Marino u wlotu tunelu, skąd postacie cofałyby się stopniowo w potępieńczą mgłę niskiego naświetlenia.

– Tego twojego zapamiętałem jako megaforhend. Z bekhendu wali tylko slajsy. Nigdy nie zmienia tempa. Jak mu zaserwujesz z kickiem na bekhend, odbije krótkim slajsem. Wejdziesz na tę piłkę z palcem w nosie.

– Martw się o swojego – mówi Schacht.

– Ten twój ma zero wyobraźni.

– A ty w miejscu żołądka masz pustą przestrzeń, pamiętaj.

– Jestem człowiekiem bez żołądka.

Wyłaniają się przez klapy w brezencie z rękami uniesionymi w zdawkowym geście przeprosin pod adresem przeciwników, przechodzą na cieplejsze korty, na spowalniającą zieloną wykładzinę halowego kompozytu o konsystencji gumki do wycierania. Ich uszy chłoną wszystkie dźwięki w powiększonej przestrzeni. Zdławione okrzyki graczy, stukot piłek o naciąg i piski butów o podłoże. Kort Pemulisa graniczy niemal z terytorium dziewcząt. Korty od 13 do 24 zajmują Osiemnastki Dziewcząt A i B: same majtające się kucyki i dwuręczne bekhendy, i cienkie postękiwania – gdyby dziewczyny słyszały te swoje odgłosy, spaliłyby się ze wstydu. Pemulis nie wie, czy silnie stłumione oklaski zza szyby galerii sardonicznie kwitują jego wyjście na kort po kilku minutach rzygania, czy też są szczerym aplauzem dla K.D. Coyle’a z Kortu 3, który właśnie ściął kiepskiego loba z taką siłą, że piłka otarła się o podwieszane lampy nad kortem. Pomijając niejaką miękkość w nogach, Pemulis czuje się bezżołądkowo; w sumie okej. Ten mecz przesądzi o jego udziale w WhataBurgerze.

Oświetlone promiennikami podczerwieni, korty są ciepłe i miękkie, grzejniki przyśrubowane do obu ścian nad górną krawędzią bandy emanują głęboką, ciepłą czerwienią małych kwadratowych słońc.

Wszyscy gracze Port Washington noszą skarpetki pod kolor szortów i wpuszczone koszulki. Wyglądają szykownie, lecz zniewieściale, mają w sobie coś z manekinów. Większości przodujących w rankingach uczniów EAT wolno podpisać bezpłatny kontrakt na darmowy sprzęt z dowolnie wybraną marką. Coyle wybrał Prince i Reebok, podobnie jak Axford. John Wayne to Dunlop i Adidas. Schacht to rakiety Head Master, ale własny strój i ortezy kolan. Ortho Stice to Wilson i cała czarna Fila. Keith Freer to rakiety Fox, plus akcesoria Adidasa i Reeboka, dopóki przedstawiciel którejś z tych dwóch firm się nie zorientuje. Troeltsch to Spalding, ale miał cholerne szczęście, że się w ogóle załapał. Hal Incandenza to Dunlop, buty Nike i opaska Air Stirrup na słabą kostkę. Shaw to rakiety Kennex i stroje od Tachaniego z linii Big & Tall. Pemulis dzięki swemu sprytowi ma zapewnioną pełną swobodę wyboru i kosztów, z tym że deLint i Nwangi zabraniają mu nosić na zawodach koszulki nawiązujące do Sinn Fein i sławiące Allston, MA.

Schacht, zanim stanie na linii końcowej i rozpocznie rozgrzewkę od długich piłek z końca kortu, lubi powałęsać się trochę po korcie: uderza ramami rakiet o naciągi, nasłuchując tonu najlepszego napięcia, drapuje ręcznik na oparciu krzesła, sprawdza, czy jego karty zostały odwrócone po poprzednim meczu, etc., a potem jeszcze przez chwilę szura podeszwami po linii końcowej, sprawdzając ją na obecność kłaczków z piłek i drobnych grudek lub fałdek, które mogłyby powstać przy zimnej pogodzie, poprawia ortezę na zniszczonym kolanie i raz po raz rozkrzyżowuje grube ramiona dla rozciągnięcia mięśni piersiowych i nadgarstków. Jego przeciwnik czeka cierpliwie, kręcąc polibutylenową rakietą, a kiedy wreszcie zaczynają grać, ma sympatyczną minę. Schacht zawsze stawia na przyjemność gry, bez względu na wynik. Już mu tak bardzo nie zależy na wygranej, odkąd dorobił się choroby Crohna, a potem, w wieku szesnastu lat, kontuzji kolana. Swoje pragnienie zwycięstwa zaliczyłby teraz prawdopodobnie do kategorii preferencji, nic ponad to. Znamienne, że jego twarda, płaska gra jakby lekko się poprawiła w ciągu dwóch ostatnich lat, odkąd przestało mu naprawdę zależeć. Jak gdyby sama była sobie celem: wyluzowała się i wygładziła – chociaż wszyscy inni także się poprawili, nawet wcześniej, więc Schacht od szesnastego roku życia systematycznie spada w rankingu, a sztab trenerski nie wspomina już nawet w jego kontekście o możliwości dostania się do najlepszych college’ów. Za to Schtitt nabrał do niego sympatii od czasu kolana i utraty motywacji poza samą grą, i traktuje Schachta raczej jak partnera niż jak podmiot doświadczalny, na którym można coś zyskać. Schacht w głębi duszy już poświęcił się karierze dentysty, nawet stażuje dwa razy na tydzień u specjalisty od korzeni w Narodowej Fundacji Zwalczania Bólów Twarzowo-Czaszkowych, o ile nie wyjeżdża na turnieje.

Schacht dziwi się, że Pemulis kategorycznie odstawia wszelkie używki na dzień przed zawodami, a nie kojarzy nerwicy żołądka z zespołem odstawiennym. Nigdy nie powiedziałby tego Pemulisowi, chyba że Pemulis sam by go wprost zapytał, ale podejrzewa, że Pemulis jest uzależniony od psychedryny – Preludinu, Tenuate’u lub czegoś podobnego. Nie jego sprawa.

Przeciwnik Schachta, podobno francuski Kanadyjczyk, jest równie jak Schacht barczysty, ale niższy, twarz ma smagłą, a rysy jakby eskimoskie, po cofniętej linii włosów poznać, że ma już owłosione plecy; rozgrywa się obłędnymi rotacjami piłki, kapryśnym zawijasem z forhendu, który bije z zachodnim uchwytem i dzikimi zagraniami do linii z jednoręcznego bekhendu; przy każdym odbiciu nierówno ugina kolana, a jego ruch odprowadzający rakietę pełen jest pląsów znamionujących przypadłość nerwową. Nerwowy żongler to łatwy łup dla kogoś, kto wali tak mocno jak Schacht, i rację miał Pemulis, mówiąc, że koleś gra z bekhendu zawsze slajsem i trafia płytko. Schacht spogląda na przeciwnika Pemulisa, stękacza z niemrawą miną i bocianią posturą niedawnej pubertacji. Pemulis sprawia wrażenie dziwnie spokojnego i pewnego siebie po paru minutach gmerania przy bidonach z wodą w celu przepłukania jamy ustnej etc. Możliwe nawet, że Pemulis wygra, wbrew własnym oczekiwaniom. Schacht kombinuje, że zdążyłby jeszcze pobiec i kazać jednemu z dwunastolatków, dla których jest Starszym Kumplem, wrócić za bandę i opróżnić ukradkiem wiadro Pemulisa, żeby go nie zobaczył ktoś schodzący z kortu. Wszelkie dowody braku odporności nerwowej są w EAT skrzętnie odnotowywane, a Schacht zauważył, że Pemulis ma jakiś zawoalowany emocjonalny interes w dostaniu się do WhataBurger Inv. w Święto Dziękczynienia. Myśl o tym, że Mario skrada się zimnym pasażem, łamiąc biedną wielką głowę nad problemem oświetlenia, trochę go rozśmiesza. Na WhataBurgerze nie będzie Płuc, band ani zimnych pasaży: turniej w Tucson rozgrywany jest na powietrzu, a powietrze w Tucson osiąga temperaturę circa 40 stopni nawet w listopadzie, nie mówiąc o tamtejszym słońcu, które przy wysokich piłkach i serwisach stanowi horror dla siatkówki oka.

Chociaż Schacht, tak jak wszyscy, kupuje mocz co kwartał, to Pemulis podejrzewa go o sporadyczne zażywanie jakiejś chemii, na tej samej zasadzie co dorośli, którzy nieraz zapomną dopić koktajl, a wypiją coś mocniejszego: żeby wprowadzić ciekawą zmianę w swoje pełne napięcia, ale w zasadzie udane życie wewnętrzne, i nic poza tym, bez czynnika ulgi, niejako turystycznie, bo przecież Schacht nie musi się nawet martwić obsesyjnym treningiem, jak Inc czy Stice, nie musi rzygać z fizycznego stresu tak często jak Troeltsch ani cierpieć z racji dołków psychicznych jak Inc, Struck i sam Pemulis. Widząc, jak Pemulis i Troeltsch, i Struck, i Axford zażywają substancje i dochodzą do siebie po zażyciu substancji, na które mają cały żargonowy argot, Schacht dostaje gęsiej skórki, tak z lekka, ale odkąd w szesnastym roku życia uraz kolana zdruzgotał go i odmienił psychicznie, nauczył się podążać własną drogą. Jak większość bardzo potężnych mężczyzn, wcześnie pogodził się z tym, że jego miejsce na świecie jest bardzo małe, a jego realny wpływ na inne osoby jeszcze mniejszy – dlatego właśnie potrafi czasem zapomnieć dokończyć swoją działkę tej czy innej substancji, bo tak bardzo pochłania go stan, w którym już się znalazł. Należy do tych, którym niewiele potrzeba, im mniej, tym lepiej.

Schacht i jego przeciwnik rozpoczynają rozgrzewkę od długich piłek z końca kortu, a czynią to z płynną oszczędnością ruchów, wypracowaną przez lata rozgrzewek długimi piłkami. Na zmianę posyłają sobie woleje przy siatce, a potem loby, luźne, uderzenia z góry, pomału przechodząc od półprędkości do trzech czwartych prędkości. Kolano sprawuje się zasadniczo dobrze, jest sprężyste. Miękkie halowe powierzchnie kompozytowe nie lubią twardej, płaskiej gry Schachta, ale są łaskawe dla jego kolana, które po kilku dniach gry na twardym betonie kortów odkrytych puchnie do rozmiarów piłki siatkowej. Schacht czuje się błogo szczęśliwy tu w głębi, na 9, gdzie może grać prywatnie, z dala od szyby galerii. Duży halowy klub daje takie sycące poczucie przestrzeni, jakiego nigdy się nie doświadcza, grając na zewnątrz, na zimnie, gdy piłki robią się twarde, oporne i odbijają się od napiętego oblicza rakiety z pozbawionym echa pang. Tutaj wszystko trzaska i rezonuje, postękiwania graczy i piski butów o nawierzchnię, i huczne pok odbijanych piłek, i przekleństwa snujące się po zielono-białej płaszczyźnie, by odbić się echem od brezentu wszystkich band. Niedługo wszyscy przeniosą się pod dach na zimę. Schtitt się podda i pozwoli im postawić Płuco nad szesnastoma Kortami Centralnymi EAT. Stawianie Płuca jest jak stawianie stodoły – to zbiorowe święto, przy którym jest kupa zabawy: rozbiorą centralne ogrodzenia, zdemontują lampy i powykręcają wszystkie słupki, pogrupują je w sekcje i powynoszą do magazynu; vanami przyjadą ludzie z TesTaru i z ATHSCME, będą palić papierosy i filować ze znużonym znawstwem na rulony planów konstrukcyjnych naszkicowanych kreślarskim błękitem, i będzie jeden, a czasem dwa helikoptery ATHSCME z linami i zaczepami do dźwignięcia kopuły i gondoli Płuca; a Schtitt i deLint pozwolą młodszym uczniom wydostać halowe promienniki podczerwieni z tej samej blaszanej szopy, do której pójdą rozmontowane ogrodzenia i lampy; podobne do armii mrówek tragarzy lub Koreańczyków procesje czternasto- i szesnastolatków wyniosą elementy konstrukcji, grzejniki, goreteksowe okładziny i podłużne LED-owe żarówki, a usadowieni na płóciennych krzesłach osiemnastolatkowie będą im kibicować, bo odsłużyli swoje przy targaniu sprzętu i stawianiu Płuca, gdy mieli po trzynaście–szesnaście lat. Dwóch facetów z TesTaru będzie nadzorować Otisa P. Lorda i wszystkich tegorocznych technomaniaków przy montażu grzejników i rozwieszaniu świateł, i przeciąganiu boczników z ceramicznymi wtyczkami pomiędzy głównym wyłącznikiem instalacji w Pompowni a siecią Sunstrandu, i przy uruchamianiu wentylatorów obiegu powietrza, a także dźwigów pneumatycznych, które podniosą nadmuchane Płuco, nadając mu kształt wydłużonego igloo; szesnaście kortów, po cztery w czterech rzędach, otuli i ogrzeje goreteksowe włókno, prąd zmienny i gigantyczny wywietrznik ATHSCME, który ekipa ATHSCME dostarczy w koszu podwieszonym na linach do helikoptera ATHSCME i zamontuje na sutkowatej gondoli Płuca, na szczycie jego kopuły. I pierwszej nocy po Nadmuchaniu, która tradycyjnie przypada na czwarty poniedziałek listopada, wszyscy osiemnastolatkowie z najstarszych klas, którzy mają na to ochotę, porozwieszają promienniki i się naćpają, i najedzą niskotłuszczowej pizzy z mikrofalówki, i będą grać aż do rana, fantastycznie spoceni, osłonięci przed zimą na spłaszczonym szczycie wzgórza Enfield.

Schacht wycofał się na pole równowagi i czeka, aż przeciwnik rozgrzeje serwis, dziwnie płaski i bity pod linię jak na nerwowego asa rotacji. Schacht każde jego podanie kwituje ostrym backspinem, tak że piłka wraca do niego, by mógł zaserwować do przeciwnika w ramach rozgrzewki. Rytuał rozgrzewki stał się automatyczny i nie wymaga skupienia. Daleko, na #1, widzi Schacht, jak John Wayne wali bekhendem po przekątnej kortu. Wali tak mocno, że kłębek zielonego puchu zawisa w powietrzu tam, gdzie piłka zetknęła się z naciągiem rakiety. Ich karty są za daleko, żeby dały się odczytać w blasku barwy kwaśnych jabłek, ale po postawie najlepszego gracza Port Washington, który właśnie przechodzi z powrotem na linię końcową, żeby wykonać następny serwis, widać, że dostaje w dupę. W wielu meczach juniorów po czwartym gemie gra się w zasadzie dla formalności. Obaj gracze znają już raczej wtedy wynik końcowy. Z grubsza. Wiadomo, kto przegra. Na pewnym poziomie umiejętności i uwarunkowań tenis wyczynowy jest w znacznej mierze dyscypliną psychologiczną. Schacht zamiast „psychologiczną” mówi „duchową”, ale to w sumie, jego zdaniem, na jedno wychodzi. Zdaniem Schachta Schtitt wyznaje filozofię, że aby wygrywać dość często i zyskać miano efektywnego, zawodnikowi musi bardzo zależeć, a zarazem kompletnie nie zależeć[89]. Schachtowi chyba nie dość zależy, już nie, toteż odpada stopniowo z drużyny singli A, zachowując przy tym stoicki spokój, w którym jedni dopatrują się uduchowienia, a drudzy zwyczajnego braku jaj i syndromu wypalenia. Najwyżej parę osób użyło kiedykolwiek słowa „dzielny” w kontekście radykalnej przemiany Schachta po perypetiach z chorobą Crohna i kolanem. Hal Incandenza, któremu zależy w takim samym stopniu, w jakim Schachtowi nie zależy, w głębi duszy składa leseferyzm Schachta na karb jakiejś upadłości wewnętrznej, jakiegoś potępieńczo szarego poddaństwa wobec złożonego w dzieciństwie ślubowania dozgonnej wierności przeciętniactwu – i boi się tego; ale ponieważ Schacht jest jego starym przyjacielem i dobrowolnym kierowcą, kiedy inni piją, i właściwie zrobił się milszy w obejściu od czasu kolana – o które Hal modli się gorliwie, żeby nie spuchło do rozmiarów piłki siatkowej po każdym całodziennym treningu na powietrzu – Hal w jakimś osobliwym i jeszcze głębszym sensie podziwia Schachta i zazdrości mu tego, że stoicko poświęcił się profesjom oralnym i przestał marzyć o awansie do Show po ukończeniu Akademii – tej aury czegoś innego niż porażka otaczającej tumiwisizm Schachta, tego czegoś, czego się nie da do końca zdefiniować, tak jak nie można sobie przypomnieć słowa, które ma się na końcu języka – w przypadku Teddy’ego Schachta nie żywi pogardy dla upadku ducha rywalizacji, jaka byłaby dość normalna u kogoś, komu straszliwie potajemnie zależy, i dlatego utarło się między nimi, że o tym nie rozmawiają, zachowując pogodne milczenie, z jakim Schacht prowadzi wóz pomocy drogowej, ilekroć reszta załogi jest tak niedysponowana, że musi zamykać jedno oko, żeby nie widzieć drogi podwójnie, i godzi się bez protestu płacić cenę detaliczną co kwartał za czysty mocz, i nawet słowa nie piśnie o dewolucji Hala od doraźnego turysty do podziemnego nałogowca, bywalca Pompowni zakrapiającego oczy Visine, chociaż w głębi duszy Schacht jest przekonany, że osobliwy przyczynek uzależnienia od substancji do zawrotnego awansu Hala w rankingach musi mieć charakter przejściowy, że swoisty rachunek z psychicznej karty kredytowej został już gdzieś nadany pocztą, już jest w drodze do Hala, i Schacht smuci się na zapas tym, że Hal będzie musiał koniec końców dać ciała. Ale nie na Egzaminach wstępnych do college’u. Hal wykosi konkurencję na Egzaminach, a Schacht najpewniej znajdzie się wśród tych, którzy będą bić się o miejsce obok niego, z czym bynajmniej się nie kryje. W tej chwili Hal na Korcie 2 zagrywa drugi serwis na pole przewagi z tak silnym top spinem z lewej ręki, że piłka niemal przelatuje nad głową gracza #2 z Port Washington. Na Kortach Pokazowych 1 i 2 ewidentnie dokonuje się rzeź. Dr Tavis oszaleje z radości. Galeria już ledwo, ledwo oklaskuje Wayne’a i Incandenzę; od pewnego momentu jest to tak, jakby Rzymianie oklaskiwali lwy. Wszyscy trenerzy, personel i rodzice ATPW, jak również zwykli widzowie na galerii noszą stroje tenisowe, długie białe skarpety i wpuszczone w szorty koszulki, charakterystyczne dla ludzi, którzy nie grają na serio.

Schacht i jego przeciwnik grają.

Zarówno Pat Montesian, jak i sponsor Gately’ego z ramienia AA lubią przypominać Gately’emu, że nowy rezydent, Geoffrey Day, może stać się dla niego nieocenionym nauczycielem cierpliwości i tolerancji w odgrywaniu roli członka Personelu Ennet House.

– Wychodzi na to, że mając czterdzieści sześć lat, przyszedłem tutaj uczyć się żyć komunałami – mówi Day do Charlotte Treat zaraz potem, jak Randy Lenz spytał go po raz kolejny o 8:25, która jest godzina. – Własną wolę i życie powierzyć opiece komunałów. Jeden dzień na raz. Nic na siłę. Zacznij od najważniejszego. Odwaga to lęk, który się pomodlił. Gdyś w niemocy, proś pomocy. Bądź wola Twoja, a nie moja. Bez pracy nie ma kołaczy. Czyń lub giń. Proście, a będzie wam dane.

Biedna stara Charlotte Treat, która pilnie wyszywa na kanwie, siedząc obok Daya na starej winylowej kanapie, dopiero co przywiezionej z punktu pomocy Dobra Wola, wydyma usta.

– Musisz prosić o wdzięczność.

– O nie, bo rzecz w tym, że już miałem szczęście otrzymać wdzięczność. – Day zakłada nogę na nogę, przez co skłania się ku Charlotte całym swoim małym, miękkim ciałem. – Za którą, wierz mi, jestem wdzięczny. Ja kultywuję wdzięczność. To część systemu komunałów, które stanowią tutaj treść mojego życia. Postawa wdzięczności. Wdzięczny pijak już nigdy więcej nie wypije. Wiem, że tradycyjne porzekadło brzmi: „Wdzięczne serce już więcej nie wypije”, ale ponieważ o organach nie można właściwie powiedzieć, że piją, a ja mam w sobie jeszcze dość samowoli, żeby odmówić karmienia się nonsensami, w przeciwieństwie do starych dobrych komunałów, pozwalam sobie wprowadzić drobną korektę. – Wygłasza to z miną człowieka, który muchy by nie skrzywdził. – Oczywiście, korektę w duchu wdzięczności.

Charlotte Treat spogląda na Gately’ego, szukając u niego jakiejś pomocy albo potwierdzenia dogmatu mocą autorytetu Personelu. Bidula ma mętlik w głowie. Tu wszyscy mają mętlik w głowie, w dalszym ciągu. Gately powtarza sobie, że on też ma zapewne mętlik w głowie, w dalszym ciągu, pomimo setek spędzonych tutaj dni. „Nie wiedziałem, że nie wiedziałem” – to jeszcze jeden slogan, który przez chwilę wydaje się strasznie płytki, a potem nagle pogłębia się jak łowisko homarów u Północnego Wybrzeża. Wiercąc się na codziennej porannej medytacji, Gately codziennie usiłuje przypomnieć sobie, że na tym właśnie polega cała idea rezydencji w Ennet House: dać tym nieszczęsnym kretynom trochę czasu, cienki plasterek czasu w abstynencji, aż zwęszą prawdę, głębię i bez mała magię pod płytką powierzchnią swoich starań.

– Kultywuję ją wytrwale. Nocą w pokoju wykonuję specjalne ćwiczenia z wdzięczności. Takie, że tak powiem, Wdzięcznościowe Pompki. Spytaj się Randy’ego, czy nie ćwiczę jak w zegarku. Pilnie. Niezłomnie.

– No, wszystko to prawda – mówi Treat, pociągając nosem. – O wdzięczności.

Wszyscy poza Gatelym polegują na drugiej starej kanapie vis-à-vis i nie zwracają uwagi na tę rozmowę, bo oglądają starą kasetę InterLace, której ścieżki są lekko zatarte, tak że górę i dół obrazu na ekranie wyżerają paski zakłóceń. Day jeszcze się nie nagadał. Pat M. zachęca nowszy personel do myślenia o rezydentach, których chętnie zatłukliby tępym narzędziem, jako o cennych nauczycielach cierpliwości, tolerancji, samodyscypliny, opanowania.

Day jeszcze się nie nagadał.

– Jednym z ćwiczeń jest doświadczanie wdzięczności za to, że życie teraz jest o wiele łatwiejsze. Ja kiedyś myślałem. Kiedyś myślałem długimi zdaniami złożonymi, z okresami podrzędnymi, a nawet sporadycznie z użyciem wielosylabowych słów. Teraz widzę, że to niepotrzebne. Teraz żyję zaleceniami gotowców z ostatniej strony starego „Reader’s Digest” albo „Saturday Evening Post”. Nic na siłę. Pamiętaj pamiętać. Bez Boga, przez duże „B”, ani do proga. Co było, a nie jest, nie pisze się w rejestr. Krótko i węzłowato. Monosylabami. Stare dobre mądrości w duchu Normana Rockwella i Paula Harveya. Chodzę sobie z wyciągniętymi rękami i recytuję te komunały. Głos monotonny. Zbyteczna wszelka modulacja. Może i to? Może i to pasuje do puli komunałów? „Zbyteczna wszelka modulacja”? Chyba jednak za dużo sylab.

Randy Lenz mówi:

– Nie mam czasu na te gówna.

Biedna stara Charlotte Treat, czysta już całe dziewięć tygodni, coraz bardziej dba o wygląd. Znowu spogląda na Gately’ego, który leży na wznak z niedomkniętymi oczami, zajmując całą drugą kanapę w salonie, z jednym adidasem na wystrzępionym obiciu kanciastego podłokietnika. Tylko Personelowi wolno leżeć na kanapach.

– Negacja – odzywa się wreszcie Charlotte – to nie jest imię własne.

– A może byście się, kurwa, oboje zamknęli – mówi Emil Minty.

Geoffrey (nie Geoff – Geoffrey) Day przebywa w Ennet House od sześciu dni. Przyszedł ze sławetnego Dimock Detox w Roxbury, gdzie był jedynym białym co, zdaniem Gately’ego, musiało poszerzyć jego horyzonty. Day ma płaską rozmazaną twarz bez wyrazu, której polubienie wymaga wielkiego samozaparcia, i oczy, które właśnie zaczynają tracić niespokojną szklistość początków trzeźwości. Day jest nowicjuszem i wrakiem człowieka, który, napędzany czerwonym winem i quaalude’em, przysnął wreszcie pod koniec października i wjechał swoim saabem w witrynę sklepu sportowego w Malden, po czym spokojnie wysiadł z auta i zaczął buszować w towarach, aż przyjechali Najświetniejsi i go capnęli. Który wykładał jakiś gówniany, sądząc z nazwy, przedmiot, jakieś tam wspólnotowe aspekty historii czy historyczne aspekty wspólnoty, w jakimś college’u przy Ekspresówce w Medford, a w wywiadzie podczas przyjęcia zeznał, że ponadto dzierży stery „Kwartalnika Naukowego”. Dosłownie, mówił potem Kierownik Domu, użył wyrażeń „dzierżyć stery” i „naukowy”. W wywiadzie wstępnym ustalono, że Day od siedmiu lat cierpi na regularne utraty świadomości i jego okablowanie jest, jak to się mówi, nieco nadwątlone. Detoks Daya w Dimock, gdzie ledwo wystarcza środków na podanie pacjentowi Librium, kiedy wchodzi w DT, musiał być rzeczywiście przykry, skoro Geoffrey D. utrzymuje, że w ogóle czegoś takiego nie było; w swojej obecnej narracji wstąpił po prostu do Ennet House tak dla beki, po drodze z domu – a mieszkał 10 km dalej, w Malden – i stwierdził, że jest tam tak śmieszno-strasznie, że już nie chciał stamtąd wyjść. Najgorsi, według Gene’a M., są nowicjusze, którzy liznęli trochę wykształcenia. Cali utożsamiają się ze swoją głową i Choroba lokuje centrum dowodzenia w ich głowach[90]. Day nosi chinosy barwy nieokreślonej, brązowe skarpetki do czarnych butów i koszule, które Pat Montesian na Izbie Przyjęć określiła jako „koszule hawajskie typu wschodnioeuropejskiego”. Day siedzi teraz po śniadaniu na winylowej kanapie z Charlotte Treat, w salonie Ennet House, w towarzystwie kilkorga innych rezydentów, którzy albo akurat nie pracują, albo nie muszą stawić się do pracy wcześnie rano, i Gately’ego, który do 4:00 rano siedział na Nocnym Dyżurze w kanciapie przy wejściu, po czym zwolniony tymczasowo przez Johnette Foltz poszedł stróżować do 7:00 w schronisku Shattuck, skąd wrócił tutaj na swój posterunek, żeby Johnette mogła wyjechać na wycieczkę ze swoją grupą AN czymś, co wygląda jak terenówka do jazdy po wydmach, jeśli rzeczone wydmy znajdują się w Piekle, i w tej chwili próbuje (mowa o Gatelym) wyluzować się i skupić wewnętrznie, śledząc wzrokiem pęknięcia farby na suficie salonu. Gately, chociaż od dawna jest czysty, często doznaje w godzinach porannych dotkliwego poczucia straty o podłożu narkotycznym. Jego sponsor z Grupy Białej Flagi mówi, że niektórzy nigdy nie godzą się ze stratą tego, co w ich mniemaniu było dla nich jedynym prawdziwym przyjacielem i kochankiem; ci muszą modlić się codziennie o dary akceptacji i samozaparcia, które pozwolą przetrwać im żałobę i poczucie straty w oczekiwaniu, aż czas utwardzi strup na ranie. Wspomniany sponsor, Francis „Furiat” G., nie ochrzania Gately’ego za negatywne uczucia – przeciwnie, chwali go za szczerość, gdy Gately dzwoni do niego wcześnie z rana, załamany i szlochający jak dziecko. To mit, że nikt za tym nie tęskni. Za swoją ulubioną Substancją. Człowiek nie potrzebowałby, kurde, pomocy, gdyby nie tęsknił. Trzeba tylko Prosić o Pomoc, mówić sobie Co Było A Nie Jest Nie Pisze Się W Rejestr, uczęszczać regularnie na Zajęcia, modlić się, Prosić o Pomoc. Gately trze oczy. Proste rady tego rodzaju brzmią jak stek komunałów – Day ma rację, że takie sprawiają wrażenie. Ale jak Geoffrey Day będzie się nadal kierował swoimi wrażeniami, to przepadł na amen. Gately już widział dziesiątki takich, co tu przychodzili, wychodzili za wcześnie, wracali Tam, a potem lądowali w więzieniu albo w trumnie. Ale jak Day będzie miał kiedyś fart i wreszcie się złamie, i przyjdzie po nocy do dyżurki, wrzeszcząc, że już nie wytrzyma, i uczepi się nogawki Gately’ego, bełkocząc i żebrząc o pomoc za wszelką cenę, to wtedy Gately będzie mógł powiedzieć Dayowi, że ujęte w slogany zalecenia są w istocie o wiele głębsze i trudniejsze, gdy przychodzi do ich realizacji. Trzeba je wcielać w życie, a nie tylko głosić. Ale to powie Gately, tylko jeżeli Day sam do niego przyjdzie i poprosi. Prywatnie Gately daje Dayowi góra miesiąc, zanim ten wróci do kłaniania się parkometrom. Tylko że kim jest on, Gately, żeby osądzać, kto ostatecznie dostąpi Daru Programu, a kto nie – zawsze powinien o tym pamiętać. Gately stara się poczuć, że Day uczy go cierpliwości i tolerancji. Potrzeba nadzwyczajnej cierpliwości i tolerancji, żeby się oprzeć pokusie zepchnięcia tego mikrego mięczaka w wąwóz Comm. Ave. i oddania jego pryczy komuś, kto rzeczywiście desperacko pragnie Daru. Tylko że kim jest Gately, żeby rozstrzygać, kto tego potrzebuje, a kto nie. Gately trzyma rękę za głową, na przeciwległym podłokietniku kanapy. Stary odtwarzacz DEC wyświetla coś agresywnego w jaskrawych kolorach, czego Gately ani nie widzi, ani nie słyszy. Na tym częściowo polegał jego talent włamywacza: Gately potrafi włączać i wyłączać uwagę jak światło. Jeszcze jako tutejszy rezydent posiadał instynktowną złodziejską zdolność blokowania bodźców zewnętrznych, dokonywania selekcji zmysłowej. Dzięki niej między innymi zdołał wytrzymać dziewięć miesięcy rezydencji w towarzystwie dwudziestu jeden innych świeżo odtrutych włamywaczy, bandytów, kurew, wywalonych z posad dyrektorów, agentek promocyjnych Avona, muzykantów z przejść podziemnych, budowlańców z piwnymi brzuchami, włóczęgów, nadąsanych sprzedawców samochodów, bulimicznych matek po przejściach, zawodowych oszustów, obleśnych zboczeńców, twardzieli z North Endu, pryszczatych gnojków z kolczykami w nosie, zakompleksionych gospodyń domowych etc., a wszyscy na głodzie, przymuleni, rozżaleni i ogólnie spsiali, nawijający non stop 24/7/365.

W pewnym momencie Day mówi:

– To niech mi zrobią lobotomię, czym prędzej.

Tylko że indywidualny opiekun Gately’ego z czasów, gdy Gately był tutaj rezydentem, Eugenio Martinez, jeden z wolontariuszy, giełdowy oszust, a obecnie jednouchy sprzedawca telefonów komórkowych, który zaczepił się w Domu jeszcze za dyrekcji założyciela, Faceta Który Nawet Nie Używał Imienia – otóż Eugenio Martinez, który od jakichś dziesięciu lat pozostawał czysty, na samym początku zagadnął Gately’ego w duchu braterskiej miłości o jego niezwykłą wybiórczą uważność włamywacza, zwracając mu uwagę na niebezpieczeństwo tej cechy, bo skąd pewność, że to ty dokonujesz selekcji, a nie Pająk. Gene M. nazywał Chorobę Pająkiem i mówił o Karmieniu Pająka, w przeciwieństwie do Głodzenia Pająka, i tak dalej. Eugenio M. wezwał Gately’ego do gabinetu Intendentki i spytał go, co będzie, jeśli okaże się, że jego selekcja bodźców jest Karmieniem Pająka, i zaproponował, żeby Don tytułem eksperymentu przestał na jakiś czas selekcjonować bodźce. Gately odparł, że się postara, i po wyjściu z gabinetu Intendentki spróbował pooglądać relację na żywo z meczu Celtics, podczas gdy dwaj rezydenci sodomici z Fenway toczyli ożywioną rozmowę o trzecim sodomicie, któremu mieli wyciągać z odbytu szkielet jakiegoś pieprzonego gryzonia[91]. Eksperyment z nieselekcjonowaniem bodźców trwał pół godziny. Odbyło się to tuż przed tym, jak Gately dostał odznakę za 90 dni trzeźwości, i wciąż jeszcze nie nauczył się prawdziwej tolerancji. Tegoroczny Ennet House w niczym nie przypomina gabinetu osobliwości, którym był za czasów rezydencji Gately’ego.

Dziś mija 421. dzień całkowitej wolności Gately’ego od Substancji.

Pani Charlotte Treat, ze starannie umalowaną zniszczoną twarzą, ogląda felerną kasetę z odtwarzacza, wyszywając coś na kanwie. Rozmowa między nią a Geoffreyem D. miłościwie wygasła. Day rozgląda się po sali za kimś innym, kogo by można zagadać i wkurwić, udowadniając sobie tym sposobem, że się tu nie pasuje, co pozwoliłoby mu z czystym sumieniem odseparować się i zamknąć w sobie, czym może wkurwiłby ich tak, że doszłoby do jatki i wywaliliby go na zbity pysk, i to nie byłaby jego wina. Słychać wręcz, jak Choroba wyżera mu głowę od środka, jak się nim karmi. Emil Minty, Randy Lenz i Bruce Green też są w salonie: porozwalani w fotelach z wypuczonymi sprężynami, odpalają fajkę od fajki, w ulicznych pozach nie-ze-mną-te-numery, przez które dosyć trudno odróżnić fakturę ich ciał od faktury foteli. Nell Gunther siedzi przy długim stole w otwartej jadalni, która zaczyna się tuż za stolikiem TP, malując na biało paznokcie kredką do manikiuru wśród resztek czegoś, co zjadła z obfitym dodatkiem syropu. Jest tam także Burt F. Smith; siedzi samotnie w najdalszym końcu stołu i usiłuje pokroić gofra za pomocą noża i widelca, przytwierdzonych rzepami do kikutów jego nadgarstków. Burt F. Smith był dawno temu egzaminatorem prawa jazdy w Wydziale Komunikacji, ma czterdzieści pięć lat, a wygląda na siedemdziesiąt, jest prawie całkiem siwy z woskowato żółtym odcieniem włosów namiętnego palacza, a do Ennet House trafił wreszcie w ubiegłym miesiącu po dziewięciomiesięcznym pobycie w Schronisku Miejskim w Cambridge. Jest to pięćdziesiąte któreś podejście Burta F. Smitha do trzeźwości drogą AA. Historia Burta F. Smitha: niegdyś pobożny katolik, Burt F. Smith ma potencjalnie dożywotni kłopot z Wiarą w Miłującego Boga, odkąd Kościół rzymskokatolicki udzielił jego żonie aktu unieważnienia małżeństwa po piętnastu latach pożycia, w roku 1999 PS. Przez kilka lat po rozwodzie był pijakiem z noclegowni, co według Gately’ego jest tylko oczko wyżej od bycia bezdomnym pijakiem. W mroźną Wigilię zeszłego roku, w Cambridge, Burt F.S. został napadnięty i pobity prawie na śmierć, a następnie porzucony w ciemnym zaułku na pastwę zamieci, w wyniku czego utracił dłonie i stopy. Ktoś słyszał, jak Doony Glynn mówi Burtowi F.S., że do Pokoju Inwalidzkiego koło gabinetu Pat mają mu dokwaterować faceta, który nie tylko nie ma dłoni i stóp, ale też rąk i nóg, i nawet głowy, a porozumiewa się z otoczeniem, pierdząc kodem Morse’a. Ten głupi dowcip kosztował Glynna trzy dni aresztu domowego plus tydzień dodatkowych Dyżurów przy Sprzątaniu – za, jak to zapisała Johnette Foltz w Dzienniku Ośrodka, „Szczególne Okrucieństwo”. Gately’emu burczy cicho w jelitach z prawej strony. Widok Burta F. Smitha palącego papierosa Benson & Hedges, którego B.F.T. trzyma między kikutami, odstawiając łokcie jak gość operujący nożycami do strzyżenia żywopłotu, jest dla Gately’ego wycieczką w krainę litości. A Geoffrey Day sili się na kalambur Co za Tu Pet. Lepiej nie mówić, jakie uczucia budzi widok Burta F. Smitha próbującego zapalić zapałkę.

Gately, który od czterech miesięcy zalicza się do Personelu Stacjonarnego, uważa, że upodobanie Charlotte Treat do haftowania na kanwie jest podejrzane. Te wszystkie igły. Wbijane i wyciągane z cienkiej, sterylnie białej bawełny, napiętej na okrągłej ramie jak pokrywa bębna. Igła przebijająca płótno robi „pyk”, po czym następuje świst przeciąganej nici. Nie przypomina to za bardzo prawdziwego dawania w żyłę, które jest bezgłośne. Ale jednak. Charlotte Treat jest niezwykle staranna.

Gately zastanawia się, jak nazwałby kolor sufitu, gdyby został do tego zmuszony. Brunatnożółte przebarwienia pochodzą od fajek z wysoką zawartością smoły; całun dymu zawisa pod sufitem już o tak wczesnej porze nowego dnia trzeźwości. Niektórzy pijacy i lekomani nie śpią całą noc, tylko łażą i palą non stop, chociaż po godzinie 00:00 nie wolno puszczać filmów ani muzyki. Gately już po czterech miesiącach nabył przedziwnej zdolności Personelu Domu do jednoczesnego śledzenia sytuacji w salonie i w jadalni, niejako mimochodem. Emil Minty, hardcore’owy punk i heroinista, który znalazł się tutaj z niejasnych powodów, siedzi w starym, musztardowej barwy fotelu, opierając żołnierskie buciory na wolno stojącej popielnicy, która się giba, ale nie aż tak, żeby Gately miał mu grzecznie zwrócić uwagę. Pomarańczowy irokez Minty’ego i wygolona wokół niego czaszka mają małe brązowe odrosty, co bynajmniej nie sprawia miłego wrażenia w porannym świetle. Druga popielnica, stojąca na podłodze koło jego fotela, jest pełna małych wystrzępionych półksiężyców z poobgryzanych paznokci, co musi znaczyć, że Hester T., którą Gately posłał do łóżka o 2:30, wróciła na dół na ten fotel obgryzać paznokcie, zaledwie Gately wyszedł do Schroniska mopować gówno. Kiedy nie kładzie się przez całą noc, dostaje skurczu żołądka i zgagi, możliwe, że od nadmiaru kawy, albo może zwyczajnie, z niedospania. Minty błąka się po ulicach co najmniej od szesnastego roku życia, co Gately poznaje po jego czarniawej cerze, typowej dla bezdomnych, którym brud na trwałe wżarł się w naskórek, przez co Minty wygląda trochę jak obity tapicerką. A barczysty kierowca ciężarówki Leisure Time Ice, małomówny Green, lat na oko dwadzieścia jeden, typ zakuta pała i amator wszelkich Substancji, z lekko wklęsłą połową twarzy, nosi koszulki khaki bez rękawów i mieszkał przedtem w przyczepie na tym apokaliptycznym osiedlu przyczep mieszkalnych koło torowiska Allston; Gately lubi Greena za to, że Green ma dość rozumu, żeby trzymać gębę na kłódkę, kiedy nie ma nic ważnego do powiedzenia, czyli właściwie stale. Tatuaż na jego prawym tricepsie przedstawia serce przebite włócznią, umieszczone nad paskudnym imieniem MILDRED BONK, należącym, jak mówił Gately’emu Bruce G., do dziewczyny, która była promieniem słońca w jego życiu i sobowtórem zmarłej wokalistki Diabłów w Ludzkiej Skórze, i jedyną miłością jego martwego serca, ale latem zabrała ich córkę i rzuciła Greena dla faceta, który jej naopowiadał, że hoduje pierdolone krowy rasy longhorn gdzieś na wschód od Atlantic City, NJ. Green cierpi, nawet jak na standardy Ennet House, na rekordową bezsenność i czasami w martwych godzinach nad ranem grywa z Gatelym w cribbage, której to gry Gately nauczył się w więzieniu. Burt F.S. zgiął się wpół, odstawiając łokcie w ataku treściwego kaszlu, aż czoło mu spurpurowiało. Ani śladu Hester Thrale, obgryzaczki paznokci, która ma coś, co Pat nazywa Borderline. Gately widzi wszystko bez ruszania się z miejsca i odwracania głowy czy choćby oczu. Jest tu także Randy Lenz, który to Lenz, drobny diler organicznej koki, nosi sportowe marynarki z podwiniętymi rękawami odsłaniającymi opalone w solarium przedramiona i stale mierzy sobie puls na spodzie nadgarstków. Wyszło na jaw, że Lenzem interesują się pilnie obie strony prawa, ponieważ w maju ni stąd, ni zowąd poszedł podobno na całość, stracił czujność, zaszył się w jakimś hotelu w Charlestown i zażył prawie całe sto gramów, które dostał od podejrzanie ufnego Brazylijczyka w ramach, o czym nie wiedział, prowokacji Komisji do Walki z Narkotykami na South Endzie. Wykiwawszy obie strony dzięki temu, jak skrycie uważa Gately, rozkosznemu qui pro quo, Randy Lenz jest od maja poszukiwany bardziej niż zwykle. Obleśnie przystojny w typie alfonsa albo pomniejszego dilera koki, muskularny jak żandarm, jak ci kolesie, których mięśnie prezentują się imponująco, ale nie są właściwie w stanie niczego udźwignąć, odznacza się szczelnie wyżelowaną fryzurą i drobnymi, ptasimi ruchami głowy, świadczącymi o skrajnej próżności. Na jednym owłosionym przedramieniu ma łysą plamę, która, jak Gately dobrze wie, oznacza nożownika, a jeśli Gately czegoś nie cierpi, to właśnie nożowników, tych konusów, co notorycznie mącą i obrywają w ryj, a potem wstają z ziemi z nożem w garści, więc żeby im ten nóż odebrać, trzeba się skaleczyć. Lenz uczy Gately’ego wstrzemięźliwej grzeczności w stosunku do ludzi, którym chciałoby się na dzień dobry dać w ryj. Jest to dość oczywiste dla wszystkich poza Pat Montesian – której osobliwa łatwowierność wobec ludzkich szumowin stała się w przypadku Gately’ego, o czym powinien pamiętać, jednym z powodów wylądowania w Ennet House – oczywiste, że Lenz siedzi tu głównie po to, żeby się ukrywać: rzadko wychodzi z Domu, chyba że już musi, unika okien, a na obowiązkowe wieczorne spotkania AA/AN jeździ w przebraniu, w którym wygląda jak Cesar Romero po strasznym wypadku; a potem zawsze chce wracać do Domu solo, co nie jest zalecane. Lenz siedzi wciśnięty w najdalszy północno-wschodni róg dwuosobowej kanapy obitej sztucznym welurem, którą wcisnął w najdalszy północno-wschodni kąt salonu. Randy Lenz ma przedziwną kompulsywną potrzebę bycia na północ od wszystkiego, albo nawet na północny wschód, a Gately nie ma pojęcia, o co mu w tym chodzi, ale rutynowo odnotowuje usytuowanie Lenza z czystej ciekawości i do akt. Lenzowi, tak jak Kenowi Erdedy’emu, stale dryga jedna noga; Day twierdzi, że jeszcze gorzej dryga mu przez sen. Wyciągniętemu na kanapie Donowi G. znów burczy w brzuchu. Charlotte Treat ma agresywnie czerwone włosy. Jak czerwona kredka. Nie musi pracować fizycznie poza Domem, bo ma jakąś dziwną odmianę Wirusa, coś jak HIV. To była prostytutka, zreformowana. Dlaczego prostytutki, gdy wyjdą na prostą, stają się takie pryncypialne? Pewnie wyłażą z nich długo tłumione ambicje niedoszłych bibliotekarek. Charlotte ma zaciętą, na wpół ładną twarz taniej dziwki, a jej oczy, obwiedzione wokoło tuszem do powiek, wyglądają jak schwytane na lasso. Również jej cera ma czarniawy odcień przeżartego brudem naskórka. Treat przyciąga uwagę głębokimi bliznami w zapadniętych policzkach, które pacykuje grubo podkładem i stara się maskować różem, co w połączeniu z włosami nadaje jej wygląd złośliwego klauna. Upiorne szramy na jej policzkach nasuwają postronnym myśl, że na jakimś etapie jej kariery ktoś dobrał się do niej z zestawem do wypalania drewna. Gately woli nie wiedzieć.

Don Gately ma niespełna dwadzieścia dziewięć lat, jest trzeźwy i po prostu olbrzymi. Leży jak kłoda, charczy i uśmiecha się, trzepocząc powiekami. Jedną łopatką i pośladkiem wystaje poza kanapę, która zapadła się pod nim jak hamak. Gately sprawia wrażenie nie tyle zbudowanego, ile odlanego w jednym kawałku, ma w sobie nieruchomą gładkość posągów z Wyspy Wielkanocnej. Byłoby miło, gdyby onieśmielające rozmiary ciała nie były jednym z głównych czynników decydujących o tym, że proponuje się rezydentowi płci męskiej posadę stacjonarnego opiekuna, ale jest, jak jest. Don G. ma masywną kwadratową głowę, która wydaje się jeszcze bardziej kwadratowa przez fryzurę na pazia, przystrzyganą samodzielnie w lustrze dla oszczędności $: po potrąceniu za czynsz i wyżywienie – plus możliwości korzystania z obsługi – zarabia bardzo mało jako Pracownik Ennet House, a jeszcze spłaca grzywny w trzech różnych sądach okręgowych. W tej chwili uśmiecha się z odsłaniającym białka przymrużeniem oczu, jak ktoś, kto z trudem broni się przed snem. Pat Montesian przychodzi na dyżur o 9:00, a do jej przyjścia Don G. nie może się położyć, bo Kierowniczka Ośrodka pojechała do centrum z Jennifer Belbin, która ma zeznawać w sądzie, więc Gately jest chwilowo jedynym członkiem Personelu na miejscu. Stacjonarna opiekunka Foltz przebywa w Hartford na zjeździe Anonimowych Narkomanów, odbywającym się w długi weekend z okazji Dnia Współzależności. Gately osobiście nie przepada za AN: za dużo wpadek i niepokornych powrotów, za dużo naciąganych opowieści z frontu walki snutych z nieskrywaną dumą, za mały nacisk na Służbę i poważny Przekaz, wszyscy ci ludzie odpicowani, w skórach i metalu. Sala pełna Randych Lenzów, obejmujących się nawzajem, udających, że nie tęsknią za Substancją. Jeden wielki pic na wodę dla nowicjuszy. Jest różnica pomiędzy abstynencją a wyzdrowieniem, Gately to wie. Tylko że kim jest Gately, żeby wyrokował, co komu służy? On po prostu wie, co jemu samemu służy na dzień dzisiejszy: szorstka miłość AA z Enfield i Brighton, Grupa Białej Flagi, starzy faceci w szelkach na obwisłych brzuchach, z siwymi włosami na jeża i eonami czasu trzeźwości, Krokodyle, gotowe urwać człowiekowi kwadratowy łeb, jeśli wyczują, że popadł w samozadowolenie, goni w piętkę albo zapomina, że jego życie w dalszym ciągu co dzień od nowa zawisa na cienkim włosku. Nowicjusze Białej Flagi są tak ogłupiali i chorzy, że nie potrafią wysiedzieć na zebraniu i muszą przez cały czas łazić z tyłu, tak jak Gately, kiedy tutaj przybył. Emerytowane przedszkolanki w poliuretanowych spodniach, które używają pince-nez i na każde cotygodniowe zebranie pieką ciasteczka, chętnie opowiadają z podium, jak to dawniej obciągały barmanom tuż przed zamknięciem pubu za dwa łyki w papierowym kubku na wynos, chroniące przed kolącym światłem poranka. Gately, chociaż od dawna preferował narkotyki doustne, zapisał się do AA. Jakkolwiek by było, też swoje wypił.

Dyrektor Zarządzająca Pat M. przychodzi o 9:00 i ma wyznaczone dwie rozmowy kwalifikacyjne z trzema osobami, 2K, 1M, dla których lepiej będzie, jak przyjdą szybko, a Gately otworzy im drzwi, gdyby nie wiedziały, że tu się wchodzi bez pukania, i powie im Witajcie, i poczęstuje kawą, jeśli oceni, że są w stanie utrzymać w żołądkach zawartość filiżanki. Weźmie ich na bok i poradzi, żeby koniecznie w trakcie rozmowy pogłaskali psy Pat M. Psy będą się wylegiwały w biurze od ulicy, dyszały, wierciły się i gryzły własne łapy. Gately zapowie jeszcze trojgu nowych, że jeżeli psy Pat ich polubią, to są przyjęci. Pat kazała Gately’emu mówić to wszystkim kandydatom i jeśli klient potem faktycznie pogłaszcze psy – dwa obrzydliwe białe retrievery cierpiące na przypadłości skórne objawiające się cieknącymi strupami – zdradzi tym samym desperacką gotowość, którą Pat, jak sama powiada, kieruje się niemal wyłącznie przy podejmowaniu decyzji.

Bezimienny kocur przeciąga się na szerokim parapecie ponad oparciem obitej tkaniną kanapy. Tutaj zwierzęta przychodzą i odchodzą. Albo pacjenci je adoptują, albo po prostu znikają. Ich pchły na ogół zostają. Gately’emu kiszki grają marsza. Kiedy wracał dziś rano Zieloną Linią, bostoński świt był chemicznie różowy od wyziewów przemysłowych gnanych wiatrem prosto na północ. Gately widzi teraz, że ścinki paznokci w popielniczce na podłodze są za duże, żeby pochodziły z palców rąk. Te poobgryzane półksiężyce są szerokie, grube i intensywnie, jesiennie żółte. Gately z trudem przełyka ślinę. Powiedziałby Geoffreyowi Dayowi, że chociaż to niby tylko slogany, to te slogany (a) koją umysł, (b) przypominają o zdrowym rozsądku, (c) budzą powszechną zgodę, która wypiera ciszę, a cisza jest zabójcza, to Pajęczy pokarm dla dotkniętych Niedyspozycją. Gene M. mówi, że słowo Niedyspozycja można zapisać jako NIE-DYSPOZYCJA, co zgrabnie streszcza podstawową sytuację. Pat ma w południe zebranie w Wydziale Centrum Rządowego ds. Walki z Nadużywaniem Środków Odurzających, o którym trzeba jej przypomnieć. Pat nie jest w stanie odcyfrować własnych notatek po przebytym udarze, który zmienił jej charakter pisma. Gately już sobie wyobraża, jak obchodzi pokoje, próbując ustalić, kto tu, kurwa, obgryza w salonie paznokcie u nóg i wyrzuca te obrzydliwe ścinki do popielniczki o 5:00. Zwłaszcza że Regulamin Domu zabrania chodzenia boso po parterze. Na suficie nad Dayem i Treat widać bladobrązowy zaciek w kształcie wypisz wymaluj Florydy. Randy Lenz ma pretensje do Geoffreya Daya, ponieważ Day jest wygadany i jako wykładowca akademicki stoi na czele Pisma Naukowego. To zagraża samoocenie Randy’ego Lenza, który uważa się za kogoś w rodzaju hipstersko seksownego artysty-intelektualisty. Drobni dilerzy nigdy nie konceptualizują się jako po prostu drobni dilerzy, to trochę tak jak z kurwami. W rubryce ZAWÓD Formularza Przyjęcia do Ośrodka wpisał Lenz Scenarzysta Freelancer. I popisuje się czytaniem. W pierwszym tygodniu pobytu w Domu, był to lipiec, przesiadywał w północno-wschodnim kącie dowolnej sali z książką trzymaną do góry nogami. Miał gigantycznych rozmiarów Słownik Medyczny, który targał na dół i ostentacyjnie kartkował, aż Annie Parrot, Zastępczyni Kierowniczki, musiała zwrócić mu uwagę, żeby już tego nie robił, bo to źle działa na psychikę Morrisa Hanleya. Wtedy Randy w ogóle przestał czytać, a zaczął gadać i wszyscy zatęsknili za czasami, kiedy tylko siedział i czytał. Geoffrey D. też ma pretensje do Randy’ego L., to się rzuca w oczy: obydwaj starannie omijają się wzrokiem. Więc oczywiście musieli wpakować ich razem do Trójki Męskiej, bo jednej nocy trzech chłopaków przegapiło capstrzyk, a jak już wrócili, to na trzech nie mieli ani jednej normalnej wielkości źrenicy i odmówili poddania się Badaniu Moczu, i zostali z miejsca wywaleni, i w ten sposób Day w pierwszym tygodniu pobytu został przeniesiony z Piątki Męskiej do Trójki Męskiej. Tutaj się szybko awansuje. Za Mintym, na samym końcu jadalnego stołu, siedzi Burt F.S., który wciąż kaszle, zgięty wpół i purpurowy na twarzy, a stojąca za nim Nell G. wali go rytmicznie po plecach, przez co Burt F.S. kiwa się miarowo nad popielniczką i wywija bezładnie wzniesionym kikutem, próbując dać jej znak, żeby przestała. Lenz i Day – kroi się awantura. Day spróbuje wciągnąć Lenza w szarpaninę, ale przy ludziach nie zrobi mu większej krzywdy, tylko go potarmosi, za co będzie musiał pożegnać się z terapią i wrócić do Chianti, quaalude’u i zderzeń z chodnikiem, i udawać, że jego powrót do nałogu to wina Ennet House, a więc nigdy nie zmierzy się ani ze sobą, ani ze swoją Chorobą. Dla Gately’ego Day jest jak szeroko otwarty interaktywny podręcznik o Chorobie. Jednym z zadań Gately’ego jest mieć oko na rodzące się konflikty pomiędzy rezydentami i meldować o nich Pat albo Kierowniczce, a tam, gdzie to możliwe, starać się zawczasu załagodzić sytuację. Kolor sufitu można by od biedy nazwać płowym. Ktoś pierdnął, nie wiadomo kto, ale to nie jest normalne środowisko ludzi dorosłych, w którym każdy udałby, że pierdnięcie nie miało miejsca, tutaj każdy musi dodać swój mały komentarz.

Czas mija. Ennet House cuchnie mijającym czasem. Ma on wilgotność świeżo nabytej trzeźwości, nawisłą i namacalną. W pokojach bez zegarów słychać tykanie. Gately poprawia kąt ułożenia adidasa, zmienia rękę pod głową. Jego głowa ma rzeczywisty ciężar i wywiera nacisk. Do obsesji Randy’ego Lenza należą: potrzeba znajdowania się na północy, lęk przed krążkami, bezustanne mierzenie sobie pulsu, lęk przed wszystkimi odmianami czasomierzy oraz sprawdzanie, która dokładnie jest godzina.

– Day, bracie, wiesz może, która jest godzina?

To Lenz. Po raz trzeci w ciągu pół godziny. Cierpliwość, tolerancja, współczucie, samodyscyplina, opanowanie.

Gately pamięta swoje pierwsze pół roku tutaj po odtruciu: każda mijająca sekunda urażała go swoim ostrym kantem. I te pojebane sny. Koszmary, jakich nie widuje się nawet w najgorszym DT. Po to właśnie jest nocna zmiana Personelu w dyżurce: żeby rezydent miał z kim pogadać, kiedy – nie jeżeli, lecz kiedy – kiedy pojebany sen wyrwie go z łóżka o 3:00. Koszmary o tym, że miało się wpadkę i jest się na haju albo że się nie jest na haju, ale wszyscy myślą, że jest się na haju, albo że jest się na haju z matką alkoholiczką, którą się następnie zabija kijem bejsbolowym. Że się trzepie starego Oddziałowego, żeby wycisnąć z niego kroplę uryny, zamiast której buchają płomienie. Że jest się na haju i nagle staje się w ogniu. Że jest się wysysanym od środka przez gigantyczną strzykawkę Talwinu. Jakiś pojazd eksploduje na ekranie odtwarzacza DEC w podrasowanym komputerowo pióropuszu sadzy i dymu, z otwartą maską, która przypomina dekiel starego typu puszki z konserwą.

Day demonstracyjnie sprawdza zegarek.

– Dokładnie coś około 8:30, stary.

Cienkie nozdrza Randy’ego L. falują i bieleją. Randy L. patrzy prosto przed siebie zwężonymi oczami, palce trzyma na nadgarstku. Day wydyma wargi, dyndając nogą. Gately wywiesza głowę przez boczne oparcie kanapy i ogląda sobie Lenza do góry nogami.

– Czy ta mina coś oznacza, Randy? Komunikujesz mi coś tą miną?

– Zastanawiam się, Don, czy ktoś tutaj może podać mi czas ciut dokładniej, skoro Day nie jest w stanie.

Gately sprawdza swój tani zegarek cyfrowy, z głową wciąż wywieszoną przez boczne oparcie kanapy.

– U mnie jest 8:32:14, 15, 16, Randy.

– Wielkie dzięki, D.G.

No i teraz Day patrzy na Lenza z taką samą wściekłą miną.

– Już to przerabialiśmy, przyjacielu. Amigo. Koleś. Stale robisz ze mną ten sam numer. Jeszcze raz ci powtarzam: nie mam cyfrowego zegarka. Mój zegarek to piękny antyk. Ze wskazówkami. Wspomnienie dużo lepszych dni. To nie jest zegarek cyfrowy. To nie jest zegar atomowy na bazie cezu. On wskazuje godzinę, wskazówkami. Przypatrz się: Spiro Agnew ma dwie rączki i one wskazują, sugerują. To nie jest, kurwa, pierdolony stoper. Kup sobie zegarek, Lenz. Przypadkiem wiem, że trzy osoby proponowały, że ci zafundują zegarek, a ty im zwrócisz forsę, jak dojdziesz do tego, żeby wyściubić nos za próg i spenetrować świat pracy. Zdobądź zegarek. Pozyskaj zegarek. Piękny, cyfrowy, niewiarygodnie szeroki zegarek, z pięć razy szerszy od twojego przegubu, żebyś go musiał nosić jak sokolnik; taki zegarek traktuje czas jak pi.

– Nic na siłę – intonuje Charlotte Treat, nie podnosząc wzroku znad robótki.

Day ogląda się na nią.

– Zdaje mi się, że nie do ciebie mówiłem.

Lenz wpatruje się w niego uporczywie.

– Jeśli próbujesz grać ze mną w chujki, bracie – mówi, kręcąc dorodną błyszczącą głową – to popełniasz gruby błąd.

– Ajajaj, cały się trzęsę. Ledwo trzymam równo rękę, żeby sprawdzić, która jest na zegarku.

– Gruby gruby gruby naprawdę gruby błąd.

– A na ziemi pokój ludziom dobrej woli – mówi Gately, który już leży z powrotem na wznak, uśmiechając się do spękanego płowego sufitu. To on pierdnął.

Z Long Island powrócili raczej z tarczami niż na tarczach, jak to się mówi. John Wayne i Hal Incandenza przegrali w sumie tylko pięć gemów w singlach. Deble grup A przypominały malarstwo rozpryskowe. Grupy B przeszły natomiast same siebie. Cały personel i zawodnicy ATPW musieli odśpiewać naprawdę głupią piosenkę. Coyle i Troeltsch nie wygrali, a Teddy Schacht – nie do wiary – przegrał w trzech setach ze swoim krępym, rotującym przeciwnikiem, mimo że tamten głupiał z nerwów w kluczowych momentach. To, że Schacht wcale się tym nie przejął, zostało dostrzeżone przez trenerów. Mimo to Schacht z podejrzanie ożywionym Jimem Troeltschem szaleli na cześć swojego wielkiego zwycięstwa w deblu grupy 18-A #2. Bezprzewodowy mikrofon Troeltscha zniknął tajemniczym sposobem z jego torby ze sprzętem podczas podeblowych pryszniców, ku uciesze wszystkich kolegów. Bocianowaty, żarliwy, grający trzymaną oburącz rakietą przeciwnik Pemulisa popadł w dziwny letarg, a potem rozkojarzył się w drugim secie, po przegranej Pemulisa w tie-breaku pierwszego. Przez kilka minut opóźniał grę, twierdząc, że piłki tenisowe są za ładne, żeby je odbijać, więc trenerzy ATPW łagodnie sprowadzili go z kortu i tak Peemster zaliczył ZW, co w żargonie przyjętym w kręgach juniorów tłumaczy się jako ZWYCIĘSTWO WALKOWEREM. To, że Pemulis nie paradował z wypiętą klatą i nie przechwalał się zwycięstwem przed dziewczynami z EAT, zostało skomentowane tylko przez Hala i T. Axforda. Schachta za bardzo bolało kolano, żeby miał komentować cokolwiek, więc Schtitt kazał Barry’emu Loachowi z EAT wstrzyknąć mu w wielkie fioletowe kolano coś, od czego Schachtowi gały wyszły na wierzch.

Na zorganizowanym potem spotkaniu z potańcówką załatwiony walkowerem przeciwnik Pemulisa jadł przystawki prosto ze stołu, nie używając sztućców, a w pewnym momencie nawet rąk, po czym odtańczył numer disco, kiedy akurat nie grała żadna muzyka, a na koniec podobno wyznał żonie Dyrektora Port Washington, że zawsze pragnął przelecieć ją od tyłu. Pemulis dużo czasu spędził na pogwizdywaniu i wpatrywaniu się niewinnie w sufit z prefabrykatów.

W autokarze Osiemnastek było ciepło, a nad fotelami znajdowały się małe lampki, które można było albo włączyć i odrabiać lekcje, albo wyłączyć i spać. Troeltsch, ze złowrogim oczopląsem w jednym oku, rekapitulował niby kluczowe momenty rozgrywek na użytek abonamentowych słuchaczy, komentując z przejęciem w zwiniętą pięść. Stockhausen z drużyny C udawał śpiewaka operowego. Hal i Pal Paul Shaw czytali każdy swój egzemplarz testów próbnych SAT. Co najmniej czwarta część pasażerów zakreślała na żółto fragmenty w egzemplarzach książki Flatlandia E.A. Abbotta, będącej w EAT lekturą obowiązkową, na polecenie Flottmana albo Chawaf, albo Thorpa. Podłużna ciemność z rozmaitością topniejących kształtów na obrzeżach drogi i głębokie zatoki przy zjazdach, tam, gdzie latarnie międzystanówki kładą na ziemi stożki brudnawego sodowego światła. Przez to upiorne światło sodowych latarni Mario Incandenza czuł się szczęśliwy w prywatnym małym stożku białego światła górnej lampki w autokarze. Mario siedział obok K.D. Coyle’a – który był nieco ociężały umysłowo, zwłaszcza po pewnej ciężkiej porażce – i przez co najmniej 200 km jazdy grali w papier, kamień, nożyce, pochłonięci odgadywaniem systemów wyboru poszczególnych figur, których się ostatecznie nie dopatrzyli. Dwaj czy trzej starsi uczniowie z kursu Lit. Dyscyplinarnej Richardson-Levy-O’Byrne-Chawaf garbili się nad Obłomowem Gonczarowa z bardzo nieszczęśliwymi minami. Charles Tavis siedział z tyłu z Johnem Wayne’em i rozpromieniony perorował do niego półgłosem non stop, a Kanadyjczyk gapił się w okno. DeLint jechał z Szesnastkami, następnym autokarem; nie przestawał ochrzaniać Stice’a i Kornspana, odkąd ci skończyli grać debla, którego praktycznie oddali darmo. W autokarze nie było Schtitta: Schtitt zawsze znalazł sobie prywatny transport powrotny, po czym zjawiał się na treningu o świcie w towarzystwie deLinta, z plikiem skomplikowanych opracowań dotyczących wszystkiego, co poszło nie tak dzień wcześniej. Szczególnie cięty, natarczywy i niezadowolony bywał po wygranej. Schacht siedział zamyślony i nie reagował na ręce wymachujące mu pod nosem, a Axford ze Struckiem zaczęli robić sobie jaja z Barry’ego Loacha, jęcząc, że ich też bolą kolana. Półki na bagaże ponad głowami jeżyły się uchwytami i nieosłoniętymi naciągami rakiet. Wszystkim porozdawano benzoinowe maści i nalewki medyczne, które natychmiast zostały obficie zaaplikowane i w ciepłym powietrzu rozniosła się skomplikowana korzenna woń. Wszyscy byli przyjemnie zmęczeni.

Koleżeńskiego ducha jazdy do domu zakłócił jedynie fakt, że ktoś z tyłu puścił w obieg wydrukowaną gotycką czcionką ulotkę obiecującą królestwo prehistorycznej Anglii temu, kto zdoła wyrwać Keitha Freera z Bernadette Longley. Freer został przyłapany przez prorektorkę Mary Esther Thode, gdy rżnął nieszczęsną Bernadette pod kocem na tylnym siedzeniu autokaru podczas wrześniowej jazdy do Providence na Mistrzostwa Wschodniego Wybrzeża na Kortach Ziemnych, i doszło do przykrej sceny, gdyż jedną z podstawowych reguł obowiązujących w Akademii jest zakaz bzykania się pod nosem personelu. Keith Freer spał głęboko, kiedy ulotka krążyła po autokarze, ale Bernadette Longley nie spała, więc gdy ulotka dotarła do przedniej części autokaru, gdzie od września muszą siadać wszystkie dziewczyny, Bernadette Longley skryła twarz w dłoniach i poczerwieniała nawet na ładnym skądinąd karku, a jej deblowa partnerka[92] przeszła przez cały autokar na tyły, gdzie siedzieli Jim Struck i Michael Pemulis, i oświadczyła im bez ogródek, że ktoś tu w tym autokarze jest tak niedojrzały, że doprawdy litość bierze.

Charles Tavis był niemożliwy. Odegrał parodię Pierre’a Trudeau, z której obśmiał się tylko kierowca, bo nikt inny nie był dostatecznie stary. I cała wielka ekipa podróżna, trzy autokary ludu, musiała zrobić przystanek i zjeść megaśniadanie u Denny’ego, nieopodal Wysypiska „Empire”, o jakiejś 00:30.

***

Najstarszy brat Hala, Orin Incandenza, wycofał się z wyczynowego tenisa, gdy Hal miał lat dziewięć, a Mario prawie jedenaście. Przypadło to na okres wielkiego zrywu preeksperialistycznego i narodzin marginesowej partii CUSP Złotoustego Johnny’ego Gentle’a, a także erupcji ideologii ONAN-izmu. Pod koniec siedemnastego roku życia Orin plasował się pod koniec pierwszej siedemdziesiątki w rankingu krajowym; jako senior był w tym wrednym wieku gracza plasującego się pod koniec pierwszej siedemdziesiątki, kiedy zbliża się Osiemnastka i finał juniorskiej kariery, w związku z czym albo: (1) rezygnujesz z marzeń o Show, idziesz do college’u i grasz w tenisa uczelnianego; albo (2) decydujesz się na pełne spectrum zastrzyków na bakterie gram-ujemne, cholerę i biegunkę amebową i próbujesz wieść smętną diasporyczną egzystencję w ramach euroazjatyckiej satelickiej formuły pro-tour, z nadzieją, że – już jako dorosły – przeskoczysz tych kilka turniejowych poziomów dzielących cię od kalibru Show; albo (3) nie wiesz, co robić; i jest to często wredny czas[93].

EAT usiłuje złagodzić nieco tę wredotę, pozwalając ośmiu czy dziewięciu absolwentom zostać w szkole jeszcze przez dwa lata i służyć w dowodzonej przez deLinta gwardii prorektorów[94] w zamian za pokój, wyżywienie i pokrycie kosztów wyjazdów na smętne małe turnieje satelitarne, a Orin jako bezpośrednio spokrewniony z Administracją EAT miał stanowisko prorektora w kieszeni, gdyby tylko zechciał, ale stanowisko to można było sprawować przez góra parę lat, przy czym uchodziło ono za żałosne i czyśćcowe… no i oczywiście, co potem, co z sobą począć potem etc.

Decyzja Orina o wstąpieniu do college’u ucieszyła niezmiernie jego rodziców, chociaż pani Avril Incandenza, zwłaszcza ona, na wszelkie sposoby okazywała Orinowi, że ucieszyłaby ich w równym stopniu każda inna jego decyzja, albowiem stoją twardo za nim i wspierają go w każdym postanowieniu, jakie podejmuje po światłym namyśle. W cichości ducha optowali jednak za college’em, to było widać. Orin w żadnym razie nie zapowiadał się na dorosłego tenisistę zawodowego kalibru. Swój turniejowy szczyt osiągnął, mając lat trzynaście, kiedy to wszedł do ćwierćfinałów National Clays w Indianapolis, IN, w kategorii do lat 14 i w ćwierćfinale wygrał seta z numerem drugim, lecz wkrótce potem ucierpiał jako sportowiec z racji spóźnionego dojrzewania – które dotknęło również jego ojca, gdy Jegomość był tenisowym juniorem – gdyż widząc, jak chłopcy, których ogrywał jako dwunasto- i trzynastolatek, niejako z dnia na dzień stają się męscy, rozrośnięci w klacie i owłosieni na nogach i zaczynają go ogrywać jako czternasto- i piętnastolatkowie, stracił ducha współzawodnictwa, załamał się jako tenisista, a jego ranking USTA spadał na łeb na szyję przez trzy lata, aż zatrzymał się gdzieś pod koniec pierwszej siedemdziesiątki, co oznaczało, że Orin jako piętnastolatek nie zalicza się nawet do grupy 64 najlepszych, którzy biorą udział w ważniejszych rozgrywkach. Kiedy otwierano EAT, ranking Orina w kategorii chłopców do osiemnastego roku życia oscylował wokół 10, więc relegowano go na środkowe miejsce w szkolnej drużynie B i ten mierny status dodatkowo ostudził jego zapał. Styl Orina polegał w zasadzie na grze z linii końcowej mocnymi odbiciami, z kontry, ale bez dobrego returnu i minięcia trzeba mieć dużo szczęścia, żeby pokonać wytrawnego tenisistę grającego przy siatce. W EAT mówiono Orinowi, że ma dobry lob, ale za często go stosuje. Faktycznie, miał fenomenalny lob, potrafił omieść nim łuk kopuły Płuca i trzy razy na cztery trafiał w dużą monetę położoną na linii końcowej przeciwnika; i Orin, i Marlon Bain, i jeszcze dwaj czy trzej pomniejsi przebijacze z EAT mieli fenomenalne loby, wyszlifowane w wolne popołudnia, które coraz częściej poświęcano Eschatonowi – grze, którą według najbardziej wiarygodnej wersji przywlókł do EAT chorwacki uchodźca przeniesiony z Palmer Academy w Tampie. Orin był mistrzem Eschatona w EAT, gdzie pierwsze generacje graczy w Eschatona stanowili przeważnie marginalni i podupadli na duchu uczniowie starszych klas.

College był więc w przypadku Orina wyborem stosunkowo oczywistym, gdy przybliżył się czas podjęcia decyzji. Pomijając oględne naciski rodziny, Orin, jako znajdujący się nisko w rankingu gracz EAT, podlegał surowszym wymaganiom akademickim niż ci, dla których Show wydawał się osiągalnym celem. Plus Eschatonologia była wielce pomocna w kwestiach matematyczno-komputerowych, w których EAT raczej nie błyszczała, jako że i Jegomość, i Schtitt byli pod tym względem dość niewymagający. Oceny miał solidne. Jego wyników egzaminacyjnych nikt by się nie powstydził. Orin był zasadniczo gotowy na studia, zwłaszcza że na świadectwie zaznaczono mu najwyższy poziom w sportach wyczynowych.

Trzeba zrozumieć, że w takim sporcie jak tenis juniorów przeciętność jest pojęciem względnym. Pozycja 74. w krajowym rankingu Chłopców do lat 18 w Singlach, jakkolwiek przeciętna według standardów przyszłych profesjonalistów, pobudzi gruczoły ślinowe większości trenerów college’u. Orin otrzymał kilka zaproszeń z konferencji Pac 10. Zaproszeń od Wielkiej Dziesiątki amerykańskich uczelni. Uniwersytet Nowego Meksyku wynajął wręcz kapelę mariachi, która ustawiała się pod internatowym oknem Orina i przygrywała przez sześć nocy z rzędu, aż pani Incandenza zmusiła Jegomościa, żeby upoważnił T.L. Harde’a do elektryfikacji ogrodzenia. Uniwersytet Stanu Ohio ściągnął go samolotem do Columbus na taki weekend „zapoznawczy”, że po powrocie Orin musiał trzy dni przeleżeć w łóżku, pijąc Alka-Seltzer, z lodowym kompresem w kroczu. Cal-Tech obiecywał mu zwolnienie z wojska i uprzywilejowane miejsce w elitarnym programie studiów strategicznych, po publikacji w „Decade Magazine” krótkiego artykułu o Orinie, Chorwacie i zastosowaniu c:\Pink2[95] w grze Eschaton.

Orin wybrał Uniwersytet Bostoński. Niebędący tenisową potęgą. Nienależący do akademickiej ligi Cal-Tech. Niezaliczający się do tych uczelni, które wynajmują kapele albo ściągają kandydata samolotem na rzymskie orgie zapoznawcze. I usytuowany raptem circa trzy kilometry od EAT, idąc drogą ze wzgórza przez Comm. Ave., po zachodniej stronie Zatoki, w pobliżu skrzyżowania Commonwealth i Beacon, w Bostonie. Była to jakby wspólna decyzja Orina Incandenzy/Avril Incandenzy. Mamuś Orina w głębi duszy uważała za istotne, aby Orin oddalił się, psychologicznie rzecz ujmując, od domu, ale mógł wracać do domu, kiedy tylko zechce. Wyłożyła to Orinowi w duchu zmartwienia, że jej troska o to, co będzie dla niego najlepsze w sensie psychologicznym, może ją skłaniać do wyjścia poza rolę matki i wtrącania się lub udzielania nachalnych rad. Według wszystkich jej list i zestawień zalet i wad UB był pod każdym względem zdecydowanie najlepszy dla Orina, ale nie chcąc się wtrącać i nachalnie lobbować, Mamuś przez sześć tygodni uciekała z każdego pomieszczenia, do którego Orin wchodził, zasłaniając usta obiema dłońmi. Orin bezwiednie robił dziwną minę, kiedy Mamuś błagała go, żeby nie dokonywał wyboru pod jej wpływem. Właśnie w tym okresie Orin, w rozmowie z Halem, scharakteryzował Mamuś jako kontorsjonistkę cudzych ciał, czego Hal już nigdy nie zdołał zapomnieć. Jegomość, nauczony własnym doświadczeniem, sądził zapewne, że dla Orina byłoby lepiej wynieść się w cholerę, na Środkowy Zachód albo na któryś z uniwerków Komitetu Akcji Politycznej, ale nie zabierał głosu. Nigdy nie musiał walczyć ze sobą, żeby nie przeholować. Prawdopodobnie uznał, że Orin jest już dużym chłopcem. Działo się to na cztery lata i trzydzieści parę wyprodukowanych filmów przed tym, jak Jegomość wsadził głowę do kuchenki mikrofalowej, ze skutkiem śmiertelnym. Następnie okazało się, że adoptowany-ukośnik-przyrodni brat Avril, Charles Tavis, który w tym czasie powrócił na fotel Prezesa ASA w Throppinghamshire[96], jest dawnym kolegą z sieci administracyjnej sportów indywidualnych trenera tenisa na Uniwersytecie Bostońskim. Tavis przyleciał specjalnie liniami Air Canada, żeby zaaranżować spotkanie ich czworga: Avril, jej syna, Tavisa i trenera tenisa z UB. Trener tenisa z UB okazał się członkiem Ligi Bluszczowej po siedemdziesiątce, jednym z tych gotycko przystojnych starych patrycjuszy, których profil wygląda jak awers monety; lubił, żeby jego „chłopcy” nosili się na biało i żeby po meczach, bez względu na wyniki, przeskakiwali przez siatkę, by podziękować/pogratulować przeciwnikowi. UB miał w swojej historii tylko paru tenisistów rangi krajowej, a i to w roku A.D. 1960, grubo przed nastaniem tego eleganta, więc gdy trener zobaczył grę Orina, o mało nie wpadł pod ławkę z zachwytu. Pamiętajmy, że przeciętność zależy od kontekstu. Gracze UB wywodzili się wszyscy z country clubów Nowej Anglii, nosili wyprasowane szorty i pedalskie białe swetry tenisowe z krwawym pasem biegnącym przez pierś, mówili bez poruszania szczęką i uprawiali sztywną, patrycjuszowską grę w schemacie serw–wolej, za którą stoi wiele letnich lekcji i klubowych rozgrywek każdy-z-każdym, ale nie psychologiczne zmaganie na śmierć i życie. Orin grał w obciętych dżinsach i tenisówkach bez skarpetek i ziewał kompulsywnie, ogrywając nieskazitelnie schludnego #1 UB w Singlach, w setach 2 do 0, zagrywając czterdzieści, plus minus, ofensywnych lobów. Na zorganizowane przez Tavisa czterostronne spotkanie stary trener UB przybył w spodniach chino marki L.L. Bean i koszulce polo marki Lacoste; spojrzał na rozrośnięte lewe ramię Orina, a potem na Mamuś w obcisłej czarnej spódniczce i obcisłym żakiecie, z oczami obwiedzionymi czarną kredką i wzburzoną wieżą włosów, i znowu omal nie padł z wrażenia. Tak Mamuś działała na starszych panów. Orin mógł dyktować warunki, ograniczone tylko parametrami budżetu sportowego UB[97]. Podpisał List Intencyjny, akceptując Pełne Stypendium plus darmowe książki i laptop Hitachi z oprogramowaniem, stancję poza kampusem, pokrycie kosztów utrzymania i lukratywną pracę dla studentów, polegającą na włączaniu co rano zraszaczy ogrodowych na historycznym Stadionie Nickersona należącym do uczelnianej drużyny Terierów, przy czym zraszacze działały automatycznie, więc obsługa zraszacza była wisienką na torcie rekrutacji do sekcji tenisowej UB. Charles Tavis – który jesienią, na usilne prośby Avril, zwrócił swój kanadyjski bilet powrotny i pozostał w EAT jako Wicedyrektor, aby pomóc ojcu Orina sprawować nadzór nad Akademią[98], i to w coraz szerszym zakresie, jako że podróże krajowe i zagraniczne coraz częściej oddalały J.O. Incandenzę od Enfield – trzy i pół roku później oświadczył, że i tak nigdy nie spodziewał się Podziękowania od Orina za skontaktowanie go z organem tenisowym UB, że włączył się w to nie dla Podziękowań, że ktoś, kto oddaje przysługę, oczekując wdzięczności, przypomina dwuwymiarową makietę człowieka, a nie bona fide istotę ludzką; takie przynajmniej, jak powiedział, było jego zdanie i ciekaw był, co sądzą na ten temat Avril, Hal i Mario. Czy on, Charles Tavis, jest autentycznym człowiekiem 3D? Czy może tylko racjonalizuje sobie jakąś uzasadnioną krzywdę? Czy Orin czuje do niego niechęć za wprowadzenie się do EAT, kiedy sam się stamtąd wyprowadza? Bo przecież nie może mu chodzić o to, że Tavis przejmuje coraz większą kontrolę nad sterem Akademii, skoro J.O. Incandenza coraz więcej czasu spędza na kręceniu filmów z Mariem albo przy montażu w swojej kanciapie obok tunelu bądź też w zakładach terapii antyalkoholowej (trzynaście razy w ciągu trzech ostatnich lat; Tavis trzyma u siebie deklaracje Błękitnego Krzyża), a już tym bardziej nie za końcowe felo de se, które każdy człowiek z niezakłamaną wrażliwością mógł przewidzieć od trzech i pół roku; jednak, orzekł C.T. 4 lipca RPMZSA, gdy Orin, który teraz miał mnóstwo wakacji, po raz piąty odrzucił zaproszenie do Enfield na dorocznego rodzinnego grilla i wspólne oglądanie Finałów Wimbledonu na InterLace, istnieje podejrzenie, że Orin może po prostu żywić resentyment z powodu tego, że C.T. zajął Gabinet Dyrektora i zmienił na drzwiach TE OCCIDERE POSSUNT…, zanim jeszcze upieczona w mikrofali głowa Jegomościa ostygła, nawet jeśli wynikało to z przejęcia posady Dyrektora, która aż prosiła się o kogoś sumiennego i energicznego. Skoro już Jegomość Incandenza skasował swoją maskę 1 kwietnia RMDWRP, akurat kiedy zaczynały napływać Listy Intencyjne od uczniów najstarszych klas, którzy postanowili przenieść się do college’u na tenis amatorski, akurat kiedy na parabolicznym biurku Alice Moore zaczynały się piętrzyć zaproszenia na Zamknięte Rozgrywki Europejskie na Kortach Ziemnych, akurat kiedy zbliżał się termin rewizji statusu EAT jako instytucji zwolnionej od podatku, przed komisją MDR[99], akurat kiedy szkoła starała się wdrożyć procedury akredytacyjne ONANTA po latach stosowania procedur akredytacyjnych USTA, akurat kiedy procesy sądowe – z Publicznym Szpitalem Marynarki w Enfield o rzekome szkody wynikłe z niwelacji szczytu wzgórza przez EAT i z Zakładem Relokacji Odpadów „Empire” o trasy wywózki śmieci w kierunku Wklęsłości – wchodziły w fazę apelacji, akurat kiedy podania i stypendia na semestr jesienny były w ostatniej fazie rozpatrywania i rewizji. A więc ktoś musiał przyjść i zapełnić pustkę i musiała to być osoba zdolna wziąć na siebie Cały Ten Bigos i nie dać się sparaliżować ani trudnościom, ani krzyczącemu brakowi wdzięczności za wykonywanie przykrych obowiązków w zastępstwie osoby, której każdy następca w sposób naturalny, naturalny, narażony był na pewien resentyment, to, że trudno złościć się na osobę umierającą, a tym bardziej na zmarłą, a któż lepiej nadaje się do roli obiektu złości niż niewdzięczny, niechlubny, skrupulatny, niezmordowany biurokratyczny zastępca i następca w 3D, który ma pokój na górze, przez ścianę z małżeńską sypialnią Dyrektora, i może być – przez nieżyczliwych żałobników – postrzegany jako swego rodzaju intruz i uzurpator. Tavis był gotów na cały ten stres, i na jeszcze więcej, o czym poinformował zgromadzoną Akademię w zagajeniu przed Apelem na Rozpoczęcie zeszłorocznego semestru jesiennego, przemawiając przez megafon z udrapowanego czerwono-szarą flagą bocianiego gniazda balkonika Gerhardta Schtitta do słuchaczy usadowionych w rzędach składanych krzeseł ciągnących się wzdłuż linii końcowych i bocznych Kortów 6–9; Tavis nie tylko w pełni godził się na stres i resentyment, ale jak zaznaczył, pracował ciężko i zamierzał nadal ciężko pracować w swym nudnym, cichym, nieromantycznym stylu nad zachowaniem otwartości na ten resentyment połączony z poczuciem straty i niezastępowalności, który trwał nadal, mimo upływu czterech lat, zgadzając się, by każdy, kto ma potrzebę wyrażenia wzmiankowanych emocji, swobodnie dawał upust złości, resentymentowi i ewentualnej pogardzie, dla zdrowia psychicznego, albowiem, przyznał publicznie Tavis, tu, w EAT, każdy ma niejednego mola, co go gryzie. Apel odbywał się na dworze, na Kortach Centralnych, które zimą okrywa Płuco. Był 31 sierpnia Roku Produktów Mleczarskich z Serca Ameryki, dzień upalny i duszny. Uczniowie najstarszych klas, którzy słuchali tego samego przemówienia od czterech lat, wykonywali dyskretne gesty podrzynania gardła i zaciskania pętli wisielca. Niebo ponad głowami powlekał szklisty błękit, rozpięty między zwałami i łańcuchami chmur wędrujących pospiesznie na północ. Na Kortach 30–32 Chór Muzyki Stosowanej zapewniał tło muzyczne, sotto voce wyśpiewując Tenebrae factae sunt. Wszyscy nosili na ramionach czarne opaski, które zakładało się ku pamięci na zajęcia i na apele, a flagi, bawełniana USA i sztywna nylonowa ONAN, łopotały w połowie masztów na znak pamięci. Sunstrand Plaza nie znała jeszcze owej jesieni sposobu na wytłumienie swoich wentylatorów ATHSCME w East Newton, więc głos Tavisa, który i tak, pomimo policyjnego megafonu, brzmiał jak z daleka i chwilami zanikał, tylko niekiedy przebijał się przez szum wentylatorów, huki katapult Zakładu Relokacji Odpadów „Empire”, elektryczne piski szarańczy, gorący podmuch bogatego w spaliny letniego wiatru z Comm. Ave., klaksony samochodów i łomot Zielonej Linii, i brzęk, i klangor masztów flagowych i drutów, toteż nikt, poza ciałem pedagogicznym i najmniejszymi dziećmi w pierwszych rzędach, nie słyszał większej części przemowy Tavisa, który tłumaczył, że prawo salickie nie miało nic wspólnego z faktem, że ukochana żona świętej pamięci Dyrektora, Dziekan EAT ds. Studenckich i ds. Dziewcząt, pani Avril Incandenza, żadną miarą nie mogła zostać Dyrektorem: jak brzmiałoby „Dyrektorka”? – a poza tym pani Dziekan sprawowała już nadzór nad dziewczętami i prorektorkami oraz nad personelem porządkowym T.L. Harde’a i miała na głowie programy nauczania, prace pisemne oraz rozkład zajęć, a także dokończenie iście kafkowskiej aplikacji o nową skomplikowaną akredytację ONANTA plus codzienny rytuał sterylizacji Domu Dyrekcji i osobistych ablucji, plus nieustanną walkę z antraknozą i z wywołaną suchym klimatem zarazą młodych roślin w jadalni, plus, oczywiście, obowiązki dydaktyczne w EAT, plus nieprzespane noce w towarzystwie Bojowych Gramatyków z Massachusetts – akademickiego Komitetu Akcji Politycznej, który śledził składnię w mediach i zapraszał krasomówców z Akademii Francuskiej, by z drżącym „r” perorowali o pożytkach z przestrzegania gramatyki normatywnej i urządzali maratony czytelnicze, np. z eseju Orwella Polityka a język angielski, i którego Falanga Taktyczna (BGM) pod przywództwem Avril procesowała się akurat (bez powodzenia, jak się ostatecznie miało okazać) z inicjatywą Tytuł – II/G nowej administracji Gentle’a, dążącą do stopniowego odchudzenia bibliotek utrzymywanych z funduszy publicznych, a poza tym, oczywiście, rozkładała ją żałoba i konieczność wyczerpującego emocjonalnie przepracowania osobistej prawdy, więc w tej sytuacji objęcie steru administracyjnego EAT byłoby dla niej nieznośnym wprost ciężarem, toteż wylewnie dziękowała C.T. w niejednym publicznym wystąpieniu za to, że porzucił luksusową synekurę w Throppinghamshire i przyjechał do EAT, nie tylko aby podjąć się stresujących zadań zbiurokratyzowanej administracji i złagodzić okres przejściowy, ale także by towarzyszyć rodzinie Incandenza, mniejsza o wdzięczność, i wspomóc nie tylko Orina w jego karierze i procesie decyzyjnym, ale też służyć wsparciem wszystkim zainteresowanym, gdy Orin dokona przełomowego wyboru i jednak nie zapisze się do sekcji tenisa wyczynowego na UB.

Tymczasem Orin, nim minął trzeci tydzień pierwszego roku studiów, dokonał niesłychanej wprost zdrady tenisa uniwersyteckiego na rzecz futbolu uniwersyteckiego. Powodem, który podał rodzicom – Avril na każdym kroku podkreślała, że bynajmniej nie oczekuje, aby jej dzieci tłumaczyły się przed nią ze swoich nagłych czy zgoła szokująco nagłych decyzji w sprawach zasadniczych, a co do Wściekłego Bociana, to nie jest jasne, czy w ogóle dotarł do niego fakt, że Orin wciąż przebywa w Bostonie, i to na UB, a mimo to Orin czuł, że jego posunięcie wymaga jakiegoś wyjaśnienia – było to, że jesienne treningi tenisowe już się rozpoczęły, a on stwierdził, że jako zawodnik jest wypalony. Orin bawił się, żywił, sypiał i defekował tenisem wyczynowym, odkąd przerósł swoją rakietę. W osiemnastym roku życia, mówił, doszedł do wniosku, że lepszym tenisistą już nie będzie. Perspektywa dalszych postępów, ta największa marchewka, którą Schtitt i personel EAT z maestrią wymachiwali alumnom przed nosem, znikła w czwartorzędnym programie tenisowym, którego trener miał w gabinecie plakat z Billem Tildenem i przekazywał zawodnikom instrukcje w stylu Ugnij Kolana i Patrz na Piłkę. Wszystko to była prawda i argument o wypaleniu był jak najbardziej do przełknięcia jako usprawiedliwienie odejścia od tenisa, ale trudniej było Orinowi wyjaśnić swój zwrot ku futbolowi, zwłaszcza że miał blade pojęcie o regułach, taktykach i niemetrycznym boisku amerykańskiego futbolu; szczerze mówiąc, nigdy jeszcze nie dotknął prawdziwej piłki futbolowej z gruzłowatej skóry i jak większość poważnych tenisistów, zawsze uważał schizoidalne skoki tej zniekształconej piłki za dezorientujące i irytujące. W istocie jego decyzja miała bardzo mało wspólnego z futbolem jako takim czy też z powodem, który Orin zaczął wyłuszczać, zanim Avril wręcz zabroniła mu czuć się zmuszonym do czegokolwiek poza oczekiwaniem od rodziców pełnego i bezwarunkowego wsparcia w każdej decyzji, jaką podejmie, mając na uwadze osobiste szczęście, co uczyniła, kiedy Orin zaczął nieco lirycznie rozwodzić się nad odgłosem zderzających się ochraniaczy i skandowaniem czirliderek, i atmosferą męskiej więzi, i wonią wilgotnej darni o świcie na Stadionie Nickersona, gdzie przychodził popatrzeć, jak włączają się zraszacze, zmieniające cytrynowy plasterek wschodzącego słońca w pióropusze tęczowych refrakcji. To o wywołujących refrakcje zraszaczach było akurat prawdą, podobnie jak to, że Orin lubił oglądać zraszacze w akcji; reszta była fikcją.

Prawdziwym powodem wyboru przez niego futbolu, nieuchronnie banalnym, jak wszystkie prawdziwe powody, było to, że w trakcie tygodni obserwowania o świcie automatycznych zraszaczy i prób czirliderek (które faktycznie ćwiczyły o świcie) Orin zabujał się po sztubacku, czyli na zabój, z rozszerzeniem źrenic i miękkością w kolanach włącznie, w pewnej długowłosej mażoretce z drugiego roku, którą podglądał z daleka, gdy kręciła pałeczką i maszerowała przez rozszczepione pióropuszami zraszaczy widmo światła w drugim końcu zroszonej darni boiska, w mażoretce, która pojawiła się na kilku balach dla sportowców, uczęszczanych regularnie przez Orina i jego zezowatego partnera deblowego z UB, i która tańczyła dokładnie tak samo, jak kręciła pałeczką i zagrzewała kibiców, czyli tak, że wszystko, co w Orinie było ciałem stałym, ulegało jakby topnieniu, oddaleniu i przedziwnemu rozszczepieniu.

Orin Incandenza, który, jak wiele dzieci alkoholików i ofiar zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych, przejawiał cechy uzależnienia od seksu, zdążył już nakreślić małe postkoitalne leżące 8 na biodrach kilkunastu studentek UB. Ale tym razem wyglądało to inaczej. Orin bywał już trafiony, ale nigdy zatopiony. Polegiwał na łóżku w jesienne popołudnia, w porze drzemki nakazanej przez trenera, ściskając w dłoni piłkę tenisową, i godzinami gadał o tej kręcącej pałeczką, przesłoniętej kurtyną wody ze zraszacza pannie z drugiego roku, podczas gdy jego partner deblowy, wyciągnięty na drugiej połowie olbrzymiego łoża, spoglądał jednocześnie na Orina i na nowoangielskie liście zmieniające kolor na drzewach za oknem. Nazywali ją sztubackim epitetem NDWC, Najładniejsza Dziewczyna Wszech Czasów. Nie tylko na tym polegał jej urok, ale rzeczywiście była wręcz groteskowo śliczna. Przy niej Mamuś wyglądała jak taki owoc, który chce się wyciągnąć ze śmietnika, ale zaraz chce się wyrzucić z powrotem, bo z bliska widać, że w tym samym śmietniku leży owoc dużo świeższy i na oko mniej spryskany konserwantami. Mażoretka była tak ładna, że nawet studenci ostatniego roku UB grający w futbolowej drużynie Terierów nie mieli odwagi zagadać do niej na sportowych wieczorkach zapoznawczych. Właściwie niemal wszyscy jej unikali. W heteroseksualnych samcach budziła coś, co, jak jej z czasem wyjaśniła psycholożka, nazywa się kompleksem Akteona i objawia się głębokim fizycznym lękiem przed nadludzkim pięknem. Partner deblowy Orina – który jako zezowaty świetnie nadawał się na eksperta od damskiej nieprzystępności – uznał, że pozostało mu jedynie przestrzec O., iż taka odpychająco atrakcyjna dziewczyna nie zadaje się z normalnymi ludzkimi samcami z college’u, a w imprezach towarzysko-sportowych UB bierze udział z prozaicznych względów, nazwijmy to, badawczych, cały czas oczekując, że pewien dorosły samiec z dołkiem w podbródku, z którym niewątpliwie była związana, olbrzym o urodzie męskiego modela, odnoszący zawrotne sukcesy w interesach, zatelefonuje do niej z tylnego siedzenia swojej zielonej limuzyny Infiniti etc. Żaden z uczelnianych sportowców nie zaorbitował w jej stronę dość blisko, żeby usłyszeć elizje i zaśpiewy środkowo-południowego akcentu w jej dziwnie płaskim, ale donośnym głosie, który brzmiał tak, jakby ktoś oznajmiał coś z wielką starannością z wnętrza dźwiękoszczelnej kapsuły. Kiedy tańczyła na potańcówkach, to zawsze z innymi czirliderkami, mażoretkami i fankami Terierów, ponieważ żaden chłopak nie miał śmiałości jej poprosić. Orin też nie umiał się do niej zbliżyć na imprezach na mniej niż cztery metry, inaczej bowiem zapominał, gdzie kłaść akcenty w bezwiednie zainspirowanym przez Charlesa Tavisa strategicznym otwarciu „Opisz-mi-mężczyznę-który-ci-się-podoba-a-ja-się-w-niego-wcielę”, które tak świetnie działało na inne podmioty UB. Na trzy razy podsłuchał, że panna nie ma na imię Joel. Jej bujne włosy były rudozłote, cera blada z odcieniem brzoskwiniowym, ramiona piegowate, kości jarzmowe nie do opisania, a oczy nadnaturalnie HD zielone. Dopiero później miał się Orin dowiedzieć, że otaczająca ją woń czystej, suszonej na sznurze bielizny pochodziła od specjalnego olejku z mniszka o niskim pH, specjalnie spreparowanego przez jej Tatusia chemika w Shiny Prize, KY.

Drużyna tenisowa Uniwersytetu Bostońskiego nie miała, oczywiście, ani czirliderek, ani kręcących pałeczkami mażoretek, gdyż te zarezerwowane były dla głównych sportów ściągających wielkie tłumy. To dość zrozumiałe.

Trener tenisa ciężko przeżył decyzję Orina, do tego stopnia, że Orin musiał mu podać chusteczkę higieniczną i odstać parę minut pod plakatem z dobrodusznym Big Billem Tildenem stojącym w długich białych spodniach z czasów II wojny światowej i mierzwiącym włosy chłopca do podawania piłek, obserwując, jak chusteczka przesiąka i dziurawi się wskutek smarkania, gdy on (Orin) usiłował wyartykułować, co ma na myśli, mówiąc „wypalony”, „nędzny wrak” i „marchewka”. Trener dopytywał się, czy to znaczy, że matka Orina już nie będzie przychodziła oglądać treningów.

Były już partner deblowy Orina, zezowaty miłośnik pedziowatych swetrów, ale w sumie równy gość, który, tak się przypadkiem składa, był również dziedzicem fortuny zakładów mięsopodobnych Nickerson Meat, skłonił swojego tatę z dołkiem w podbródku i solidnymi koneksjami na UB do wykonania „paru szybkich telefonów” z tylnego siedzenia ciemnozielonego lexusa. Naczelny Trener Futbolu w UB, Boss Terier, wygnaniec z Oklahomy, który naprawdę chodził w szarej bluzie typu crewneck i z gwizdkiem na sznurku, był zaintrygowany rozmiarami lewego ramienia i dłoni wyciągniętej ku niemu (niegrzecznie, lecz intrygująco) podczas prezentacji – a była to tenisowa ręka Orina, wielkości maselnicy; druga ręka, o ludzkich rozmiarach, kryła się pod sportową marynarką, strategicznie udrapowaną na prawym ramieniu kandydata na futbolistę.

Nie da się jednak grać w futbol amerykański z marynarką udrapowaną na ramieniu. A Orin rozwijał przyzwoitą prędkość tylko w króciutkich trzymetrowych zrywach. Z czasem okazało się też, że idea bezpośredniego kontaktu fizycznego z przeciwnikiem jest Orinowi tak obca i wstrętna, że jego wyczyny, nawet jako rezerwowego, były nieopisanie żałosne. Przezywali go ciamajda, łajza, wreszcie zafajdana cipa. W końcu powiedziano mu, że ma chyba pusty dyndający worek tam, gdzie powinien mieć jaja, i jeśli chce utrzymać stypendium sportowe, to powinien przenieść się na mniej istotne sporty, w których jak coś walniesz, to ci nie odda. Na koniec Trener złapał Orina za maskę ochronną i wskazał mu palcem ujście południowego tunelu. Orin zszedł z boiska na południe solo, niepocieszony, z kaskiem pod pachą małej prawej ręki, ani razu nie oglądając się z żalem na NDWC, która dzierżąc w górze pałeczkę, z rozdzierającą obojętnością ćwiczyła szpagaty za słupkami bramki północnej, czyli tej należącej do Gości.

Bostońscy AA powtarzają banalnie, lecz słusznie, że zarówno karesy, jak i kopniaki losu ilustrują zasadniczy brak władzy jednostki nad prawdziwie znaczącymi zdarzeniami z jej życia[100]. Innymi słowy, to, co przydarza się człowiekowi, nie zależy od jego własnych zabiegów. Los nie używa pagera; los wyłania się nagle w trenczu z bocznej uliczki i robi „Psst”, którego zazwyczaj nawet nie słyszysz, bo jesteś tak zajęty robieniem tej ważnej rzeczy, którą sobie zaplanowałeś. Wydarzenie z gatunku losowych spotkało w tym momencie Orina Incandenzę: akurat gdy w ponurym nastroju przechodził pod słupkami bramki Gospodarzy i wkraczał w cień południowego tunelu wyjścia ze stadionu, gdzieś za jego plecami rozległ się złowieszczo ortopedyczny trzask, a zaraz potem przeraźliwy wrzask. Co się okazało: najlepszy obrońca drużyny uniwersyteckiej UB – 180-kilowy przyszły zawodowiec, bez zębów, za to z upodobaniem do kolorowania, ćwicząc ataki na kopacza, nie tylko zablokował kopnięcie kopacza UB, ale popełniwszy poważny błąd myślowy, nacierał dalej i zwalił się na drobnego, pozbawionego ochraniaczy zawodnika, gdy ten jeszcze trzymał obutą w but futbolowy nogę nad głową, przygniatając go bezwładną kupą mięsa, czego skutkiem było strzaskanie wszystkiego, od kości udowej po stęp, z przeraźliwym wysokokalibrowym trzaskiem. Dwie mażoretki i chłopiec od podawania wody zemdleli od samego dźwięku wrzasków kopacza. Zablokowana piłka odbiła się twardym rykoszetem od kasku obrońcy, pokołowała jak szalona i już bezpańska, poturlała się wstecz, w cień ujścia południowego tunelu, skąd Orin, odwróciwszy się, patrzył, jak kopacz wije się z bólu, a obrońca liniowy gramoli się na nogi z palcem w ustach i miną winowajcy. Trener Linii Obrony odłączył słuchawki, wyskoczył na boisko i zaczął gwizdać na liniowego z bardzo bliskiej odległości, gwizdał raz po raz, aż olbrzymi obrońca zaczął płakać i walić się w czoło nasadą dłoni. Ponieważ w pobliżu nie było nikogo innego, Orin podniósł piłkę, której niecierpliwie domagał się na migi Trener Główny, zasiadający na ławce w połowie boiska. Orin trzymał piłkę futbolową (którą bardzo rzadko zdarzało mu się trzymać na treningach), czuł jej cudaczny owalny ciężar i spoglądał w głąb boiska, na noszowych, na puntera, na asystentów i Trenera. Znajdowali się za daleko, żeby próbować rzutu, a mowy nie było, żeby Orin odbył następny spacer solo wzdłuż linii bocznej, by potem zawrócić tą samą drogą, a wszystko to na zielonych oczach dalekiej mażoretki, która władała jego Centralnym Układem Nerwowym.

Orin przed tym dziejowym momentem nigdy w życiu nawet nie spróbował kopnąć żadnej piłki i właśnie ta nieplanowana, delikatnej natury rewelacja poruszyła Joelle van Dyne znacznie bardziej niż status Orina i czas zawieszenia piłki w powietrzu.

I od tej chwili, na tle wypadających z ust gwizdków trenerskich i wskazujących palców, pod zielonym spojrzeniem oczu zamglonych wodną mgiełką zraszacza, Orin znalazł sobie nową niszę i nową marchewkę w postaci amerykańskiego futbolu. O planowaniu takiej kariery nigdy nawet nie marzył. Nie minęło kilka dni, a kopał bez rozbiegu na sześćdziesiąt jardów, trenując solo na boisku poza stadionem, pod okiem Prorektora Drużyn Specjalnych, marzycielskiego palacza gauloise’ów, który przywodził na myśl niebo i loty i nazywał Orina „efebem”, co, jak wykazał dyskretny telefon do młodszego brata, nie było obelgą, jak sądząc po brzmieniu, spodziewał się Orin. W drugim tygodniu Orin kopał już na circa 65 jardów, wciąż bez rozbiegu, utrzymując czysty i nienaganny rytm, całkowicie skupiony na harmonii pomiędzy jedną stopą a skórzanym jajem, przerażająco wręcz totalnej. I nie rozproszyła go w trzecim tygodniu obecność dziesięciu oszalałych olbrzymów z nadczynnością przysadki mózgowej, którzy nacierali na niego, gdy kopał, nie speszył się zbiorowym sapaniem, chrzęstem ani mięsistymi plaśnięciami oblegających go zewsząd kontaktów międzyludzkich, ani kojącym szuraniem noszowych, którzy zjawiali się i znikali po wybrzmieniu gwizdka. Wzięto go na bok, aby przeprosić za żart o pustej mosznie i wyjaśnić – prezentując powiększone odbitki stron regulaminu – że za bezpośredni kontakt cielesny z kopaczem grożą drakońskie sankcje, do znacznego cofnięcia w polu i utraty piłki włącznie. Zapewniono go, że przypominający wystrzał ze strzelby odgłos bezużytecznej już nogi ekspuntera trafia się raz na milion przypadków. Trener Główny specjalnie dał Orinowi podsłuchać, co mówi do wszystkich obrońców: że mianowicie każdy, kto miałby pecha uszkodzić fizycznie nowego genialnego kopacza, może po meczu powędrować prosto w południowy tunel i opuścić stadion, po czym pierwszym środkiem transportu udać się do innej placówki oświatowo-futbolowej.

Trwał, oczywiście, początek sezonu futbolowego. Rześkie powietrze, wszystko jeszcze na wpół martwe, palone liście, gorąca czekolada, futra z szopa, pokazy wywijania pałeczkami w przerwie meczu i coś, co się nazywało Fala. Widownia nieporównanie liczniejsza i bardziej żywiołowa niż na turniejach tenisowych. U siebie przeciwko SUNY Buffalo, u siebie przeciwko Syracuse, w AT Boston College, w AT Rhode Island, u siebie przeciwko pogardzanym Minutemenom z U. Mass-Amherst. Średnia długość wykopów Orina doszła do 69 jardów i wciąż rosła, karmiona podwójną motywacją błyszczącej pałeczki i potężnej marchewki w postaci perspektywy rozwojowej, jakiej nie pamiętał od czternastego roku życia. Kopał piłkę coraz lepiej. W miarę jak jego motoryka – taneczna kombinacja ruchów i przeniesień wagi ciała, równie złożonych i precyzyjnych jak kick-serwis – stawała się coraz bardziej instynktowna i sam stwierdził, że przez ciągłe ćwiczenie wyczynowych wykopów rozluźniły mu się mięśnie ud i pośladków; z lewym butem pod kątem 90 stopni do murawy, z kolanem na wysokości nosa, kończył popisowy wykop wśród ryku tłumu, który zdawał się pochłaniać całe powietrze znad stadionu, zlewając się w jeden wielki, nieartykułowany, organiczny wrzask, wznoszący się i wytwarzający próżnię, która wsysała piłkę w ślad za sobą w niebo, a skórzane jajo malało, dążąc w górę po torze spirali, jakby ścigało ten tłumny ryk, którego samo było przyczyną.

Do Halloween jego mistrzowska kontrola nad piłką przewyższyła nawet mistrzowską długość strzałów. Nie przez przypadek Trener Asystent Drużyn Specjalnych określił ją słowem „wyczucie”. Weźmy pod uwagę, że boisko futbolowe jest w zasadzie swoistym kortem tenisowym porośniętym trawą i nienaturalnie rozciągniętym wzdłuż, a białe linie krzyżujące się pod kątem prostym także i tutaj narzucają taktykę i ruch, samą możliwość gry. I że Orin Incandenza, który w trakcie swojej tenisowej przygody grał średnie minięcia, bywał systematycznie karcony przez Schtitta za zbytnie poleganie na lobach, którą to umiejętność wykształcił sobie w ramach kompensacji. Podobnie jak równie słaby w minięciach geniusz Eschatona, Michael Pemulis, Orin całą swoją ograniczoną grę budował wokół nadnaturalnego loba, który to lob z natury swojej jest parabolą przebiegającą tuż nad przeciwnikiem i w wersji idealnej lądującą tuż przed linią końcową rywala, co czyni go trudnym do odebrania i odbicia. Gerhardtowi Schtittowi i deLintowi oraz ich depresyjnym asystentom wystarczyło jedno posiedzenie z popcornem bez masła przed nagraniem jednego meczu UB, żeby zrozumieć, jakim cudem Orin znalazł sobie niszę w sporcie zespołowym. Orin po prostu nadal tylko lobował, jak zauważył Schtitt, ilustrując swoją opinię z pomocą wskaźnika na wielokrotnie przewiniętej akcji czwartej próby, tyle że teraz robił to nogą, jako jedyny kopacz, mając dziesięciu opancerzonych i tryskających testosteronem popleczników do rozprawienia się z akcją zwrotną przeciwnika; Schtitt postawił tezę, że Orin wdał się przypadkowo w tę groteskowo fizyczną i przyziemną amerykańską grę, aby uprawomocnić swoje uzależnienie od loba, które powstrzymywało go przed doskonaleniem w sobie odwagi do doskonalenia swoich słabych punktów w grze, a jego niechęć do ryzykowania doraźnej porażki i słabość do długoterminowych zysków była prawdziwym herbicydem na marchewce tenisa Orina Incandenzy. Dojrzewanie jako rzeczywisty powód wygasania żarliwej miłości do tenisa to jedna wielka bujda, Schtitt o tym wiedział. Uwagi Schtitta spotkały się z energicznym potakiwaniem i generalnym lekceważeniem. Schtitt mówił później deLintowi, że ma złe przeczucia co do przyszłości Orina.

Tymczasem Orin w okolicy Halloween pierwszego roku studiów regularnie umieszczał piłkę w obrębie dwudziestu jardów pola przeciwnika, podkręcając ją wierzchem buta tak, że albo lądowała, wirując, na aucie za białą linią boczną, albo spadała na czubek, odbijała się prosto do góry i jakby przykucała w powietrzu, kołując ruchem wirowym i czekając, aż któryś Terier po stronie przeciwnika zdusi ją jednym dotknięciem. Trener Asystent Drużyn Specjalnych powiedział Orinowi, że takie kopnięcia noszą historyczną nazwę trumiennych rogów i że Orin Incandenza jest najlepszym urodzonym strzelcem trumiennych rogów, jakiego w życiu widział. Trudno się było nie uśmiechnąć. Pełne Stypendium Orina zostało odnowione pod egidą brutalniejszego, lecz znacznie bardziej popularnego w Ameryce Północnej sportu niż tenis wyczynowy. Rozmowa odbyła się po drugim meczu na własnym boisku, w tym samym mniej więcej czasie, gdy pewna akteonizująco ładna mażoretka, zagrzewająca kibiców w przerwach między akcjami, zaczęła odstawiać swój błyskotliwy bocznoliniowy numer szczególnie pod adresem Orina. I tak to jedyna w jego życiu prawdziwie sercowa relacja romantyczna zakorzeniła się obustronnie na odległość, w trakcie rozgrywek, bez wymiany choćby jednego osobistego fonemu, jako miłość wyznawana – poprzez połać murawy, na tle monotonnego ryku trybun – jedynie powtarzalnymi sekwencjami wystylizowanych ruchów – w jego przypadku funkcjonalnych, w jej przypadku celebracyjnych – ich małymi tańcami całkowitego oddania spektaklowi, który oboje – każde w swojej roli – starali się w miarę możności uatrakcyjnić.

A więc, wracając do tematu, precyzja przyszła po odległości. W swoich pierwszych kilku meczach Orin traktował zadanie strzeleckie jako proste wykopanie piłki poza pole widzenia i poza szansę odebrania jej przez przeciwnika. Marzycielski Trener Asystent DS orzekł, że każdy kopacz od tego właśnie zaczyna proces rozwoju. Brutalna siła zazwyczaj poprzedza kontrolę. Orin debiutował na własnym boisku w źle dopasowanym stroju bez ochraniaczy, z szerokim numerem skrzydłowego, wezwany przez trenera, gdy pierwsza akcja UB utknęła na czterdziestym jardzie drużyny z Syracuse, nieświadomej, że oto rozgrywa swój ostatni sezon jako reprezentacja amerykańskiego uniwersytetu. To na marginesie. Analitycy sportu akademickiego posłużyli się później przykładem tego meczu dla skontrastowania początku i końca pewnej epoki futbolu. Ale to na marginesie. W tym dniu Orin kopnął na rekordowe siedemdziesiąt trzy jardy, a średnia zawieszenia jego piłek w powietrzu wyniosła osiem sekund z czymś; ale swoje pierwsze oficjalne kopnięcie wykonał w ekstazie – marchewka, NDWC, monotonny ryk kibiców – ponad głową szykującego się do odbioru Orangemana, ponad słupkami i rozpiętą za nimi siatką bezpieczeństwa, ponad trzema pierwszymi sektorami trybun, prosto w podołek emerytowanego profesora teologii, który siedział w pięćdziesiątym drugim rzędzie i potrzebował lornetki teatralnej, żeby w ogóle śledzić grę. To kopnięcie, stanowiące chrzest bojowy Orina, zostało odnotowane w księgach jako Czterdzieści Jardów. W rzeczywistości sięgnął prawie dziewięćdziesięciu jardów, a piłka wisiała w powietrzu tak długo, że jak się wyraził Trener Asystent Drużyn Specjalnych, zdążyłoby się z powodzeniem zaliczyć numerek z grą wstępną. Odgłos podiatrycznego uderzenia uciszył kibiców, a lotnik weteran z USMC, który zawsze przychodził na stadion z próbkami wazeliny i sprzedawał je na lewo stłoczonym na trybunach kibicom z łuszczącymi się knykciami, powiedział po meczu kumplom z knajpy w Brookline, że pierwsze kopnięcie tego szczeniaka Incandenzy zagrzmiało dokładnie tak, jak Grube Berty z operacji Dudniący Grom, takim przesadnym ŁUP wielotonowej masy zapalnej nadnaturalnych rozmiarów.

Po czterech tygodniach sukcesy Orina w kopaniu dużych jajowatych piłek znacznie przerosły jego osiągnięcia w odbijaniu małych okrągłych. Jasne, że tenis i Eschaton mu nie zaszkodziły. Ale satysfakcja z kopania piłki na oczach publiczności nie miała charakteru wyłącznie sportowego. Chodziło nie tylko o trening na najwyższym poziomie i doświadczenie gry pod presją przeniesione na futbol z innej dziedziny sportu. W rozmowie z Joelle van Dyne, tej od akcentu, pałeczki i ogłupiającej urody, w trakcie stopniowo coraz szczerszej rozmowy, do której doszło, gdyż stał się cud i ona podeszła do niego na imprezie sportowej z okazji Dnia Kolumba, i poprosiła go o autograf na sflaczałej piłce futbolowej, w której Orin podczas treningu wykopał dziurę – sflaczała dętka wylądowała w suzafonie suzafonisty zespołu muzycznego Marching Terriers i po ekstrakcji została wręczona Joelle przez tłustego tubistę, który się pocił i głupiał pod jej akteonizująco błagalnym spojrzeniem – poprosiła go – teraz Orin nagle się spocił i zgłupiał, nie będąc w stanie wymyślić żadnej błyskotliwej odzywki czy choćby przywołać cytatu – poprosiła go z dźwięcznym zaciąganiem, żeby podpisał się na przedziurawionej piłce dla jej własnego osobistego Tatusia, niejakiego Joego van Dyne’a z Shiny Prize, KY, współwłaściciela, jak dodała, firmy Dine-Riney Proton Donor Reagent Corp. z siedzibą w pobliskim Boaz, KY, i wciągnęła go (Orina) w coraz mniej jednostronną konwersację typu towarzyskiego – dosyć łatwo było pozostawać w dwuosobowym tête-à-tête z NDWC, skoro żaden inny Terier nie zbliżał się do niej na odległość mniejszą niż cztery metry – i Orin stopniowo doszedł do tego, że już prawie patrzył jej w oczy, zwierzając się, że atrakcyjność bycia kopaczem nie wynika z przyczyn czysto sportowych, że w grę wchodzą względy emocjonalne i/lub nawet, o ile taka sfera jeszcze istnieje, duchowe: zaprzeczenie ciszy: tu bowiem było ponad trzydzieści tysięcy głosów, dusz, głoszących aprobatę jako Jeden Duch. Przywołał nagie liczby. Entuzjazm. Głośno myślał. Głosy zachęty i uznania tak totalne, że zatracały numeryczną osobność, stapiając się w swego rodzaju koitalny jęk, jedną wielką samogłoskę, śpiew macicy, narastający ryk jak przypływ morza, amniotyczny głos, który mógłby być samym Bogiem. Nie umywał się do niego uprzejmy aplauz tenisowej widowni, ukrócony patrycjuszowskim szszszsz sędziego. Orin powiedział, że tak tylko spekuluje ad libitum; patrzył jej w oczy i nie tonął, jego lęk przemienił się nagle w to, czego się lękał. Powiedział, że dźwięk tych wszystkich dusz jako Jeden Dźwięk, nieznośnie głośny, narastający w oczekiwaniu, aż jego stopa uwolni piłkę – że chyba lubi to, że przy tym dźwięku dosłownie nie słyszy własnych myśli, może to banał, ale na boisku jego jestestwo się przemieniało, transcendowało, uciekał od siebie jak w żadnej innej sytuacji, miał poczucie obecności w niebie, głos tłumu był jak chór wiernych, a napięcie, od którego drżał stadion, szczytowało, w miarę jak piłka wznosiła się i zataczała katedralny łuk, a potem opadała przez, zda się, wieczność… Nawet nie przyszło mu do głowy zapytać ją, jaki lubi styl bycia. Nie musiał grać strategicznie ani nawet kombinować. Później dowiedział się, przed czym czuł ten straszny lęk. Nie musiał jej niczego obiecywać, jak się okazało. Wszystko dostał za darmo.

Z końcem jesieni pierwszego roku i zdobyciem przez UB mistrzostwa Yankee Conference, po niewygranym, lecz jednak bezprecedensowym występie drużyny UB na zorganizowanych w Las Vegas, z udziałem dygnitarzy, mistrzostwach K-L-RMK/Forsythia Bowl Orin odebrał stypendium na mieszkanie poza kampusem i przeprowadził się z zapierającą dech obywatelką Kentucky, Joelle van Dyne, do bloku w East Cambridge, trzy stacje metrem od UB, i poznał całkiem nowe niedogodności bycia gwiazdą sportu masowego w wielkim mieście, gdzie ludzie tłuką się na śmierć po barach o tabele i lojalność.

Joelle odbyła wydawaną o północy kolację na Święto Dziękczynienia w EAT i jakoś przeżyła Avril, a potem Orin spędził swoje pierwsze Boże Narodzenie poza domem, lecąc w rewanżu do Paducah, a następnie prowadząc wynajęty samochód z napędem na cztery koła do odświętnie udekorowanej miejscowości Shiny Prize w Kentucky, by pić grzane wino pod małą białą choinką wielokrotnego użytku, ozdobioną samymi czerwonymi bombkami, z Joelle, jej matką, osobistym Tatusiem i jego wiernymi wskaźnikami, a potem zwiedzić piwnice Joego Lona, kryjące niewiarygodną pyreksową kolekcję wszelkich roztworów znanego świata, które niebieski papierek lakmusowy barwią na czerwono, co potwierdzały pływające we flaszkach czerwone prostokąciki, przez cały czas z zapałem kiwając głową i niewiarygodnie się starając, a przy okazji dowiadując się od Joelle, że to, iż pan van D. ani razu się do niego nie uśmiechnął, to jest po prostu Jego Styl, nic więcej, tak samo jak Mamuś Orina miała Swój Styl, krępujący dla Joelle. Orin zadepeszował do Marlona Baina, Rossa Reata i zezowatego Nickersona, że według wszelkich oznak jest w kimś zakochany.

W sylwestra pierwszego roku studiów, w Shiny Prize, z dala od ONAN-ickich zamieszek na nowym Północnym Wschodzie, w ostatnią noc Przed Sponsoringiem Czasu, Orin po raz pierwszy widział, jak Joelle wciąga bardzo małe ilości kokainy. Orin sam wyszedł z fazy zażywania Substancji mniej więcej w czasie, gdy odkrył seks, do czego oczywiście przyczyniły się kontrole moczu przez N/ONANCAA, więc odmówił kokainy, ale bez osądzania kogokolwiek i psucia zabawy, stwierdzając, że lubi być trzeźwy ze swoją NDWC, gdy ona zażywa, ponieważ to go podnieca i daje mu zapośredniczone uczucie bycia na krawędzi, które Orin kojarzył z poddaniem się nie regułom cudzej gry, ale samemu sobie i pozbawionemu osądu stosunkowi do osoby będącej na haju, przez co poczuł się jeszcze bardziej wolny i lepszy niż zwykle, sam na sam ze sobą pod czerwonymi bombkami. Pasowali do siebie w tym względzie w sposób naturalny: ona zażywała dla relaksu, a on nie tylko nie miał nic przeciwko temu, ale nawet nie demonstrował, że nie ma nic przeciwko temu, ani też ona nie miała mu za złe abstynencji; cała kwestia Substancji stała się naturalna i swoiście dowolna. Drugim powodem, dla którego zdawali się stworzeni dla siebie, było to, że Joelle na drugim roku UB postanowiła skoncentrować się naukowo na Filmie/Kartridżu. Albo na Teorii Filmu Kartridża, albo na Produkcji Filmu Kartridża. Albo na obu razem. NDWC była fanatyczką filmu, chociaż gust miała raczej korporacyjny: wyznała O., że najbardziej lubi filmy, w których „cała kupa gówna wylatuje w powietrze”[101]. Orin łagodną metodą wprowadził ją w kino artystyczne, kino akademickie, konceptualne, intelektualne, avant- i apresawangardowe oraz nauczył ją korzystać z niektórych bardziej ezoterycznych programów InterLace. Pognał na wzgórze do Enfield i przyniósł należącą do Wściekłego Bociana kopię Intercyzy Nieba z Piekłem, która zrobiła na niej wielkie wrażenie. Zaraz po Święcie Dziękczynienia Jegomość pozwolił NDWC statystować u Leitha na planie Amerykańskiego stulecia widzianego przez cegłę w zamian za to, że ona dała mu sfilmować swój kciuk na tle napiętej struny. Po nieco tylko rozczarowującym sezonie futbolowym drugiego roku O. poleciał z Joelle do Toronto śledzić część zdjęć do filmu Siostra Krwi.Twarda zakonnica. Po zdjęciach Jegomość zapraszał Orina i jego ukochaną do restauracji, zabawiając Joelle swoim osobliwym talentem do przywoływania kanadyjskich taksówek, podczas gdy Orin stał z boku i kulił głowę w kołnierzu palta, a potem Orin odwoził ich oboje do hotelu Ontario Place, zatrzymując po drodze taksówkę, żeby dać im się wyrzygać, i po strażacku wnosił Joelle do środka, obserwując Wściekłego Bociana, który brnął do swojego apartamentu, trzymając się ścian. Jegomość pokazał im Centrum Konferencyjne Uniwersytetu Toronto, w którym poznał Mamuś. To, patrząc z perspektywy czasu, mógł być początek końca. Latem tego samego roku Joelle odmówiła wyjazdu po raz szósty do Dixie Baton-Twirling Institute w Oksfordzie, MS, godząc się w zamian na to, by Jegomość nadał jej pseudonim sceniczny i wykorzystał ją w kręconych szybko jeden po drugim filmach Wiedza o społeczeństwie w niskich temperaturach, Pożądanie pożądania oraz Bezpieczne żeglowanie to nie przypadek, w związku z czym podróżowała dużo z Jegomościem i Mariem, gdy tymczasem Orin siedział w Bostonie, odbywając rekonwalescencję po drobnej operacji na przerośniętym mięśniu czworogłowym lewego ramienia, przeprowadzonej w Szpitalu Ogólnym Massachusetts, gdzie co najmniej cztery pielęgniarki i fizjoterapeutki z Oddziału Medycyny Sportowej wniosły pozwy o separację od mężów, z prawem opieki nad dziećmi.

Orin wiedział, że NDWC nie ma tak naprawdę ambicji aktorskich, dlatego między innymi trzymał się jej tak długo. Kiedy się poznali, Joelle posiadała już własny skromny sprzęt filmowy, dzięki osobistemu Tatusiowi. Teraz zaś miała dostęp do jak najbardziej poważnego sprzętu cyfrowego. Gdy Orin był na drugim roku, Joelle już nie kręciła pałeczką i nie zagrzewała kibiców. Kiedy Orin rozgrywał swój pierwszy pełny sezon, Joelle stała za białymi liniami z cyfrową kamerką Bolex R32, z kompletem mierników i obiektywów BTL, włącznie z zajebistym zoomem Angenieux, który jej zafundował Orin, i kręciła krótkie klipy z #78, kopaczem UB – przy czym czasami towarzyszył jej Leith (nigdy Jegomość) – eksperymentując z czasem, ogniskową i cyfrowymi filtrami, innymi słowy: rozwijając się technicznie. Orin dbał wprawdzie o uszlachetnienie komercyjnego gustu NDWC, lecz osobiście nie był specjalnie zainteresowany filmem i kartridżami ani teatrem, ani w ogóle niczym, co go redukowało do stadnego oglądactwa, szanował jednak twórcze ciągoty Joelle, przynajmniej w jakimś stopniu; poza tym odkrył, że naprawdę lubi oglądać futbolowe filmiki Joelle van Dyne, w których występował właściwie solo – zdecydowanie wolał te krótkie klipy od kartridżów Jegomościa czy od komercyjnych filmów, w których wszystko wylatywało w powietrze, podrywając w fotelu rozemocjonowaną Joelle, i uważał, że są one (jej filmowe zapisy jego w grze) o wiele ciekawsze niż nieostre i przeładowane szczegółami mecze na celuloidzie, do oglądania których zmuszał wszystkich Trener Główny. Orin lubił pod nieobecność Joelle skręcić do minimum potencjometr domowego odtwarzacza, zgromadzić kartridże i z zapasem popcornu oglądać w kółko te dziesięciosekundowe filmiki o sobie. Za każdym przewinięciem odkrywał w nich coś innego, coś więcej. Te klipy prezentujące go w akcji otwierały się jak poklatkowe ujęcia kwiatów i ukazywały go takim, jakim sam siebie nigdy by nie wymyślił. Siedział w zachwyceniu. Zdarzało się to tylko, kiedy oglądał klipy sam. Czasami dostawał erekcji. Nie masturbował się nigdy; Joelle wracała do domu. Gdy się poznali, Joelle była jeszcze dziewicą. Chłopcy jej unikali, zarówno w UB, jak i w Dwójmieście Shiny Prize–Boaz – wszystkich odstraszała jej uroda. Joelle poświęciła się więc kręceniu pałeczką i amatorskich filmów. Disney Leith mówił, że ma do tego dryg: jej ręka trzymająca kamerę była nieruchoma jak skała; nawet najstarsze klipy jej autorstwa wyglądały jak kręcone ze statywu. Te kręcone na drugim roku klipy były nieme, co pozwalało słyszeć wizg kartridża umieszczonego w stacji dysków. Kartridż wirujący z prędkością 450 rpm wydaje odgłos podobny do odległego wycia odkurzacza. Późnonocne odgłosy samochodów i syren docierały przez kraty aż ze Storrow 500. Orin nie szukał ciszy, kiedy oglądał klipy. (Joelle sprząta w domu jak opętana. Mieszkanie jest zawsze sterylnie czyste. To podobieństwo do stylu Mamuś jako pani domu z lekka Orina przeraża. Tyle tylko, że Joelle nie przejmuje się bałaganem i nie wpędza człowieka w poczucie winy, udając, że bałagan jej nie przeszkadza, żeby przypadkiem nikogo nie urazić. Przy Joelle bałagan po prostu znika w nocy i człowiek budzi się w sterylnym mieszkaniu. Jakby działały krasnoludki). Wkrótce po tym, jak zaczął oglądać klipy Joelle, na trzecim roku, Orin pognał pod górkę Comm. i przywiózł Joelle magnetofon Tatsuoka, kompatybilny z boleksem, z synchronizacją impulsów, mikrofonem kardioidalnym, niskim statywem do tłumienia warkotu boleksa, stylowym generatorem interferencji Pilotone i kablami do synchronizacji impulsów – istna aurocopia. Leith przez trzy tygodnie uczył ją posługiwać się pilotonem. Nagle klipy zyskały dźwięk. Orin ma problem z prażeniem kukurydzy. Popcorn przypala mu się, gdy tylko wzdyma się okrywająca go folia, więc trzeba zdjąć go z ognia, zanim folia utworzy kopułę. A Orin już wtedy nie uznawał popcornu z mikrofalówki. Kiedy Joelle nie było w domu, przygaszał światła, wyciągał na środek stojak z kartridżami i w kółko oglądał jej dziesięciosekundowe klipy obrazujące jego akcje z piłką. Oto znowu mierzy się z Delaware w drugim meczu w Roku Podpasek Higienicznych Tucks, na własnym boisku. Niebo jest matowe i blade, pięć flag Yankee Conference – U. Vermont i U. New Hampshire, które przeszły już do historii – pręży się na wietrze dmącym od rzeki Charles, z którego słynie Stadion Nickersona. To czwarte powalenie, co widać. Tysiące kilogramów obłożonego ochraniaczami mięsa zajmuje pozycje na boisku, przepychając się bezładnie, gotowe szarżować i walczyć. Orin stoi, cofnięty o dwanaście jardów od tej ludzkiej masy: stopy razem, ciężar ciała przesunięty lekko do przodu, niedopasowane ramiona wyciągnięte w postawie ślepca macającego ściany. Oczy Orina skupione są na dalekim zadku środkowego napastnika, sercowato splamionym trawą. Uświadamia sobie, że w tej wyczekującej pozie przypomina nurka. Dziewięciu zawodników na linii szykuje się do odparcia ataku dziesięciu przeciwników. Cofnięty obrońca drużyny przeciwnika widoczny jest w odległości co najmniej siedemdziesięciu jardów. Obrońca UB, którego jedyną rolą jest osłanianie Orina, stoi przed nim lekko na lewo, na ugiętych nogach, pięści trzyma razem, a łokcie wystawił na boki na podobieństwo skrzydlatej istoty gotowej rzucić się na każdego, kto przekroczyłby linię i zagroził punterowi. Joelle nie dysponuje sprzętem klasy profesjonalnej, ale ma bardzo dobrą technikę. Na trzecim roku pojawia się też kolor. Dźwięk jest tylko jeden, za to ekstremalny: wrzask tłumu i odpowiadające mu wzmocnione echo. Oto znów Orin przeciwko Delaware, w gotowości, jego kask jest oślepiająco biały, a wnętrze jego głowy wypatroszone na te dziesięć sekund z wszelkich myśli niezwiązanych z odebraniem długiego snapa, bojowym wypadem do przodu i posłaniem skórzanego jaja lobem, poza zasięg ludzkiego wzroku, na wysokość, na której wiatr przestaje mieć znaczenie. Madame NDWC filmuje wszystko ze strefy przyłożenia w drugim końcu boiska, posługując się zoomem. Uwiecznia moment kopnięcia, moment kopnięcia kopacza zostaje wybrany z drobiazgową precyzją, w czym przypomina serwis – jest jak taniec solo; Joelle uwiecznia dźwiękowo nieboskie ŁUP przeszywające samogłoskę tłumu w jej szczytowym nasileniu; uwiecznia wahadłowy ruch nogi Orina, kreślącej w powietrzu stuosiemdziesięciostopniowy łuk; uwiecznia siłę rozpędu stopy zarzuconej ponad kark, tak że sznurówki butów widać wysoko nad głową, a stopa i murawa tworzą idealny kąt prosty. Joelle popisała się mistrzowską techniką, filmując Katastrofę Delawarską, którą Orin ogląda z największą przykrością, gdyż zdarzyło się ten jeden jedyny raz w całym roku, że rosły środkowy przestrzelił piłkę łukiem ponad wzniesionymi rękami Orina, więc zanim Orin dopadł biegiem piłki, nieobliczalnie kozłującej dziesięć jardów dalej, obrona Delaware przerwała linię obrony UB, tratując przewróconego na grzbiet fullbacka, i w liczbie dziesięciu rozpędzonych graczy zbliżała się do Orina, nie pragnąc niczego więcej, jak tylko kontaktu fizycznego z nim i ze skórzanym jajem. Joelle nagrała Orina, jak sprintem odskakuje na trzy metry w bok, unikając pierwszych par rąk i mięsistych wywiniętych ust, lecz w ten sposób wystawia się na bliski kontakt z silnym delawarskim zabezpieczającym, który oto nadbiega z ukosa i już, już ma wykopać Orina z butów, gdy kończy się maleńki 5. sektor przestrzeni cyfrowej zaprogramowanej na każdą akcję kopacza, odgłos tłumu zamienia się w mruczenie i zamiera, słychać zastopowanie stacji dysków na ostatnim bajcie i na gigantycznym ekranie widnieje tylko zastygła w HD twarz Orina z paskiem na brodzie, okratowana plastikiem i zwieńczona kaskiem, tuż przed zderzeniem, nagrana zoomem z wysokiej jakości obiektywu. Szczególnie ciekawe są oczy.

14 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Bidul Tony Krause dostał ataku w metrze. Zdarzyło się to w pociągu Szarej Linii z Watertown do Inman Square, w Cambridge. Wcześniej przez ponad tydzień popijał kodeinowy syrop na kaszel w męskiej toalecie Biblioteki Fundacji Ormiańskiej w obskurnym centrum Watertown, MA, wybiegając z ukrycia tylko po to, by wyżebrać receptę od odrażającego Equusa Reese’a i wpaść do Apteki Brooksa, ubrany w nikczemny komplet złożony ze spodni ze sztucznego włókna, szelek i tweedowego kaszkietu, który musiał zwędzić z hallu związku zawodowego sztauerów. Bidul Tony nie śmiał włożyć na siebie niczego ładnego, nawet czerwonego skórzanego płaszcza braci Antitoi, odkąd się przekonał, że w torebce tamtej biednej kobiety było serce. Nigdy w życiu nie czuł się tak pognębiony i osaczony ze wszystkich stron jak w ów czarny lipcowy dzień, w którym los kazał mu podgrandzić serce. Dlaczego ja? Nie miał odwagi ubrać się wyraziście ani w ogóle powrócić na Plac. Tym bardziej że Emil wciąż miał go wyznaczonego do eliminacji mapy w konsekwencji tej strasznej hecy z Wo i Bobbym C. w ostatnią zimę. Bidul Tony od Bożego Narodzenia nie śmiał wyściubić nosa na wschód od Tremont St., nie zapuszczał się też w rejon osiedla Brighton Projects, nie zaglądał nawet do Delfiny na zadupiu Enfield, chociaż Emil koniec końców zniknął ze sceny ulicznej; a teraz, od 29 lipca, był non grata na Harvard Square z przyległościami; na sam widok osoby w typie orientalnym dostawał palpitacji – nie mówiąc już o akcesoriach marki Aigner.

W rezultacie Bidul Tony nie miał jak skombinować sobie dragów. Nie ufał nikomu na tyle, żeby wstrzyknąć sobie cudzy towar. S.T. Cheese i Lolasister byli nie bardziej godni zaufania niż on sam; nie chciał nawet, żeby się dowiedzieli, gdzie sypia. Zaczął popijać syrop na kaszel. Przez kilka tygodni udawało mu się namówić Bridget Tenderhole i męską prostytutkę Stokely’ego „Ciemną Gwiazdę”, żeby mu załatwili coś na boku, ale potem Stokely umarł w hospicjum w Fenway, a Bridget Tenderhole jej alfons wywiózł do Brockton we wkurwiająco niejasnych okolicznościach. Bidul Tony odczytał to jako złe znaki, przełknął zaczątki dumy i schował się jeszcze głębiej w śmietniku za lokalną siedzibą MBPPND[102] w samym centrum Fort Point, gdzie postanowił ukrywać się tak długo, aż zdoła przełknąć resztki dumy i posłać Lolasister po heroinę, godząc się bez godności i słowa skargi na bezwstydne zdzierstwo, jakie na nim uprawiała ta żałosna suka, i tak też się stało, i trwało do października, kiedy Lolasister złapała żółtaczkę typu G, a jednocześnie drastycznie wyschły źródła heroiny, tak że zdobyć ją mogli jedynie ci, którzy przemieszczali się swobodnie na długich dystansach pod gołym, ogólnodostępnym niebem, więc żaden przyjaciel, nawet najbliższy i najbardziej zadłużony, nie mógł sobie pozwolić na załatwianie towaru dla kumpla. Wtedy Bidul Tony, żyjący w ukryciu kompletnie bez przyjaciół i znajomości, zaczął Odstawiać Heroinę. Nie tylko znosić mężnie osłabienie i mdłości. Odstawiać. To słowo dudniło echem w jego newralgicznej, nieosłoniętej peruką głowie, niczym przerażające kroki w pustym korytarzu. Odstawianie. Ptak Nielot. Z Orła w Indyka. Gęsia skórka. Terapia szokowa. Bidul Tony nigdy wcześniej nie był zmuszony odstawić Substancji i przebrnąć długiej drogi przez opustoszały korytarz Odwyku, nigdy, odkąd pierwszy raz dał sobie w żyłę, mając lat siedemnaście. W najgorszym razie zawsze spodobał się jakiemuś poczciwcowi i oddawał pod zastaw własne wdzięki. Niestety, jego wdzięki nieco przygasły. Ważył pięćdziesiąt kilo, a jego skóra nabrała barwy kabaczka letnią porą. Dokuczały mu potworne ataki drgawek i nieustanne poty. Chorował na jęczmień, od którego jedno oko miał czerwone jak królik. Z nosa wisiały mu dwa gile, a wysięk miał żółtozielony odcień, który wcale nie wyglądał obiecująco. Otaczał go niemiły zapach zeschłej zgnilizny, odczuwalny nawet dla niego samego. W Watertown spróbował zastawić w lombardzie swoją świetną rudą perukę z odpinanym kokiem i został sklęty po ormiańsku, bo peruka była zawszona od jego własnych włosów. Że nie wspomnimy o krytycznej opinii ormiańskiego właściciela lombardu na temat czerwonego skórzanego płaszcza.

Bidul Tony, im dłużej Odstawiał Heroinę, tym bardziej chorował. Jego symptomy zaczęły mieć własne symptomy, wyżłobienia i gruzły, które z żałobną uważnością obserwował, siedząc na śmietniku w szelkach i paskudnej tweedowej czapce i kurczowo tuląc reklamówkę z peruką, płaszczem i porządnymi ciuchami, których nie mógł ani nosić na sobie, ani zastawić. Pusty pojemnik na śmieci, w którym chował się Bidul Tony, należał do Zakładu Relokacji Odpadów „Empire”: był nowy, barwy zielonego jabłuszka, z żelaznym młotkowanym wnętrzem, a nowy i nieużywany pozostawał dlatego, że ludzie bali się do niego zbliżyć. Bidul Tony dopiero po dłuższym czasie zrozumiał, dlaczego tak jest; na krótko uwierzył, że to taka mała przerwa w paśmie nieszczęść, blady uśmieszek losu. Załoga śmieciarki ZROE wyprowadziła go z błędu, używając języka, który w jego pojęciu pozostawiał sporo do życzenia. Zresztą zielona żelazna klapa pojemnika przeciekała podczas deszczu, a w środku pod jedną ścianą żyła kolonia mrówek, których to insektów Bidul Tony od neurastenicznego dzieciństwa panicznie się bał i brzydził; a w pełnym słońcu kwatera zamieniała się w piekło, z którego uciekały nawet mrówki.

Z każdym kolejnym krokiem w głąb czarnego lochu Odwyku Bidul Tony Krause tupał ze złości i zwyczajnie odmawiał dania wiary w to, że może być jeszcze gorzej. Wreszcie stracił zdolność przewidywania, kiedy powinien, jak to się mówi, przypudrować nos. Trudno opisać ogrom lęku przed nietrzymaniem odchodów, jaki odczuwa przesadnie wyczulony na sprawy higieny dysforyk płciowy. Z kilku otworów jego ciała lały się płyny o zmiennej konsystencji. A potem, oczywiście, pozostawały na nagrzanym latem dnie pojemnika na śmieci. Zbierały się, nie miały odpływu. Bidul Tony ani nie mógł posprzątać wokół siebie, ani skombinować towaru. Jego kontakty społeczne ograniczały się do osób, które miały go gdzieś, i osób, które źle mu życzyły. Jego zmarły ojciec, położnik, rozdarł był szaty na znak sziwy w Roku Whoppera w kuchni domu rodziny Krause, 412 Mount Auburn Street, w obskurnym centrum Watertown. Nietrzymanie odchodów plus perspektywa comiesięcznych kontroli Opieki Społecznej doprowadziły do tego, że Bidul Tony przeniósł się w panice do męskiej ubikacji na terenie mało uczęszczanej Biblioteki Fundacji Ormiańskiej w Watertown Center, gdzie spróbował urządzić się jak najwygodniej w ciasnej kabinie, zdobiąc ją fotosami z pism na kredowym papierze i ulubionymi bibelotami; deskę klozetową obłożył papierem toaletowym i raz po raz spuszczał wodę, cały czas usiłując panować nad Zespołem Odstawiennym za pomocą flaszeczek Codinexu Plus. Znikomy procent kodeiny metabolizuje się w starą dobrą morfinę C17, dając zabójczy przedsmak prawdziwej wolności od Hery. Innymi słowy, syrop na kaszel właściwie tylko przeciągał proces, pogłębiał czarny loch – spowalniał czas.

Bidul Tony Krause siedział na wyściełanym sedesie w udomowionej ubikacji przez cały dzień i noc, na przemian żłopiąc syrop i spuszczając wodę. O 19:00 podciągnął w górę obute w szpilki stopy, bo personel biblioteki wszedł posprawdzać kabiny i pogasić światła. Bidul Tony został w takiej ciemności, że nie widział własnych kończyn. Wychodził z ubikacji raz na jakieś dwa dni i gnał wtedy jak szalony do Brooksa, w znalezionych na śmietniku ciemnych okularach i czymś na kształt kaptura albo szala, zmajstrowanym w rozpaczy z brązowych papierowych ręczników z męskiej toalety.

Czas zaczął nabierać dla niego nowych aspektów w miarę postępowania Odwyku. Upływający czas miał teraz ostre krawędzie. Czas upływał w ciemnej albo półmrocznej kabinie, jakby wynosiła go procesja mrówek, połyskliwa czerwona wojskowa kolumna wojowniczych mrówek z południa USA, które budują obrzydliwie wysokie, rojące się kopce; a każda wredna, połyskliwa mrówka żądała maleńkiej porcji ciała Bidula Tony’ego, tytułem rekompensaty za pomoc w powolnym wynoszeniu czasu tunelem prawdziwego Odwyku. W drugim tygodniu spędzonym w kiblu sam czas stał się tunelem, bez światełka na którymkolwiek końcu. Minęło jeszcze trochę czasu i czas przestał się poruszać i być poruszany, zrobił się nie do ruszenia i przybrał postać wielkiego bezskrzydłego ptaszyska z piórami barwy pleśni i pomarańczowymi ślepiami, przycupniętego na drzwiach kabiny, z czujną, ale nieczułą osobowością – ptaszyska, które bynajmniej nie przepadało za Bidulem Tonym Krausem i nie życzyło mu dobrze. Ani trochę. Ptaszysko przemawiało do niego z wysoka, powtarzając w kółko to samo. Nie do zacytowania. Nawet ponure doświadczenie życiowe Bidula Tony’ego nie przygotowało go na doświadczenie czasu, który ma kształt i odór, czasu przycupniętego, a nasilające się symptomy fizyczne to był mały pikuś w porównaniu z czarną prognozą czasu, wedle której wspomniane symptomy to zaledwie niewinna zapowiedź znacznie straszniejszych Zjawisk Odstawiennych, które wiszą tuż nad nim na cienkim sznureczku, rozwijającym się nieubłaganie z upływem czasu. Widmo nie chciało ustać w miejscu i nie chciało się skończyć; zmieniało kształt i zapach. Wnikało i wynikało z niego jak najgroźniejszy gwałciciel spod więziennego prysznica. Bidul Tony miał kiedyś czelność wyobrażać sobie, że miewał powody dygotać. Ale prawdziwie, autentycznie nie dygotał jeszcze nigdy, do czasu, aż kadencje czasu – zjeżone, zimne, zalatujące dezodorantem – wniknęły w jego ciało przez kilka otworów, zimne, jak zimne bywa tylko wilgotne zimno; kiedyś miał czelność wyobrażać sobie, że rozumie zwrot „zziębnięty do szpiku kości”, lecz dopiero teraz najeżone odłamkami kolumny chłodu naprawdę wnikały w jego szkielet, wypełniając go tłuczonym szkłem, i słyszał własne stawy chrzęszczące szkliście przy każdej najdrobniejszej zmianie skulonej pozycji, a czas był wszechobecny i wisiał w powietrzu, i wnikał, i wynikał, jak chciał, na zimno, a towarzyszył mu ból oddechu forsującego barierę zębów. Czas zastał go sokoloczarną biblioteczną nocą z pomarańczowym irokezem, w gorsecie typu Wesoła Wdówka i w szpilkach od Amalfiego; poza tym Bidul Tony nie miał na sobie nic. Czas rozłożył mu nogi i wtargnął weń brutalnie, i zrobił swoje, i porzucił go w postaci chlustającego bez końca płynnego gówna, którego Bidul Tony nie nadążał spłukiwać. Najdłuższy mroczny czas spędził Bidul Tony na dociekaniach, skąd się bierze całe to gówno, skoro on nie spożywa niczego poza syropem Codinex Plus. Aż w którymś momencie zrozumiał: to czas stał się gównem, a on sam stał się klepsydrą – czas przepływał przez niego; Bidul Tony już nie istniał poza rozdzierającą sraczką. Ważył teraz ze czterdzieści pięć kilo. Jego nogi miały grubość jego ponętnych ramion sprzed Odwyku. Prześladowało go słowo Zuckung, obce słowo, być może w języku jidysz, chociaż nie pamiętał, żeby je kiedykolwiek wcześniej słyszał. Słowo to dudniło echem quickstepowej kadencji po całej jego głowie, nie niosąc żadnego znaczenia. Zawsze wyobrażał sobie naiwnie, że popadając w obłęd, człowiek nie zdaje sobie sprawy, że popada w obłęd; naiwnie wierzył w obraz wariata, który wiecznie się śmieje. Znowu bez przerwy widział swojego pozbawionego syna ojca – jak odpina boczne kółka od roweru, jak spogląda w pager, jak chodzi ubrany w zielony kitel, z maseczką na twarzy, jak nalewa mrożonej herbaty do rżniętej szklanki, jak rozdziera sportową koszulkę w żałobie po synu, jak chwyta go za ramię, padającego na kolana. Widział ojca sztywniejącego w trumnie z brązu. Spuszczanego pod śnieg na cmentarzu Mount Auburn – to z daleka, przez ciemne okulary. „Zziębniętego na Zuckung”. Kiedy wyczerpały mu się fundusze nawet na syrop kodeinowy, Bidul Tony siedział dalej na sedesie w ostatniej kabinie kibla na terenie BFO, pośród krzepiących, jeszcze do niedawna porozwieszanych strojów i fotosów z żurnali, poprzyklejanych do ściany taśmą, którą wchodząc, ściągnął z biurka bibliotekarki, przesiedział tak prawie całą następną noc i dzień, ponieważ nie miał wiary, że uda mu się powstrzymać biegunkę na tak długo, by dobiec dokądkolwiek – gdyby miał dokądkolwiek biec – w jedynych spodniach stosownych do swojej płci. W godzinach oświetlonego otwarcia męską toaletę wypełnili starzy mężczyźni w identycznych brązowych mokasynach, mówiący po słowiańsku; ich seryjne flatulencje zalatywały kapustą.

Pod koniec drugiego dnia bez syropu (dnia ataku) Bidul Tony Krause rozpoczął zatem Odwyk od zawartych w syropie na kaszel alkoholu, kodeiny i demetylowanej morfiny, kontynuując pierwotny odwyk od heroiny, z czego wynikły wrażenia, na jakie nie przygotowały go nawet ostatnie przeżycia (zwłaszcza po odstawieniu alkoholu); a gdy zaczęły go nachodzić prawdziwe wysokobudżetowe wizje z gatunku DT, kiedy pierwsza lśniąca i kosmata mrówka wojowniczka wlazła mu na rękę i nie dała się spędzić ani ukatrupić, Bidul Tony cisnął swoją higieniczną dumę w porcelanową gardziel czasu i podciągnął spuszczone do kostek spodnie – haniebnie wymięte po 10+ dniach walania się po posadzce – w miarę możności dokonał na sobie kosmetycznych poprawek, włożył dziadowską czapkę z przytwierdzonym taśmą klejącą szalem z papierowych ręczników i wybiegł w skrajnej desperacji, kierując się na Inman Square, do wrednych i dwulicowych braci Antitoi, do których centrum operacyjnego pod szyldem Szkło-Rozrywka-I-Poglądy dawno poprzysiągł sobie nigdy więcej nie zaglądać, a jednak teraz widział w nich ostatnią deskę ratunku, w braciach Antitoi, Kanadyjczykach z Quebecu, wrednych i fałszywych, lecz w gruncie rzeczy dość pechowych rebeliantach politycznych, z których usług skorzystał w przeszłości dwukrotnie przez biuro Lolasister, więc teraz, po tej aferze z sercem, były to ostatnie osoby na świecie, od których mógł się domagać jakiejś uprzejmości.

Odziany w płaszcz i kaszkiet-na-szalu, na peronie Szarej Linii metra stacji Watertown Center, gdy pierwsza kupa ściekła mu w workowate spodnie i w dół po nodze, lądując na ziemi wokół obcasa szpilki – bo wciąż miał tylko te czerwone szpilki z paseczkami na krzyż, niemal całkowicie ukryte pod długimi spodniami – Bidul Tony przymknął oczy, żeby nie widzieć mrówek wędrujących w tę i z powrotem wzdłuż jego chudej ręki, i wydał bezgłośny wewnętrzny wrzask skrajnego udręczenia. Jego ukochane boa mieściło się bez mała w kieszeni na piersi, gdzie nosił je w imię dyskrecji. Następnie, już w zatłoczonym wagonie, odkrył, że w trzy tygodnie zmienił się z barwnej i urodziwej – jakkolwiek dość cudacznie urodziwej – postaci w jeden z tych odrażających miejskich okazów, od których szanujący się pasażerowie metra odsuwają się i oddalają bez słowa, jakby nawet nie zauważali ich obecności. Jego chusta z papierowych ręczników częściowo się rozkleiła. Cuchnął bilirubiną i żółtym potem, a na oczach miał tygodniowy makijaż, który zwyczajnie nie pasował do twarzy domagającej się ogolenia. I jeszcze się posikał do kompletu. Po prostu jeszcze nigdy w życiu nie czuł się tak nieatrakcyjny i tak chory. Łkał bezgłośnie ze wstydu i bólu, raniony ostrzem każdej mijającej sekundy publicznego czasu, a mrówki rojące się w jego pachwinie otwierały najeżone ząbkami pyszczki i łykały łzy. Czuł nierówny puls w jęczmieniu na oku. Pociąg Szarej Linii był jednym z tych zielono-pomarańczowych dudniących behemotów, a Bidul Tony siedział samotnie w jednym końcu wagonu i liczył rany zadawane mu przez kolejne ślamazarne sekundy.

Kiedy atak nastąpił, dał się odczuć nie jako oddzielny, wyraźny kryzys zdrowotny, lecz po prostu jako następny eksponat w galerii horrorów, które składały się na Odwyk. W istocie rzeczy atak – rodzaj synaptycznej wymiany ognia w wysuszonych płatach skroniowych Bidula Tony’ego – wywołany został Odwykiem nie od Heroiny, lecz od pospolitego, poczciwego alkoholu zbożowego, stanowiącego pierwszorzędny składnik i balsam syropu na kaszel Codinex Plus. Bidul Tony konsumował po więcej niż szesnaście osiemdziesięcioprocentowych buteleczek Codinexu dziennie przez osiem dni, więc prosił się o solidne neurochemiczne baty, aż wreszcie się doprosił. Pierwszą rzeczą, która nie wróżyła za dobrze, był deszcz fosfenów wielkości iskry spadający z sufitu kiwającego się wagonu, do tego doszła ostro fioletowa aura okalająca głowy szacownych obywateli, którzy po cichu wycofali się jak najdalej od wielorakich kałuż, wśród których siedział Bidul Tony. Ich czyste, różowe oblicza miały wyraz boleściwy, a każde otaczał kaptur fioletowych płomieni. Bidul Tony nie zdawał sobie sprawy, że jego ciche skamlenie przestało być ciche i dlatego wszyscy obecni w wagonie tak żywo zainteresowali się płytkami na podłodze. Wiedział tylko, że nagły, a niestosowny, zapach Dezodorantu Old Spice w Sztyfcie, Klasycznego Oryginalnego Aromatu – niepożądany i niewytłumaczalny, niewąchany od lat, ulubiony zapach jego zmarłego papy położnika – oraz cienki paniczny świergot Mrówek Odwykowych, które wślizgiwały mu się do ust i do nosa (a każda przy tym kąsała go na pożegnanie), zwiastują jakiś nowy i jeszcze efektowniejszy eksponat na horyzoncie tunelu Odwyku. W okresie dojrzewania nabawił się silnej alergii na zapach old spice’a. Gdy ponownie zafajdał siebie, plastikowe siedzenie i podłogę, Klasyczny Aromat minionych czasów się nasilił. Następnie ciało Bidula Tony’ego zaczęło puchnąć. Obserwował własne kończyny, które przemieniały się w nadmuchane białe sterowce, i czuł, jak wymykają się spod jego władzy, odrywają i wzlatują leniwie, pyskiem do góry, ku hutniczym iskrom siejącym się z sufitu. Nagle nie czuł już nic, a raczej czuł Nic, trwał w poprzedzającej tornado stagnacji zerowych doznań, jakby sam stał się przestrzenią, którą zajmował.

A potem dostał ataku[103]. Podłoga wagonu metra stała się sufitem wagonu metra, a on leżał na wygiętych w łuk plecach pod wodospadem światła, dławiąc się old spice’em, i patrzył, jak jego rozdęte kończyny fruwają po całym wnętrzu wagonu niczym zerwane balony. Dudniące Zuckung Zuckung Zuckung było bębnieniem jego wysokich obcasów o płytę zaświnionej podłogi. Usłyszał łomot pędzącego pociągu, jakiego świat nie widział, i poczuł grzmiący wodospad w naczyniach krwionośnych, który przed uderzeniem bólu był jak zbierający się orgazm głowy. Jego głowa puchła do olbrzymich rozmiarów, a puchnąc, skrzypiała. A potem ból (atak epileptyczny boli, o czym niewielu cywilów ma okazję się dowiedzieć) uderzył w niego ostrym końcem młota. Coś pisnęło i rozpękło mu się z ulgą w głębi czaszki, coś wystrzeliło z niego w powietrze. Zobaczył krew Bobby’ego „C” C. wzbijającą się rdzawą mżawką w gorącym podmuchu dmuchawy Copleya. Ojciec ukląkł przy nim na suficie w schludnym podkoszulku bez rękawów, wychwalającym Red Soxów z czasów Rice’a i Lynna. Tony był ubrany w letnie tafty. Jego ciało miotało się bez pozwolenia centrali. Nie czuł się ani trochę jak marionetka. Myślał o złowionych na wędkę rybach. Suknia miała „tysiąc falbanek i kokieteryjny gorsecik z szydełkowej koronki”. Potem ujrzał ojca w zielonym kitlu i gumowych rękawicach, jak pochylony odczytywał nagłówki ze skóry ryby odwiniętej z gazety. Coś takiego nigdy się nie wydarzyło. Największy nagłówek głosił PRZYJ. Bidul Tony się miotał. Bidul Tony miotał się i dusił, i parł od środka, a nasycona czerwień krwi, która odżywia wzrok, rozkwitła za jego trzepoczącymi powiekami. Czas nie tyle mijał, ile klęczał obok niego, w rozdartym podkoszulku odsłaniającym gryzoniowi noski sutków mężczyzny, który zarzucił dbałość o swoje urodziwe niegdyś ciało. Bidul Tony miotał się w konwulsjach, bębnił obcasami, trzepotał powiekami i spazmatycznie łapał powietrze, a wokół niego tryskała fontanna światła. Czuł w przełyku kawał sycącego, a może nawet trującego mięsa, którego postanowił nie przełykać, ale jednak przełknął i natychmiast tego pożałował; a kiedy ojcowska dłoń w gumowej rękawicy z krwawymi palcami odgięła mu w tył zęby, żeby wyciągnąć z gardła połknięty język, kategorycznie odmówił ugryzienia tej ręki, która odbierała mu pokarm, po czym bez pozwolenia wznowił parcie, zacisnął zęby i jak ostatni niewdzięcznik odgryzł osłonięte rękawicą palce, więc znów miał w ustach powleczone gumą mięso, a głowa jego ojca eksplodowała cienkimi czułkami kolorów niczym eksplodująca gwiazda pomiędzy wzniesionymi zielonymi rękawami kitla a wołaniem o Zuckung, gdy tymczasem pięty Tony’ego bębniły i wierzgały przeciwko rozjeżdżającym się strzemionom światła, w których były uwięzione, a nad podłogą, w którą patrzył Tony, podciągnięto mokrą kurtynę czerwieni i Tony usłyszał, jak ktoś krzyczy do kogoś, żeby się poddał, i stęka, i z ręką na koronkowym brzuchu, zbierając siły do parcia, pojął Tony, że nogi uwięzione w strzemionach będą mu się rozjeżdżały tak długo, aż pęknie na pół i wybebeszony legnie na tym suficie, a jego ostatnim zmartwieniem było to, że krwaworęki Papa zobaczy, co Tony ukrywa pod sukienką.

***

7 listopada – Rok Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Każdy z ośmiorga do dziesięciorga prorektorów Enfieldzkiej Akademii Tenisowej uczy jednego przedmiotu akademickiego na semestr, zazwyczaj w trybie raz-na-tydzień, w soboty. Robią to głównie ze względu na akredytację[104]; co więcej, wszyscy poza jednym są wędrownymi zawodowcami niższej rangi, a zawodowi tenisiści niższej rangi nie bywają na ogół najjaśniejszymi gwiazdami w intelektualnym Orionie. Z tych to względów prowadzone przez nich lekcje są nie tylko fakultatywne, ale stanowią przedmiot szkolnych dowcipów, a Dziekan EAT ds. Akademickich uważa prowadzone przez prorektorów zajęcia – np. w semestrze jesiennym Geometrie Dewiacyjne Corbetta Thorpa, Wprowadzenie do Arkuszy Kalkulacyjnych stosowanych w sporcie Aubreya deLinta czy Od Rzadkości do Mnogości. Od cuchnącej materii spod ziemi do atomu w lustrze. Laickie spojrzenie na źródła energii od antracytu po fuzję pierścieniową zwariowanego na punkcie dwukropków Texa Watsona etc. – za niespełniające wymogów żadnego quadrivium. Mimo to starsi uczniowie EAT, sprytni w zdobywaniu punktów i doborze zajęć, wciąż biją się o miejsca na seminariach prowadzonych przez prorektorów, nie tylko dlatego, że zalicza je właściwie każdy, kto bywa na lekcjach i zdradza oznaki życia, ale także dlatego, że większość prorektorów to tępaki (co również upodabnia ich do gatunku twardogłowych tenisistów niskiej rangi), toteż ich zajęcia są fascynujące na tej samej zasadzie co relacja z katastrofy lotniczej. Np., chociaż każde pomieszczenie, w którym przebywa Mary Esther Thode, szybko nabiera tajemniczego i przemożnego smrodu witaminy B, który uczeń ostatniej klasy Ted Schacht ledwo znosi, to Ted Schacht wybrał ten sam kretyński kurs Mary Esther Thode – Osobnicze jest Polityczne jest Psychopatologiczne. Polityka współczesnych impasów psychopatologicznych – trzy razy na trzy możliwe. M.E. Thode ma wśród starszych uczniów opinię prawdopodobnie szalonej, według standardów klinicznych, chociaż jej trenerskie kompetencje w odniesieniu do Dziewcząt do lat 16 nie podlegają dyskusji. Nieco starawa jak na prorektorkę EAT, Thode była uczennicą trenera G. Schtitta w czasach jego niesławnego programu spod znaku szpicruty i epoletów à la Harry Hopman, realizowanego w Winter Park na Florydzie, a potem przez dwa lata słynęła w nowo utworzonej EAT jako przodująca i rokująca na Show, aczkolwiek wściekle rozpolitykowana i niezbyt powściągliwa juniorka. Później trafiła na czarną listę profesjonalnych rozgrywek Virginia Slims i Family Circle za próbę zorganizowania co bardziej światłych politycznie i rozwydrzonych zawodniczek z tychże kręgów w rodzaj radykalnego postfeministycznego gangu, który uczestniczyłby wyłącznie w turniejach organizowanych, sponsorowanych, sędziowanych, nadzorowanych, a nawet oglądanych i nagrywanych na kartridże, rozdawane następnie wyłącznie kobietom lub kobietom homoseksualnym, przez zarejestrowane członkinie osławionej we wczesnej epoce niezależności Falangi Prewencji i Protestu przeciwko Uprzedmiotowieniu Kobiet[105]; wykluczona, praktycznie z węzełkiem na kiju wróciła do Trenera Schtitta, który z powodów historyczno-narodowych zawsze miał słabość do osób choćby marginalnie represjonowanych politycznie. Zeszłej wiosny, w dusznej i cuchnącej witaminą B atmosferze psychopolitycznego seminarium Thode pt. Bezzębny drapieżnik. Karmienie piersią jako molestowanie seksualne, Ted Schacht przeżył najosobliwsze fascynujące doświadczenie intelektualne w życiu, nie licząc fotela dentystycznego, stanowiące natomiast temat seminarium tej jesieni dylematy patologii podwójnych wiązań okazały się mniej porywające, za to dziwnie – intuicyjnie niemal – łatwiejsze.

Przykład z dzisiejszych zajęć:

Osobnicze jest Polityczne jest Psychopatologiczne:

Polityka współczesnych impasów psychopatologicznych

Egzamin Śródsemestralny

p. Thode

7 listopada RPDD

ODPOWIEDZI WINNY BYĆ ZWIĘZŁE I GENDEROWO NEUTRALNE

ZAD. 1

(1a) Jesteś osobą patologicznie kleptomaniakalną. Jako kleptoman/ka odczuwasz patologiczny przymus, by kraść, kraść, kraść. Musisz kraść.

(1b) Lecz jesteś jednocześnie osobą cierpiącą na patologiczną agorafobię. Jako agorafobik/-iczka nie jesteś w stanie wyjść poza próg własnego domu, nie narażając się na palpitacje, zimne poty i przeczucie nieuchronnego nieszczęścia. Jako agorafobik/-iczka odczuwasz patologiczny przymus siedzenia w domu, niewychodzenia. Nie możesz wyjść z domu.

(1c) Aliści, jak wynika z (1a), odczuwasz patologiczną potrzebę, by kraść, kraść, kraść.

A jednocześnie, jak wynika z (1b), odczuwasz patologiczną potrzebę niewychodzenia nigdy z domu. Mieszkasz sam/-a. Co znaczy, że w twoim domu nie ma nikogo, kogo mogłabyś/mógłbyś okraść. Co znaczy, że aby zaspokoić dojmujący przymus, by kraść, kraść, kraść, musisz wyjść z domu i udać się na rynek. Jednak twój lęk przed rynkiem jest tak dojmujący, że nie możesz, pod żadnym pozorem, wyjść z domu. Bez względu na to, czy twój problem jest funkcją prawdziwej psychopatologii osobniczej, czy tylko marginalizacji za sprawą politycznej definicji „psychopatologii”, tak czy owak stanowi on Impas.

(1d) A zatem odpowiedz na pytanie: Co robisz?

Schacht domykał właśnie „e” w zwrocie „oszustwo pocztowe”, gdy z głośnika interkomu EAT zawieszonego nad zegarem w Sali 112 Gmachu Zachodniego popłynął pseudoradiowy program Jima Troeltscha, wspomagany rozsadzającym trąbki Eustachiusza podkładem muzycznym. W każdy wtorek i sobotę, o ile nie było turniejów i meczów wyjazdowych, uczniowskie „radio” WETA, operujące w zamkniętej sieci interkomu, „nadawało” szkolne wiadomości, sport i tematy społeczne przez jakieś dziesięć minut podczas ostatniej popołudniowej lekcji, w godzinach, dajmy na to, 14:35–14:45. Troeltsch, który marzy o karierze komentatora tenisowego, odkąd stało się jasne (bardzo wcześnie), że absolutnie nie ma widoków na Show – ten sam Troeltsch, który całą przysyłaną mu przez rodziców forsę wydaje na swoją oszałamiającą filmotekę złożoną z nagrań meczów zawodowców na kartridżach InterLace/SPN, a prawie każdą wolną sekundę spędza przed wyciszonym ekranem TP, śledząc akcje zawodowców na korcie[106]; żałosny Troeltsch, który bezwstydnie podlizuje się komentatorom InterLace/SPN, ilekroć trafi na rejestrowane przez I/SPN zawody juniorów[107], łazi za komentatorami, proponuje, że przyniesie im pączki i kawę, itp.; ten sam Troeltsch, który ma już całą szafę charakterystycznych granatowych marynarek i ćwiczy się w takim zaczesywaniu włosów, żeby miały ów szklisty połysk tupecika, który wyróżnia prawdziwych komentatorów sportowych – Troeltsch przygotowuje i prowadzi część sportową cotygodniowych audycji WETA, odkąd stary Schachta zmarł na wrzody jelita grubego i Ted jesienią RMDWRP przyszedł do Akademii, aby dołączyć do swojego partnera deblowego z lat dziecięcych, a było to cztery miesiące po felo de se świętej pamięci Dyrektora EAT, gdy flagi były jeszcze opuszczone do połowy masztu i wszyscy nosili na bicepsach opaski z czarnej bawełny, z czego mezomorficzny Schacht został zwolniony ze względu na przerost bicepsa; Troeltsch już wtedy relacjonował sport w WETA i nigdy nie dał się wysadzić z siodła.

Serwis sportowy transmisji WETA sprowadza się głównie do relacji z wyników i punktacji zawodów, w których uczestniczyły drużyny EAT od poprzedniej audycji[108]. Troeltsch, który do pełnionych dwa razy w tygodniu obowiązków podchodzi z najwyższym entuzjazmem, mawia, że w jego odczuciu najtrudniejsza rzecz to nie powtarzać się w powtarzaniu tasiemcowych informacji o tym, kto kogo pokonał i z jaką przewagą. Troeltsch nieustannie i z całą powagą poszukuje synonimów dla słów „pokonał” i „został pokonany”, czym irytuje kolegów. Egzaminy u Mary Esther słynęły z tego, że są łatwizną i gwarantują ocenę A, pod warunkiem że uważnie odmienia się zaimki trzeciej osoby, więc nawet dość uważnie słuchając Troeltscha, by powtórzyć jego serwis informacyjny kolegom przy kolacji, która nie mogłaby się bez tego obejść, Schacht doszedł już w testach do punktu trzeciego, dotyczącego ekshibicjonizmu wśród osób patologicznie wstydliwych. Wiadomości radiowe z 7.11 dotyczyły zwycięstwa EAT w stosunku 71:37 nad drużynami A i B Akademii Port Washington na dorocznym mityngu w Port Washington.

– John Wayne A-1 Osiemnastek pokonał reprezentanta Port Washington, Boba Francisa z Great Neck, Nowy Nowy Jork, z wynikiem 6:0, 6:2 – relacjonuje Troeltsch – podczas gdy A-2 Singli Hal Incandenza zwyciężył Craiga Burdę z Vivian Park, Utah w stosunku 6:2, 6:1; A-3 K.D. Coyle natomiast uległ po zaciętym pojedynku reprezentantowi Port Wash, Shelby’emu van der Merve z Hempstead, Long Island, 6:3, 5:7, 7:5, a A-4 Trevor „Siekiera” Axford zmiażdżył reprezentanta PW, Tapia Marttiego z Sonora, Meksyk, 7:5, 6:2.

I tak dalej. Gdy dochodzi do Grupy A Czternastek Chłopców, relacja Troeltscha tężeje, a jego usilne starania o różnorodność czasownikową owocują drastycznymi sformułowaniami w rodzaju: „LaMont Chu wybebeszył Charlesa Popisilova 6:3, 6:2; Jeff Penn załatwił Nate’a Millisa-Johnsona jak kaczka chrabąszcza: 6:4, 6:7, 6:0; Peter Beak zrobił marmoladę z Ville’a Dillarde’a i połknął go na przystawkę: 6:4, 7:6; a Idris Arslanian z grupy A-4 Czternastek pogonił kota Davidowi Wiere’owi: 6:1, 6:4; co się tyczy numeru 5 PW, którym był R. Gregg Chubb, to został on odholowany z kortu na czyimś ramieniu, gdy zmiażdżony przez Todda Possalthwaite’a 4:6, 6:4, 7:5, zapadł w śpiączkę narkoleptyczną”.

Zajęcia Corbetta Thorpa z dystorsji geometrycznych są w znacznej mierze trudne dla wielu uczniów, podobnie jak zajęcia deLinta dla słabych w programowaniu. Tex Watson natomiast, chociaż mgliście wykłada Zimnokomorową Anulację DT, potrafi prostym językiem fizyki objaśnić spalanie i reakcję pierścieniową, zwłaszcza dzięki temu, że w niektórych semestrach ściąga na gościnne wykłady Pemulisa, kiedy pomiędzy nim a Pemulisem panuje zawieszenie broni. Ale dla Hala Incandenzy jedynym prawdziwym wyzwaniem wśród kursów prorektorskich jest prowadzony przez Mlle Thierry Poutrincourt Separatyzm i powrót. Historia Quebecu od Frontenac do Ery Współzależności, o którym to kursie Hal, szczerze mówiąc, nigdy nie słyszał zbyt wielu pozytywnych opinii i dlatego długo odrzucał sugestie Mamuś, że mógłby wybrać ten przedmiot z pożytkiem dla siebie, aż wreszcie w tym semestrze jego żonglowanie planem zajęć stało się zbyt ryzykowne i musiał się poddać, a teraz stwierdza, że kurs jest wprawdzie trudny i irytujący, ale, o dziwo, z upływem semestru coraz mniej nudny, on sam zaś nabiera laickiego rozeznania w sprawach Kanady i w polityce ONAN, zagadnieniach, które dawniej z jakiegoś powodu uważał za nie tylko nudne, ale też osobliwie niesmaczne. Szkopuł trudności tych zajęć tkwi w tym, że Poutrincourt wykłada wyłącznie po quebecku, którą to odmianę francuszczyzny Hal jako tako rozumie dzięki młodzieńczej lekturze należących do Orina prawdziwie francuskich klasyków z serii Pleiade, ale nigdy jej za bardzo nie lubił, zwłaszcza ze względu na brzmienie, gdyż quebecki jest językiem gardłowym, glotalnym, którego wymowa zdaje się narzucać mówiącemu wiecznie kwaśny wyraz twarzy. Hal nie widzi możliwości, aby Orin wiedział o tym, że on jest na kursie Separatyzm i powrót u Poutrincourt, kiedy zadzwonił do niego z prośbą o pomoc w związku z Separatyzmem, zresztą dziwne było już samo to, że Orin poprosił Hala o pomoc w związku z czymkolwiek.

– Bernadette Longley niechętnie uległa reprezentantce PW Jessice Pearlberg w grupie A-1 Singli Osiemnastek, przegrywając z nią 4:6, 6:4, 2:6, za to w grupie A-2 Diane Prins przeczołgała Marilyn Ng-A-Thiep z Port 7:6, 6:1, a Bridget Boone dała popalić Aimee Middleton-Law 6:3, 6:3; i tak dalej, głos Troeltscha brzmi we wszystkich klasach, gdzie wykładowcy oceniają kartkówki albo coś czytają, albo z coraz mniejszą cierpliwością przytupują nogą, co wtorek/sobota, a Schacht ze skupioną miną rysuje prenatalne schematy uzębienia na marginesach swojego arkusza egzaminacyjnego, bo nie chce zażenować Thode’a zbyt wczesnym oddaniem testu dla bezmózgowców.

Dawne dzieje Quebecu, czasy Cartiera, Robervala, Cap Rouge, Champlaina i stadnych sióstr urszulanek w sztywnych kornetach aż po Dzień Narodów Zjednoczonych, uważał Hal za drętwe i powtarzalne, a dżentelmeńskie wojenki spod znaku peruki i tużurka za koturnowe i absurdalne, jak slapstickowy numer w zwolnionym tempie, chociaż wszystkich niezdrowo zaciekawiło to, jak angielski dowódca Amherst poradził sobie z Huronami, rozdając im darmowe koce i skóry starannie nasączone czarną ospą.

– W grupie A-3 czternastolatka Felicity Zweig kompletnie zatomizowała Kiki Pfefferblit z PW 7:6, 6:1, a Gretchen Holt kazała Tammi Taylor-Bing pożałować, że jej rodzice znaleźli się kiedykolwiek w tym samym pokoju – wynik 6:0, 6:3. W Piątkach Ann Kittenplan z nietęgą miną wymęczyła zwycięstwo 7:5, 2:6, 6:3 nad Paisley Steinkamp, kort w kort z Jolene Criess z numerem 6, która robiła z Moną Ghent z PW to samo co solidny but z muchomorem, jak dwa i dwa to cztery.

Thierry Poutrincourt o charcim obliczu odchyla się na oparcie krzesła, przymyka oczy, uciska dłońmi skronie i trwa w tej pozie przez całą transmisję WETA, która dwa razy w tygodniu zakłóca jej wykład dla jednej z grup ostatniej klasy i sprawia, że grupa ta pozostaje w tyle za drugą grupą Separacji i Powrotu, co zmusza Thierry Poutrincourt do przygotowywania dwóch lekcji zamiast jednej. Skwaszony Saskaczewańczyk, który siedzi w ławce z Halem, przez cały semestr rysował w zeszycie imponujące schematy broni automatycznej. Jego dyskietki ROM z zadaniami leżą w otwartym plecaku nawet nierozpakowane, a mimo to bezczelny Skacz rozwiązuje każdy test w pięć minut. Dopiero na tydzień przed Halloween udało się zamknąć temat roku ’67 PS, z Levesque’owskimi Parti i Bloc Québécois[109], oraz wczesnej historii Front de la Libération Nationale i dojść do współczesnej Ery Współzależności. W miarę zbliżania się do granicy współczesności wykładowy głos Poutrincourt stopniowo przycichał, Hal natomiast, stwierdzając, że materiał jest treściwszy i mniej nudny, niż się spodziewał, mimo wszystko – chociaż uważał się za jednostkę z gruntu apolityczną – dochodził do wniosku, że quebecka mentalność separatystyczna jest niemożliwie wprost zawiła, zagmatwana i odporna na północnoamerykańską składnię gramatyczną[110], poza tym pociągało go i odstręczało zarazem to, że tematyka współczesnego antyonańskiego ruchu oporu budzi w nim niepokojące uczucie, które nie charakteryzuje się ani migotliwą dezorientacją koszmarów sennych, ani odruchem paniki, jakiej doświadczał na korcie, tylko czymś bardziej grząskim i ulotnie mdlącym, jakby ktoś obcy przeczytał jego listy, co do których był pewien, że je wyrzucił.

Dumny i wyniosły Québécois od niepamiętnych czasów nękał, a nawet terroryzował resztę Kanady na tle kwestii Separatyzmu. Powstanie ONAN i manipulacja granicami okręgów wyborczych Wielkiej Wypukłości (pamiętajmy, że Poutrincourt jest Kanadyjką) zwróciły złowrogą uwagę najzajadlejszych quebeckich buntowników, sierot po FLN, ku obszarom leżącym na południe od granicy. Ontario i Nowy Brunszwik przyjęły kontynentalny Anschluss i Rekonfigurację Terytorialną z pogodną rezygnacją. Niektóre skrajnie prawicowe ugrupowania w Albercie nie były nadmiernie zachwycone, ale skrajnego prawicowca z Alberty w ogóle trudno jest zachwycić. Koniec końców, jedynie dumni i wyniośli Québécois jojczyli dalej[111], a komórkom ruchu oporu w Quebecu kompletnie politycznie odpierdoliło.

Antyonańscy, a zatem antyamerykańscy Separatisteur z rozmaitych komórek terrorystycznych powstałych, gdy wrogiem była jeszcze Ottawa, okazali się mało sympatyczną zbieraniną. Najpierwsze niebagatelne zamachy przeprowadziła nieznana wówczas komórka terrorystyczna[112], która przekradła się nocą z naszpikowanego wysypiskami śmieci regionu Papineau, holując wielkie stojące lustra, które porozstawiała następnie wzdłuż amerykańskiej autostrady międzystanowej 87, w szczególnie niebezpiecznych miejscach, a mianowicie na wąskich serpentynowych przyłączach gór Adirondack na południe od granicy i jej pleksiglasowych murów. Naiwnie empirystyczni amerykańscy kierowcy zmierzający na północ – a tak blisko Wklęsłości byli to częstokroć wojskowi i urzędnicy ONAN – widzieli zbliżające się światła samochodowe i przypuszczali, że to jakiś samobójczy idiota albo Kanadyjczyk, który przekroczywszy medianę, pędzi prosto na nich. Migali więc długimi światłami, ale według wszelkich pozorów nadjeżdżający idiota odpowiadał im na to mignięciem długich świateł. Amerykańscy kierowcy – z którymi, jak uczy historia, lepiej nie zadzierać, gdy siedzą za kółkiem – znosili to mężnie tak długo, jak się dało, ale tuż przed nieuchronnym zderzeniem z pędzącymi z przeciwka światłami skręcali ostro i wypadali z pozbawionej pobocza A-87, i osłaniając ramieniem głowę w krzykliwym odruchu obrony przed kraksą, koziołkowali w ziejącą przepaść gór Adirondack wielopłatkowym kwiatem płomieni, a nieznana podówczas quebecka komórka terrorystyczna usuwała z drogi wielkie lustra i korzystając z dróg bocznych, na których nie było kontroli, ciężarówkami wycofywała się na północ, w zapowietrzone trzewia południowego Quebecu, do następnego razu. Seria takich śmiertelnych wypadków ciągnęła się jeszcze przez większą część Roku Podpasek Higienicznych Tucks, zanim ktoś wpadł na pomysł powiązania ich z diaboliczną komórką. Przez ponad dwadzieścia miesięcy dziesiątki wypalonych karoserii piętrzące się w przepaściach gór Adirondack uchodziły za skutki bądź to samobójstw, bądź też niewytłumaczalnych zaśnięć za kierownicą – tak mniemali policjanci stanu NNJ, którzy musieli odpinać paski pod brodą, żeby podrapać się pod brązowymi kapeluszami z szerokim rondem, zaintrygowani tajemniczą sennością, która najwyraźniej atakowała kierowców na wysokoadrenalinowych przełęczach gór Adirondack. Nowy Szef Amerykańskiego Biura Służb Niesprecyzowanych, Rodney Tine, forsował kampanię propagandową, której potem się wstydził, pod hasłem „Senny? Nie jedź!”, transmitowaną przez InterLace w północnej części stanu Nowy Jork. Dopiero niedoszła amerykańska samobójczyni, terminalnie uzależniona od valium agentka Amwaya z Schenectady, która już ledwo ciągnęła na benzodiazepinie, i tak czy siak jechała zygzakiem po autostradzie, dostrzegłszy światła na nitce szosy biegnącej na północ, uznała je za blask Łaski i z zamkniętymi oczami, wciskając gaz do dechy, ruszyła prosto na nie, na te światła, i nie skręciła, rozbryzgując szkło i drobiny srebra po wszystkich czterech pasach; dopiero dzięki tej nieświadomej obywatelce ILUZJA PRYSŁA i nastąpił KONIEC GRY POZORÓW (nagłówki z doniesień medialnych), i na jaw wyszły pierwsze namacalne dowody złej woli wobec ONAN, o wiele gorszej niż niechęć, jaką podsycał w Quebecu poczciwy, pospolity, historyczny Separatyzm.

Pierwsze narodziny drugiego syna Incandenzów były niespodzianką. Po wysokiej i zabójczo kształtnej Avril Incandenzy nic nie było widać, menstruowała jak w zegarku, nie miała hemoroidów ani problemów hormonalnych, nie zdradzała dziwnych zachcianek, jej nastroje i apetyt utrzymywały się w normie, czasami tylko wymiotowała rano, ale kto wtedy nie wymiotował?

W metaliczny listopadowy wieczór siódmego miesiąca ciąży utajonej Avril zatrzymała się i oparła na długim ramieniu męża podczas wchodzenia po klonowych schodach kamienicy z czerwono-brązowego piaskowca w Back Bay, którą wkrótce mieli opuścić, przystanęła, odwróciła się częściowo do męża, poszarzała na twarzy i rozwarła usta – nieme, lecz jakże przez to elokwentne.

Mąż popatrzył na nią z góry i pobladł.

– Co ci jest?

– Boli.

Bolało. Wody odeszły i lśniły teraz na kilku stopniach poniżej nich. James Incandenza miał wrażenie, że żona jakby zwinęła się w sobie, gdy podtrzymując brzuch, osunęła się na stopień, ledwo trafiając na sam jego skraj, i zastygła skulona, z czołem opartym na foremnych kolanach. Incandenza oglądał cały ten powolny akt w świetle, jakby był Vermeerem: Avril osuwała się stopniowo po jego boku, a on nachylał się ku niej, a potem ona spróbowała wstać.

– Czekaj czekaj czekaj czekaj. Czekaj.

– Boli.

Nieco złachany po popołudniu spędzonym z wild turkey i niskotemperaturową holografią James pomyślał, że oto Avril kona na jego oczach. Jego ojciec padł był trupem na schodach. Szczęściem, na górze był przyrodni brat Avril, Charles Tavis, który akurat ćwiczył na przenośnym stairmasterze, przywiezionym poprzedniej wiosny na dłuższą wizytę dla podładowania emocjonalnego akumulatora po straszliwej wpadce z wideotablicą wyników w hali Skydome w Toronto; usłyszał zamieszanie, zbiegł na dół i natychmiast objął dowodzenie.

Trzeba go było, Maria, praktycznie wyskrobać, jak mięso z ostrygi, z łożyska, do którego ścian przywarł jak pająk, malutki i niepozorny, przytwierdzony sznurkami ścięgien za stópki i jedną rączkę, bo piąstkę drugiej miał przytwierdzoną do buzi tym samym materiałem[113]. Był kompletną niespodzianką i drastycznym wcześniakiem, cały pomarszczony, i wiele najbliższych tygodni spędził, wymachując pomarszczonymi i przykurczonymi rączkami pod pyreksowymi sufitami inkubatorów, gdzie karmiony był przez rurki, monitorowany przez kable i brany w sterylne dłonie, których kciuki podtrzymywały jego główkę. Mario otrzymał imię po ojcu ojca Jamesa Incandenzy, zgryźliwym i uzależnionym od golfa okuliście z Green Valley, AZ, który tuż po ucieczce ledwo podrośniętego Jima na wschód dorobił się małej fortuny na wynalazku słynnych rentgenowskich okularów o nazwie, cytuję, X-Ray Specs! Te okulary nie działają, ale dla dorastających czytelników komiksów z połowy lat 60. miały taki urok, że ci masowo zamawiali je drogą pocztową, a potem Mario Senior odsprzedał patent tytanowi branży tandetnych gadżetów, AcmeCo z Nowej Anglii, po czym prędko zmarł w trakcie uderzania piłeczki na polu golfowym, pozwalając Jamesowi Incandenzy Seniorowi wycofać się, jeszcze w latach 60. PS, z żałosnej trzeciorzędnej kariery Człowieka Glad[114] z reklam torebek śniadaniowych i powrócić na upstrzoną kaktusami saguaro pustynię, której nienawidził, i do skutecznego zapijania się aż po wylew krwi do mózgu na schodach w Tucson.

W każdym razie niekompletna ciąża i arachnoidalny poród odcisnęły na Mariu II dożywotnie piętno hartujących charakter wyzwań fizycznych. Po pierwsze, wzrost: Mario miał w szóstej klasie rozmiary dwulatka, a skończywszy lat osiemnaście, plasował się gdzieś pomiędzy elfem a dżokejem. Po drugie: przywiędłe z wyglądu, niedorozwinięte ręce, które jako modelowy casus przykurczu Volkmanna[115] wykluwały się z tułowia w postaci majuskulnych S-ów i służyły do rudymentarnego jedzenia bez sztućców oraz do klepania w gałki drzwi aż do ich nieznacznego przekręcenia, które pozwalało otworzyć drzwi kopniakiem, ponadto do tworzenia niby-ramki obiektywu, pozwalającej ustalić kadr, i ewentualnie do rzucania piłek tenisowych na bardzo małą odległość do graczy, którzy akurat potrzebowali piłki, a zarazem były to ręce imponująco odporne na ból: można je było szczypać, kłuć, przypalać, a nawet ściskać w imadle do mocowania przyrządów optycznych, co testował w piwnicy starszy brat Maria, Orin, bez najmniejszego skutku, czyli słowa skargi.

Co do niedorozwoju stóp, to Mario miał nie tyle stopy końsko-szpotawe, ile dwa kloce, dobre do otwierania kopniakiem drzwi z obruszaną gałką, ale za krótkie dla konwencjonalnej funkcji stóp: w połączeniu z lordozą dolnej części kręgosłupa zmuszały one Maria do poruszania się zamaszystymi półpotknięciami wodewilowego birbanta, z ciałem podanym do przodu jak pod wiatr, jakby miał zaraz prasnąć na twarz, co w dzieciństwie dość często mu się zdarzało, bez względu na to, czy starszy brat, Orin, popchnął go lekko od tyłu, czy też nie. Częste upadki na twarz tłumaczą, dlaczego nos Maria był mocno wgnieciony i rozdęty na obie strony twarzy, z której nie wystawał, na skutek czego nozdrza Maria nieustannie lekko trzepotały, szczególnie podczas snu. Jedna powieka opadała niżej niż druga nad otwartymi oczami, dobrymi i łagodnymi, które były odrobinę za duże i wyłupiaste jak na konwencjonalnie ludzki organ wzroku – zwisała ta powieka jak popsuta żaluzja, dlatego starszy brat Maria, Orin, szarpał ją czasem energicznie w dół, żeby odblokować, ale jedyny tego skutek był taki, że szwy krnąbrnej powieki stopniowo puszczały i koniec końców trzeba ją było przemodelować i zamocować na nowo w kolejnym zabiegu blefaroplastycznym, bo nie była to tak naprawdę powieka Maria – tę prawdziwą poświęcono, gdy odrywano piąstkę noworodka od twarzy, do której przywarła była jak język do lodowatego metalu – tylko najnowocześniejsza blefaroproteza ze skóropodobnego fibropolimeru z wszczepionymi rzęsami z końskiego włosia, które, podwinięte, sięgały dalej niż rzęsy drugiej powieki, co w połączeniu z leniwym ruchem sztucznej powieki upodabniało twarz Maria do oblicza osobliwie życzliwego zezującego pirata. Wrażenia dopełniał mimowolny stały uśmiech.

Wypada także wspomnieć o cerze koloru khaki, wyróżniającej starszego brata Hala, Maria, o tym trupim szarozielonym odcieniu zrogowaciałej tekstury, który w połączeniu z atroficznymi podkulonymi rękami i z arachnodaktylią nadawał mu, zwłaszcza z pewnej odległości, niesamowity wygląd gada/dinozaura. Palce Maria były nie tylko spiczaste i krogulcze, ale i niechwytne, przez co fatalnie posługiwał się sztućcami. No i włosy: cienkie, proste, gładkie, zarazem strzępiaste i ulizane, które gdy Mario miał lat 18+, wyglądały jak fryzura niskiego czterdziestoośmioletniego grubaska, producenta stresu, dyrektora sportowego i Dyrektora Akademii w jednej osobie, który po jednej stronie głowy zapuszcza liche włosy do ramienia, by zaczesywać je starannie na świecącą jarmułkę szarosinej czaszki, tak że zwisają nierównymi strąkami po drugiej stronie głowy, nikogo nie nabierając i podwiewając na każdym wietrze, pod który Charles Tavis zapomniał się ustawić lewą stroną. Albo to, że jest powolny; owszem, brat Hala jest, technicznie rzecz biorąc, według testów Stanforda-Bineta, osobą powolną, co wykazało badanie w Centrum Rozwoju Dziecięcego Brandeis – ale nie jest, nie ma na to dowodów, opóźniony w rozwoju ani zaburzony kognitywnie, nie jest także bradyfrenikiem, jest raczej rozproszony, minimalnie skrzywiony epistemicznie, niczym kij zanurzony w mentalnej wodzie, lekko odchylony od pionu, po prostu potrzebuje więcej czasu, jak wszystko, co rozproszone.

Albo że jego status w Enfieldzkiej Akademii Tenisowej – wzniesionej, razem z trzecim i ostatnim domem małżonków Incandenza, w północnym krańcu posesji, gdy Mario miał dziewięć lat, Hallie osiem, a siedemnastoletni Orin był sklasyfikowany jako B-4 Singli EAT oraz na liście 75 najlepszych juniorów w rankingu USTA – że życie Maria w tej placówce oświatowej jawi się jako smutne i wykluczone, skoro jest on tam jedynym fizycznie upośledzonym nieletnim, niezdolnym nawet utrzymać w ręku regulaminowej rakiety ani ustać bez pomocy poza ograniczoną przestrzenią. Że Mario i jego świętej pamięci ojciec byli, bez żadnej dwuznaczności, nierozłączni. Że Mario odgrywał rolę honorowego asystenta asystenta produkcji i nosił filmy, obiektywy i filtry świętej pamięci Incandenzy w wielokomorowym plecaku wielkości baraniego udźca, że robił to przez większą część ostatnich trzech lat życia późno debiutującego filmowca, towarzysząc mu podczas zdjęć, sypiając na licznych poduszkach w małych, miękkich kącikach tego samego pokoju motelowego, w którym nocował Jegomość, od czasu do czasu dreptał po jaskrawoczerwoną plastikową butelkę czegoś, co się nazywało Duża Czerwona Woda Gazowana i prawdopodobnie zanosił ją niemej, zawoalowanej podyplomowej stażystce, kwaterującej w drugim końcu motelowego korytarza, chodził po kawę, przekąski, leki na trzustkę i części do rekwizytów, pomagał D. Leithowi przy Ciągłości, gdy Incandenza senior życzył sobie zachowania Ciągłości – innymi słowy, zachowywał się tak, jak zachowywałby się każdy zdrowy syn, którego ojciec dopuścił do ostatniej i najdroższej miłości swojego życia: sadził susami naprzód ofiarnie, lecz nie żałośnie, pragnąc dotrzymać kroku przygarbionemu, odchodzącemu pomału od zmysłów dryblasowi, który powoli, cierpliwie, dwumetrowymi krokami przemierzał porty lotnicze i dworce kolejowe, i dźwigał za nim obiektywy, wiecznie pochylony, jakby się kłaniał, ale bynajmniej niepodobny do pieska na smyczy.

Kiedy potrzeba, żeby stał prosto i nieruchomo, na przykład podczas nagrywania na wideo choreografii serwisu tenisowego w EAT albo obsługiwania światłomierzy na planie filmu artystycznego bazującego na ostrym kontraście chiaroscuro, Mario jest podtrzymywany przez zamek policyjny, jakiego używa się w drzwiach mieszkań NNJ, czyli 0,7-metrowym stalowym prętem, który wystaje ze specjalnej, zapinanej na rzepy kamizelki, zagina się w dół pod kątem około 40 stopni i wchodzi końcem w otworek ołowianej blokady (cholernie ciężkiej do noszenia w tym wielokomorowym plecaku), ustawionej na ziemi u jego stóp przez kogoś, kto zna i rozumie sytuację. Tak umocniony stał na niejednym planie, w którego budowie, urządzeniu i oświetleniu Jegomość pozwolił mu uczestniczyć, przy czym oświetlenie przybierało zazwyczaj postać niebywale skomplikowanych, dla części obsady chwilami wprost oślepiających, rozbłysków rozstawionych pod kątem luster, lamp Marino i głównych lamp łukowych, jako że Mario gruntownie zgłębiał techniczne podstawy sztuki kinematograficznej, której nawet mu się nie śniło uprawiać samodzielnie, aż do Bożego Narodzenia Roku Mydełka Dove w Rozmiarze Próbnym, kiedy to owinięta w wesoły papier paczka, nadana z biura prawnika Jamesa Incandenzy, ujawniła, że Jegomość osobiście zaprojektował i skonstruował zamkniętą w paczce – zgodnie z jego potwierdzoną notarialnie wolą (wyrażoną w kodycylu), owiniętą w wesoły papier i wysłaną do Maria na jego trzynastą Gwiazdkę – niezawodną trójobiektywową kamerę Bolex H64 Rex 5[116], przytwierdzoną nitami do ponadnormatywnej starej skórzanej pilotki i podpartą prętami sięgającymi odwróconych podłokietników kul ortopedycznych; krzywizny prętów pięknie opasywały barki Maria, także bolex H64 nie wymagał obsługi ręcznej, gdyż pasował do ponadnormatywnej twarzy Maria[117] jak trójpłytkowa maska do nurkowania, a uruchamiało się go zaadaptowanym w tym celu pedałem od maszyny do szycia – lecz mimo to trudno się było z nim oswoić, toteż najwcześniejsze cyfrowe juwenilia Maria są zamazane/przeostrzone z racji spastycznych, chaotycznych drgań obrazu, typowych dla amatorskich filmików kręconych w biegu.

Pięć lat później biegłość Maria w posługiwaniu się noszonym na głowie boleksem poprawia jego status w EAT, gdyż pozwala mu być użytecznym jako autorowi corocznych fundraisingowych kartridżów dokumentalnych, rejestrujących uczniowskie treningi, a od czasu do czasu nawet mecz, kręcony znad barierki balkonu obserwacyjnego Schtitta – filmy te należą do pakietu instruktażowego, którego skład podany jest w katalogu EAT – a ponadto Mario kręci ambitniejsze obrazy z gatunku kina artystycznego, które niekiedy zyskują popularność w EAT jako filmy z kluczem.

Gdy Orin Incandenza wyfrunął z gniazda, aby najpierw odbijać, a później kopać piłki w college’u, w EAT i okolicach Enfield-Brighton nie został prawie nikt, kto nie traktowałby Maria Incandenzy z niewymuszoną życzliwością, której nie tyle obce są litość i podziw, ile bliska jest niejasna preferencja dla czyjejś obecności. A Mario, który – pomimo pionowych stóp i krępującego ruchy zamka policyjnego – jest najwytrwalszym piechurem reporterem w trzech okręgach, co dzień przemierza ulice bardzo powolnym krokiem, czasami z zamontowanym na głowie boleksem, czasami bez, jednako przyjmując życzliwość i okrucieństwo obywateli, gnąc się w pogłębionym kalectwem półukłonie, którym kpił z własnej ukośnej postawy, bez litowania się nad sobą i służalczości. Mario jest szczególnym ulubieńcem drobnych sklepikarzy z przyległego do EAT odcinka Commonwealth Avenue, a odbitki jego najlepszych prac zdobią ściany delikatesów i magli oraz kasy sklepowe z koreańskimi klawiszami. Jako obiekt osobliwej, być może koniunkturalnej, sympatii ze strony Lyle’a, paradującego w spandeksach guru siłowni, któremu czasem przynosi bezkofeinową diet coke na obniżenie poziomu soli w potnej diecie, Mario niejednokrotnie wysłuchuje uwag Lyle’a na temat drażliwych problemów młodszych wychowanków EAT, ich kontuzji, niesprawności fizycznej, charakteru i oszczędzania się, i nigdy nie wie, jak na nie odpowiadać. Trener Barry Loach niemal całuje Maria po rękach, gdyż to Mario przez przypadek wybawił go z getta Boston Common i niejako załatwił mu posadę[118]. Nawet sam Schtitt zadaje się z Mariem i w niektóre ciepłe wieczory zabiera go na przejażdżki pochodzącym z demobilu motorem z przyczepą. Charlesa Tavisa, który zdradza do niego niezdrowy pociąg pomieszany z obrzydzeniem, traktuje Mario z milczącym respektem, jakiego jego półwuj wyraźnie oczekuje, i trzyma się od niego jak najdalej, dla dobra Tavisa. A kiedy idą wszyscy do Denny’ego, chłopaki mało się nie pobiją o prawo do pokrojenia wymagających tego składników dziecinnej porcji Kilobreakfast, którą dostaje Mario.

Jego młodszy i znacznie bardziej imponujący fizycznie brat Hal niemal ubóstwia Maria, chociaż skrycie. Pomijając kwestie boskości, Mario jest chodzącym półcudem, tak uważa Hal. Ludzie, którzy niejako sparzyli się przy narodzinach, doznając uwiądu lub ablacji ponad wszelką miarę sprawiedliwości, albo giną doszczętnie w swoim ogniu, albo powstają. Uwiędły, jaszczurowaty, homodontyczny[119] Mario w oczach Hala porusza się z wdziękiem. Hal nazywa go Bubu, ale lęka się jego opinii jak niczyjej innej, z wyjątkiem Mamuś. Pamięta niekończące się godziny zabaw klockami i piłkami na drewnianych podłogach domu swego wczesnego dzieciństwa przy 36 Bell Ave. w Weston, MA, pamięta układanki i zestaw Widzę i Piszę, pamięta, jak wielkogłowy Mario towarzyszył mu przy grach, w które grać nie umiał, w zabawach w na niby, które go interesowały z jednego tylko powodu: bliskości brata. Avril pamięta, że Mario, mając lat trzynaście, domagał się jeszcze, żeby Hal pomógł mu się wykąpać i ubrać – chociaż dzieci w tym wieku wstydzą się, że ich zdrowe, różowe ciała zajmują w ogóle jakąś przestrzeń – i domagał się tego ze względu na Hala, a nie na siebie. Hal boi się wbrew sobie (zdradzając przy okazji uderzającą nieznajomość psychiki Mamuś), że Avril właśnie w Mariu widzi cudowne dziecko ich rodziny, genialnego sawanta wymykającego się wszelkim przyjętym kategoriom, obiekt niezmiernie rzadki i świetlisty, mimo że intuicja Maria – powolna i milcząca – przeraża ją, że serce jej pęka w obliczu jego akademickiej nędzy i że chce jej się płakać, choć nie może, kiedy widzi ten uśmiech, który Mario przywdziewa na twarz niezawodnie co rano od dnia samobójstwa ojca. Dlatego Avril tak usilnie stara się pozostawiać Mariowi samodzielność, nie być nadopiekuńczą matką i traktować go o wiele mniej wyjątkowo, niżby chciała: to dla jego dobra. Jest to rodzaj pożałowania godnej szlachetności. Miłość do syna, który urodził się jako niespodzianka, przerasta wszelkie inne doznania Avril i kształtuje jej życie. Tak podejrzewa Hal. To Mario, a nie Avril, pozyskał dla Hala pierwsze egzemplarze pełnego Słownika Oksfordzkiego Języka Angielskiego, i to w czasach, gdy Hal był jeszcze ciągany na badania pod kątem ewentualnego upośledzenia: Bubu przytargał je do domu w drewnianym wózku, ciągnąc go homodontycznymi przedtrzonowcami przez pseudowiejskie krajobrazy modnego Weston, na wiele miesięcy przed poddaniem Hala testom na Pamięć Ejdetyczną, sprawdzającym mnemoniczny zasób słów, a opracowanym przez bliską i zaufaną koleżankę Mamuś z Brandeis. To Avril, a nie Hal, uparła się, żeby Mario nie mieszkał w Domu Dyrekcji razem z nią i Charlesem Tavisem, tylko w internacie EAT razem z Halem. Ale w Roku Produktów Mleczarskich z Serca Ameryki to Hal, a nie Avril, odprawił posła Związku Odrażająco i Nieprawdopodobnie Oszpeconych, gdy ten zjawił się w bramie EAT, by omówić z Mariem kwestię Ślepa Inkluzja a Wizualne Wyobcowanie i uświadomić mu zalety woalki, a wówczas to Hal, chociaż Mario śmiał się i połowicznie kłaniał, to Hal, wymachując rakietą Dunlopa, kazał gościowi spadać i wciskać swoje szmaty innym frajerom.

30 kwietnia/1 maja Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Niebo nad amerykańską pustynią pstrzyły błękitne gwiazdy. Noc panowała głęboka. Jedynie nad amerykańskim miastem niebo było bezgwiezdne, a barwa jego perłowa, nijaka. Marathe wzruszył ramionami.

– Może to w tobie drzemie przekonanie, że obywatele Kanady nie są uwikłani w prawdziwe źródło zagrożenia.

Steeply pokręcił głową z pozorną irytacją.

– Co by to miało znaczyć? – zapytał. Burdelowa peruka osuwała się przy każdym gwałtowniejszym ruchu głową.

Marathe po raz pierwszy zdradził jakiekolwiek emocje: zbyt pedantycznie wygładził pled na kolanach.

– To znaczy, że koniec końców to nie Quebecers dadzą kopa w l’aine des Etats Unis. Popatrz: fakty tej sytuacji mówią dobitnie. Co wiadomo. To jest produkcja USA, ten kartridż Rozrywki. Nakręcił ją Amerykanin w USA. Apetyt na jej specyficzny urok: to też jest amerykańskie. Amerykański pociąg do oglądactwa, którego uczy wasza kultura. To właśnie mówiłem: dlatego o wszystkim przesądza wybór. Kiedy mówię do ciebie: „Wybieraj bardzo ostrożnie w miłości”, a ty się z tego wyśmiewasz, to ja patrzę i myślę sobie: czy mam uwierzyć, że ten człowiek wyśmiewa się z takich rzeczy?

Marathe wychylił się lekko do przodu na swoich kikutach, odkładając pistolet maszynowy, żeby mieć obie ręce wolne do gestykulacji. Steeply widział, że dla Marathe’a to jest ważne; on w to naprawdę wierzył.

Marathe perorował, kreśląc w powietrzu małe, emfatyczne kółka i cięcia:

– Te fakty sytuacji, które tak głośno mówią o strachu waszego Bureau przed tym samizdatem: teraz widać, co się dzieje, gdy naród nie wybiera sobie nic ponad siebie na obiekt miłości. Każdy naród. USA, które są gotowe umrzeć, i dać umrzeć swoim dzieciom, co do jednego, za tak zwaną doskonałą Rozrywkę, za ten film. Które są gotowe umrzeć za to, żeby je karmiono tą zabójczą przyjemnością, łyżeczka po łyżeczce, w ciepłych domach, w samotności, w bezruchu. Hugh Steeply, ja, obywatel twojego sąsiada, mówię ci z całą powagą: zapomnij na chwilę o Rozrywce, a w zamian pomyśl o USA, gdzie doszło do tego, że twoje Biuro boi się takiej rzeczy; czy takie USA mają nadzieję przetrwać jeszcze długo? Przetrwać jako naród złożony z ludzi? A tym bardziej sprawować dominację nad innymi narodami złożonymi z ludzi? A jeżeli ci inni ludzie nadal wiedzą, co to znaczy wybierać? Jeżeli są gotowi umrzeć za coś większego? Jeżeli są gotowi poświęcić ciepły dom, ukochaną kobietę w tym domu, własne nogi, nawet własne życie za coś więcej niż własne sentymentalne widzimisię? Ale nie chcą umierać dla własnej przyjemności?

Steeply z chłodnym rozmysłem wyłuskał następnego belgijskiego papierosa i zapalił go, tym razem od pierwszej zapałki. Zgasił zapałkę kolistym zamachem i strzepnięciem. Wszystko to pochłonęło trochę czasu z jego milczenia. Marathe usadowił się z powrotem. Zastanawiał się, dlaczego w obecności Amerykanów zawsze odczuwa niejasny wstyd po wypowiedzi, w którą głęboko wierzył. Posmak wstydu dopadał go każdorazowo po ujawnieniu przed Amerykaninem szczerych emocji, zupełnie jakby puścił bąka, a nie wyraził własne zdanie.

Steeply oparł łokieć na przedramieniu drugiej ręki, w poprzek protezy, żeby palić po damsku:

– Twierdzisz, że nasz rząd nie przejmowałby się tym filmem, gdybyśmy nie byli świadomi własnej fatalnej słabości. My jako naród. Twierdzisz, że fakt, iż się przejmujemy, mówi wiele o narodzie jako takim.

Marathe wzruszył ramionami.

– My nie będziemy niczego wciskać Amerykanom w ich ciepłych domach. My tylko udostępnimy. Rozrywkę. Powstanie jakiś wybór: wejść w to czy raczej nie. – Mówiąc to, gładził delikatnie pled na kolanach. – Co wybiorą Amerykanie? Kto ich nauczył wybierać z rozmysłem? Jak wasze Biura i Agencje ochronią ich, waszych ludzi? Prawami? Zabijaniem Québécois? – Marathe się uniósł, ale nieznacznie. – Tak jak zabijaliście Kolumbijczyków i Boliwijczyków, żeby chronić obywateli USA, którzy pragną narkotyków? Jak dobrze to zrobiło waszym Agencjom i Biurom, to zabijanie? Jak długo trwało, zanim martwych Kolumbijczyków zastąpili Brazylijczycy?

Peruka Steeply’ego osunęła się mocno na sterburtę.

– Nie, Rémy. Dilerzy narkotykowi nie chcą twojej śmierci; oni chcą tylko twoich pieniędzy. To różnica. Bo wy najwyraźniej chcecie naszej śmierci. Nie tylko zwrotu Wklęsłości. Nie tylko secesji Quebecu. Możliwe, że FLQ są jak Boliwijczycy. Ale Fortier chce naszej śmierci.

– Znowu pomijasz to, co ważne. Dlaczego BSN nie może nas zrozumieć? Nie można zabić tego, co już jest martwe.

– Poczekaj, a przekonasz się, czy jesteśmy martwi, paisano.

Marathe wykonał gest uderzania się w głowę.

– Znowu pomijasz to, co ważne. Ten apetyt na wybór śmierci z przyjemności, gdy taki wybór jest dany, ten apetyt waszych ludzi, niezdolnych do wybrania sobie apetytu, to jest śmierć. To, co ty nazywasz śmiercią, ostateczny upadek, to będzie tylko formalność. Nie widzisz tego? Na tym polegał geniusz Guillaume’a DuPlessisa, tego właśnie Monsieur DuPlessis nauczał komórki oporu, chociaż FLQ i Les Fils go nie zrozumieli. A tym bardziej Albertanie, sami wariaci. Ale my w AFR, my rozumiemy. Stąd ta komórka Quebecers, stąd zagrożenie Rozrywką tak świetną, że zabije swojego widza, a skoro tak, to konkretny sposób nie ma znaczenia. Nie dla waszych ludzi. Chciałbyś ich obronić? Możesz tylko opóźnić koniec. Nie uratować. Ta Rozrywka istnieje. Potwierdza to incydent z tym attaché i żandarmami. Jest, istnieje. Wybór śmierci mózgowej od przyjemności jest już faktem i wasze władze to wiedzą, inaczej nie próbowałbyś teraz przystopować przyjemności. Wasz Sans-Christe Gentle w tym jednym miał rację: „Kogoś trzeba obwinić”.

– To nie miało nic wspólnego z Rekonfiguracją. Rekonfiguracja była gestem samoocalenia.

– Daj spokój. To jest ten łotr, którego wiedzieliście, że wam potrzeba, wam wszystkim, żeby opóźnić rozłam. Żeby utrzymać was razem, w nienawiści do innego. Gentle to wariat, ale mówiąc „czyjaś wina”, miał rację. Un Enniem commun. Tylko że to nie jest ktoś z zewnątrz, ten wróg. Był już taki ktoś w waszej historii, kto kiedyś zabił wasz amerykański naród, Hugh. Ktoś, kto miał autorytet, albo powinien był mieć autorytet, i go nie wykorzystał. Ja nie wiem. Ale ktoś kiedyś pozwolił wam zapomnieć, jak wybierać i co. Ktoś pozwolił waszym ludziom zapomnieć, że to jedyna ważna rzecz: wybór. Tak kompletnie zapomnieć, że kiedy ja do ciebie mówię „wybór”, ty robisz taką minę, jakbyś mówił: „Tylko nie to”. Ktoś nauczał, że świątynie są wyłącznie dla fanatyków, i zlikwidował świątynie, i zapewnił ludzi, że świątyń nie potrzeba. I teraz nie ma gdzie się schronić. I nie ma mapy, która by pozwoliła dojść do schronienia świątyni. I potykacie się po ciemku w zamęcie permisywizmu. W nieskończonej pogoni za szczęściem. Tylko że ktoś pozwolił wam zapomnieć o dawnych rzeczach, które szczęście umożliwiały. Jak wy to mówicie: „Wszystko ujdzie”?

– No i dlatego drżymy ze strachu przed secesją Quebecu. Wybierzcie to, co my wam narzucamy, odrzućcie własne życzenia i pragnienia, poświęćcie się. Dla Quebecu. Dla Państwa.

Marathe wzruszył ramionami.

– L’etat protecteur.

Steeply na to:

– Brzmi odrobinę znajomo, Rémy? Narodowo-Socjalistyczno-Neofaszystowskie Państwo Samodzielnego Quebecu? Wy, chłopcy, jesteście gorsi niż najgorsi Albertanie. Totalitaryzm. Kuba pod śniegiem. Zjeżdżaj czym prędzej na nartach do najbliższego obozu reedukacyjnego na lekcje wybierania. Moralna eugenika. Chiny. Kambodża. Czad. Zniewoleni.

– Nieszczęśliwi.

– Nie ma wyboru bez osobistej wolności, Buckeroo. To nie my jesteśmy martwi w środku. To, co postrzegasz jako nasze godne pogardy słabości, to po prostu ryzyko bycia wolnym.

– Ale co znaczy to amerykańskie wyrażenie, to Buckeroo?

Steeply odwrócił się od niego ku przestrzeni, nad którą się znajdowali.

– No nie, tylko nie to. Zaraz mi powiesz, jacy jesteśmy wolni, kiedy wy nam machacie przed nosem zatrutym owocem, a my nie umiemy powstrzymać się od pokusy. A my ci odpowiemy: „Jesteśmy ludźmi”. Odpowiemy, że nie można być istotą ludzką bez wolności.

Wózek Marathe’a zaskrzypiał z cicha pod jego przemieszczającym się ciężarem.

– Wy zawsze z tą wolnością! W tym waszym obmurowanym kraju stale się krzyczy: „Wolność! Wolność!”, jakby dla wszystkich ludzi było oczywiste, co znaczy to słowo. Ale popatrz: to nie jest proste. Wasza wolność to jest wolność od: nikt nie ma mówić waszym wspaniałym amerykańskim istotom ludzkim, co muszą. Tylko to jedno znaczenie się liczy: ta wolność od ograniczeń i przymusu.

Marathe popatrzył ponad ramieniem Steeply’ego i nagle zrozumiał, dlaczego niebo nad skrzącym się miastem jest ogołocone z gwiazd: winne temu były opary spalin samochodowych, oświetlone ich ładnymi światełkami, które unosząc się, zasłaniały gwiazdy nad miastem Tucson i sprawiały, że łuna jego świateł wypełniała pustą kopułę trupią bielą.

– A co z wolnością do? Nie wystarczy być wolnym od. Nie każdy przymus przychodzi z zewnątrz. Udajecie, że tego nie widzicie. Co z wolnością do. Jak człowiek ma wybierać swobodnie? Jak ma wybrać cokolwiek poza chciwą zachcianką dziecka, gdy brakuje kochającego ojca, który by pokierował, poinformował, pouczył człowieka, jak winien dokonać wyboru? Skąd człowiek ma mieć wolność wyboru, jeżeli nie nauczy się, jak wybierać?

Steeply odrzucił papierosa i zwrócił się profilem do Marathe’a z samej krawędzi urwiska:

– Teraz bajeczka o bogatym ojcu.

– Bogaty ojciec – powiedział Marathe – może pozwolić sobie na zakup cukierków w ramach dodatku do żywności dla swoich dzieci, ale gdy ojciec rzuci hasło „Wolność!” i pozwoli dziecku wybrać same słodycze, jeść tylko cukierki zamiast grochówki, chleba i jajek, to jego dziecko osłabnie i wpadnie w chorobę. Pytanie: czy bogaty ojciec, który krzyczy „Wolność!”, jest dobrym ojcem?

Steeply wydał cztery ciche odgłosy. Ekscytacja jakimś poglądem sprawiła, że pryszczyki wysypki po elektrolizie na skórze Amerykanina poczerwieniały nawet w rozcieńczonym mlecznym świetle łuny i nisko zawieszonych gwiazd. Księżyc ponad górami Rincon leżał na boku i miał barwę twarzy grubasa. Marathe gotów był się założyć, że słyszy młode amerykańskie głosy, krzyki i śmiechy, dobiegające z dołu, z pustyni, ale nie dostrzegł ani samochodowych świateł, ani młodych osób. Steeply tupnął wysokim obcasem w skrajnej frustracji. Steeply przemówił:

– My nie uważamy obywateli amerykańskich za dzieci, za które trzeba protekcjonalnie myśleć i wybierać. Istoty ludzkie nie są dziećmi.

Marathe ponownie udał, że pociąga nosem.

– No tak, ale zaraz mi powiedz: „Nie?”. – powiedział Steeply. – Nie? Powiesz mi: „Nie są dziećmi?”. Powiesz: „Co za różnica, za pozwoleniem, skoro wy wytwarzacie nagraną przyjemność tak rozrywkową i wciągającą, że staje się zabójcza, wyszukujecie Kopiowalną Kopię i kopiujecie ją, i rozpowszechniacie, dając nam wybór: oglądaj albo wyłącz, ale nie pozwalacie nam wybrać wolności od przyjemności, nie dajecie nam w zamian wybrać życia? Mówisz, że ten wasz Fortier twierdzi, że jesteśmy dziećmi, a nie dojrzałymi istotami ludzkimi, jak szlachetni Quebecers, jesteśmy dziećmi, chamami, ale jednak w środku dziećmi i pozabijamy się nawzajem, jeżeli położycie cukierek w zasięgu naszych rąk”.

Marathe spróbował zrobić gniewną minę, co było dla niego trudne.

– Patrz, co się dzieje: ty sobie wyobrażasz, co ja powiem, mówisz to za mnie, a potem się o to złościsz. Bez udziału moich ust, bo ja ich nawet nie otwieram. Mówisz sam do siebie, zmyślając obie strony dialogu. A to jest właśnie zwyczaj dzieci: leniwych, osamotnionych, samolubnych. Mnie tutaj nawet może nie być jako słuchacza.

Żaden z mężczyzn nie zająknął się o tym, jak, na litość boską, zamierza wspiąć się wyżej albo zejść ze skalnej półki w ciemności pustynnej amerykańskiej nocy.

***

8 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych/ Dzień Współzależności Gaudeamus Igitur

Co roku w EAT kilkanaścioro młodych ludzi w wieku plus minus dwanaście–piętnaście – dzieciaków w najwcześniejszych stadiach dojrzewania i prawdziwie abstrakcyjnego myślenia, kiedy osobnicza alergia na krępujące realia teraźniejszości dopiero zaczyna się rodzić jako przedziwna tęsknota za rzeczami, których istnienia nawet się nie podejrzewało[120] – kilkanaścioro tych młodych, przeważnie płci męskiej, ulega fanatycznej fascynacji domorosłą grą o nazwie Eschaton. Eschaton jest najbardziej skomplikowaną grą dziecięcą, o jakiej słyszał ktokolwiek związany z EAT. Nikt nie jest tak do końca pewien, kto przywlókł ją do Enfield ani skąd. Można za to dość łatwo ustalić jej początki na podstawie mechaniki samej gry. Podstawowa struktura gry w Eschatona była już dość mocno utrwalona, gdy Michael Pemulis z Allston wszedł w trzynasty rok życia i przyczynił się do jej znacznego uatrakcyjnienia. O młodzieńczym magnetyzmie Eschatona przesądza jego elegancka złożoność, w połączeniu z dreszczykiem rekonstrukcji historycznej i kompletnym oderwaniem od realiów dnia codziennego. Jest to na dodatek gra niemal nałogowo wciągająca, co szokuje dorosłych.

W tym roku czapeczkę mistrza i punktującego gry w Eschatona nosi trzynastoletni baseliner i geniusz rachunku różniczkowego z Wilmington, DE, Otis P. Lord, aczkolwiek Pemulis, jako że wciąż przebywa na miejscu i jest bezwzględnie najlepszym graczem w Eschatona w historii EAT, sprawuje nieoficjalną władzę zasłużonego weterana, która daje mu prawo korygowania zarówno obliczeń, jak i decyzji Lorda.

Do Eschatona potrzeba ośmiu do dwunastu graczy i czterystu piłek tenisowych, tak sflaczałych i łysych, że nie nadają się nawet do trenowania serwisów, a ponadto otwartej przestrzeni o powierzchni równej czterem przylegającym do siebie kortom tenisowym oraz sprzętu komputerowego zdolnego do gromadzenia i analizowania danych, dysponującego co najmniej 40 megabajtami RAM i bogatego asortymentu tenisowych parafernaliów. Instrukcja o charakterze vademecum, do napisania której Pemulis zaangażował Hala Incandenzę w Roku Cudownego Kurczaka Perdue – z apendyksami, z wykresami przykładowych ciągów decyzyjnych c: /Pink2/Mathpak/End Stat-path i z załącznikiem w postaci przedruku najprzystępniejszego eseju na temat stosowanej teorii gier, jaki Pemulis zdołał znaleźć – jest mniej więcej tak samo długa i ciekawa jak osłupiające dzieło J. Bunyana Wędrówka pielgrzyma z tego świata do tamtego, który ma nadejść, a jej streszczenie przedstawia twardy orzech do zgryzienia (niemniej co roku tuzin młodych z EAT wkuwa ją na pamięć z tak fanatycznym oddaniem, że w sporadycznych przypadkach jeszcze po latach recytują jej ustępy pod wpływem lekkiego znieczulenia stomatologicznego lub kosmetycznego). Gdyby jednak Hal był zmuszony dokonać tego pod lufą lugera, zapewne zacząłby od wyjaśnienia, że każda z czterystu sflaczałych piłek tenisowych z globalnego arsenału gry symbolizuje pocisk termonuklearny o mocy pięciu megaton. Z całkowitej liczby graczy uczestniczących w grze danego dnia[121] trzech tworzy teoretyczny Anschluss, znany jako AMNAT, następnych trzech SOVWAR, jeden lub dwóch REDCHI, kolejnych jeden lub dwóch – odlotowy, lecz niezmiennie upierdliwy LIBSYR bądź też dostojniejszy IRLIBSYR, a pozostali gracze z danego dnia, w zależności od przypadkowych upodobań, mogą sformować cokolwiek, od SOUTHAF i INDPAK po niezależną quebecką komórkę powstańczą, wyposażoną w 50-tonową haubicę i wzniosłe idee. Każda z drużyn nosi nazwę Kombatanta. Na otwartej przestrzeni przylegających do siebie kortów Kombatanci rozstawieni są na pozycjach odpowiadających ich położeniu na planecie Ziemi, według Prostokątnej wiszącej mapy świata Randa McNally’ego[122]. W praktyce rozkład całkowitego megatonażu wymaga biegłej znajomości Twierdzenia o Wartości Średniej dla Całek[123], ale dla doraźnych celów synoptycznych Halaość powiedzieć, że megatonaż jest dystrybuowany między Kombatantów według całkowo regresywnego stosunku (a) rocznego budżetu wojskowego Kombatanta wyrażonego w procentach rocznego GNP Kombatanta do (b) odwrotności wydatków strategiczno-taktycznych wyrażonych w procentach rocznego budżetu wojskowego Kombatanta. W dawnych, prostszych czasach Kombatantom przydzielano piłki na podstawie rzutów błyszczącą czerwoną kostką do gry w Yahtzee. Na ślepy traf nie ma już jednak zapotrzebowania, odkąd Pemulis ściągnął elegancki program Mathpak Unltd o nazwie EndStat[124] na nieużywany, zarzucony pokrowcem, monstrualny komputer DEC 2100 śp. Jamesa Incandenzy i pokazał Otisowi P. Lordowi, jak można włamać się pod osłoną nocy do gabinetu Schtitta, używając w tym celu karty magnetycznej ze stołówki, i jak należy podłączyć DEC do potrójnego gniazdka znajdującego się pod lewym dolnym rogiem olbrzymiej reprodukcji Nosorożca Dürera, zawieszonej na ścianie nad dużym szklanym biurkiem Schtitta, tak żeby ani Schtitt, ani deLint nie zorientowali się, że komputer jest włączony, kiedy jest włączony, a następnie za pomocą modemu komórkowego połączyć DEC ze zgrabnym przenośnym Yushityu z kolorowym monitorem używanym na kortach stanowiących teatr działań nuklearnych. AMNAT i SOVWAR otrzymują zazwyczaj po około czterysta megaton, reszta zaś zostaje nierówno podzielona. Pemulisowe równanie Wartości Średniej można skomplikować, włączając dodatkowe dane w rodzaju historycznych dowodów wojowniczości i pokojowości, unikatowych cech widocznych interesów narodowych etc., ale Lord, syn nie jednego, ale dwojga bankierów, stosuje prosty i czytelny system finansowy, pod którym równie jak on prostolinijny Pemulis podpisuje się obiema rękami. Elementy sprzętu tenisowego są starannie rozmieszczane na terytorium każdego z Kombatantów, aby wiernie odzwierciedlały i mapowały cele strategiczne. Poskładane czerwone koszulki z szarym logo EAT to GOM-y – Główne Ośrodki Miejskie. Ręczniki pokradzione z wybranych moteli podczas tournée juniorów robią za lotniska, mosty, satelitarne urządzenia monitorujące, kolumny transportowe, konwencjonalne elektrownie, ważne węzły kolejowe. Czerwone szorty tenisowe z szarą lamówką to KONSIKONY – Koncentracje Sił Konwencjonalnych. Czarne bawełniane opaski naramienne z logo EAT – na wypadek, nie daj Boże, czyjejś śmierci – oznaczają niewspółczesne epoce gry elektrownie atomowe, zakłady wzbogacania uranu/plutonu, zakłady dyfuzji gazowej, reaktory FBR, fabryki inicjatorów, laboratoria refleksji rozproszonych neutronów, zbiorniki reaktorów do produkcji trytu, fabryki ciężkiej wody, półprywatne koncerny produkujące ładunki kumulacyjne, akceleratory liniowe i nadzwyczajnej wagi laboratoria badawcze zajmujące się Fuzją Pierścieniową, a ulokowane w North Syracuse, NNJ, w Presque Isle, ME, w kirgiskim Czonsku i w rumuńskim Pliscu, a bywa, że i gdzie indziej. Czerwone spodenki z szarą lamówką (nieliczne, bo nielubiane przez drużyny wyjazdowe) to CDS-y – Centra Dowodzenia Strategicznego. Skarpetki to albo stanowiska rakietowe, albo stanowiska przeciwrakietowe, ewentualnie odizolowane skupiska rakiet typu Cruise i systemy ostrzegania SS5 – spuśćmy zasłonę miłosierdzia na dalsze skróty militarne (SKRMIL-e), uzależnione od tego, czy oznaczeniem obiektu są chłopięce skarpety tenisowe, czy chłopięce skarpety do zwykłych butów, czy dziewczęce skarpetki z pomponikiem na pięcie, czy dziewczęce skarpetki bez pomponika. Nienoszone już, dostarczane przez sponsora sneakersy o zadartych noskach stoją rozdziawione w błogim letargu, do złudzenia przypominając łodzie podwodne, które reprezentują.

W grze Eschaton pięciomegatonowe głowice nuklearne Kombatantów można wystrzeliwać wyłącznie trzymaną w ręku rakietą tenisową. Stąd wymóg rzeczywistej fizycznej celności, który odróżnia Eschatona od opartych na motywie zagłady gier z gatunku Fantasy Sport, rozgrywanych za pomocą kątomierzy i PC-tów na kuchennym stole. Paraboidalny transkontynentalny lot strategicznej rakiety na paliwo ciekłe łudząco przypomina podkręconego loba. Jednym z powodów, dla których administracja i personel EAT nieoficjalnie zezwalają, aby Eschaton pochłaniał uwagę i zaangażowanie studentów, może być to, że fanatycy tej gry uderzają potem fantastyczne loby. Loby Pemulisa potrafią, w dwóch przypadkach na trzy, przygwoździć monetę na linii końcowej, tak z forhendu, jak z bekhendu, i dlatego idiotyzmem jest, że Pemulis tak uparcie biega do siatki, zamiast częściej wabić przeciwnika do siebie. Głowice mogą być wystrzeliwane pojedynczo bądź też seryjnie, upakowane w suspensorium sportowe, którego przemyślny węzeł rozsupłuje się w locie, stanowią wielogłowicowe pociski balistyczne – WPB. Głowice WPB stanowią przykład rozrzutnego użytku megatonażu Kombatanta, przez co są raczej stosowane tylko wtedy, gdy gra Eschaton wkracza w fazę metastazy i z serii kontrolowanych Ostrych Wymian Ognia – OWO – przechodzi w apokaliptyczną serię bestialskich Ataków na Ludność Cywilną – ANALUC. Tylko nieliczni Kombatanci decydują się na ANALUC, o ile nie zmusza ich do tego bezlitosna logika teorii gier, albowiem wzajemne działania ANALUC kończą się zwykle tak wielkimi stratami punktów każdej ze stron, że obaj Kombatanci odpadają z dalszej gry. Zwycięską drużyną w danej rozgrywce Eschatona jest ten Kombatant, który uzyskał najkorzystniejszy stosunek punktów SOLUZINO – Spowodowanie Ofiar w Ludziach, Zniszczeń i Niemożności Obrony – do DOLUZINO – Doznanie tychże – aczkolwiek punktacja poszczególnych koszulek, ręczników, szortów, opasek na przegub dłoni, skarpetek i butów jest statystycznie chwiejna, a ponadto uwzględnia się czynniki korygujące, takie jak megatonaż wyjściowy, gęstość zaludnienia, rozlokowanie wyrzutni rakiet Ziemia–Morze–Powietrze czy wydatki na obronę ludności cywilnej przed impulsem elektromagnetycznym, tak że dla wyłonienia oficjalnego zwycięzcy Otis P. Lord musi przez trzy godziny mocować się z liczbami w programie EndStat, łykając po drodze co najmniej cztery motriny.

Kolejnym powodem, dla którego każdy ze zmieniających się co roku głównych statystyków musi reprezentować szczególne połączenie technokujona z osobowością kompulsywno-maniakalną, jest to, że barokową machinę każdej rozgrywki w Eschatona należy rozpracować zawczasu, a potem sprzedać swoiście niedojrzałej i łatwo się nudzącej społeczności światowych przywódców. Kworum Kombatantów z danego dnia musi zatwierdzić konkretną symulację Sytuacji na Świecie, którą Lord opracował kosztem kilku zarwanych nocy: rozkład sił lądowych, morskich i powietrznych; czynniki etniczne, społeczne, ekonomiczne i religijne w aspekcie demograficznym, specyficzne dla poszczególnych Kombatantów; szeroko nakreślone profile psychologiczne wszystkich odnośnych głów państw; przeważające warunki pogodowe dla każdego z pól mapy etc. Następnie każdy gracz z danego dnia zostaje przydzielony do drużyny Kombatanta i wszyscy zasiadają do posiłku składającego się z oczyszczonej wody i beztłuszczowych frytek, żeby omówić w gronie Kombatantów takie tematy jak: sojusze obrony wzajemnej, pakty humanitarne, urządzenia do komunikacji między Kombatantami, STOGOBRO (Stopień Gotowości Obronnej), wymiana miast i tym podobne. Ponieważ każda z drużyn Kombatantów zna tylko swój własny Profil Sytuacyjny i całkowity megatonaż – i ponieważ nawet na czterokortowym teatrze wojennym głowice nuklearne każdego z Kombatantów są ukryte przed okiem pozostałych w identycznych białych plastikowych kubłach po rozpuszczalniku przemysłowym, których wszystkie akademie tenisowe i poważni gracze używają do przechowywania piłek treningowych[125] – o warunkach kontrataku, skłonności do ANALUC, interesach niepodlegających negocjacji, odporności na impuls EM, rozmieszczeniu sił strategicznych i wierności geopolitycznym ideałom rozmawia się przeważnie z pokerową twarzą. Trzeba było widzieć Michaela Pemulisa na tych przedeschatonowych konferencjach na szczycie w czasach, kiedy jeszcze sam grywał: gotów był pożreć żywcem cały świat. Jego drużyny wygrywały najczęściej, zanim doszło do pierwszego loba.

Często najdłużej dyskutuje Kworum o Sytuacji Zapalnej danej gry. W tej kwestii Lord, jak wielu prymusów statystyki, wykazuje się nieco kulawą wyobraźnią, ale może korzystać z pięcio- czy sześcioletniej tradycji eschatonowych precedensów. Rosyjsko-chiński spór o granicę wkracza w fazę taktyczną w prowincji Sinkiang. Komputer szpiegowski AMNAT na Aleutach błędnie odczytuje klucz gęsi jako nalot trzech SS10 należących do SOVWAR. Izrael przemieszcza dywizje pancerne na północ i wschód przez Jordanię po zdetonowaniu bomby na pokładzie airbusa El Al przez komórkę terrorystyczną powiązaną z obydwoma Husseinami. Czarni separatyści z Alberty infiltrują odizolowaną podziemną bazę nuklearną Ft. Chimo i przemycają dwa WPB-y przez sieć obrony SOUTHAF. Korea Północna atakuje Koreę Południową. Vice versa. AMNAT za siedemdziesiąt dwie godziny uruchomi szczelny ciąg satelitów antybalistycznych, a bezlitosna logika teorii gier zmusi SOVWAR do przypuszczenia ANALUC, póki jeszcze na to czas.

W Dzień Współzależności, w niedzielę 8.11, Sytuacja Zapalna naszkicowana przez prowadzącego grę Lorda kształtuje się, zdaniem Pemulisa, obiecująco. W satelitarnych stacjach odbiorczych AMNAT od Turcji po Labrador dochodzi do serii eksplozji podejrzanej proweniencji, w tym samym czasie trzej wysoko postawieni szefowie obrony kanadyjskiej znikają bez śladu, a po paru dniach zostają sfotografowani w barze w Wołgogradzie, każdy ze szklanką Stolicznej w dłoni i słowiańską cizią na kolanach[126]. Następnie dwa trawlery SOVWAR, które ledwo wpłynęły w obszar wód międzynarodowych na wysokości Waszyngtonu, zostają ostrzelane przez patrol F-16 z Bazy Marynarki Cape Flattery. Zarówno AMNAT, jak i SOVWAR przechodzą ze STOGOBRO-2 NA STOGOBRO-4. REDCHI ogłasza u siebie STOGOBRO-3, w odpowiedzi na co lotniska i sieci antybalistyczne SOVWAR od Irkucka po łańcuch gór Dżugdżur przechodzą na STOGOBRO-5, w odpowiedzi na co bombowce i podziemne bazy antyrakietowe AMNAT-SAC rozmieszczone w Nebrasce, Dakocie Południowej, Saskatchewan i wschodniej Hiszpanii przechodzą w Stan Najwyższej Gotowości. Łysy i pochlapany portwajnem premier SOVWAR dzwoni przez Czerwoną Linię do oszpeconego podwójnym podbródkiem[127] prezydenta AMNAT i pyta go, czy ma tytoń Prince Albert w puszce. Kolejna tajemnicza eksplozja zmiata z powierzchni ziemi stację szpiegowską SOVWAR na Sachalinie. Należący do General Atomic Inc. zakład wzbogacania uranu w Portsmouth, OH, stwierdza brak czterech kilogramów heksafluorku wzbogaconego uranu, po czym wybucha w nim katastrofalny pożar, powodujący przymusową ewakuację sześciu hrabstw położonych po nawietrznej. Odbywający manewry na Morzu Czerwonym trałowiec Szóstej Floty AMNAT zostaje trafiony i zatopiony przez REDCHI torpedami Silkworm, wystrzelonymi z LIBSYR-yjskich migów 25. Włochy – na mocy kuriozalnej logiki zdarzeń generowanych przez program EndStat – dokonują inwazji na Albanię, czym wywołują tylko enigmatyczny uśmiech Otisa P. Lorda. SOVWAR dostaje małpiego rozumu. Apoplektyczny premier dzwoni do prezydenta AMNAT, który go pyta, czy ma sprawnie działającą lodówkę. LIBSYR szokuje świat chrześcijański, detonując w powietrzu urządzenie z ładunkiem pół megatony tuż nad Tel Awiwem; bilans ofiar śmiertelnych sięga dolnej skali liczb sześciocyfrowych. Wszystkie strony przechodzą na STOGOBRO-5. Air Force One podrywa się do lotu. SOUTHAF i REDCHI ogłaszają neutralność i apelują o rozwagę. Izraelskie kolumny opancerzone pod osłoną ciężkiej artylerii taktycznej w ciągu dwunastu godzin wdzierają się do Syrii aż po Abu Kemal: Damaszek płonie, En Nebk podobno znika z powierzchni ziemi. Kilka represyjnych prawicowych reżimów Trzeciego Świata doświadcza zamachów stanu i zastępują je represyjne reżimy lewicowe. Teheran i Bagdad ogłaszają pełne dyplomatyczno-militarne poparcie dla LIBSYR, rekonstytuując tym samym LIBSYR jako IRLIBSYR. AMNAT i SOVWAR aktywują cały personel obrony cywilnej i siły zbrojne rezerwy, aby rozpocząć ewakuację wybranych GOM-ów. IRLIBSYR reprezentuje dzisiaj Evan Ingersoll, na którego Axford powarkuje pod nosem, co dociera do uszu Hala. Osobnik o rozbieganych oczkach będący członkiem Kolegium Połączonych Szefów Sztabów USA znika i nigdzie nie zostaje sfotografowany. Albania domaga się negocjacji. Prymitywne i na oko amatorskie ładunki o niskim kilotonażu eksplodują na całym obszarze Izraela, od Hajfy po Aszkelon. Urywa się łączność z Trypolisem, gdzie dochodzi do co najmniej czterech eksplozji termonuklearnych, powodujących oparzenia drugiego stopnia nawet w tunezyjskim mieście Madanin. Dziesięciokilotonowy pocisk artylerii taktycznej wybucha w powietrzu nad Centrum Dowodzenia 3. Armii Czech w Ostrawie, a skutek tego pewien analityk z Pentagonu nazywa „istną smażalnią”. Mimo że żaden z Kombatantów poza SOVWAR nie ma nikogo leżącego dość blisko Ostrawy, aby w nią trafić z haubicy, SOVWAR olewa zaprzeczenia i wyrazy ubolewania AMNAT. Prezydent AMNAT usiłuje dodzwonić się do premiera SOVWAR z pokładu samolotu, ale odpowiada mu tylko automatyczna sekretarka. AMNAT nie jest w stanie ustalić, czy seria eksplozji w jego instalacjach radarowych wzdłuż koła podbiegunowego ma charakter konwencjonalny czy taktyczny. CIA/NSA donosi, że 64% ludności cywilnej zamieszkującej GOM-y podległe SOVWAR zostało ewakuowane do podziemnych schronów przeciwatomowych. AMNAT zarządza ewakuację wszystkich GOM-ów. Należące do SOVWAR migi 25 ścierają się z lotnictwem REDCHI nad morzem w pobliżu Tiencin. Air Force Two próbuje wystartować i łapie gumę. Samotny jednomegatonowy SS10 omija pociski antybalistyczne i detonuje tuż nad Provo, UT, z którym od tej chwili brak komunikacji. Mistrz Gry sugeruje – ale nie posuwa się do stwierdzenia – że zgodnie z Decyzją Trzecią teorii gier w systemie EndStat AMNAT powinien teraz odpowiedzieć serią OWO.

Niewprowadzeni dorośli parkujący w pobliżu seledynowym fordem sedanem lub spacerujący wzdłuż czterech najdalej wysuniętych na wschód kortów EAT, widząc, że opalone i energiczne dzieciaki grają w atawistyczną grę na motywach globalnego konfliktu nuklearnego, spodziewaliby się, co naturalne, ujrzeć roje wyliniałych zielonych głowic, celujących chaotycznie w listopadowe niebo, i graczy upojonych tanatoptyczną furią – dlatego prawdziwa gra Eschaton mogłaby im się wydać dziwnie powściągliwa, wręcz jakby znarkotyzowana. Standardowa runda Eschatona przebiega w tempie partii szachów rozgrywanej przez początkujących. Ci bowiem stają się na korcie wręcz parodią dorosłości: zmieniają się w statecznych, trzeźwych, humanitarnych i rozsądnych dwunastoletnich przywódców światowych, którzy robią, co mogą, żeby przerażające brzemię odpowiedzialności – odpowiedzialności za naród, glob ziemski, racjonalizm, ideologię, sumienia i historię, wobec zarówno żywych, jak i nienarodzonych – żeby nie pozwolić tej strasznej męce, która ich trawi u zarania tego dnia – tego czarnego dnia, o który przywódcy modlili się, aby nigdy nie nastąpił, któremu starali się zapobiec, przedsiębiorąc wszelkie dostępne środki racjonalnie, zgodne z narodowym interesem strategicznym – by nie pozwolić, aby dręczące brzemię odpowiedzialności osłabiło w nich postanowienie uczynienia tego, co konieczne dla ocalenia stylu życia narodu. A więc grają, logicznie, ostrożnie, z taką powagą i rozwagą w kalkulacjach, że z daleka wydają się całkowicie i osobliwie dorośli, nieomal talmudyczni. Górą przelatuje para mew. Seledynowy ford sedan minął wzniesiony szlaban bramy i usiłuje zaparkować równolegle pomiędzy dwoma kontenerami na śmieci, ustawionymi na kolistym podjeździe za Gmachem Zachodnim, który znajduje się na tyłach i mocno na lewo od pawilonu Gatorade. W powietrzu unosi się jesienna cierpkość i spękana skorupa pokrywy chmur oraz bezustanny, daleki szum ciągu wentylatorów ATHSCME na Sunstrand Plaza.

Oczywiście, dzieciaki różnią się biegłością strategiczną i poczuciem realizmu. Gdy Evan Ingersoll z IRLIBSYR zaczyna walić lobem głowice nuklearne w pas rezerwowych podziemnych baz rakietowych Trzeciej Fali w Kazachstanie i staje się dość jasne, że AMNAT przekabacił IRLIBSYR na swoją stronę, składając mu paskudne obietnice związane z ostatecznym losem Izraela, Izrael, chociaż dzisiaj nikt nie jest Izraelem, w przystępie oburzenia jakimś cudem namawia SOUTHAF, którym dzisiaj jest twardy konus Josh Gopnik z Brooklynu, NJ – ten sam Josh Gopnik, który nawiasem mówiąc, prenumeruje „Commentary” – do użycia wszystkich swoich szesnastu zielonych włochatych głowic przeciwko tamom, mostom i bazom AMNAT, od Florydy po Baję. Wszystkie strony konfliktu zarządzają całkowitą relokację ludności cywilnej zamieszkującej GOM-y. Następnie, bez żadnych wstępnych kalkulacji, INDPAK, którym dzisiaj jest J.J. Penn – trzynastolatek plasujący się na wysokim miejscu w rankingu, ale niegrzeszący inteligencją – zrzuca na Izrael trzy kiepsko zamotane suspensoria WPB-ów, ale większość megatonażu ląduje w pustynnych rejonach pod Beer Szewą, które po wybuchach wyglądają prawie tak samo jak przedtem. Wyłuskani przez Troeltscha z zacisza pawilonu Gatorade pod wieżą obserwacyjną Schtitta Axford i Incandenza wysłuchują piskliwego kazania Penna, który przypomina im, że Pakistan jest wprawdzie państwem muzułmańskim i zaprzysięgłym wrogiem wszystkich niewiernych wrogów islamu, ale może co najwyżej bawić się sznurkami swojej wyrzutni rakietowej, na co Pemulis wesoło przypomina Pennowi, że dzisiaj nikt nie jest Izraelem i na izraelskiej części kortu nie leży choćby pojedyncza skarpeta Kombatanta. W Eschatonie nie chodzi o pryncypia.

Jeśli nie liczyć wyskoku SOUTHAF i gafy INDPAK, gra z 8.11 postępuje ze szlachetną godnością i chłodnym rozmysłem, a nawet więcej w niej pauz, drapania się po brodzie i frasobliwych konferencji, niż przewiduje norma. Jedyną ewidentnie zestresowaną osobą na tej mapie o powierzchni 1300 m2 jest Otis P. Lord, który musi drałować z kontynentu na kontynent, pchając przed sobą dwupoziomowy barek z nierdzewnej stali, zachachmęcony w Szpitalu św. Jana Bożego, z migającym przenośnym Yushityu na jednej tacy i zapełnioną w circa dwóch trzecich stacją dysków o pojemności 256 sztuk na drugiej, a boki obu tac są obwieszone klekoczącymi podkładkami do pisania z klipsem, gdyż Lord musi odręcznie dramatyzować żelazne nakazy logiki i konieczności, sprawdzając, czy decyzje dowódcze stanowią dopuszczalne funkcje sytuacji i zdolności bojowej (SOUTHAF i INDPAK zbył Lord wzruszeniem ramion, wyrażającym neutralne Zdarza Się), aby dostarczyć niezbędne dane podziemnym premierom, dyktatorom i cierpiącym na kinetozę lotniczą prezydentom, usuwać trafione artykuły odzieżowe z terenów niszczycielskiego ostrzału, wyrzucając je poza korty albo składując w pobliżu miejsca rażenia, triangulować szacunkowe impulsy EM z potwierdzonych trafień, aby zatwierdzić lub zanegować zdolność komunikacyjną, tak że pracę ma nerwową, w sumie musi grać Boga, prowadząc rejestr ofiar śmiertelnych, natężeń promieniowania, parametrów opadów promieniotwórczych, poziomów strontu-90 i jodu oraz szacując prawdopodobieństwo wystąpienia pożarów/burz ogniowych w GOM-ach o zróżnicowanej średniej wysokości drapaczy chmur i różnych wskaźnikach zapalności. Nie bacząc na spierzchnięte ręce i smark do pasa, Lord dostarcza dane z imponującą szybkością, głównie dzięki chytrej przestawce do DEC i szczegółowym tabelom algorytmów decyzyjnych, sporządzonych trzy lata wstecz przez Pemulisa. Otis P. Lord informuje SOVWAR i AMNAT, że topograficzna płaskość Peorii, IL, podwyższa efektywny promień rażenia dla pięciomegatonowej głowicy SOVWAR do 10,1 km, co oznacza, że połowa populacji tamtejszych GOM-ów spaliła się na śmierć podczas ewakuacji w korkach na autostradzie międzystanowej #74. Używany przez AMNAT Minuteman może pomieścić maksymalnie osiem WPB-ów i nie ma tu żadnego znaczenia fakt, że gargantuiczne suspensorium, które mały LaMont Chu wyciągnął w piątek w autokarze z torby sportowej odurzonego środkiem uspokajającym Teddy’ego Schachta, jest w stanie pomieścić trzynaście sflaczałych piłek tenisowych. W standardowych warunkach klimatycznych obszar pożarów po wybuchu będzie 2π razy większy niż obszar rażenia. Toronto ma na całym swoim obszarze wystarczająco wiele drapaczy chmur, żeby ulec burzy ogniowej po minimum dwóch atakach na powierzchnię równą

licząc od punktu środkowego celu ataku. Pięć megaton fuzji ciężkiego wodoru daje co najmniej 1 400 000 kiurów strontu-90, co oznacza narodziny mikrocefalicznych dzieci w Montrealu przez, z grubsza, dwadzieścia dwa pokolenia i owszem, panie Mądralo McKenna z AMNAT, świat prawdopodobnie dostrzeże różnicę. Struck i Trevor Axford pohukują donośnie spod zielonej markizy z napisem GATORADE NA PRAGNIENIE, ocieniającej podłużny otwarty pawilon za ogrodzeniem po południowej stronie Kortów Wschodnich, gdzie (w tym pawilonie) oni dwaj, a także Michael Pemulis, Jim Troeltsch i Hal Incandenza rozwalili się w plecionych fotelach ogrodowych, wszyscy w cywilnych ciuchach i cywilnych sneakersach, które (sneakersy) opierają na plecionych podnóżkach; a Struck i Axford sączą podejrzanie orzeźwiającego gatorade’a i palą na zmianę jakiegoś skręconego ręcznie psychochemicznego papierosa. 8.11 to w EAT dzień obowiązkowego zestawu R&R (Rum & Ritalin), ale substancje odurzające w miejscu publicznym to już lekka przesada. Pemulis ma torebkę fistaszków w czerwonej skórce, których jednak za dużo nie skonsumował. Trevor Axford zaciągnął się za mocno skrętem i kaszle zgięty wpół, aż mu czoło poczerwieniało. Hal Incandenza ściska w garści piłkę tenisową i wychyla się mocno na sterburtę, żeby splunąć w stojącą na ziemi szklankę z logo NASA, gdyż odczuwa silne pragnienie haju po raz drugi od śniadania, pomieszane z silnym niesmakiem na myśl o paleniu zioła w obecności innych, zwłaszcza Małych Koleżków, bo wydaje mu się, że gwałci to zasadę dobrego smaku, którą usilnie próbuje sformułować na własny użytek. Któryś lewy górny ząb trzonowy rwie go niemiłosiernie od zimnego powietrza. Pemulis, który sądząc po drgającej prawej powiece, zażył niedawno dawkę Tenuate (co wyjaśniałoby zagadkę niezjedzonych orzeszków), chwilowo pasuje, usadowiony na podłożonych pod tyłek dłoniach, które mu zmarzły, a orzeszki leżą na ziemi, w bezpiecznej odległości od szklanki Hala z logo NASA. Pawilon, ufundowany przez Stokely-van Camp Corp., jest ze wszystkich stron otwarty – to właściwie wielki fantazyjny namiot, wyłożony zielonym suknem pokrywającym prawdziwą trawę i zastawiony białymi ogrodowymi meblami z żelaza i plastikowej plecionki; korzysta z niego głównie cywilna publiczność meczów pokazowych rozgrywanych na Kortach Pokazowych Wschodnich 7, 8, 9; w letnie upały młodzież z EAT gromadzi się tam niekiedy podczas przerw w treningach. Zieloną markizę zwija się na zimę, gdy treningi przenoszą się do Płuca. Eschaton tradycyjnie anektuje korty 6–9, najładniejsze z Kortów Wschodnich, chyba że akurat trwa na nich poważna gra w tenisa. Wszyscy widzowie ze starszych klas, poza Jimem Struckiem, są byłymi pasjonatami Eschatona, chociaż Hal i Troeltsch odgrywali w nim swego czasu role marginalne. Troeltsch, który ewidentnie zażył Tenuate, ma oczopląs w lewym oku i komentuje akcję do niepodłączonego mikrofonu, lecz Eschatona trudno ożywić werbalnie, nawet jeżeli grają sami entuzjaści. Jest to z zasady gra powolna i cerebralna.

Struck radzi Axfordowi założyć ręce za głowę, a Pemulis radzi mu wstrzymać oddech. Ale oto Otis P. Lord spanikowanym tonem oznajmia, że Pemulis musi bezzwłocznie wślizgnąć się przez bramkę ogrodzenia południowej flanki Kortu 12 i przemierzyć całą mapę wytyczoną na powierzchni czterech kortów, aby pokazać mu, jak się uruchamia opcję EndStat Oblicz dla sytuacji, w której każdy tysiąc roentgenów bezpośrednich promieni X i gamma powoduje 6,36 zgonu na stu członków populacji, a w pozostałych 93,64 przypadkach redukuje długość życia do lat

(R całkowite – 100)(0,636 (R całkowite – 100)2)

co oznacza, że w przyszłości nie będzie popytu na sztuczne szczęki w Mińsku. I tak dalej.

Po wykorzystaniu około połowy megatonażu planety los uśmiecha się dosyć szeroko do drużyny AMNAT. Chociaż między AMNAT a SOVWAR trwa wyjątkowo celna OWO – po stronie SOVWAR strzelcem jest tęga i podejrzanie muskularna Ann Kittenplan (która mając lat dwanaście i pół, wygląda jak białoruski kulomiot, musi kupować mocz częściej niż co kwartał, ma znacznie bujniejszy i wyrazistszy wąsik, niż Hal zdołałby sobie wyhodować, i łatwo wpada w szał), ale najgorszym zagraniem Kittenplan przez całe popołudnie było tylko jedno niebezpośrednie trafienie, podczas gdy strzelcem AMNAT jest Todd „Postaw Hej!” Possalthwaite, endomorficzny trzynastolatek z Edina, MN, którego cała wkurzająca gra w tenisa składa się z kick-serwisów i topspinowych lobów i który od dwóch lat nosi tytuł MVL[128] Eschatona, a cela ma nie z tej ziemi – to obie strony jak dotąd sprytnie uniknęły eskalacji działań do fazy ANALUC, co najczęściej oznacza natychmiastowe wykluczenie z gry obydwu Kombatantów, natomiast przewodniczący AMNAT, LaMont Chu, posłużył się pretekstem zajadłych ataków Gopnika na amerykańskie Południe i nieracjonalnego loba Penna na Izrael, który na szczycie dyplomatycznym został wyraźnie wzięty pod parasol wzajemnej obrony AMNAT, i wykorzystał te preteksty jako wytrychy taktyczne do oskarżenia SOUTHAF i INDPAK o liczne przypadki SOLUZINO, podkreślając, że pospieszny sojusz obronny tych dwóch Kombatantów i wątpliwa celność ich ataków skutkują li tylko napromieniowaniem ławic dorsza w okolicach Gloucester. Po każdym bezpośrednim trafieniu Troeltsch siada prosto i wydaje okrzyk, który uczynił swoim komentatorskim znakiem rozpoznawczym: „Jass-ny GWINT!”. Ale SOVWAR, osaczony z dwóch stron przez AMNAT i IRLIBSYR (którego sporadyczne loby w stronę Izraela AMNAT każe Lordowi odnotowywać jako „ubolewania godne pomyłki”, wzniecając tym burzę dyplomatycznych protestów ze strony SOUTHAF i INDPAK), pomimo nowoczesnej obrony cywilnej i odpornego na IEM systemu komunikacji, biedny SOVWAR ma tak wysokie DOLUZINO, że logika teorii gier nie daje mu innego wyboru, jak tylko przepuścić ANALUC na terytorium AMNAT.

Lecz oto premier SOVWAR, Timmy „Śpiochu” Peterson, występuje z petycją do O.P. Lorda o pozwolenie na głuchy telefon do Air Force One. „Głuchy telefon” oznacza, że nie krzyczą do siebie publicznie przez mapę kortów, tylko Lord musi dostarczyć wiadomość jednej strony do drugiej, czemu towarzyszą poufnie skłonione głowy, ściszone głosy etc. Premier i prezydent wymieniają standardowe grzeczności. Premier przeprasza za żart o Prinsie Albercie. Hal, który odmawia wszelkiej chemii na forum publicznym, zapuszcza żurawia w szacunkowe rachunki Pemulisa dotyczące stosunku SOLUZINO/ DOLUZINO dla poszczególnych Kombatantów i zgadza się na zakład z Axfordem o pięć dolarów USA, że nie ma siły, żeby AMNAT przyjął zaproszenie SOVWAR do pertraktacji. W takich pozbawionych akcji dyplomatycznych interwałach Troeltsch ogranicza się do komentarza: „Co za piękny dzień na Eschatona”, powtarzanego wielokrotnie w kółko, i do wypytywania ludzi o wrażenia z gry, aż Pemulis ostrzega go, że prosi się o rękoczyn. W pobliżu nie ma prawie nikogo: Tavis i Schtitt poszli odbywać rozmowy rekrutacyjne w klubach na zachodnich przedmieściach; Pal Paul Shaw, za pozwoleniem Pemulisa, odholował Maria (z kamerą Bolex H64) gęsto oklejoną lawetą do Ogrodów Publicznych, gdzie odbywa się wielki festyn z okazji Dnia W, miejscowe dzieciaki z Akademii najczęściej wyjeżdżają na ten dzień do domu, a reszta woli leżeć do góry brzuchem w Salach Projekcyjnych przez cały Dzień W aż do galowej kolacji. Lord drałuje w tę i z powrotem pomiędzy kortami 6 i 8, z brzęczącym barkiem (ten barek, który Pemulis z Axfordem wysępili w Szpitalu św. Jana Bożego od przymulonego salowego, którego Pemulis znał jeszcze z Allston, ma scentrowane lewe przednie kółko, jakie zawsze trafia się tylko tobie w wózku sklepowym supermarketu i cholernie hałasuje podczas jazdy), przenosząc wiadomości, które w ocenie osiemnastolatków AMNAT i SOVWAR specjalnie zmętniają i ściemniają, żeby Lord miał więcej biegania: rola Boga nigdy nie jest popularna i Lord padł już tej jesieni ofiarą kilku internackich żartów, zbyt szczeniackich, żeby o nich wspominać. J.A.L. Struck Jr, który jak zwykle się uświnił podejrzanie orzeźwiającym gatorade’em, rzyga znienacka na własne kolana, po czym tak jakby więdnie na jedną stronę w ogrodowym fotelu, z twarzą sflaczałą i pobladłą, wskutek czego nie słyszy wyniku pospiesznej analizy Pemulisa, który oznajmia, że Hal może już w tej chwili wypłacić 5$ Siekierze, ponieważ Drzewem Decyzyjnym rządzi LaMont Chu, a Drzewo Decyzyjne nakazuje teraz pertraktacje pokojowe, jako że priorytetem AMNAT jest w tej chwili, o godzinie 15:15, uniknąć ANALUC wobec SOVWAR, gdyż w razie zakończenia gry w tym momencie AMNAT prawdopodobnie wygra, gdyby natomiast doszło do wzajemnych ANALUC z SOVWAR i wymiany bilansów SOLUZINO/DOLUZINO na zasadzie plus minus remisowej, AMNAT wprawdzie wciąż będzie miał taką samą przewagę punktową nad SOVWAR, ale poniesie tak ciężkie DOLUZINO, że IRLIBSYR – nie wolno zapominać o IRLIBSYR, który ma dzisiaj błyskotliwego, aczkolwiek odrażającego imama w osobie jedenastoletniego, bezbrewego Evana Ingersolla z Binghamton, NNJ – powstrzymując się od szaleństwa ANALUC i lobując sporadycznie na SOVWAR z częstotliwością gwarantującą poważne SOLUZINO, lecz nieprowokującą SOVWAR do odwetowego ataku z użyciem SS-10, który oznaczałby znaczące DOLUZINO, może poważnie zagrozić pokonaniem AMNAT w ostatecznym wyniku Eschatona, zwłaszcza przy uwzględnieniu f(x) punktów dodatkowych za waleczność i brak obrony cywilnej. W którymś momencie Axford podał resztkę skręta do tyłu Struckowi, nie oglądając się, by stwierdzić, że Struck nie siedzi już w fotelu, i oto Hal machinalnie przejmuje oferowanego duboisa i publicznie pali zioło, nawet o tym nie pomyślawszy i nie podjąwszy świadomej decyzji o takim działaniu. Już jest jasne, że zaczerwieniony, zasmarkany Lord robi zbyt wiele hałaśliwych wycieczek pomiędzy kortami 6 i 8, żeby to mogło znaczyć cokolwiek innego niż pertraktacje pokojowe. Evan Ingersoll dłubie w prawym nozdrzu. Wreszcie Lord zaprzestaje peregrynacji, ustawia się w polu przewagi na Korcie 7 i wkłada nową dyskietkę do Yushityu. Struck pojękuje coś w obcym chyba języku. Wszyscy pozostali widzowie ze starszych klas odsunęli się z fotelami na znaczną odległość od Strucka. Troeltsch wyciąga do Hala dłoń pokrytą nabiegłymi pęcherzami i wymownie ociera o siebie czubki palców, ale Hal jakoś nie przekazuje cienkiego skręta Axfordowi. Pemulis nachylił się do przodu, oparł spiczasty podbródek na rękach i wydaje się kompletnie pochłonięty grą.

Eschaton rozgrywany w Dniu Współzależności RPDD wkracza niechybnie w kluczową fazę. Lord, przy swoim barku z przenośnym TP, wdziewa białą czapeczkę typu kondomik (nb. nie czarną ani nie czerwoną), która sygnalizuje tymczasowe zaprzestanie OWO pomiędzy dwoma Kombatantami, ale pozwala pozostałym Kombatantom kontynuować realizację interesów strategicznych metodami, które sami uznają za stosowne. SOVWAR i AMNAT są w tej chwili praktycznie bezbronne. Premier SOVWAR Peterson i Marszałek Sił Powietrznych Kittenplan, niosąc we dwoje białe wiadro z amunicją, maszerują przez Europę i Atlantyk, by rozmówić się z Prezydentem AMNAT Chu i Najwyższym Dowódcą Possalthwaite’em w miejscu, które wygląda z grubsza na Sierra Leone. Rozmaite terytoria tlą się cicho. Pozostali gracze w większości stoją w miejscu, bijąc ramionami o klatki piersiowe dla rozgrzewki. Kilka nieśmiałych białych płatków pojawia się, wiruje w powietrzu i topnieje w zetknięciu z kortem, tworząc ciemne gwiazdki. Paru rzekomych światowych przywódców biega bezładnie w stylu nielicującym z powagą mężów stanu, z zadartą głową i rozdziawionymi ustami, którymi próbują złowić drobiny pierwszego śniegu tej jesieni. Wczoraj było cieplej i lało. Axford zastanawia się głośno, czy śnieg skłoni Schtitta do wyrażenia zgody na nadmuchanie Płuca jeszcze przed Balem Fundraisingowym za dwa tygodnie. Struck wygląda, jakby zaraz miał spaść z fotela. Pemulis w żeglarskiej czapce siedzi pochylony w skupieniu i ma wszystkich w nosie. Nie cierpi pisać na klawiaturze, więc prowadzi swój rejestr ołówkiem na podkładce z klipsem, à la deLint. Odpalony ford sedan rzuca się w oczy z powodu starej, steranej barwnej reklamy Aspiryny Nunhagena na zieleni prawych tylnych drzwi. Hal z Axfordem przekazują sobie coś, co dla Kombatantów wygląda na pałeczkę lizaka Tootsie-Roll, i od czasu do czasu podają to coś Troeltschowi. Trevor „Siekiera” Axford ma u prawej dłoni tylko trzy i pół palca. Z Gmachu Zachodniego dobiegają odgłosy przygotowań do świątecznej galowej kolacji, zawsze z deserem, którym zajmuje się pani Clarke z płatnym w święta półtorej pensji personelem kuchennym.

Ale oto REDCHI, która po cichutku szykowała się do odwetu za DOLUZINO, posyła niebotycznego topspinowego loba w pole INDPAK, trafiając – wedle własnej wersji – bezpośrednio w Karaczi, chociaż INDPAK twierdzi, że trafienie było pośrednie. Następuje żenujący moment: spór tego rodzaju nie mógłby się odbyć w realnym bożym świecie, jako że o prawdzie lub fałszu zaświadczyłyby konkretne rozmiary konkretnej masakry w konkretnym Karaczi. Ale tutaj Boga gra Otis P. Lord, a Lord jest tak diabelnie zajęty operacjami na liczbach mających określić prawdopodobieństwo układu między AMNAT i SOVWAR, że nie może nawet udawać, iż widział, gdzie wylądował pocisk REDCHI wymierzony w INDPAK, a konkretnie w koszulkę reprezentującą Karaczi – która faktycznie jest stłamszona i wymięta, chociaż to może być wina wiatru i stóp – i w tym defekcie wszechwiedzy nie ma pojęcia, jak punktować odnośne SOLUZINO i DOLUZINO. Troeltsch nie wie, czy powinien powiedzieć „Jass-ny GWINT!”, czy raczej nie. Lord, wkurzony opóźnieniem, którego nie uniknąłby w tej sytuacji żaden śmiertelnik, apeluje do Michaela Pemulisa o niezależny werdykt, a gdy Pemulis z ponurą miną kręci głową odzianą w białą czapkę, dając do zrozumienia, że to Lord jest Bogiem w Eschatonie i albo widzi, co się dzieje, albo nie, wówczas Lord dostaje gwałtownego ataku płaczu, który nasila się, kiedy J.J. Penn z INDPAK dochodzi nagle do wniosku, że pada śnieg, a śnieg ma kolosalny wpływ na obszar rażenia i obszar ostrzału, a także na intensywność impulsu EM, więc niewykluczone, że również na opad radioaktywny, wobec czego Lord powinien przeliczyć na nowo parametry zniszczeń dla wszystkich stron, zanim ktokolwiek poweźmie dalsze realistyczne strategie walki.

Nogi fotela Pemulisa skrzypią piskliwie i potrącają czerwonoskóre orzeszki, które wysypują się ze stożkowatej torebki jak z rogu obfitości, a sam Pemulis już stoi w roli szarej eminencji Eschatona i rusza wzdłuż łańcuszkowej siatki ogrodzenia, racząc J.J. Penna ohydnym widokiem swojego języka. Pemulis jest naprawdę wrażliwy na wszelkie zagrożenia integralności mapy – a takie zagrożenia już się pojawiały, grożąc – w opinii Pemulisa – samej istocie gry, którą stanowi ożywiony realizm (realizm polegający na zawłaszczeniu 1300 m2 kompozytowych kortów tenisowych reprezentujących pełną prostokątną projekcję planety Ziemia) – ale Pemulis jest również zaprzysięgłym wrogiem wszystkich Pennów po wsze czasy: to znacznie starszy brat J.J. Penna, Miles Penn, obecnie dwudziestojednoletni i szastający się po Trzecim Świecie jako zawodowy tenisista od siedmiu boleści, który gra za zwrot kosztów podróży po obskurnych halach, on to właśnie, kiedy jedenastoletni Pemulis przyszedł do EAT, ochrzcił go ksywą Pimpuś i przez rok wmawiał mu, że gdy wciśnie sobie palcem pępek, dupa mu odpadnie[129].

– Śnieg pada na zasraną mapę, a nie na terytorium, ty kutasie! – drze się Pemulis do Penna, którego dolna warga wysuwa się i drży. Twarz Pemulisa jest twarzą człowieka, który pewnego dnia będzie musiał brać leki na nadciśnienie, a Tenuate bynajmniej nie sprzyja pokonaniu tej skłonności. Troeltsch siedzi wyprostowany i półgłosem nawija coś z przejęciem w mikrofon. Hal, który nigdy w życiu nie wdział czapki typu kondomik, a w Eschatonie zazwyczaj reprezentował jakieś marginalne państewko na nuklearnym zadupiu, stwierdza, że faux pas Penna z mapą/terytorium bardziej go zaintrygowało, niż zmartwiło bądź też rozbawiło.

Pemulis odwraca się do pawilonu i tak patrzy na Hala, jakby go o coś błagał:

– Jejzu!

– Tylko czy terytorium jest światem realnym, koniec cytatu! – woła z daleka Axford do Pemulisa, który chodzi w tę i z powrotem wzdłuż ogrodzenia, jakby go oddzielało od jakiejś zdobyczy. Axford wie doskonale, że z Pemulisa w tym stanie można sobie robić jaja: łatwo się uspokaja, kiedy się wścieknie, i staje się skruszony.

Struck usiłuje krzyknąć do Pemulisa coś świńskiego, ale nie może przypasować do ust megafonu ze skulonych dłoni.

– Świat realny to jest to, co przedstawia mapa! – krzyczy Lord do Axforda, unosząc głowę znad Yushityu: chce w ten sposób udobruchać Pemulisa.

– Stąd to wygląda na śnieg ze świata realnego, M.P.! – woła Axford. Czoło ma nadal ciemnoczerwone po ataku kaszlu. Troeltsch próbuje objaśnić różnicę pomiędzy symboliczną mapą usianych garderobą kortów a globalnym teatrem strategicznym, który ta mapa przedstawia, i używa w tym celu wyłącznie sloganów z transmisji sportowych. Hal patrzy to na Siekierę, to na Pemulisa, to na Lorda.

Struck spada wreszcie z fotela z głuchym tąpnięciem, ale nogi zaplątały mu się w nogi fotela. Zaczyna śnieżyć mocniej, a ciemne gwiazdki rozmnażają się i stapiają na wszystkich kortach. Otis Lord usiłuje jednocześnie pisać na klawiaturze i wycierać nos w rękaw. J. Gopnik i K. McKenna ganiają w kółko poza wyznaczonymi dla nich sektorami, wystawiając języki.

– Śnieg ze świata realnego nie jest istotnym czynnikiem, jeżeli pada na pieprzoną mapę!

Ostrzyżona na zapałkę głowa Ann Kittenplan wystaje sponad przypominającego młyn w rugby skupiska AMNAT-owych i SOVWAR-owych mężów stanu, powstałego wokół barku, na którym Lord wozi komputer.

– Na litość boską, daj nam spokój! – piszczy Ann Kittenplan do Pemulisa.

– O kurde! – jęczy Troeltsch w swój zestaw słuchawkowy. O. Lord mocuje się z parasolem ochronnym barku, a wieńczący jego czapeczkę biały wiatraczek wiruje w podnoszącym się wietrze. Lekki, pylisty śnieg zaczyna się odkładać na włosach graczy.

– To byłby śnieg świata realnego, tylko gdyby był od początku zapisany w scenariuszu!

Pemulis nadal kieruje wszystkie swoje odzywki do Penna, który od chwili wygłoszenia pierwszej sugestii nie odezwał się ani słowem i tylko kopie jakby od niechcenia koszulkę-Karaczi do Morza Arabskiego, mając najwyraźniej nadzieję, że pierwotna detonacja ulegnie zapomnieniu w metateoretycznym zamęcie. Pemulis się piekli, biegając wzdłuż zachodniego ogrodzenia Kortów Wschodnich. Połączenie kilku kapsułek Tenuate z adrenaliną Eschatona sprawia, że wyłazi z niego irlandzki robol. Pemulis jest muskularny, ale ogólnie wąski: głowa, ręce, chrząstka na czubku nosa – wszystko to wydaje się Halowi długie i spiczaste, jak jakiś kiepski El Greco. Hal nachyla się, żeby splunąć, ale cały czas obserwuje Pemulisa, który krąży jak zwierz w klatce, a tymczasem Lord pracuje gorączkowo nad matrycą decyzyjną warunków pokojowych w systemie EndStat. Hal zastanawia się, nie pierwszy raz, czy w głębi duszy nie jest przypadkiem snobem w kwestii klas społecznych i Pemulisa i czy to, że jest zdolny do zastanawiania się, czy nie jest snobem, nie zmniejsza możliwości, że faktycznie jest snobem. Chociaż Hal nie pociągnął duboisa więcej niż cztery, pięć razy, i to w bardzo niewielkich dawkach, ma oto doskonały przykład tego, co sam nazywa „myśleniem marihuanowym”. Widać, że myśli, bo nachylił się, żeby splunąć, a utknął w paralitycznej helisie zamyślenia i jeszcze nie splunął, chociaż tkwi w pozycji zrzutu nad szklanką z logo NASA. Uświadamia sobie jednocześnie, że cały ten dyskurs o śniegu realnym/śniegu nierealnym w Eschatonie odbiera jako wysoce abstrakcyjny, a mimo to w jakimś sensie znacznie ciekawszy niż sam Eschaton, przynajmniej jak dotąd.

Strongman IRLIBSYR Evan Ingersoll, raptem 1,3 m wzrostu, ogrzewany niemowlęcym tłuszczykiem i wysokokalorycznym wysiłkiem umysłowym, kuca jak baseballowy łapacz tuż na zachód od Damaszku, machinalnie obracając w ręku wyrzutnię Rossignol i obserwując jednostronną wymianę zdań pomiędzy Pemulisem a swoim internackim współlokatorem J.J. Pennem, i chce mu się wstać i iść na kakao, skoro gra w Eschatona nie może się nigdy odbyć bez wtrącania się starszych chłopaków. Kiedy trybiki w mózgu Ingersolla pracują, słychać cichutki warkot. Po czasie trwania szczytu w Sierra Leone i umyślnej nijakości min na wszystkich twarzach można poznać, że SOVWAR i AMNAT dojdą do porozumienia, a warunki pokojowe zobowiążą SOVWAR do poniechania ANALUC na AMNAT, w zamian za to, że AMNAT pozwoli SOVWAR na dokonanie ANALUC przeciwko IRLIBSYR Ingersolla, bo jeśli SOVWAR przypuści ANALUC przeciwko IRLIBSYR, który nie może już mieć wielu głowic w swoim starym wiadrze (z czego, jak wie Ingersoll, tamci doskonale zdają sobie sprawę), to SOVWAR zgarnie kupę punktów za SOLUZINO przy minimalnym DOLUZINO, a w efekcie IRLIBSYR zostanie skutecznie wyeliminowany jako zagrożenie dla przodującego w punktacji AMNAT, co byłoby w tej chwili najpraktyczniejsze w świetle starej matrycy teorii gier. Transformacje reguły praktyczności są zbyt subtelne dla Ingersolla, który wciąż jeszcze mocuje się z ułamkami, widzi jednak wyraźnie, że to będzie najbezlitośniej logiczny i korzystny scenariusz dla LaMonta Chu, a już na pewno dla „Śpiocha” Petersona, który zresztą od miesięcy nienawidzi Ingersolla właściwie bez powodu i Ingersoll to czuje.

Hal, sparaliżowany i pochłonięty myśleniem, obserwuje Ingersolla, który podskakuje w kucki, przekładając rakietę z ręki do ręki, i kombinuje gorączkowo, dochodząc wreszcie do logicznego wniosku, że warunkiem największej możliwej użyteczności strategicznej IRLIBSYR jest niedojście do porozumienia między AMNAT a SOVWAR.

Hal niemalże widzi czarną żarówkę świecącą nad głową Ingersolla. Pemulis deklaruje Pennowi, że istnieje zasadnicza różnica pomiędzy szarżowaniem a zezwalaniem, żeby takie dupki jak Jeffrey Joseph Penn gwałciły granice, które stanowią żywy krwiobieg Eschatona. Chu i Peterson z powagą kiwają głowami, zajęci własną rozmową, Kittenplan pstryka palcami, a Possalthwaite ze znudzeniem podbija głowicę nuklearną naciągiem rakiety.

A teraz Evan Ingersoll wstaje z pozycji kucznej, ale zaraz znowu się schyla i wyjmuje głowicę z wiadra arsenału IRLIBSYR, a Hal jest chyba jedynym, który widzi, jak starannie Ingersoll ustawia wektor za pomocą szczupłego kciuka, po czym bierze szeroki zamach i strzela prosto w ciasne kółko przywódców super-Kombatantów skupione w Afryce Zachodniej. To nie jest lob. Pocisk szybuje prosto, jak wystrzelony z karabinu, i trafia Ann Kittenplan dokładnie w tył głowy, wydając głośne TOK. Kittenplan odwraca się błyskawicznie w kierunku wschodnim, z ręką na potylicy zjeżonej czaszki, toczy wzrokiem z lewa na prawo i zatrzymuje go na Damaszku z kamienną miną Maski Śmierci Tolteków.

Pemulis, Penn, Lord i cała reszta zamierają, zaszokowani i oniemiali, więc słychać tylko nieziemski migotliwy szum padającego śniegu i parę gawronów gadających w koronach sosen nad Domem Dyrekcji. Wentylatory ATHSCME ucichły i cztery chmury wyziewów w kształcie skarpet wiszą bez ruchu nad kominami Sunstrandu. Nic się nie rusza. Nigdy dotąd żaden Kombatant Eschatona nie spuścił na fizyczną osobę innego Kombatanta pięciomegatonowej głowicy termonuklearnej. Choćby miał nie wiem jak zszargane nerwy. To po prostu nie miało sensu. Dla każdego Kombatanta megatonaż jest zbyt cenny, żeby go marnować na ataki personalne poza mapą. Była to zawsze niepisana, ale podstawowa reguła.

Ann Kittenplan jest tak zaszokowana i wściekła, że stoi jak wryta, cała drżąc, i wlepia oczy w Ingersolla i jego dymiącego rossignola. Otis P. Lord maca czapkę.

Ingersoll demonstracyjnie ogląda paznokcie lewej dłoni i stwierdza od niechcenia, że IRLIBSYR zaliczył właśnie pięciomegatonowy atak na wszystkie wyrzutnie SOVWAR w osobie Marszałka Sił Powietrznych Ann Kittenplan, a ponadto wyrzutnie AMNAT oraz arsenały i głowy stanu obu Kombatantów znalazły się w promieniu śmierci po wybuchu – który to promień, według szacunkowych wyliczeń Ingersolla, sięga od Wybrzeża Kości Słoniowej do Senegalu. Chyba że na długość promienia śmierci wpływa ewentualna obecność śniegu klimatycznego, dodaje Ingersoll z szerokim uśmiechem.

Pemulis i Kittenplan bluzgają nagle linearną serią antyingersollowych inwektyw, zagłuszając się wzajemnie i doprowadzając do tego, że gawrony z sosen majestatycznie odfruwają.

Ale Otis P. Lord – który, poszarzały na twarzy, obserwował bieg zdarzeń i wyłowił coś ważkiego w podsystemie EndStat TREEMASTER Metadecision – nagle, ku ogólnemu przerażeniu, zdejmuje z szyi sznurówkę z kluczykiem w kolorze pięciocentówki, nachyla się do zamkniętej skrzyneczki stojącej na dolnej tacy barku, otwiera ją na oczach wszystkich i z ceremonialną niemal starannością zamienia białą czapeczkę na czerwoną, która oznacza Ostry Kryzys Globalny. Budzącą postrach czerwoną czapkę OKG przywdział jak dotąd tylko jeden Mistrz Gry Eschaton, a doszło do tego przeszło trzy lata temu, kiedy to ludzki błąd we wprowadzaniu danych do programu EndStat pociągnął za sobą skumulowane DOLUZINO na skutek trójstronnego ANALUC w stylu wolnej amerykanki, co doprowadziło do podpalenia atmosfery ziemskiej.

Chłód świata realnego zstępuje na pobielony krajobraz teatru wojny nuklearnej.

Pemulis mówi Lordowi, że własnym, kurwa, oczom nie wierzy. Pyta Lorda, jak śmiał przywdziać czerwoną czapeczkę z powodu tak oczywistego pomieszania mapy z terytorium, jakiego dopuścił się Ingersoll.

Lord, pochylony nad mrugającym Yushityu, odpowiada, że wygląda mu na to, iż jest problem.

Ingersoll pogwizduje i udaje, że tańczy charlestona pomiędzy Abu Kemal a As-Suwajdą, z zastosowaniem rakiety w charakterze szpicruty.

Hal wreszcie spluwa do szklanki.

Lord, speszony obłąkańczym wzrokiem Pemulisa, odchrząkuje i woła do Ingersolla, przypominając mu, że dzisiejsze negocjacje przed grą w sprawie Sytuacji Zapalnej nie objęły żadnych celów strategicznych w obrębie państwa wielkości znaczka pocztowego, jakim jest Sierra Leone.

Ingersoll odkrzykuje mu przez Morze Śródziemne, że cele strategiczne pojawiły się w Sierra Leone dokładnie w momencie, gdy głowy stanu AMNAT i SOVWAR oraz ich całkowite potencjały bojowe zdecydowały się udać właśnie do Sierra Leone. Od tej chwili Sierra Leone jest, czy raczej było, poprawia się z fałszywym uśmiechem, Celem Działań Strategicznych. Jeżeli prezydenci i premierzy zapragnęli opuścić strzeżone terytoria swoich systemów obrony, by prowadzić rozmowy z wykluczeniem innych Kombatantów w jakiejś chacie na zadupiu świata, to ich sprawa, ale Lord miał na głowie białą czapkę, wyraźnie zezwalającą wyzyskiwanym i niedoinwestowanym obrońcom Jedynej Prawdziwej Wiary Jaka Jest na Świecie na dalsze działania w interesie własnych celów strategicznych, a IRLIBSYR aktualnie bardzo potrzebuje punktów za SOLUZINO, które zdobył przed chwilą, unicestwiając potencjały strategiczne obydwu super-Kombatantów za pomocą jednego ciosu Ognistym Mieczem Najwyższego.

Ann Kittenplan rusza niepewnym krokiem w stronę Ingersolla, ale zostaje powstrzymana i cofnięta przez LaMonta Chu.

„Śpiochu” Peterson, który nawet w najlepszych okolicznościach wygląda na lekko zamroczonego, prosi Otisa P. Lorda o zdefiniowanie pojęcia „ambiwalencyjny”, na co Hal mimo woli parska głośnym śmiechem.

Tuż za ogrodzeniem teatru działań wojennych Pemulis kipi furią, aż mu oczy wyłażą z orbit – niewykluczone, że przyczynił się do tego narkotyk – i literalnie podskakuje w miejscu, a z każdym podskokiem czapka żeglarska unosi się w powietrze i opada, co Troeltsch z Axfordem po krótkiej naradzie zgodnie komentują uwagą, że dotychczas widywali coś takiego tylko w kreskówkach. Pemulis wyje, że Lord przez swoje niezdecydowanie utwierdza Ingersolla w dążeniu do zajebania z kretesem ducha i ciała Eschatona[130]. Sami gracze nie mogą stanowić prawowitych celów. Gracze nie uczestniczą, kurwa, w grze. Gracze są częścią aparatu gry. Są częścią mapy. Śnieg pada na graczy, ale nie na terytorium. Oni są częścią mapy, a nie, do kurwy nędzy, terytorium. Atakować można wyłącznie terytorium. A nie mapę. To jest pierwsze podstawowe prawo graniczne, które broni Eschatona przed degeneracją w chaos. Eschaton, panowie, dotyczy logiki, aksjomatu, matematycznej prawości, dyscypliny, prawdy i porządku. Nie zdobywa się punktu za trafienie realnej osoby. Jedynie akcesoria, które mapują rzeczywistość. Pemulis ogląda się przez ramię na pawilon i wrzeszczy:

– Jejzu!

Współlokator Ingersolla, J.J. Penn, próbuje argumentować, że unicestwiona Ann Kittenplan ma na sobie ileś akcesoriów wartych porządne SOLUZINO, ale wszyscy każą mu się zamknąć. Śnieg sypie już tak gęsto, że tworzy środowisko naturalne i wszystkie osoby spoza pawilonu wyglądają z perspektywy Hala jak w tiulowych całunach.

Lord klika jak szalony w TP pod otwartą właśnie osłoną starego parasola plażowego, który poprzedni Mistrz Gry przylutował do górnej tacy barku. Lord wyciera nos w to samo ramię, którym przyciska do ucha telefon, przez który sprawozdaje, że sprawdził Wykaz Aksjomatów Eschatona via modem Pink2 i niestety, z całym szacunkiem dla Ann i Mike’a, nigdzie nie jest wyraźnie powiedziane, że gracze pełniący funkcje strategiczne nie mogą stać się celami ataku, gdy wypuszczą się poza własne systemy obronne. LaMont Chu dziwi się głośno, dlaczego gracze nie zostali w takim razie zwaloryzowani w punktach, a Pemulis wrzeszczy z drugiego końca pola, że to nie ma najmniejszego znaczenia dla sprawy, ponieważ powodem, dla którego gracze są wyłączeni z Wykazu Aksjomatów Eschatona, jest zasadniczy fakt, iż tylko dzięki ich wyłączeniu Eschaton i jego aksjomaty w ogóle, kurwa, są możliwe. Blady kilwater spalin wydobywa się zza pawilonu z seledynowego forda sedana pracującego na wolnych obrotach, a ulatując w górę, rozwija się w wachlarz i znika. Pemulis przekonuje, że w grze łatwo stracić głowę, a wtedy górę wezmą emocje pozastrategiczne i Kombatanci zaczną walić piłkami już tylko w siebie nawzajem, co położyłoby kres chłodnej elegancji Eschatona, pozostającej w zgodzie z teorią gier. Przynajmniej przestał podrygiwać, zauważa Troeltsch. Wyłączenie graczy spośród celów ataku rozumie się samo przez się, peroruje Pemulis: jest preaksjomatyczne. Pemulis napomina Lorda, żeby się zastanawiał nad tym, co robi, bo wygląda na to, że chce raz na zawsze spostponować mapę Eschatona. Prorektorka dziewcząt 16–18, Mary Esther Thode, zjeżdża długą drogą za pawilonem, wiodącą od kolistego podjazdu do bramy, zatrzymuje skuter, unosi przyciemnioną osłonę kasku i krzyczy z daleka do Kittenplan, żeby włożyła czapkę, jeśli chce grać na śniegu ostrzyżona na zapałkę. Robi to, chociaż Kittenplan nie zalicza się nawet do jej podopiecznych, co zauważa Axford, zwracając się do Troeltscha, który sprawozdaje ten fakt do mikrofonu. Hal porusza koliście wargami, żeby pobudzić wydzielanie śliny, bo zaschło mu w ustach, co nie jest zbyt przyjemne, kiedy się żuje tytoń Kodiak. Ann Kittenplan od paru minut zdradza trzęsawki podobne do choroby Parkinsona, przy czym wykrzywia się jej twarz, a wąsik staje prawie na sztorc. LaMont Chu powtarza argument, że nie ma mowy, aby gracze – nawet pełniący funkcje strategiczne – mogli stanowić regulaminowe cele ataku, skoro EndStat nie przyznaje im wartości punktowej wyrażonej formułą SOLUZINO/DOLUZINO. Pemulis strofuje Chu, żeby nie zawracał głowy Otisowi Lordowi, zajmującemu się potężną i groźną kabałą, w którą za przyzwoleniem Lorda wpakował ich Ingersoll. Dodaje, że nikt jeszcze nie poznał prawdziwego znaczenia słowa „kryzys”. Ingersoll woła do Pemulisa, że jego weto zasłużonego emeryta stosuje się tylko do obliczeń Lorda, ale nie do decyzji dzisiejszego Boga o tym, co należy do gry, a co nie. Pemulis zachęca Ingersolla do zrobienia czegoś, co jest anatomicznie niemożliwe. Pemulis pyta LaMonta Chu i Ann Kittenplan, czy zamierzają tak sterczeć z palcem w dupie i czekać, aż Ingersoll unicestwi mapę Eschatona z powodu jednego żałosnego zwycięstwa w apokalipsie tego dnia. Kittenplan dalej się trzęsie i maca tył głowy z widoczną siatką żył, spoglądając przez Morze Śródziemne na Ingersolla jak ktoś, kto już wie, że pójdzie siedzieć za to, co zamierza zrobić. Axford przedstawia pewne bardzo mało prawdopodobne warunki fizyczne, w których to, co Pemulis zaproponował Ingersollowi, nie byłoby całkiem niemożliwe. Hal spluwa gęstą śliną, zbiera się w sobie i próbuje splunąć drugi raz, cały czas obserwując sytuację. Troeltsch nadaje wiadomość, że wokół Mary Esther Thode stale unosi się dziwny witaminowy smrodek, którego on nie potrafi zidentyfikować, chociaż jest blisko. Nagły trójstronny huk oznajmia, że trzy śmieciarki ZRO „Empire” poszybowały nad pokrywą chmur na daleką północ. Hal rozpoznaje ambientowy smrodek Thode: to tiamina, której Thode ze znanych tylko sobie powodów zażywa spore ilości; Troeltsch transmituje tę wiadomość, powołując się na Hala jako „pewne źródło”, co Hala dziwi i jakoś tak zniechęca, choć nie umiałby powiedzieć dlaczego. Kittenplan strząsa z siebie ramię Chu, pędzi do przenośnego arsenału SOVWAR, wyciąga z niego głowicę i krzykiem oznajmia, że skoro gracze mogą być celami, to proszę bardzo: i wali z całej siły w głowę Ingersolla, który w ostatniej chwili zasłania się rossignolem, wrzeszcząc piskliwie, że strzał Kittenplan się nie liczy, bo ona sama została unicestwiona pięciomegatonowym ładunkiem. Kittenplan mówi Ingersollowi, żeby napisał w tej sprawie do swojego kongresmena, a korzystając z tego, że LaMont Chu jest zajęty apelowaniem o rozsądną dyskusję, wykrada jeszcze kilka głowic z wiadra po przemysłowym rozpuszczalniku i bierze się na serio do bombardowania Ingersolla, przemieszczając się miarowo na wschód przez obszary Nigerii i Czadu, czym zmusza Ingersolla do ucieczki imponującym sprintem w północnym kierunku mapy kortu, porzucenia wiadra z amunicją IRLIBSYR i miotania się po Syberii z okrzykiem „Faul!”. Lord skamle bezskutecznie o porządek, ale sztaby niektórych Kombatantów już zwęszyły, że Evan Ingersoll stał się kozłem ofiarnym – młodzież wyczuwa to bezbłędnie – więc Sekretarz Generalny REDCHI, specjalista od planowania wektorów z AMNAT, oraz Josh Gopnik zaczynają przemieszczać się po mapie na północny wschód, ostrzeliwując Ingersolla piłkami, a Ingersoll, który upuścił swoją wyrzutnię i trzęsie się spazmatycznie przy zamkniętej łańcuchem furtce w północnym paśmie ogrodzenia, zamkniętej, ponieważ pani Incandenza nie życzy sobie, żeby dzieciaki wychodziły tamtędy z Kortów Wschodnich i deptały po jej nachyłkach barwierskich; a te małe dzieciaki potrafią walić niesamowicie mocne piłki. Hal już nie jest w stanie zgromadzić w ustach dość śliny, żeby splunąć. Jedna głowica trafiła Ingersolla w kark, a druga przygrzmociła mu solidnie w mięsień uda. Ingersoll zaczyna kuśtykać, zataczając małe kółka, trzyma się za szyję i płacze, wstrząsany szlochem w zwolnionym tempie – tak płaczą dzieci, nie tyle z samego bólu, ile z racji tego, że ból im zadano. Pemulis idzie tyłem, oddalając się od południowej flanki ogrodzenia w stronę pawilonu, a obie ręce ma wzniesione w geście czy to błagania, czy furii, czy może jeszcze czegoś innego. Axford mówi do Hala i Troeltscha, że wolałby nie odczuwać tego mrocznego dreszczyku, który czuł, oglądając bombardowanie Ingersolla. Kilka fistaszków z błonkowatą czerwoną skórką wplątało się we włosy Jima Strucka, który leży na ziemi bez ruchu. O.P. Lord usiłuje oficjalnie ogłosić, że Ingersoll nie znajduje się już na czterech kortach mapy Ziemi Eschatona, a zatem nie jest, nawet teoretycznie, dozwolonym celem ataku. Nikt się tym nie przejmuje. Kilkoro młodych, z T. Petersonem na czele, otacza Ingersolla ciasnym kołem, nie przerywając zaciętego ostrzału. Ingersoll obrywa kilkakrotnie, raz tuż koło oka. Jim Troeltsch zrywa się na równe nogi i podbiega do ogrodzenia, chcąc powstrzymać tę hecę, ale Pemulis łapie go za kabel zestawu słuchawkowego i mówi, żeby dał spokój, niech sobie wypiją do końca to piwo, którego nawarzyli. Hal, pochylony, smukłopalczasty, stwierdza, że jest nieomal sparaliżowany z przejęcia. Trevor Axford, z głową podpartą pięścią, pyta Hala, czy zdarzyło mu się znienawidzić kogoś bez powodu. Uwagę Hala uparcie przykuwa pewien aspekt degenerującej się gry, tak przeraźliwie abstrakcyjny, tak naszpikowany implikacjami i konsekwencjami, że nawet samo myślenie o sposobie wyrażenia go rodzi stres, i to stres tak zawiły, że jedynym sposobem wyzwolenia się z niego jest dać się pochłonąć grze w stopniu niemal obezwładniającym. Oto Penn z INDPAK i McKenna z AMNAT, którzy od dawna żywią osobiste pretensje do Ann Kittenplan, odłączają się od swoich grup, gromadzą amunicję i przypuszczają dwustronny atak na Ann Kittenplan. Zostaje uderzona dwukrotnie od tyłu, z bliska. Ingersoll już dawno leży i dalej obrywa. Lord gardłuje jak najęty, że to niedopuszczalne, aby AMNAT strzelał przeciwko sobie, gdy zbłąkana głowica trafia go prosto w mostek. Przyciskając jedną dłoń do klatki piersiowej, drugą uruchamia Lord śmigło czerwonej czapeczki, które jeszcze nigdy nie było włączane, a jego wirowanie zwiastuje skrajnie niekorzystną i niekontrolowaną sytuację typu armagedon. Timmy Peterson obrywa piłką w krocze i zwala się na ziemię jak worek rafinowanej mąki. Wszyscy zgarniają naręcza użytych głowic i zgoła nierealistycznie odpalają je ponownie. Ogrodzenie drży i brzęczy pod gradem piłek. Ingersoll przypomina teraz jakieś zwierzątko rozjechane na drodze. Troeltsch, który dopiero teraz zauważył forda sedana przy śmietniku Gmachu Zachodniego i pyta, czy ktoś zna kogoś, kto jeździ fordem reklamującym Aspirynę Nunhagena, jest jedynym widzem ze starszych klas, który nie uległ milczącej fascynacji sytuacją. Ann Kittenplan porzuciła rakietę i szarżuje na McKennę. Zanim do niego dobiega, obrywa dwukrotnie w biust, lecz mimo to rozkłada McKennę jednym imponującym lewym sierpowym. LaMont Chu powala od tyłu Todda Possalthwaite’a. Struck wygląda, jakby zmoczył spodnie przez sen. J.J. Penn ślizga się na leżącej głowicy w pobliżu Fidżi i widowiskowo pada jak długi. Wirujący śnieg sprawia, że wszystko widać jak przez gazę, a zarazem strasznie wyraźnie, gdyż wszelkie tło zostało wyeliminowane: pozostała tylko surrealistyczna akcja na mapie. Już nikt nie używa piłek tenisowych. Josh Gopnik daje pięścią w brzuch LaMontowi Chu, a LaMont Chu drze się, że dostał w brzuch. Ann Kittenplan trzyma Kierana McKennę w nelsonie i wali go rytmicznie po ciemieniu. Otis P. Lord składa plażowy parasol i grzechocząc dyskietkami, zaczyna wycofywać się ze swoim barkiem na scentrowanych kółkach ku otwartej furtce południowej, cały czas kręcąc wściekle śmigiełkiem na czerwonej czapeczce. Struck ma coraz więcej orzeszkowych łupin we włosach. Pemulis skrył się pod osłoną, ale dalej stoi w rozkroku z założonymi rękami. Postać w seledynowym fordzie ani drgnie. Troeltsch oświadcza, że on nie siedziałby, a tym bardziej nie leżał, spokojnie, gdyby jego podopieczni Młodsi Kumple znajdowali się w polu, narażeni na urazy cielesne, a Hal przyznaje, że odczuwa coś w rodzaju dotkliwego niepokoju, ale nie łapie nieskończonych, zda się, implikacji wypowiedzi Troeltscha i nie umie ocenić, czy jego niepokój dotyczy tego, co widzi, czy też czegoś, co ma związek ze słowami Troeltscha i ze stopniem jego zaangażowania w wypadki zachodzące wewnątrz ogrodzenia, gdzie trwa dekonstrukcyjny chaos, tak zawikłany w swoim nieporządku, że aż trudno powiedzieć, czy wygląda na zaaranżowany, czy na spontanicznie bezładny. LaMont Chu rzyga do Oceanu Indyjskiego. Todd Possalthwaite trzyma dłonie przy twarzy i drze się piskliwie. Śnieg sypie już w tej chwili bezdyskusyjnie. Niebo jest białawe. Lord i jego wózek zostawiają wyraźne koleiny na krawędzi mapy. Evan Ingersoll nie rusza się od kilku minut. Penn leży w bielejącym polu serwisowym, z jedną nogą podwiniętą pod siebie i zgiętą pod nienaturalnym kątem. Z oddali słychać gwizdek. Ann Kittenplan rusza w pościg za Sekretarzem Generalnym REDCHI; mknie z rekordową prędkością na południe przez subkontynent azjatycki. Pemulis zwierza się Halowi, że nienawidzi mówić „A nie mówiłem”. Hal widzi pochylonego do przodu Axforda, który osłania coś małego przed wiatrem i pstryka zużytą zapalniczką. Przypomina mu się, że to trzecia rocznica dnia, w którym Siekiera stracił prawy palec wskazujący i pół prawego kciuka. Zajadły mały J. Gopnik wywija ramionami jak cepem i wyzywa wszystkich chętnych do walki. Otis P. Lord i jego wózek przetaczają się z brzękiem przez Indochiny w kierunku furtki południowej. Hal nagle uświadamia sobie, że Troeltsch i Pemulis krzywią się boleśnie, chociaż on sam się nie krzywi i nie rozumie, dlaczego tamci się krzywią; spogląda uważniej na bijatykę, usiłując ustalić, czy przypadkiem też nie powinien się skrzywić, ale w tej samej chwili Sekretarz Generalny REDCHI, wzywając głośno swoją matkę, ogląda się przez ramię na ścigającą go z zawziętą miną Ann Kittenplan i wpada prosto na rozpędzony barek Lorda. Wynikły z tego odgłos stanowi historyczną sumę wypadków w stołówkach całego świata. Dyskietki 3,6 MB szybują niczym wściekłe nietoperze ponad niewidoczną pod śniegiem linią końcową Kortu 12. Czapeczki typu kondomik w różnych kolorach wypadają z toczącej się skrzynki, której wyłamany zamek sterczy jak wywalony język. Monitor, modem i obudowa TP Yushityu, który ma na twardym dysku prawie cały system nerwowy Eschatona, obierają paraboliczny wektor południowo-wschodni. Wysokość, jaką osiąga ciężki sprzęt, jest imponująca. W nieruchomym momencie osobliwej ciszy TP zawisa w powietrzu. Pemulis wrzeszczy, wciskając dłonie w policzki. Otis P. Lord przeskakuje przez pogięte bryły barku i Sekretarza Generalnego i rzuca się ratować sprzęt komputerowy, który osiągnął właśnie apogeum łuku swojej trajektorii. Nie uda mu się, to jasne. Wszystko dzieje się w zwolnionym tempie. Śnieg sypie teraz tak gęsto, że, myśli Hal, Lord ma prawo nie widzieć LaMonta Chu, który tuż przed nim czołga się na czworakach i wymiotuje. Lord wpada z rozpędu na zgiętego w kabłąk Chu i podcięty na wysokości kolan spektakularnie wylatuje w powietrze. W bocznym okienku forda od strony kierowcy ukazuje się nagle twarz. Axford podnosi zapalniczkę do ucha i potrząsa nią. Ann Kittenplan raz po raz wgniata twarz przywódcy REDCHI w siatkę południowego ogrodzenia. Parabola lotu Lorda jest mniej spektakularna na osi y niż trajektoria komputera. Obudowa twardego dysku Yushityu wydaje odgłos nie do opisania w zderzeniu z ziemią i wypływają z niej kolorowe bebechy przewodów. Kolorowy monitor ląduje na plecach, a na jego ekranie miga hasło ERROR, skierowane do białego nieba. Hal i cała reszta gapiów przewidują punkt zakończenia lotu Lorda na ułamek sekundy przed jego upadkiem. Przez krótki moment, który później wyda mu się kompletnie i niepokojąco bizarny, Hal obmacuje sobie twarz, żeby sprawdzić, czy się krzywi. Z daleka słychać gwizd. Lord rzeczywiście spada głową w dół na ekran monitora, przebija go i tak zostaje, ze sneakersami w powietrzu i sfalowanymi powyżej kostek spodniami od dresu, spod których ukazały się czarne skarpetki. Towarzyszył temu brzydki dźwięk tłuczonego szkła. Penn leży na plecach i dalej młóci ramionami. Possalthwaite, Ingersoll i McKenna krwawią. Syrena elektrowni Sunstrand Power & Light, która wyje o 16:00 na drugą zmianę, jest upiornie przytłumiona niedźwiękiem padającego śniegu.

8 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych. Dzień Współzależności Gaudeamus Igitur

Bostońskie AA jest jak żadne inne AA na tej planecie. Tak jak AA wszędzie indziej, bostońskie AA dzieli się na liczne Grupy AA, a każda Grupa ma swoją grupową nazwę w rodzaju Grupa Rzeczywistość, Grupa Allston czy Grupa Czystość i Trzeźwość i każda Grupa odbywa regularne Zebrania raz w tygodniu. Z tym że prawie wszystkie zebrania klubów bostońskich poświęcone są świadectwom. Polega to na tym, że zdrowiejący alkoholik staje przed zebranymi na nagłośnionym podium i „dzieli się swoim doświadczeniem, siłą i nadzieją”[131]. Specyfiką tych zebrań jest to, że prelegenci nie są nawet członkami danego Klubu, który odbywa spotkanie w Bostonie. Prelegenci występujący w danej Grupie pochodzą zawsze z innej bostońskiej Grupy AA. Osoby z tego drugiego Klubu, które występują z prelekcją na forum danej Grupy, sprawują tak zwaną Misję. Misją jest zobowiązanie jednej Grupy do odbycia pielgrzymki na zebranie drugiej Grupy w celu wygłoszenia tam prelekcji na podium. A potem grupa ludzi z Grupy goszczącej odbywa taką samą pielgrzymkę w odwrotną stronę, na zebranie Grupy wizytującej, żeby wygłosić prelekcję. Grupy wymieniają się Misjami na zasadzie: wy przyjeżdżacie z prelekcją do nas, a my do was. Może to wydać się dziwne. Że zawsze przemawia się gdzie indziej. Na zebraniach własnej Grupy jesteś gospodarzem: siedzisz, słuchasz jak najpilniej, szykujesz kawę w baniakach o pojemności 60 filiżanek, sprzedajesz bilety na loterię, robisz kanapki, opróżniasz popielniczki, a kiedy Misjonarze drugiego Klubu zakończą prelekcję, szorujesz baniaki po kawie i zamiatasz podłogę. Sam nigdy nie dzielisz się ze swoim Klubem doświadczeniem, siłą i nadzieją z wysokości fiberglasowej mównicy, wyposażonej w tani analogowy mikrofon; dzielisz się tylko z inną bostońską Grupą[132]. Co wieczór przez Boston jadą samochody z nalepkami na zderzakach, pełne kompletnie trzeźwych ludzi o wytrzeszczonych od kofeiny oczach, którzy usiłują odczytać nagryzmolony adres przy lampce nad deską rozdzielczą: jadą oni do wyznaczonych kościołów, salonów bingo i stołówek domów opieki, do innych Klubów AA, aby Dać Świadectwo. Być aktywnym członkiem bostońskiej Grupy AA to trochę tak, jak być muzykiem albo sportowcem: też wiecznie w podróży.

Grupa Białej Flagi z Enfield, MA, w obrębie Wielkiego Bostonu spotyka się w niedziele w stołówce Domu Opieki Provident na Hanneman Street, która odchodzi od Commonwealth Avenue o parę przecznic na zachód od płasko zwieńczonego wzgórza Enfieldzkiej Akademii Tenisowej. Dziś wieczorem Grupa Białej Flagi gości Misję z Grupy Podstaw Zaawansowanych z Concord na przedmieściach Bostonu. Zaawansowani jechali tutaj przeszło godzinę, do czego przyczyniły się nieoznakowane ulice i instrukcje podawane przez telefon. W najbliższy piątek grupka białoflagowców pojedzie do Concord, aby odwzajemnić Misję na forum Grupy Podstaw Zaawansowanych. Dalekie wyprawy po nieoznakowanych ulicach, według instrukcji w rodzaju „Zjedź drugą w lewo z ronda przy podjeździe do kręgarza”, gubienie drogi i marnowanie całego wieczoru po męczącym dniu tylko po to, żeby przemawiać przez circa sześć minut na podium ze sklejki, nazywa się Aktywizacją Grupową, sam akt mówienia zaś nosi nazwę Dzieła Dwunastego Kroku lub Dawania Świadectwa. Dawanie Świadectwa jest kardynalną zasadą bostońskich AA. Termin ten wywodzi się z epigramatycznego opisu rekonwalescencji: „To, czego się wyrzekasz, dostajesz z powrotem, abyś mógł dać świadectwo”. W Bostonie trzeźwość jest traktowana nie tyle jako dar, ile jako rodzaj kosmicznej pożyczki. Pożyczki tej nie można zwrócić, ale można ją przekazać dalej, rozprzestrzeniając dobrą nowinę, że wbrew wszelkim pozorom AA działa, przekazując tę dobrą nowinę następnemu nowicjuszowi, który przywlókł się na zebranie i siedzi w ostatnim rzędzie, niezdolny utrzymać w rękach kubka z kawą. Jedyny sposób na utrzymanie się w trzeźwości to oddać ją bliźniemu, a nawet dla dwudziestoczterogodzinnej trzeźwości warto zrobić wszystko, dzień na trzeźwo jest swoistym cudem, gdy masz Chorobę, mówi członek Grupy Podstaw Zaawansowanych, zagajając dzisiejszą wieczorową Misję krótkim wstępem poprzedzającym otwarcie zebrania, zanim przycupnie na taborecie z boku podium i wywoła pierwszego mówcę. Tenże Przewodniczący Zebrania wyznaje, że nie był w stanie wytrzymać choćby dwudziestu czterech minut bez kieliszka, zanim Przystąpił. „Przystąpić” znaczy przyznać, że dostało się kopa w dupę w stronę bostońskiej sekcji AA i jest się gotowym na wszystko, byle zerwać z zasranym nałogiem. Przewodniczący z Grupy Podstaw Zaawansowanych wygląda jak doskonała krzyżówka Dicka Cavetta z Trumanem Capote’em[133], z tym że ten typ jest kompletnie, wręcz rozrzutnie, łysy, a na dodatek występuje w czarnej kowbojskiej koszuli, której plecy i tors zdobią barokowe białe esy-floresy z naszytej lamówki; do tego ma sznurkowy krawat i buty z bliżej nieokreślonej gadziej skóry ze spiczastymi noskami, więc w sumie sprawia porażające wrażenie, po swojemu fascynująco groteskowe, w takim sensie, w jakim wszelkie pozerstwo jest groteską. W obszernej Sali jest więcej tanich blaszanych popielniczek i styropianowych kubków niż gdziekolwiek na świecie. Gately siedzi w pierwszym rzędzie, tak blisko podium, że widzi szparę pomiędzy przerośniętymi siekaczami przewodniczącego, ale lubi odwracać się do tyłu i obserwować, jak ludzie wchodzą, jak się tłoczą, jak otrzepują z wody okrycia wierzchnie i rozglądają się za wolnymi miejscami. Nawet wieczorem w Dniu W, który jest wolny od pracy, stołówka Providentu jest wypełniona ludźmi już o 20:00. AA nie wiedzą, co to wakacje – podobnie jak Choroba. Odbywa się coniedzielne wielkie zebranie AA z Enfield, Allston i Brighton. Regularni bywalcy przyjeżdżają co tydzień także z Watertown i z East Newton, o ile nie koliduje im to z Misjami własnych Grup. Ściany stołówki Providentu, pomalowane na niezdecydowany zielony kolor, są dziś wieczorem obwieszone filcowymi transparentami haftowanymi w hasła AA, w granatowo-zielonych barwach Skautów-Zuchów. Hasła są tak banalne, że nie warto ich cytować. Pierwszy z brzegu przykład: JEDEN DZIEŃ NA RAZ. Zniewieściały koleś w kowbojskim stroju kończy wygłaszać słowo wstępne, ogłasza Chwilę Ciszy, po czym odczytuje Preambułę AA, losuje przypadkowe nazwisko z trzymanego w ręku kowbojskiego kapelusza, mruży oczy, udając, że ma kłopot z jego odczytaniem, oznajmia, że oto zaprasza na podium pierwszego przypadkowego mówcę tego wieczoru, i pyta, czy jego grupowy kolega John L. jest obecny na sali.

John L. wstępuje na podium i mówi:

– Na to pytanie nie umiałem kiedyś odpowiedzieć.

Sala reaguje śmiechem i wszyscy odrobinę się rozluźniają, ponieważ jest jasne, że John L. ma za sobą już jakiś czas w trzeźwości i nie jest jednym z tych mówców AA, którzy przez własne zdenerwowanie zarażają nerwowością empatyczną publiczność. Widownia nastawiona jest na pełną empatię z prelegentem; dzięki temu będą mogli przyswoić sobie dobrą nowinę AA, którą przyniósł im Misjonarz. Empatia, wśród bostońskich AA, nazywa się Utożsamieniem.

Następnie John L. przedstawia się z imienia i zawodu, a wszyscy wołają „Cześć”.

Zebrania Białej Flagi to jedne z tych spotkań AA, na które Ennet House każe uczęszczać swoim rezydentom. Trzeba pokazywać się na wyznaczonych zebraniach AA lub AN co wieczór przez cały tydzień, bo inaczej wynocha, wydalenie z Ośrodka. Ktoś z Personelu Domu ma obowiązek towarzyszyć rezydentom udającym się na wyznaczone zebrania, aby ich obecność została oficjalnie odnotowana[134]. Wychowawcy z internatu zalecają rezydentom siadać w pierwszych rzędach, skąd widać pory skórne na nosie prelegenta, i raczej Utożsamiać Się niż Porównywać. Powtarzam: Utożsamiać Się znaczy Empatyzować. Utożsamianie Się nie jest tutaj zbyt trudne, o ile nie ma się powodu do Porównywania. Ponieważ dla kogoś, kto siedzi z przodu i pilnie słucha, opowieści wszystkich prelegentów o staczaniu się, upadku i kapitulacji są do siebie z gruntu podobne i podobne do własnej historii słuchacza: radocha z Substancjami, potem stopniowo coraz mniej radochy, bo zdarzają się zaćmienia i człowiek nagle budzi się na autostradzie, jadąc z prędkością 145 km/h w nieznanym towarzystwie, albo budzi się nocą w nieznanej pościeli, obok kogoś, kto nie przypomina żadnego znanego gatunku ssaka, albo przytomnieje po trzydniowym zaćmieniu i musi kupić gazetę, żeby się dowiedzieć, w jakim jest mieście; tak, tak, stopniowo coraz mniejsza radocha, za to pojawia się fizyczny głód Substancji, po którą dotąd sięgało się dobrowolnie i dla przyjemności; wreszcie radochy tyle co nic, a codzienny i straszny głód Substancji łączy się z drżeniem rąk, a jeszcze później przychodzi lęk, napięcie, irracjonalne fobie, mgliste, syrenie wspomnienia radochy, kłopoty z policją, rozsadzające bóle głowy, łagodna padaczka oraz litania tego, co w słowniku bostońskich AA nosi nazwę Straty…

– Aż przyszedł dzień, w którym straciłem pracę przez picie.

John L. z Concord ma wielki, obwisły brzuch i zero dupy, niektórzy potężni starsi faceci tak mają, że dupa jakby wsysa im się w korpus i wyłania od przodu jako brzuszysko. Gately, na trzeźwo, ze strachu przed tym co noc ćwiczy brzuszki, jako że zbliża się do trzydziestki. Gately jest tak ogromny, że przez kilka rzędów nikt za nim nie siada. John L. nosi największy pęk kluczy, jaki Gately kiedykolwiek widział. Klucze wiszą na regulowanym łańcuchu podpiętym do szlufki spodni – jak u dozorcy. Prelegent machinalnie pobrzękuje kluczami, nieświadom, jak to działa publice na nerwy. Ma też na sobie szare spodnie dozorcy.

– Straciłem, kurde, robotę – powiada. – Jeszcze wiedziałem, gdzie pracuję, i w ogóle, ale któregoś dnia przychodzę, a tu moją robotę odwala ktoś inny.

Publiczność reaguje śmiechem.

– …a potem dalsze Straty i zdawało mi się, że tylko Substancję mam na pocieszenie i na uśmierzenie bólu po rosnących Stratach, ale człowiek, oczywiście, tkwi w Zaprzeczeniu, nie przyjmuje do wiadomości, że przyczyną Strat jest właśnie ta Substancja, która daje pocieszenie w…

– Alkohol niszczy powoli, ale gruntownie, tak mi powiedział jeden gość, zaraz jak Wszedłem, u nas w Concord, i ten gość został moim sponsorem.

– …potem już mniej łagodne ataki padaczki, delirka podczas prób odstawienia za szybko, pierwsze subiektywne robale i gryzonie, i jeszcze jeden ciąg, i jeszcze więcej rojących się robali, aż wreszcie straszliwa świadomość, że się niechybnie przekroczyło jakąś granicę, i wygrażanie pięścią w niebo, i przysięganie Bóg-mi-świadkiem, że skończę z tym na amen, odstawię raz na zawsze, i może parę dni sukcesu z zaciśniętymi zębami, i wpadka, i znów przysięgi, patrzenie w zegar, barokowa samodyscyplina, kolejne wpadki i powrót do Substancji po może dwóch dniach abstynencji, koszmarne kace, przytłaczające poczucie winy i obrzydzenie do siebie, narzucanie sobie dodatkowych reguł (np. nigdy przed 9:00, nigdy po robocie, tylko podczas pełni księżyca, tylko w towarzystwie Szwedów), które oczywiście też zawodzą…

– Kiedy byłem pijany, chciałem wytrzeźwieć, a kiedy byłem trzeźwy, chciałem się upić – powiada John L. – I tak żyłem latami, i powiadam wam, że to, kurwa, nie jest życie, to jest, kurwa, śmierć-na-żywo.

– …a potem niewiarygodny ból psychiczny, coś jakby zapalenie otrzewnej duszy, psychiczna agonia, lęk przed obłędem (dlaczego nie mogę przestać, jak tak bardzo chcę przestać? na pewno jestem obłąkany), pobyty w szpitalach na detoksach i odwykach, wiązanie końca z końcem, degrengolada finansowa, w końcu utrata domu…

– A potem straciłem żonę przez picie. To znaczy wciąż wiedziałem, gdzie ona jest i w ogóle. Ale któregoś dnia wchodzę do domu, a tam obcy gość robi wiadomo co.

Na to już śmiechu nie za wiele, za to sporo bolesnego kiwania głową: utrata domu wygląda przeważnie u wszystkich tak samo.

– …a potem ultimatum znalezienia pracy, niezdolność do zatrudnienia, ruina finansowa, zapalenie trzustki, przytłaczające poczucie winy, krwawe wymioty, marskość wątroby, nietrzymanie moczu, neuropatia, zapalenie nerek, czarne depresje, wściekły ból, coraz krótsze okresy ulgi dzięki Substancji, w końcu ulga przestaje przychodzić skądkolwiek, już nie można się tak zamroczyć, żeby nic nie czuć, więc zaczynasz nienawidzić Substancji, nienawidzisz jej, ale wiesz, że nie możesz przestać, już niczego więcej nie pragniesz, jak tylko przestać, bo nie masz z tego żadnej przyjemności, już sam nie wierzysz, że kiedykolwiek to lubiłeś, a jednak nadal nie dajesz rady przestać, czujesz się jak kompletny pojebany szajbus, jakby było ciebie dwóch; już byś sprzedał własną matkę, żeby przestać, a nie możesz, i tak opada ostatnia przyjazna maska z twojej przyjaciółki Substancji, wybiła północ i wszystkie maski opadają, i nagle widzisz Substancję w jej prawdziwej postaci, po raz pierwszy w życiu widzisz Chorobę, jaką ona jest naprawdę i w sumie zawsze była, spoglądasz w lustro o północy i widzisz, co tobą rządzi, co się z ciebie zrobiło…

– Pierdolona śmierć na żywo, powiadam wam, to nie ma nic wspólnego z życiem, pod koniec byłem ni to martwy, ni to żywy i powiem wam, że myśl o śmierci była niczym w porównaniu z myślą o takim życiu przez dalsze pięć czy dziesięć lat, zanim przyjdzie śmierć.

Całe rzędy słuchaczy kiwają głowami, wygląda to jak łąka omiatana wiatrem; kurczę, ci ludzie naprawdę umieją Utożsamić Się.

– …no i znajdujesz się w poważnym kłopocie, w bardzo poważnym kłopocie, i widzisz wreszcie, że jesteś w śmiertelnie poważnym kłopocie, bo ta Substancja, którą uważałeś za swoją jedyną prawdziwą przyjaciółkę, za którą wszystko oddałeś, z ochotą, która tak długo niosła ci ulgę w bólu po Stratach, które spowodowało twoje tej ulgi umiłowanie, po stracie matki, kochanki, boga, towarzysza, ta Substancja zdjęła nareszcie swoją uśmiechniętą maskę i ukazała oczy bez źrenic, żarłoczną paszczę i kły aż potąd, to jest Twarz Na Podłodze, szyderczo wyszczerzona, trupio blada twarz z twoich najgorszych koszmarów, ta twarz jest twoją twarzą w lustrze, tak, to ty, Substancja cię pożarła albo wyparła i stała się tobą, a obrzygana, obśliniona i zaświniona Substancją koszulka, w której oboje chodzicie od tygodni, zostaje zdarta z ciała, i widzisz trupio bladą klatkę piersiową, w której powinno bić twoje serce (oddane Temu), ale pośrodku obnażonej klatki piersiowej zieje czarna dziura, a w niej znów zęby, mnóstwo zębów i kiwająca na ciebie palcem krogulcza dłoń, w której dynda To, czemu nie umiesz się oprzeć, i już rozumiesz, że dałeś się nabrać, wyruchać, rozebrać do naga, wyjebać i cisnąć w kąt, jakbyś był wypchaną zabawką, i będziesz tam leżeć na wieki wieków amen, w tej samej pozie, w której wylądowałeś na ziemi. Teraz już widzisz, że To jest twoim wrogiem i najgorszym osobistym koszmarem, że kłopot, w który To cię wpakowało, jest niezaprzeczalny, a jednak wciąż nie możesz przestać. Branie Substancji jest teraz jak uczestnictwo w Czarnej Mszy, ale ty wciąż nie możesz przestać brać, mimo że Substancja nie gwarantuje ci już haju. Jesteś, jak to mówią, Skończony. Nie możesz się upić i nie możesz wytrzeźwieć; nie możesz odlecieć i nie możesz oprzytomnieć. Tkwisz za kratami; siedzisz w klatce i gdzie nie spojrzysz, widzisz kraty. Znalazłeś się w piekle, w którym życie albo się kończy, albo odwraca. Stoisz na rozwidleniu dróg, w miejscu, które bostońscy AA nazywają Dnem, chociaż jest to nazwa myląca, bo wszyscy są zgodni co do tego, że jest to raczej zawrotna wyżyna bez podparcia: stoisz na krawędzi czegoś potwornie wysokiego i wysuniętego daleko do przodu…

Jeżeli wsłuchać się w porównania, to relacje wszystkich prelegentów kończą się na tej samej krawędzi urwiska. A więc jesteś Skończony jako użytkownik Substancji. To twoja odskocznia. Masz teraz dwie możliwości do wyboru. Albo skasujesz swoją maskę raz na zawsze – do tego najlepsze są żyletki, pigułki też mogą być, ewentualnie rura wydechowa wziętego w leasing samochodu, zamkniętego w należącym do banku garażu twojego domu, w którym nie ma już rodziny. Raczej skomlenie niż wielkie bum. Lepiej czysto, cicho i (skoro cała twoja historia to jedna wielka ucieczka przed bólem) bezboleśnie. Chociaż wśród alkoholików i narkomanów, którzy stanowią ponad 70% samobójców, zdarzają się i tacy, którzy silą się na ostatni wielki kiczowaty gest: jedną z długoletnich członkiń Grupy Białej Flagi jest dama o wystającej szczęce, Louise B., która próbowała dać ostatniego nura z Gmachu Hancocka w centrum, był to rok 1981 PS, ale spadłszy sześć zaledwie pięter, dostała się we wznoszący się słup gorącego powietrza i wywiało ją z powrotem na górę, gdzie koziołkując, wpadła przez przyciemnione okno do biura firmy arbitrażowej na trzydziestym czwartym piętrze i wylądowała na wznak w pozie orła na wypolerowanym na wysoki połysk stole konferencyjnym, odnosząc tylko drobne skaleczenia i złamanie obojczyka, a przede wszystkim doświadczając dobrowolnego samounicestwienia i interwencji Siły Wyższej, co uczyniło ją wściekłą chrześcijanką – wściekłą, z pianą na ustach – w związku z czym jest raczej ignorowana i omijana z daleka, chociaż jej historia AA, która jest podobna do wszystkich innych, lecz jednak bardziej widowiskowa, stała się mitem bostońskiego ruchu AA. Tak to już jest, że gdy dojdziesz na skraj urwiska, gdy staniesz na finiszu swojej używkowej kariery, możesz sięgnąć po lugera czy żyletkę i skasować swoją osobistą maskę – obojętne, czy masz lat sześćdziesiąt, dwadzieścia siedem, czy siedemnaście – albo zajrzeć na sam początek książki telefonicznej lub na internetową stronę usług psychiatrycznych i zadzwonić o drugiej w nocy pod podany numer, aby wyznać bełkotliwie łagodnemu dziadziowatemu głosowi, że masz problem, śmiertelnie poważny problem, a ten głos będzie cię miło zagadywał, aż miną dwie godziny i gdzieś przed świtem zjawią się u twych drzwi dwaj szczerze uśmiechnięci, sympatyczni, nienaturalnie spokojni faceci w konserwatywnych strojach i będą mówić do ciebie cicho godzinami, a kiedy wyjdą, nie będziesz pamiętał nic z tego, co mówili, pozostanie ci tylko niesamowite ogólne wrażenie, że oni kiedyś byli tacy sami jak ty – ty tu i teraz, kompletnie pojebany ty – a jednak teraz już tacy nie są, przynajmniej na to nie wyglądają, chyba że cała ta historia, całe to AA, to jedna wielka, niewiarygodna ściema, lecz ty tak czy owak siedzisz na jedynym swoim pozostałym meblu w lawendowym blasku świtu i uświadamiasz sobie, że na tym etapie nie masz tak naprawdę innego wyboru, jak tylko spróbować tego całego AA, bo inaczej będziesz musiał własnoręcznie skasować swoją maskę, więc spędzasz cały dzień na ćpaniu resztek Substancji, wszystkich, które masz w domu, i to jest twoje smętne, gorzkie pożegnanie, i postanawiasz, że następnego dnia przełkniesz dumę i może także zdrowy rozsądek i spróbujesz tych spotkań, tego Programu, który prawdopodobnie jest w najlepszym razie radosną unitariańską gadką szmatką, a w najgorszym – przykrywką dla jakiegoś zakamuflowanego kultu, który zapewnia trzeźwość, każąc ci przez dwadzieścia godzin dziennie sprzedawać sztuczne kwiaty w celofanie na pasach zieleni rozdzielających ruchliwe jezdnie. A tym, co definiuje to wyniosłe urwisko dwóch wyborów ostatecznych, to nędzne rozwidlenie dróg, przez bostońskich AA zwane Dnem, jest ogarniające cię w tym momencie poczucie, że może sprzedawanie kwiatów na pasie zieleni jezdni nie jest takie złe, w każdym razie w porównaniu z tym, przez co przechodzisz na obecnym etapie. I właśnie to łączy bostońskich AA: okazuje się, że ta sama zrezygnowana, żałosna desperacja, streszczająca się w jęku wypierz-mi-mózg-wykorzystaj-mnie-rób-co-chcesz, była i jest odskocznią dla wszystkich prawie AA, których spotykasz; to wyjdzie na jaw, kiedy wreszcie odważysz się nie wpadać jak po ogień na tłumne zebrania, a zaczniesz podchodzić do ludzi z wyciągniętą, spoconą ręką i spróbujesz naprawdę osobiście poznać niektórych bostońskich AA. Jak to mawia ten czy ów stary twardziel albo twarda niewiasta, których się zawsze szczególnie obawiałeś, chociaż cię do nich ciągnęło: nikt nie wchodzi w AA dlatego, że wszystko szło mu świetnie i tylko chciał uzupełnić swój popołudniowy kalendarz towarzyski. Każdy, ale to każdy, wchodzi z martwym wzrokiem, blady jak po rzyganiu, z miną kota srającego na pustyni i z wielokrotnie przekartkowanym katalogiem wysyłkowym broni i amunicji, trzymanym pod ręką w domu – to à propos kasowania swojej maski, na wypadek gdyby ta ostatnia deska ratunku w postaci uścisków i sloganów okazała się niczym więcej jak radosnym kitem. Nie jesteś wyjątkowy, powiedzą ci: ta początkowa bezradność jednoczy wszystkie dusze obecne w tej wielkiej sali z zimnym bufetem sałatkowym. Wszyscy tu są jak ocaleńcy po Hindenburgu. Każde zebranie to zjazd rodzinny, gdy się na nim trochę pobyło.

A potem tych pogiętych nowicjuszy, którzy tam weszli na miękkich nogach, dostatecznie zdesperowani i żałośni, żeby wytrwać i przychodzić dalej, i niemrawo próbować doskrobać się do jakiegoś sensu przez nieprawdopodobnie mdłą powierzchnię rzeczy, potem, jak się przekonał Don Gately, ich wszystkich łączy drugie wspólne doświadczenie. Szokujące odkrycie, że to chyba naprawdę działa. Utrzymuje cię w stanie wolnym od Substancji. To nieprawdopodobne i szokujące. Gdy Gately wreszcie zajarzył któregoś dnia, po jakichś czterech miesiącach pobytu w Ennet House, że minęło mu całkiem sporo dni bez zabawiania się stałą myślą, żeby się wślizgnąć na Oddział #7 i łyknąć coś, co nie zostawia śladów w moczu, więc żaden sąd mu nie udowodni, że brał; że minęło kilka dni, a on nawet nie pomyślał o narkotykach doustnych ani o ciasno skręconym blancie, ani o zimnym browarze w upalny dzień… kiedy sobie uświadomił, że rozmaite Substancje, bez zażywania których nie umiał dawniej przeżyć ani doby, nawet nie przyszły mu do głowy od prawie tygodnia, wtedy Gately doznał nie tyle uczucia wdzięczności czy radości, ile zwyczajnie szoku. Myśl, że AA może faktycznie działać, wyprowadziła go z równowagi. Podejrzewał w tym jakąś pułapkę. Jakąś pułapkę nowego rodzaju. Na tym etapie Gately i inni rezydenci Ennet, którzy wytrwali i zaczynali jarzyć, że AA może faktycznie działa, zaczęli przesiadywać razem po nocach i wspólnie dostawać kręćka, bo nijak nie mogli wykombinować, na jakiej zasadzie AA działa. Owszem, Gately musiał ostrożnie przyznać, że to chyba naprawdę jakoś działa, ale ni w ząb nie umiał wykombinować, jak może działać zwyczajne siedzenie co wieczór na wrogich hemoroidom składanych krzesełkach, wpatrywanie się w cudze pory na nosie i wysłuchiwanie sloganów. Jeszcze nikomu nie udało się przejrzeć AA, i to jest następny jednoczący banał. A ludzie, którzy do AA należą od dawna, są maksymalnie wkurwiający w kontekście pytań zaczynających się od Jak. Pytasz takiego starego twardziela, Jak Działa AA, a on ci się uśmiecha z chłodną wyższością i odpowiada Po Prostu Świetnie. Działa i już, koniec kropka. Nowicjusze, którzy porzuciwszy zdrowy rozsądek, zdecydowali się Wytrwać i przychodzić dalej, znienacka odkrywają, że ich klatki zostały nagle otwarte, tajemniczym sposobem, a po jakimś czasie dociera do nich, że dzielą z innymi to poczucie głębokiego szoku i podejrzenie pułapki; w oczach nowszych bostońskich AA, z, dajmy na to, sześciomiesięcznym stażem w Czystości, widuje się to podejrzliwe szkliste spojrzenie, które z czasem zastąpi wyraz błogiej radości – podobną minę musieli robić wyłupiastoocy autochtoni na widok zapalniczki Zippo. I to właśnie neurotycznie jednoczy ten nieśmiały asemblaż przebłysków czegoś na kształt nadziei, ten oporny ruch w stronę ewentualnego przyjęcia do wiadomości, że nieromantyczne, niehipsterskie, naszpikowane sloganami AA – tak niepozorne i mało obiecujące, tak skrajnie przeciwne temu, co ukochali aż zanadto – może naprawdę poskromić zębatą paszczę Substancji. Zachodzi proces będący prostą odwrotnością tego, co cię tutaj sprowadziło: Substancje początkowo są tak fantastyczne, tak bardzo zdają się brakującym kawałkiem układanki twojego wnętrza, że masz pewność, po prostu czujesz gdzieś w środku, że one nigdy cię nie zawiodą: ty to po prostu wiesz. Ale zawodzą. A z kolei ten kretyński, prowizoryczny, anarchiczny system niskobudżetowych zebrań, odpustowych sloganów, sacharynowych uśmiechów i ohydnej kawy jest tak kulawy, że ty po prostu wiesz, że nie ma sposobu, aby zadziałał, chyba że dla kompletnych idiotów… no a po jakimś czasie Gately stwierdza, że to właśnie AA jest dla niego tym superlojalnym przyjacielem, którego myślał, że miał, a potem stracił, zanim Wszedł. Więc Trwasz, trzeźwy i przytomny, z czystego strachu kogoś, kto sparzył sobie rękę na gorącym piecu, wysłuchujesz niedorzecznych przestróg przed zaniechaniem cowieczornych zebrań, choćby nawet opuścił cię głód Substancji, choćbyś poczuł, że już złapałeś, co jest grane, i mógłbyś dalej postępować sam, nie decydujesz się na to, bo już nie masz wiary we własne wyczucie niedorzeczności i dorzeczności, więc gdy weterani AA namawiają cię usilnie, byś przychodził dalej, kiwasz głową jak robot i przychodzisz, i zamiatasz podłogi, szorujesz popielniczki, napełniasz poplamione stalowe termosy obrzydliwą kawą i co rano i co wieczór klękasz rytualnie na oba kolana, żeby prosić o pomoc z nieba, które wciąż wydaje ci się płonącą tarczą przed wszystkimi błagającymi pomocy – jak możesz modlić się do „Boga”, w którego twoim zdaniem wierzą tylko idioci? – ale starzy twardziele powtarzają ci, że to nieważne, w co wierzysz albo nie wierzysz, Po Prostu Rób To, powtarzają, a ty, jak organizm wytresowany na elektrowstrząsach i pozbawiony wolnej woli, robisz dokładnie tak, jak ci każą, przychodzisz dalej, przychodzisz co wieczór i już się starasz, żeby cię nie wykopali z obskurnego Ośrodka, z którego początkowo tak bardzo chciałeś zostać wydalony, Trwasz i Trwasz, zebranie po zebraniu, upał czy mróz… i nie tylko opuszcza cię w zasadzie chęć ćpania, ale ogólnie jakość życia – tak jak ci od początku niedorzecznie obiecywano – jakość twojego życia stopniowo się poprawia, w sensie wewnętrznym, na chwilę, potem się pogarsza, potem poprawia się jeszcze bardziej, potem znów się na chwilę pogarsza, ale tak jakby mniej, świat jest prawdziwszy, a ty czujesz się niezaślepiony, co jest fajne, chociaż dostrzegasz teraz w sobie i wokół siebie kupę rzeczy, które są koszmarne i których lepiej byłoby nie widzieć – i na tym etapie cała rzecz wygląda tak idiotycznie i nielogicznie, że czujesz mętlik w głowie i jesteś przekonany, że doznałeś trwałego uszkodzenia mózgu po latach brania Substancji, i dochodzisz do wniosku, że już lepiej Trwać w tym bostońskim AA, gdzie starzy twardziele, którzy sprawiają wrażenie mniej upośledzonych – a przynajmniej mniej skołowanych przez swój defekt – będą ci mówić w krótkich zdaniach rozkazujących, co masz robić, gdzie i kiedy (chociaż nigdy Jak ani Dlaczego); i na tym etapie darzysz już starych twardzieli Ślepą Wiarą, a owa Ślepa Wiara nie zrodziła się z bigoterii czy też przemyślenia, tylko z zimnej pewności, że nie masz już ani cienia wiary w siebie[135], więc teraz, gdy starzy twardziele mówią ci Skacz, ty prosisz ich, żeby podnieśli rękę na wymaganą wysokość, i już cię mają, i jesteś Wolny.

Inny prelegent z Grupy Podstaw Zaawansowanych, którego imienia Gately nie dosłyszał przez gromkie Cześć! tłumu, ale jego nazwisko zaczyna się na „E”, gość jeszcze potężniejszy niż John L., Irlandczyk z zieloną kartą, w jarmułce i bluzie Sinn Fein, z brzuszyskiem dyndającym jak wór mąki i ze sterczącą dupą, dzieli się doświadczeniem nadziei, wyliczając dary, które otrzymał po podjęciu decyzji, że Wchodzi, zatyka korkiem karafkę, zakręca fiolkę z chlorowodorkiem fentreminy[136] i przestaje kursować tirem na długich trasach po dziewięćdziesiąt sześć godzin bez przerwy w stanie wywołanej chemicznie psychozy. Nagrody za abstynencję, podkreśla, przerosły korzyści li tylko duchowe. Jedynie w bostońskiej grupie AA można usłyszeć pięćdziesięcioletniego imigranta w lirycznym peanie na cześć pierwszego solidnego stolca w dorosłym życiu.

– …latami miałem płynną sraczkę. Latami zabraniali mi korzystać z kibla na przystankach dla tirów na trasie stąd do Nowego Jorku. W domu obdarłem ścianę w sraczu z tapety na papier klozetowy. Aż nagle pewnego dnia… Zapamiętam to do końca życia. To było z rana, po tym jak odebrałem odznakę za dziewięćdziesiąt dni na trzeźwo. Siedziałem na tronie w kiblu, u siebie w domu. Żeby się zbytnio nie rozwodzić, zesrałem się jak zwykle, ale… uszom własnym nie wierzę, odgłos był taki, że w pierwszej chwili zląkłem się, że upuściłem portfel do klozetu, słowo daję. Zląkłem się, że portfel wleciał mi w kanalizację, jak Boga kocham. Więc nachylam się i patrzę między kolanami, i oczom własnym nie wierzę. Ukręciłem takiego pięknego rogala, że padłem na kolana przed tym sraczem, w którym pływało to królewskie gówno, i dziękowałem Sile Wyższej. Balas na schwał, powiadam wam. I mówię wam, przyjaciele, to było takie piękne, że słów brak na opisanie. Tam pływał stolec. Normalny stolec. Zwarty, zwężony na końcach, lekuchno wygięty. Uformowany zamiast rozchlapany. Wyglądał, jakby go sam Pan Bóg zrobił, tak wyglądał. Przyjaciele moi, ten mój balas, no, on autentycznie miał puls. Klęczałem na kolanach i dziękowałem mojej Sile Wyższej, którą ja nazywam Bogiem, i od tamtej pory dziękuję mojej Sile Wyższej dzień w dzień, rano, wieczór, we dnie, w nocy, a najwięcej na klozecie.

Czerwona twarz jak z dobrze wygarbowanej skóry promienieje. Gately i cała reszta białoflagowców pękają ze śmiechu, rżą do rozpuku, z tego balasa, który, no, autentycznie miał puls, z tej ody do solidnego stolca; ale zgasłe oczy nowicjuszy z ostatniego rzędu ogromnieją najskrytszym Utożsamieniem i nieśmiałą nadzieją kogoś, kto nie śmie wyobrażać sobie, że i jemu pewnego dnia… Przekaz dotarł do właściwych uszu.

Największą zaletą Gately’ego jako Pracownika Rezydenta Ennet House – obok gabarytów fizycznych, których nie należy lekceważyć w kontekście konieczności utrzymania porządku w placówce, do której przychodzą ludzie świeżo po odtruciu, jeszcze w Kryzysie Odstawiennym, z oczami rozbieganymi jak u wściekłej krowy, z kolczykiem w powiece i tatuażem, który głosi URODZONY CHAM – pomijając to, że górna część ramienia Gately’ego ma rozmiary tuszy wołowej, jego wielkim plusem jest umiejętność przekazywania własnego doświadczenia początkowej nienawiści do AA nowym rezydentom Domu, którzy też nienawidzą AA i mają pretensje o to, że zmusza się ich do siedzenia na zebraniach w odległości, z której widać pory skórne na nosie prelegenta, i do wysłuchiwania co wieczór nieudolnie naciąganych, umoralniających bajeczek. AA na pierwszy rzut oka wygląda frajersko i czasami faktycznie jest frajerskie, mówi Gately nowym rezydentom i zarzeka się, że bynajmniej nie oczekuje, że słuchacze uwierzą mu na słowo, gdy zapewni ich o niezawodnej skuteczności AA, pod warunkiem że jest się wystarczająco upodlonym i zrozpaczonym, by Wytrwać tu jakiś czas wbrew zdrowemu rozsądkowi. Ale, powiada, mogę wam zdradzić jedną świetną zaletę AA: nikt nie może was stąd wyrzucić. Każdy, kto Wchodzi, zostaje Przyjęty. Nikogo nie wolno stąd wylać, z żadnego powodu. A to oznacza, że tutaj można mówić wszystko. Można rozprawiać, ile się chce, o prawidłowym stolcu. Molekularna integralność gówna to też jest temat. Gately rzuca wyzwanie nowym rezydentom Ennet House: spróbujcie zgasić ten wieczny uśmiech na twarzach bostońskich AA. Zobaczycie, powiada, że to się nie uda. Ci kolesie już dosłownie wszystko słyszeli. Enureza. Impotencja. Priapizm. Onanizm. Nietrzymanie moczu. Autokastracja. Misterne omamy paranoidalne, skrajna megalomania, komunizm, skrajny Birchizm, nacjonalizm-socjalizm-bundyzm, ataki psychotyczne, sodomia, bestialstwo, molestowanie własnej córki, ekshibicjonizm do granic nieprzyzwoitości. Koprofilia i -fagia. Glenn K., w Białej Fladze od czterech lat, sam sobie wybrał Siłę Wyższą, a jest nią Szatan, kurwa jego mać. Jasne, że nikt nie lubi Glenna K., a wieloramienny świecznik, który Glenn K. wszędzie ze sobą nosi, jest przedmiotem szeptanych komentarzy, ale Glenn K. pozostanie członkiem Grupy Białej Flagi tak długo, jak zechce mu się Trwać.

Więc mówcie, co tylko chcecie – zachęca słuchaczy Gately. Przyjdźcie na Zebranie dla Początkujących o 19:30, podnieście drżące łapsko i walcie śmiało nielakierowaną prawdę. Snujcie wolne skojarzenia. Dajcie się ponieść. Dzisiaj rano, po obowiązkowej przedpołudniowej medytacji, rozmawiał Gately z niejakim Ewellem, prawnikiem, odznaczającym się niskim wzrostem, hypertensyjnym rumieńcem, niedużą białą bródką i obsesją na punkcie tatuaży, i opowiadał mu, jak to on, Gately, stanął na nogi po trzydziestu dniach abstynencji, gdy stwierdził, że jest w stanie podnieść swoje wielkie łapsko na Zebraniu dla Początkujących i publicznie wyznać, jak strasznie nienawidzi tej frajerskiej gadki AA o wdzięczności, pokorze i cudach, jak nie cierpi tych jałowych dyrdymałów i nienawidzi wszystkich AA, bo to frajerzy, zadowolone z siebie barany, gównozjady i kutasy, z tymi swoimi uśmiechami jak po lobotomii i durnym sentymentalizmem, i dlatego życzy im wszystkiego najgorszego w technikolorze; tak to nowicjusz Gately ział jadem, zapluwał się, uszy mu pałały, prosił się o wyrzucenie, z premedytacją drażnił AA, żeby go wykopali na zbity pysk, bo mógłby wtedy pomaszerować dziarsko do Ennet House i oświadczyć kalekiej Pat Montesian i swojemu wychowawcy, Gene’owi M., że wywalili go z AA, najpierw prosili o szczere dzielenie się najgłębszymi uczuciami, więc OK, on, Gately, podzielił się szczerze swoimi odczuciami na ich temat, a ci suszący zęby hipokryci zaczęli mu wygrażać pięściami i kazali spierdalać… i odtąd na wszystkich zebraniach Gately pluł i strzykał jadem, ale przekonał się, że – kiedy on im życzy jak najgorzej – weterani Białej Flagi kiwają z entuzjazmem głowami na znak empatycznego Zrozumienia i z wkurwiającą radością wołają: „Przychodź do nas!”, a nawet ten i ów białoflagowiec, trzeźwy już od jakiegoś czasu, podszedł do Gately’ego po zebraniu, żeby mu powiedzieć, jak dobrze było go słuchać i, kurde balans, Utożsamiać Się jak nigdy ze szczerymi uczuciami, którymi Gately dzielił się z Grupą, i dziękował mu za dar przeżycia z gatunku „Pamiętam, jak…”, dzięki któremu przypomniał sobie, że i on czuł się kiedyś tak samo jak Gately, zaraz po Wejściu, tylko że nie miał dość odwagi, żeby podzielić się tym szczerze z Grupą, więc nagle Gately stał się kimś w rodzaju bohatera AA, geniusza niezłomnej odwagi, sfrustrowanego i uwznioślonego, a wdzięczni słuchacze, zanim pożegnali go serdecznym orewuar, prosząc, by przyszedł jeszcze raz, wciskali mu swoje numery telefonów nagryzmolone na losach na loterii, numery, pod które Gately nie zamierzał dzwonić (bo co, na litość boską, miałby mówić?), ale stwierdził, że lubi nosić je w portfelu, po prostu chodzić sobie z nimi, na wszelki wypadek; a też bywało, że któryś ze starych enfieldzkich mężów Białej Flagi, z geologicznym rekordem trzeźwości w AA i pokręconym, zrujnowanym starym ciałem, lecz okiem bystrym o czyściutkim białku, przykuśtykał wolniutko boczkiem, boczkiem jak ten krab do Gately’ego po zebraniu, na którym Gately pluł witriolem, poklepał go po wielkim spoconym ramieniu i zdartym głosem palacza wycharczał: „No, synuś, widać, że masz jaja, umiesz przygadać i w ogóle, masz szansę wyjść na prostą, Donie G., masz szansę, tylko weź Wytrwaj, ale jakbyś, synuś, potrzebował drobnej rady od kogoś, kto w swoim czasie porozlewał więcej, niż ty wypiłeś, to radziłbym ci na przyszłość siedzieć cicho na zebraniach, wyciągnąć se tę watę z uszu i zatkać nią gębę, i zamknąć się, i po prostu słuchać, może pierwszy raz w życiu naprawdę słuchać, to może wtedy wyjdziesz na prostą”; oni nie wciskają swoich numerów telefonów, ci prastarzy twardziele, Gately wie, że będzie musiał przełknąć dumę na surowo i wręcz poprosić o numery tych starych, zrujnowanych i ponurych weteranów Białej Flagi, tych Krokodyli, jak ich zwą młodsi białoflagowcy, ponieważ ci pokręceni starzy faceci trzymają się razem, siedzą w kupie i palą ohydne sraczkowate cygara w kącie stołówki Providentu, pod oprawionym w ramki błyszczącym zdjęciem 16 × 20 cali, na którym krokodyle czy aligatory grzeją się w słońcu na zielonym brzegu rzeki gdzieś tam w świecie, a na dole zdjęcia ktoś dla beki napisał majuskułą KĄCIK OLD-TIMERSÓW, i pod tym siedzą w kupie ci starzy twardziele, obracając te swoje sraczkowate cygara w koślawych paluchach i półgębkiem dyskutując o tajemniczych sprawach ludzi z dawna trzeźwych. Gately właściwie boi się tych ostrzyżonych na jeża starych AA w flanelowych koszulach, z żylakowatymi nosami, brunatnymi zębami i chłodnymi minami lekko drwiącej aprobaty, czuje się przy nich jak niższej rangi przygłup plemienny w obecności wodzów, którzy sprawują władzę na mocy niewysłowionego szamańskiego fiat[137], więc oczywiście nienawidzi ich, tych Krokodyli, nienawidzi ich za to, że budzą w nim lęk, ale o dziwo, jednocześnie trochę tęskni za tym, żeby zasiąść wraz z nimi co niedziela w przestronnej jadalni domu opieki i spoglądać wraz z nimi w tę samą stronę, a po jakimś czasie, kiedy już zacznie wyjeżdżać na Misje Białej Flagi do innych bostońskich grup AA, stwierdza Gately, że nawet go bawi jazda z maksymalną prędkością 30 km/h ich idealnie utrzymanymi dwudziestopięcioletnimi sedanami. Koniec końców, stosuje się do cierpkiej rady i zaczyna publicznie głosić z podium swoją ponurą osobistą historię, tak jak to czynią inni członkowie Białej Flagi, tej Grupy, której się poddał i do której wreszcie oficjalnie przystąpił. Tak to jest, kiedy jest się nowicjuszem i ma się tak zwany Dar Desperacji, i chce się zrobić wszystko, żeby wyjść na prostą: przystępujesz oficjalnie do Grupy i stawiasz sobie zadanie zapoznania się z członkami Grupy na gruncie osobistym, i nosisz ich numery telefonów jak talizmany w portfelu, i co najważniejsze, Udzielasz się w swojej Grupie, a w bostońskiej Grupie AA Gately’ego Udzielać się to znaczy nie tylko zamiatać zadeptaną podłogę po Modlitwie Pańskiej, parzyć kawę i opróżniać popielniczki z petów i obślinionych końcówek cygar, ale także uczęszczać regularnie o wyznaczonych porach popołudniowych do ulubionej knajpy Grupy Białej Flagi, którą jest Jadłodajnia Elit (końcowe „a” w neonie zgasło) obok Steve’s Donuts w Enfield Center, uczęszczać tam i żłopać nieprzytomne ilości kawy, a potem wsiąść do wzorowo utrzymanego Krokodylego sedana, którego resory uginają się pod masą Gately’ego, i dać się zawieźć, z oczami w słup po kawie i dymie z cygar, pomimo tremy przed występem, do Grupy Radość Życia w Lowell albo do Grupy Korek Karafki w Charlestown, albo do Stanowego Detoksu w Bridgewater, albo do Farmy Honoru w Concord, w towarzystwie tych starych twardzieli, bo z wyjątkiem jednego czy dwóch nowicjuszy z oczami w słup i Darem Skrajnej Desperacji, na Misje jeżdżą przeważnie Krokodyle z geologicznie długą historią trzeźwości, przeważnie to oni, ci, co trwają trzeźwo w Białej Fladze od dziesięcioleci, jeżdżą na wszystkie ustalone Misje, jeżdżą za każdym razem, niezawodni jak śmierć, opuszczają nawet transmisje meczów Celtics i ruszają w misyjną trasę, ponieważ Krokodyle wściekle Udzielają Się w Grupie; obecni w samochodzie Krokodyle zachęcają Gately’ego, by dostrzegł, że przypadkowa zbieżność długotrwałej trzeźwości i niezmordowanej Aktywności w AA wcale nie jest przypadkowa. Krokodyle mają zawile pobrużdżone karki. Ci, którzy siedzą z przodu, zerkają w lusterko wsteczne i mrużąc podkrążone oczy o czystych białkach, podglądają zapadniętych w tylne siedzenie Gately’ego i innych nowicjuszy, i mówią Krokodyle, że nie zliczyliby nowicjuszy, którzy Weszli, a potem wrócili Tam, Weszli w AA na jakiś czas, Wytrwali, zaliczyli krótki okres trzeźwości i już zaczynało im się wszystko układać, w głowie i w życiu, ale po jakimś czasie nowicjusze hardzieją, dochodzą do wniosku, że „Wyzdrowieli”, i wciągają się na całego w nową pracę, którą trzeźwość pozwoliła im znaleźć, albo kupują sezonowe karnety na Celtics, albo odkrywają na nowo cipeczki i zaczynają latać za cipeczkami (te pomarszczone, sękate, bezzębne, postseksualne stare palanty naprawdę mówią „cipeczki”), słowem, tak czy owak, ci nieszczęśni, zhardziali, nieznający życia neofici zaczynają stopniowo coraz mniej Udzielać Się w Grupie, potem odpadają od Grupy, potem pomaleńku, stopniowo wycofują się w ogóle z zebrań AA, aż wreszcie, bez osłony zebrań i Grupy, z czasem – och, czasu jest zawsze mnóstwo, ta Choroba jest szatańsko cierpliwa – z czasem zapominają, jak to było kiedyś, ci hardzi odszczepieńcy zapominają, kim naprawdę są, zapominają o Chorobie, aż pewnego pięknego dnia siedzą sobie, dajmy na to, na meczu Celtics–Sixers, na gorących trybunach Fleet/First Interstate Center, i myślą sobie, co mi może zaszkodzić jedno zimne piwko; przecież tak długo byli trzeźwi, przecież „Wyzdrowieli”. Tylko jedno zimne piwko. Co to może zaszkodzić. Ale po tym jednym piwku czują się tak, jakby nigdy nie przestali pić, o ile cierpią na Chorobę. A po miesiącu, półroczu czy roku zaliczają Powrót, wracają do sal bostońskiego ruchu AA, do swojej starej Grupy, z podkulonym ogonem, z delirką, z nosem na kwintę, a może minąć i pięć, i dziesięć lat, zanim odważą się na Powrót, bo życie znów dało im w dupę, a bywa i tak, że ich organizmy nie wytrzymują powrotu do nałogu po pewnym okresie trzeźwości i umierają Tam na Zewnątrz – Krokodyle zawsze wymawiają Tam na Zewnątrz ściszonym głosem weteranów Wietnamu – albo i gorzej: mordują kogoś w pijackim zaćmieniu i resztę życia spędzają w Zakładzie Karnym Walpole’a, żłopiąc rodzynkowy bimber fermentowany w sedesie pozbawionym deski klozetowej, i bezskutecznie usiłują sobie przypomnieć, co takiego zrobili Tam na Zewnątrz, że się tutaj znaleźli; albo jeszcze gorzej, najgorzej, ci chojraccy nowicjusze wracają Tam na Zewnątrz i nie robią nic tak strasznego, żeby się ostatecznie Wykończyć, tylko zwyczajnie wracają do picia 24/7/365, do ni-to-życia-ni-śmierci, wracają na całego za kraty Choroby. Krokodyle powiadają, że nie zliczyliby tych łebków, którzy na chwilę Weszli i zaraz popłynęli z powrotem, wrócili Tam na Zewnątrz i wykitowali albo właśnie nie wykitowali. Nawet pokazują niektórych z nich palcami – zjawy wychudłych szarych postaci, polegujących na chodnikach z całym dobytkiem w worku na śmieci; białoflagowcy mijają ich wolniutko swoimi zadbanymi autami. Szczególnie stary Francis G. z rozedmą płuc lubi przyhamować swojego lesabre’a na rogu ulicy przed jakimś bezdomnym łachmytą, który kiedyś był w AA, ale zhardział i odszedł; Francis G. uchyla okienko i drze się do niego: „Z życiem, stary, z życiem!”.

Oczywiście – Krokodyle trącają się zgrubiałymi łokciami i chichocząc, świszcząc, charcząc, deklarują, że gdy tak mówią Gately’emu, że ma do wyboru: albo Wytrwać w AA i wykazać się wściekłą Aktywnością, albo zginąć marnie, to oczywiście jest to tylko sugestia. Mówiąc to, wyją ze śmiechu, krztuszą się i klepią po kolanach. Tak wygląda klasyczny środowiskowy żart. Zgodnie z ratyfikowaną tradycją, w bostońskim ruchu AA nie ma „musisz”. Wywalić cię nie mogą. Nie musisz spełniać ich poleceń. Rób, co ci się podoba – o ile jeszcze wiesz, co ci się podoba. Krokodyle ryczą ze śmiechu, rzężą, walą pięściami w deskę rozdzielczą i podrygują na przednich siedzeniach w niegodziwej uciesze AA.

Bostoński ruch AA uważa sam siebie za łagodną anarchię, a wszelkie przejawy porządku traktuje jak Cud. Żadnych reguł, żadnego muszę, jedynie miłość i wsparcie, jedynie od czasu do czasu jakaś sugestia, zrodzona ze zbiorowego doświadczenia. Ruch wolny od dogmatów i autorytaryzmu. Gately, z natury zdolny cynik z subtelnym wyczuciem lipy, potrzebował przeszło roku, żeby zdefiniować własne przeczucie, że bostoński ruch AA jest w istocie kryptodogmatyczny. Oczywiście, nie wolno tu zażywać żadnych Substancji zmieniających świadomość, to się rozumie samo przez się; ale oficjalną polityką Stowarzyszenia w sytuacji, gdy pacjentowi powinie się noga, gdy, czy to rozmyślnie, czy przez zapomnienie, wymknie się na noc Tam na Zewnątrz, zażyje Substancję i uruchomi na nowo proces Choroby, jest wiadome wszystkim żądanie natychmiastowego powrotu na zebrania. Są dość szczerzy w tej kwestii, ponieważ sporo nowicjuszy nie wytrzymuje z początku całkowitej abstynencji. Nikomu jednak nie wolno oceniać ani ostracyzmować człowieka za wpadkę. Wszyscy są tutaj ku pomocy. Wszyscy wiedzą, że powracający winowajca ukarał się już dostatecznie samym przebywaniem Tam na Zewnątrz, i wiedzą, ile desperacji i pokory wymaga przełknięcie dumy i powrót do Grupy, i ponowne odstawienie Substancji po debiutanckiej porażce, i to w sytuacji, gdy Substancja znów przyzywa. Wpadkę otacza w AA szczere współczucie wynikające z Empatii, chociaż niektórzy AA z politowaniem kiwają głowami, dowiedziawszy się, że winowajca nie skorzystał z elementarnych sugestii. Nawet nowicjusze, którzy jeszcze wcale nie myślą o dezercji, a na zebrania przychodzą z podejrzanie wybrzuszonymi kieszeniami w kształcie piersiówek i w trakcie zebrania przesuwają się chyłkiem na sterburtę – nawet oni są zachęcani do Wytrwania i pozostania w Grupie, pod warunkiem że nie będą zanadto broili. Pijanych zniechęca się do samotnej jazdy samochodem do domu po Modlitwie Pańskiej, ale nikt nie wyrywa im kluczyków. W bostońskim ruchu AA kładzie się nacisk na autonomię jednostki. Mów i rób, co chcesz. Istnieje, oczywiście, około tuzina fundamentalnych sugestii[138] i są, oczywiście, osoby, które hardo oświadczają, że ani myślą stosować się do fundamentalnych sugestii i raz po raz wychodzą Tam na Zewnątrz, a potem, zataczając się, wracają i wyznają z podium, że nie usłuchały sugestii i słono zapłaciły za swoją arogancję, i dostały nauczkę, ale teraz wracają, dzięki Bogu, i tym razem będą przestrzegać sugestii co do joty, przekonacie się. Sponsor Gately’ego, Francis „Furiat” G., Krokodyl, którego Gately w końcu ośmielił się poprosić o opiekę, przyrównuje całkowicie dowolne fundamentalne sugestie bostońskich AA do sytuacji, w której masz wyskoczyć z samolotu i „sugerują” ci przypięcie spadochronu. Ale oczywiście zrób, jak chcesz. Potem Francis zaczyna śmiać się tak, że chwyta go atak kaszlu i musi usiąść.

Cały wic polega na tym, że trzeba chcieć. Jak nie chcesz robić, co ci każą – pardon: sugerują – to znaczy, że twoja wolna wola jest wciąż na uwięzi, a Eugenio Martinez z Ennet House niezmordowanie powtarza, że twoja wolna wola jest pajęczyną, którą wciąż tka Choroba. Wola, którą nazywasz swoją, przestała być twoja Bóg wie ile przesiąkniętych Substancją lat temu. Teraz jest cała poprzetykana rozpajęczoną fibrozą twojej Choroby. Na podstawie własnego doświadczenia Eugenio Martinez mówi o Chorobie: Pająk[139]. Musisz Zagłodzić Pająka: musisz poddać swoją wolę. Dlatego właśnie większość ludzi Wchodzi i Trwa dopiero po tym, jak ich własna poplątana wola omal ich nie zabiła. Trzeba chcieć oddać swoją wolę osobom, które wiedzą, jak Zagłodzić Pająka. Trzeba chcieć przyjmować sugestie, chcieć przestrzegać tradycji anonimowości, pokory, podporządkowania sumieniu Grupy. Jeżeli nie będziesz posłuszny, nikt cię nie wyrzuci. Nie będą musieli. Ty sam się wyrzucisz, jeśli pójdziesz za głosem własnej chorej woli. Może dlatego każdy z Grupy Białej Flagi tak usilnie stara się być do obrzydzenia pokorny, uprzejmy, pomocny, taktowny, pogodny, nieosądzający, schludny, energiczny, sangwiniczny, skromny, szczodry, sprawiedliwy, porządny, cierpliwy, tolerancyjny, uważny, prawdomówny. Grupa ich do tego nie zmusza. Raczej chodzi o to, że jedynymi osobami, które są w stanie Wytrwać w AA przez liczący się okres, są te, które z własnej woli próbują takie być. To dlatego cynicznemu nowicjuszowi lub świeżemu rezydentowi Ennet House poważny AA wydaje się skrzyżowaniem Gandhiego z panem Rogersem, wytatuowanym, z powiększoną wątrobą, bez zębów, który dawniej bił żonę i bzykał własne córki, a teraz rapsodyzuje o wypróżnieniu. Wolny wybór: albo się ugniesz, albo umrzesz.

A, dajmy na to, Gately przez dłuższy czas nie kumał, jak to jest, że te zebrania AA, na których nikt nie pilnuje porządku, są takie porządne. Nikt nikomu nie przerywa, nie dochodzi do rękoczynów, nie słychać wulgarnych wyzwisk, żadnych zjadliwych plotek, żadnej szarpaniny o ostatnie oreo na tacy. Gdzie ten Żandarm, który egzekwuje poszanowanie zasad mających, jak obiecują, ratować ci życie? Ani Pat Montesian, ani Eugenio Martinez, ani Krokodyl Francis Furiat nie chcieli odpowiedzieć Gately’emu na pytanie o źródło przymusu. Uśmiechali się tylko jak te sfinksy i powtarzali „Przychodź Dalej”, którą to mantrę Gately uznał za taki sam komunał jak „Nic Na Siłę” albo „Żyj i Daj Żyć”.

Kiedy i jak komunał staje się komunałem? Dlaczego prawda jest z reguły nie tylko nieciekawa, ale wręcz antyciekawa? Bo każda jedna miniepifania, której doświadczasz w początkach AA, jest poliestrowo banalna, przyznaje Gately, przemawiając do rezydentów. I opowiada, jak on sam, będąc rezydentem – zaraz po tym, jak taki jeden przemysłowo-grunge’owy postpunk z Harvard Square, który miał na imię Bernard, ale kazał sobie mówić Plazmatron-7, mówiąc zaraz po tym, jak Plazmatron-7 wypił dziewięć butelek NyQuilu w męskiej ubikacji na górze i padł twarzą w kartofle z proszku, które były na kolację, i został z miejsca wydalony, i wyniesiony po strażacku przez Calvina Thrusta na przystanek Zielonej Linii na Comm. Ave., a Gately’ego przenieśli z pięcioosobowej sali męskiej dla świeżych nowicjuszy na starą pryczę Plazmatrona-7 w trzyosobowej sali męskiej dla mniej świeżych nowicjuszy – miał epifaniczny sen o AA, który sam bez wahania nazwie banalnym komunałem[140]. W tym śnie Gately i całe rzędy całkowicie przeciętnych obywateli USA klęczeli na poliestrowych poduszkach w zagraconym, ubogim dolnym kościele. Był to typowy dolny kościół ubogiej świątyni, z tym że ściany tego dolnego kościoła ze snu Gately’ego zrobione były z dziwnego, cienkiego, przezroczystego szkła. Wszyscy klęczeli na tych tandetnych, ale wygodnych poduszkach i cała sytuacja była dziwna, bo nikt nie wiedział, po co klęczą, nie było żadnego nadzorcy ani policjanta, który zmuszałby ich do klęczenia, a jednocześnie wszyscy mieli poczucie, że klęczą z jakiegoś nienazwanego a nieodpartego powodu. Był to jeden z tych snów, które nie mają sensu, a jednak mają. I nagle jakaś pani po lewej stronie Gately’ego wstała z kolan, tak jakby chciała się przeciągnąć, ale w tej samej sekundzie została szarpnięta do tyłu przez jakąś straszliwą siłę i wessana przez jedną z przezroczystych szklanych ścian dolnego kościoła, więc Gately przygotował się na brzęk tłuczonego szkła, ale szklana ściana się nie rozbiła, tylko pozwoliła koziołkującej w powietrzu kobiecie przeniknąć przez siebie i zasklepiła się zaraz w tym miejscu, a kobieta przepadła bez śladu. Jej poduszka – a spostrzegł Gately, że i kilka innych poliestrowych poduszek – była pusta. I właśnie wtedy, rozglądając się wokół we śnie, Gately powoli podniósł oczy na odsłonięte rury na suficie i nagle zauważył, że jakiś metr nad różnego kształtu i koloru głowami obraca się powoli i cicho długi, zakrzywiony kij, podobny do laski gigantycznego pasterza, podobny do bosaka, który wyłania się z lewej kulisy, by ściągnąć kiepskiego aktora z zasięgu zgniłych pomidorów, obraca się powoli ponad nimi po wężowej trajektorii francuskich loków, nieomal powściągliwie, jakby bezgłośnie skanował teren; a kiedy sympatyczny gość w kardiganie wstał i został złowiony tym zakrzywionym kijem, i przeciągnięty dupą naprzód przez bezgłośną szklaną membranę, Gately odwrócił swoją wielką głowę najbardziej jak się dało bez ruszania się z poduszki i ujrzał za przeczystą szklaną ścianą nadzwyczaj elegancko ubraną władczą postać, która jedną ręką manipulowała gigantycznym pastorałem, spokojnie oglądając sobie paznokcie drugiej ręki spoza maski, która była zwyczajnym żółtym kołem uśmiechniętej buźki towarzyszącej życzeniom miłego dnia. Postać wyglądała tak imponująco, spolegliwie i asertywnie, że uspokajała i przynaglała zarazem. Ta władcza postać emanowała pogodą ducha, nieodpartym urokiem i bezgraniczną cierpliwością. Manipulowała wielką laską z chłodną celowością wędkarza, który nie wyrzuca z powrotem do wody tego, co złowi. To ten niespieszny, bezszelestny kij z hakiem trzymał wszystkich na kolanach pod barokowymi konwolucjami swoich obrotów.

Któryś z pracowników Ennet House czuwa przez całą noc na posterunku w dyżurce, pełniąc Dyżur Senny – ludzie we wczesnych fazach odwyku od Substancji często miewają senne koszmary lub traumatycznie kuszące sny o Substancji, a czasami banalne, lecz ważkie sny epifaniczne, więc trzeba, żeby Pracownik na Dyżurze Sennym czuwał stale, odwalając papierkową robotę, ćwicząc przysiady albo gapiąc się przez szerokie okno wykuszowe dyżurki na parterze, gotów w każdej chwili zaparzyć kawę i wysłuchać relacji rezydenta z jego snu, i przedstawić którąś z obiegowych praktycznych interpretacji przyjętych w bostońskim ruchu AA w kontekście postępów śniącego w procesie zdrowienia – ale Gately nie potrzebował schodzić na dół do Dyżurnego po interpretację, gdyż jego sen był banalnie oczywisty. Stało się jasne dla Gately’ego, że bostoński ruch AA ma nad sobą najsurowszego na świecie i skutecznego policjanta. Gately leżał na pryczy, jego cielsko zwisało poza krawędzie ze wszystkich czterech stron, a na ogromnej głowie perlił się pot objawienia: Żandarm bostońskiego ruchu AA stał na zewnątrz porządnych sal zebrań, w owym, jakże często przywoływanym, Tam na Zewnątrz, gdzie ekscytujące, wesołe kluby nocne pulsują muzyką pod neonami przedstawiającymi butelki, z których leje się bez końca. Cierpliwy funkcjonariusz przymusu AA był Tam na Zewnątrz zawsze i wszędzie: stał sobie, od niechcenia oglądając skórki przy paznokciach, w skąpej fluorescencji aptek, które za sowitą opłatą przyjmowały podrobione recepty na Talwin, stał w żółtawym świetle lamp z papierowymi abażurami w wynajętych pokoikach wymizerowanych pielęgniarek, które finansowały utrzymanie swoich klatek z kradzionych próbek farmaceutycznych, stał w oparach izopropynolu przed gabinetami starych, przygarbionych, palących cięgiem lekarzy medycyny, którzy receptularze trzymali zawsze na wierzchu i którym wystarczało usłyszeć „boli” i zobaczyć kasę. Stał w domu kanadyjskiego VIP-a, który dusił się od kataru, i w biurze nieubłaganego Zastępcy Prokuratora Okręgowego w Revere, którego żona zażądała sztucznej szczęki, mając trzydzieści pięć lat. Strażnik dyscypliny AA wyglądał świetnie, pachniał jeszcze lepiej, ubierał się szałowo, a jego czarny uśmiech na pustej żółtej twarzy nie znikał nigdy, szczerze życząc ci miłego dnia. Jeszcze tylko ostatniego miłego dnia. Tylko jednego.

Tamtej nocy cynik Gately po raz pierwszy dobrowolnie przyjął fundamentalną sugestię i padł na swoje wielkie kolana przy za małej dla niego pryczy z pozrywanymi sprężynami, i Poprosił o Pomoc to Coś, w co jeszcze nie wierzył, poprosił, by jego własna Choroba, by jego ukąszona przez Pająka wola została mu odebrana i odkażona, i stłamszona.

Ale, niestety, jak się okazuje, w bostońskim AA obowiązują też dogmaty, a niektóre z nich są naprawdę stare i nie do ruszenia. Ponadto w Stowarzyszeniu używa się odpychającego żargonu, psychobełkotliwego dialektu, który dla nowicjusza jest prawie niezrozumiały, mówi Ken Erdedy, dyrektor agencji reklamowej z uniwersyteckim dyplomem, półnowicjusz w Ennet House, skarżąc się Gately’emu podczas przerwy na loteryjkę w trakcie zebrania Białej Flagi. Zebrania bostońskich AA trwają zazwyczaj długo, półtorej godziny zamiast przyjętej w kraju równej godziny, ale mają oficjalną przerwę po plus minus czterdziestu pięciu minutach, a w przerwie każdy łapie kanapkę albo oreo i szósty kubek kawy i włącza się w pogaduszki na stojąco, zacieśnia więzi albo odciąga na bok swojego sponsora, żeby mu zdradzić w sekrecie jakiś banalny wgląd lub zamęt emocjonalny, który sponsor momentalnie ocenia, a zarazem umieszcza w szerszym kontekście imperatywu powstrzymywania się od zażycia Substancji, dzisiaj, tylko dzisiaj, choćby się nie wiem co działo. W czasie gdy wszyscy zacieśniają więzy i interfejsują, posługując się bizarnym zestawem haseł, odbywa się loteryjka, następne dziwactwo bostońskich AA: najświeżsi nowicjusze Białej Flagi, w ramach Udzielania Się w Grupie, drepczą w koło z rattanowymi koszykami i plikami losów, jeden za dolca, trzy za piątkę, a zwycięzca zostaje na koniec ogłoszony z podium i wszyscy syczą i wołają „Ustawka!”, no, kupa śmiechu, a nagrodą jest Wielka Księga albo Okiem Billa, czyli Jak Uwierzyłem, które zwycięzca, jeśli zaliczył już jakiś czas w trzeźwości i ma całą literaturę AA z poprzednich loteryjek, może publicznie przekazać dowolnemu nowicjuszowi zgłaszającemu chęć ich posiadania, co znaczy, że nowicjusz, który ma w sobie dość pokornej desperacji, żeby podejść do zwycięzcy loteryjki i poprosić o książkę, ryzykuje, że otrzyma przy okazji numer telefonu, który będzie mógł sobie nosić w portfelu.

W czasie przerwy na loteryjkę Gately staje zazwyczaj z boku, paląc papierosa za papierosem wraz z rezydentami Ennet House, więc jest wtedy nieoficjalnie dostępny i może odpowiadać na pytania oraz empatyzować ze skargami. Przeważnie czeka do końca zebrania, zanim zgłosi się z własnymi zażaleniami do Francisa Furiata, z którym dzieli teraz ważne zadanie „ogarnięcia sali”, czyli pozamiatania podłóg, opróżnienia popielniczek i powycierania długich stołów, przy czym funkcja F.F.G. jest ograniczona, bo F.F.G. jest na tlenie, więc głównie stoi, wdycha tlen i trzyma w palcach niezapalone cygaro, a tymczasem Gately ogarnia salę. Gately dosyć lubi Kena Erdedy’ego, który przybył do Ennet House jakiś miesiąc temu z jakiegoś luksusowego ośrodka w Belmont. Erdedy to facet z klasą, matka Gately’ego nazwałaby go japiszonem, jest dyrektorem projektu w firmie reklamowej Viney and Veals Advertising z siedzibą w centrum miasta, jak wynika z jego Formularza Przyjęcia, i chociaż jest mniej więcej rówieśnikiem Gately’ego, to wygląda tak subtelnie, jak ci przystojniacy z Harvardu i z Tufts o urodzie manekinów, zawsze gładki i uczesany, elegancki nawet w dżinsach i zwyczajnym bawełnianym swetrze, i dlatego Gately myśli o nim jako o kimś znacznie młodszym i mówi o nim „dzieciak”. Erdedy przebywa w Domu głównie w związku z „uzależnieniem od marihuany”. Gately ma problem z Utożsamianiem Się z kimś, kto ma aż takie kłopoty z ziołem, że rzuca pracę i ekskluzywny apartament dla pryczy w sali pełnej wytatuowanych kolesiów, którzy palą przez sen, i zatrudnia się (Erdedy właśnie podjął dziewięciomiesięczną pracę przy dystrybutorze na stacji benzynowej Merit przy North Harvard St. w Allston, która ma go nauczyć pokory) na trzydzieści dwie godziny tygodniowo za minimalną stawkę. Albo że noga drga mu ustawicznie z napięcia Odwyku: od głupiej trawki? Ale nie jest rolą Gately’ego wyrokować o tym, co szkodzi na tyle, że każe człowiekowi Wejść, a co nie szkodzi, wie to tylko o sobie; albo ta zgrabna, ale ciężko zaburzona nowa dziewczyna, Kate Gompert – która przeważnie leży w łóżku na nowej pięcioosobowej sali żeńskiej, wstaje wyłącznie na zebrania i zawarła z Pat Umowę o Wyrzeczeniu się Samobójstwa; nie naciskają na nią, żeby podejmowała się upokarzającej pracy, i co rano dostaje jakieś lekarstwa na receptę z zamykanej szafki – opiekunka Kate Gompert, Danielle S., doniosła na ostatnim Zebraniu Personelu, że Kate wreszcie się otworzyła i wyznała jej, że Weszła głównie z powodu zioła, ona też, a nie z powodu wydawanych na receptę lekkich środków uspokajających, które wypisała w Formularzu Przyjęcia. Gately zioło traktował jak tytoń. Nie należał do tych narkomanów, którzy palą zioło, gdy nie mogą dostać niczego innego; zioło palił zawsze i zawsze umiał sobie załatwić coś innego, po prostu palił zioło, biorąc inne rzeczy. Gately nie za bardzo tęskni na ziołem. Szokowa Cud-Terapia AA sprawiła, że nie za bardzo tęskni dzisiaj nawet za Demerolem.

Silny listopadowy wiatr rozchlapuje brejowaty deszcz ze śniegiem o szyby szerokich okien wokół całej sali. Stołówkę Domu Opieki Provident oświetla szachownicowy układ żarówek przemysłowych w rozmiarze XL na suficie, z których kilka wysiada i mruga stroboskopowym światłem. Z powodu tych mrugających żarówek Pat Montesian i wszyscy inni AA ze skłonnością do padaczki fotogennej nie chodzą nigdy do Białej Flagi, tylko albo do Grupy Droga Wolna w Brookline, albo na ugrzecznione spotkania na Lake Street w West Newton, dokąd Pat M. dojeżdża z domu, czyli aż z South Shore w Milton, żeby posłuchać, jak ludzie opowiadają o swoich psychoanalitykach i saabach. Niezbadane są gusta AA. Sala Białej Flagi jest tak jaskrawo oświetlona, że jedynym, co Gately widzi w dowolnym oknie, jest połyskliwa, ociekająca czerń stanowiąca tło dla bladego odbicia obecnych w sali.

Cud – to jeden z terminów stosowanych w bostońskim ruchu AA, który dla Erdedy’ego i stojącej mu nad głową całkiem nowej, strasznie roztrzęsionej, zawoalowanej rezydentki jest nie do strawienia, zwłaszcza w takich sloganach jak „Każdy z Nas jest Cudem”, „Nie odchodź na pięć minut przed Cudem” albo „Wytrzymać na trzeźwo 24h to Cud”.

Z tym że ta całkiem nowa dziewczyna, Joelle V. czy może Joelle D., która mówi, że zaglądała czasem na Zebrania, zanim sięgnęła Dna, ale wtedy odrzucało ją to na kilometr, zresztą wciąż jest dość cyniczna i niechętna do współpracy, przyznała się po drodze do Providentu pod okiem Gately’ego, że i tak woli słowo Cud od nieustannej gadki AA o „Łasce Bożej”, bo to jej przypomina bliżej niesprecyzowane miejsce, gdzie się wychowała i gdzie świątynie mieściły się przeważnie w aluminiowych przyczepach albo w szopach z płyty pilśniowej, a wierni bawili się z miedziogłowcami podczas nabożeństw ku czci węży i języków.

Gately zauważył ponadto, że Erdedy mówi z tuftsowsko-harwardzką manierą: bez poruszania dolną szczęką.

– To jest jakiś osobny świat – żali się Erdedy, siedząc z nogą założoną na nogę, jak zblazowany uczniak, w obszernym cieniu Gately’ego i obserwując przebieg przerwy na loteryjkę. – Kiedy się pierwszy raz odezwałem na zebraniu w St. E., w środę, ktoś podszedł do mnie po Modlitwie Pańskiej i mówi: „Dobrze było cię słuchać, naprawdę Utożsamiłem Się z tym doświadczeniem Dna, którym się z nami dzieliłeś, i z izolacją, i z niemocą; od miesięcy nie czułem się tak oczyszczony, jak słuchając ciebie”. I wciska mi los z loterii ze swoim numerem telefonu, o który nie prosiłem, i mówi, że jestem na właściwym miejscu, co wydało mi się lekko protekcjonalne.

Najlepszym odgłosem, jaki wydaje Gately, jest jego śmiech, tubalny i krzepiący, przy którym z twarzy Gately’ego znika charakteryzująca ją nawiedzona surowość. Jak większość potężnie zbudowanych mężczyzn, Gately przemawia wysokim, szorstkim tonem, a jego głoski krtaniowe są ściśnięte.

– Ja też do dziś nie cierpię tego jesteś-na-właściwym-miejscu – mówi ze śmiechem. Podoba mu się to, że Erdedy patrzy mu prosto w oczy i lekko przekrzywia głowę na znak, że całą swoją uwagę poświęca Gately’emu. Gately nie wie, że jest to wymóg stawiany wysoko postawionym pracownikom firm, w których klientowi należy okazać niepodzielną atencję, bo klient, który dużo płaci, tego oczekuje. Gately wciąż jeszcze nie jest dobrym sędzią zachowań ludzi z wyższych sfer, zna się jedynie na tym, gdzie zazwyczaj chowają kosztowności.

Bostoński ruch AA, który kładzie nacisk na Grupę, jest szalenie prospołeczny. Przerwa na loteryjkę trwa i trwa. Na pustym podium nietrzeźwy bezdomny z przekrwionym nosem i brakami w miejscach siekaczy, w butach omotanych taśmą izolacyjną, usiłuje śpiewać Volare do mikrofonu. Zostaje delikatnie, z uśmiechem wywabiony ze sceny przez Krokodyla za pomocą kanapki i serdecznego uścisku. Uprzejmość Krokodyla, jego czyściutkie, obleczone flanelą ramię na steranych barkach bezdomnego mają w sobie pewien patos, który Gately wyczuwa, i cieszy się, że jest w stanie go wyczuć, a głośno deklaruje:

– Ale ja przynajmniej uznaję jeszcze „Dobrze było cię słuchać”. Tak się mówi po czyimś wystąpieniu. Nie wolno powiedzieć „Dobrze się spisałeś” ani „Fajnie gadałeś”, bo tutaj się nie ocenia, czy komuś poszło dobrze, czy źle, czy co tam. Rozumiesz, Tiny, o co mi chodzi?

Tiny Ewell, w granatowym garniturze i malutkich bucikach, w których blasku można by czytać książkę, dzieli brudną aluminiową popielniczkę z Nell Gunther, która ma szklane oko i dla zgrywu często nosi je odwrócone źrenicą i tęczówką do wewnątrz, a martwym białkiem z informacją producenta na zewnątrz. Oboje udają, że interesuje ich jasny blat stołu ze sztucznego drewna, a Ewell demonstracyjnie olewa Gately’ego, nie odpowiadając na jego pytanie, do czego ma prawo, więc Gately odpuszcza. Wade McDade ma włączonego walkmana, co jest technicznie dozwolone w przerwach na loteryjkę, chociaż uchodzi za nie najlepszy pomysł. Chandler Foss czyści zęby nicią dentystyczną i udaje, że rzuca zużytą nitką w Jennifer Belbin. Ennet House w większości socjalizuje się zadowalająco. Tych paru czarnoskórych zadaje się z innymi czarnymi[141]. Małolat Diehl z Doonym Glynnem zabawiają się opowiadaniem homofobicznych dowcipów Morrisowi Hanleyowi, który siedzi i przygładza włosy końcami palców, udając, że to nie do niego; lewą rękę ma nadal w bandażu. Alfonso Parias-Carbo stoi z trzema facetami z Grupy Allstońskiej, szczerzy się od ucha do ucha i kiwa głową, chociaż nie kuma ani słowa z tego, co się mówi. Bruce Green zszedł na dół do męskiej toalety, ale wcześniej rozbawił Gately’ego, prosząc go o pozwolenie. Gately kazał mu zaszaleć. Green ma solidne masywne ramiona i nie ma brzuszka, nawet po tych wszystkich Substancjach, które zażywał, więc Gately podejrzewa, że Green w przeszłości grywał w futbol. Kate Gompert zamknęła się w swoim świecie przy stoliku dla niepalących pod oknem, nie zwraca uwagi na swoje blade odbicie w szybie, tylko buduje kartonowe namiociki z losów na loterię i suwa nimi po blacie. Clenette Henderson śmieje się i obściskuje inną czarną dziewczynę, raz po raz powtarzając: „Dziewczyno!”. Emil Minty trzyma się za głowę. Geoff Day, w czarnym golfie i marynarce, kursuje po obrzeżach różnych grupek, udając, że bierze udział w ich rozmowach. Nie widać Burta F. Smitha ani Charlotte Treat. Randy Lenz, incognito, z podkręconym siwym wąsem i bokobrodami, wisi teraz zapewne na płatnym telefonie w północno-wschodnim kącie hallu Providentu na parterze: Lenz spędza wręcz niedopuszczalnie dużo czasu, gadając przez telefon albo starając się o dostęp do telefonu.

– Bo mnie to się podoba – mówi Gately do Erdedy’ego (a Erdedy naprawdę słucha, chociaż na skraju jego pola widzenia znajduje się pociągająco pospolita młoda kobieta w skąpej białej spódniczce i absurdalnych czarnych siatkowych pończochach, siedzi ładnie, noga na nogę – czarne sandałki Ferragamo z jednym paskiem, na niskim obcasie – na skraju jego pola widzenia, a towarzyszy jej zwalisty facet, co potęguje jej atrakcyjność; pociągające i rozpraszające są również piersi i biodra tej zawoalowanej nowej dziewczyny, która siedzi obok, seksowna nawet w workowatym niebieskim swetrze, dopasowanym kolorem do wyszywanej krawędzi woalki). – Mnie się podoba, że jak się mówi „Dobrze było cię słuchać”, to tak, jakby się powiedziało dwie rzeczy naraz.

Gately mówi to także do Joelle, która patrzy na niego, to się czuje, przez lnianą woalkę. Zawoalowanych osób jest dzisiaj w sali Białej Flagi z pięć czy sześć: to spora reprezentacja Związku Odrażająco i Nieprawdopodobnie Oszpeconych, który realizuje program Jedenastu Kroków, należy równocześnie do Stowarzyszeń Dwunastu Kroków, zajmujących się nie tylko oszpeceniami. Zawoalowane postacie AA w tej sali to przeważnie kobiety, chociaż jest jeden męski zawoalowany przedstawiciel ZONO: to aktywista Białej Flagi, Tommy S. czy może F., który lata temu zdrzemnął się na wypchanej akrylem kozetce z butelką Remy i zapalonym tiparillem, a teraz nosi ZONO-we woalki, jedwabne golfy i kapelusze pod kolor oraz szykowne rękawiczki automobilisty z jagnięcej skórki. Gately’emu kilkakrotnie tłumaczono en passant filozofię ZONO i woalki, ale wciąż nie za bardzo ją pojmuje, woalka nadal zdaje mu się wyrazem wstydu i skrytości. Pat Montesian mówiła, że przez Ennet House przeszło jeszcze kilku innych ZONO-wców, ale było to przed Rokiem Produktów Mleczarskich z Serca Ameryki, w którym to roku doczłapał się tam nowicjusz Gately; jednak ta cała Joelle van Dyne, której Gately jeszcze nie wyczuł, więc nie wie, na ile serio podchodzi ona do kwestii odstawienia Substancji i Wejścia na drogę radykalnej trzeźwości, ta Joelle jest pierwszą zawoalowaną rezydentką, którą Gately ma pod opieką jako członek Personelu Domu. Ta cała Joelle, której nawet nie było na dwumiesięcznej liście oczekujących na Przyjęcie, zjawiła się w Ennet House z dnia na dzień dzięki jakimś prywatnym układom z Zarządem Domu, facetami z wyższych enfieldzkich sfer, zajmującymi się działalnością filantropijną i zarządzaniem. Rozmowy Wstępnej z Pat nie odbyła: po prostu przyszła dwa dni temu, zaraz po kolacji. Wcześniej była przez pięć dni w szpitalu Brigham and Women’s, z powodu jakiejś strasznej hecy, podobno z użyciem defibrylatora i udziałem księży. Miała autentyczny bagaż oraz chiński parawan w chmurki i wyłupiastookie smoki, który nawet po złożeniu wzdłuż Green i Parias-Carbo ledwo wtaszczyli na górę. O upokarzającej pracy w przypadku tej panny nie było mowy, a Pat terapeutyzowała ją osobiście. Pat ma jakiś prywatny układ z tą laską: Gately naoglądał się już tyle prywatnych układów Personelu z rezydentami, że zaczyna się zastanawiać, czy to przypadkiem nie jest defekt charakterologiczny specyficzny dla Ennet House. Dziewczyna z Grupy Młodzieżowej w Brookline, w spódniczce czirliderki i kurewskich pończochach, ignoruje wszystkie popielniczki i gasi ekstradługiego papierosa o pusty blat stołu dwa rzędy dalej, zaśmiewając się jak norka z czegoś, co mówi pryszczaty facet w długim płaszczu z wielbłądziej wełny, którego nie zdjął po wejściu, i w skórzanych butach do tańca, bez skarpetek. Gately jeszcze nigdy nie widział tego typa na zebraniu. Pryszczaty trzyma rękę na ręce dziewczyny gaszącej papierosa. Coś takiego jak gaszenie peta na plastikowym blacie, na którym już powstał czarny wypalony dołek, kiedyś w ogóle by Gately’ego nie ruszyło; zmieniło się to, kiedy Gately, za sugestią Francisa „Furiata” G., zgłosił się do sprzątania połowy sali, z wycieraniem stołów; teraz ma osobisty stosunek do blatów w Providencie. Co jednak nie znaczy, że umiałby podejść do kogoś, ocenić go i pouczyć, jak należy się zachowywać. Poprzestaje na wyobrażeniu sobie, jak ta laska leci, koziołkując w powietrzu, prosto w szklaną ścianę.

– Kiedy ci tak mówię, to znaczy, że to, co powiedziałeś, było dla ludzi dobre, jakoś tam im pomogło – ciągnie Gately. – Zresztą ja też już nauczyłem się to mówić, bo jak się głębiej zastanowić, wychodzi na to, że samo słuchanie to jest coś dobrego. Takie prawdziwe słuchanie. – Gately dyskretnie kręci głową, próbując objąć wzrokiem i Erdedy’ego, i Joelle, jakby przemawiał do nich razem. Nie za bardzo mu to wychodzi. Głowę ma za dużą, żeby dało się z nią cokolwiek zrobić dyskretnie. – Bo ja pamiętam, że przez pierwsze jakieś sześćdziesiąt dni sam nie słyszałem nawet gówna w klozecie. Nie słyszałem nic. Tylko siedziałem i Się Porównywałem; mówiłem sobie na przykład tak: „Nigdy nie dachowałem”, „Nigdy nie straciłem żony”, „Nigdy nie krwawiłem z odbytu”. Gene namawiał mnie, żebym mimo wszystko przychodził dalej, a prędzej czy później zacznę słyszeć i słuchać. Mówił, że bardzo trudno jest słuchać naprawdę. Ale nie chciał powiedzieć, jaka jest różnica między słyszeć a słuchać, więc się na niego wkurzyłem. Ale po jakimś czasie rzeczywiście zacząłem słuchać. Okazuje się – a może tak jest tylko dla mnie – w każdym razie okazało się, że słuchając mówiącego, usłyszałem nagle, jak dalece zbieżne są jego uczucia z moimi uczuciami z czasów Tam na Zewnątrz, kiedy byłem Na Dnie, zanim obaj Weszliśmy. Zamiast siedzieć i wściekać się, że jestem tu, gdzie jestem, i myśleć sobie, że on krwawi z dupy, a ja nie, czyli że nie jest ze mną jeszcze tak źle jak z nim, czyli że mogę jeszcze żyć Tam na Zewnątrz.

Jeden z tych trików, dzięki którym można przydać się nowicjuszom, polega na tym, żeby nie wygłaszać kazań, nie udzielać rad, tylko mówić o własnym doświadczeniu, własnych naukach i osobistych odkryciach, mówić zwyczajnie, ale w duchu pozytywnym i zachęcającym. Od opiekuna oczekuje się ponadto próby jak najgłębszego Utożsamienia Się z uczuciami nowicjusza. Francis „Furiat” G. twierdzi, że w tym sensie najbardziej pomocni są ludzie trzeźwi najwyżej od roku–dwóch, ponieważ im jest najłatwiej szczerze Utożsamić Się z Chorym i Cierpiącym. Francis Furiat powiedział Gately’emu, gdy wycierali razem stoły, że jeśli Krokodyl od kilkudziesięciu lat trzeźwy w AA potrafi nadal szczerze empatyzować i Utożsamiać Się z obszarpanym, wyłupiastookim, przeżartym Chorobą nowicjuszem, to wyzdrowienie tego Krokodyla jest gówno warte. Trzeźwi od dekad Krokodyle żyją w zupełnie innej galaktyce duchowej. Pewien weteran opisuje swój obecny stan wewnętrzny jako olbrzymie, nowe i unikalne wewnętrzne zamczysko duchowe.

Ta nowa, Joelle, pociąga Erdedy’ego nie tylko erotycznym powabem ciała, którego seksowność znacznie potęguje to, że za duży, niebieski, poplamiony kawą sweter usiłuje umniejszyć jej cielesność, nie próbując jej jednak zamaskować – niechlujna seksowność wabi Erdedy’ego jak oświetlone okno wytworną ćmę – ale też woalem, który każe zgadywać, jakaż to kontrastująca z powabem ciała maszkara kryje się pod spodem, a więc wprowadza pikantny element perwersji, toteż Erdedy jeszcze bardziej przekrzywia głowę i wpatruje się w Gately’ego lekko przymrużonymi oczami na znak, że słucha go z niesłabnącą uwagą. Nie wie Erdedy, że ma teraz minę golfisty kontemplującego zamach ironem-7 na dziesiątym roughu czy coś w tym stylu; ta mina nie komunikuje tego, co, jak mniema Erdedy, jego rozmówca chciałby usłyszeć.

Przerwa na loteryjkę dobiega końca, a każdy próbuje zawłaszczyć popielniczkę. Jeszcze dwa wielkie termosy kawy wyłaniają się przez kuchenne drzwi koło stolika z broszurami. Erdedy jest obecnie wicemistrzem Ennet House w podrygiwaniu nogą i stopą, zaraz za Geoffreyem D. Joelle van D. mówi nagle coś bardzo dziwnego. Końcówka przerwy na loteryjkę to chwila nader osobliwa; Gately nie umie jej opisać w Dzienniku, gdzie składa raport z popołudniowej zmiany. Po raz pierwszy uświadamia sobie, że głos Joelle – czysty, dźwięczny i dziwnie pusty, z leciutkim południowym akcentem i charakterystycznym (jak się okazuje, dla Kentucky) połykaniem wszystkich spółgłosek apikalnych z wyjątkiem „s” – jest mu znajomy, jednak znajomy tak mgliście, że Gately nabiera pewności, iż nigdy w życiu nie spotkał Joelle Tam na Zewnątrz. Joelle nachyla płaszczyznę obrębionej na niebiesko woalki ku kafelkom podłogi (okropne te kafelki w sraczkowatym kolorze, to zdecydowanie najgorszy element wystroju wielkiej sali), unosi ją z powrotem (w przeciwieństwie do Erdedy’ego Joelle stoi i w płaskich butach jest prawie wzrostu Gately’ego) i oznajmia, że ją szczególnie drażni, kiedy ci szczerzy faceci po przejściach ogłaszają z mównicy, że „przychodząc tutaj, Bóg stanął im na drodze”, z tym że to nie jest ta jej wzmiankowana dziwna wypowiedź, bo kiedy Gately kiwa zawzięcie głową i potwierdza: „Ja czułem tak samo”, skłonny rozwinąć to zdanie w standardową bostońską AA-gadkę na udobruchanie agnostyków – że Bóg w tym sloganie to tylko skrót myślowy dla całkowicie subiektywnie pojmowanej Siły Wyższej i że AA ma charakter duchowy, ale nie dogmatycznie religijny, jest swoistą łagodną anarchią subiektywnego ducha – Joelle przerywa mu i oświadcza, iż jej problem wynika z czego innego: mianowicie „przychodząc tutaj” jest zdaniem okolicznikowym czasu z imiesłowem współczesnym, wymagającym w dalszej części zdania zgodności podmiotów, np.: „Przychodząc tutaj, dowiodłam, że nie umarłam na podłodze w łazience u Molly Notkin”, a stąd wniosek, że cytowane zdanie, bez względu na treść, jest niegramatyczne i nie ma najmniejszego sensu, ona natomiast ma ochotę wsadzić głowę do mikrofalówki na samą myśl o tym, że Substancje doprowadziły ją do stanu, w którym musi żywić Ślepą Wiarę w taki język. Gately wpatruje się w prostokąt lamowanego błękitem czystego płótna, którego łagodne wybrzuszenia stanowią aluzję do rysów ukrytych pod spodem, patrzy na Joelle i nie ma pojęcia, czy ona mówi serio, czy nie, a może jest rąbnięta albo metodą dr. Geoffreya Daya próbuje obwarować się w Zaprzeczeniu za pomocą pseudointelektualnych popisów, i nie wie Gately, co jej odpowiedzieć. Ma absolutną pustkę w wielkiej graniastej głowie, więc nie może Utożsamić Się z Joelle ani nawiązać do jej słów jakąś zachęcającą odpowiedzią; na chwilę w stołówce Providentu zapada cisza jak makiem zasiał, a Gately’ego łapie skurcz serca, który nim telepie jak niemowlak uczepiony prętów kojca, i czuje Gately, że ogarnia go oleista fala dawnej i nieznanej już prawie paniki, i przez sekundę wydaje mu się nieuchronne, że kiedyś znowu zaćpa i wróci do klatki, bo na sekundę niemy biały woal przed jego oczami staje się ekranem, na którym wyświetla się luzacka czarno-żółta gęba szyderczego śmieszka, i czuje Gately, że mięśnie twarzy mu wiotczeją i osuwają się w stronę kolan; i ten moment zawisa w powietrzu, rozciągnięty, aż wreszcie listopadowy koordynator loteryjki Białej Flagi, Glenn K., podbiega posuwiście do mikrofonu na podium, w szkarłatnej aksamitnej pelerynie, w makijażu, ze świecznikiem, w którym tkwią świece tego samego koloru co kafle na podłodze, i plastikowym młotkiem formalnie kończy przerwę i przywraca wszystko do tak zwanego tu porządku, bo zaraz zacznie się losowanie. Gość z Watertown, trzeźwy od średnio długiego czasu, wygrywa Wielką Księgę i publicznie oferuje ją chętnemu nowicjuszowi, a Gately widzi z przyjemnością, że Bruce Green podnosi wielkie łapsko, więc postanawia puścić rzecz w niepamięć i poprosić Francisa „Furiata” G. o mały wykład na temat zdań okolicznikowych czasu z imiesłowem współczesnym i zgodności podmiotów; niemowlak w jego piersi zostawia kojec w spokoju, a nity, którymi jego taboret przytwierdzony jest do długiego stołu, wydają krótki, żałosny pisk, gdy Gately siada, by w tej pozycji odbyć drugą część zebrania, prosząc w duchu o wsparcie w postanowieniu, że będzie słuchał uważnie albo umrze, próbując.

Monstrualnie wielka Pani w zatoce wyspy Liberty należącej do NNJ ma koronę ze słońca i pod jednym ramieniem trzyma coś, co wygląda na wielki album ze zdjęciami, a drugą ręką wznosi Produkt. Produkt zmieniany jest co roku 1 stycznia przez dzielnych mężczyzn z hakami wspinaczkowymi i dźwigami.

Uśmiać się można, z czego się śmieją AA na bostońskich zebraniach. Następny gość z Grupy Podstaw Zaawansowanych poproszony do mikrofonu przez ich odblaskowo łysego, ubranego z zachodnia przewodniczącego, jest porażająco, przezroczyście nieśmieszny: boleśnie nowy, udaje wyluzowanego starego wygę, który za wszelką cenę chce rozbawić towarzystwo i zrobić wrażenie. Facet ma przeszłość zawodową związaną z imponowaniem zgromadzeniom. Bardzo chce, żeby ludzie go polubili. Performuje. Członkowie Grupy Białej Flagi widzą to wszystko jak na dłoni. Nawet autentyczni kretyni z tej grupy z miejsca przejrzeli faceta. Bo to nie jest zwyczajna publiczność. Bostońscy AA są niezmiernie wrażliwi na obecność ego. Kiedy nowy przedstawia się, po czym wykonuje ironiczny gest i mówi: „Podobno otrzymałem Dar Desperacji. Rozglądam się za okienkiem wymiany”, to jest to tak ewidentnie niespontaniczne, wyćwiczone – plus stanowi subtelne, lecz kardynalne pogwałcenie Misji, gdyż promuje Ja prelegenta, a nie Program – że na sali słychać tylko kilka grzecznościowych chichotów, a reszta ludzi wierci się na krzesłach z lekkim zażenowaniem. Najgorszą karą dla prelegenta, jaką zna Gately, jest zażenowanie grupy gospodarzy jego wystąpieniem. Mówcy, którzy są przyzwyczajeni odgadywać, co publiczność chce usłyszeć, i zaspokajać to życzenie, bardzo szybko przekonują się, że ta szczególna publiczność nie chce być karmiona tym, co ktoś inny uważa za jej wybór. Nad tą zagadką Gately stracił resztki pary intelektualnej. Aby dobrze się poczuć wśród bostońskich AA, trzeba po prostu raz na zawsze pozbyć się pary, w sensie chęci rozkminiania tego rodzaju zagadek. Bo to całkiem dosłownie nie ma sensu. Blisko dwieście osób wymierza komuś karę, żenując się z jego powodu, zabija mówcę swoim empatycznym umieraniem ze wstydu. Oklaski, kiedy kończy, pobrzmiewają ulgą rozwartych pięści, a okrzyki „Zapraszamy ponownie!” są szczere aż do bólu.

A teraz, dla nie mniej paradoksalnego kontrastu, przyjrzyjmy się następnemu mówcy z Podstaw Zaawansowanych: ten rosły, obwisły jak wór mężczyzna, który też jest boleśnie nowy, ale w przeciwieństwie do poprzednika totalnie i jawnie znerwicowany, występuje niepewnie naprzód, twarz świeci mu się od potu, a mowa pełna jest pauz i dygresji – kiedy z wstydliwym smutkiem opowiada, jak próbował utrzymać się w pracy Tam na Zewnątrz, chociaż miał coraz gorsze poranne kace, aż w końcu z powodu drgawek i afazji zaczął się bać kontaktów z klientami, którzy pukali do drzwi jego Działu – pracował od 8:00 do 16:00 w Dziale Skarg i Zażaleń domu towarowego Filene’s…

– No więc w końcu, Jezu, sam nie wiem, skąd mi się wziął taki głupi pomysł, przyniosłem z domu młotek i trzymałem go pod biurkiem, na podłodze, a jak ktoś zapukał do drzwi, to ja hyc pod biurko i zaczynałem walić młotkiem w nogę biurka, tak z całej siły, łup, łup, łup, jakbym coś tam naprawiał. A jak interesant w końcu uchylił drzwi i wlazł do środka, i chciał mnie ochrzanić za nieotwieranie drzwi, siedziałem dalej schowany pod biurkiem i nie przestając walić młotkiem, krzyczałem do niego: „Chwileczkę, Jedną Chwileczkę, pilna naprawa, za momencik pana przyjmę”. Chyba możecie sobie wyobrazić, jak się czułem z tym łomotem, szczególnie że co rano łeb mi pękał. I tak siedziałem pod tym biurkiem i waliłem młotkiem, aż klient się zniechęcił i sobie poszedł, śledziłem go spod biurka, skąd widziałem jego nogi, widziałem, jak w końcu wychodzi.

I dalej nawija, że numer z chowaniem się pod biurko i waleniem młotkiem działał, o dziwo, przez cały prawie ostatni rok jego picia, które skończyło się gdzieś około zeszłorocznego Święta Pracy, gdy pewien mściwy petent zorientował się, gdzie należy udać się w Filene, żeby złożyć skargę na Dział Skarg i Zażaleń – białoflagowcy tarzali się ze śmiechu, strasznie im się to spodobało, Krokodyle powyjmowały z ust cygara i przekrzykiwały się nawzajem, rzęziły, tupały, obnażały straszne zęby, cała sala rechotała z uciechy w poczuciu Totalnego Utożsamienia. Z tym że, co widać było po zmieszaniu mówcy wobec powszechnego rozbawienia, ta historia w ogóle nie miała być śmieszna: to po prostu była prawda.

Gately odkrył, że to musi być prawda. Gately usilnie stara się słuchać prelegentów – jeszcze jako rezydent Ennet House nabrał zwyczaju siadania w pierwszym rzędzie, skąd widać stan uzębienia i pory skóry, gdzie nie ma przeszkód ani głów pomiędzy nim a podium, tak że prelegent wypełnia całe pole widzenia, co ułatwia uważne słuchanie – próbując skupić się na Przekazie, a nie na rozmyślaniach o tamtej dziwnej, mrocznej chwili afazyjnego lęku w obliczu zawoalowanej pseudointelektualistki, która prawdopodobnie przechodzi zawiłą fazę Zaprzeczenia, albo na bliżej nieokreślonym, ponurym niewątpliwie miejscu, gdzie ma wrażenie, że zna ten gładki, pozbawiony echa, z lekka południowy głos. Rzecz w tym, że to musi być prawda, żeby tutaj przeszło. Nie jakiś numer pod publiczkę, tylko czysta prawda, niepodretuszowana. I maksymalnie nieironiczna. Ironista na zebraniu bostońskich AA jest jak czarownica w kościele. To strefa wolna od ironii. To samo tyczy się fałszywej, manipulatorskiej pseudoszczerości. Szczerość z podtekstem to zjawisko dobrze znane tym twardym, poranionym ludziom; oni się go boją, gdyż nauczono ich pamiętać, ile fałszywej szczerości, ironii i pozorów musieli włożyć w funkcjonowanie Tam na Zewnątrz, pod wiecznie zapalonym neonem butelki.

Nie znaczy to jednak, że nie ma tu zupełnie pustosłowia i obłudnych deklaracji. Rzecz dość paradoksalna. Zdesperowani, świeżo wytrzeźwiali białoflagowcy są stale zachęcani do wygłaszania pustych deklaracji – to à propos sloganów, których jeszcze nie rozumieją lub w które nie wierzą – np. „Nic na siłę!”, „Co było, a nie jest, nie pisze się w rejestr!”, „Bądź tu i teraz!”. To się nazywa „Markuj, aż Zmiarkujesz” – też często przywoływany slogan. Każdy uczestnik Misji, który wstaje publicznie, by przemówić, zaczyna od stwierdzenia, że jest alkoholikiem, bez względu na to, czy już w to uwierzył, czy jeszcze nie; potem oświadcza z podium, że jest Wdzięczny za swoją dzisiejszą trzeźwość i że wspaniale jest być Aktywnym i pełnić Misję wyjazdową ze swoją Grupą, nawet jeśli w istocie wcale nie odczuwa wdzięczności ani przyjemności. Wszyscy są zachęcani do wygłaszania powyższych deklaracji aż do momentu, kiedy w nie uwierzą. Podobnie gdy zapytasz kogoś, kto od dawna pozostaje trzeźwy, jak długo jeszcze musisz łazić na te wszystkie zabździane zebrania, otrzymasz irytujący uśmieszek i odpowiedź, że tak długo, aż sam nie zapragniesz chodzić na te wszystkie zabździane zebrania. Program AA zawiera elementy prania mózgów (sam termin „Program” ma przykre konotacje dla tych, którzy obawiają się prania mózgów) i Gately stara się być szczery w tej kwestii wobec rezydentów. Ale on także wzrusza ramionami i mówi im, że pod koniec swojej przygody z narkotykami doustnymi i kariery włamywacza doszedł do wniosku, iż jego mózg tak czy siak potrzebuje gruntownego szorowania i namoczenia. Mówi, że na dobrą sprawę oddał mózg do prania Pat Montesian i Gene’owi M. Teraz jednak, oznajmia swoim rezydentom, jest zdania, że Program raczej od-programowuje, niż pierze, biorąc pod uwagę psychiczną robotę, jaką wykonał w nich wszystkich Pająk Choroby. Najwyraźniejszy postęp Gately’ego w ramach przestawiania życia na trzeźwo o 180 stopni – poza tym, że Gately nie jeździ już po nocach z cudzym towarem – polega na tym, że Gately stara się być jak najuczciwszy werbalnie, w każdej niemal sytuacji, bez zbytniego oglądania się na to, jak słuchacz poczuje się z jego wypowiedzią. To trudniejsze, niż się zdaje. Ale właśnie dlatego, kiedy jest na Misjach, pocąc się na podium tak, jak tylko kolosy umieją się pocić, Gately mówi, że Ma Szczęście być dzisiaj trzeźwy, a nie że jest Wdzięczny, bo – jak twierdzi – to pierwsze zawsze, codziennie jest prawdą, podczas gdy Wdzięczny często się nie czuje, już prędzej zszokowany tym, że to jednak działa, a w dodatku często odczuwa wstyd i przygnębienie z racji tego, jak spędził połowę życia, i boi się, że od Substancji może mieć trwałe uszkodzenia mózgu albo demencję, no a poza tym zwykle nie ma pojęcia, dokąd właściwie zmierza z tą trzeźwością, czym ma się zająć i w ogóle, zwłaszcza że nie pali się do powrotu Tam na Zewnątrz, znowu za jakieś kraty, znowu w pośpiechu. Francis „Furiat” G. lubi solidnie klepnąć Gately’ego w ramię i przypomnieć mu, że jest dokładnie tam, gdzie powinien być.

Trzeba też wiedzieć, że związki przyczynowe, podobnie jak ironia, są zabójcze dla Misji. Krokodylom żyły wyłażą na skroniach, jeśli ktoś zacznie winę za swoją Chorobę przypisywać tej czy innej przyczynie, a trzeźwi od jakiegoś czasu podówczas bledną i wiercą się w fotelach. Weźmy na przykład dyskomfort publiczności Białej Flagi wobec tej chudej, zaciętej laski z Podstaw Zaawansowanych, która wstała, żeby przemówić jako przedostatnia, i oświadczyła, że brała po osiem saszetek Substancji dziennie, ponieważ jako szesnastolatka musiała zostać striptizerką i na wpół kurwą w sławetnym Klubie Nagusów przy Route 1 (w wielu męskich oczach na sali pojawia się nagły błysk rozpoznania i oczy te, pomimo świadomego powściągania, automatycznie suną po ciele prelegentki z północy na południe, a Gately widzi, że każda popielniczka na stole dygocze, wprawiona w ruch siłą drgawek Joelle V.), a szesnastoletnią striptizerką musiała zostać, ponieważ musiała uciec z przybranego domu w Saugus, MA, a uciec z domu musiała, ponieważ… – w tym miejscu dyskomfort sali bierze się przynajmniej częściowo z tego, że zanosi się na strasznie rozwlekłą i szczegółową etiologię; to dziewczę jeszcze nie poznało zasady Upraszczania – bo cóż, zacznijmy od tego, że była adoptowana, a jej przybrani rodzice mieli też własną biologiczną córkę, a ta biologiczna córka była od urodzenia całkowicie sparaliżowana, opóźniona umysłowo i katatoniczna, a ta przybrana matka – jak opowiadała Joelle V. później Gately’emu – była totalnie pojebana na umyśle i nie przyjmowała do wiadomości, że jej biologiczna córka jest warzywem, i nie tylko sama traktowała bezkręgowca, który był jej biologiczną córką, jak pełnowartościową przedstawicielkę chordate phylum, ale też wymagała, żeby również ojciec i adoptowana córka traktowali To jako normalne i nieuszkodzone, kazała adoptowanej córce dzielić z Tym sypialnię, zabierać To ze sobą na zabawy z noclegiem do koleżanek (prelegentka posługuje się terminem TO na określenie bezkręgowej siostry, a nawet, prawdę mówiąc, używa zwrotu „wlec To za sobą”, zamiast „zabierać To ze sobą”, co Gately mądrze zbywa milczeniem), a nawet brać do szkoły i na treningi softballowe, i do fryzjera, i na Ognisko Dziewczynek itd., a gdziekolwiek To zaciągnęła, To leżało bezwładnie, śliniąc się i robiąc pod siebie, wystrojone w kupione przez matkę modne ciuchy, specjalnie przerabiane pod kątem atrofii, i wymalowana kosmetykami LancÔme z najwyższej półki, które dawały na Tym efekt wprost upiorny, bo z maski wyzierały tylko białka oczu, z ust i innych otworów ciała ciekły wydzieliny, z otworu gębowego dobywały się gulgoty, a skóra była blada, wilgotna i lepka; a gdy mówiąca te słowa adoptowana córka skończyła czternaście lat, jej wściekle katolicka, ostro pierdolnięta przybrana matka oświadczyła, że OK, skoro adoptowana córka ma już piętnasty rok, to wolno jej chodzić na randki, pod warunkiem jednak, że będzie zabierała ze sobą To, innymi słowy, piętnastoletniej adoptowanej córce wolno było chodzić wyłącznie na podwójne randki z Tym i z subssaczym partnerem dla Tego, jakiego cudem udało jej się znaleźć; nie było temu końca, a koszmar wszechobecności Tego w jej młodym życiu wystarczyłby za powód do jej późniejszego uzależnienia od narkotyków, tak przynajmniej czuła, ale nie koniec na tym, bo cichy, uśmiechnięty patriarcha rodziny adopcyjnej, który pracował od 9:00 do 21:00 jako kontroler ubezpieczeń w firmie Aetna, przy którym to wesoło uśmiechniętym przybranym ojcu pierdolnięta przybrana matka jawiła się jako dorycka kolumna stateczności, albowiem korzystając z tego, że sparaliżowana córka nie była zdolna do najmniejszego ruchu ani do wydawania dźwięków innych niż gulgot, uśmiechnięty ojciec dopuszczał się z nią czynów tak haniebnych, że prelegentka nie była w stanie mówić o nich publicznie, mimo że zaliczyła już trzydzieści jeden miesięcy trzeźwości w AA, tak ją to nadal reaktywnie Raniło i Bolało; summa summarum, została niejako zmuszona do ucieczki z adopcyjnego domu w Saugus i tak została striptizerką u Nagusów, więc jej uzależnienie od narkotyków nie było, jak w wielu pospolitych przypadkach, skutkiem kazirodczego molestowania, lecz skutkiem tego, że musiała dzielić sypialnię ze śliniącym się ustawicznie bezkręgowcem płci żeńskiej, który od czternastego roku życia był regularnie co noc kazirodczo molestowany przez uśmiechniętego kontrolera ubezpieczeń, czyli ojca, który – tu prelegentka robi pauzę dla nabrania odwagi – lubił udawać, że To jest Raquel Welch, celuloidowa bogini seksu z czasów jego hormonalnej świetności, i nawet nazywał To RAQUEL! w momentach kazirodczego szczytowania; a potem nastało nowoangielskie lato, gdy prelegentka skończyła czternaście lat i musiała zacząć ciągać To ze sobą na podwójne randki, a potem ciągnąć z powrotem do domu na 23:00, żeby było dość czasu na molestowanie, i tego lata uśmiechnięty, cichy przyrodni ojciec zakupił gdzieś gumową maskę Raquel Welch, a ściślej całą głowę, z włosami, i odtąd co noc wchodził po ciemku do sypialni, unosił bezwładną, miękką głowę Tego, naciągał na nią z trudem maskę, dbając o dopasowanie otworów gwarantujących dopływ powietrza, i molestował To do ekstremum, krzycząc RAQUEL!, a potem złaził z bezwładnego ciała i z uśmiechem opuszczał ciemną sypialnię, niejednokrotnie pozostawiając maskę na głowie Tego, tak jakby o tym zapomniał albo o to nie dbał, podobnie jak nie dbał o skuloną w pozycji embrionalnej chudą postać adoptowanej córki, leżącą bez ruchu w sąsiednim łóżku, w swoim łóżku, tym bez opuszczanych barierek wzdłuż boków, leżącą po ciemku i udającą, że śpi, cichutko, płytko oddychając, odwróconą chudą przednarkomańską twarzą do ściany… Publika łapie się za zbiorową głowę, teraz już tylko częściowo z empatii, gdy prelegentka objaśnia w szczegółach, w jaki sposób została, de facto emocjonalnie, niejako przymuszona do ucieczki, do striptizu i do zanurzenia się w mrocznej duchowej anestezji narkomanii w ramach dysfunkcyjnej próby psychicznego uporania się z jedną zwłaszcza, szczególnie bolesną nocą czystego horroru, horroru nie do opisania, kiedy To, czyli biologiczna córka, spojrzało na nią (prelegentkę), która tej nocy po raz ostatni, po wielu innych podobnych okazjach, musiała wstać ze swojego łóżka po wyjściu ojca, podejść na palcach do łóżka Tego, przechylić się przez zimną metalową szpitalną barierkę i ściągnąć Temu z głowy maskę Raquel Welch, by schować ją na miejsce do szuflady nocnego stolika, pod stare numery „Ramparts” i „Commonweal”, po uprzednim delikatnym zsunięciu rozwartych nóg Tego i obciągnięciu wielorako poplamionej dizajnerskiej koszuli nocnej, którą To miało na sobie, wykonując to wszystko sumiennie, jak zawsze, ilekroć ojciec palcem nie kiwnął, żeby po sobie sprzątnąć, pod osłoną nocy, żeby pierdolnięta przyrodnia matka, wszedłszy rano do pokoju, nie zastała Tego w masce Raquel Welch, z zadartą koszulą i rozłożonymi nogami i żeby nie dodała dwa do dwóch, brutalnie wyzbywając się złudzeń zrodzonych z dogłębnego Zaprzeczenia i uzyskując odpowiedź na pytanie, dlaczego przybrany ojciec łazi stale po domu z cichym, upiornym uśmieszkiem, i żeby się nie wściekła i nie zakazała ojcu bezkręgowej katatoniczki molestować To, ponieważ, kombinowała sobie prelegentka, gdyby przyrodni ojciec musiał przestać molestować To, to nie potrzeba być Sally Jessy Raphael z programu Mistrzowie Służb Społecznych, żeby przewidzieć, kto był następny do awansu na rolę Raquel, tym razem w sąsiednim łóżku. Milczący, uśmiechnięty ojciec ani razu nie zauważył, że adoptowana córka sprząta po jego kazirodczych ekscesach. Na tym polega chore milczące wspólnictwo w silnie dysfunkcyjnych rodzinach, poucza prelegentka, która, jak deklaruje, jest dumna także z tego, że należy do odłamu Bractwa Dwunastu Kroków zrzeszającego Dorosłe Dzieci pod hasłem Ból-Empatia-Komunia-Spowiedź-Asertywność. No więc, powiada, było to pewnej nocy wkrótce po jej piętnastych urodzinach: ojciec przyszedł i poszedł, i znów bezdusznie pozostawił maskę, więc prelegentka znów musiała podkraść się po ciemku do łóżka Tego, żeby zrobić porządek, ale tym razem wynikł problem: długie, rude, wykonane z końskiego włosia loki Raquel Welch splątały się z mizernymi pasmami misternie natapirowanej koafiury Tego, a zatem adoptowana córka musiała włączyć wielożarówkowe oświetlenie lustra na nocnej szafce Tego, by podjąć próbę wyplątania peruki Raquel Welch, a kiedy wreszcie ściągnęła maskę w blasku iluminacji lustra, siłą rzeczy spojrzała po raz pierwszy w oświetloną, paralityczną, zmolestowaną twarz Tego, a wyraz tej twarzy był taki, że każdy, kto ma czynny układ limbiczny[142], zwiałby natychmiast z domu dysfunkcyjnej przybranej rodziny, jak najdalej od społeczności Saugus, MA, aby jako bezdomna, straumatyzowana ofiara ciemnych sił psychicznych zapuścić się w sławetny dystrykt Route 1, rozjarzone neonami gniazdo deprawacji i narkomanii, i spróbować zapomnieć, osiągnąć stan tabula rasa, wymazać pamięć do czysta, znieczulić ją opiatami. Prelegentka, dziękując drżącym głosem, przyjmuje od przewodniczącego zebrania strzęp bandany, wyciera w niego nos, każdą dziurkę osobno, i mówi, że To odżyło ponownie w jej pamięci: wyraz oblicza Tego, w którym widoczne były tylko białka oczu, oświetlone rozjarzoną ramą lustra w groteskowo uróżowanej twarzy, której katatonia i paraliż nie pozwalały ułożyć mięśni obwodowych w żadną konwencjonalną ludzką minę, a mimo to jakaś upiornie mobilna, ekspresyjna warstwa wilgotnej tkanki, zalegającej poniżej warstwy mimicznej w twarzach prawdziwych ludzi, jakaś swoista dla Tego warstwa tkanki zdolnej do leniwych kontrakcji skurczyła się, ściągając gładką jak ser topiony powłokę twarzy Tego w orgastyczny grymas znamionujący cielesny błogostan spoza sfery uśmiechów i westchnień. Wyobraźmy sobie wodniczkę i niby-gębę pierwotniaka w stanie postkoitalnym po wyrzuceniu jednokomórkowego ładunku w zimne wody prastarego morza – tak wyglądała postkoitalna twarz Tego. Była to, innymi słowy, mówi prelegentka, twarz nie do zapomnienia: upiorna, wstrętna i przerażająca. Dokładnie taka jak na niepodpisanej fotografii jakiejś katolickiej figury, która (fotografia) wisiała w salonie dysfunkcyjnego domu, nad tekowym stoliczkiem, na którym dysfunkcyjna przybrana matka trzymała różaniec, Godzinki i laicki brewiarz, a kobieca figura na tym zdjęciu miała podkasane kamienne suknie, udrapowane w perwersyjnie zmysłowy sposób, i spoczywała na nieociosanej skale, z jedną stopą wystającą poza skalną krawędź, a na udach jej rozkraczonych nóg stał mały, wyszczerzony jak psychol cherubinek i mierzył nagą strzałą w to miejsce kamiennej sukni, które skrywało zimny sutek figury, a na zwróconej w górę kobiecej twarzy malował się ten sam wstrząsająco pierwotniakowy wyraz spoza rejonów rozkoszy i bólu. Pierdolnięta przybrana matka klękała co dzień przed tym zdjęciem z różańcem, w pozie modlitewnej, i codziennie żądała, aby przybrana córka zdjęła To z wózka inwalidzkiego, o którym nie wolno było wspominać, i aby trzymając To pod pachy, opuściła To do pozycji klęczącej przed zdjęciem, a gdy To gulgotało i toczyło głową, prelegentka wpatrywała się w zdjęcie z niemym obrzydzeniem, podtrzymując martwy ciężar Tego i starając się nie dopuścić, by głowa Tego opadła na piersi Tego, a teraz zmuszona była patrzeć w blasku lustra na identyczny wyraz twarzy katatoniczki, która dopiero co została kazirodczo zgwałcona: wyraz czci pomieszanej z chucią na twarzy połączonej martwymi włosami ze sflaczałym gumowym wizerunkiem przebrzmiałej ikony seksu. Żeby nie przedłużać opowieści (mówi prelegentka, wcale nie siląc się na żart), traumatycznie pokiereszowana adoptowana dziewczynka dała dyla z sypialni i z przybranego domu prosto w złowrogą noc nastoletnich zbiegów Północnego Wybrzeża i rozbierając się, kurwiąc i wstrzykując sobie dożylnie to i owo, dotarła aż na skraj narkomańskiego urwiska, gdzie są tylko dwie standardowe opcje, mając nadzieję, że uda jej się Zapomnieć. Taki był powód, mówi; z tego próbuje się teraz wyleczyć, co dzień po trochu, i oczywiście odczuwa Wdzięczność za to, że jest tutaj ze swoją Grupą, trzeźwa i odważnie pamiętająca, a nowicjuszom zdecydowanie radzi uczęszczać na zebrania… Kiedy tak głosi świętą we własnym mniemaniu, etiologiczną prawdę, to chociaż jej monolog brzmi szczerze i bezpretensjonalnie, co najmniej na B+ w skali ocen AA, twarze słuchaczy są poodwracane i ludzie łapią się za głowy, i wiercą niepewnie, empatycznie przygnębieni implikowanym w opowieści apelem patrzcie-co-przydarzyło-się-mnie-nieszczęsnej, głęboko urażeni nie tyle tonem litości nad sobą (chociaż, jak Gately świetnie wie, wielu białoflagowców ma za sobą dzieciństwo, przy którym przeżycia tej panny to mały pikuś), ile podtekstem Wyjaśnienia, odwołaniem do zewnętrznej Przyczyny, która w umyśle uzależnionego może z łatwością przekształcić się w Wymówkę, i dlatego wszelki argument przyczynowy budzi lęk w bostońskich AA i karany jest empatyczną niechęcią. „Dlaczego” tej Choroby jest labiryntem, który członkom AA zaleca się bojkotować, albowiem zamieszkują go dwa bliźniacze minotaury: Dlaczego Ja? i Dlaczego Nie? alias Litowanie Się Nad Sobą i Zaprzeczenie, dwaj straszni adiutanci Sierżanta Buźki. „Tutaj” bostońskich AA, które strzeże przed powrotem Tam na Zewnątrz, nie polega na wyjaśnianiu przyczyny Choroby. Polega na realizowaniu dziecinnie prostej recepty na codzienną pamięć o tym, że jest się Chorym, na codzienną kurację z Choroby, na powstrzymanie uwodzicielskiego ducha porzuconego błogostanu przed ponownym wciągnięciem cię Tam na Zewnątrz, pożarciem twojego serca na surowo i (jeśli masz szczęście) skasowaniem twojej maski na amen. Nie dopuszcza się zatem żadnych Dlaczego ani Po Co. Innymi słowy, oddajesz głowę na wejściu. Nie stosując konwencjonalnej siły, bostoński ruch AA bazuje na aksjomacie o charakterze klasycznie autorytarnym, może nawet protofaszystowskim. Jakiś ironista, który wyniósł się z powrotem Tam na Zewnątrz, porzucając swój lichy dobytek, który Personel wrzucił na strych Ennet House, jeszcze w Roku Podpasek Higienicznych Tucks wyrył swój hołd dla Naczelnej Dyrektywy AA finką z palisandrową rękojeścią na siedzisku ławy w pięcioosobowej sali męskiej:

Nie pytaj DLACZEGO

Bo UMRZESZ, kolego

Rób, co ci się KAŻE

Gdy chcesz się ZESTARZEĆ[143].

30 kwietnia/1 maja Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Choreografia interfejsu ustaliła się następująco: Steeply palił, krzyżując obnażone ramiona, wznosząc się i opadając powoli na szpicach pantofli na szpilkach, podczas gdy Marathe siedział lekko zgarbiony w stalowym fotelu, z barkami wygiętymi w łuk i głową lekko podaną do przodu, w wyćwiczonej pozie, która pozwalała mu drzemać, nie tracąc czujności na każdy szczegół rozmowy lub nużącą obserwację terenu. Podciągnął sobie pled aż pod brodę. Na wyżynie skalnej półki stopniowo narastał chłód. Obaj czuli, jak resztki upału z należącej do USA pustyni Sonora wzlatują w gęsto usiane gwiazdami niebo nad ich głowami. Koszula, którą Marathe miał na sobie pod kurtką, nie była typu hawajskiego.

Marathe w swoim czasie długo nie miał pewności, czego właściwie Hugh Steeply z amerykańskiego Biura Służb Niesprecyzowanych chce się od niego dowiedzieć albo co chce zweryfikować dzięki jego (Marathe’a) zdradzie. Około północy Steeply przekazał mu informację, że był na prywatnej Przepustce Małżeńskiej w związku ze swoim niedawnym rozwodem, ale jest już z powrotem na służbie, ze sztucznym biustem i kredencjałami dziennikarki, a za zadanie ma rozpracować niektórych krewnych i znajomych rzekomego filmowca z branży Rozrywki. Marathe pośmiał się dobrotliwie z nieoryginalności dziennikarskiego kamuflażu Steeply’ego, a potem, już mniej życzliwie, z imienia jego fałszywej tożsamości, wyrażając powątpiewanie, czy Steeply kogokolwiek nabierze na swoją nalaną twarz.

Owej pierwszej brutalnie zimowej nocy w początkach onańskiej ery sponsorowania czasu, wkrótce po rozpowszechnieniu przez InterLace Człowieka, który zaczął podejrzewać, że jest zrobiony ze szkła, Jegomość wyszedł z sauny i udał się do Lyle’a, rozmemłany i przybity tym, że nawet te dranie z prasy awangardowej skarżą się, że nawet w komercyjnych komediach piętą achillesową Incandenzy jest akcja, która nie wciąga i nie porywa[144]. Mario i panna Joelle van Dyne są zapewne jedynymi osobami, które wiedzą, że Dramat Znaleziony[145] i antykonfluencjalizm zrodziły się podczas owej nocnej rozmowy z Lyle’em.

Bostońscy AA nie wzdragają się jednakże przed ideą odpowiedzialności. Przyczyna – nie; odpowiedzialność – tak. Zdaje się, że wszystko zależy od tego, w którą stronę wskazuje strzałka domniemanej odpowiedzialności. Adoptowana striptizerka zaprezentowała się jako przedmiot zewnętrznej Przyczyny. A teraz strzałka wykonuje zwrot, albowiem na podium wkracza ostatnia i chyba najlepsza prelegentka Podstaw Zaawansowanych, też nowicjuszka, pulchne różowe dziewczę bez rzęs, z popsutymi zębami narkomanki, i pozbawionym głoski „r” południowobostońskim narzeczem opowiada, jak mając dwadzieścia lat, zaszła w ciążę i przez całą ciążę paliła jak najęta po trzy G czystej kokainy, chociaż wiedziała, że to szkodzi dziecku, i strasznie chciała przestać. Opowiada, jak pewnej nocy w schronisku odeszły jej wody i zaczęły się skurcze, a ona była akurat w połowie Gieta, za który przez cały wieczór musiała robić strasznie upokarzające świństwa; robiła, co musiała, powiada, żeby dostąpić haju, pomimo ciąży; i nawet wtedy, gdy skurcze były już nie do zniesienia, nie potrafiła oderwać się od fajki, żeby pojechać na poród do darmowej kliniki, i opowiada, jak siedziała na podłodze w schronisku, paląc przez całą akcję porodową (Gately zauważa, że woalka tej nowej, Joelle, wydyma się i cofa z każdym oddechem, tak jak podczas opisu orgazmu kamiennej figury z dewocyjnego zdjęcia dysfunkcyjnej katolickiej matki nieszczęsnej katatoniczki, który opisywała poprzednia prelegentka); i opowiada, jak w końcu powiła martwe dziecko, leżąc na boku jak krowa i nie przestając kompulsywnie nabijać szklanej fajki i palić; to dziecko, mówi, wyszło z niej suche i twarde jak stolec przy zatwardzeniu, niepokryte ochronnym śluzem, a po dziecku w ogóle nie urodziło się łożysko, i opowiada dalej, że dziecko było maleńkie, suche i całe pomarszczone i miało kolor mocnej herbaty, i było nieżywe, i w ogóle nie miało twarzy, nie wykształciły mu się ani oczy, ani nozdrza, jedynie taki maleńki myślnik ust, a kończyny miało zdeformowane, arachnodaktyliczne, z gadzią błoną pomiędzy szponiastymi palcami; usta tej prelegentki tworzą rozdygotany łuk żalu; jej dziecko zostało zatrute, zanim zyskało twarz, zanim mogło dokonać jakiegokolwiek własnego wyboru, a nawet gdyby urodziło się żywe, to i tak zmarłoby zaraz w pyreksowym inkubatorze darmowej kliniki z powodu Szoku Odstawiennego, prelegentka była tego pewna, bo przecież przez całą ciążę ćpała bez opamiętania; no ale w końcu całe 3G zostało wypalone, już tylko filtr i kulka szklanej waty tliły się w fajce, filtr szmaciany dawno się spopielił, tak samo jak kłaczki z dywanu, i dziewczyna wreszcie straciła przytomność, wciąż połączona pępowiną z martwym noworodkiem, a kiedy, mówi, ocknęła się w południe następnego dnia i zobaczyła, co zwisa na końcu zwiędłej pępowiny wychodzącej z jej pustego wnętrza, wówczas poznała prawdziwie kategoryczny koniec strzałki odpowiedzialności, bo gdy spojrzała w dziennym świetle na przywiędłe, martwo urodzone dziecko bez twarzy, ogarnął ją taki żal, taka nienawiść do siebie, że popadła w totalne i mroczne Zaprzeczenie, w Zaprzeczenie absolutne. Podniosła martwy obiekt i zawinęła go w kocyk, jakby był żywy, a nie martwy, i od tej chwili nosiła go ze sobą wszędzie, tak jak, wyobrażała sobie, troskliwe matki noszą ze sobą wszędzie swoje dzieci, nosiła trupka noworodka bez twarzy, okutanego w różowy kocyk, który w siódmym miesiącu ciąży nabyła u Woolwortha, i nawet nie tknęła pępowiny, aż ta odpadła z niej sama i dyndała, śmierdząca, i tak nosiła ze sobą martwego noworodka, wszędzie, nawet tam, gdzie robiła straszne świństwa, bo nawet jako samotna matka musiała dalej ćpać, więc z zawiniętym w kocyk dziecięciem w ramionach snuła się po ulicach w aksamitnych szortach koloru fuksji, staniku i zielonych szpilkach, i odwalała numerki, aż stało się oczywiste – był sierpień – powiedzmy sobie: nader oczywiste, że niemowlę w poplamionym kokonie kocyka nie jest biologicznie czynnym niemowlęciem, i przechodnie na ulicach Południowego Bostonu bledli i odsuwali się z obrzydzeniem, kiedy mijała ich ta dziewczyna z rozstępami na brzuchu, brązowymi zębami i bez rzęs (rzęsy straciła w wypadku z Substancją; z paleniem kokainy zawsze wiąże się ryzyko pożaru i dysplazji zębiny), która z upiornym spokojem, niepomna na olfaktoryczny zamęt, którego była sprawczynią, przemierzała skwarne ulice, ale i jej sierpniowy biznes z numerkami też wkrótce podupadł, co zrozumiałe, i w końcu po ulicach rozniosła się pogłoska o jej poważnym problemie z dzieckiem i Zaprzeczeniem, i przybyli jej kumple ze schroniska i z ulicy, którzy czułymi połajankami bez głoski „r” i pachnącymi chusteczkami, i delikatnym rękoczynem, i łagodną perswazją, usiłowali wyrwać ją z Zaprzeczenia, ale ona ich wszystkich ignorowała, broniła dziecka, przyciskając je do siebie – ono zresztą i tak już do niej przywarło i niełatwo dałoby się oderwać ręcznie – i dalej spacerowała po ulicach, omijana wielkim łukiem, bez grosza przy duszy, i w początkowym stadium Zespołu Odstawiennego, ze szczątkiem pępowiny dyndającym z niedającej się domknąć szczeliny złowróżbnie rozdętego i zeskorupiałego kocyka od Woolwortha (skoro już mowa o Zaprzeczeniu, to ta dziewczyna była w pierwszej lidze Negacjonistów), aż w końcu pobladły i słaniający się z wrażenia dzielnicowy histerycznym telefonem postawił na nogi sławetny Wydział Opieki Społecznej – Gately widzi, że obecne na sali matki alkoholiczki żegnają się znakiem krzyża i wzdrygają na samo wspomnienie WOS, bo WOS to najgorszy koszmar każdego uzależnionego rodzica: dysponuje kilkoma prawnymi definicjami Zaniedbania i taranem z wolframową końcówką do wyważania mieszkań pozamykanych na cztery spusty; w ciemnym oknie widzi Gately odbicie matki z grupy bostońskich AA, która przyszła na zebranie z dwiema córeczkami, a teraz, na wzmiankę o WOS, odruchowo przytula je do piersi, chociaż jedna z dziewczynek wyrywa się i przykuca z wyraźnym zamiarem zrobienia kupy – lecz oto w opowieści pojawił się WOS: cały kobiecy pluton oschle kompetentnego personelu terenowego WOS, w postrach budzących czarnych garsonkach Chanel, z urzędowymi podkładkami do pisania, ruszył na łowy po ulicach Południowego Bostonu, dybiąc na zaćpaną prelegentkę i jej nieżywe niemowlę bez twarzy; lecz o tej porze, w czasie ubiegłorocznej późnosierpniowej fali morderczych upałów, dowody na to, że noworodek ma poważny problem bio-egzystencjalny, ujawniły się tak nachalnie, że nawet owładnięta Zaprzeczeniem matka narkomanka nie była w stanie ich zignorować i zlekceważyć – dowody te, które prelegentka wzdraga się opisać w szczegółach (pomijając wzmiankę o przywabianiu owadów), pogarszają tylko sytuację empatycznych białoflagowców, gdyż ożywiają mroczną wyobraźnię, której wszyscy nadużywający Substancji mają w nadmiarze – więc opowiada, jak się koniec końców załamała, emocjonalnie i olfaktorycznie, pod ciężarem oczywistych dowodów, i padła na betonowym placu zabaw, pod opuszczonym blokiem swojej nieboszczki matki przy L Street Beach w Southie, i obległa ją sfora pracownic terenowych WOS, i została ujęta wraz z dziecięciem, i trzeba było sprowadzić oraz zastosować specjalne rozpuszczalniki w spreju, żeby oderwać dziecinny kocyk od Woolwortha od matczynego łona, a zawartość kocyka poskładano mniej więcej do kupy i umieszczono w trumience dostarczonej przez WOS, którą prelegentka zapamiętała jako skrzyneczkę wielkości kosmetyczki Mary Kay, samą zaś prelegentkę poinformowano, że niemowlę zmarło na skutek nieumyślnego zatrucia w fazie rozwoju płodowego, którego rezultatem miał być chłopczyk; a matka niedoszłego chłopczyka, po bolesnym zabiegu łyżeczkowania przyklejonego wewnątrz łożyska, spędziła cztery następne miesiące na oddziale zamkniętym Miejskiego Szpitala Stanowego w Waltham, MA, w psychozie wywołanej spóźnionym przez Zaprzeczenie poczuciem winy, odstawieniem kokainy i palącą nienawiścią do siebie; i opowiada dalej, jak po wyjściu ze szpitala z rentą i pierwszym zaświadczeniem o niesprawności psychicznej stwierdziła, że już nie ma apetytu na granulki i piguły, za to ciągnie ją do wysokich, smukłych butelek z informacją o Procentach na etykietce, więc piła i piła, święcie przekonana, że nigdy nie przestanie pić i nie przełknie prawdy, ale w końcu, opowiada, doszła do tego, do czego dojść musiała, i przełknęła ją, tę prawdę o odpowiedzialności, a potem już szybko doprowadziła się drogą pijaństwa na zewnętrzny parapet okna schroniska, skąd o godzinie 2:00 wykonała bełkotliwy telefon, i oto jest tutaj, i przeprasza, że mówiła tak długo, ale starała się przekazać prawdę, którą ma nadzieję kiedyś przyjąć za swoją. Pozostało jej spróbować żyć. Na koniec prosi wszystkich o modlitwę w swojej intencji i prawie że nie brzmi to jak frazes. Gately stara się nie myśleć. Tutaj nie ma Przygany ani Wymówki. Jest prosty opis zdarzeń. Ostatnia prelegentka jest prawdziwie oczyszczona, gotowa: wszystkie jej mechanizmy obronne wypaliły się do cna. Kiedy tak stoi na podium, gładka i coraz różowsza, z zaciśniętymi powiekami, wygląda, jakby sama była tym niemowlęciem ze swojej relacji. Gospodarze spod znaku Białej Flagi swoim zachowaniem prawią tej wypalonej do cna nowicjuszce największy komplement bostońskich AA: wpatrzeni i zasłuchani, i Utożsamiający Się bez wysiłku, staraniem woli zmuszają się do mrugania powiekami. Nie osądzają. Dla wszystkich jest jasne, że prelegentka już została dostatecznie ukarana. Widocznie Tam na Zewnątrz zawsze jest tak samo. Jak dobrze było słuchać jej, tak dobrze, że nawet Tiny Ewell i Kate Gompert, i cała reszta najgorszych ananasów, podczas prelekcji siedzieli cicho bez mrugania, wpatrzeni już nie tylko w twarz prelegentki, ale w jej wnętrze, co zmusza Gately’ego do przypomnienia sobie po raz enty, że wszystko to jest tragiczną przygodą, na którą nikt z nich się nie pisał.

Tworzyli osobliwą parę birbantów – muskularny guru fitnessu i chudy optyk/reżyser ze spadzistymi ramionami – przesiadujących często do późna w siłowni na dystrybutorze ręcznika, każdy ze swoim drinkiem, Lyle z Bezkofeinową Colą Dietetyczną, a Incandenza z wild turkey. Mario stał w pogotowiu, na wypadek gdyby w kubełku zabrakło lodu albo gdyby Jegomość potrzebował wsparcia w drodze do pisuaru. Mario często przysypiał z upływem nocy, podtrzymywany na sztorc zamkiem policyjnym z ołowianą podstawą.

James Incandenza należał do tych, u których alkohol wywołuje gruntowną zmianę osobowości: na trzeźwo cichy i skupiony, niemal wyzuty z emocji, po wypiciu przerzucał się w drugi koniec emocjonalnego spektrum, popadając w nieroztropną wręcz wylewność.

Niekiedy, bankietując nocą z Lyle’em w nowo wyposażonej sali siłowni EAT, Incandenza otwierał się na oścież, dając upust najskrytszym udrękom serca, ku poruszeniu bądź też przerażeniu dobrowolnych i mimowolnych słuchaczy. Dla przykładu, zdarzyło się pewnej nocy, że Mario, pochylony mocno do przodu na podporze policyjnego zamka, ocknął się na dźwięk głosu rodzica, który mówił, że gdyby miał wystawić ocenę swojemu małżeństwu, dałby mu trzy z minusem. Wypowiedź ta była, potencjalnie, w najwyższym stopniu nieroztropna, chociaż Mario, podobnie jak Lyle, po prostu przyjmuje dane do wiadomości.

Lyle, który też miał nieraz lekko w czubie, nawdychawszy się oparów burbona wydalanych przez pory skóry Jegomościa, często wyjmował wtedy Blake’a, Williama Blake’a, i podczas owych nocnych sesji czytał Incandenzie wiersze Blake’a, lecz czytał je głosami różnych postaci z kreskówek, którym Jegomość z czasem zaczął przypisywać filozoficzną głębię[146].

***

8 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych Gaudeamus Igitur

Jeśli to dziwne, że pierwszy w miarę spójny kartridż filmowy Maria Incandenzy – czterdziestoośmiominutowe dziełko nakręcone trzy lata temu w starannie udekorowanej kanciapie woźnego Subdormitorium B za pomocą montowanej na głowie kamery Bolex H64 i pedału nożnego – jeśli to dziwne, że pierwszy ukończony film fabularny Maria przedstawia teatr marionetek – to chyba jeszcze dziwniejsze jest to, że film ten zyskał sobie znacznie większą popularność wśród dorosłych i nastolatków z EAT niż wśród niedokształconej historycznie dziatwy, dla której był przeznaczony. Zyskał tak znaczną popularność, że wyświetlany jest teraz co roku 8 listopada, w Dniu Kontynentalnej Współzależności, z szerokopasmowego projektora, na wolno stojącym ekranie w stołówce EAT, po kolacji. Projekcja stanowi część galowych, lecz niepozbawionych pewnej dozy ironii dorocznych obchodów Dnia w Akademii, której założyciel ożenił się z Kanadyjką, i rozpoczyna się zwykle około 19:30, gdy już wszyscy zbiorą się w stołówce i za sprawą uroczystego fiat[147] Charlesa Tavisa wszystkim wolno jeść przekąski obiema rękami, zamiast nieustannie ściskać w dłoniach piłki tenisowe, i nie tylko to, lecz także reżim dietetyczny EAT zostaje na godzinę zawieszony, ku rozpaczy dietetyczki, pani Clarke – byłej szefowej kuchni i specjalistki od deserów w czterogwiazdkowej restauracji, oddelegowanej do EAT dla nadzorowania należytych proporcji białek i złożonych węglowodanów – której nie pozostaje nic innego, jak przywdziać chwiejną białą czapę szefa kuchni i dać upust emocjom w lśniącej czystością kuchni Gmachu Zachodniego. Każdy musi mieć nakrycie głowy – Avril Incandenza góruje nad innymi spiczastym kapeluszem czarodziejki, w którym każdego 31.10 prowadzi lekcje, Pemulis paraduje w żeglarskiej czapce z galowym sznurem, blady i nalany Struck przywdział toczek z piórkiem, a Hal – czarny kapelusz kaznodziei z opuszczonym rondem itp., itd.[148] Mario, jako reżyser i domniemany scenarzysta popularnego filmu, daje się namówić na wygłoszenie paru słów, konkretnie sześciu:

– Dziękuję wszystkim i życzę dobrej zabawy – powiedział w tym roku, a siedzący za nim Pemulis wygłupia się i z namaszczeniem układa wisienkę maraschino na piramidce z bitej śmietany, którą O. Stice ozdobił górną powierzchnię zamontowanej na głowie Maria kamery Bolex H64, ta zaś liczy się jako czapka, chociaż zenit deseru nieco wymknął się spod kontroli pod koniec galowej kolacji. Tych kilka słów zwieńczonych gromkim aplauzem to doroczna wielka chwila Maria w EAT, do której Mario ma stosunek ambiwalentny – podobnie jak do samego filmu bez tytułu, będącego w zamyśle dziecinną adaptacją ONANcjady, czterogodzinnej niesamowicie antykonfluencyjnej parodii politycznej, którą archiwiści zmarłego ojca Maria zlekceważyli jako pomniejsze dzieło Incandenzy. Film Maria jest niewiele lepszy – po prostu inny (plus, oczywiście, znacznie krótszy). W scenariuszu znać obcy charakter pisma: ktoś z rodziny Incandenza najwyraźniej pomagał Mariowi, co najmniej jako sekretarz, ale choreografia i kukiełki są autorstwa Maria – jego krótkie esowate ręce i sierpowate palce świetnie się nadają do kształtowania krzywizn postaci typowej wielkogłowej marionetki postaci politycznej – i nie ulega wątpliwości, że na pedale boleksa H64 spoczywał kwadratowy bucik Maria, podczas gdy sama kamera zamontowana była na jednym ze statywów Husky VI TL porozstawianych po całej rzęsiście oświetlonej kanciapie, w której mopy i szare wiadra ciecia starannie usunięto poza granice kadru po obu stronach przykrytej aksamitem sceny.

Ann Kittenplan i dwie starsze ostrzyżone na jeża dziewczynki w identycznych fedorach z podwiniętym rondem siedzą z założonymi rękami; prawa ręka Kittenplan jest obandażowana. Mary Esther Thode chyłkiem ocenia prace śródsemestralne. Rik Dunkel ma przymknięte oczy, ale nie śpi. Ktoś wcisnął ad hoc czapeczkę Red Sox na głowę goszczącego w Akademii Syryjczyka, zawodowca z turniejów satelitarnych, który siedzi, wyraźnie skonfundowany, z największą grupą prorektorów, bark ma oklejony plastrem rozgrzewającym i wygłasza uprzejme uwagi o względnej autentyczności baklawy pani C.

Już wszyscy się zebrali, panuje cisza, w której słychać jedynie odgłosy przełykania śliny i żucia. Czuć słodko-drożdżowy zapach fajki Trenera Schtitta. Najmłodsze dziecko w EAT, Tina Echt w olbrzymim berecie, zostało wyznaczone do obsługi świateł.

Film Maria zaczyna się bez napisów początkowych, które zastępuje zgrzebny, pseudolinotypowy cytat z drugiej Mowy Inauguracyjnej Prezydenta Gentle’a: „Niechaj wieść ta dotrze do wszystkich narodów, z którymi łączy nas dialog, że oto przeszłość poszła z dymem, podpalona pochodniami nowego pokolenia Amerykanów, pokolenia milenialsów”. Cytat widnieje na tle nieudolnego zdjęcia en face osobistości, z którą nie sposób kogokolwiek pomylić. Jest to projekcja twarzy Johnny’ego Gentle’a, Słynnego Zapiewajły. To Johnny Gentle, ne Joyner, kawiarniany piosenkarz, który stał się bebopowym bożyszczem małolatów i ikoną filmów klasy B, który przez dwie dekady dawno już minione nazywany był nieuprzejmie Najczyściejszym Mężczyzną Rozrywki (facet jest światowej klasy czyściochem w stylu nieboszczyka Howarda Hughesa, to naprawdę poważny przypadek, obejmujący paraliżujący lęk przed unoszącymi się w powietrzu zanieczyszczeniami; taki typ albo sam nosi maskę mikrofiltracyjną, albo domaga się, żeby wszyscy dookoła nosili czepki i maseczki chirurgiczne, otwiera drzwi tylko przez wygotowaną chusteczkę, bierze czternaście pryszniców dziennie, i to nie zwyczajnych pryszniców, a natrysków w specjalnej kabinie Dermelatrix z Fleszem Hipospektralnym, wypalającym wierzchnią warstwę skóry w jednym oślepiającym błysku – po takim zabiegu skóra jest świeża i sterylna jak pupcia noworodka, z której wystarczy zetrzeć epidermalny nalot za pomocą wygotowanej chusteczki), a w późniejszym okresie życia publicznego stał się propagatorem noszenia sterylnych tupecików i grubą rybą w związku zawodowym pracowników rozrywki, odtwórcą łzawych przebojów z Vegas i Szefem niesławnej Gildii Aksamitnych Głosów, związku zawodowego opalonych dandysów w złotych łańcuchach, który przeforsował haniebną siedmiomiesięczną Ciszę na Żywo[149], narzucając wykonawcom bezwzględną solidarność i milczenie, które na przeszło pół roku sparaliżowało kabarety i sale koncertowe od Pustyni po wybrzeże NJ, aż wreszcie Kierownictwo zgodziło się na wprowadzenie godziwych stawek kompensacyjnych za poszczególne winyle i kompakty z końcówki tysiąclecia, dystrybuowane na zamówienia telefoniczne i reklamowane w telewizji sloganem „Nie Zapomnij Zamówić Przed Północą”. Stąd właśnie wziął się Johnny Gentle, człowiek, który podporządkował sobie korporację General Electric/Radio Corporation of America. A potem, w milenialnym apogeum fatalnych czasów dla USA, włączył GE/RCA do polityki narodowej. Portrety twarzy, które Mario rozmywa w przerwach między jednym a drugim ujęciem, ukazują Johnny’ego Gentle’a, Słynnego Zapiewajłę, założyciela i chorążego przełomowej nowej Partii Czyste USA, z pozoru dziwacznego, lecz politycznie proroczego ugrupowania, które łączyło ultraprawicowych szowinistów, gotowych pruć do jeleni z broni automatycznej, i skrajnie lewicowych Obrońców Warstwy Ozonowej, Lasów Deszczowych, Wielorybów, Puszczyka Plamistego i Dróg Wodnych o Wysokim pH, którzy czeszą się w kucyk i żywią się musli, w surrealistyczny sojusz rozczarowanych zarówno Rushem L., jak i Hillary R.C., którego pierwszy Zjazd (odbywający się w sterylnych warunkach) wywołał szydercze komentarze mainstreamowych mediów – ta marginalna z pozoru partia à la LaRouche, której pierwszy postulat brzmiał: „Wystrzelmy Nasze Śmieci w Kosmos”[150], partia będąca przez trzy lata pośmiewiskiem całego kraju, ni stąd, ni zowąd wybiła się na czoło, osiągając czteroletnie zwycięstwo w wyniku gniewnie reakcyjnej wolty wyborców, co wywołało zawiść larouche’owców i libertarian oraz konsternację demokratów i republikanów, którzy z dwóch stron obserwowali w oniemieniu scenę polityczną, niczym partnerzy w deblu, którzy myślą, że piłkę na pewno odbije ten drugi; te dwie zaskorupiałe mainstreamowe partie rozpękły się wzdłuż zwietrzałych podziałów filozoficznych w ciemnych czasach przepełnionych wysypisk i winogron pozsychanych w rodzynki, gdy padające niekiedy i gdzieniegdzie deszcze pobrzękiwały, zamiast chlupotać, gdy, pamiętajmy, w erze postsowieckiej i postdżihadowskiej znikło, co gorsza, wszelkie Zagrożenie Zewnętrzne mogące budzić nienawiść i strach, a Stany Zjednoczone obróciły się niejako przeciwko sobie, przeciw własnemu wyczerpaniu filozoficznemu i cuchnącym śmieciom, w odruchu panicznej furii, jaka patrząc z perspektywy czasu, wydaje się możliwa jedynie w czasach geopolitycznej supremacji i wynikłego z niej spokoju, który nastąpił po utracie Zagrożenia Zewnętrznego budzącego nienawiść i strach. Ta nieruchoma twarz na ekranie w EAT to Johnny Gentle, czarodziej Partii Trzeciej Drogi. Johnny Gentle, pierwszy w historii prezydent USA, który swingował kablem mikrofonu podczas Mowy Inauguracyjnej. Którego nowy, odziany na biało orszak Biura Służb Niesprecyzowanych zażądał, aby wszyscy przybyli na ceremonię Inauguracji umyli się starannie i przywdziali maski, a następnie przeszli przez chlorowane pasaże wodne, jakie znamy z publicznych basenów. Johnny Gentle, który potrafił zachować prezydencki wygląd w masce mikrofiltracyjnej marki Fukoama, którego Mowa Inauguracyjna zwiastowała adwent Bardziej Zwartego, Czyściejszego Narodu. Który obiecał oczyścić i odchudzić rząd, wyrzucić śmieci i spłukać szlauchem nasze zanieczyszczone chemicznie ulice, który ślubował nie dosypiać, dopóki nie wymyśli sposobu na oczyszczenie amerykańskiej psychosfery z nieprzyjemnego osadu zbytecznej przeszłości, na przywrócenie majestatu i zdrowych owoców kulturze, którą oto ślubuje wyzwolić z trujących miazmatów dławiących nasze autostrady i zaśmiecających nasze pobocza, psujących nam zachody słońca i zamulających zatoki, w których, pod okiem kamer telewizyjnych, tłoczą się na kotwicy bezczynne barki-śmieciarki w chmarach mew o wzdętych brzuszkach i obrzydliwych niebieskich much żywiących się gównem (po raz pierwszy w historii Prezydent USA wymówił publicznie słowo „gówno”, wzdrygając się przy tym), barki o przerdzewiałych kadłubach kursują w tę i z powrotem wzdłuż przesiąkłych ropą naftową linii brzegowych, albo leżą cuchnące do góry brzuchem, jedna na drugiej, i emitują CO w oczekiwaniu na otwarcie nowych wysypisk śmieci i nowych składów toksycznych substancji, które ludzie chcą mieć wszędzie, tylko nie u siebie. To Johnny Gentle, którego partia – CUSP – postrzega odnowę Ameryki jako kwestię z gruntu estetyczną. Johnny Gentle, który ślubował, że będzie niepopularnym czasami architektem Niepokalanej Ameryki, która Sprząta Po Swojej Stronie Ulicy. Narodu nowej ery, Numero Uno, niegdysiejszego Policjanta Świata, dziś szykującego się do przejścia na emeryturę, kiedy odda swój niebieski mundur do pralni chemicznej i schowa do szafy, zawiesi na kołku kajdanki, aby zająć się domem, grabieniem liści, sprzątaniem za lodówką i huśtaniem na kolanach świeżo wykąpanych dziatek. Gentle, na którego z dobrotliwym uśmiechem spogląda widoczny w tle dioramy Lincoln z Pomnika Lincolna. Johnny Gentle, który ogłaszał na cały świat, że „nie przyszedł tutaj startować w konkursie na ulubieńca tłumów” (filcowe kukiełki na patyczkach od lodów będące słuchaczami Orędzia robią wielkie oczy nad maleńkimi zielonymi maseczkami). Prezydent J.G., który oznajmił, że nie zamierza zmuszać nas do dokonywania trudnych wyborów, albowiem sam ich za nas dokona. Który prosił nas tylko, abyśmy usiedli wygodnie i delektowali się spektaklem. Który przyjmował żywiołowy aplauz odzianych w panterki i poncha członków CUSP z bezwstydnym wdziękiem wytrawnego profesjonalisty. Który ma czarne włosy i srebrne bokobrody, całkiem jak jego wielkogłowa marionetka, a jego matowa, ceglastej barwy opalenizna cechuje z reguły bezdomnych i właścicieli domów wyposażonych w osobiste hipospektralne kabiny sterylizacyjne Dermalatrix. Który głosi, że ani Podatki & Wydatki, ani Cięcia & Pożyczki nie są przepustką do nowej ery nowego tysiąclecia (co budzi jeszcze większe zdziwienie wśród słuchaczy Mowy Inauguracyjnej, a Mario obrazuje to zdziwienie zwróceniem kukiełek twarzami do siebie, od siebie i znów do siebie). Który wzmiankuje o bogatych i dostępnych Nowych Źródłach Dochodu, leżących odłogiem, niewykorzystanych, niedostrzeganych przez jego poprzedników z powodu drzew (?). Który przewidział nadwyżkę budżetową ściętą ogromnym nożem. Ten Johnny Gentle, który podkreślił nade wszystko – zarazem apelując i obiecując – że położy kres wzajemnym oskarżeniom zatomizowanych frakcji politycznych o nasze karygodne[151] problemy wewnętrzne, wywołując potakiwania i uśmiechy zarówno zamożnych z wyglądu kukiełek w zielonych maskach, jak i bezdomnych kukiełek w łachmanach i butach nie do pary, w używanych maseczkach chirurgicznych (wszystkie kukiełki wykonali uczniowie czwartej i piątej klasy EAT na zajęciach praktycznych, pod okiem pani Heath, z zapałek, szczapek z patyczków po lodach i filcu ze stołu bilardowego, przyprawiając im oczy z cekinów i skryte pod maskami uśmiechy z pomalowanych ścinków paznokci).

Tenże sam Johnny Gentle, Dyrektor Generalny, który tak mocno wali o pulpit pięścią w gumowej rękawicy, że przewraca Pieczęć, i oświadcza, że Do Cholery, muszą istnieć jacyś Inni, na których da się zwalić winę, zamiast obarczać się nią wzajemnie. Przeciwko którym można zjednoczyć się w opozycji. I obiecuje, że nie dośpi, nie doje, dopóki ich nie znajdzie – czy to w Ukrainie, czy wśród Teutonów, czy pojebanych Latynosów. Albo też – pauzuje z uniesioną ręką i spuszczoną głową, budując napięcie na modłę Vegas – bliżej nas, z prawej strony, tuż pod naszym nosem. Klnie się, że znajdzie nam jakiegoś Innego przywracającego spójność narodu. A potem dokona kilku trudnych wyborów. To aluzja do całej nowej Ameryki Północnej w zwariowanym postmilenijnym świecie. Po raz pierwszy w historii Prezydent USA używa „boss” jako przymiotnika. To, że rzuca swoje rękawiczki chirurgiczne w miniaturowy tłum słuchaczy Mowy Inauguracyjnej, jest już osobistą inwencją Maria.

Niedokładna historycznie jest też, oczywiście, zaproponowana przez Maria Incandenzę wizja gabinetu Prezydenta Gentle’a z przewagą czarnych kukiełek z wysoko upiętymi kokami, w błyszczących sukniach obszytych cekinową łuską, za to jak najbardziej wierne faktom i istotne jest włączenie do tego gabinetu, w drugim roku urzędowania, Prezydenta Meksyku i Premiera Kanady:

PREZ. MEKS. i PREM. KAN. [unisono, głosami stłumionymi przez zielone maski]: Wielki to honor zostać zaproszonym do zasiadania w gabinecie rządu naszego umiłowanego sąsiada [wybierz kraj].

GENTLE: Dzięki, chłopaki. Macie piękne dusze.

Nie jest to najmocniejsza scena filmu, za dużo w niej frazesów i oburęcznych uścisków dłoni. Ale złowrogi wydźwięk historycznego faktu mianowania Prezydenta Meksyku i Premiera Kanady „sekretarzami” (odpowiednio) Meksyku i Kanady – jakby kraje ościenne USA już się stały jakimiś postmilenijnymi amerykańskimi protektoratami – zostaje podkreślony motywem organowym w d-moll, odegranym na prywatnym wurlitzerze pani Clarke – najważniejsze jednak, że na twarzach obu przywódców, śniadej i galijskiej, miny pod zielonymi maskami pozostały niewzruszone i frazesom nie ma końca.

Ponieważ ze względów budżetowych i lokalowych artystyczny montaż scen jest nierealny, Mario zdecydował się na międzysceniczny entr’acte w wykonaniu Słynnego Zapiewajły Johnny’ego Gentle’a, który śpiewa co żywsze kawałki ze swojego repertuaru, z towarzyszeniem chórku członków gabinetu w stylu Motown, a inne kukiełki wskakują na scenę i zeskakują z niej do taktu, zgodnie z wymogami scenariusza. Co do widowni, to większość uczniów EAT poniżej lat dwunastu, pobudzona wydzielanymi raz do roku słodyczami, już zdążyła hiperaktywnie wyemigrować pod długie stoły ponakrywane obrusami, by spotkać się pod spodem na podłodze stołówki i eksplorować na czworakach ten szczególny dziecięcy świat łydek, nóg od krzeseł i płytek ceramicznych, który istnieje pod długimi obrusami, i płatać tam rozliczne szczeniackie figle – dochodzenia w sprawie zeszłorocznego Dnia W nadal trwają: poszukuje się dziecka lub dzieci, które związały razem sznurówki butów Aubreya deLinta i za pomocą Krazy-Glue przekleiły lewy pośladek Mary Esther Thode do siedziska jej krzesła – ale każdy, kto jest glikemicznie na tyle dojrzały, żeby siedzieć spokojnie i oglądać film, bawi się doskonale, degustując czekoladowe cannoli i dwudziestosześciowarstwową baklawę, i bitą śmietanę w spreju, i domowej roboty rodzynki w czekoladzie, i karmelowe ptifurki nadziewane kremem, i rzucając sarkastyczne uwagi lub wznosząc ironiczne wiwaty, a od czasu do czasu rzucając w ekran czymś lepkim, tak że gładki, sterylny Gentle obrasta karbunkułami, co wszyscy przyjmują z aprobatą. Wiele jest zgrywy i barytonowej mimikry z Prezydenta, powszechnie znielubianego od przeszło dwóch kadencji. Tylko John Wayne i garstka innych studentów kanadyjskich siedzą bez czapek, żując niewzruszenie, z obojętnymi minami. Obce im jest to amerykańskie upodobanie do absolucji poprzez ironię. Młodzi Kanadyjczycy pamiętają wyłącznie twarde fakty i otoczoną szklanym murem Wielką Wypukłość, na której południowym skraju szpaler Wentylatorów ATHSCME wywiewa tlenki z czystej amerykańskiej północy dalej na północ, do ich ojczyzny; a już zwłaszcza 8.11 dotkliwie odczuwają implikacje swojego przebywania tutaj, na południe od granicy, gdzie trenują na terytorium wroga-sojusznika; ci mniej zdolni zastanawiają się nawet, czy w ogóle wrócą do domu po maturze, jeśli kariera na zawodowstwie nie wypali i nie otrzymają stypendium. Wayne ma bawełnianą chusteczkę i co chwila wyciera nos.

Nakręcona przez Maria, otwarcie naiwna wersja poglądu jego nieboszczyka ojca na powstanie ONAN i Eksperializm USA składa się z rozproszonych fragmentów prawdziwych wiadomości, fake newsów i prywatnego dialogu między architektami nowej ery milenijnej, a tymi, którzy w tej erze dokonali trudnego wyboru:

GENTLE: Jeszcze kawałek kontrolnie spróbowanego ciasta z owocami, J.J.J.C.?

PREM. KAN.: Już nie mogę. Przejadłem się. Ledwo oddycham. Ale nie powiem nie na jeszcze jedno piwko.

GENTLE: …

PREM. KAN.: …

GENTLE: A więc zgadzamy się co do stopniowego i subtelnego, ale konsekwentnego rozbrojenia oraz do rozwiązania NATO jako systemu paktów o obronie wzajemnej.

PREM. KAN. [głosem mniej stłumionym niż w poprzedniej scenie, ponieważ ma otwór alimentacyjny w masce]: W tej kwestii stoimy twardo z wami i za wami. Niech EWG sama sobie odtąd łoży na obronę. Niech uruchomią budżety obronne, a potem niech spróbują subsydiować swoich rolników, żeby wykończyli NAFTA. Niech sobie sami, dla odmiany, żrą masło i broń. No nie?

GENTLE: Trudno byłoby ująć to celniej, J.J. A teraz możemy na spokojnie pogadać sobie o naszych wewnątrzbraterskich sprawach. O jakości naszego własnego życia. Na plan pierwszy wysuwając z powrotem ten szalony kontynent, który zwiemy ojczyzną. Czy wyrażam się dość jasno?

PREM. KAN.: John, nadążam za tobą bez trudu, a nawet cię wyprzedzam. Tak się składa, że mam przy sobie Terminarz Kadencji. Skoro już pozbywamy się wielkich pukawek, zastanawiam się, jaką datę mam tutaj wpisać ołówkiem jako termin usunięcia NATO-wskich rakiet międzykontynentalnych z Manitoby.

GENTLE: Odłóż ołówek, kanadyjski przystojniaku. W tej chwili wysyłam na twoje silosy więcej długich, lśniących transporterów, pełnych bardzo krótko ostrzyżonych dryblasów w białych kombinezonach, niż zdołasz odstraszyć, wymachując klonowym liściem. Cały potencjał strategiczny Kanady ulotni się raz dwa.

PREM. KAN.: John, niechaj będę pierwszym światowym przywódcą, który nazwie cię mężem stanu.

GENTLE: My, Północni Amerykanie, musimy trzymać się razem, J.J.J.C., zwłaszcza teraz, no nie? Czyżbym się mylił? Jesteśmy współzależni. Jedziemy na jednym wózku.

PREM. KAN.: Świat zmalał w dzisiejszych czasach.

GENTLE: A kontynent jeszcze bardziej.

Ten dialog przechodzi w śpiewany entr’acte, w którym zamiast słowa „świat” w refrenie „W sumie ten świat jest mały”, wciśnięto „kontynent”, co wprawdzie nie sprzyja sekcji rytmicznej złożonej z rządowych urzędniczek, ale zapoczątkowuje całkiem nową erę.

Tylko czy od jakiegokolwiek guru wolno wymagać stuprocentowego wyzwolenia od jakże ludzkiej udręki tłumionego pożądania? Nie. Nie 100%. Bez względu na stopień transcendencji i dietę.

Lyle, który w Dniu Współzależności siedzi na dole w ciemnej siłowni, czasami przypomina sobie tenisistę EAT sprzed kilku lat, który miał na imię Marlon, a jego nazwiska Lyle, jak mu się zdaje, nigdy nie poznał[152].

Ten Marlon miał to do siebie, że stale był wilgotny. Ręce lepkie, T-shirt przepocony w ciemne V, twarz i czoło wiecznie błyszczące. Był partnerem Orina w deblu. Permanentna wilgotność tego chłopca miała cytrynowy, niskokaloryczny posmak. Właściwie nie był to pot, bo gdyby polizać mu czoło, natychmiast wystąpiłyby na nim nowe kropelki. Nie gromadziły się stopniowo, jak normalny pot. Chłopak non stop stał pod prysznicem, robił, co mógł, żeby zachować czystość. Stosował talki i pigułki, i aplikacje elektryczne. A mimo to ociekał i się błyszczał. Marlon pisał dojrzałe młodzieńcze wiersze o czystym i suchym wewnątrz chłopcu, który desperacko usiłuje przebić się przez własną namokłą powierzchnię. Dużo rozmawiał z Lyle’em. Pewnej nocy w ciemnej siłowni zwierzył się Lyle’owi, że wszedł w sport wyczynowy głównie po to, żeby mieć jakąś wymówkę dla swojej mokrej skóry. Marlon stale wyglądał, jakby napadał na niego deszcz. A to wcale nie był deszcz. Marlon, zdaje się, nie był suchy od chwili wyjścia z łona matki. Jakby przeciekał. Były to lata pełne udręki, ale i, na swój sposób, błogości. W powietrzu unosiła się boleśnie niesprecyzowana nadzieja. Lyle powiedział temu chłopcu wszystko, co miał do powiedzenia.

Ale dzisiaj wieczorem pada. Jak to często bywa jesienią poniżej Wielkiej Wklęsłości, popołudniowy śnieg ustąpił miejsca deszczowi. Za wysokimi oknami siłowni wredny wiatr miota kurtyny deszczu w tę i we w tę, a szyby drżą i ociekają. Na niebie bałagan. Grzmoty i błyskawice nastają jednocześnie. Miedziany buk pod oknem skrzypi i jęczy. Szpony błyskawicy orzą niebo, na chwilę iluminując Lyle’a, który, odziany w spandeks, siedzi w pozycji lotosu na podajniku ręczników i wychylony do przodu przyjmuje oferowane dary. W krótkim rozbłysku bezczynne maszyny wytrzymałościowe przypominają owady. Kiedy nowe dzieciaki dziwią się, co, u licha, porabia Lyle po nocy w zamkniętej, pustej siłowni, można im odpowiedzieć, że siłownia rzadko stoi pusta. Popołudniowi dozorcy, Kenkle i Brandt, zamykają ją wprawdzie na klucz, ale drzwi można łatwo otworzyć, wtykając kartę ze stołówki pomiędzy zasuwkę a framugę. Obsługa kuchni nie może się nadziwić, że tyle kart stołówkowych ma wyszczerbione brzegi. Chociaż bezczynne maszyny budzą lęk, a i smród siłowni nasila się po ciemku, młodzi akolici Lyle’a zaglądają tam przeważnie nocną porą. Po zewnętrznych betonowych schodkach dostają się do sauny, a gdy zgromadzą już dość bodźców na skórze, wtedy, mokrzy i lśniący, owinięci w ręczniki, przekradają się pod drzwi siłowni, gdzie czekają na wejście pojedynczo lub po kilku, w ociekających ręcznikach, bez słowa, niektórzy wręcz udając, że znaleźli się tutaj w innym celu, nie patrząc sobie w oczy, jak pacjenci w poczekalni kliniki leczenia impotencji albo u psychiatry. Muszą się zachowywać naprawdę cicho i nie zapalać światła. Wygląda na to, że administracja chętnie popatrzy przez palce, o ile uwiarygodni jej się sytuację. Ze stołówki, której wschodni ciąg okien wychodzi na budynek Mieszk.-Adm., słychać bardzo stłumione śmiechy, okrzyki zachęty i sporadyczne wrzaski widzów spektaklu kukiełkowego Maria. A między Gmachem Zachodnim a siłownią ciurka cienkim strumykiem migracja postaci w żółtych pelerynach i przemoczonych butach – ludzie znają na pamięć dłużyzny filmu i wykorzystują je, by wymknąć się na chwilę na dół i pogadać z Lyle’em. Oszukują zasuwkę i wchodzą jeden po drugim, w ręcznikach. Odsłaniają zroszone ciała. Poruszają kwestie zarezerwowane na nocne tête-à-tête ze swoim guru szeptem bez echa, które wchłania ogumiona podłoga i obfitość wilgotnych ręczników.

Czasami Lyle tylko słucha, wzrusza ramionami, uśmiecha się i mówi: „Świat jest bardzo stary”, a po wygłoszeniu tej czy innej równie ogólnikowej Uwagi odmawia dalszych wypowiedzi. Ale ważne jest to, jak słucha – dlatego sauny są zawsze pełne.

Błyskawica drze pazurami niebo od wschodu, ale w mroku siłowni jest przytulnie. Z każdym rozbłyskiem zza okna nad przyrządami po jego lewej ręce Lyle ukazuje się w nieco innej pozie, pod innym kątem nachylenia, więc wrażenie jest takie, jakby było wielu różnych Lyle’ów.

LaMont Chu, nieowłosiony i błyszczący, w białym ręczniku i zegarku na rękę, przyznaje się, dukając, do coraz bardziej obezwładniającej go obsesji na punkcie tenisowej sławy. Tak strasznie chce wystąpić w Show, że to go dosłownie zżera żywcem. Mieć swoje zdjęcie w luksusowych czasopismach, być Wunderkindem – i żeby goście w granatowych sportowych marynarkach opisywali każdy jego ruch na korcie przyciszonymi sloganami medialnych transmisji. Nosić na ubraniu małe wszywki z nazwami sponsorów. Udzielać wywiadów na rozkładówki. Być porównywanym z niedawno zmarłym M. Changiem; być nazywanym następną Wielką Żółtą Nadzieją Stanów Zjednoczonych. Nie wspominając o magazynach wideo czy Sieci. Spowiada się z tego wszystkiego Lyle’owi: chce tej euforii, pożąda jej. Nieraz udaje, że błyszczące zdjęcie akcji przy siatce, które wycina z pisma na kredowym papierze, przedstawia jego, LaMonta Chu. Ale potem nie może jeść ani spać, a czasami nawet sikać, bo tak potwornie zazdrości tym dorosłym graczom z Show, których zdjęcia przy siatce są drukowane w czasopismach. Nieraz, wyznaje, ostatnio, nie podejmuje ryzyka w meczach turniejowych, nawet kiedy ryzyko jest dopuszczalne czy wręcz wskazane, bo tak panicznie boi się, że przegra i osłabi swoje szanse na Show, wielkie emocje i sławę. W tym roku już parę razy przegrał z powodu paraliżującego lęku przed przegraną, jest tego pewien. Zaczyna bać się, że wściekła ambicja jest obosieczna. Wstydzi się swojej żądzy euforii w Akademii, która w euforii i pokusie euforii postrzega największą mefistofeliczną pułapkę i zagrożenie dla talentu. Powyższe słowa są w znacznej części cytatami. LaMont Chu czuje się zamknięty w mrocznym świecie własnego wnętrza, zawstydzony i zagubiony. Ma jedenaście lat i odbija oburącz z obu stron. Nie wspomina o Eschatonie i o tym, że oberwał w brzuch. Obsesja na punkcie sławy w czasie przyszłym sprawia, że wszystko inne blaknie w jego oczach. LaMont Chu ma tak szczupłe nadgarstki, że zegarek nosi nad łokciem, co nadaje mu w pewnym sensie wygląd gladiatora.

Lyle ma zwyczaj wsysać policzki, gdy kogoś słucha. Płaszczyzny starczych, pobrużdżonych mięśni unoszą się i opadają, gdy nieznacznie zmienia pozycję na podajniku ręcznika. Komuś o wzroście Chu podajnik sięga do ramienia. Jak wszyscy dobrzy słuchacze, Lyle okazuje uważność, która jest intensywna, a zarazem dyskretna: suplikant czuje się jednocześnie przejrzany na wylot/do cna obnażony/i nieoceniany. Masz wrażenie, że Lyle trudzi się tak samo jak ty. I obaj przez chwilę czujecie się nieosamotnieni. Lyle wsysa najpierw jeden policzek, potem drugi.

– Pałasz chęcią ujrzenia swojego zdjęcia w magazynie.

– Niestety tak.

– A właściwie po co?

– Chyba po to, żeby mnie podziwiano, tak jak ja podziwiam tych graczy, których zdjęcia są w magazynach.

– I po co jeszcze?

– Po co? Chyba po to, żeby nadać mojemu życiu jakiś sens.

– A w jaki sposób miałoby się to dokonać?

– Nie wiem, Lyle. Ja nie wiem. Tak po prostu jest. Byłoby. Bo inaczej dlaczego tak bym się do tego palił, wycinał ukradkiem zdjęcia, nie podejmował ryzyka, nie sypiał i nie sikał?

– Czujesz, że tym mężczyznom, którzy mają zdjęcia w magazynach, bardzo zależy na oglądaniu swoich zdjęć w magazynach. Że przywiązują do tego wielką wagę.

– Tak czuję. Na pewno im zależy. Mnie by zależało. Inaczej czemu tak strasznie chciałbym poczuć się tak jak oni?

– Poczuć, że twoje życie ma sens. Z powodu sławy.

– A nie jest tak, Lyle?

Lyle zasysa policzki. Nie wywyższa się ani nie podpuszcza rozmówcy. On myśli równie intensywnie jak ty. Jakby był tobą. Na tym między innymi polega uważność. Jeden policzek zapadł mu się głęboko od tego myślenia.

– Może z początku tak się czuli, LaMont. Pierwsze zdjęcie, pierwsza gazeta, przypływ satysfakcji, ujrzenie siebie oczami innych, hagiografia obrazu, być może. Być może za pierwszym razem poczuli przyjemność. Ale potem, wierz mi, nie czują już tego, do czego tak się palisz. Po pierwszym zachłyśnięciu się dbają już tylko o to, że źle albo nieprawdziwie wyszli na zdjęciach albo że ich prywatność to coś, przed czym ty tak bardzo chcesz uciec, że to, co nazywają swoją prywatnością, zostało pogwałcone. Coś się zmienia. Po pierwszym zdjęciu w prasie sławni ludzie już się nie cieszą ze swoich zdjęć w magazynach – raczej boją się, że ich zdjęcia przestaną się ukazywać w magazynach. Wpadają w pułapkę, dokładnie tak jak ty.

– To ma być dobra wiadomość? To fatalna wiadomość.

– LaMont, czy jesteś skłonny wysłuchać Wzmianki o tym, czym jest prawda?

– Oki-doki.

– Prawda cię wyzwoli. Ale najpierw się z tobą rozprawi.

– Chyba powinienem już wracać.

– Świat, LaMont, jest bardzo stary. Wpadłeś w sidła czegoś nieprawdziwego. Żyjesz złudzeniem. Ale to jest dobra wiadomość. Wpadłeś w sidła złudzenia, że zawiść ma jakąś odwrotność. Zakładasz, że istnieje rewers twojej bolesnej zawiści wobec Michaela Changa, a tym rewersem jest przyjemność odczuwana przez Michaela Changa na myśl, że zazdrości mu LaMont Chu. Mylisz się, LaMont. Takie zwierzę nie istnieje.

– Zwierzę?

– Pali cię głód pokarmu, który nie istnieje.

– I to jest dobra wiadomość?

– To jest prawda. Być obiektem zawiści czy podziwu to nie jest uczucie. Nie jest też uczuciem sława. Istnieją uczucia kojarzone ze sławą, ale tylko nieliczne z nich są przyjemniejsze niż uczucia kojarzone z zazdrością o sławę.

– To palenie nie ustanie?

– A który ogień zgaśnie, jeśli do niego dokładasz? Tutaj nie wzbraniają ci samej sławy. Zaufaj im. Sława ma w sobie wiele lęku. Strasznego i ciężkiego lęku, który trzeba okiełznać i udźwignąć. Może oni chcą tylko odsunąć go od ciebie, aż będziesz ważył dość, by go okiełznać?

– Czy okażę niewdzięczność, jeżeli powiem, że nie poprawia mi to humoru?

– LaMont, prawda jest taka, że ten świat jest niewiarygodnie, niewiarygodnie, niebywale stary. Cierpisz z powodu tłumionego pragnienia wywołanego jednym z jego najstarszych kłamstw. Nie wierz zdjęciom w gazetach. Sława nie jest wyjściem z żadnej klatki.

– Czyli że tak czy owak siedzę w klatce. Albo sława, albo tortura zazdrości o sławę. Nie ma wyjścia.

– Mógłbyś wziąć pod uwagę to, że do ucieczki z klatki niezbędna jest przede wszystkim świadomość istnienia klatki. I zdaje mi się, że na twojej skroni widzę kropelkę… o, tutaj… Etc.

Burza przycichła do pomruku, a deszcz o szyby bębni teraz chaotycznie i poburzowo smutno.

Dziewczyna z najstarszej klasy EAT (wchodzące tu dziewczęta noszą po dwa ręczniki), która nie ma biustu i prawie się nie poci, zgłasza problem: ile razy je lunch z narzeczonym, drażni ją uporczywe bzyczenie niewidocznego komara, którego nikt inny nie słyszy. Lato czy zima, w domu czy alfresco. I tylko podczas lunchu, i tylko z narzeczonym. Nie zawsze chodzi o komentarz i poradę. Czasami istotą cierpienia jest cienki, jękliwy krzyk o to, by zostać wysłuchanym. Jak przystało na guru fitnessu, Lyle stawia na rezultat i ambicję[153]. Dziesięcioletni Kent Blott, którego rodzice są adwentystami dnia siódmego, jest jeszcze za młody ma masturbację, ale dużo o niej słyszał od starszych kolegów, z pikantnymi szczegółami, i martwi się, jakie to własnej roboty, potencjalnie świńskie i rujnujące duszę pornosy będzie wyświetlał jego psychiczny wizor, gdy Kent zacznie się masturbować, gdy dorośnie do masturbacji; martwi się też, że poszczególne fantazje i ich kombinacje mogą zwiastować najróżniejsze dysfunkcje psychiczne i bezeceństwa, i chciałby przestać martwić się zawczasu. Odgłosy uroczystości w jadalni wzmogły częstotliwość i dzikość, odkąd nie słychać deszczu. Lyle radzi Blottowi uważać, żeby ciężar, który do siebie przyciąga, nie przewyższył wagi jego ciała. W górze po lewej maruderzy burzowych chmur snują się jak smugi atramentu w wodzie, od okna do księżyca. Prezydencka kukiełka Maria Incandenzy ma właśnie zainaugurować Czas Sponsorowany. Antona Doucette’a z grupy Szesnastolatków-B przywiódł do Lyle’a narastający wstyd z powodu dużego, okrągłego, ciemnego i wypukłego znamienia nad górną wargą, tuż pod lewym nozdrzem. To zwykłe znamię, ale wygląda dość paskudnie, jak smark. Ludzie, którzy dopiero go poznali, biorą Antona na bok i proponują mu jednorazową chusteczkę do nosa. Doucette od pewnego czasu ma życzenie, żeby albo znamię znikło, albo on. Nawet kiedy ludzie nie gapią się na znamię, to tak jakby nie gapili się na nie intencjonalnie. Doucette grzmoci się po klatce piersiowej i po udach, prawdopodobnie z frustracji. Po prostu nie może się pogodzić z obrazem swojego znamienia w oczach postronnych. Jego niepokój wzmaga się wraz z nasileniem oznak dojrzewania. A potem błędne koło: niepokój wywołuje tik nerwowy w prawej połowie twarzy. Doucette zaczyna podejrzewać, że niektórzy starsi uczniowie mówią o nim za plecami Anton „Smark” Doucette. Zafiksował się na własnym niepokoju i nie może przejść do niepokojów wyższego rzędu. Nie widzi wyjścia. Walenie się po klacie jest u niego oznaką intensywnej podświadomej samonienawiści, Lyle zna ten objaw. Doucette krzywi się i mówi, że przymierzał się do grania w tenisa jedną ręką, żeby drugą móc zasłaniać górną wargę i nos. Ale ma dwuręczny bekhend i już za późno na zmianę, poza tym nie pozwolą mu przejść na jedną rękę ze względów li tylko estetycznych. Lyle odprawia Antona Doucette’a z poleceniem, żeby wrócił do niego z Mariem Incandenzą, gdy tylko gala na Dzień W dobiegnie końca. Mario często występuje jako konsultant Lyle’a w sprawach wstydu z powodów estetycznych. Żaden guru, bez względu na typ i rangę, nie gardzi okazją do delegowania problemu na pomocnika. To reguła. Doucette mówi, że czuje, iż utknął w martwym punkcie. O niczym innym nie potrafi myśleć. Mówi to, wychodząc. Dodatkowe znamiona na jego plecach nie układają się w żaden deseń czy kształt. Lyle otwiera bezkofeinową colę dietetyczną, którą Mario przynosi mu na dół prawie co wieczór około pory kolacji. W krótkiej przerwie pomiędzy majstrowaniem przy drzwiach a wizytami Lyle ćwiczy izometryczne rozciąganie karku, dla rozładowania napięcia.

Jako że Gerhardt Schtitt pali fajkę, Avril Incandenza – papierosa Benson & Hedges, a kilka policzków wypycha tytoń do żucia – do czego dochodzą sączące się z wywietrzników kuchenne aromaty miodu, czekolady i wysokolipidowych orzechów włoskich oraz woń przeszło stu pięćdziesięciu bardzo sprawnych ciał, z których tylko część była pod prysznicami w ten wolny dzień – w stołówce jest ciepło, przytulnie i wielozapachowo. Mario jako auteur preferuje parodystyczną metodę swojego nieboszczyka ojca, polegającą na mieszaniu filmowych serwisów prawdziwych i fałszywych wiadomości, artykułów z kolorowych czasopism i historycznych nagłówków z ostatnich niedobitków wielkich gazet, aby dać przyspieszony obraz zdarzeń, które doprowadziły do Współzależności, Czasu Sponsorowanego, kartograficznej Rekonfiguracji i do odnowy skonsolidowanych i zdecydowanie czyściejszych Eksperialnych Stanów Zjednoczonych Ameryki pod wodzą Gentle’a:

UKRAINA, DWA KOLEJNE PAŃSTWA BAŁTYCKIE UBIEGAJĄ SIĘ O PRZYJĘCIE DO NATO – wytłuszczony Nagłówek 16-punktowy;

NA CO NAM NATO? – Nagłówek Wstępniaka;

EWG WSPIERA REJON PACYFIKU, PODNOSI CŁA W ODPOWIEDZI NA KWOTY HANDLOWE USA – Nagłówek;

GENTLE O PRZECHOWYWANIU ODPADÓW TERMOJĄDROWYCH PO ROZWIĄZANIU NATO: „NIE W MOIM KRAJU, KOTKU” – Podtytuł, 12 pkt;

„Uśmiechy i oburęczne uściski dłoni zadawały kłam napiętej atmosferze, w której przywódcy dwunastu z piętnastu państw NATO podpisywali dzisiaj uchwałę o rozwiązaniu pięćdziesięciopięcioletniego sojuszu obronnego państw Bloku Zachodniego”.

USA, CIĘCIA DOTACJI KANADYJSKICH POGRĄŻYŁY SZCZYT NATO, WYNIKI SONDAŻU W ISLANDII – Nagłówek;

A MOŻE BY TAK TERAZ SOJUSZ KONTYNENTALNY? – Tytuł Wstępniaka;

MEKSYK ZA „KONTYNENTALNYM SOJUSZEM ORGANIZACJI NARODÓW AMERYKI PÓŁNOCNEJ”, ALE SEPARATYŚCI QUEBECCY PROTESTUJĄ PRZECIWKO „FINLANDYZACJI” PAKTU ONAN; GENTLE DO KANADY: W RAZIE NIEPODPISANIA TRAKTATU ONAN, NAFTA NIEAKTUALNA, GŁOWICE TERMOJĄDROWE ZOSTAJĄ W MANITOBIE, WEWNĄTRZKONTYNENTALNE USUWANIE ZANIECZYSZCZEŃ I ODPADÓW WEWNĘTRZNYM PROBLEMEM KAŻDEGO Z PAŃSTW – Nagłówek autorstwa Zasłużonego, lecz Uzależnionego od Metamfetaminy Redaktora Działu Tytułów, Odrzucony po Wielokrotnych Ostrzeżeniach, że Zajmuje za Dużo Miejsca;

SFRUSTROWANI PRACOWNICY SYSTEMU REZERWY FEDERALNEJ PROTESTUJĄ PRZECIWKO LOTNYM KONTROLOM HIGIENY PAZNOKCI – Nagłówek, 12 pkt;

GENTLE PROPONUJE NACJONALIZACJĘ KONCERNU INTERLACE TELENT – Nagłówek; TWIERDZI, ŻE RZĄD OPTUJE ZA „KAWAŁKIEM AKCJI” Z WYPOŻYCZEŃ WIDEO, KARTRIDŻÓW I DYSKIETEK – Podtytuł, 8 pkt;

PILLSBURY/BURGER KING ZDOBYWA PRAWA DO NOWEGO ROKU – Nagłówek PEPSICO/PIZZA HUT WNOSI SKARGĘ O NIEUCZCIWY PRZETARG DO URZĘDU SKARBOWEGO – Podtytuł, 12 pkt; ROSNĄ AKCJE PRODUCENTÓW KALENDARZY I GOTOWYCH CZEKÓW – Podtytuł, 8 pkt;

Trzej nieogoleni więźniowie w staromodnych pasiakach wydostają się z celi i wieją, ścigani wyciem syren i krzyżującymi się snopami reflektorów; nie biegną jednak w stronę muru, tylko prosto do pustego biura naczelnika, gdzie dopadają przestarzałego, dwumodemowego macintosha i zasiadają przed nim w zachwyceniu, klepiąc się po udach, pokazując sobie palcami coś na monitorze, trącając się łokciami i podjadając popcorn z cudownie zmaterializowanych kartonowych kubłów, a głos z offu oznajmia: „Kartridże przez Modem! Włóż tylko Czystą Dyskietkę! Wyzwól się spod Władzy swojego Pilota!”. Kolejne pacynki wykonane na lekcjach z panią Heath występują w filmiku klasy B, parodiującym reklamy InterLace TelEntertainment, jakie sieć kablowa z niewiadomych powodów transmitowała samobójczo przez ostatni rok Czasu Niesponsorowanego;

PAKT ONAN PODPISANY – Nadtytuł, 24 pkt;

KANADA KAPITULUJE – Nadtytuł, 24 pkt, w tabloidzie „NY Daily”;

KWAŚNY DESZCZ, WYSYPISKA, BARKI, TECHNOLOGIA FUZJI, POCISKI TERMOJĄDROWE W MANITOBIE BYŁY „STRASZAKAMI”, PRZYZNAJE CHRETIEN – Nagłówek, 16 pkt;

KRÓTKOWŁOSI MĘŻCZYŹNI W LŚNIĄCYCH CIĘŻARÓWKACH NIE ROZMONTOWUJĄ POCISKÓW TERMONUKLEARNYCH W MANITOBIE, LECZ JEDYNIE PRZENOSZĄ JE TUŻ ZA GRANICĘ, DO REZERWATU INDIAŃSKIEGO TURTLE MTN., ALARMUJE ZE ZGROZĄ RZĄD DAKOTY PŁN. – 12-punktowy Podtytuł autorstwa byłego Redaktora Działu Tytułów, Zdegradowanego do Działu Podtytułów;

EKSKLUZYWNE ZDJĘCIA W KOLORZE UKAZUJĄ DZIELNYCH LEKARZY W BEZOWOCNEJ WALCE Z CZASEM O USUNIĘCIE KOLCA KOLEJOWEGO Z PRAWEGO OKA PREMIERA KANADY – 16-punktowy Nagłówek z tabloidu „NY Daily”;

GABINET PREZYDENTA TO „HORROR SHOW ANALNEJ PEDANTERII” – MÓWI ŚWIEŻO EMERYTOWANY WOŹNY BIAŁEGO DOMU – Nagłówek z tabloidu, ze zdjęciem staruszka ze zrośniętymi brwiami w poprzek całego czoła, trzymającego w górze gigantyczny plastikowy kosz na śmieci, zawierający, jak zapewnia staruszek, jednodniowy zaledwie ładunek sztyfcików do czyszczenia przestrzeni międzyzębowych, nasączonych alkoholem wacików, flaszeczek po środku przeczyszczającym podawanym pacjentom przed kolonoskopią, złuszczonego naskórka, masek i rękawic chirurgicznych, pałeczek do czyszczenia uszu, jednorazowych chusteczek do nosa oraz słoiczków homeopatycznej maści na świąd;

SZEF AMERYKAŃSKIEGO BIURA SŁUŻB NIESPRECYZOWANYCH, TINE: OBRAZ GABINETU OWALNEGO ZAŚMIECONEGO CHUSTKAMI DO NOSA I NICIĄ DENTYSTYCZNĄ TO „BRUDNA MANIPULACJA” – Nagłówek w szacownym dzienniku;

ZDERZENIE PRZEŁADOWANYCH BAREK-ŚMIECIAREK U BRZEGU GLOUCESTER – Tytuł w bostońskim dzienniku;

WIELKI CUCHNĄCY WYCIEK PUSTOSZY PLAŻE OBU WYBRZEŻY, CAPE – Równie Duży Podtytuł;

GENTLE O STANACH ZJEDNOCZONYCH „KONSTYPACYJNIE ZACZOPOWANYCH KONTYNENTALNYM ŚMIECIEM” NA OTWARCIU ROKU AKADEMICKIEGO W UNIWERSYTECIE NEVADA LAS VEGAS – Nagłówek;

RAPORT RADY DS. REKLAM: KAMPANIE BOSTOŃSKIEJ AGENCJI VINEY AND VEALS REKLAMUJĄCE LIPOSUKCJĘ I CZYŚCIK DO JĘZYKA NIE SĄ ODPOWIEDZIALNE ZA ALARMY BOMBOWE W CENTRALI ABC – Nagłówek w „Advertising Age”;

„Gubernatorzy Maine, Vermont i New Hampshire zareagowali dziś ostro na powołanie przez prezydenta Gentle’a specjalnego panelu ekspertów w dziedzinie utylizacji odpadów dla zbadania możliwości stworzenia wielkich wysypisk i przetwarzalni odpadów w północnej części Nowej Anglii” – Przewodni Akapit w szacownym dzienniku nowojorskim;

„NIE JESTEŚMY ESICĄ TEGO KONTYNENTU” – GRZMI GENTLE NA POŁĄCZONEJ SESJI ONAN – Nagłówek;

LEKARZE SZPITALA BETHESDA: PREZYDENT PRZEBYWA W ODDZIALE ZAMKNIĘTYM Z POWODU „STRESU HIGIENICZNEGO” PO NIEZBORNYM WYSTĄPIENIU NA SESJI ONAN – Nagłówek;

DZIĘKI HOLOGRAFII ULTRATOKSYCZNA FUZJA JEST BEZPIECZNA DLA ROBOTNIKÓW I LUDNOŚCI METHUEN – ZAPEWNIA RADĘ RODZICÓW PRZEDSTAWICIEL DEPARTAMENTU ŚRODOWISKA – Nagłówek w bostońskim dzienniku

– powyższe cytaty wysuwają się żurnalistycznie z antracytowego tła (jednej ze starych bluz O. Stice’a marki Fila), w vintage’owym stylu starych czarno-białych filmów, z podkładem dźwiękowym rzewnej melodii à la italiano, z rodzaju tych, które uwielbiał Scorsese, przy czym nagłówki rozmywają się w ukośnie wydłużone zdjęcia Skromnego Gentle’a w zielonej masce chirurgicznej, w trakcie odwzajemniania chłodnych uścisków rąk meksykańskich i kanadyjskich oficjeli, pieczętujących zgodę na mianowanie Prezydenta USA pierwszym Przewodniczącym Organizacji Narodów Ameryki Północnej, którego zastępcami będą el Presidente Meksyku i Premier Kanady. Pierwsze orędzie Gentle’a o stanie ONAN, wygłoszone przed potrójnych rozmiarów Kongresem w ostatnim dniu czasu słonecznego PS, zawiera obietnicę nowego świetlanego milenium poświęceń i satysfakcji w ramach „radykalnie odmienionego oblicza” Współzależności na skalę kontynentu.

Nie wolno lekceważyć przedmiotów! Lyle twierdzi, że nigdy dość powtarzania tego: nie wolno lekceważyć przedmiotów. Pochodzący z Partridge, KS, geniusz akcji serw i wolej, Ortho „Ciemny” Stice, prymus grupy 16-A, którego świeżo wyjęty z sauny tors lśni tą samą barwą co blask księżyca odbity w metalu bezczynnych sztang, jest u kresu wytrzymałości nerwowej, bo kładzie się spać do łóżka pod jedną ścianą, a budzi się regularnie w łóżku pod drugą ścianą. Stice miał już serię scysji ze swoim współlokatorem Kyle’em D. Coyle’em, gdyż podejrzewał, że Coyle przesuwa łóżko, kiedy on śpi. Ale potem Coyle trafił na izbę chorych z podejrzanymi upławami i przez co najmniej dwie doby nie nocował w pokoju, a Stice i tak się budził w łóżku stojącym pod drugą ścianą. Doszedł więc do wniosku, że to Axford albo Struck włamują się do niego pod osłoną nocy, wykorzystując kartę ze stołówki, i z niewiadomych powodów wykonują ten numer z jego łóżkiem. Dlatego wczoraj wieczorem Stice zabarykadował drzwi krzesłem, na którym ustawił piramidę z pustych puszek po piłkach tenisowych, żeby w razie próby włamania narobiły rabanu, a także poustawiał rzędy puszek na parapetach, żeby się zabezpieczyć na każdą ewentualność, a powodem jego zjawienia się w siłowni o tak wczesnej porze jest to, że obudził się w łóżku przystawionym ukośnie do krzesła przy drzwiach, a wszystkie puszki po piłkach stały spiętrzone w porządną piramidę na zakurzonym prostokącie wyznaczającym miejsce, w którym normalnie powinno stać łóżko Stice’a. Ortho Stice widzi tylko trzy możliwe wyjaśnienia tego, co się dzieje, i przedstawia je oto słuchającemu uważnie i ssącemu policzek Lyle’owi, w kolejności od najmniej do najbardziej ponurego. Pierwsze jest takie, że Stice posiada dar telekinezy, ale tylko kiedy śpi. Drugie jest takie, że ktoś inny w EAT posiada dar telekinezy i uparł się z jakiegoś powodu doprowadzić Stice’a do szału. Trzecie jest takie, że Stice wstaje we śnie i bezwiednie przemeblowuje pokój, czego później nie pamięta, a to by znaczyło, że jest ciężkiego kalibru popieprzonym somnambulikiem i Bóg raczy wiedzieć, czego jeszcze może dopuścić się przez sen. Ciało pedagogiczne Akademii uważa, że Stice rokuje i ma szanse po maturze zagrać w Show. Czego nie chciałby sobie popsuć jakimiś telekinetycznymi czy somnambulicznymi wygłupami. Stice demonstruje płaszczyzny swojego torsu i czoła. Przyszedł w jednym z własnych, prywatnych ręczników, czarnym. Jest szczupły, ale krzepki i pięknie umięśniony, poci się obficie i prawidłowo. Mówi, że wie aż za dobrze, iż zaniedbał poradę Lyle’a sprzed dwóch lat dotyczącą atlasu, i szczerze tego żałuje. Z całego serca przeprasza, że ubiegłej wiosny namówił Strucka i Axforda, żeby odwrócili uwagę Lyle’a, a sam tymczasem klejem Krazy-Glue przylepił lewy półdupek spandeksu Lyle’a do drewnianego blatu podajnika ręczników. Stice przyznaje, że jest ostatnim człowiekiem, który ma prawo przyjść do Lyle’a z czapką w garści po tych wszystkich żarcikach na temat diety, fryzury itepe. Ale przychodzi, z czapką w garści, a raczej z mycką w garści, i prosi Lyle’a o opinię.

Lyle zbywa przeszłość machnięciem ręki, jakby odpędzał komara, na którego ledwo spojrzy. Wciągnął się w temat. Daleka błyskawica znad Atlantyku oświetla go jak słaba lampa stroboskopowa. „Nie lekceważ przedmiotów” – radzi Stice’owi. Trzeba mieć zawsze przedmioty na uwadze. Świat, który jest radykalnie stary, składa się, bądź co bądź, głównie z przedmiotów. Lyle się nachyla, gestem zaprasza Stice’a jeszcze bliżej i w łaskawości swojej opowiada mu historię człowieka, o którym kiedyś słyszał. Otóż ten człowiek zarabiał na życie w ten sposób, że chodził w miejsca publiczne, gdzie zbierają się ludzie znudzeni, zniecierpliwieni i cyniczni, i przyjmował zakłady, że stanie na dowolnym krześle i stojąc na nim, uniesie je nad ziemię. Typowy scenariusz naciągacza. Jego modus operandi wyglądał tak: gościu włazi na krzesło i publicznie oświadcza: „Hej, mogę podnieść to krzesło, na którym stoję”. Zakłady przyjmuje ktoś z boku. Tłum zgromadzony w pustej zajezdni autobusowej, w poczekalni Wydziału Komunikacji albo w szpitalnym korytarzu, milknie z wrażenia. Ludzie gapią się na człowieka, który na 100% stoi na krześle, trzyma je za oparcie i unosi kilka milimetrów ponad ziemię. Trwają gorliwe dociekania co do sposobu wykonania tej sztuczki, co prowadzi do dalszych zakładów na boku. Pobożny onkolog eksperymentalny, który sam umiera na nieoperacyjną neoplazję odbytu, jęczy: „Czemuż, ach, czemuż, O Panie, dajesz temu człowiekowi tę idiotyczną, błazeńską moc, podczas gdy ja nie mam władzy nad moimi własnymi zbuntowanymi komórkami odbytu”. W tłumie krążą liczne milczące wariacje na ten temat. Zakład wygrany, pieniądze przekazane sztukmistrzowi i człowiek, o którym Lyle kiedyś słyszał, zeskakuje z powrotem na ziemię, siejąc wokół drobniaki z kieszeni, poprawia krawat i odchodzi, pozostawiając oniemiały tłum, który wciąż gapi się na ten niezlekceważony przedmiot.

Jak większość młodych ludzi genetycznie zaprogramowanych na ukryty problem z narkotykami Hal Incandenza ma silną skłonność do nałogowego uzależnienia od nikotyny i cukru. Ponieważ palenie podczas treningów jest po prostu zabójcze, jedynie Bridget Boone i taka jedna szesnastolatka o sterydowej urodzie – Carol Spodek, i jeszcze któraś z nierozróżnialnych bliźniaczek Vaught są dostatecznie masochistyczne, żeby to robić, chociaż wiadomo, że Teddy Schacht raczy się czasem panatelą. Hal próbuje uśmierzyć głód nikotynowy, żując po kilka razy dziennie Bezdymny Tytoń Kodiak Wintergreen, który wypluwa albo do ulubionej starej, pamiętającej jego dzieciństwo szklanki z logo NASA, albo do pustej puszki po Wysokoproteinowym Napoju Śniadaniowym Spiru-Tein, stojącej nawet w tej chwili – z dala od innych – przy piramidce piłek tenisowych, których siedzące przy stole dzieciaki nie muszą ściskać w garści, dopóki są zajęte jedzeniem. Większy problem ma Hal z sacharozą – tą zwodniczą syreną palaczy trawy – ponieważ pragnie jej stale i strasznie, jednak ostatnio stwierdził, że jakakolwiek dawka cukru powyżej 56-gramowego Batonu Energetycznego AminoPal wprawia go w osobliwe i nieprzyjemne stany emocjonalne, które bynajmniej nie służą mu na korcie.

Siedząc tak w kapeluszu kaznodziei, z ustami pełnymi wielowarstwowej baklawy, Hal wie doskonale, że Mario odziedziczył namiętność do filmów kukiełkowych, interludiów i masowych widowisk po nieboszczyku ojcu. Jegomość w środkowej fazie swojego okresu antykonfluencyjnego przeszedł subfazę obsesji na punkcie relacji publiczności z poszczególnymi gatunkami filmów. Hal nie chce nawet wspominać tego turpistycznego filmu Jegomościa o karnawale gałek ocznych[154]. Za to ten drugi, zaawansowany technicznie, pt. Meduza kontra Odaliska, przedstawiał fikcyjny spektakl Teatru Forda w stołecznym mieście Waszyngton, DC, i kosztował Incandenzę majątek wydany na gaże statystów. Statyści w tym filmie tworzą elegancko ubraną widownię, złożoną z panów z bokobrodami i pań z papierowymi wachlarzami, którzy wypełniają teatr od pierwszego rzędu parteru po ostatnie krzesła balkonu. Oglądają oni niewiarygodnie drastyczną sztuczkę pt. Meduza kontra Odaliska, ze szczątkową akcją, sprowadzającą się do tego, że mityczna Meduza z wężowymi włosami, zbrojna w miecz i wzorowo wypolerowaną tarczę, walczy na śmierć lub petryfikację z Odaliską od świętej Tereski, postacią z dawnej mitologii Quebecu, która miała być tak nieludzko piękna, że każdy, kto na nią spojrzał, z czystego zachwytu momentalnie zamieniał się w naturalnych rozmiarów posąg ze szlachetnego kamienia. Odaliska, która, co oczywiste, stanowi naturalny ładny kontrapunkt Meduzy, ma zamiast miecza tylko pilnik do paznokci, lecz w drugiej dłoni trzyma solidnej roboty ręczne lusterko. Walczą ze dwadzieścia minut, sadząc wielkimi susami po bogato zdobionej scenie: każda próbuje dosięgnąć ostrzem twarzy przeciwniczki i/lub jej oczu odblaskowym narzędziem, każda swoim, pozbawić rywalkę ducha, w którym to celu dążą do ustawienia lustra/tarczy tak, by adwersarka ujrzała w nim en face własne oblicze i momentalnie skamieniała, sklejnociała czy jak to tam nazwać. Na kartridżu dość łatwo poznać po ich mleczno-pikselowej transparencji i bezcielesności, że to hologramy, ale nie jest jasne, czym mają być na poziomie sztuki, czy publiczność ma widzieć/nie widzieć w nich duchy/widma, czy „prawdziwe” byty mityczne, czy co. Lecz cała ta scena jest niejako taneczna – jej misterną choreografię opracował Człowiek Dalekiego Wschodu, którego Jegomość wynajął z jakiegoś komercyjnego studia i zakwaterował w Domu Dyrekcji; ten Wschodni Choreograf jadał jak ptaszek, uśmiechał się non stop bardzo uprzejmie i nie odzywał się ani słowem do nikogo z wyjątkiem Avril, do której przylgnął momentalnie – baletowa, obfitująca w frapujące manewry i zwroty akcji, tak że widownia siedzi oczarowana i najwyraźniej ubawiona po pachy, o czym świadczą spontaniczne zrywy oklasków, nagradzających zwłaszcza choreografię teatru w filmie – a w związku z tym będących raczej spontanicznymi metaoklaskami, konstatuje Hal – ponieważ cała scena pojedynku musi przebiegać tak, aby obie strony zwrócone były stale osłoniętymi łuską cielistymi plecami[155] do publiczności, ze względów oczywistych… tyle że kiedy tarcza i lusterko, miotane w szale walki po całej scenie, ukazują się pod różnymi kątami, niektóre osoby z grona eleganckiej publiczności łowią wzrokiem fatalne odbicia walczących en face i momentalnie zmieniają się w rubinowe posągi (to ci w pierwszych rzędach) albo skamieniali spadają jak embolizowane nietoperze z lóż balkonu etc. Ta scena trwa aż do momentu, gdy na widowni Teatru Forda nie ma już nikogo zdolnego oklaskiwać wtrąconą w akcję filmu scenę teatralnego pojedynku. Film kończy się ujęciem dwóch wykwintnych szpad, które fechtują jak szalone przed oczami teatralnej widowni z różnobarwnego kamienia. Natomiast filmowa widownia Meduzy i Odaliski nie przejęła się zbytnio całą sytuacją, ponieważ filmowym widzom nie jest dane spojrzeć en face w to, co wywiera tak melodramatyczny wpływ na widownię projekcji filmowej, toteż czuje się lekko oszukana, w związku z czym film wyświetlany był tylko lokalnie, wypożyczany z częstotliwością wczorajszej gazety, a obecnie jest nie do znalezienia. Nie był to jednak najbardziej znienawidzony przez widzów film Jamesa O. Incandenzy. Najbardziej znienawidzony film Incandenzy, pt. Żart, pokazywany był w kinach bardzo krótko, a potem tylko w nielicznych salach studyjnych pozostałych z epoki przed InterLace, np. w Cambridge, MA, czy Berkeley, CA. InterLace ze względów oczywistych nigdy nie brał pod uwagę wznowienia go w swojej sieci. Na markizach kin studyjnych i w reklamach tego filmu musiała być zawarta formuła: „ŻART: Naprawdę szkoda twoich ostatnich centów na ten film”, co miłośnicy kina artystycznego uważali, oczywiście, za błyskotliwie ironiczny antyreklamowy dowcip, więc wysupływali ostatnie centy na małe papierowe bilety i ustawiali się w kolejce do kina, poubierani w dziergane ręcznie kamizelki, tweedy i marszczone spódnice, tankowali espresso w bufecie, znajdowali swoje miejsca i mościli się w fotelach, szurając nogami, z nieukierunkowaną ciekawością rozglądali się po sali i dochodzili do wniosku, że trójobiektywowe kamery Bolex H32 – jedna obsługiwana przez wysokiego, przygarbionego starego faceta, a druga zamontowana przemyślnie na wielkiej głowie dziwnie wychylonego do przodu chłopca usztywnionego jakby wystającym mu z tułowia stalowym prętem – że te duże kamery, ustawione przy podświetlonych na czerwono znakach WYJŚCIE po obu stronach ekranu, służą do nakręcania reklamy bądź antyreklamy, ewentualnie zakulisowego metafilmowego dokumentu, czy czegoś w tym rodzaju. Tak sądzili, dopóki nie zgasło światło i nie zaczął się film: na szerokim ekranie wyświetlał się szerokokątny obraz tejże publiczności, wchodzącej na salę z kubkami espresso, znajdującej miejsca, zasiadającej, rozglądającej się i moszczącej, i wygłaszającej mądre przedfilmowe uwagi do swoich partnerów w szkłach jak denka od butelek na temat artystycznego sloganu Szkoda-Twoich-Centów-Na-Ten-Film oraz obecności kamer, i wpatrującej się w ekran (tj. w siebie, co się właśnie okazuje) z powściągliwie wyczekującymi uśmieszkami wytrawnych kinomanów, uśmieszkami, które za sprawą kamer i ekranowej projekcji więdną na ekranie, w miarę jak usadowiona rzędami publiczność wpatruje się w siebie coraz mniej wyczekująco, a coraz bardziej tępo, następnie z zaskoczeniem, aż wreszcie z wyraźną irytacją. Czas trwania Żartu był dokładnie dopasowany do czasu obecności na widowni ostatniego widza, siedzącego noga na nogę i oglądanego przez własną wyolbrzymioną projekcję z miną zniesmaczonego i nabitego w butelkę znawcy filmów artystycznych, na koniec zaś leciała ponaddwudziestominutowa sekwencja, którą oglądali już tylko obecni na sali krytycy i filmoznawcy, studiujący obraz samych siebie studiujących obraz samych siebie w trakcie robienia notatek, z niewyczerpaną fascynacją, dopóki espresso nie pognało ich do kibla, w którym to momencie Jegomość i Mario błyskawicznie zwijali kamery, obiektywy i statywy i gnali/dreptali na łeb na szyję na lotnisko, żeby złapać najbliższy krajowy lot z Cambridge do Berkeley albo z Berkeley do Cambridge, gdzie oczywiście musieli stać gotowi, z boleksami na miejscu, przed kolejnym seansem. Mario mówił, że Lyle mówił, że Incandenza zwierzył mu się, iż zachwyca go to, że Żart jest taki statyczny, prostoduszny i głupi i że ci nieliczni krytycy, którzy bronili tego filmu rozbudowanym argumentem, że prostoduszna statyczność stanowi jego credo artystyczne, mylili się, jak zwykle. Wciąż nie jest jasne, czy to ten film o Gałkach Ocznych, czy Meduza kontra…, czy też wreszcie Żart zmetamorfizowały się w późniejsze zaangażowanie Incandenzy Ojca w agresywnie antyrzeczywistościowy gatunek Dramatu Znalezionego, który prawdopodobnie stanowił historyczny zenit świadomie durnej homeostazy, chociaż widzowie nawet nie raczyli go znienawidzić, z przyczyn apriorycznych.

BŁAZEŃSKA STATUA WOLNOŚCI PRZYPADKIEM ZABIŁA INŻYNIERA – Nagłówek; DZIELNY OPERATOR DŹWIGU ZMIAŻDŻONY 5-TONOWYM ŻELAZNYM BURGEREM – Podtytuł, 12 pkt;

GENTLE NA ZLOCIE SCEPTYCZNYCH ZUCHÓW: „PRZED KOŃCEM PIERWSZEGO ROKU MOJEJ KADENCJI BĘDZIECIE MOGLI JEŚĆ PROSTO Z OJCZYSTEJ ZIEMI” – Nagłówek;

NASTĘPNY LOVE CANAL? – Nagłówek, 24 pkt; TOKSYCZNY HORROR ODKRYTY PRZYPADKOWO W PÓŁNOCNYM NEW HAMPSHIRE – Podtytuł, 16 pkt;

„Przedstawiciele resortu środowiska New Hampshire kategorycznie zaprzeczyli wczoraj, jakoby 18 pracowników federalnej Agencji Ochrony Środowiska grających towarzysko w softball na wschód od Berlina, NH, «natknęło się» na wielkie ilości beczek, z których wyciekają przemysłowe rozpuszczalniki, chlorki, benzeny i oksyny; twierdzą oni natomiast, że przerdzewiałe pojemniki zostały tam bezprawnie zeskładowane przez krótko ostrzyżonych rosłych mężczyzn w białych kombinezonach, którzy przyjechali długimi błyszczącymi TIR-ami z oficjalnym godłem ONAN (orzeł w sombrero z klonowym liściem w dziobie) na bokach karoserii. W stolicy kraju administracja Gentle’a obiecała «wnikliwe i energiczne śledztwo» w związku z doniesieniami mieszkańców Berlina, NH, i Rumford, ME, że w rejonie skażonym liczba noworodków z miękką czaszką i dodatkowymi oczami znacznie przekracza średnią krajową”. – 3,75 USD w Wypożyczalni Kartridżów: Aktualności, Wiadomość Dnia;

DOMNIEMANA TAJNA LOKALIZACJA TESTOWANIA FUZJI W ŚRODOWISKU SKAŻONYM W MONTPELIER, VT – „Scientific North American”, Nagłówek;

MOJE DZIECKO Z SZEŚCIORGIEM OCZU I PRAKTYCZNIE BEZ CZASZKI – 32 pkt Nagłówek w Wulgarnym Tabloidzie, Dateline Lancaster, NH;

SOFTBALLIŚCI Z FEDERALNEJ AGENCJI OCHRONY ŚRODOWISKA DONOSZĄ O DWÓCH NASTĘPNYCH NIELEGALNYCH WYSYPISKACH TRUJĄCYCH ODPADÓW, NA KTÓRE „NATKNĘLI SIĘ” W POBLIŻU NORTH SYRACUSE, d. TICONDEROGA – Nagłówek w dzienniku NYC;

SUBTELNA SZTUKA FEDERALNEGO „NATYKANIA SIĘ”: DUŻO GRAJĄ W SOFTBALL – Nagłówek Wstępniaka w „Post-Standard”, Syracuse, NJ;

PREMIER KANADY ZAPRZECZA, JAKOBY POTAJEMNIE GRAŁ W MINIGOLFA Z OBURZONYMI GUBERNATORAMI NOWEJ ANGLII – Zaskakująco Mały (10 pkt) Nagłówek na s. 3;

GENTLE SZOKUJE – 32 pkt Nagłówek Wielkości Pearl Harbor, Niemal za Duży do Sprawnego Odczytania; AKCJE MAYFLOWER, RED BALL, ALLIED, U-HAUL IDĄ W GÓRĘ – 16 pkt Podtytuł w „Dzienniku Finansowym”; DWAJ PÓŁNOCNO-WSCHODNI GUBERNATORZY HOSPITALIZOWANI Z POWODU ZAWAŁU I TĘTNIAKA – 10 pkt Podtytuł;

GENTLE OGŁASZA FEDERALNY STAN KATASTROFY EKOLOGICZNEJ NA CAŁYM OBSZARZE USA NA PÓŁNOC OD LINII SYRACUSE–TICONDEROGA, NJ, I TICONDEROGA, NJ–SALEM, PROPONUJE FEDERALNĄ POMOC MIESZKAŃCOM PÓŁNOCNEJ CZĘŚCI STANU NJ I NOWEJ ANGLII, KTÓRZY PRAGNĄ SIĘ PRZESIEDLIĆ, TWIERDZI, ŻE FUNDUSZE NA OCZYSZCZENIE TYCH TERENÓW „NIE MIESZCZĄ SIĘ NA MAPIE MOŻLIWOŚCI” (SIC) – Nagłówek Autorstwa Gadatliwego, Chemicznie Uzależnionego Redaktora Działu Podtytułów Odrzucony Ostatecznie Nawet przez Dział Podtytułów za Ponadnormatywne Parametry Werbalne i Potraktowany Podobnie w Znacznie Mniej Prestiżowym Piśmie Codziennym.

I tak dalej, i tym podobne. Stara montażownia optyczna Jegomościa wyposażona jest w imponujący sprzęt Compugraphic do składu i matowania: przeważnie trudno ocenić, które nagłówki i teksty są autentyczne, a które zmanipulowane, jeżeli jest się za młodym, żeby pamiętać rzeczywistą chronologię. Przynajmniej część nagłówków to fejki, i młodzi to wiedzą, na przykład ten o minigolfie. Ale celność kukiełkowego sprawozdania z posiedzenia tzw. Gabinetu Wklęsłości opiera się nawet faktom. Nikt, kto nie był obecny na tym posiedzeniu z 16 stycznia, nie wie dokładnie, co i przez kogo zostało tam powiedziane, gdyż administracja Gentle’a wyznaje pogląd, że sprzęt nagrywający Gabinetu Owalnego to istna płytka Petriego z hodowlą mikroorganizmów. Klaka Gentle’a, złożona z gabinetowych kukiełek spod znaku Motown, ma fioletowe sukienki, szminkę i lakier pod kolor oraz natapirowane koafiury, spryskane tak rażąco odblaskowym lakierem Afrosheen, że w kanciapie dozorcy trzeba było zamontować specjalne oświetlenie, a i tak były problemy z czułością filmu:

MINISTER SKARBU: Wygląda pan dzisiaj dziarsko i zdrowo, sir.

GENTLE: Hhhaaa Hhhuuu Hhhaaa Hhhuuu.

PREZYDENT MEKSYKU, WICEPRZEWODNICZĄCY ONAN: Wolno spytać, señor, dlaczego nie ma z nami dzisiaj mojego szanownego Współ-Wiceprzewodniczącego?

GENTLE: Hhhaaa Hhhuuu.

RODNEY TINE, SZEF AMERYKAŃSKIEGO BIURA SŁUŻB NIESPRECYZOWANYCH: Pan Prezydent zażywa dzisiaj czysty tlen, chłopaki, i wyznaczył mnie na swojego pełnomocnika w tym jakże szczęsnym historycznym dniu. Premier Kanady stroi dzisiaj fochy. Woli lansować się w mediach w otoczeniu Rezerwistów Policji Konnej. Odziany w kamizelkę kuloodporną, przebywa obecnie z dala od Quebecu, bez wątpienia analizując wyniki sondażu opinii publicznej, przeprowadzonego przez facetów o cofniętych podbródkach, w kanadyjskich okularach w rogowej oprawie.

SEKRETARZ ds. MEKSYKU I INNI MINISTROWIE [rozmaite odgłosy zdziwienia i zaniepokojenia].

TINE: Z pewnością zostaliście, panowie, wszyscy zaznajomieni pokrótce z wiadomością o bezprecedensowym, lecz w żadnym razie niefortunnym kryzysie, który ma miejsce na północ od niemal doskonale horyzontalnej linii łączącej Buffalo z północno-wschodnim Massachusetts.

TINE rozkłada zdjęcia na ozdobionych pieczęcią pulpitach: kanał melioracyjny w New Hampshire, którym spływa ciecz o niewidzianym dotąd kolorze; szerokokątny, rozciągnięty po horyzont widok beczek z wytłoczoną czaszką, wśród których przechadzają się krótko ostrzyżeni faceci w białych kombinezonach, zajęci ustawianiem pokręteł i odczytywaniem wskaźników na trzymanych w rękach błyszczących urządzeniach; bardzo dziwny, chemiczny wschód słońca, podobny w odcieniu do szminki członków Gabinetu, ponad lasami w południowym Maine, które wyglądają na wyższe i ogólnie bujniejsze niż normalne styczniowe lasy; kilka zrobionych w pomieszczeniu fotek wielookiego niemowlęcia, raczkującego wstecz i wlokącego uchem po dywanie bezkształtną głowę, jak worek kartofli. Te ostatnie zdjęcia to prawdziwy wyciskacz łez.

WSZYSCY MINISTROWIE [rozmaite odgłosy troski i współczucia].

GENTLE: Hhhaaa Hhhuuu.

TINE: Panowie, pozwólmy prezydentowi powiedzieć wprost, że nikt nie ma pewności, co się właściwie stało ani która w cudzysłowie lojalna strona Unii, czy też Organizacji, może z czystym sumieniem zostać uznana za winną, ale wskazanie winnego przy użyciu odpowiedniego palca nie jest jeszcze, czy też w tej chwili, najpilniejszym zadaniem administracji. Naszym zadaniem jest działać, reagować, i to działać i reagować zdecydowanie. Szybko. I zdecydowanie.

MIN. SPR. WEWN.: Znamy już wstępny zarys kosztów detoksykacji i/lub deradiacji przeważającej części czterech stanów USA, sir, i muszę panom powiedzieć, że nawet w obecnej atmosferze niepewności co do rodzaju i składu chemicznego związków, które zostały tam… hmmm… znalezione, i co do parametrów zasięgu i toksyczności, mogę już powiedzieć, że dane, które otrzymaliśmy, mają przerażającą liczbę zer, sir, panowie.

TINE: Proszę się streszczać, Blaine, i rozwinąć „przerażającą”.

MIN. SPR. WEWN.: Mówimy o co najmniej porażającej liczbie wynajętych z sektora prywatnego facetów w białych kombinezonach i hełmach przypominających nasz hełm, sir, z odpowiednio wysokim kosztem kombinezonów i hełmów, a także rękawic i jednorazowych butów, nie mówiąc o lśniącym sprzęcie z mnóstwem pokręteł i wskaźników. Sir.

GENTLE: Hhhaaa Hhhuuu.

TINE: Panowie, zróbmy prezydentowi przyjemność i przejdźmy do sedna sprawy. Uważam, że sytuację pana prezydenta dostatecznie obrazuje ten czysty tlen, który pan prezydent zmuszony jest wdychać tu, w naszej obecności. Pod żadnym pozorem nie możemy dopuścić, aby tereny publicznie obnażone jako skażone i zawalone odpadami nadal infekowały nasze już ciasne, ale czyściejsze terytorium USA nowej ery. Pan prezydent wzdraga się na samą myśl. Sama myśl o tym zmusza go do skorzystania z tlenu.

PREZYDENT MEKSYKU/WICEPRZEWODNICZĄCY ONAN DS. MEKSYKU: Nie widzę, jakie opcje mógłby rozważać wasz rząd federalny i nasz rząd kontynentalny, aby do tego nie dopuścić, señor.

INNI MINISTROWIE [ostrożne, podszyte konsternacją skinienia głową i lekko fałszujące głosy zgody].

TINE: Wybrany i obdarzony mandatem na platformie Partii Czyste USA, pan prezydent skłania się ku opinii, że jedyną sensowną opcją jest odpuścić to po dobroci.

SEKRETARZ STANU: Odpuścić po dobroci?

TINE: Dokładnie.

SEKR. STANU: Czyli po prostu ogłosić prawdę? Że kierowana przez Johnny’ego Partia Czyste USA zmusza nas – zważywszy na niewykonalność wystrzelenia wszystkich śmieci w kosmos, jako że NASA od przeszło dekady nie zdołała skutecznie wystrzelić ani jednej rakiety, jej rakiety po prostu spadają, wybuchają i same stają się śmieciami, plus biorąc pod uwagę dodatkowe ilości odpadów fuzji pierścieniowej, które wprowadzi w obieg każde jej uruchomienie – CUSP na dobrą sprawę zmusza nas do przyjęcia opcji drugiego rzędu, polegającej na przekształceniu wybranych obszarów terytorium USA w nienadające się do zamieszkania i prawdopodobnie ogrodzone drutem kolczastym wysypiska ściągające roje much oraz saprogeniczne, owiane amarantową mgłą składowiska odpadów toksycznych? Mielibyśmy przyznać publicznie, że te wszystkie mecze softballa rozgrywane przez agentów ochrony środowiska nie były towarzyską rozrywką? Że dałeś się przekonać obecnemu tu Boskiemu Rodowi[156] i upoważniłeś Służby Niesprecyzowane do wszczęcia akcji masowego składowania odpadów toksycznych wbrew lokalnym przepisom, używając tych samych z grubsza argumentów o Wyborze Mniejszego Zła i Dobru Unii, które pozwoliły Lincolnowi zawiesić Konstytucję i uwięzić bez sądu działaczy Konfederacji na czas ostatniego wielkiego kryzysu terytorialnego USA? Że, wreszcie, te konkretne terytoria zostały wybrane tylko dlatego, że New Hampshire i Maine nie wpuściły CUSP na swoje niezależne karty do głosowania, a burmistrz Syracuse miał nieszczęście kichnąć na prezydenta podczas kampanii wyborczej? Że już nie wspomnę o całej strategii, którą we dwóch uknuliście w jakimś sterylnym kącie? Czy to miałeś na myśli, Rod, mówiąc o „odpuszczeniu tego po dobroci”?

TINE: E tam. Nie bądź durniem, Billingsley. „To” w prezydenckim wyrażeniu „odpuścić to po dobroci” odnosi się do terytorium.

Gentle: Hhhaaaahhh.

TINE: Oddamy im cały ten zasrany kawałek ziemi.

MIN. SPR. WEWN.: Eksportujemy go, że ośmielę się wtrącić.

TINE: To jest nowatorskie i proaktywne bogactwo naturalne, którego jak dotąd żaden obdarzony wizją mąż stanu nie miał ekologicznych cojones sobie wyobrazić.

PREZ. MEK./WICEPRZEWODNICZĄCY ONAN I KILKU INNYCH MINISTRÓW [próba opuszczenia brwi poniżej linii włosów].

TINE: Prezydent Gentle zdecydował, że stworzymy od nowa nie tylko rząd, ale historię. Przeszłość puścimy z dymem. Ogłosimy manifest nowego przeznaczenia. Chłopaki, pouprawiamy sobie porządną współzależność w łonie ONAN.

GENTLE: Hhhaaa Hhhuuu.

TINE: Panowie, ofiarujemy bezprecedensowy międzykontynentalny dar w postaci świeżo zbywalnych północno-wschodnich terytoriów amerykańskich w zamian za faute-de-mieux kontynuację przerzutu amerykańskich odpadów na te terytoria. Pozwolą panowie, że zilustruję, co Lur… co pan prezydent ma na myśli.

TINE rozkłada dwie duże mapy (również i one pochodzą z lekcji prac ręcznych p. Heath) na pulpitach przeznaczonych na materiały rządowe. Obydwie mapy zdają się przedstawiać stare dobre USA. Mapa pierwsza jest mniej więcej standardowa: USA są na nich naprawdę duże i mają kolor biały, północne obrzeża Meksyku pokrywa gustowny buduarowy róż, a posępna dolna plisa Kanady pała groźną wręcz czerwienią. Druga mapa Ameryki Północnej nie wygląda ani na starą, ani na specjalnie udaną w tradycyjnym pojęciu tego słowa. Widnieje na niej wklęsłość. Wygląda to tak, jakby jakaś osoba lub osoby wychapała/y zębami, jak zły pies, sporą wyrwę w górnym prawym rogu, gdzie wznosząca się, a potem opadająca linia zakreśla kąt prawie prosty na historycznym, a teraz haniebnie skalanym miasteczku Ticonderoga, NJ; natomiast obszary na północ od tej zębatej linii mają wspomniany już burdelowy odcień kanadyjskiej czerwieni. A nad czerwoną Wklęsłością powpinane są w rodzynkowym rozproszeniu małe gumowe muchy, jakich psotnicy używają do głupich dowcipów – te z niebieskim brzuszkiem, które żywią się odpadkami. TINE ma teleskopowy wskaźnik pogodynki, którym się bawi, zamiast używać go do wskazywania czegokolwiek.

SEKR. STANU: Ekologiczna manipulacja granicami okręgów wyborczych?

TINE: Pan prezydent zachęca panów do spojrzenia na te dwie wizualizacje jako swoiste przedstawienie przed-i-po „planowanych relokacji terytorialnych wewnątrz ONAN”, tak to się z grubsza oficjalnie nazywa. Redemisement brzmi chyba zbyt technicznie.

SEKR. STANU: Z całym szacunkiem, Rod, my w Departamencie Stanu mamy pewne wątpliwości co do wmawiania społeczeństwu, że pewne zamieszkałe obszary są, cytuję, zbywalne, podczas gdy całkiem niemała część tego społeczeństwa mieszka na tychże obszarach.

GENTLE: Hhhaaa.

TINE: Pan prezydent, panowie, został proaktywnie wybrany, żeby nie kluczyć ani na jotę wokół tego kosztownego, trudnego, zapewne niemiłego faktu. Posuwaliśmy się do przodu pełną parą, antycypując różne newralgiczne scenariusze relokacji. Scenaria?[157] Mówi się scenariusze czy scenaria? Zadaniowcem od scenariów jest Marty. Zechcesz naświetlić nam sprawę, Marty?

MINISTER TRANSPORTU: Przewidujemy masowe przemieszczanie się ludności na południe, i to bardzo, bardzo niedługo. Przewidujemy ruch samochodów osobowych, lekkich ciężarówek, większych ciężarówek, autobusów, furgonetek i minibusów, winnebagos – winnebaga? – za kierownicą. Przewidujemy pojazdy z napędem na cztery koła, motocykle, jeepy, łodzie, motorówki, rowery, canoe i nieliczne domowej roboty tratwy. Skutery śnieżne, narciarzy na biegówkach i wrotkarzy na tych dziwacznych wrotkach z pojedynczym rzędem kółek. Przewidujemy piechurów z plecakami, w szortach, traperkach i tyrolskich kapeluszach, z obowiązkowym kijem. Przewidujemy, Rod, że pojedyncze jednostki będą wiać jak oparzone. Przewidujemy chałupniczej roboty wozy konne, załadowane z czubkiem ziemskimi dobrami. Przewidujemy wojskowe motocykle BMW z demobilu, wraz z wózkami bocznymi, prowadzone przez facetów w goglach i skórzanych pilotkach. Przewidujemy nieliczne deskorolki. Przewidujemy tymczasowe załamanie cienkiej warstwy cywilizacji pod naporem śmiertelnie przerażonych, tratujących się nawzajem zwierząt. Przewidujemy grabieże, strzelaniny, machlojki cenowe, napięcia na tle etnicznym, rozwiązłość seksualną, porody na trasie.

MINISTER ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ: Chyba miałeś na myśli łyżworolki, Marty.

MINISTER TRANSPORTU: Dzięki za pouczenie, Trent. Ktoś młodszy z gabinetu przewidział paralotniarzy. Osobiście nie przewiduję jeszcze demograficznie znaczącego exodusu paralotniarzy. Nie muszę też podkreślać, że nie przewidujemy fali, nazwijmy to, autentycznych uchodźców.

GENTLE: Hhhaaa Hhhuuu.

TINE: Absolutnie nie, Mart. Nie ma mowy o używaniu dołujących terminów w rodzaju „uchodźcy”. Podkreślam to z całą mocą. Szlachetni nomadzi – owszem. Odnowicielska rasa ofiarników – jak najbardziej. Bohaterowie, pionierzy nowej ery, wyruszający mężnie na podbój już zasiedlonych, ale jeszcze nieskażonych terytoriów Ameryki – bien sûr.

SEKRETARZ STANU: Bien sûr?

RZECZNIK PRASOWY [z natapirowanymi lokami i dwuogniskowymi okularami na cienkim łańcuszku z koralików, spoczywającymi w rowku pomiędzy piersiami]: Neil z działu propagandy przestudiował materiały. Okazuje się, że termin „uchodźca” można spokojnie odrzucić, jeśli – cytuję memo Neila – jeśli spełnione są dwa warunki: a) nie obserwujemy własnej roboty wozów mieszkalnych wyładowanych dobrami materialnymi i ciągnionych przez bydło domowe z zakrzywionymi rogami; b) udział dzieci poniżej szóstego roku życia, które są, a) gołe, b) rozwrzeszczane, c) jedno i drugie, nie przekracza 20% całkowitej liczby dzieci powyżej lat sześciu. To prawda, że kluczowym źródłem raportu Neila jest Poradnik totalitarysty. Propaganda żelaznej pięści, autorstwa Pola i Dianga, ale to zdaniem działu propagandy możemy spokojnie pominąć.

GENTLE: Hhhuuu.

TINE: Sztaby Marty’ego i Jaya ślęczą dzień i noc nad opracowaniem strategii powstrzymywania wszelkich oznak ewidentnego uchodźstwa.

RZECZ. PRAS.: [przekrzywiając wybrylantynowaną głowę pod kątem charakterystycznym dla osób w okularach dwuogniskowych, kiedy czytają]: Wszelkie bydło domowe z zakrzywionymi rogami jest odstrzeliwane na miejscu. Poruszające się lśniącymi ciężarówkami brygady kryzysowe Roda w punktach strategicznych rozdają darmowe dziecięce koszulki z Kubusiem Puchatkiem, aby wytępić nagość w zarodku.

MIN. SKARBU: Wciąż opracowujemy wzór umowy z Searsem.

TINE: Pan prezydent ufa, że podołacie, Chet. Zdaje się, że Marty i Jay chcieli właśnie poruszyć temat transportowego coup de grâce.

MIN. TRANSP.: Prowadzimy przetarg na znaki drogowe legalizujące bardzo szybką jazdę po utwardzonych poboczach.

RZECZ. PRAS.: Wyłącznie w kierunku południowym.

WSZYSCY MIN. [harmonijne pomruki].

MIN. SPR. WEWN.: Nadal nie rozumiem, dlaczego nie mielibyśmy po prostu zachować kartograficznego tytułu do obszarów skażonych, przesiedlić ludności wraz z kapitałem ruchomym i wykorzystać rzeczonych terenów na nasze własne składowiska odpadów. Powstałoby coś w rodzaju domowej rupieciarni, megakosza na śmieci pod narodowym zlewem. Opracowałoby się systemy dowozu wszystkich krajowych odpadów na ten obszar, ogrodziło go, a reszta kraju byłaby tak czyściutka, że można by jeść z ziemi.

MIN. ZDR. EDU. I OCHR. ŚROD.: Po co oddawać tak potrzebne nam miejsca składowania odpadów krnąbrnemu sojusznikowi?

TINE: A kto powiedział, że nie możemy wykorzystywać tych terenów do naszych własnych celów, bez względu na to, do kogo należą? Jak Współzależność, to Współzależność, było nie było.

PREZ. MEKS./WICEPRZEWODNICZĄCY ONAN: Que?

GENTLE: Hhhaaa?

TINE: Wszelako Billingsley ma rację, że tak rozległe, wyludnione nowe terytorium Kanady może na dziesięciolecia rozwiązać problem czystości naszego wielkiego sojuszu kontynentalnego. A potem przyjrzymy się Jukonowi!

PREZ. MEKS./WICEPRZEWODN. ONAN: [twarz pozieleniała, ciemna mokra plama na masce nad górną wargą]: Chciałbym z całym szacunkiem spytać Prezydenta Gentle’a, jak zamierzacie przekonać mojego świeżo nominowanego Współ-Wiceprzewodniczącego naszej kontynentalnej Organizacji do przyjęcia w imieniu swojego narodu rozległych obszarów horrendalnie skażonej ziemi.

TINE: Ważne pytanie. Prosta odpowiedź. Trzy odpowiedzi. Paternalizacja. Fraternizacja. Dyplomacja.

Jeszcze liczniejsze – i bardziej jałowe – dziennikarskie grepsy wysnuwają się ruchem wirowym z czerni, w takt odgrywanego w tempie 45 obrotów na minutę dysku woźnego Dave’a „T.L.” Harde’a Lot trzmiela:

GENTLE DO PREMIERA KANADY: MAMY DLA WAS TERYTORIUM – Nagłówek;

PREMIER KANADY DO GENTLE’A: NIE, DOPRAWDY, WIELKIE DZIĘKI – Nagłówek;

GENTLE DO PREMIERA KANADY: ALE JA NALEGAM – Nagłówek;

BLOC QUÉBÉCOIS DO PREMIERA KANADY: ZGÓDŹ SIĘ NA TOKSYCZNIE WYPUKŁY ANEKS DO NASZEJ PROWINCJI, A WYBĘDZIEMY STĄD TAK SZYBKO, ŻE GŁOWA CI SIĘ OKRĘCI O 360 STOPNI – Nagłówek Autorstwa Tego Co Zawsze;

PREMIER KANADY DO GENTLE’A: SZANOWNY, MY TERYTORIÓW MAMY JAK MRÓWKÓW, SPÓJRZ SOBIE W ATLAS, MY JUŻ TERAZ NIE WIEMY, CO ROBIĆ Z TERYTORIAMI, PLUS, BEZ OBRAZY, WYJĄTKOWO NIE PALI NAM SIĘ DO PRZYJĘCIA OD WAS TERYTORIÓW BEZNADZIEJNIE SKAŻONYCH, WSPÓŁZALEŻNOŚĆ WSPÓŁZALEŻNOŚCIĄ, ALE NIE MA MOWY – Jak Wyżej;

LICZĄCA 26 CZŁONKÓW KOMISJA EUROPEJSKA OSKARŻA USA O „EKSPERIALISTYCZNĄ DOMINACJĘ” – Nagłówek;

FORUM NARODÓW ZJEDNOCZONYCH OBRZUCONE WARZYWAMI Z TRZECIEGO ŚWIATA – 10 pkt Podtytuł;

GENTLE DO PREMIERA: SŁUCHAJ NO, KOTKU, BIERZ TE ZIEMIE, BO GORZKO, GORZKO POŻAŁUJESZ – Nagłówek;

PSYCHIATRA Z MIASTA GRZECHU: NAJBARDZIEJ AKSAMITNY GŁOS AMERYKI HOSPITALIZOWANY DWUKROTNIE Z POWODU CHOROBY PSYCHICZNEJ – Nagłówek Tabloidu;

W MOIM OGRODZIE ROSNĄ TERAZ POMIDORY, KTÓRYCH BYM NIE UDŹWIGNĄŁ, NAWET GDYBYM ZDOŁAŁ DO NICH DOTRZEĆ, WYCINAJĄC PNĄCZA MACZETĄ – Nagłówek Tabloidu z Montpelier, VT, z Ewidentnie Zmanipulowanym Zdjęciem;

FEDERALNA KOMISJA WYBORCZA ZBADA SPRAWĘ CUSP – Nagłówek;

„STRATEGICZNE ZAFAŁSZOWANIE” HISTORII ZDROWIA PSYCHICZNEGO KANDYDATA STWARZA ZAGROŻENIE DLA PAŃSTWA I KONTYNENTU, ALARMUJĄ DEMOKRACI – 12 pkt Podtytuł;

WSZYSCY DORADCY PANIKUJĄ WOBEC ZANIEPOKOJENIA „PATOLOGICZNĄ NIEZDOLNOŚCIĄ GENTLE’A DO PROAKTYWNEGO REAGOWANIA NA REALNE LUB WYDUMANE ODTRĄCENIE” NARASTAJĄCEGO W ZWIĄZKU Z TWARDYM STANOWISKIEM KANADY – Nagłówek Autora Uzależnionego od Metamfetaminy, Obecnie Zatrudnionego w Trzecim z Kolei Dzienniku w Ciągu 17 Miesięcy;

„Koła finansowe i dyplomatyczne z rosnącym zaniepokojeniem śledzą doniesienia o Prezydencie Gentle, który odizolował się od społeczeństwa w małym prywatnym apartamencie na terenie szpitala Marynarki Wojskowej w Bethesda, ze sprzętem dźwiękowym i sterylizacyjnym o wartości kilku tysięcy dolarów, i całymi dniami śpiewa w niewłaściwych tonacjach ponure songi z musicali Pułkownikowi USMC, który stoi obok sterylizatora Dermalatrix Hypospectral, przykuty kajdankami do Czarnej Skrzynki kodów nuklearnych Stanów Zjednoczonych. Rzecznicy prasowi Biura Służb Niesprecyzowanych odmówili komentarza na temat doniesień o takich niefortunnych dyrektywach wykonawczych jak nakazanie Ministerstwu Obrony zarekwirowania całego inwentarza ubranek dziecięcych z Kubusiem Puchatkiem, znajdującego się w domu handlowym rynkowego giganta Searsco, na mocy Rozporządzenia 414 Krajowej Rady Bezpieczeństwa; nakazanie personelowi Sił Zbrojnych ćwiczeń w strzelaniu do kartonowych makiet przypominających woły, bawoły wodne lub teksańskie bydło rasy longhorn; przygotowanie kartridża z Prezydenckim Orędziem do Narodu, gdzie wygłaszający orędzie prezydent siedzi przy biurku, obejmując głowę dłońmi w rękawicach, i melorecytuje w kółko: «Jaki sens ciągnąć to dalej?»; nakazanie personelowi wszystkich podziemnych wyrzutni rakietowych SAC na północ od 44 równoleżnika wydobycie rakiet z silosów i umieszczenie ich tam ponownie do góry nogami; nakazanie instalacji olbrzymich wentylatorów w odległości 28 km na północ od każdego silosu, frontem w kierunku północnym” – Główna Wiadomość z Dowcipnego na Siłę Tygodniowego Przeglądu Aktualności (Kartridż);

„BEZPRECEDENSOWE” DOCHODY WHOPPERA W TRZECIM KWARTALE; PILLSBURY/BK: „TO EFEKT KREATYWNIE-PROAKTYWNEJ POLITYKI OŻYWIANIA POSTSIECIOWEJ REKLAMY PRZEZ PREZYDENTA GENTLE’A” – 14 pkt Barwny Nagłówek w „Ad Week”;

GENTLE KOMPLETNIE ZWARIOWAŁ, TWIERDZI NASZ INFORMATOR; SZEF BIURA SŁUŻB NIESPRECYZOWANYCH NA KONFERENCJI PRASOWEJ: GROŹBA ZDETONOWANIA USTAWIONYCH DO GÓRY NOGAMI POCISKÓW RAKIETOWYCH W AMERYKAŃSKICH SILOSACH I NAPROMIENIOWANIA KANADY ZA POMOCĄ PIEKIELNYCH WENTYLATORÓW ATHSCME – Nagłówek;

„GOTÓW SKASOWAĆ WŁASNĄ MASKĘ NA ZŁOŚĆ”, JEŚLI KANADA ODRZUCI REKONFIGURACYJNY TRANSFER „ESTETYCZNIE NIEAKCEPTOWALNYCH” TERENÓW – Dość Ewidentnie Amatorski Podtytuł.

Katastatyczny wątek akcji filmu kukiełkowego – pogróżki Johnny’ego Gentle’a, że zbombarduje własny naród i wytruje sąsiadów w odruchu szalonego protestu przeciwko niechęci Kanady do przyjęcia tytułu własności do wielkiego wysypiska ONAN – budzi żywą reakcję tych osób na widowni, które wiedzą, że scenariusz tej całej parodystycznej ONANcjady jest w istocie lalkową aluzją do czarnej legendy o niejakim Ericu Clippertonie i Brygadzie Clippertona. W ostatnich kilku latach Czasu Niesponsorowanego/Słonecznego młodociany Eric Clipperton objawił się po raz pierwszy jako dziewiczy szesnastolatek w regionalnych rozgrywkach turniejowych Wschodniego Wybrzeża. Na turniejowej tablicy w okienku przy nazwisku Clippertona widniało skromne „Niez.”, oznaczające prawdopodobnie „Niezależny”. Nikt o nim wcześniej nie słyszał, nikt nie wiedział, skąd pochodzi. Wyemanował po prostu jak jakiś ludzki radon z czeluści niewiadomego, by nadać nowy, groteskowo dosłowny sens sloganowi „walka na śmierć i życie”.

Albowiem legenda Clippertona wyrosła z faktu, że młodociany Clipperton był posiadaczem wrednego i nienagannie utrzymanego półautomatu Glock 17, który spoczywał w małym stylowym futerale ze skórzaną rączką, wymoszczonym miękkim aksamitem, z dodatkowym prostopadłościennym schowkiem na magazynek z siedemnastoma nabojami, i że przynosił tę kaburę z glockiem 17 ze sobą na kort, wraz z ręcznikami, bidonem z wodą, rakietami i torbą sportową, jednoznacznie dając do zrozumienia, że zamierza publicznie, na tym właśnie korcie, palnąć sobie w łeb, gdyby zdarzyło mu się przegrać, gdziekolwiek, choćby raz.

I tak oto los zrządził, że w każdym niemal turnieju z wstępnym losowaniem 64 była grupa trzech chłopców, następnie czterech, a w półfinale pięciu, na koniec wreszcie sześciu, którzy na potrzeby danego turnieju tworzyli Brygadę Clippertona, a więc grupę graczy, którzy mieli nieszczęście wylosować i poznać Erica Clippertona i jego dobrze naoliwionego glocka 17 i którzy, co zrozumiałe, odmawiali bycia tym graczem, który spowoduje, że Clipperton odbierze sobie życie na forum publicznym z przyczyny tak relatywnie błahej jak przegrana w turnieju. Wygrana z Clippertonem nie miała znaczenia, ponieważ przegrana z Clippertonem nie miała znaczenia i nie wpływała na niczyje miejsce w regionalnym rankingu USTA, odkąd działacze USTA poznali się na Clippertonowym strategicznym modus operandi. A zatem wczesne odpadnięcie z turnieju z powodu przegranej z Clippertonem zaczęto postrzegać, z punktu widzenia statystyk, jak „spacer” w baseballu, a chłopiec, który znalazł się w Brygadzie Clippertona i oddał grę walkowerem, traktował cały turniej jak niespodziewane wakacje, okazję do odpoczynku i wyleczenia kontuzji, do złapania wreszcie odrobiny słońca na klatę i łydki, do wypolerowania tenisowej zbroi, do refleksji nad sensem tego wszystkiego.

Clipperton odniósł swoje pierwsze nic nieznaczące zwycięstwo jako szesnastolatek, nierozstawiony, na Hartford Jr Open, w pierwszej rundzie gry z niejakim Rossem Reatem z Maddox, OH, jako reprezentant świeżo otwartej Enfieldzkiej Akademii Tenisowej. W tej historii z jakiegoś powodu specjalizuje się Struck, który nigdy nie przegapi okazji do opowiedzenia nowym EAT-owcom o słynnym meczu Clipperton – Reat. Clipperton gra przyzwoicie, nie jakoś wybitnie, ale też nie tak, żeby trzeba było się za niego wstydzić w turnieju na szczeblu regionalnym; za to piętnastoletni Reat ma już wysokie notowania i rozstawiony jest jako trzeci w turnieju w Hartford; dlatego Reat z początku – jak to mistrzowie w pierwszym secie – bimba sobie na nierozstawionego, nieznanego Erica Clippertona. W drugim secie, przy stanie 1:4, Clipperton przysiada podczas zamiany stron i zamiast powycierać się ręcznikiem, sięga do torby na sprzęt i wyjmuje z niej swój rasowy mały futerał z jasnego drewna, a z niego glocka 17. Głaszcze go. Wyciąga magazynek, waży go w dłoni i wsuwa na miejsce do komory w podstawie rękojeści, z przejmująco solidnym kliknięciem. Pieści lewą skroń krótką, połyskliwą lufą. Wszyscy widzowie meczu zgodnie uważają, że jest to obrzydliwy i bezdusznie wyglądający rekwizyt obrony osobistej. Clipperton wspina się po szczeblach krzesełka sędziego, na którym zasiada sędzia w granatowej marynarce[158], i korzystając z megafonu sędziego, ogłasza publicznie swój zamiar wystrzelenia sobie osobistego mózgu na cały kort tym ohydnym glockiem w przypadku porażki. Mała galeria sztywnieje i na dłuższą chwilę wstrzymuje oddech. Reat głośno przełyka ślinę. Reat jest wysoki i gęsto piegowaty; to dobry chłopak, jeden z pupilków Incandenzy, nie za bystry; tak oczywisty kandydat na Turniej Satelitarny, że mając raptem piętnaście lat, już zaczął brać zastrzyki na cholerę i śledzić kursy walut Trzeciego Świata. Przez resztę meczu (który trwa jeszcze dokładnie jedenaście gemów) Clipperton gra w tenisa z lufą glocka 17 przystawioną do lewej skroni. Broń miota się, gdy Clipperton serwuje, ale Reat tak czy owak nie odbiera piłki. Nikt z personelu EAT nie pofatygował się na mecz, który miał być jedynie wycieraniem kortu, więc Reat jest strategicznie i emocjonalnie osamotniony i zdecydował się nawet nie udawać, że się stara, widząc, co nierozstawiony Clipperton gotów jest poświęcić w imię wygranej. Ross Reat był pierwszym i ostatnim graczem juniorów, który po meczu uścisnął Clippertonowi wolną rękę, a moment ten uchwycił fotoreporter „Hartford Courant” i potem jakiś żartowniś z EAT przykleił to zdjęcie na drzwiach Strucka, smarując je od spodu taką ilością kleju Elmer, że zrywając je, uszkodziłoby się lakier, więc zdjęcie wisi dalej w korytarzu na widoku publicznym, a na nim Reat przy siatce klęczy na jednym kolanie, jedną ręką osłania oczy, a drugą wyciąga w górę do Clippertona, który po prostu unicestwił go psychologicznie. Po tym meczu Ross Reat już nigdy nie był sobą, o czym Schtitt i deLint powiadamiają tytułem przestrogi wszystkich przyszłych potencjalnie miłosiernie usposobionych chłopców z EAT.

I jak głosi legenda, Eric Clipperton od tamtej pory nie przegrywa. Nikt nie ma ochoty go pokonać, ryzykując, że spędzi resztę życia z obrazem dymiącego glocka na sumieniu. Nigdy nie wiadomo, skąd Clipperton przybywa na mecz. Nigdy nie widziano go na lotnisku ani na zjeździe z autostrady międzystanowej, ani nawet przy wysokowęglowodanowym posiłku u Denny’ego w przerwie między meczami. Clipperton się po prostu materializuje, zawsze sam, na turniejach juniorów coraz wyższego szczebla, pojawia się na tablicach z „Niez.” przy nazwisku, gra zajadle z glockiem przystawionym do skroni[159], a jego przeciwnicy, nie chcąc poświęcić zakładnika Clippertona (którym jest Clipperton même), ledwo się starają, albo odbijają piłkę ze spinem pod niesłychanymi kątami, albo gadają przez komórki w trakcie gry, albo grają każdą piłkę spomiędzy rozstawionych nóg, albo zza pleców, a galeria ośmiela się wybuczeć Clippertona tylko pro forma; Clipperton zaś siedzi, waży w dłoni 17-strzałowy magazynek, czasem wysypie z niego na dłoń 9-mm naboje w miedzianych łuskach i grzechocze nimi w zamyśleniu, usadowiony na krzesełku przy linii bocznej podczas przerw po gemach nieparzystych, a bywa też, że naśladuje rewolwerowców z westernów i kręci glockiem młynka na palcu, ale po wznowieniu gry momentalnie poważnieje, trzyma glocka 17 przy skroni i kosi, jak chce, całą Brygadę Clippertona, i wygrywa cały turniej niejako psychicznym walkowerem, a po odebraniu trofeum znika, jakby go ziemia pochłonęła. Jego jedynym, wielkie słowo, przyjacielem na turnieju juniorów jest ośmioletni Mario Incandenza, którego Clipperton poznaje, bo chociaż tego lata opiekunami turniejowej ekipy chłopców (z solidnym, ale nierobiącym już dalszych postępów siedemnastoletnim Orinem Incandenzą włącznie) są Disney Leith i prorektor Cantrell, to Dyrektor EAT, dr J.O. Incandenza, wpada dość często na mecze rozgrywane w Akademii, jako że kręci, rzekomo pod auspicjami USTA, dwuczęściowy dokument o tenisie wyczynowym juniorów, więc Mario pęta się po okolicy z pudłami obiektywów, statywami etc. podczas wszystkich ważniejszych rozgrywek końca tego lata i tak poznaje Clippertona, i uważa, że Clipperton jest intrygujący i w sposób trudny do określenia dowcipny, i jest dla Clippertona miły, szuka jego towarzystwa, a przynajmniej traktuje Clippertona jak kogoś, kto istnieje, podczas gdy wszyscy inni odnoszą się do Clippertona z ostentacyjną obojętnością, jaka towarzyszy np. puszczeniu bąka na bankiecie. Jeden z krótkich próbnych kartridżów Jegomościa – nakręcony, jak głosi nalepka na kasecie, dla sprawdzenia aberracji poprzecznej przy różnych kątach padania promieni słonecznych – zawiera jedyne dostępne zdjęcia świętej pamięci Erica Clippertona[160] – sądząc po mnogości automatów z tabletkami solnymi, śmieci i ambulansów z logo Dade Country, film został prawdopodobnie nakręcony na koszmarnym Sunkist Jr. Inv., który odbywał się w sierpniu w Miami – zaledwie parę prześwietlonych metrów Clippertona ze zwieszoną głową, przycupniętego na niskiej pomarańczowej ławce trybun: kościste barki, goły tors, rozsznurowane najki, w podołku podpisany gotykiem futerał, łokcie wsparte na kolanach, dłonie rozczapierzone na policzkach; Clipperton gapi się pomiędzy własne stopy, usiłując zachować powagę, a obok niego stoi karzełkowaty, wychylony do przodu Mario, podtrzymywany przenośnym zamkiem policyjnym, trzymający światłomierz i coś jeszcze, czego nie można rozpoznać z powodu halacji; Mario z ustami otwartymi na oścież w homodontycznym śmiechu z czegoś zabawnego, co najwyraźniej właśnie wypsnęło się Clippertonowi.

Hal, który w tym kontynentalnym dniu odpoczynku cztery razy – z czego dwa w towarzystwie – palił kanabis, a do tego tkwi w naznaczonym poczuciem winy, mdlącym szoku po żenującej katastrofie Eschatona, przy której nie zainterweniował, nawet nie ruszył dupy z leżaka, więc czuje się niewyraźnie i właśnie dojada czwarte w ciągu pół godziny czekoladowe cannoli, nękany elektrycznym rwaniem w okolicy lewych trzonowców, gdzie chyba robi się dziura; na domiar złego, jak zwykle kiedy nawpieprza się cukru, zapada się emocjonalnie w rzewne roztargnienie. Film lalkowy tak nachalnie przypomina dzieła nieboszczyka Jegomościa, że chyba jedynym bardziej dołującym tematem do rozmyślań byłaby Reklama i wpływ Rekonfiguracji ONAN na amerykański przemysł reklamowy. Film Maria wykorzystuje, z jednej strony, nieco przeestetyzowane przebitki obrazujące wznoszenie pleksiglasowych fortyfikacji oraz instalowanie wentylatorów ATHSCME i wyrzutni śmieci wzdłuż nowej granicy USA, z drugiej zaś strony aluzyjnie przyćmione nawiązania do obrazów tragicznej miłości Rodneya Tine’a, gdzie zmysłowa kukiełka odgrywa sławetną i enigmatyczną quebecką fatale, znaną publicznie tylko jako Luria P. Brązowa filcowa rączka Tine’a spoczywa na ponętnie watowanym kolanku Lurii w słynnej restauracji Szechuan w Vienna, stan Virginia, gdzie według mrocznej legendy R. Tine począł był Czas Sponsorowany, szkicując jego schemat na odwrocie tandetnej papierowej podkładki pod talerz w znaki chińskiego zodiaku. Hal, tak się składa, doskonale zna dzieje upadku i świetności amerykańskiej reklamy milenijnej, ponieważ jedną z dwóch jego względnie akademickich prac pisemnych, nawiązujących od biedy do filmu[161], była mamucich rozmiarów analiza zawiłych losów telewizji transmisyjnej i amerykańskiego przemysłu reklamowego. Była to końcowa i decydująca o ocenie praca na prowadzonym przez p. U Ogilviego rocznym kursie Wprowadzenie do Badań nad Rozrywką, złożona w maju Roku Cudownego Kurczaka Perdue, a Hal, siódmoklasista, który opanował Słownik Oksfordzki Języka Angielskiego dopiero do litery R, napisał w niej o upadku reklamy telewizyjnej w podniosłym tonie, kreując wrażenie, że do zdarzeń tych doszło w zamierzchłej przeszłości epoki lodowców i jaskiniowców, a nie przed raptem czterema laty, czyli mniej więcej w czasach świetności Ery Gentle’a i Eksperialistycznej Rekonfiguracji, z której kpi teatrzyk kukiełkowy Maria.

Nie ulega wątpliwości, że przemysł Telewizyjnej Sieci Ogólnokrajowej – do której (bo telewizja publiczna to całkiem inna bajka) zaliczała się Wielka Trójka i prężnie startująca, lecz ciężkostrawna TV Fox – miał już wtedy poważne kłopoty. Proliferacja kanałów kablowych odbywająca się w postępie geometrycznym, wzrost liczby ręcznych pilotów pełnej kontroli, tzw. zaperów, i postęp w technikach nagrywania magnetowidowego, który przyniósł czujniki głośności i tonów histerycznych, skutecznie eliminujące z nagrań większość reklam (tu dość rozgadana dygresja o bataliach prawnych pomiędzy Sieciami Nadawczymi a producentami magnetowidów o funkcję Edytuj, którą pan O. skwitował na marginesie ręcznie narysowaną czerwoną ziewającą czaszką), sprawiły, że Sieci miały problem z przyciągnięciem dostatecznie licznej widowni, która by usprawiedliwiła liczbę reklam zdolną nasycić obleśną paszczę ich mocodawcy. Arcywrogiem Wielkiej Czwórki była z górą setka amerykańskich regionalnych i krajowych sieci kablowych, które w przedmilenijnej Erze Limbaugha, kiedy Resort Sprawiedliwości nader łagodnie interpretował statuty Shermana, połączyły się we frakcyjny, ale potężny Związek Branżowy pod wodzą Malone’a z TCI, Turnera z TBS i tajemniczej postaci z Alberty, będącej właścicielem kanału pod nazwą Widok-Z-Symulacji-Okna-Na-Luksusowe-Domy-W-Egzotycznych-Miejscach, kanału Święta-Przy-Kominku, Matrycy Programów Edukacyjnych CBC-Cable oraz czterech z pięciu należących do Le Groupe Videotron wielkich kanadyjskich sieci telezakupowych. Rozkręcili oni agresywną kampanię apelującą do serc i umysłów, w której szydzili z „pasywności” setek milionów widzów, zmuszonych do wybierania co wieczór jednego z czterech statystycznie upupionych Sieci Nadawczych, za to chwalili „suwerennie amerykański wolny wybór” spośród ponad pięciuset ezoterycznych opcji kanałowych; Amerykańska Rada ds. Upowszechniania Kabla atakowała Wielką Czwórkę u samych jej ideologicznych korzeni, w psychologiczną matrycę, w ramach której widzowie byli uwarunkowani (uwarunkowani, o słodka ironio, pisze Hal, przez same Cztery Wielkie Sieci i ich reklamy) do kojarzenia Wolności Wyboru i Prawa do Rozrywki ze wszystkim, co amerykańskie i prawdziwe.

Kampania ARUK, genialnie zaplanowana przez agencję Viney and Veals Advertising z Bostonu, MA, waliła Wielką Czwórkę w fiskalny tors wszechobecnym sloganem przeciwko pasywności: NIE CZEKAJ WIĘCEJ NA NIC MNIEJ, gdy przyszedł całkiem niezamierzony coup de grâce dla Sieci ze strony niezwiązanej z Kampanią chałtury agencji Viney and Veals. V&V, która, jak większość amerykańskich agencji reklamowych, smarowała chleb ze wszystkich możliwych stron, kiedy tylko się dało, więc skorzystała z tego, że dochody z reklam Wielkiej Czwórki lecą na łeb na szyję, i uruchomiła na antenach ogólnokrajowych serię skutecznych kampanii reklamowych produktów i usług, których dawniej nie byłoby stać na ogólnokrajową proliferację wizerunku. Dla szerzej nieznanej lokalnej Nunhagen Aspirin Co. z Framingham, MA, Viney and Veals urządzili gigantyczną objazdową wystawę malarstwa artystów cierpiących na dotkliwe bóle czaszkowo-twarzowe, sponsorowaną przez Narodową Fundację do Walki z Bólem Czaszkowo-Twarzowym z siedzibą w Enfield (tematem obrazów były bóle czaszkowo-twarzowe). Powstałe na bazie tej wystawy Reklamy Nunhagena były po prostu trzydziestosekundowymi niemymi ujęciami wybranych eksponatów, z kojąco pastelowym logo NUNHAGEN ASPIRIN w lewym dolnym rogu. Obrazy były bolesne, tym bardziej że na rynku – a przynajmniej w ekskluzywnym domu Incandenzów – pojawiła się HDTV. Reklam z obrazami bólu zębów Hal woli nawet nie wspominać, szczególnie teraz, gdy fragment cannoli wklinował mu się między górne lewe trzonowce i trzeba znaleźć Schachta, żeby tam zajrzał ukośnie ustawionym lusterkiem. Halowi przypomina się portret zwykłego Amerykanina z klasy średniej: twarz o regularnych rysach, ale z prawego oczodołu bucha tornado, którego szczyt stanowią wrzeszczące usta. A to był jeden z łagodniejszych obrazów[162]. Koszt produkcji takich ogłoszeń jest prawie żaden. Sprzedaż Aspiryny Nunhagena w skali krajowej poszybowała w górę, chociaż dochody z reklam Nunhagena systematycznie spadały. Ludzie reagowali na obrazy tak boleśnie, że kupowali produkt, ale unikali oglądania reklam. Zdawałoby się, że to nic takiego: dopóki produkt sprzedaje się tak świetnie, to fakt, że miliony widzów w kraju zapują vel surfują pilotem na inny kanał, gdy tylko na ekranie pojawi się milcząca, wykrzywiona bólem twarz z siekierą w głowie, nie powinien mieć znaczenia. Otóż ma, i to duże. Ponieważ fatalna siła reklam Nunhagena polegała na tym, że obniżały one oglądalność reklam nadawanych tuż po nich oraz z programów zawierających rzeczone reklamy, a co najgorsze, obrazy były tak wstrząsająco przykre, że wyrwały z telewizyjnego letargu dosłownie miliony wiernych odbiorców Sieci Nadawczej, którzy dotychczas byli do tego stopnia otępiali i spacyfikowani, że nie starczało im energii w kciuku na wysurfowanie się z tego, co mieli na ekranie. Otóż w legionach tych nagle zniesmaczonych i skrępowanych oglądaczy obudziła się nagle świadomość siły i sprawczości, jaką daje kciuk.

Następna ekranowa złota kurka agencji Viney and Veals – seria wulgarnych spotów reklamujących ogólnokrajową sieć klinik liposukcji – wzmocniła wylansowany przez V&V trend Wysoka-Sprzedaż-Haniebnie-Niski-Dochód-Z-Reklam; i tu Wielka Czwórka naprawdę znalazła się w kropce, ponieważ – jakkolwiek krytycy, a także Stowarzyszenia Rodziców i Nauczycieli i aktywiści frontu walki z zaburzeniami odżywiania potępili zdjęcia ze spotu LipoVac, przedstawiające odrażający cellulit, oraz bezwstydne klipy z zabiegów przypominające krzyżówkę prezentacji odkurzacza z pokazową sekcją zwłok i programem kulinarnym o diecie antycholesterolowej, ze znacznym udziałem odsysania tłuszczu z kurczaka, i jakkolwiek omijanie spotów LipoVac radykalnie obniżyło oglądalność innych reklam i zawierających je programów – dyrektorów Sieci dręczyły po nocach w fazie REM koszmarne wizje sflaczałych kciuków ożywających nagle na przyciskach pilota – jakkolwiek spoty znów okazały się zabójczo mocne, to dzięki nim dochody sieci punktów LipoVac wzrosły tak obscenicznie, że firma LipoVac Unltd mogła niebawem pozwolić sobie na zapłacenie obscenicznej sumy za trzydziestosekundowe, tym razem naprawdę obsceniczne spoty reklamowe, której to sumy osaczona Czwórka łaknęła jak kania dżdżu. A więc reklamy LipoVac leciały i leciały, i mnóstwo kasy przechodziło z rąk do rąk, a ogólne dochody z Sieci zaczęły się kurczyć jak przekłute tępym narzędziem. Z perspektywy historycznej łatwo jest oskarżać ogólnokrajowe korporacje telewizyjne o chciwość i krótkowzroczność w odniesieniu do bezpruderyjnej liposukcji, a jednak Hal argumentował, z pełnym zrozumienia współczuciem, o jakie p. Ogilvie nie posądzałby siódmoklasisty, że prawdopodobnie trudno zachować wstrzemięźliwość i dalekowzroczność, kiedy się walczy o własne życie fiskalne ze szkodliwą, inwazyjną, wspieraną przez V&V kanałową kabałą.

A jednak z perspektywy czasu widać, że gwoździem do trumny Wielkiej Czwórki musiały być trzy czarno-białe, zrealizowane w technice deep focus spoty V&V reklamujące malutką spółkę z Wisconsin, która sprzedawała skrobaczki do języka za zaliczeniem pocztowym. Reklamy te ewidentnie przekraczały jakąś psycho-estetyczną granicę, nie wspominając o tym, że samodzielnie stworzyły krajowy przemysł skrobaczek do języka i wywindowały firmę BezOsadu Inc. z Fond du Lac na listę Fortune 500[163]. Stylistycznie zbliżone do morderczych scenariuszy reklam płynów do płukania jamy ustnej, dezodorantów i szamponów przeciwłupieżowych, w których randka antybohatera z szałowym obiektem pożądania kończy się obrzydzeniem i żenadą spowodowanymi zaniedbaniem elementarnych zasad higieny, spoty preparatu BezOsadu czerpały swoją emocjonalną siłę z przesadnie wstrętnej, geologicznej niemal warstwy szarobiałej substancji pokrywającej język przystojnego skądinąd przechodnia, który daje się skusić kokieteryjnej parkingowej do polizania lodów w rożku, które panienka dopiero co kupiła u jowialnego ulicznego lodziarza. Powolne zbliżenie na wywalony, pokryty nalotem język, który trzeba zobaczyć, żeby w niego uwierzyć. Spowolnione ujęcie en face twarzy parkingowej, wiotczejącej z odrazy, gdy cofa się ona odruchowo, nie zauważając, że mężczyzna oddaje jej polizane lody, które wypadają z jej odrętwiałych z obrzydzenia palców. Śmiertelnie zawstydzony przechodzień w koszmarnie spowolnionym tempie wycofuje się w ruch uliczny, zasłaniając usta całym ramieniem, a poczciwa twarz jowialnego lodziarza zieje teraz nienawiścią i miota niewybredne inwektywy o tematyce higienicznej.

Powyższe reklamy wstrząsały widzami do żywego. Po części była to najzwyczajniej kwestia smaku: krytycy reklamy argumentowali, że spoty BezOsadu są odpowiednikami, dajmy na to, badania przez odbyt sfilmowanego przez maść przeciwhemoroidalną Preparation H albo uwiecznionych kamerą Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych kałuż moczu na posadzce kościoła po zebraniu kółka różańcowego. Lecz Hal w swoim eseju dokładnie określał poziom reakcji widowni Wielkiej Czwórki, stwierdzając, że jest on znacznie bliższy duszy niż względów czysto estetycznych.

Stworzona przez V&V kampania reklamowa preparatu BezOsadu stanowiła studium przypadku w zakresie eschatologii oddziaływań emocjonalnych. Dominowała; stała się Überreklamą; rzuciła kosmaty cień na całe stulecie telewizyjnej perswazji. Robiła to, co winny robić wszystkie reklamy: rodziła napięcie, które rozładować może tylko zakup. Tyle że robiła to dobrze, a nie mądrze, celując w podatną na wpływy psychikę coraz bardziej wyczulonej na higienę Ameryki swoich czasów.

Kampania BezOsadu miała trzy główne konsekwencje. Po pierwsze: ten koszmarny rok, który Hal ledwo pamięta, kiedy naród popadł w obsesję na punkcie stanu języków, kiedy nikt nie ruszał się z domu bez skrobaczki do języka oraz skrobaczki zapasowej – prędzej już przestałby się myć, czesać i psikać dezodorantem. Rok, w którym umywalnie toalet publicznych wyglądały jak chlewy. Pracownicy spółdzielni BezOsadu pozamieniali kombinezony i ręcznie tkane poncha na Armaniego i Diora, po czym raz-dwa zdezintegrowali się w rozmaitych ośmiocyfrowych sporach sądowych. Wtedy jednak już wszyscy, od Procter & Gamble po Toma z Maine, zdążyli wypuścić na rynek własne skrobaczki do języków, niektóre z barokowymi i potencjalnie ryzykownymi elektronicznymi dodatkami.

Konsekwencją drugą było to, że Wielka Czwórka nareszcie spadła, mówiąc fiskalnie, z wysokiej półki. Jadąc na fali publicznej niechęci, kanałowa kabała Malone’a-Turnera-i-Tajemniczej-Postaci-Z-Alberty pozyskała sponsorów, których reklamy leciały wystarczająco daleko od spotów BezOsadu, żeby dotrzeć do masowego widza. Wówczas telewizyjni aniołowie śmierci, Malone i Turner, natychmiast skaptowali ten świeży zastrzyk sponsorskiego kapitału, składając nowym sponsorom propozycję nie do odrzucenia w postaci praw do transmisji Finałowej Czwórki NCAA, Pucharu Świata MLB, Wimbledonu i Pro Bowlers Tour, a wówczas Wielką Czwórkę opuścili kolejni dezerterzy, od golarek Schick i Gillette po koncerny piwne Miller i Bud. Fox ogłosił upadłość i wystąpił o ochronę prawną na podstawie Rozdz. 11, a indeks DOW pogrążył General Electrics, Paramount, Disneya etc. Po kilku dniach trzy sieci z Wielkiej Czwórki zaprzestały transmisji, a ABC musiała wrócić do nadawania tasiemcowego serialu Beztroskie dni, ciągnącego się tak nieznośnie, że pojawiły się groźby zamachu bombowego pod adresem Sieci i biednego starego Henry’ego Winklera, kompletnie już łysego i uzależnionego od cukru, który przebywał podówczas w La Honda, CA, gdzie całkiem na poważnie zastanawiał się, czy nie warto by spróbować tego obrzydliwego, lecz budzącego nadzieję zabiegu LipoVac…

Trzecią zaś, i szyderczą, konsekwencją było to, że prawie wszystkie wielkie agencje reklamowe żyjące z pieniędzy Wielkiej Czwórki – wśród nich nasz reklamowy Ikar, Viney and Veals – poleciały w otchłań niebytu razem z Wielką Czwórką, pociągając za sobą niezliczone firmy produkcyjne, grafików, księgowych, techników komputerowych, złotoustych ambasadorów produktu, demografów w rogowych okularach etc. A miliony obywateli z rejonów nie wiedzieć czemu nieobjętych kablówką zgrały do cna swoje magnetowidy, znudziły się śmiertelnie serialem Beztroskie dni i zostały z kupą wolnego czasu, pozbawione możliwości wyboru i rozrywki; podniósł się wskaźnik przemocy domowej i wzrosła liczba samobójstw, rzucając ponury cień na przedostatni rok milenium.

Lecz konsekwencją powyższych konsekwencji – zabarwioną rdzennie jankeską ironią, jaka towarzyszy prawdziwym zmartwychwstaniom – było to, że zjednoczona teraz Wielka Czwórka, oniemiała i niewidoczna, ale resztkami aktywów utrzymująca tylko te drapieżnie inteligentne dyrektorskie mózgi, które zdolne są przeżyć bez personelu, powstała z kupy popiołów i wzniosła kolektywny okrzyk HURA, ironicznie wskrzeszając dawny apel agencji V&V o unicestwienie ARUK, który raptem kilka miesięcy wcześniej unicestwił Wielką Czwórkę, ściągając w dół na złotym spadochronie Malone’a z TCI i wysyłając na dobrowolną żeglarską banicję Turnera z TBS.

Ponieważ na scenę wkracza niejaka Noreen Lace-Forché, wykształcona na USC potentatka wypożyczalni wideo, która w latach 90. PS wywindowała Intermission Video z Phoenix ze środkowej pozycji w rankingu firm Pasa Słonecznego do rangi drugiego największego podmiotu dystrybucji krajowej, ustępującego pod względem wpływów brutto jedynie Blockbuster Entertainment. Kobieta, którą Gates z Microsoftu nazywa Królową Zabójczej Aplikacji, a Huizenga z Blockbustera – „jedyną kobietą, której się osobiście boję”.

Przekonawszy drapieżne szkieletowe szczątki Wielkiej Czwórki do skonsolidowania zasobów produkcji, dystrybucji i kapitału za fasadą stworzonej przez nią marki i czekającej w gotowości, odkąd Lace-Forché jako pierwsza przewidziała medialną apokalipsę na podstawie psycho-fiskalnych skutków reklam Nunhagena – fasadą miał być nieznany nikomu koncern InterLace TelEntertainment – Lace-Forché namówiła następnie maestra reklamy P. Toma Vealsa – mającego podówczas żałobę po zadręczonym wyrzutami sumienia partnerze, który rzucił się z mostu Tobina (żałoba polegała na upijaniu się aż do zapalenia trzustki w ceglanej kamienicy na Beacon Hill) – żeby wziął się w garść i wykreował nastrój głębokiej ogólnokrajowej frustracji na podstawie hasła „pasywność”, obejmującego nawet oglądanie telewizji kablowej:

Co za różnica, czy masz „wybór” spośród 4, 104, czy 504? – zapytywała kampania Veala. Tak czy inaczej, siedzisz – przyjmując, oczywiście, że posiadasz kablówkę albo satelitę i stać cię na opłacenie miesięcznego abonamentu, który nie jest uzależniony od tego, co w danym miesiącu „wybierasz” – we własnej piwnicy, przyjmując biernie tylko to, czym cię karmi ARUK. W poczuciu uzależnienia i bierności pocieszasz się nerwowym surfowaniem po kanałach, co według najnowszych badań na dłuższą metę grozi epilepsją. Kablowa kabała obiecuje ci „władzę”, ale w istocie to tylko zaproszenie do wyboru jednej z 504 form mentalnego karmienia cię łyżeczką, gdy ty sam siedzisz bez ruchu i potulnie otwierasz buzię[164].

A gdyby tak, argumentowała kampania Veala, gdyby tak, zamiast siedzieć jak ten kołek w płocie i wybierać najmniejsze infantylne zło spośród 504 danych do wyboru, vox-i-digitus-populi mogły wybrać domową rozrywkę za poziomie człowieka dorosłego? Innymi słowy, gdyby tak widz miał możliwość stuprocentowego wyboru ze wszystkiego, co jest do zobaczenia w danej chwili? Gdyby mógł ściągnąć na swój PC z modemem czy przez światłowód którykolwiek z dziesiątek tysięcy archiwalnych filmów fabularnych i dokumentalnych, transmisji sportowych, ulubionych programów niebędących serialem Szczęśliwe dni, najnowszych propozycji kulturalnych i cetera, przygotowanych przez sprawdzone w czasie przepastne archiwa i działy produkcyjne świeżo odchudzonej Wielkiej Czwórki, a następnie ułożonych w pakiety i dystrybuowanych przez InterLace TelEnt. w postaci wygodnych światłowodowych impulsów zawartych w nowoczesnych, mieszczących się w dłoni 4,8-mb dyskietkach PC, które InterLace wypuści na rynek pod nazwą „kartridżów”? Do obejrzenia na wysokiej rozdzielczości monitorze twojego zaufanego PC? Czy też, jeśli tak wolisz i wybierasz, transferowalnym na stary dobry przedmilenijny szerokoekranowy telewizor za pomocą współosiowego kabla, góra dwóch? Osobiste oprogramowanie, płatne dowolną kartą lub ze specjalnego promocyjnego konta InterLace, dostępnego w 76% amerykańskich gospodarstw domowych posiadających PC, linię telefoniczną i zdolność kredytową? A gdyby tak, rozumowała na głos rzeczniczka prasowa Vealsa, gdyby tak widz mógł stać się swoim własnym dyrektorem programowym; gdyby mógł/mogła sam/a zdefiniować rozrywko-szczęście, do którego ma prawo dążyć?

Reszta, dla Hala, jest historią najnowszą.

Zanim nie tylko archiwalne produkcje hollywoodzkie, ale i spora liczba filmów premierowych plus nowe sitcomy, kryminały i sport prawie na żywo, plus wieczorne wiadomości, pogoda, sztuka, zdrowie i finanse stały się powszechnie dostępne w formie kartridżów, ARUK wróciła do programów regionalnych opartych na schemacie stary-film-i-popołudniowy-mecz-baseballa, przypominających lata 80. PS. Bierny widz był teraz rzadkością. Amerykańska rozrywka masowa stała się immanentnie proaktywna, zależna od konsumenta. A ponieważ reklamy absolutnie nie wchodziły już w telewizyjną grę – pierwszy lepszy komputer potrafił wyedytować je z dyskietki – produkcja kartridżów (obejmująca już teraz zarówno satelitarny „rozsiew spontaniczny” programów wybranych z menu przez widzów, jak i fabrycznie nagrane pakiety na tanich dyskietkach 9,6 mb, do odtwarzania na dowolnym sprzęcie wyposażonym w CD-ROM), a więc produkcja kartridżów – jakkolwiek zdalnie kontrolowana przez InterLace, który opatentował proces cyfrowych transmisji ruchomych obrazów i posiadał większy kapitał niż którakolwiek z filii Bella mających udział w światłowodowej sieci transmisyjnej, odkupionej przez GTE z przebiciem 17 centów na dolarze po plajcie Sprinta, który usiłował lansować prymitywną formę wideofonii – stała się hobbesowsko wręcz wolnorynkowa. Skończyły się sieciowe skrupuły, że program nie może być za dobry, żeby nie przyćmił przerywających go reklam. Im bardziej kartridż się podobał, tym więcej zamówień na niego napływało od widzów; a im więcej zamówień zebrał dany kartridż, tym więcej kasy odpalał InterLace producentowi, od którego kartridż ten pochodził. Proste jak budowa cepa. Osobista przyjemność i dochód całkowity nareszcie spotkały się na wspólnej krzywej popytu, przynajmniej w sferze domowej rozrywki.

A kiedy InterLace oficjalnie podkupił Sieci największe talenty produkcyjne i odkupił od nich studia, dwa główne konglomeraty komputerowe, licencje na kluczowe aplikacje Froxx 2100 CD-ROM, patenty na sprzęt satelitarny i hardware RCA DSS oraz na jeszcze-ciut-za-kosztowną technologię kolorowego monitora HDTV na mikroprocesorowych obwodach i zwiększoną o 2()! liczbą linii rozdzielczości optycznej – kiedy dzięki tym nabytkom firma Noreen Lace-Forché osiągnęła integrację pionową i ekonomię skali, wówczas opłaty za odbiór impulsu i ceny kartridżów znacznie się obniżyły[165]; a wówczas rosnące dochody z zamówień i wypożyczeń kartridżów władowano przewidująco w dalsze instalacje kabla światłowodowego, a także w jawny zakup trzech z pięciu spółek córek firmy Bells, od których zaczął się InterNet, i w niezmiernie korzystną ofertę rabatową na zakup specjalnej serii nowych, zaprojektowanych przez InterLace PeCetów klasy RISC[166], z mimetycznej rozdzielczości płytą główną odtwarzacza kartridżów (przez chłopców Vealsa nazwanego „teleputerem”, w skrócie TP), a ponadto w modemy światłowodowe, no i oczywiście w najwyższej jakości dzieła rozrywkowe, które widzowie dobrowolnie wybiorą z jeszcze większym niż dotychczas entuzjazmem[167].

Nie było natomiast – bo nie mogło być – żadnych zgoła reklam w impulsach InterLace i kartridżach ROM: do tej naczelnej myśli wracała uporczywie, niejednokrotnie z trudem, praca pisemna Hala. Dlatego pomijając np. Turnera, który twardo wojował przez krótkofalówkę z pokładu swego żeglującego po równiku jachtu, prawdziwym przegranym na skutek przejścia z kabla ARUK do Sieci InterLace był amerykański przemysł reklamowy, który już i tak chwiał się po ciosie, jakim okazała się dla niego śmierć Wielkiej Czwórki świata mediów. Nie było widać żadnych znaczących sygnałów pospiesznego uruchamiania działalności, która miałaby skompensować zarżnięcie złotej kurki starej TV. Agencje Reklamowe, zredukowane do szkieletowych komórek swoich najlepszych i najbardziej twórczych umysłów, miotały się w poszukiwaniu nowych nisz do wypełnienia. Billboardy wyrastały z mykologiczną furią nawet wzdłuż wiejskich dwupasmówek. Nie było autobusu, pociągu ani taksówki, który/a nie jeździł(a)by ozdobiony/a jaskrawą reklamą. Komercyjne samoloty pasażerskie wlokły za sobą transparentne banery reklamowe o zwięzłej treści, jakie zazwyczaj widuje się nad stadionami futbolowymi i lipcowymi plażami, przytroczone do awionetek Piper Cub. Czasopisma (już i tak zagrożone swoimi odpowiednikami na wideo HD) tak się rozdęły od wkurzających luźnych karteluszków z reklamami, że poczta drastycznie podniosła opłaty za wysyłkę, przyczyniając się dodatkowo do wzrostu popularności e-mailowych wersji wspomnianych wideoodpowiedników. Sławna niegdyś chicagowska agencja Sickengen, Smith i Lundine posunęła się do tego, że nakłoniła Forda do malowania małych zwiastunów nowości produkcji krajowej na bocznych karoseriach jego najnowszych modeli, lecz pomysł nie wypalił, gdyż amerykańska klientela w T-shirtach Nike i czapkach Marlboro perwersyjnie odmówiła inwestowania w „markę, która się sprzedała”. W przeciwieństwie do niemal całej reszty branży pewna jednoosobowa agencja reklamowa z Bostonu prosperowała tak świetnie, że P. Tom Veals – właściwie z nudów i poczucia absurdu – zgodził się z jej ramienia pokierować PR-em w kampanii wyborczej marginalnego kandydata w osobie byłego piosenkarza i magnata od sentymentalnego kiczu, który swingował mikrofonem i bredził coś o dosłownie czystych ulicach, twórczym przerzucaniu odpowiedzialności i wysyłaniu śmieci rakietami w wyrozumiały chłód bezkresnej przestrzeni[168].

30 kwietnia/1 maja Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Marathe właściwie nie spał. Spędzili na tej półce kilka godzin. Uważał, że to lekka przesada ze strony Steeply’ego, że nie chce nawet na chwilę usiąść na ziemi. A nawet gdyby zadarta kieca jego persony odsłoniła broń, to co takiego? Czyżby nosił pod spodem groteskową i upokarzającą bieliznę? Żona Marathe’a leżała od czternastu miesięcy w nieodwracalnej śpiączce. Marathe potrafił odświeżyć się bez zasypiania. Zapadał w stan, który nie był ani fugą dysocjacyjną, ani głęboką relaksacją, lecz rodzajem świadomego odcięcia się od rzeczywistości. Nauczył się tego w pierwszych miesiącach po utracie nóg w wypadku z udziałem amerykańskiego pociągu. Jakaś część Marathe’a odlatywała od niego i bujała w powietrzu tuż nad jego głową, siedząc z nogą założoną na nogę i podskubując jego świadomość jak widz kinowy popcorn.

Chwilami, stercząc na tym skalnym występie, Steeply nie poprzestawał na założeniu rąk, ale obejmował sam siebie, przemarznięty, lecz zdecydowany nie wzmiankować na temat chłodu. Marathe zauważył, że ten gest obejmowania samego siebie sprawia wrażenie przekonująco kobiecego i nieświadomego. Steeply przygotował się do zadania terenowego sumiennie i skutecznie. Cechą całkowicie nie do przełknięcia w M. Steeplym jako amerykańskiej dziennikarce były natomiast jego stopy. Szerokie, z pożółkłymi paznokciami, owłosione i przywodzące na myśl trolla, były to najbrzydsze stopy, jakie Marathe widział gdziekolwiek na południe od 60°N i w ogóle w życiu.

Obaj panowie przejawiali dziwaczną wstrzemięźliwość w kwestii poruszania tematu planu zejścia z półki skalnej w kompletnych ciemnościach. Zacznijmy od tego, że Steeply nawet nie marnował czasu na dociekanie, jakim sposobem Marathe się tam dostał, jeśli nie zrzutem helikopterowym, co jednak ze względu na kapryśne wiatry i bliskość gór zdawało się niemożliwe. W Służbach Niesprecyzowanych panowało dogmatyczne przekonanie, że jeżeli Les Assassins des Fauteuils Rollents mają jakąś piętę achillesową, to jest nią skłonność do popisywania się, do teatralnego demonstrowania braku jakichkolwiek ograniczeń fizycznych etc. Kiedyś Steeply interfejsował w terenie z Rémym Marathe’em na rozklekotanej platformie wiertniczej w Luizjanie, jakieś 50 km od zatoki Caillou, osłanianej podczas ich spotkania przez uzbrojonych sympatyków Cajunów. Marathe zawsze maskował swoje niewiarygodnie muskularne ramiona długimi rękawami wiatrówki. Ilekroć Steeply odwrócił się do niego znienacka, Marathe miał półprzymknięte powieki. Gdyby był kotem, na pewno by mruczał. Jedną rękę trzymał stale pod kocem. Steeply sam nosił małego nierejestrowanego taurusa PT9, przylepionego plastrem do depilowanej wewnętrznej strony uda, co było głównym powodem jego niechęci do przycupnięcia na kamieniu skalnego występu: broń była odbezpieczona.

W nikłym blasku księżyca i gwiazd Marathe dostrzegał całą groteskowość obutych w szpilki stóp Amerykanina, które przypominały bochny miękkiego amerykańskiego chleba skrępowane wrzynającymi się powoli paskami sandałków. Mięsiste zbitki palców stóp w odkrytych noskach butów i ciche poskrzypywanie skóry, bo Steeply podrygiwał z zimna w tej swojej letniej sukni bez rękawów i obejmował się tłustymi, gołymi ramionami upstrzonymi czerwoną wysypką, z krwawą szramą na jednej ręce. Mądrość krążąca między quebeckimi komórkami anty-ONAN-istów głosiła, że fikcyjne persony przydzielane agentom terenowym przez Bureau des Services sans Spécificité naznaczone są swoistą latencją i sadyzmem: mężczyźni obsadzani byli w rolach kobiet, kobiety udawały sztauerów lub rabinów, mężczyźni heteroseksualni – homoseksualistów, typy kaukaskie – Murzynów lub karykaturalnych Haitańczyków/Dominikańczyków, zdrowi osobnicy płci męskiej – znerwicowanych degeneratów, zdrowe agentki – hydrocefalicznych chłopców albo cierpiących na epilepsję dyrektorów PR, a cały niezdeformowany personel amerykańskiego Biura Służb Niesprecyzowanych musiał nie tylko udawać, ale czasem nawet znosić kalectwo w imię realizmu swoich terenowych postaci. Steeply w milczeniu wznosił się i opadał na palcach pokracznych stóp. Stopy te były w dodatku ewidentnie nienawykłe do noszenia wysokich amerykańskich szpilek, gdyż były zmaltretowane, pozbawione dopływu krwi i pełne odcisków, a poczerniałe paznokcie ich najmniejszych palców wyraźnie szykowały się do tego, żeby w przyszłości odpaść.

Ale Marathe wiedział także, że prawdziwy M. Hugh Steeply ma w sobie coś, co domaga się upokorzeń w postaci absurdalnych person terenowych, że im mniej przekonująco, a bardziej groteskowo jest przebrany, tym głębiej odczuwa własne ja w procesie przygotowań do upokarzającej próby odegrania roli; Steeply wykorzystywał palący wstyd, jaki odczuwał w roli olbrzymki, bladego Murzyna czy zwyrodniałego muzyka z porażeniem mózgowym, jako paliwo do odegrania wyznaczonej roli; cieszyła go subsumpcja własnej godności i osoby, do jakiej dochodziło w roli obrażającej jego godność osobistą… Marathe’owi mąciło się w głowie od tej całej psychomechaniki; nie był mocny w myśleniu abstrakcyjnym, w przeciwieństwie do swoich przełożonych z AFR, Fortiera i Broullime’a. Jednocześnie wiedział, że właśnie z tego powodu Steeply jest jednym z najlepszych agentów terenowych Services sans Spécificité, który swego czasu przez większą część roku paradował w purpurowych szatach, śpiąc po trzy godziny na dobę, dawał sobie golić wielką głowę i wyrywać zęby, potrząsał tamburynem na lotniskach i sprzedawał plastikowe kwiatki na pasach zieleni dzielących jezdnie – a wszystko po to, by infiltrować działający pod płaszczykiem kultu religijnego krąg importerów 3-amino-8-hydroxytetraliny[169] w amerykańskim mieście Seattle.

Steeply rzekł:

– Ponieważ AFR mają to do siebie, że dostają amoku na samo słowo „strach” i gadanie o tym, czego trzeba się bać.

Mówił cicho, albo nie, to ocenić mógł tylko Marathe. Pusta przestrzeń, w którą spoglądali ze skalnej półki, wsysała wszelki rezonans, sprawiając, że każdy dźwięk zamykał się w sobie, a każda wypowiedź brzmiała płasko, cicho i jakby zbyt intymnie, nieomal postkoitalnie. Jak mamrotanie spod koca, gdy zima tłucze w ściany chaty z drewnianych bali. Steeply sam zdawał się wystraszony albo może zmieszany. Podjął wątek:

– Wygląda na to, chłopaki, że was nie interesuje nic poza robieniem krzywdy. Robicie nam krzywdę nawet tym swoim polowaniem na kartridż z Rozrywką.

– Naga agresja z naszej strony.

Mięśnie pod nylonami opinającymi łydki wybrzuszały się i spłaszczały, gdy Steeply podrygiwał w miejscu.

– Chłopaki z Wydziału ds. Nauki Behawioralnej mówią, że nie dopatrzyli się w AFR żadnego pozytywnego celu politycznego. Żadnej z rzeczy, do których DuPlessis namawiał tego waszego Fortiera.

– Amerykański amok to panika, konfuzja, włos zjeżony na głowie.

– I FLQ, i montcalmiści… kurwa, nawet najbardziej odjechani ultraprawicowcy z Alberty…

M. DuPlessis uczył się kiedyś u jezuitów w Edmonton, przypomniał sobie Marathe.

– …nawet oni dają się od biedy zrozumieć jako ciała polityczne. Z nimi jakoś możemy się dogadać.

– Ich agresja jest ubrana w punkty i paragrafy, tak to widzi wasze Biuro.

Twarz Steeply’ego przybrała wyraz namysłu i ostentacyjnego zdziwienia.

– Oni przynajmniej mają cele. Realne pragnienia.

– Dla siebie.

Steeply przekonująco okazywał ruminacje.

– Czyli że ta cała gra z nimi ma swój kontekst. My wiemy, że to, na czym stoimy, różni się od tego, na czym stoją oni. Wszystko rozgrywa się niejako na boisku kontekstu.

Wózek zaskrzypiał, bo Marathe znów zakręcił dwoma palcami w powietrzu, co u mieszkańców Quebecu wyraża zniecierpliwienie.

– Reguły gry. Reguły walki.

Druga ręka została pod kocem z pistoletem maszynowym Sterling UL.

– Nawet w ujęciu historycznym: terroryści z lat sześćdziesiątych, Separatyści SPICIII, Szmatogłowi…

– Urocze. Bardzo ładne nazwy.

– Szmatogłowi, Kolumbijczycy, Brazylijczycy, ci mieli pozytywne cele.

– Całkiem zrozumiałe samolubne pragnienia.

– Nawet jeśli te cele były tylko punktami w naszych aktach, czymś, co przypinaliśmy do tablicy pod nagłówkiem DEKLAROWANE CELE, jak w przypadku tych żałosnych SPIC-ów. Oni chcieli konkretnych rzeczy. To miało kontekst. Co nam dawało kompas do manewrowania przeciwko nim.

– Wasi strażnicy Bezpieczeństwa Narodowego potrafili zrozumieć ich pozytywne żądania we własnym interesie. Jakoś się do nich „odnieść”, przynajmniej tyle. Wiedząc, gdzie sami stoicie na polu gry.

Steeply powoli kiwał głową, jakby sam do siebie.

– Nie było czystej złośliwości. Nigdy nie mieliśmy poczucia, że jacyś kolesie znienacka i bez powodu spuścili nam powietrze z opon.

– Sugerujesz, że marnujemy swój potencjał, przebijając wam opony?

– To taka metafora. Albo weź seryjnego mordercę. Sadystę. Kogoś, kto chce cię załatwić dla samej dewiacyjnej przyjemności załatwienia ciebie. Dewianta.

Daleko na południu, nad pulsującym czubkiem wieży lotniska, zamigotały trójkolorowe światełka: to lądował samolot.

Steeply odpalił kolejnego papierosa od żarzącego się peta, którego wyrzucił, wychylając się poza krawędź skalnej półki, żeby śledzić jego spiralne spadanie. Marathe patrzył do góry i w prawo. Steeply rzekł:

– Bo polityka to jedno. Nawet ta radykalna-ekstremistyczna-peryferyjna polityka to jedno. Temu waszemu Fortierowi chyba za bardzo nie zależy na Rekonfiguracji, terytorium, zwrocie ziem, kartografii, taryfach, finlandyzacji; w nosie ma ONAN-icki Anschluss i relokację toksycznych odpadów.

– Eksperializm.

– Czy też tak zwany Eksperializm – potwierdził Steeply. – A może nawet Separatyzm. Was najwyraźniej nie pociągają żadne idee. Żadne idee ani mity.

– A was to bulwersuje.

Steeply wydął wargi, jakby chciał coś z nich zdmuchnąć.

– Nie wtedy, kiedy istnieją wyraźnie określone cele i motywy polityczne. Wtedy złośliwość jest dla nas zrozumiała. Wtedy to jest po prostu biznes.

– Nic osobistego. – Marathe spoglądał w górę. Niektóre gwiazdy zdawały się mrugać, inne lśniły statecznie.

– Dopóki to jest biznes, wiemy, na czym stoimy. Mamy wtedy i pole, i kompas. – Spojrzał w oczy Marathe’owi w sposób nieoskarżający. – To zakrawa na dość osobiste – dodał po chwili.

Marathe nie znajdował słów na opisanie wyrazu, z jakim przyglądał mu się Steeply. Ni to smutno, ni to badawczo, ni to właściwie z namysłem. Drobne rozbłyski i ruchliwe cienie okalały migotliwy blask ogniska płonącego daleko w dole, na dnie pustyni. Marathe nie umiał stwierdzić, czy Steeply wyraża swoje prawdziwe emocje. Rozbłyski gasły nieustannie. Strzępki młodzieńczego śmiechu wzlatywały ku nim w przepastnej ciszy. Czasami coś zaszurało w porastających zbocze chaszczach, może żwir, a może małe nocne stworzenia. A jeżeli ten Steeply próbował mu coś przekazać, dać do zrozumienia, pozostawiając jemu samemu decyzję, czy to ma dojść do M. Fortiera? Układ Marathe’a z Biurem Służb Niesprecyzowanych polegał najczęściej na poddawaniu się licznym testom i gierkom w prawdę i zdradę. Wobec amerykańskiego BSN Marathe czuł się częstokroć jak gryzoń w klatce, obserwowany beznamiętnie przez beznamiętnych mężczyzn w białych kitlach.

Marathe wzruszył ramionami.

– Ameryka bywała już znienawidzona. I to bardzo. Świetlisty Szlak i wasza kompania Maxwell House. Translatynoskie kartele kokainowe i eksplodujący dom nieszczęsnego nieboszczyka M. Kempa. Czy Irak i Iran nie nazywały USA Ostatnim Wielkim Szatanem? Tak samo jak wy z nienawiścią mówicie o nich, że mają Szmaciane Głowy?

Steeply pospiesznie wydmuchnął dym, żeby udzielić odpowiedzi.

– Owszem, ale wtedy jeszcze były konteksty i cele. Przychody, religia, strefy wpływów, Izrael, ropa, neomarksizm, postzimnowojenna gra o władzę. Zawsze było coś trzeciego.

– Jakieś pragnienie.

– Jakiś biznes. Coś trzeciego pomiędzy nimi a nami, a właściwie nie tyle nami, ile tym czymś, czego oni od nas chcieli albo z czego chcieli nas wyrugować. – Steeply zdawał się mówić to szczerze. – Ta trzecia rzecz, ten cel lub pragnienie… katalizowała złą wolę, abstrahowała ją niejako.

– Bo tak postępuje człowiek zdrowy na umyśle – powiedział Marathe, z wielką pieczołowitością równając brzegi koca na piersi i kołach. – Pragnie czegoś dla siebie i podejmuje wysiłek realizacji tego pragnienia.

– Byleby nie miał samych pragnień negatywnych – rzekł Steeply, kręcąc kiczowatą głową. – Byleby nie chciał cudzej krzywdy bez powodu.

Marathe znów udał, że ma katar: pociągnął nosem.

– A jakie USA mają cele i pragnienia? – To pytanie zadał cicho; dziwnie zabrzmiało na kamiennym tle.

Steeply wyskubał z warstwy szminki jeszcze jedną drobinę tytoniu. Powiedział:

– Tego nie można uogólniać, gdyż cały nasz system oparty jest na indywidualnej wolności do realizacji własnych dążeń.

Tusz spływający z jego rzęs stężał na chłodzie w osobliwe formacje. Marathe w milczeniu zajmował się pledem. Tak minęła minuta. Wreszcie odezwał się Steeply:

– Dla mnie osobiście, Rémy, jako dla Amerykanina, jeżeli pytałeś serio, to chyba będą standardowe, odwieczne, fundamentalne amerykańskie marzenia i ideały. Wolność od tyranii, chciwości, lęku, cenzury słowa i myśli. – Patrzył z powagą, pomimo peruki. – Stare, sprawdzone w czasie. Względny dobrobyt, sensowna praca, odpowiednia ilość wolnego czasu. Wymagania, rzec można, oklepane. – W uśmiechu pokazał Marathe’owi szminkę na siekaczu. – Chcemy mieć wybór. Poczucie skuteczności i wybór. Chcemy być kochani. Chcemy kochać, kogo nam się podoba. Być kochani bez względu na to, czy wolno nam udzielać kochanej osobie tajnych informacji o naszym zawodzie. I żeby ta osoba nam ufała i wierzyła, że wiemy, co robimy. Chcemy być szanowani. Nie doświadczać bezpodstawnej pogardy. Chcemy mieć dobre stosunki z sąsiadami. Chcemy być dumni ze swojej pracy, rodziny i domu. – Szminka ubrudziła ząb, kiedy palec usuwał drobinkę tytoniu. Steeply faisait monter la pression[170]. – Chodzi o małe rzeczy. Dostęp do środków transportu. Dobre trawienie. Urządzenia ułatwiające pracę. Żona, która nie bierze rekwizytów naszej pracy za intymne fetysze. Solidny wywóz i utylizacja odpadów. Zachody słońca nad Pacyfikiem. Buty, które nie blokują krążenia. Mrożony jogurt. Lemoniada w wysokiej szklance na nieskrzypiącej werandowej huśtawce.

Twarz Marathe’a nie zdradzała emocji.

– Lojalność domowego czworonoga.

Steeply wskazał na niego papierosem.

– Tak jest, przyjacielu.

– Wysokiej jakości rozrywki za twardego dolara.

Steeply zaśmiał się przychylnie i wydmuchnął dym w kształcie parówki. Marathe uśmiechnął się w odpowiedzi. Trwała chwila ciszy na zastanowienie, po której Marathe z namysłem spojrzał wzwyż i powiedział:

– Ten twój amerykański typ człowieka i jego potrzeb zakrawa mi na klasyczny, jak to się mówi, utilitarien.

– Jakiś francuski gadżet?

– Comme on dit – rzekł Marathe – utilitarienne. Maksimum przyjemności plus minimum przykrości równa się dobrostan. Takie są te wasze dzisiejsze USA.

Steeply wymówił Juesej i powtórzył to samo po francusku na użytek Marathe’a. Po czym na dłuższą chwilę zapadła cisza. Steeply rytmicznie wspinał się na palce. Ognisko młodych płonęło daleko pod nimi, na dnie pustyni, a jego płomienie tworzyły pierścień zamiast kuli.

Marathe powiedział:

– No tak, ale właściwie czyją przyjemność i czyją przykrość bierze się pod uwagę w tym osobistym równaniu dobrostanu?

Gdy Steeply zdejmował sobie z wargi drobinę tytoniu, przez chwilę kręcił ją bezwiednie pomiędzy kciukiem a palcem wskazującym, co nie wyglądało zbyt kobieco.

– Możesz powtórzyć?

Marathe podrapał się pod wiatrówką.

– Zastanawiam się, czy w tych równaniach opisujących typowego Amerykanina największym dobrem jest maksimum przyjemności każdej jednostki z osobna, czy maksimum przyjemności ogółu?

Steeply pokiwał głową w sposób znamionujący uprzejmą cierpliwość wobec kogoś, kto niezbyt lotnie rozumuje.

– No, popatrz, Rémy, samo to pytanie dowodzi, jak bardzo różnią się nasze charaktery narodowe. Geniusz amerykański, nasze szczęście, polega na tym, iż gdzieś w mrokach amerykańskiej historii ludzie zrozumieli, że indywidualne dążenia do największego dobra razem wzięte skutkują maksymalizacją dobra ogółu.

– Aha.

– My się tego uczymy już w szkole jako małe dzieci.

– Zaczynam rozumieć.

– Właśnie to uchroniło nas przed zniewoleniem i tyranią. Nawet waszą demokratyczną grecką tyranią rozwydrzonych tłumów. Stany Zjednoczone to społeczeństwo świętych jednostek szanujących świętość indywidualnego wyboru. Jednostka ma prawo dążyć do realizacji osobistej wizji najkorzystniejszego stosunku przyjemności i przykrości – to prawo jest nienaruszalną świętością. Broniliśmy go zębami i pazurami przez całe nasze dzieje.

– Bien sûr.

Steeply po raz pierwszy pomacał swoją potarganą perukę, zdając sobie sprawę z jej opłakanego stanu. Spróbował ją naprostować bez zdejmowania. Marathe wolał nie wyobrażać sobie, co jego BSSIV zrobiło z naturalnymi ciemnymi męskimi włosami Steeply’ego, żeby zainstalować mu na głowie tę misterną perukę. Steeply rzekł:

– Tobie może być trudno zrozumieć to, co my sobie tak wysoko cenimy, a to ze względu na ziejącą przepaść wartości, jaka dzieli nasze narody.

Marathe zacisnął mięśnie dłoni.

– Może dlatego, że to jest takie ogólnikowe i abstrakcyjne. W praktyce jednak możesz mnie zmusić do zrozumienia.

– My nie zmuszamy. Geniusz naszej historii na tym właśnie polega: na niezmuszaniu. Masz prawo do swoich własnych wartości określających maksymalną przyjemność. Dopóki nie wchodzą w paradę moim. Teraz rozumiesz?

– Może pomógłbyś mi zrozumieć praktycznym przykładem. Sytuacją. Przypuśćmy, że w pewnym momencie jesteś w stanie wzmóc własną przyjemność, ale ceną za to jest przykry ból kogoś innego. Przykry ból innej uświęconej jednostki.

Steeply rzekł:

– Właśnie z tego powodu dostajemy histerii na punkcie AFR; dlatego, myślę, to jest takie ważne, żebyśmy pamiętali o dzielących nas różnicach kulturowych i systemach wartości. Bo w naszym amerykańskim systemie wartości każdy, kto czerpie wzmożoną przyjemność z cudzej przykrości, jest zboczeńcem, czubkiem i sadystą, za co zostaje wykluczony ze społeczności uprawnionych do dążenia do optymalnego stosunku przyjemności do przykrości. Czubkom należy się współczucie i leczenie. Ale nie stanowią oni części ogólnego obrazu.

Marathe siłą woli powstrzymał się przed powstaniem na kikuty.

– Nie, nie chodziło mi o to, żeby cudza przykrość była dla kogoś przyjemnością samą w sobie. Jak to powiedzieć lepiej… Wyobraź sobie sytuację, w której to, że odczuwasz stratę albo przykrość, jest prostą konsekwencją, ceną, mojej własnej przyjemności.

– Czyli mówisz o trudnych wyborach w sytuacji ograniczonych dóbr do podziału.

– Najprostszy przykład. Najbardziej dziecinna sytuacja. – Oczy Marathe’a  nagle rozbłysły entuzjazmem. – Przypuśćmy, że obaj, ty i ja, mamy ochotę na miskę gorącej soupe aux pois firmy Habitant.

Steeply rzekł:

– Chodzi ci o…

– Ależ tak. O kanadyjsko-francuską grochówkę. Produit de Montréal. Saveur Maison. Prête à Servir[171].

– Co wy tak szalejecie za tym świństwem?

– Taka sytuacja: wyobraź sobie, że desperacko pragniemy zupy Habitat. Ale jest tylko jedna porcja, dobrze nam znany Single-Serving-Size.

– Amerykański wynalazek, nawiasem mówiąc, 3-S.

Ta część umysłu Marathe’a, która krążyła w górze jako zimny obserwator, nie umiała odgadnąć, czy Steeply zachowuje się rozmyślnie parodystycznie, głupio i denerwująco, żeby wkurzyć Marathe’a, żeby ten coś chlapnął. Marathe powoli powtórzył swój kolisty gest zniecierpliwienia.

– No, okej – powiedział neutralnym tonem. – Dotąd sprawa jest prosta. Obydwaj chcemy zupy. A zatem moja przyjemność zjedzenia soupe aux pois firmy Habitant realizuje się za cenę twojej przykrości z powodu niezjedzenia zupy, której gorąco pragniesz. – Marathe klepał się po kieszeni, próbując coś wymacać. – I odwrotnie, jeśli to ty jesteś konsumentem porcji. W świetle amerykańskiego prawa każdej jednostki do pursuivire le bonheur[172], kto miałby zadecydować o przydziale zupy?

Steeply oparł ciężar ciała na jednej nodze.

– Przykład jest zbytnio uproszczony. Może losujemy. Może negocjujemy. Może dzielimy się zupą.

– To trzecie odpada, ponieważ regułą Single-Serving-Size jest niepodzielność porcji, a poza tym obaj jesteśmy rosłymi, zażywnymi amerykańskimi osobnikami płci męskiej, którzy spędzili całe popołudnie na oglądaniu wielkoludów w ochraniaczach i kaskach, rzucających się na siebie wzajemnie w Wysokiej Rozdzielczości pasmie InterLace, więc obaj domagamy się posiłku w postaci całej porcji gorącej zupy. Pół miski tylko zaostrzyłoby mi głód.

Szybki cień bólu, który przemknął przez twarz Steeply’ego, dowodził, że Marathe wybrał celny przykład: rozwodnik w USA ma bogate doświadczenie z małymi porcjami produktów spod znaku 3-S. Marathe rzekł:

– Okej. Okej, wytłumacz mi, dlaczego ja, jako uświęcona jednostka, miałbym ci oddać połowę mojej zupy? Moja osobista przyjemność z twojej udręki jest dobra, gdyż jestem lojalnym obywatelem USA, geniuszem samolubnego pragnienia.

Ognisko pomału dogasało. Następny krzyż kolorowych świateł okrążał teren lotniska w Tucson. Ruchy Steeply’ego, który przygładzał perukę, plącząc palce w bujnych lokach, stały się chyba bardziej nerwowe. Steeply rzekł:

– No dobrze, a do kogo prawnie należy zupa? Kto ją kupił?

Marathe wzruszył ramionami.

– To nie dotyczy mojego pytania. Przypuśćmy, że jest trzecia strona, niestety już martwa. Ten trzeci zjawił się w naszym mieszkaniu z puszką soupe aux pois, żeby ją sobie zjeść w trakcie oglądania nagranego wydarzenia sportowego, ale nagle łapie się za serce i pada trupem na wykładzinę, trzymając zupę, na którą my obaj mamy ochotę.

– No to licytujemy zupę. Ten, kto jest bardziej głodny i proponuje wyższą cenę, odkupuje drugą połowę, a ten drugi biegnie do sklepiku na dole albo do Safewaya i za uzyskane pieniądze kupuje sobie drugą puszkę. Ten, który gotów jest zainwestować we własny głód, dostaje zupę nieboszczyka.

Marathe apatycznie pokręcił głową.

– Safeway i licytacja też nie dotyczą pytania, które mam nadzieję sprecyzować dzięki przykładowi z grochówką. Możliwe, że jest to głupie pytanie.

Steeply obiema rękami grzebał w peruce, usiłując ją ratować. Przepocona, zaklęsła się po jednej stronie, cała w drobnych kołtunach i rzepach po upadku Steeply’ego na zejściu do skalnej półki. Zapewne jego wieczorowa torebeczka nie zawierała grzebieni ani szczotek. A suknię miał brudną na plecach. Paski biustonosza podtrzymującego sztuczny biust wrzynały mu się okrutnie w mięsiste plecy i ramiona. Marathe znowu miał przed oczami obraz czegoś miękkiego, duszonego z powolną premedytacją.

Steeply udzielił odpowiedzi:

– Nie, ja już wiem, o co ci chodzi. Chcesz gadać o polityce. O niedostatku, przydziałach i trudnych wyborach. W porządku. Politykę rozumiemy. W porządku. O polityce możemy dyskutować. Założę się, że wiem, do czego zmierzasz: chcesz zadać pytanie, co powstrzymuje trzysta dziesięć milionów amerykańskich poszukiwaczy szczęścia przed palnięciem jeden drugiego w globus i odebraniem zupy. Zew natury. Liczy się moja przyjemność i do diabła z resztą.

Marathe wyciągnął chusteczkę.

– A co to znaczy „palnąć w globus”?

– Ponieważ ten nadmiernie uproszczony przykład pokazuje, jak bardzo oddaliliśmy się od siebie w sferze wartości, przyjacielu. – To powiedział Steeply. – Ponieważ konieczne jest elementarne poszanowanie cudzych dążeń, aby zachować społeczeństwo, w którym moje własne dążenia i interesy są szanowane. Okej? Moje ogólne, sumaryczne szczęście maksymalizuje się dzięki temu, że szanuję twoją nietykalność jako jednostki i nie pozwalam sobie po prostu kopnąć cię w kolano i nawiać z zupą.

Steeply przyglądał się, jak Marathe wydmuchuje jedną dziurkę nosa w chusteczkę. Marathe zaliczał się do tych rzadkich osobników, którzy nie oglądają chusteczki po wytarciu nosa. Steeply rzekł:

– Ale oczywiście potrafię wyobrazić sobie, że ktoś po twojej stronie przepaści wartości odpowie mi na to pytaniem w rodzaju, cytuję: „Owszem, mój bardzo dobry ami, ale co będzie, jeśli twoim rywalem do zupy okaże się typ spoza twojej społeczności, dajmy na to, jakiś nieszczęsny Kanadyjczyk, cudzoziemiec, un autre, którego dzieli od ciebie przepaść historii, języka i wartości, a także stopnia poszanowania wolności jednostki?”. Wówczas nie będą działać prospołeczne hamulce, a do głosu dojdzie mój naturalny instynkt palnięcia cię w globus i zawłaszczenia upragnionej zupy, gdyż biedny Kanadyjczyk jest poza równaniem jednostkowego poursuivre le bonheur, jako że nie należy on do społeczeństwa, na którego wzajemnym szacunku polegam, realizując własny interes maksymalizacji przyjemności w stosunku do przykrości.

Marathe przez cały czas tej przemowy uśmiechał się gdzieś wzwyż i w lewo, na północ, tocząc głową jak ślepiec. Jego ulubionym miejscem spędzania czasu wolnego od służby w amerykańskim mieście Boston był Ogród Publiczny latem, szeroki, niezadrzewiony stok schodzący do mare des Canaris, sadzawki z kaczkami, trawiasty klin skierowany na południe i na zachód, dzięki czemu porastająca go trawa zmieniała barwę od seledynowej zieleni po złoto w zależności od pozycji słońca krążącego nad głową; woda w sadzawce jest chłodna i mętnie zielona, pochylają się nad nią impresjonistyczne wierzby, pod drzewami siedzą ludzie i gołębie, a kaczuszki o zwartych szmaragdowych główkach pływają sobie w kółko, oczy mają okrągłe jak kamyki i suną po wodzie bez wysiłku, jakby nie miały nóg. Jak na filmowych idyllach miejskich na moment przed wybuchem nuklearnym w starych amerykańskich filmach śmierci i grozy. Marathe tęsknił za tą porą roku w Bostonie, MA, USA, kiedy napełnia się wodą sadzawki na powrót kaczek, wierzby się zielenią, a widoczne na północnym zachodzie słońce barwy wina łagodnym łukiem schodzi do lądowania bez eksplozji. Dzieci puszczają schludne latawce, a dorośli leżą na wznak na zboczu, chłonąc słońce, z oczami przymkniętymi jak w głębokim namyśle. Marathe uśmiechał się nieznacznie i rzewnie, jak ktoś zmęczony. Jego ręczny zegarek nie fosforyzował. Steeply wyrzucił peta, ale nie odwrócił się od Marathe’a, żeby popatrzeć, jak niedopałek spada.

– Więc zarzucasz mi, że nie tylko podbiję mu oko i zagarnę sobie całą porcję zupy – powiedział Steeply – ale zjadłszy zupę, oddam mu brudną miskę i łyżkę, a może także nieekologiczną puszkę Habitant, żeby coś z nimi zrobił, obarczę go odpadkami mojej chciwości, zasłaniając się jakimś pseudotraktatem o, w cudzysłowie, Współzależności, będącym w istocie bezczelnym nacjonalistycznym wybiegiem pozwalającym mi folgować własnej amerykańskiej żądzy przyjemności, bez oglądania się na zachcianki i interesy bliźniego.

Marathe rzekł:

– Zwróć uwagę, że nie mówię uszczypliwie „No prrrrrroszszę, i znów doszliśmy do punktu wyjścia”, co ty tak lubisz robić.

Steeply osłaniał ciałem zapaloną zapałkę w sposób zupełnie niekobiecy. Jego parodia akcentu Marathe’a zabrzmiała gardłowo, niczym dialekt amerykańskich Cajunów, a to z powodu trzymanego w ustach papierosa:

– Doprawdy? Czyżbym był w błędzie?

Marathe z buddyjskim namaszczeniem studiował pled na swych kolanach. Przez kilka sekund zachowywał się jak człowiek pogrążony w drzemce: z każdym wdechem i wydechem nieznacznie kiwał głową. Majestatycznymi prostokątami ruchomych świateł na nocnej połaci Tucson były Barki Lądowe, zdążające do skupisk kontenerów ze śmieciami ukrytych w głębokiej czeluści nocy. Marathe miał zawsze chęć zastrzelić rozmówcę, gdy ten zgadywał jego słowa i wypowiadał je pierwszy, nie dopuszczając go do głosu. Podejrzewał, że Steeply o tym wie, że wyczuł to w Maracie. Obaj starsi bracia Marathe’a od dzieciństwa drażnili go w ten sposób, przejmując obie strony dialogu i recytując jego kwestie, czym odbierali mu głos. Obydwaj zderzyli się czołowo z pociągami, zanim osiągnęli wiek matrymonialny[173]; Marathe stał w tłumie gapiów obserwujących umieranie tego lepszego. Część śmieci z niektórych Barek Lądowych miała trafić w meksykański region Sonora, ale większość przeznaczona była do wywózki na północ, skąd wystrzelona zostanie w Wypukłość. Steeply przyglądał się Marathe’owi.

– Doprawdy, Rémy? Czyżbym błędnie odczytał treść twoich słów?

Uśmiech, który wypełzł na usta Marathe’a, kosztował go całą wyćwiczoną sztukę opanowania.

– Puszki Habitant noszą ostentacyjny napis „Veuillez Recycler Ce Contenant”. Może i się nie mylisz. Ale ja nie pytam o spór narodów, tylko o ciebie i mnie, o nas dwóch, w przykładowej sytuacji, w której udajemy, że obaj należymy do typu amerykańskiego, każdy sobie, obydwaj nietykalni, obaj złaknieni soupe aux pois. Pytam cię, jaki udział ma społeczeństwo i ty sam w moim poczuciu szczęścia z powodu zupy, jeżeli jestem Amerykaninem?

Steeply wmanewrował palec pod ramiączko biustonosza, żeby zmniejszyć nieznośny ucisk.

– Nie rozumiem cię.

– No cóż. Obydwaj mamy straszną ochotę na całą jednoporcjową puszkę tego Habitantu. – Marathe pociągnął nosem. – Ja wiem, że nie wolno mi palnąć ciebie w globus i zabrać ci zupy, gdyż moje ogólne, długoterminowe poczucie szczęścia wymaga społeczeństwa współżyjącego na zasadzie rien de bonk[174]. Podkreślam: długoterminowe, Steeply. Mój szacunek do ciebie pozostaje w harmonii z moim poczuciem szczęścia. Ale jak mam wkalkulować ten aspekt długoterminowy w moje doraźne działanie tu i teraz, kiedy nasz martwy kamrat trzyma zupę, na którą obaj, śliniąc się, patrzymy łakomie? Moje pytanie brzmi więc tak: jeśli największą przyjemnością jest w tej chwili, en ce moment, cała porcja Habitantu, to jak mam wyzbyć się doraźnej chęci palnięcia cię w globus i zabrania tej zupy?

– Innymi słowy, chodzi ci o odroczoną nagrodę.

– Dobra. Tak jest. Odroczona nagroda. Ale jak miałbym, jako typowy Amerykanin, wykalkulować w myśli swoją długoterminową przyjemność, a następnie zrezygnować dla niej z doraźnego pragnienia zupy?

Steeply wypuścił nozdrzami dwa ostro zakończone kły dymu. Na jego twarzy malowała się cierpliwość podszyta uprzejmym zniecierpliwieniem.

– Myślę, że to się sprowadza do bycia dojrzałym i dorosłym Amerykaninem. Moglibyśmy tu użyć określenia „samolubstwo oświecone”.

– D’eclaisant.

Steeply nie odpowiedział mu uśmiechem.

– Oświecone. Skorzystam z twojego wcześniejszego przykładu: małe dziecko całymi dniami pałaszuje cukierki, bo one smakują mu najlepiej w każdej kolejnej chwili.

– Chociaż dobrze wie, że to mu zaszkodzi na żołądek i popsuje kły.

– Zęby – poprawił go Steeply. – Zwróć jednak uwagę, że nie można stosować faszystowskiej metody wrzasku i elektrowstrząsów za każdym razem, gdy dziecko nażre się cukierków. Dziecko musi nauczyć się z własnego doświadczenia, jak zachować równowagę pomiędzy realizacją własnych pragnień doraźnych a pragnień długoterminowych.

– A zatem oświecenie przez wolną wolę?

– To oś systemu edukacyjnego, który was tak oburza. Nie uczyć, czego należy chcieć. Uczyć, jak być wolnym. Jak dokonywać mądrych wyborów pomiędzy przyjemnością, odroczeniem a interesem dziecka w perspektywie długoterminowej.

Marathe pierdnął cicho w poduszkę, potakując głową jakby w głębokim namyśle.

– Wiem, co teraz powiesz – rzekł Steeply. – Zgoda, ten system nie jest idealny. Istnieje przecież chciwość, istnieje zbrodnia, istnieją narkotyki i okrucieństwo, i ruina, i niewierność, i rozwód, i samobójstwo. Morderstwo.

– Walenie w globus.

Steeply znowu majstrował przy ramiączku. Otwierał torebkę, poprawiał ciasne ramiączko i grzebał w torebce, która sądząc z odgłosów, była po kobiecemu pełna szpargałów.

– Ale to jest tylko cena – powiedział. – Cena wolności wyboru. Nie każdy uczy się w dzieciństwie, jak równoważyć własne interesy.

Marathe spróbował wyobrazić sobie chudych mężczyzn w okularach w rogowej oprawie i marynarkach z obwisłymi ramionami albo w białych laboratoryjnych fartuchach, którzy starannie pakują damskie fidrygałki do torebki agenta terenowego, aby wykreować efekt kobiecości. Steeply miał paczkę papierosów Flanderfumes i grzebał małym palcem w jej otworze, ewidentnie sprawdzając, ile zostało. Wenus stała nisko na północno-wschodnim nieboskłonie. Kiedy żona Marathe’a przyszła na świat jako niemowlę bez czaszki, powzięto zrazu podejrzenie, że jej rodzice nałogowo palili papierosy. Światło gwiazd i księżyca sposępniało. Księżyc jeszcze nie zaszedł. Chwilami zdawało się, że ognisko młodocianych imprezowiczów płonie w dole, ale gdy zwracało się tam po chwili oczy, już go nie było. Czas upływał w milczeniu. Steeply za pomocą paznokcia powoli wyłuskiwał z paczki papierosa. Marathe jako małe dziecko z nogami czuł awersję do osób wygłaszających komentarze na temat tego, ile inni palą. Steeply odkrył w końcu, jak powinien się ustawić, żeby zapałka nie zgasła. Wiatr nieco przycichł, ale chwilami nie wiadomo skąd dolatywały zimne podmuchy. Marathe tak głęboko pociągnął nosem, że zabrzmiało to jak ciężkie westchnienie. Głośne zapalenie zapałki nie obudziło echa.

Marathe jeszcze raz pociągnął nosem i powiedział:

– À propos różnych typów ludzkich, tych dojrzałych, które patrzą perspektywicznie, i tych infantylnych, które zjadają cukierki i zupę na bieżąco. Entre nous, tu, na tej półce, powiedz mi, Hugh Steeply: który typ, twoim zdaniem, odpowiada USA epoki ONAN i Wielkiej Wypukłości, tych USA, którym wszyscy inni chcą, według ciebie, wyrządzić krzywdę?

Ręce gaszące zapałkę zachowują się zawsze jak poparzone: ten gest strząsania. Marathe pociągnął nosem.

– Rozumiesz mnie? Pytam prywatnie, między nami. Jak to możliwe, żeby AFR skrzywdziła całą kulturę USA przez udostępnienie ludziom czegoś tak doraźnego i dobrowolnego jak możliwość obejrzenia tej jednej Rozrywki? Przecież wiesz, że nie da się nikogo zmusić do oglądania czegokolwiek. Jeśli rozpowszechnimy ten samizdat, wybór będzie wolny, no nie? Wolny od przymusu, no nie? Tak? Dobrowolny?

M. Hugh Steeply z BSN stał więc wsparty całym ciałem na jednym biodrze i wyglądał maksymalnie kobieco, kiedy tak palił papierosa z łokciem podpartym drugą ręką i z uniesioną do ust dłonią zwróconą grzbietem do Marathe’a stał w pozie kapryśnego znudzenia, które skojarzyło się Marathe’owi z kobietami w kapeluszach i żakietach z watowanymi ramionami, palącymi papierosy w czarno-białych filmach. Marathe rzekł:

– Twierdzisz, że my was nie doceniamy, że widzimy w was tylko samolubów i dekadentów. Powstaje jednak pytanie: czy my, kanadyjskie komórki oporu, jesteśmy w tym odosobnieni? Czy nie boicie się swojego rządu i żandarmerii? Jeżeli nie, to czemu wasze BSN tak bardzo stara się zapobiec Rozpowszechnieniu? Dlaczego ze zwyczajnej Rozrywki robicie samizdat i zakazany owoc, skoro się nie boicie, że ogół Amerykanów nie jest zdolny dokonać światłego wyboru?

Potężny Steeply zbliżył się do Marathe’a, stanął nad nim i spojrzał złowrogo z góry. Wschodzące ciało astralne Wenus rozświetliło lewą połowę jego twarzy do barwy bladawego sera.

– Bądź realistą. Rozrywka to nie cukierek ani piwo. Popatrz na Boston, co tam się teraz dzieje. Nie możesz przyrównywać tego procesu podstępnego zniewalania do swoich infantylnych przykładów słodyczy i zupy.

Marathe uśmiechnął się smętnie do mięsistego chiaroscuro tej okrągłej, bezwłosej amerykańskiej twarzy.

– Może prawda tkwi w faktach: po pierwszym obejrzeniu najwidoczniej nie ma już wyboru. Ale sama decyzja oddania się przyjemności Rozrywki? To już jest jakiś wybór, no nie? Święte prawo widza i akt wolnej woli. No nie? No tak?

W ostatnim roku niesponsorowanym, po zdawkowym finale każdego turnieju, na skromnej pofinałowej uroczystości rozdania nagród połączonej z potańcówką, Eric Clipperton pojawiał się nieuzbrojony, podskubywał cienko krojonego indyka z bufetu, pomrukiwał coś kątem cienkich ust do Maria Incandenzy, a potem stawał z kamienną twarzą i odbierał wielkie trofeum za pierwsze miejsce przy akompaniamencie rachitycznego aplauzu, po czym wtapiał się w tłum i dematerializował, wracając tam, gdzie mieszkał i trenował strzelanie. Clipperton musiał do tej pory uzbierać całą szafę, i jeszcze regał, smukłych trofeów USTA, a każde trofeum USTA miało marmurkową podstawkę z plastiku, na której wysoki metalowy chłopiec wyginał się w geście serwowania i wyglądał jak pan młody z weselnego tortu, który pięknie zagrywa do zewnętrznej. Clipperton chyba rozbił bank mosiądzu i plastiku, a jednak nie miał żadnej oficjalnej rangi: ponieważ jego glock 9 mm i intencje publiczne bardzo szybko przeszły do legendy, USTA uznała, że nigdy nie osiągnął regulaminowego zwycięstwa, ba, nie rozegrał nawet regulaminowego meczu. Uczestnicy rundy juniorów pytali czasem malutkiego Maria, czy to dlatego Eric Clipperton chodzi zawsze taki ponury i wycofany i czy dlatego tak ostentacyjnie materializuje i dematerializuje się na turniejach, że ta sama taktyka, dzięki której wygrywał, nie pozwalała traktować go jak kogoś z krwi i kości.

Tak było do ustanowienia ONAN i rozpoczęcia, w osiemnastym lecie życia Clippertona, Czasu Sponsorowanego – w rozreklamowanym Roku Whoppera, w którym USTA przemianowało się na ONANTA, a jakiś meksykański analityk systemów – który ledwo mówił po angielsku i nigdy nawet nie trzymał w ręku piłki tenisowej, za to umiał przetwarzać suche dane o wynikach – został dyrektorem centrum komputerowego i rankingowego ONANTA w Forest Lawn, NNJ, i nie mając pojęcia o specyfice sytuacji, potraktował serię zwycięstw Clippertona w sześciu głównych turniejach juniorów minionej wiosny jako usankcjonowane i realne. A gdy ukazał się pierwszy numer trójjęzycznego dwutygodnika „North American Junior Tennis”, który zastąpił „American Junior Tennis”, a w nim wzmianka o niejakim E.R. Clippertonie, #1 w Rankingu Kontynentalnym Mężczyzn do lat 18, brwi poszły w górę na niebywałą wysokość i wszyscy w EAT, od Schtitta w dół, pękali ze śmiechu, zastanawiając się, czy teraz Eric Clipperton odłoży swój psychiczny kirys i nieuzbrojony stanie w konkursowe szranki z resztą tenisowej młodzieży, skoro uzyskał wreszcie to, na czym tak bardzo mu zależało, że sam siebie uczynił tego niewolnikiem: prawdziwy i usankcjonowany #1; a tu zbliżają się już w przyszłym tygodniu Kontynentalne Mistrzostwa Juniorów na Kortach Ziemnych w Indianapolis, IN, i mały Michael Pemulis z Allston biega po szatni z PowerBookiem, przyjmując zakłady o to, czy Clipperton w ogóle zmaterializuje się w Indy, skoro już wywindował się na usankcjonowany szczyt, czy też wycofa się z turnieju i spocznie na laurach, masturbując się z glockiem w jednej ręce i najnowszym numerem „NAJT” w drugiej[175]. A tu, ku ogólnemu zaskoczeniu, Eric Clipperton we własnej osobie zjawia się nagle przed opuszczoną kratą bramy EAT w ciepły deszczowy późny ranek na dwa dni przed Turniejem, ubrany w obszarpany prochowiec i zdarte na noskach sneakersy, z pięciodniowym zarostem podobnym do włosów pod pachami, ale bez rakiet i jakiegokolwiek sprzętu sportowego, nawet bez robionej na zamówienie drewnianej kabury glocka 17, i samym swoim wyglądem zmusza pracującego na pół etatu rybiookiego ciecia z domu w połowie zbocza do natychmiastowego wciśnięcia domofonu – bo według ciecia był w opłakanym stanie – a że przepisy dotyczące obecności nierejestrowanych juniorów na terenie Akademii są srogie i zawiłe, a malutki Mario Incandenza przykuśtykał właśnie do kraty i konferuje z Clippertonem przez pręty, cieć wręcza mu słuchawkę domofonu i Mario osobiście prosi, żeby wpuszczono Clippertona na mocy specjalnego kodycylu do regulaminu, przekonując, że młody jest w rozpaczliwym stanie psychicznym; Mario rozmawia najpierw z Boczną Alice Moore, potem z prorektorem Cantrellem, a na koniec z Dyrektorem we własnej osobie, a tymczasem Clipperton gapi się bez słowa na małe żeliwne rakiety tenisowe wieńczące słupki bramy i ogrodzenia EAT, a minę ma tak ponuro nawiedzoną, że nawet twardziel cieć opowiadał później znajomym z odwyku, że ta upiorna postać w trenczu napędziła mu cykora jak jeszcze nic w trzeźwym życiu; a J.O. Incandenza wpuszcza wreszcie Clippertona, pomimo gwałtownych obiekcji Cantrella i Schtitta, kiedy okazuje się, że Clipperton domaga się tylko paru minut prywatnej rozmowy z Incandenzą Seniorem – przedstawionym mu zapewne w superlatywach przez Maria – którego chce prosić o radę, a Incandenza, który wprawdzie nie jest do końca trzeźwy, ale przytomny, ma bardzo niską odporność na traumy związane z wczesnym sukcesem; więc krata idzie w górę, a Clipperton i dwaj Incandenzowie drapią się w samo południe na nieużywane górne piętro Subdormitorium C w Gmachu Wschodnim, który stoi najbliżej bramy głównej, by odbyć psychoegzystencjalną sesję reanimacyjną – Mario nigdy nie zdradził, co tam usłyszał, nawet w nocy Halowi, kiedy Hal próbował zasnąć. Zostało jednak odnotowane, że w jakimś momencie Jegomość wezwał pagerem głównego pedagoga szkolnego Dolores Rusk, przebywającą w swoim prywatnym domu w Winchesterze, ale wezwanie zaraz zostało anulowane, natomiast wezwana została w ten sam sposób Boczna Alice Moore, którą Jegomość poprosił, aby bezzwłocznie ściągnęła z siłowni/sauny Lyle’a i przysłała go do Gmachu Wschodniego, a gdy Lyle wstawał z pozycji lotosu na podajniku ręcznika i spieszył z Boczną Alice na to nagłe wezwanie, w którymś momencie tego interwału – na oczach dr. Jamesa O. Incandenzy i Maria z przytroczoną do głowy kamerką Bolex H128, która za przyzwoleniem Clippertona rejestrowała cyfrowo całą tę kryzysową konwersację, aby uchronić EAT przed skutkami kafkowskich przepisów ONANTA dotyczących udzielania porad osobom spoza amerykańskich akademii – w którymś momencie, kiedy Lyle jest w drodze, Clipperton wyciąga z licznych kieszeni swojego mokrego, skomplikowanego płaszcza misternie poskładaną kserokopię rankingu z dwutygodnika „NAJT”, zdjęcie ślubne jakiejś bladawej środkowozachodniej pary w sepii i słynny wstrętny półautomat Glock 17,9 mm, przystawia go sobie do prawej – nie lewej – skroni, czyli dobrą prawą ręką, tą od rakiety, zamyka oczy, krzywi się i strzela sobie w łeb, raz na zawsze kasując własną maskę i okolice, robiąc wokół nieludzki chlew, a Incadenzowie, jeden po drugim, chwiejnym krokiem wycofują się z pokoju, zielonkawi na twarzach i zbryzgani czerwoną mgiełką, i – ponieważ doniesienie o tym, że Lyle opuścił siłownię i idzie przez teren, wywołało ogólne podniecenie i sprowokowało wielu uczniów do robienia zdjęć – zostali uwiecznieni w upiornym stanie na wielu fotkach, zachlapani kordytem i krwią, niczym dwaj górnicy z jakiejś makabrycznej kopalni.

Ludzie ze środowiska wyczynowego tenisa juniorów uznali to niejako za normalne, że nieodmienny uśmiech Maria Incandenzy nie przygasł nawet przez łzy na pogrzebie Clippertona. Frekwencja była słaba. Okazało się, że Eric Clipperton pochodził z Crawfordsville w stanie Indiana, gdzie jego Mamuś była uzależnioną od valium lekomanką w ostatnim stadium, a Tatuś, były hodowca soi, który stracił wzrok podczas gradobicia w roku 1994 PS, całymi dniami bawił się czerwoną piłeczką przyczepioną gumą do rakietki, co z oczywistych względów szło mu słabo. Strankwilizowani i niewidomi Clippertonowie nie mieli pojęcia, gdzie Eric znika na prawie wszystkie weekendy, i wierzyli mu na słowo, że te wszystkie wspaniałe trofea to owoc jego pozaszkolnej pracy niezależnego projektanta trofeów tenisowych, jako że nie jaśnieli inteligencją na tle ogółu amerykańskich rodziców. Pogrzeb odbywał się pod grożącym deszczem niebem w Veedersburgu, IN, gdzie znajduje się cmentarz dla ubogich. Jegomość ominął Indianapolis i zawiózł Maria na pierwszy z jego dwóch jak dotąd pogrzebów. To wzruszające, że Incandenza Senior przystał na prośbę Maria, żeby niczego nie filmować i nie dokumentować na potrzeby filmu dokumentalnego Jegomościa o tenisie juniorów. Mario zapewne opowiedział wszystko Lyle’owi, gdy tylko wrócił do siłowni, ale na pewno nie mówił nic Halowi ani Mamuś, a co do Jegomościa, to przesiadywał on już regularnie na odwyku i raczej nie był wiarygodnym źródłem informacji na jakikolwiek temat. A jednak Incandenza nie protestował, gdy Mario uparł się, że nikt poza nim nie będzie sprzątał w Subdormitorium C po wizycie Najświetniejszych z Enfield, którzy rozejrzeli się, obrysowali kredą ektoplazmę rozpostartej postaci Clippertona i pozapisywali coś w małych kołonotatnikach, po czym z irytującą skrupulatnością porównali notatki, a następnie technicy medyczni zapięli Clippertona na zamek błyskawiczny w wielkim gumowym worku, znieśli go na dół i wyturlali z budynku na noszach na kółkach z automatycznie chowanymi nóżkami, które musieli schować na schodach. Lyle’a już dawno tam nie było. Całą noc i dwie butelki Ajaksu Plus zabrało bradykinetycznemu Mariowi posprzątanie pokoju, w czym na pewno nie pomagały przykurcz rąk i płaskostopie; dziewczęta z grupy Osiemnastek słyszały przez ściany, jak Mario raz po raz upada i gramoli się na nogi; wreszcie idealnie czysty wiadomy pokój został zamknięty i stoi tak do dziś – tyle że G. Schtitt ma do niego specjalny klucz i jeśli któryś junior EAT za bardzo marudzi, Schtitt odsyła go na ochłonięcie do Apartamentu Clippertona, gdzie maruda może sobie pomedytować nad alternatywnymi drogami do sukcesu, poza ofiarnym przekraczaniem granic własnych możliwości i codziennym żmudnym brnięciem do odległego celu, bez gwarancji, że tam dotrze.

To Asystentka Dyrektora Ennet House, Annie P., ukuła powiedzonko, że Don Gately „świeci wielkim blaskiem”. Pięć poranków tygodniowo, bez względu na to, czy właśnie zszedł z Nocnego Dyżuru, czy nie, Don G. wsiada o 4:30 w Zieloną Linię w stronę miasta, żeby następnie złapać jeszcze dwa pociągi, które dowiozą go do drugiej pracy, w schronisku Shattuck dla Bezdomnych Mężczyzn, mieszczącym się w zbombardowanej okolicy Jamaica Plain. Bo Gately w trzeźwym życiu został cieciem. Zmywa mopem szerokie, zastawione pryczami podłogi, używając w tym celu roztworów ze środkiem przeciwgrzybicznym i odwszawiającym. Podobnie postępuje ze ścianami. Szoruje sedesy. Stosunkowa czystość sedesów w Shattucku może dziwić tylko do chwili wejścia w sektor natrysków, naturalnie ze sprzętem i w masce ochronnej. Połowa typów w Shattucku nie trzyma moczu. Pod prysznicami dzień w dzień leżą ludzkie odchody. Stavros pozwala Gately’emu podłączyć do kranu przemysłowy szlauch i spłukać najgorsze gówno z odległości, zanim Gately będzie musiał wejść tam z mopem, szczotkami, płynem dezynfekcyjnym i w masce.

Posprzątanie schroniska Shattuck zajmuje tylko trzy godziny, bo Gately i jego partner mają opracowany system. Partner Gately’ego jest jednocześnie właścicielem firmy, która ma umowę z Commonwealth na sprzątanie Shattucka; gość liczy sobie jakieś czterdzieści–pięćdziesiąt lat, nazywa się Stavros Lobokulas, pali długie papierosy z filtrem i posiada gigantyczną kolekcję katalogów damskich butów, których pliki wozi za siedzeniami w szoferce swojego 4×4.

Więc o jakiejś 8:00 są już zwykle po robocie, ale zgodnie z umową kasują za osiem godzin (Stavros L. płaci Gately’emu tylko za trzy, ale fucha jest na czarno), więc Gately zasuwa z powrotem do Government Center, żeby tam wsiąść w Zieloną Linię w kierunku zachodnim i dojechać wzdłuż Commonwealth do Ennet House, gdzie nakłada na oczy czarną maseczkę i śpi do godziny 12:00, kiedy zaczyna się zmiana popołudniowa. Stavros L. przeznacza tych kilka godzin na wertowanie katalogów obuwniczych (Gately bardzo chce wierzyć, że tylko je wertuje), ale potem musi udać się do Pine Street Inn, największego i najbrudniejszego schroniska dla bezdomnych w całym Bostonie, gdzie razem z dwoma innymi spłukanymi i zdesperowanymi kolesiami z innego domu przejściowego, w których Stavros rekrutuje tanią siłę roboczą, spędzi cztery godziny na sprzątaniu, a wystawi państwu rachunek za sześć.

Rezydenci Shattucka cierpią na wszelkiego rodzaju przypadłości fizyczne, psychiczne, nałogowe i duchowe, jakie tylko można sobie wyobrazić, specjalizując się w co bardziej obrzydliwych. Są więc worki od kolostomii i gwałtowne wymioty, i marskość wątroby z upławami, i brakujące kończyny, i zniekształcone głowy, i nietrzymanie moczu, i mięsaki Kaposiego, i wszystkie stopnie wyniszczenia, i niekontrolowane odruchy. Schizofrenia to tutaj norma. Kolesie w DT[V] traktują kaloryfery jak telewizory, rozbryzgują kawę po ścianach baraków. Są przemysłowe wiadra na poranne rzyganie, które rezydenci traktują tak, jak golfiści traktują chorągiewki na polu golfowym: celują w nie plus minus z dużej odległości. Jest taki jeden ukryty kącik, za rzędem małych szafek na cenną własność, w którym non stop sperma ścieka powoli po ścianie. I to o wiele za dużo spermy jak na jednego faceta czy nawet dwóch. Cały dom cuchnie trupem, choćbyś nie wiem co robił. Gately dociera do schroniska o 4:59,9 i na dzień dobry wyłącza głowę, jakby miał do niej przycisk ON/OFF. Przez cały czas z mściwą satysfakcją filtruje bodźce. Prycze w barakach śmierdzą moczem i można na nich zaobserwować wzmożoną aktywność insektów. Pracownicy państwowi, którzy nadzorują schronisko w porze nocnej, mają martwe oczy i oglądają soft porno schowani za biurkami, a wszyscy są wzrostu i postury Gately’ego, któremu nieraz proponowano pracę nocnego stróża, ale Gately twardo odpowiada Nie, Dziękuję i codziennie wymyka się stamtąd o 8:01, by Zieloną Linią powrócić na wzgórze, z akumulatorem Wdzięczność doładowanym na maksa.

Cieciowanie w Shattucku pod egidą Stavrosa Lobokulasa było pracą fizyczną, która trafiła się Gately’emu na trzy dni przed upływem miesięcznego okresu na znalezienie sobie uczciwej pracy, i od tamtego czasu stale się jej trzyma.

Mężczyźni w Shattucku powinni wstawać o 5:00, bez względu na pogodę i DT, żeby Gately i Stavros L. mogli po nich posprzątać. Ale są tacy, co się nigdy na czas nie wygrzebią z wyra – i jest to zawsze najgorszy element, z którym nie chciałoby się mieć do czynienia. Lubią stanąć całą bandą za plecami Gately’ego i gapić się, jak on spłukuje fekalia z posadzki pod natryskami, traktując to jak sport i kibicując mu okrzykami zachęty i rady. Za to kulą się służalczo, gdy do sali wejdzie wychowawca i każe im wstawać, a po jego wyjściu oczywiście nie wstają. Kilku ma wygolone placki na ramionach. Leżą na pryczach, halucynują, rzucają się i wrzeszczą, skopując wojskowe koce na podłogę, którą Gately akurat usiłuje przetrzeć mopem. Przekradają się z powrotem do ciemnego spermowego kącika z chwilą, gdy Gately skończył tam zmywać nocną spermę i oddalił się gdzieś, gdzie można oddychać.

Może najgorsze jest to, że w Shattucku zawsze trafi się ktoś, kogo Gately zna osobiście z czasów ćpania i kradzieży z włamaniem, z czasów, zanim doszedł do ściany i wyrzekł się wolnej woli w zamian za wolność od nałogu. Ci kolesie mają po dwadzieścia pięć–trzydzieści lat, a wyglądają na czterdzieści pięć–sześćdziesiąt i stanowią lepszą reklamę trzeźwości za wszelką cenę niż dzieła wszystkich agencji reklamowych razem wziętych. Gately daje im nieraz chyłkiem pięć dolców albo paczkę Koolsów, nawet czasami przemawia do nich językiem AA, o ile wyglądają na chętnych do rzucenia nałogu. Wobec reszty towarzystwa z Shattucka Gately przybiera minę, która znaczy, że ignoruje ich totalnie, dopóki trzymają się na dystans, ale jak ktoś z nim zadrze – to na ulicę albo za kraty. Kiedy mu ktoś zastąpi drogę, Gately tak długo gapi się w punkt tuż za jego głową, aż tamten się usunie. Higieniczna maska ochronna pomaga.

Wielką ambicją Stavrosa Lobokulasa – o której S.L. nieustannie opowiada Gately’emu, gdy sprzątają ten sam barak – wielkim marzeniem Stavrosa jest spożytkować swoją unikalną kombinację ciągot do szefowania, mądrości życiowej ciecia, talentu do wystawiania kreatywnych rachunków oraz do znajdowania w domach przejściowych desperatów gotowych zbierać gówna za psi pieniądz, do uciułania tylu $, żeby móc otworzyć sklep z damskimi butami w którejś z lepszych dzielnic Bostonu, gdzie kobiety są zdrowe i stylowe i mają dobre stopy, bo stać je na to, żeby o nie zadbać. Gately spędza sporo czasu w pobliżu Stavrosa, kiwając głową i prawie się nie odzywając. No bo co można powiedzieć na temat marzeń o karierze kręcącej się wokół stóp? Ale Gately jeszcze grubo po trzydziestce, o ile wytrzyma w czystości, będzie spłacał zasądzone odszkodowanie, więc potrzebuje tej roboty. Stopy nie stopy. Stavros jest podobno czysty od ośmiu lat, ale Gately po cichu wątpi w duchową jakość tej jego czystości. Na przykład Stavros łatwo się wścieka na kolesiów z Shattucka, którzy rano nie wstają i nie wychodzą z sali tak, jak powinni, i prawie co dzień robi Stavros scenę z ciskaniem mopa na środek podłogi i wrzaskiem: „Czemu wy się, skurwysyny, nie wyniesiecie do domu?”, co od przeszło trzynastu miesięcy okropnie go śmieszy, jego własny dowcip, Stavrosa.

Ale z całej tej Clippertonowej sagi wynika, że są tacy bardzo uzdolnieni gracze w grupie juniorów, którzy po prostu nie umieją przejść do porządku dziennego nad wejściem do ścisłej czołówki tabeli albo wygraną w jakimś ważnym meczu. Poza Clippertonem najupiorniejszym w historii przykładem tego syndromu był chłopak z Fresno w centralnej Kalifornii, też niezrzeszony (jego tata, architekt, kreślarz czy coś w tym stylu, odgrywał rolę jego trenera, ponieważ sam grał kiedyś w reprezentacji Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis czy może w Irvine; z punktu widzenia personelu EAT ważne jest tylko to, że znów mamy przypadek dziecka pozbawionego wsparcia i perspektyw, jakie daje akademia), który pokonał dwóch najwyżej rozstawionych zawodników i wygrał Pacific Coast Hardcourt Boys 18’s, za co był dziko fetowany na poturniejowej ceremonii połączonej z balem, z której to ceremonii został wyniesiony na rękach taty i kolegów z drużyny Fresno, a po powrocie do domu nocą wypił dużą szklankę Nestle’s Quik z dodatkiem cyjanku sodu, który jego tata potrzebował do tuszu kreślarskiego; chłopak wypija cyjankowego Quika w świeżo odnowionej kuchni rodzinnego domu i pada trupem, siny na twarzy, z ustami jeszcze pełnymi zabójczego Quika, a jego tata słyszy tępy huk padającego ciała, pędzi do kuchni w szlafroku i skórkowych kapciach i próbuje zastosować resuscytację metodą usta-usta, ale do ust dostaje mu się odrobinka Quika zaprawionego NaCN z ust chłopca i on też pada na wznak, sinieje i umiera, a wtedy do kuchni wbiega matka w maseczce błotnej i pantofelkach wykończonych puszkiem i widzi ich obu leżących, posiniałych i sztywniejących, i próbuje reanimować Tatusia architekta metodą usta-usta, i oczywiście sama pada, sinieje wszędzie tam, gdzie nie jest koloru błota od maseczki, i już po chwili leży martwa jak kłoda. A ponieważ w rodzinie jest jeszcze sześcioro dziatek w różnym wieku, które z upływem nocy wracają z randek albo drepczą z góry po schodach w piżamkach na ślicznych bosych stópkach, zwabione odgłosami padania i przedśmiertnych rzężeń, i ponieważ cała szóstka odbyła czterogodzinny, sponsorowany przez rotarian kurs pierwszej pomocy w YMCA, o świcie cała rodzina leży w kuchni posiniała i sztywna z progresywnie malejącą dawką zabójczego Quika rozsmarowaną wokół stężałych w przedśmiertnym grymasie ust, więc w sumie cała ta trauma niespodziewanego osiągnięcia celu, niewiarygodnie makabryczna i smutna, stanowi jeden z historycznych powodów, dla których wszystkie akredytowane akademie tenisowe mają obowiązek zatrudnić na pełnym etacie pedagoga szkolnego ze stopniem naukowym doktora, którego zadaniem jest badać uczniów sportowców pod kątem potencjalnie samobójczych reakcji na osiągnięcie zamierzonego sukcesu. Pedagogiem szkolnym w EAT jest obdarzona urodą drapieżnego ptaka dr Dolores Rusk, której obecność w szkole uczniowie uważają za co najmniej zbędną. Idziesz do niej z konkretnym problemem, a ta tylko składa dłonie w klatkę i znad tej klatki spogląda na ciebie beznamiętnie, i podchwytuje twoją ostatnią frazę, i powtarza ci ją z intonacją pytającą – „Ewentualny pociąg seksualny do partnera od debla?”, „Cała twoja wiara w siebie jako sportowca została podważona?”, „Dostajesz szału, kiedy ludzie cię papugują, zamiast odpowiadać na pytania?”, „Masz ochotę ukręcić mi łeb jak kurczakowi?” – cały czas zachowując minę, która w jej mniemaniu wyraża zapewne wzniosłą głębię, chociaż w istocie jest miną dziewczyny, która tańczy z tobą, chociaż wolałaby tańczyć z kimkolwiek innym. Jedynie nowicjusze EAT chodzą do Rusk, a i oni nie przesiadują u niej długo, więc Rusk spędza nadmiar wolnego czasu w swoim gabinecie na terenie Gmachu Mieszk.-Adm., układając zawiłe akrostychy i pracując nad rękopisem tekstu z zakresu psychologii popularnej, którego cztery pierwsze strony Axford i Shaw, włamawszy się do gabinetu, przeczytali i naliczyli dwadzieścia dziewięć przypadków użycia przedrostka „samo-”. Niedoszły karmelita Lyle, który na dziennej zmianie pracuje w kuchni, czasami Mario Incandenza, a nierzadko nawet Avril pełnią funkcję psychoterapeutów dla dobrze poinformowanych uczniów EAT.

Możliwe, że jedynymi graczami z grupy juniorów, którzy potrafią dojść na szczyt i wytrwać tam bez zwariowania, są ci, którzy już powariowali, albo ponure automaty à la John Wayne. Wayne siedzi w stołówce z resztą Kanadyjczyków, gapiąc się w ekran i rytmicznie ściskając w garści piłkę, bez żadnej czytelnej miny. Oczy Hala są zaczerwienione, nieprzytomne. O tej godzinie już mało kto ma w oczach odświętny blask Dnia W. Chociaż pobrzmiewa jeszcze echo rechotu po samobójczych filmowych porównaniach Gentle/Clipperton, to już plotkarski wątek romansu Rodneya Tine’a z Lurią P. i portret Tine’a jako współczesnego Benedicta Arnolda wydają się nieznośnie rozwlekłe i dygresyjne[176]. Panuje też lekka konsternacja, ponieważ wiadomo, że w porządku historycznym Czas Sponsorowany był podatkową reakcją na zawrotne koszty amerykańskiej Rekonfiguracji, co znaczy, że musiał nastać po formalnym proklamowaniu Współzależności, i w filmie Maria ta chronologia jest w zasadzie zachowana, jednak końcówka sugeruje, że Tine wrobił Johnny’ego Gentle’a w tę czasową kabałę podczas pierwszego roku studiów Orina Incandenzy na Uniwersytecie Bostońskim, a był to Rok Whoppera – czyli rok jak najbardziej już Sponsorowany. Całe towarzystwo je już wolniej, bawiąc się resztkami na talerzach, niektórych swędzą głowy pod kapeluszami, wszyscy są z lekka przecukrzeni, a jedno z najmniejszych dzieci, które czołgało się pod stołami z butelką kleju, wyrżnęło głową o ostry kant krzesła i teraz siedzi na kolanach Avril I., szlochając z rozpaczliwą histerią zmęczonego całym dniem malucha, co wszystkim działa na nerwy.

GENTLE IDZIE NA CAŁOŚĆ! – Nadtytuł; OTOCZONY OCHRONIARZAMI OBJEŻDŻA NOWĄ GRANICĘ „NOWEJ-NOWEJ” ANGLII – Tytuł; ROZBIJA BUTELKI SZAMPANA O MASYWNE PLEKSIGLASOWE MURY NA POŁUDNIE OD DAWNEGO SYRACUSE, CONCORD, NH, SALEM, MA – 10 pkt Podtytuł;

GENTLE IDZIE MNIEJ WIĘCEJ NA CAŁOŚĆ: Z NATLENIANEJ KAPSUŁY ŚLEDZI MECZ O PUCHAR FORSYCJI W LAS VEGAS, W KTÓRYM TO MECZU CLEMSON MIAŻDŻY UNIWERSYTET BOSTOŃSKI – Nagłówek autorstwa Tego Kolesia, który Teraz Układa Nagłówki w „Eagle”, lokalnej gazetce Rantoul, IL;

AKROMEGALICZNE NIEMOWLĘTA ZMIENIONE W EKSPERIALISTYCZNYM ZAMIESZANIU? – Tytuł Wstępniaka w „Daily Odyssean” z Ithaca, NJ;

GABINET GENTLE’A PRZEDSTAWI PROJEKT RESTRUKTURYZACJI BUDŻETU W ŚWIETLE WRZENIA NA WALL STREET WOKÓŁ KOSZTÓW „REKONFIGURACJI TERYTORIALNEJ” – Nagłówek; ADMINISTRACYJNA BURZA MÓZGÓW: WYDATKI NA INWERSJĘ RAKIET, KOSZTY RELOKACJI, UTRATA DOCHODÓW Z WIĘKSZEJ CZĘŚCI CZTERECH STANÓW – Podtytuł.

GENTLE [jego głos znacznie stłumiony przez maskę filtracyjną marki Fukoama i kapsułę tlenową z pleksiglasu]: Chłopaki.

WSZYSCY MINISTROWIE POZA MIN. DS. MEKS. I MIN. DS. KAN. [odgrywające Gabinet kampowe marionetki dziewcząt z Motown występują we frywolnych trzyczęściowych garniturkach, z ulizanymi do tyłu włosami i gigantycznymi wąsami à la Salvador Dalí, które to wąsy mogłyby być prostsze, ale i tak robią nieliche wrażenie na twarzach marionetek płci żeńskiej]: Szefie.

MIN. OBR.: Jak tam wielki mecz, panie Prezydencie?

GENTLE: Super, chłopaki: dziejowy, wizjonerski. Nadzwyczajne przeżycie. Zwróćcie uwagę, że mówię teraz „nadzwyczajne”, a nie „boskie”. Ale także dziejowe. Wczoraj, panowie, widziałem coś nadzwyczajnie wizjonerskiego i dziejowego. Nie mam na myśli meczu. Normalnie nie przepadam za futbolem. Całe to stękanie. Wszędzie błoto. Nie moje klimaty. Najciekawszy w całej grze był kopacz jednej z drużyn. Smukły, zwinny, z przerośniętą nogą i ciut mniej przerośniętą ręką. Jeszcze nie widziałem kopacza, którego byłoby słychać. HUMMM. BLAM. Zdążyłem zjeść całą parówkę, podczas gdy kopnięta przez niego piłka wisiała w powietrzu. Publiczność stała w grupkach, konferowała, hałasowała, wychodziła do toalety, wracała, jadła przekąski, a piłki tego kolesia wciąż wisiały w powietrzu. Jakże on się nazywał, R.T.?

MIN. SPR. WEWN.: Czy wolno z całym szacunkiem zapytać, czy to jest zebranie połączone z lunchem, panie Prezydencie? Czy to dlatego mamy przed sobą obok karafek z wodą papierowe maty pod talerze z syczuańskiej restauracji, ozdobione chińskimi znakami zodiaku, Tygrysem i Szczurem? Dostaniemy coś z chińskiej kuchni na wynos, Szefie?

[W tle dźwiękowym filmu Maria rozbrzmiewają krótkie frazy kornetu, słychać też przytłumione rękawiczką pstrykanie palcami – to Słynny Zapiewajło J.G., który zapadł w wizjonerski letarg].

MIN. TRANSP.: Zawsze miałem słabość do Kurczaka Generała Tsu, więc jeśli rzeczywiście…

RODNEY TINE, SZEF BIURA SŁUŻB NIESPRECYZOWANYCH USA: Prezydent Gentle wezwał nas tutaj dziś rano, abyśmy wspólnie zastanowili się nad kwestią, w którą, zdaniem Służb Niesprecyzowanych, pan Prezydent ma światły i twórczy wgląd.

GENTLE: Panowie, z przyjemnością i troską zarazem oznajmiamy, że nasz dziejowy eksperyment z Rekonfiguracją Terytorialną ONAN[177] jest gruntownym logistycznym zamachem stanu. Mniej więcej tak. Wprawdzie w Delaware zrobiło się tłoczno, wprawdzie pojedyncze sztuki krętorogiego bydła wymknęły się podobno naszym oddziałom taktycznym, a nastroje w centralnym stanie Nowy Nowy Jork pozostawiają sporo do życzenia, ale ogólnie, myślę, określenie „gruntowny zamach stanu” udatnie obrazuje ten rodzaj sukcesu.

TINE: Teraz pora pomyśleć, jak za to zapłacić.

WSZYSCY MIN. [sztywne półobroty, spoglądanie po sobie, prostowanie krawatów i wąsów, głośne przełykanie].

GENTLE: Rod donosi mi, że Marty ma już wstępne dane o kosztach całkowitych, chłopcy Cheta natomiast dostarczyli nam prognozy strat dochodów po Rekonfiguracji terenów objętych podatkami, z włączeniem tamtejszych gospodarstw domowych i przedsiębiorstw.

MIN. TRANSP. I MIN. SKARBU [puszczają w obieg grube foldery w okładkach, na których ziewa czerwona czaszka, zdobiąca wszystkie memoranda ze złymi wiadomościami, jakie krążą w administracji Gentle’a. Foldery są teraz otwierane i przeglądane przez WSZYSTKICH MIN. Odgłosy szczęk opadających na blat stołu. Kilka wąsów całkiem odpada. Któryś z MIN. pyta, czy w ogóle istnieje nazwa liczby z tyloma zerami. Widoczna na ekranie kapsuła tlenowa Gentle’a obrywa na wpół przeżutą rodzynką w czekoladzie, ku umiarkowanej uciesze widowni. Inna przebrana za mężczyznę marionetka z Motown zarzuca maleńką pętlę na krokiew w głębi obitej aksamitem Sali Posiedzeń Rządu].

GENTLE: Chłopcy. Panowie. Zanim komuś tutaj zabraknie tlenu [przykłada uspokajającą dłoń do szklanej ściany kapsuły], niech Rod wyjaśni nam, że pomimo kwantytatywnie dołującej wymowy tych liczb mamy przed sobą li tylko wyolbrzymiony przykład czteroletniego problemu, jakiemu koniec końców musi stawić czoła każdy rząd z wizją. Nawiasem mówiąc, nieznana panom, ale mile widziana twarz po mojej lewej to pan P. Tom Veals z Veals Associates Advertising w Bostonie, USA, AN.

WSZYSCY MIN. [niezbyt uspokojone pomruki powitania pod adresem Vealsa].

PAN P. TOM VEALS [drobniutki, niski korpus kukiełki i olbrzymia twarz, która składa się głównie z przednich zębów i okularów]: Siema.

TINE: A po lewej ręce Toma mam zaszczyt przedstawić uroczą i zachwycającą panią Lurię P. [wskaźnikiem demonstruje marionetkę niewiarygodnej wprost urody; stół konferencyjny Sali Posiedzeń Rządu jakby dźwiga się nieznacznie, gdy Luria P. unosi starannie wyrysowaną kredką brew].

Nadal TINE: Panowie, Prezydent usiłuje nam powiedzieć, że mamy do czynienia z mikrokosmicznym przykładem słynnego Potrójnego Impasu Demokratycznego, z którym mierzyli się już wizjonerzy od F.D.R. i J.F.K. po dzień dzisiejszy. Amerykański elektorat – do czego ma pełne prawo – domaga się władzy i wizji na miarę milenium: zdecydowanego działania, trudnych wyborów, licznych programów i usług – weźmy na przykład Rekonfigurację Terytorialną – które wprowadziłyby odnowione społeczeństwo w całkiem nową erę współzależnego wyboru i wolności.

GENTLE: Uchylam przed tobą retorycznego kapelusza, kotku.

TINE [wstaje, czerwone paciorki oczu błyszczą w filcu okrągłej twarzy, te oczy to dwie miniaturowe żaróweczki detektora dymu podłączone do jednej bateryjki AAA przylepionej taśmą do pleców kitla chirurgicznego marionetki]: A zatem, najogólniej mówiąc, jeżeli wizja prezydenta nakazuje trudny wybór redukcji pewnych programów i usług, to nasi statystycy przewidują z rozsądną indukcyjną pewnością, że amerykański elektorat strzeli focha.

VEALS: Strzeli focha?

LURIA P. [do TINE’A]: To kanadyjski idiom, cheri.

VEALS: A co to za cizia?

TINE [skonsternowany]: Sorry, Tom. Kanadyjski idiom. Strzelić focha. Nadąsać się. Wyrazić niezadowolenie. Zgromadzić się. Urządzić marsz protestacyjny po pięciu w rzędzie. Potrząsać unisono wzniesionymi pięściami. Strzelić focha. [Wskazuje zdjęcia na stelażach w tle, przedstawiające historyczne grupy protestacyjne].

MIN. SKARBU: Wiemy już dzisiaj aż za dobrze, do czego dojdzie, jeżeli spróbujemy podwyższyć konwencjonalne podatki.

SEKR. STANU: Rewolta podatkowa.

MIN. ZDR.: Festiwal fochów, Szefie.

MIN. OBR.: Tea party.

GENTLE: Dokładnie. Fochostan. Polityczne fochobójstwo. Utrata mandatu. Zresztą obiecaliśmy już zamrożenie podatków. Ogłosiłem im to w Dniu Inauguracji. Powiedziałem: spójrzcie mi w oczy, podwyżek nie będzie. Obiecałem, że ten trudny wybór nie uszczerbi naszego programu. Wraz z Rodem i Tomem urządziliśmy trójplakatową ekspozycję. Punkt pierwszy: śmieci. Punkt drugi: żadnych podwyżek. Punkt trzeci: znalezienie winnego poza granicami naszej wspólnoty.

TINE: Czyli na razie mamy podwójny impas, obie strony mogą nam strzelić focha.

MIN. SKARBU: A mimo to środowiska finansowe domagają się zrównoważonego budżetu federalnego. Komisja Rezerw żąda wręcz równowagi budżetowej. Nasz bilans wymiany handlowej z tymi kilkoma krajami, z którymi jeszcze handlujemy, wymaga stabilnego dolara i równowagi budżetowej.

TINE: Trzeciej strony Potrójnego Impasu, Chat. Rozwój eksportu, ograniczenie importu, wymagana równowaga.

GENTLE: Klasyczny dyrektorski dylemat. Cierń w ścięgnie Achillesa procesu demokratycznego. Nawiasem mówiąc, czy ktoś z panów słyszy cienki pisk?

WSZYSCY MIN. [patrzą po sobie tępym wzrokiem].

VEALS [głośno wyciera nos].

GENTLE [opukując badawczo wewnętrzną powierzchnię kapsuły]: Ja czasem słyszę pisk o wysokiej częstotliwości poza zasięgiem słuchu innych ludzi, ale ten pisk jest jakiś inny.

WSZYSCY MIN. [poprawiają krawaty, wpatrują się w wypolerowany blat stołu].

GENTLE: A więc negatywna odpowiedź na moje pytanie o pisk.

VEALS: Czy możemy przejść do tematu, panowie?

TINE: A może to jest ten charakterystyczny wysoki ton, który czasem poprzedza pańską gotowość do ogłoszenia jakiegoś przełomowego, wizjonerskiego wglądu, którego pan doświadczył w związku z nierozwiązywalnym dotychczas Potrójnym Impasem, sir?

GENTLE: Słońce ty moje, Rod, znowu strzał w dziesiątkę. Panowie, rzućcie okiem na te eksponaty restauracyjne zdobione rycinami z chińskiego kalendarza.

TINE: Oczywiście ma Szef na myśli te nasze maty pod talerze, nawiązujące bezpośrednio do prezydenckiej wizji dochodu z podatków.

GENTLE: Panowie, jak wam wszystkim wiadomo, wróciłem właśnie, najprędzej jak się dało, jeszcze mi się odbijają tamte parówki, w których na pewno roiło się od mikrobów, handel uliczny stał się zmorą naszych czasów i zagrożeniem dla…

TINE [daje znak skrzyżowanymi rękami].

GENTLE: A więc, panowie, jestem świeżo po gościnnym występie na uczelnianym meczu pucharowym. Na którym wcinałem wspomniane frankfurterki. Ale do rzeczy: czy którykolwiek z panów wie przypadkiem, jaką nazwę nosi ten uczelniany turniej pucharowy?

MIN. BUD.: Mówił pan, zdaje się, że to Puchar Forsycji, Szefie.

GENTLE: Tak istotnie mówiłem, panie Sivnik, bo tak się ta impreza nazywała, kiedy ja sam śpiewałem hymn uczelni, w ’91.

LURIA P. [podnosząc matę pod talerz w chińskie znaki zodiaku, z tłustą plamą Pikantnej Kwaśnej Zupy w lewym górnym rogu]: Więc może teraz zechce pan zdradzić gabinetowi, jak się nazywają te rozgrywki futbolowe, Monsieur Président.

GENTLE [z miną prestidigitatora spogląda na VEALSA, który dłubie w szparze między wielkimi siekaczami wizytówką służbową dyrektora Pillsbury i Pepsico]: Chłopcy, słuchałem odgłosów podań, bekałem ostrą papryczką, wąchałem piwną pianę i brzydziłem się publicznych pisuarów. Tak było na meczu o Ken-L-Ration-Magnavox-Kemper-Insurance Forsythia Bowl.

***

Rok Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Na Misji Grupy Białej Flagi goszczącej w lipcu w Braintree u Grupy Trudna Rada Pić Nie Wolno Don G. przyznał się publicznie z podium, że jest mu wstyd, bo wciąż nie posiadł głębokiego zrozumienia Siły Wyższej. Trzeci z Dwunastu Kroków programu bostońskich AA zaleca poddanie własnej chorej woli pod miłujące kierownictwo „Boga, jakkolwiek Go pojmujesz”. Za jedną z naczelnych zalet AA uchodzi to, że wolno sobie wybrać własnego Boga. Wolno wyrobić sobie własne pojęcie Boga, Siły Wyższej czy Kogo/Czego tam jeszcze. Tymczasem Gately, czysty od circa dziesięciu miesięcy, z wysokości podium TRPNW wygłasza refleksję, że w tym momencie jest totalnie skołowany i zagubiony, już chyba lepiej by było, gdyby Krokodyle Białej Flagi chwyciły go za klapy i najzwyczajniej powiedziały mu, jakiego Boga AA ma pojmować, i żeby dały mu niedwuznaczne i dogmatyczne instrukcje przekazywania własnej Chorej Woli tej konkretnej Sile Wyższej. Gately wzmiankuje, iż zauważył, że niektórzy katolicy i fundamentaliści zrzeszeni w AA nabyli w dzieciństwie obrazu Boga Surowego i Karzącego, a teraz są nieopisanie wdzięczni AA za doświadczoną tu przemianę ducha, której owocem jest pojęcie Boga Miłującego, Wybaczającego i Opiekuńczego. Ale ci zaczynali przynajmniej od jakiejś idei Jego/Jej/Tego, a czy słusznej, czy nie, to już nieważne. Można by pomyśleć, że łatwiej jest zaczynać od 0, w sensie zaplecza wiary i przesądów, można by pomyśleć, że łatwiej jest wymyślić sobie od początku Boga-Siłę-Wyższą, a potem na tym zbudować pojmowanie, ale Don Gately skarży się, że nie takie jest jak dotąd jego doświadczenie. Jego dotychczasowe doświadczenie jest takie, że Don G. wybiera sobie jeden z proponowanych przez AA obiektów kultu i pada rano na kolana, Prosząc o Pomoc, a potem pada na kolana po raz drugi przed pójściem do łóżka i mówi Dzięki Ci, obojętnie, czy wierzy, że przemawia do Kogoś/Czegoś, czy też nie, i jakoś pokonuje kolejny dzień na czysto. Tyle, po dziesięciu miesiącach skupienia i refleksji, „pojmuje” Gately „po linii Boga”. Publicznie, oko w oko z tłumem twardych i niezłomnych AA, spowiada się i żali jednocześnie, że czuje się jak szczur w labiryncie, który nauczył się jednej drogi wiodącej do sera i po szczurzemu przemierza wciąż tę samą trasę. A ser jest metaforą Boga. Gately wciąż czuje, że nie ma dostępu do Wielkiego Duchowego Obrazu. W stosunku do rytualnych codziennych modlitw „Proszę” i „Dziękuję” Gately czuje się jak pałkarz, któremu wyszła seria odbić, więc nie zmienia kija, skarpet ani rutyny gry, dopóki dobra passa mu towarzyszy. Dobra passa jest tutaj metaforą trzeźwości, wyjaśnia Gately. Całe kościelne podziemie jest dosłownie niebieskie od dymu. Gately mówi, że w jego odczuciu to jest dość nędzne i kulawe pojmowanie Siły Wyższej, coś jakby ułatwienie w postaci sera w labiryncie albo niepranego „na szczęście” suspensorium. A kiedy, mówi, próbuje wyrwać się z błędnego koła mantry pozwól-mi-przetrwać-dzień, kiedy klęka o innych porach, żeby się modlić, medytować, pozyskać wielkoformatowe duchowe pojęcie Boga, jakkolwiek Go pojmuje, to wówczas czuje Nic – nie nic, lecz NIC, pozbawioną konturów bezbarwność, która jest gorsza niż bezwzględny ateizm, z którym przyszedł do AA. Mówi, że nie wie, czy to ma jakiś głębszy sens, czy tylko świadczy o przeżartej Chorobą woli i tak zwanym duchu. Zwierza się Grupie Trudna Rada Pić Nie Wolno z mrocznych, pełnych zwątpień myśli, których nie śmiałby nigdy zdradzić w cztery oczy Francisowi Furiatowi. Nawet nie patrzy na F.F. zasiadającego w rzędzie Krokodyli, kiedy wyznaje, że w takich chwilach chce mu się rzygać ze strachu. Bo coś, czego nie widać, nie słychać, czego nie można dotknąć ani zwęszyć, to jeszcze jest OK. To jest w porządku. Ale coś, czego nie można nawet poczuć? A właśnie coś takiego czuje Don Gately, kiedy próbuje pojąć to coś, do czego mógłby się szczerze modlić. Nicość. Mówi, że gdy się modli, to w wyobraźni jawią mu się fale mózgowe jego własnej modlitwy wybiegające w przestrzeń, gdzie nie ma nic, co by je zatrzymało, promieniujące w przestrzeń coraz szerzej, poza horyzont jego życia i dalej, i wciąż nienatrafiające na jakieś Coś, a tym bardziej na Coś z uchem. A tym jeszcze bardziej na Coś z uchem, co nie ma go w dupie. Don Gately wścieka się i wstydzi, że gada takie rzeczy, zamiast nawijać, jak to wspaniale jest przeżyć dzień bez zażywania Substancji, ale jest, jak jest. Dzieje się, co się dzieje. Nie zbliżył się do zaleceń Trzeciego Kroku bardziej niż w dniu, w którym Kurator przywiózł go do tego domu przejściowego z aresztu w Peabody. Od myślenia o tym całym Bogu chce mu się rzygać, nadal. I boi się.

I znów się zdarza to samo co zawsze. Twarda, paląca non stop Grupa Trudna Rada Pić Nie Wolno wstaje jak jeden mąż i bije brawo, mężczyźni gwiżdżą na dwóch palcach, w przerwie ludzie podchodzą, żeby uścisnąć jego wielkie łapsko, a czasem nawet niezgrabnie go przytulić.

Za każdym razem, kiedy się zapomni i ujawni publicznie, jak daje dupy w trzeźwości, bostońscy AA prześcigają się w zapewnieniach, że świetnie się go słuchało i niech, na litość boską, Przychodzi Dalej, dla nich, jeżeli nie dla siebie, cokolwiek to, kurwa, znaczy.

Grupa Trudna Rada Pić Nie Wolno to na oko w 50% motocykliści i laski motocyklistów, co oznacza krótkie skórzane kamizelki, buty na dziesięciocentymetrowym obcasie, pasy z klamrami zaopatrzonymi w małe sztylety, tatuaże, które bardziej przypominają murale, duże biusty w skąpych bawełnianych koszulkach, bujne brody, harleyowe akcesoria, drewniane zapałki w kącikach ust i tak dalej. Po Ojcze nasz, kiedy Gately i inni prelegenci Białej Flagi stoją ciasną gromadką przed drzwiami dolnego kościoła i ćmią papierosy, rozlega się ryk grzanych silników, od którego trzęsą się plomby w zębach. Gately nawet nie próbuje sobie wyobrazić, co to znaczy być trzeźwym i niećpającym motocyklistą. Zresztą po co. Przypuszcza, że ci ludzie całymi dniami polerują swoje skóry na wysoki połysk i grają w bardzo precyzyjny bilard.

Jeden trzeźwy motocyklista, który nie może być dużo starszy od Gately’ego i prawie dorównuje mu wzrostem – napakowany, z malutką głową i trójkątną szczęką, która nadaje mu wygląd przystojnej modliszki – podjeżdża do Gately’ego chopperem długości samochodu. Mówi, że fajowo się go słuchało. Potrząsa jego dłonią w skomplikowany sposób, właściwy Murzynom i harleyowcom. Przedstawia się jako Robert F., chociaż na klapie skórzanej kurtki stoi jak byk BOB DEATH. Laleczka harleyowca obejmuje go od tyłu w pasie, tak jak to jest u nich przyjęte. Robert F. alias Bob Death mówi Gately’emu, że fajnie było posłuchać, jak ktoś nowy dzieli się z serca swoimi zmaganiami z komponentą Boga. To niesamowite: usłyszeć z ust harleyowca terminologię bostońskich AA, słowo „dzielić się”, a tym bardziej „komponent” i „serce”.

Inni białoflagowcy przestali gadać i obserwują obu mężczyzn, którzy po prostu stoją dość pokracznie, przy czym motocyklista jest obejmowany od tyłu, sam zaś obejmuje okrakiem swoją bulgoczącą maszynę. Ma na sobie skórzane portki i skórzaną kamizelkę na gołe ciało. Gately zauważa ponadto więzienny tatuaż z insygniami AA, czyli trójkątem wpisanym w kółko, umieszczony na jednym masywnym ramieniu.

Robert F./Bob Death pyta Gately’ego, czy może zna ten o rybach. Glenn K. w swojej pierdolonej szacie podsłuchuje i oczywiście wtrąca swoje trzy grosze, wcina się i zadaje pytanie, kierując je do wszystkich, czy znają tę zagadkę: co mówi ślepy, przechodząc koło straganu z rybami? I nie czekając, odpowiada: „Dobry wieczór paniom”. Paru białoflagowców płci męskiej pęka ze śmiechu, a Tamara N. wali od tyłu w spiczasty kapelusz Glenna K., ale bez ognia, jakby mówiła: no i co robić z takim pierdolonym dupkiem.

Bob Death uśmiecha się luzacko (motocykliści z Południowego Wybrzeża to znani luzacy), przesuwa wargą zapałkę w ustach i mówi: „Nie, inny, o rybach”. Musi drzeć się jak barman, żeby przekrzyczeć ryk swojej maszyny. Nachyla się do Gately’ego i tłumaczy, że ten, o który mu chodziło, idzie tak: Płynie sobie stara wąsata ryba i spotyka trzy małe rybki, i mówi do nich: „Cześć, chłopaki, jak tam woda?”, i płynie dalej, a te trzy małe rybki patrzą za nią, patrzą po sobie i jedna mówi: „Co to, kurwa, jest woda?”, i płyną dalej. Młody motocyklista prostuje się, częstuje Gately’ego uśmiechem, wzrusza wyrozumiale ramionami i rusza z kopyta, a opięty koszulką biust rozpłaszcza się na jego plecach.

Ból emocjonalny marszczył czoło Gately’ego przez całą jazdę do domu Drogą Numer 3. Siedzieli z tyłu w starym aucie Francisa Furiata. Glenn K. zaczął zadawać zagadkę, jaka jest różnica pomiędzy flaszką piętnastoletniej Hennessy a waginą. Siedzący obok kierowcy Krokodyl Dicky N. przypomniał mu natychmiast, że w towarzystwie są damy. Francis Furiat przez cały czas żuł wykałaczkę i patrzył na Gately’ego w lusterku wstecznym. Gately’emu chciało się zarazem płakać i komuś przywalić. Tandetne pseudodemoniczne szaty Glenna zalatywały zjełczałą wonią ścierki. W aucie obowiązywał zakaz palenia. Francis Furiat miał ze sobą małą butlę tlenową, z którą nie mógł się rozstawać, i małą, cienką jasnoniebieską plastikową rurkę przylepioną plastrem pod nosem, która doprowadzała tlen. Na temat butli i rurki Francis Furiat powiedział tylko tyle, że nie używa ich z własnej woli, ale usłuchał dobrej rady i oto nadal oddycha powietrzem, zachowując fantastyczną Aktywność.

Jest coś, czego nie mówią bostońscy AA nowicjuszowi, który z desperacji odchodzi od zmysłów i gotów jest własnoręcznie skasować swoją maskę. Takiemu mówią, że wszystko będzie dobrze i coraz lepiej, w miarę postępu abstynencji i rekonwalescencji, tylko jakoś zapominają wspomnieć, że droga do polepszenia prowadzi przez ból. Nie wokół bólu i nie pod prąd bólu. Tego nie mówią, za to gadają o Wdzięczności i Uwolnieniu od Nałogu. A trzeźwość boli, i to bardzo, po jakimś czasie każdy się o tym przekona. A jak już jesteś czysty i nawet cię już za bardzo nie ciągnie do Substancji, tylko z bólu chce ci się płakać i wdeptać kogoś w gówno, to wtedy bostońscy AA zaczynają ci prawić kazania, że jesteś dokładnie tu, gdzie powinieneś być, i powinieneś pamiętać o bezcelowym bólu aktywnego uzależnienia i o tym, że ten trzeźwy ból ma przynajmniej jakiś cel. Ten ból oznacza, że dokądś zmierzasz, wmawiają ci, i w tym właśnie jest lepszy od błędnego koła bólu uzależnienia.

Nie mówią ci, że kiedy nagląca potrzeba ćpania magicznie zniknie, gdy minie sześć czy osiem miesięcy bez Substancji, wtedy zaczniesz „kontaktować” z przyczyną, dla której w ogóle brałeś Substancje. Zaczniesz rozumieć, dlaczego uzależniłeś się od tego, co w sumie było anestetykiem. Nawiązanie Kontaktu z Własnymi Uczuciami to jeszcze jeden owinięty w bawełnę slogan, który, jak się okaże, maskuje upiorną rzeczywistość[178]. Zaczyna wychodzić na jaw, że im banalniej brzmi slogan AA, tym ostrzejsze są kły rzeczywistości, którą ten slogan skrywa.

Pod koniec rezydencji w Ennet, kiedy od jakichś ośmiu miesięcy był czysty i mniej więcej wolny od wszelkich nałogów chemicznych, kiedy co rano drałowal do Shattucka, przerabiał Kroki, Udzielał Się i odwalał zebrania jak głupi, Don Gately zaczął sobie nagle przypominać rzeczy, których wolałby nie pamiętać. Przypomniał sobie. Właściwie „przypomniał” nie jest najwłaściwszym słowem. To było raczej ponowne przeżywanie sytuacji, których za pierwszym razem właściwie nie przeżył, w sensie emocjonalnym. Sporo z tego to były niedramatyczne bzdety, ale i tak bolesne. Np. kiedy miał może jedenaście lat i udawał, że ogląda z matką telewizję, i udawał, że słucha jej cowieczornego monologu, jej coraz to bełkotliwszej litanii skarg i zażaleń. O ile Gately może sobie w ogóle pozwolić na zdiagnozowanie u kogoś alkoholizmu, jego matka była na bank alkoholiczką. Pijała Stoliczną przed telewizorem. Kablówki nie mieli z powodu kasy. Popijała z małych wąskich kieliszeczków, zagryzając kawałkami marchwi i papryki, które wpadały jej do wódki. Gately to było jej nazwisko panieńskie. Biologiczny ojciec Dona był estońskim imigrantem, robił w żelazie, był spawaczem z ambicjami. Matce Gately’ego złamał szczękę i wyjechał z Bostonu, gdy Gately był jeszcze w brzuchu. Gately nie miał rodzeństwa. Jego matka zamieszkała następnie z kochankiem, byłym żandarmem Marynarki, który ją bijał regularnie, celując między pachwinę a piersi, żeby nie było widać. Posiadł tę umiejętność jako strażnik aresztu na okręcie i funkcjonariusz Patrolu Przybrzeżnego. Po ośmiu–dziesięciu heinekenach znienacka ciskał w ścianę magazynem „Reader’s Digest”, przewracał matkę na ziemię i lał ją miarowymi ciosami, ona padała na podłogę, a on ją okładał po tych miejscach, gdzie nie widać, celując między słabe wymachy jej ramion – Gately przypomniał sobie, że matka próbowała odpierać ciosy trzepotliwymi ruchami rąk, jakby gasiła płomienie. Gately jak dotąd nie zdobył się na to, żeby ją odwiedzić w Państwowym Domu Opieki Długoterminowej „Medicaid”. Żandarm trzymał koniec języka w kąciku ust, a na jego twarzy o małych oczkach malował się wyraz wielkiego skupienia, jakby rozbierał na części delikatny mechanizm albo składał go na nowo. Klęczał nad nią na jednym kolanie, z miną trzeźwego rachmistrza, i wymierzał ciosy, nagłe i śmigłe, a ona, wijąc się po ziemi, odpędzała je a sio, a sio. Te śmigłe ciosy.

Z psychicznej toni wypłynęły niezmiernie szczegółowe wspomnienia tych awantur, a stało się to pewnego popołudnia w maju RPDD, akurat kiedy Gately zabierał się do koszenia trawnika przed Ennet House, o co poprosiła go Pat, bo Służby Miejskie Enfield Marine wstrzymały świadczenie usług komunalnych w odwecie za opóźnienie w opłatach za media. Po walącym się domku na plaży w Salem, z Sufitem Hermanem, Który Oddychał, całkiem jak w tej kołysance, zamieszkali w osiedlu identycznych domków w Beverly, po sąsiedzku z panią Waite, gdzie porządne krzesła w jadalni miały żłobkowane nogi i na każdej z tych nóg Gately wydrapał szpilką tuż nad podłogą „Donad” i „Donold”. Wyżej ortografia była już w porządku. Zupełnie jakby cały pakiet jego wspomnień z młodości zatonął bez śladu, gdy Gately skończył szkołę i dopiero w trzeźwości wypłynął z powrotem w miejscu, gdzie Gately mógł Nawiązać Kontakt ze Wspomnieniami. Jego matka mówiła na żandarma „ten dhań” i kazała mu „spiehdalać”, kiedy ją lał. Pijała wódkę z pływającymi w środku warzywami; nawyk ten przejęła od nieobecnego Estończyka, który miał na imię (Gately przeczytał to na podartej, a potem niezdarnie posklejanej scotchem kartce, znalezionej w matczynej szkatułce na biżuterię, kiedy matkę trafił krwotok spowodowany marskością wątroby) Bułat. Dom Opieki Długoterminowej „Medicaid” znajdował się kurewsko daleko, za mostem Yirrell Beach w Point Shirley, po drugiej stronie zatoki od lotniska. Były żandarm był dostawcą serów, a później pracował w wytwórni zupy rybnej, żłopał piwo Heineken i każdą wypitą butelkę odnotowywał w małym kołonotatniku, który służył mu do kontroli spożycia alkoholu.

Jego mama miała ulubioną leżankę przed TV, obitą czerwonym perkalem, i kiedy zmieniała pozycję z siedzącej na leżącą, na jednym boku, z ręką pomiędzy głową a szydełkową serwetką na podłokietniku kanapy, z przechylonym kieliszkiem na skrawku miejsca, jakie na poduszce zostawiał jej biust, był to znak, że odpływa. Gately miał może z dziesięć–jedenaście lat; udawał, że słucha i ogląda TV, leżąc na podłodze, ale tak naprawdę to dzielił uwagę między resztki przytomności matki a poziom Stolicznej w butelce. Pijała tylko Stoliczną, nazywała ją swoim Towarzyszem Broni i nie uznawała niczego poza Towarzyszem. Kiedy ją wreszcie zamroczyło, a mały Don ostrożnie wyłuskał jej kieliszek z dłoni, brał butelkę i mieszał parę pierwszych wódek z DietCoke, wypijał jedną po drugiej, aż przestały palić w przełyku, a resztę dopijał prosto z butelki. To była rutyna. Potem odstawiał prawie pustą flaszkę obok matczynego kieliszka z niedopitą wódką, w której ciemniały warzywa, a matka rano budziła się na kanapie i nie miała pojęcia, że nie wypiła wszystkiego. Gately zawsze pamiętał, żeby zostawić jej łyk na przebudzenie. Ale ten gest, uświadamiał sobie teraz, nie wynikał li tylko z synowskiej dobroci: gdyby matka nie miała porannego łyka, nie ruszyłaby się przez cały dzień z czerwonej kanapy i wieczorem nie byłoby nowej flaszki.

Miał wtedy dziesięć lat, może jedenaście, jak teraz pamięta. Meble w mieszkaniu były prawie wszystkie pozakrywane folią. Z rdzawej wykładziny zrobiła się szmata, którą właściciel ciągle obiecywał zdjąć i położyć drewnianą podłogę. Żandarm pracował na noce, w każdym razie przynajmniej prawie co wieczór wychodził z domu, a wtedy matka ściągała folię z kanapy.

Dlaczego kanapa, która zwykle tkwiła pod folią, miała ochronne serwetki na podłokietnikach – tego Gately nie pamięta i nie umie wyjaśnić.

Przez jakiś czas mieli w Beverly kotka, Nimitza.

Wszystko to wypływało oleiście na powierzchnię pamięci przez jakieś dwa–trzy tygodnie maja, a teraz po troszeczku dochodzą do tego inne szczegóły.

Na trzeźwo matka wołała go Bimmy albo Bim, bo podsłuchała, że tak na niego mówią koledzy. Nie wiedziała, że to skrót od Baniak Idiota Melon. Jako dziecko miał dużą głowę. Nieproporcjonalnie wielką, chociaż bez jakichś wyraźnych cech estońskiego pochodzenia. Bardzo był czuły na tym punkcie, na punkcie głowy, ale nigdy nie powiedział matce, żeby nie mówiła na niego Bim. Gdy się upiła, ale nie do nieprzytomności, nazywała go Doszka, Doczka czy jakoś podobnie. Czasami, kiedy już sam miał nieźle w czubie i gasił pozbawiony kablówki odbiornik, po czym okrywał matkę afgańską narzutą i odstawiał prawie pustą butelkę Stolicznej na ławę przed telewizorem, koło miski z ciemniejącymi paskami papryki, jego nieprzytomna rodzicielka jęczała, chichotała i nazywała go swoim Doszką, swoim rycerzem, swoją ostatnią i jedyną miłością, i prosiła, żeby już jej nie bił.

W czerwcu Nawiązał Kontakt z obrazem schodków przed wejściem do domku w Beverly: były z ospowatego betonu i pomalowane na czerwono nawet w pęknięciach. Ich skrzynka na listy należała do osiedlowego panelu szarych skrzynek, podobnego do plastra miodu i osadzonego na cienkim palu z prążkowanej stali, z pocztowym orłem na czubku. Do wydostania z niej poczty potrzebny był mały kluczyk. Gately długo był pewien, że na przywieszce tego kluczyka napisane jest MY POCZTA, bo przy U i S w napisie US POST nie było kropek. Mama miała suche platynowoblond włosy z ciemnymi odrostami, które ani nie zmieniały długości, ani nie znikały. Nikt nie mówi choremu na marskość wątroby, że pewnego dnia umrze nagle zadławiony własną krwią. To się nazywa marskość krwotoczna. Wątroba już nie przetwarza krwi i odrzuca ją, a krew trafia do gardła pod wysokim ciśnieniem, tak mu tłumaczył lekarz, bo z początku Gately był pewien, że to żandarm wrócił i dźgnął matkę nożem, tak sobie pomyślał, jak tylko przyszedł z treningu w swoim ostatnim sezonie futbolowym; miał siedemnaście lat. Matka od lat miała Diagnozę. Przez kilka tygodni chodziła na Zebrania[179], potem znowu piła na kanapie, a Gately’emu kazała mówić, że jej nie ma, gdyby zadzwonił telefon. Po kilku takich tygodniach przez cały dzień płakała i biła się dłońmi po całym ciele, jakby gasiła ogień. Potem znowu przez jakiś czas chodziła na Zebrania. Pod koniec miała obrzęk twarzy i świńskie oczka, jej duże piersi obwisły, skóra pożółkła i zgrubiała jak na kabaczku. Wszystko to mieściło się w opisie Diagnozy. Z początku Gately zwyczajnie nie był w stanie pójść do tego Domu Opieki, nie był w stanie jej odwiedzić. Nie radził sobie z tym. Później, po jakimś czasie, nie mógł tam pójść, bo bał się spojrzeć jej w oczy i wyjaśnić, dlaczego nie przyszedł wcześniej. Tak minęło przeszło dziesięć lat. Przez ostatnie trzy lata przed wyjściem z dołka chyba nawet ani razu o niej świadomie nie pomyślał.

Zaraz po tym, jak inkasent znalazł martwą ich sąsiadkę, panią Waite – więc Gately musiał mieć dziewięć lat – matce postawili Diagnozę. A Gately’emu ta Diagnoza pomieszała się z królem Arturem. W tym okresie jeździł konno na kiju od mopa, z klapą od śmietnika w charakterze tarczy, wymachiwał plastikowym Świetlistym Mieczem bez baterii, a dzieciakom sąsiadów przedstawiał się jako sir Ozys z Tuliweru, najlojalniejszy i najbitniejszy z wasali Artura. Teraz, od tego lata, ile razy zmywa mopem podłogi w schronisku Shattuck, machinalnie robi kliku-kliku-klik językiem o podniebienie: to sir Ozys galopuje na rumaku.

A tej późnej nocy, po Misji w Braintree z Bobem-Śmiercią, sen wciąga go jak gdyby w morze, w straszną głębinę, woda wokół jest cicha i przyćmiona i ma tę samą temperaturę co on.

Sam koniec października RPDD

Hal Incandenza miał nowy nawracający koszmar senny, w którym tracił zęby, w którym jego zęby kruszały jak łupki i rozszczepiały się w drzazgi, gdy próbował coś żuć, a ich fragmenty rozdrabniały się w żwir na języku; w tym śnie Hal Incandenza chodził w kółko, ściskał w garści piłkę i co chwila spluwał zębowymi szczątkami i żwirem, coraz głodniejszy, coraz bardziej przerażony. Wszystko zaczynało się od dużego ogniska gnilnego w ustach, na które Teddy Schacht z koszmaru nie chciał nawet spojrzeć, tłumacząc się, że już jest spóźniony na następne spotkanie, w ogóle wszyscy na widok kruszących się zębów Hala zerkali na zegarki i bąkali mgliste wymówki, ogólnie panowała taka atmosfera, jakby kruszące się zęby były symptomem czegoś o wiele gorszego i bardziej obrzydliwego, czego nikt nie śmiał powiedzieć Halowi w oczy. Po przebudzeniu sprawdzał ceny sztucznych szczęk. Na godzinę przed porannym treningiem. Jego klucze leżały na podłodze przy łóżku, razem z podręcznikiem kursu przygotowawczego do college’u. Wielkie żelazne łoże Maria było puste i pedantycznie zasłane, wszystkie pięć poduszek tworzyło zgrabny stos. Mario od kilku dni nocował w DDyr, gdzie sypiał na dmuchanym materacu w salonie, przed należącym do Tavisa odbiornikiem Tatsuoka, bo do późnej godziny słuchał stacji WYYY-109, przeżywając wielkie emocje w związku z niezapowiedzianym urlopem Madame Psychosis od programu Plus minus sześćdziesiąt minut, którego gospodynią była niezmiennie od kilku lat. WYYY wypowiadała się w tej sprawie ogólnikowo i mętnie. Przez dwa dni Madame Psychosis zastępowała nieudolnie pewna doktorantka, przedstawiająca się jako Miss Diagnosis, która czytała Horkheimera i Adorna na tle chóralnych popisów zespołu Partridge Family, spowolnionych do narkoleptycznego szumu. Żaden głos kierowniczy nie zająknął się o Madame Psychosis, jej bieżącym losie i spodziewanej dacie powrotu na antenę. Hal przekonywał Maria, że to milczenie jest pozytywnym znakiem, bo gdyby Madame Psychosis na dobre pożegnała się ze stacją, coś by na pewno powiedzieli. I Hal, i Trener Schtitt, i Mamuś zauważyli dziwny nastrój Maria. Na ogół nie udawało się go wytrącić z równowagi[180].

WYYY powróciła do nadawania Plus minus sześćdziesięciu minut, ale bez prowadzącego. Od kilku nocy Mario kładł się w sarkofagu śpiwora z goreteksu ocieplanego sztucznym włóknem i słuchał, jak nadają tę niesamowitą statyczną muzykę ambientową, której Madame Psychosis używa jako tła dźwiękowego swoich audycji, tyle że teraz podkład dźwiękowy leci sam, bez głosu na pierwszym planie i ta statyczna, bezforemna muzyka w roli podmiotu, a nie okoliczności jest po swojemu strasznie niepokojąca: Hal, posłuchawszy jej przez chwilę, powiedział bratu, że to brzmi tak, jakby czyjś umysł rozpadał się na naszych uszach.

9 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Enfieldzka Akademia Tenisowa ma 148 akredytowanych miejsc dla juniorów – w tym obowiązkowo 80 graczy płci męskiej – ale jesienią RPDD rok szkolny rozpoczyna 95 uczniów płacących czesne i 41 stypendystów, czyli 136, w tym z jakiegoś powodu 72 przedstawicielki płci żeńskiej, co oznacza, że chociaż zostało 12 wolnych miejsc dla juniorów (najchętniej pełnopłatnych), to idealnie byłoby przyjąć jeszcze 16 chłopców, co z kolei znaczy, że Charles Tavis et consortes chcieliby zapełnić wszystkie 12 wolnych miejsc chłopcami – przy czym, co jest tajemnicą poliszynela, nie mieliby nic przeciwko temu, żeby z pół tuzina lepszych tenisistek opuściło szkołę przed maturą i spróbowało zagrać w Show, a to z tego prostego powodu, że przyjęcie do internatu więcej niż 68 dziewcząt oznacza konieczność umieszczenia niektórych dziewcząt w dormitoriach chłopców, co stwarza napięcia i problemy ze strony konserwatywnych rodziców, jako że wspólne łazienki to nie najlepszy pomysł w sytuacji, gdy w całym pomieszczeniu szaleją gruczoły pokwitania.

Oznacza to jeszcze coś, to mianowicie, że ponieważ prorektorów płci męskiej jest dwa razy tyle, co prorektorów płci żeńskiej, poranne treningi trzeba karkołomnie rozłożyć w czasie: chłopcy trenują w dwóch grupach po 32, dziewczęta w trzech po 24, a to stwarza problemy w organizacji wczesnopopołudniowych lekcji dla najniżej notowanych zawodniczek kadry C, które trenują jako ostatnie.

Egzaminy wstępne, kwoty płci, rekrutacja, pomoc finansowa, pory posiłków, ranking, plan lekcji vs plan treningów, zatrudnianie prorektorów, przystosowywanie zmian w planie treningów do awansu bądź degradacji ucznia zawodnika w swojej kadrze. Wszystko to jest mało ciekawe, chyba że jest się osobą odpowiedzialną za te sprawy, bo wtedy oznacza to jeden wielki podwyższający cholesterol stres i komplikacje. Stres związany z zawiłościami i parytetami, które trzeba ustalić, a następnie uszeregować, zrywa z łóżka Charlesa Tavisa w Domu Dyrekcji o nieludzkich godzinach porannych. C.T. zrywa się z obrzękłą od snu twarzą, która drga w rytm permutacji. Staje w skórkowych kapciach przy oknie w salonie i wygląda na południowy wschód, poza Kort Zachodni i Kort Centralny: patrzy, jak gracze drużyny A schodzą się sztywno w szarej poświacie, objuczeni sprzętem, ze zwieszonymi głowami, niektórzy nadal śpią w marszu, a w tle za nimi, na wąskim horyzoncie miasta, wyłania się nieśmiały ryjek słońca, rzeka i morze łyskają aluminiowo od strony wschodu, dłonie Tavisa nerwowo obmacują kubek bezkofeinowej kawy o smaku laskowych orzechów, która bucha parą prosto w jego twarz z wysokim czołem, które Tavis przyciska teraz do szyby, by poczuć wredny chłód świtu panującego na zewnątrz, jego usta poruszają się nieznacznie i bezgłośnie, bo przy odbiorniku śpi to coś, co prawdopodobnie spłodził on sam, trzyma szpony na piersi i wspiera się na czterech poduszkach, gdyż ma chorobliwie zwolniony oddech, który brzmi tak, jakby cicho powtarzał „sky” lub „ski”, więc unikając zbędnych dźwięków, żeby go nie obudzić i nie być zmuszonym do konfrontacji z tym czymś, nie musieć znosić jego straszliwie spokojnego, wiedzącego spojrzenia, bo przecież całkiem możliwe, że to nic tylko wyobraźnia Tavisa, więc Tavis porusza ustami bezgłośnie, tylko obłoczek oddechu i pary wodnej z filiżanki rozłazi się po szybie, małe sople z wczorajszej odwilży zwisają z anodyzowanej rynny tuż nad oknem, a Tavis widzi je jako odległą sylwetę miasta odwróconą do góry nogami. Na jaśniejącym niebie te same dwie, trzy chmury wędrują w tę i z powrotem jak strażnicy na warcie. Fala gorąca nadciąga z dalekim hu mmm i szyba przy jego czole z lekka drży. Elektrostatyczny szum z odbiornika, który To Coś zapomniało wyłączyć przed zaśnięciem. Formacja drużyny A to się rozluźnia, to skupia, w oczekiwaniu na Schtitta. Permutacje Komplikacji.

Tavis przygląda się chłopcom, którzy wykonują ćwiczenia rozciągające i rozmawiają, popija z zamkniętej w obu dłoniach filiżanki, a kłopoty nadchodzącego dnia rosną przed nim na kształt rozgałęzionego drzewa zmartwienia. Charles Tavis wie coś, czym nigdy w życiu nie przejąłby się James Incandenza: że klucz do zarządzania najwyższej rangi akademią tenisową dla juniorów leży w kultywowaniu swoistej odwrotności buddyzmu: Totalnego Zmartwienia.

A więc szczególnym przywilejem najlepszych graczy EAT jest to, że są wyciągani z łóżek o świcie, bladzi od snu, z zaropiałymi oczami, żeby trenować na pierwszej zmianie.

Poranne treningi odbywają się, oczywiście alfresco, do czasu ustawienia i nadmuchania Płuca, co stanie się niedługo, ma nadzieję Hal. Przez tytoń i/lub marihuanę ma tak kiepskie krążenie, że pomimo spodni od dresu z logo DUNLOP w lampasach obu nogawek, swetra z golfem i starej grubej bluzy tenisowej na baranku, która kiedyś należała do ojca i trzeba jej zawijać rękawy, jest zły i zziębnięty, ale po czterech sprintach w dół i z powrotem po zboczu wzgórza EAT, z dzikim wymachiwaniem rakietami na wszystkie strony i (na komendę A. deLinta) niezbornym chórem wymuszonych wojowniczych okrzyków, poci się na zimno, a jego przemoczone od rosy sneakersy kląskają, gdy podskakuje w miejscu, patrząc w obłok własnego oddechu i krzywiąc się boleśnie przy kontakcie popsutego zęba z zimnym powietrzem.

Zanim przejdą do gimnastyki rozciągającej, zanim ustawieni w szeregi wzdłuż linii serwisowej i końcowej zaczną wykonywać krążenia i skłony, uginać kolana przed niczym, zmieniać pozycję na gwizdek, niebo rozświetli się na kolor zasadowego salicylanu bizmutawego. Wentylatory ATHSCME stoją bezczynnie i słychać ptaki. Podszyty bladym słońcem dym z kominów kompleksu Sunstrand wisi pióropuszami, jak wymalowany na powietrzu. Gdzieś z dołu od wschodu, chyba z Enfield Marine, dobiegają co chwila słabe krzyki i wołania o pomoc. Jest to jedyna pora dnia, gdy rzeka Charles nie poraża błękitem. Ptaki na sosnach, sądząc z odgłosów, nie są ani trochę weselsze niż gracze. Niesosny mają nagie gałęzie i sterczą skośnie na zakolach zbocza, gdy chłopcy znów zasuwają sprintem w dół i w górę, jeszcze cztery razy, a w złe dni drugie cztery, i to jest może najbardziej znienawidzona część dziennych treningów. Zawsze ktoś się przy tym porzyga, co działa jak pobudka. Rzeka o świcie jest paskiem aluminiowej folii od matowej strony. Kyle Coyle w kółko marudzi, że jest zii-zii-imno. Wszyscy słabsi gracze jeszcze śpią. Dzisiaj rzyganie jest powszechne, po wczorajszych słodyczach. Oddech Hala wisi przed jego twarzą i rozprasza się dopiero, gdy Hal przez niego przechodzi. Sprinty generują mdlący odgłos kląskania butów o trawę. Która oby zwiędła, życzą jej w duchu wszyscy chłopcy.

Dwadzieścia cztery dziewczynki odbywają trening w grupach po sześć, na czterech spośród Kortów Centralnych. Trzydziestu dwóch chłopców (minus złowieszczo nieobecny J.J. Penn), podzielonych z grubsza według wieku na czwórki, ćwiczy na ośmiu Kortach Wschodnich. Schtitt zasiada na stanowisku obserwacyjnym w bocianim gnieździe, czyli małej absydzie na samym końcu żelaznej konstrukcji, zwanej przez graczy Wieżą, która rozciąga się z zachodu na wschód ponad centrami wszystkich trzech grup kortów i kończy bocianim gniazdem wysoko ponad Kortami Pokazowymi. Schtitt ma tam krzesło i popielniczkę. Chwilami widać go z kortów, jak wychylony przez barierkę postukuje wskaźnikiem w tubę megafonu; z perspektywy Zachodnich i Centralnych Kortów wschodzące słońce stroi jego białą głowę w różowawy wieniec. Kiedy Schtitt siedzi, widać tylko nieforemne kółka dymu wyfruwające z bocianiego gniazda i uchodzące z wiatrem. Głos z megafonu jest straszniejszy, gdy Schtitta nie widać. Żłobkowane antypoślizgowe schodki na Wieżę znajdują się na zachód od Kortów Zachodnich, w drugim końcu galerii od bocianiego gniazda, więc Schtitt od czasu do czasu spaceruje tam i z powrotem, trzymając wskaźnik za plecami i tupiąc dźwięcznie oficerkami po żelazie. Schtitt jest widocznie niewrażliwy na pogodę, bo na treningi zawsze ubiera się tak samo, w dresy i oficerki. Kiedy filmuje się poszczególne odbicia uczniów EAT albo ich grę w celach szkoleniowych, Mario Incandenza ustawiany jest przy barierce Schtittowego gniazda, skąd wychylony filmuje z lotu ptaka; jego zamek policyjny sterczy wówczas samotnie w górę, ale za plecami ma Mario jakiegoś bysia, wyznaczonego do trzymania go za grzbiet kamizelki na rzepy; Hal w tych chwilach umiera ze strachu, bo stojący za Mariem Dunkel czy Nwangi jest niewidoczny i wygląda to tak, jakby Mario miał zaraz zwalić się boleksem do przodu na siatkę Siódmego Kortu.

Wyłączając okresy szkolenia dyscyplinarnego, poranne treningi alfresco wyglądają zawsze tak samo. Na każdym korcie staje jeden z prorektorów z dwoma żółtymi koszami używanych piłek i automatem do podawania piłek, który to automat wygląda jak otwarta mała walizka z tępą lufą wycelowaną przez siatkę w kwartet chłopców i podłączoną długim pomarańczowym przemysłowym kablem do potrójnego zewnętrznego gniazdka na podstawie każdej latarni. Niektóre latarnie rzucają na korty długie, chude cienie, gdy tylko słońce nabierze dość mocy, by rzucać cień; w okresie letnim gracze próbują chronić się w tych chudych cieniach. Ortho Stice bez przerwy ziewa i dygocze; John Wayne obnosi się z zimnym uśmieszkiem. Hal podskakuje w miejscu w swojej obszernej bluzie i śliwkowym golfie, gapiąc się w obłoczek własnego oddechu, i usiłuje – à la Lyle – skupić całą uwagę na bólu w zębie, bez oceniania, czy ból jest czymś dobrym, czy czymś złym. K.D. Coyle, po tygodniu spędzonym w izbie chorych, stwierdza głośno, że nie rozumie, dlaczego lepsi gracze mają w nagrodę treningi o świcie, podczas gdy taki Pemulis albo Vikemeister et al. trwają nadal w pozycji horyzontalnej w objęciach Morfeusza. Coyle stwierdza to codziennie. Stice mówi mu, że nie może się nadziwić, jak mało wszyscy za nim tęsknili. Coyle pochodzi z małego przedmieścia Tucson, AZ, o nazwie Erythema i twierdzi, że ma rozrzedzoną pustynną krew, co czyni go szczególnie wrażliwym na wilgotny chłód bostońskiego świtu. Turniej WhataBurger Jr. Invitational to niejako obosieczny powrót do domu na Święto Dziękczynienia dla Coyle’a, którego jako trzynastolatka Schtitt zwabił z Tucsońskiej Akademii Golfa i Tenisa Rancho Vista obietnicami transcendencji.

Trening przebiega następująco. Osiem różnych uderzeń na ośmiu różnych kortach. Każdy kwartet zaczyna na innym korcie i przechodzi dalej systemem rotacyjnym. Czterej najlepsi rozpoczynają tradycyjnie na korcie pierwszym: bekhendy wzdłuż linii, po dwóch po każdej stronie. Corbett Thorp rozkłada kwadraty taśmy izolacyjnej w rogach kortu i graczy zachęca się do celowania piłkami w te kwadraciki. Hal ćwiczy ze Stice’em, Coyle z Wayne’em, bo Axford z jakiegoś powodu został posłany dalej z Shawem i Struckiem. Kort drugi: forhendy, analogicznie. Stice konsekwentnie nie trafia w kwadrat i zalicza kwaśną uwagę od Texa Watsona, łysiejącego dwudziestosiedmiolatka bez czapki. Hala boli ząb, kostka mu zesztywniała, zimne piłki odbijają się od naciągu rakiety z martwym odgłosem czang. Z gniazda Schtitta wzbijają się rytmicznie kiełbaski dymu. Na trzecim korcie ćwiczy się „motylki”, złożony układ, w którym Hal odbija bekhendem wzdłuż linii do Stice’a, a Coyle forhendem do Wayne’a, a potem Wayne i Stice podają po przekątnych do Hala i Coyle’a, którzy muszą zawczasu zmienić strony, nie wpadając na siebie nawzajem, by zdążyć odbić wzdłuż linii, teraz odpowiednio do Wayne’a i Stice’a. Wayne i Hal wygłupiają się i co piąte mniej więcej odbicie zderzają piłki po przekątnych – w EAT to się nazywa „rozbijanie atomu” i jest niewątpliwie trudną sztuką – a piłki po zderzeniu przeskakują na sąsiednie korty treningowe, co znacznie mniej bawi Rika Dunkela niż Wayne’a i Hala, którzy, już rozgrzani i elastyczni w ramionach, przeskakują na czwarty kort; woleje w głąb i w poprzek kortu, następnie loby i overheady, które potrafią doprowadzić do dyscyplinarnego rzygnięcia, jeśli loba posyła prorektor: ćwiczenia overheadów noszą nazwę Tap & Whack: Hal cofa się tyłem, boleśnie świadom kostki, robi wyskok, wierzga w powietrzu, przygważdża loba Stice’a i zaraz sprintem podbiega do siatki, dotyka taśmy główką rakiety, a tymczasem Stice znów posyła w jego stronę głębokiego loba, więc Hal ponownie musi się cofnąć, podskoczyć, wierzgnąć, odbić i tak w kółko. Następnie Hal i Coyle, obaj zdyszani i ledwo trzymający się na nogach, lobują do Wayne’a i Stice’a, którzy są ewidentnie niezmordowani. Trzeba wierzgnąć nogami w wyskoku, żeby nie stracić równowagi w powietrzu. Nad ich głowami Schtitt ogłasza wszem i wobec przez megafon bez wzmacniacza, że szanowny pan Hal Incandenza przepuszcza piłkę ciut za daleko w tył przy overheadach, być może boi się o swoją kostkę. Hal, nie podnosząc oczu, unosi rakietę na znak akceptacji zarzutu. Żeby tu wytrzymać powyżej czternastego roku życia, trzeba się uodpornić na upokorzenia ze strony ciała pedagogicznego. Pomiędzy lobami, które teraz wysyłają oni, Coyle mówi do Hala, że chciałby widzieć, jak Schtitt zalicza dwadzieścia Tap & Whacks z rzędu. Wszystkie policzki lśnią rumieńcem, już wszyscy dawno zapomnieli o chłodzie, z nosów im leci ciurkiem, a w głowach szumi krew, słońce już stoi wysoko nad matową taflą morza i zaczyna roztapiać zmarzłą breję po śniegu z deszczem, który padał w Dzień W, a nocni stróże pozmiatali go w nieduże pryzmy wzdłuż ogrodzenia; teraz te bure pryzmy zaczynają topnieć i spływać. Pióropusze z kominów Sunstrandu ani drgną. Obserwujący trening prorektorzy stoją swobodnie w rozkroku, z rękami skrzyżowanymi na główkach rakiet. Chyba wciąż te same trzy czy cztery nieforemne chmury przesuwają się górą w tę i z powrotem, a kiedy zasłaniają słońce, znów widać oddechy. Stice dmucha na rękę od rakiety i cienkim krzykiem domaga się napompowania Płuca. Pan A.F. deLint kroczy za ogrodzeniem z notesem na podkładce i gwizdkiem, wycierając nos. Drepczące za nim dziewczęta są zanadto zbite w gromadkę, żeby było na co popatrzeć; wszystkie mają włosy spięte gumkami w podrygujący kucyk.

Piąty kort: serwowanie w oba rogi obu pól serwisowych, zatrzymanie piłki i serwis powrotny. Pierwszy serwis, drugi serwis, serwis slajsowany, serwis ramą i morderczy dla kręgosłupa Amerykański Serwis z Twistem, od którego Stice się wymiguje, mówiąc prorektorowi – Neil Hartigan ma dwa metry wzrostu i jest tak małomówny, że wszyscy się go boją na zapas – że ma bóle w krzyżu z powodu nierównego łóżka. Potem Coyle – ten z kolei ma słaby pęcherz i podejrzane upławy – dostaje pozwolenie na zejście z kortu i wysikanie się za wschodnim szpalerem drzew, gdzie nie sięga wzrok płci pięknej, w związku z czym pozostała trójka ma minutę na przetruchtanie do pawilonu, gdzie stają z rękami na biodrach, oddychają głęboko i piją gatorade’a z papierowych rożków, których nie można odstawić, aż się ich nie opróżni. Sposób płukania wyschniętych ust między ćwiczeniami jest następujący: nabieramy w usta łyk gatorade’a i wydymamy policzki, aż wytworzy się kula cieczy, którą międlimy zębami i językiem, po czym wychylamy się, wypluwamy zawartość jamy ustnej w trawę i bierzemy nowy napój, który pijemy już normalnie. Szósty kort to odbiór serwisów po linii, przez środek, po przekątnej na dystans, potem na umieszczenie piłki w korcie i na głębokie uderzenie w wyznaczonych kwadratach, następnie return slajsem na środek i po krosie przeciw rywalowi biegnącemu do siatki. Serwujący ćwiczy półwoleje po returnie, chociaż Wayne i Stice są tak szybcy, że dopadają siatki, zanim odbita piłka do nich dotrze, i potrafią odesłać ją wolejem z wysokości piersi. Wayne trenuje z nonszalancką oszczędnością, jakby jechał na drugim biegu. Jednorazowych kubków nie sposób postawić, mają spiczaste dno i dlatego trzeba dopijać je do końca. Przed treningiem następnej grupy chłopaki T.L. Harde’a wymiotą z pawilonu dziesiątki kartonowych rożków.

Na siódmym korcie, Bogu dzięki, fizycznie niewymagająca Kosmetyka. Dropshot, dropshot po skosie, topspinowy lob, rogi zewnętrzne, dropshot w rogi zewnętrzne, potem wypoczynkowa gra na małe korty, gra wewnątrz linii serwisowych, bardzo delikatna i precyzyjna, radykalne kąty są bardzo mile widziane. Sama finezja i artyzm – nikt nie dorównuje Halowi w grze na małe korty. Na tym etapie golf Hala jest już na wskroś przesiąknięty potem pod bluzą na baranku, więc po przebraniu się w dresy Hal czuje się jak nowo narodzony. Wiatr, jeśli w ogóle tutaj wieje, to tylko z południa. Temperatura sięga kilku stopni Celsjusza; słońce wzeszło już godzinę temu, cienie latarni i galerii przesuwają się powoli na północny zachód. Pióropusze kominów Sunstrand sterczą sztywno jak papierosy w paczce, nawet nie rozwiewają się górą; niebo robi się szklisto błękitne.

Ostatni kort obywa się bez piłek. Biegi interwałowe. Im mniej się powie o biegach interwałowych, tym lepiej. Potem znowu gatorade, w którym zziajani Hal i Coyle nie potrafią się rozsmakować. Schtitt schodzi powoli z galerii. Trwa to dłuższą chwilę. Słychać każdy krok jego oficerek z okutymi noskami na żelaznych schodach. Bardzo sprawni fizycznie mężczyźni w podeszłym wieku z reguły mają w sobie coś niepokojącego, a co dopiero w oficerkach i markowym dresie Fila z kremowego jedwabiu. Schtitt kroczy w ich stronę z rękami założonymi na plecach i wskaźnikiem sterczącym w bok. Jego twarz i krótka fryzura na jeża lśnią perłowo, gdy tak sunie na wschód w żółknącym porannym świetle. Jest to swoisty sygnał dla wszystkich kwartetów – sygnał do zebrania się na Kortach Pokazowych. Za ich plecami dziewczęta jeszcze ćwiczą uderzenia z linii końcowej w barokowych kombinacjach: postękują cienko, a zimne piłki przy odbiciu wydają martwy odgłos czang. Trzy czternastolatki dostały polecenie odgarnięcia najdłuższych jęzorów roztopu na niską pryzmę zmarzłych liści wzdłuż ogrodzenia. Na horyzoncie od północy z godziny na godzinę rośnie bulwiasta szyszka pikrytowych chmur, w miarę jak gigantyczne dmuchawy na granicy Methuen–Andover tłoczą na północ mieszaninę tlenków z północnego MA, pokonując – tak to wygląda – opór górnych warstw atmosfery. W zmarzlinie przy ogrodzeniach kortów 6–9 widać błyszczące okruchy szkła z potłuczonego monitora i parę skręconych szczątków dyskietek – niepokojący to widok, zwłaszcza w kontekście nieobecności Penna i niewesołych pogłosek o jego nodze, obu podbitych oczu Possalthwaite’a, którego nos oblepiają horyzontalnie plastry, coraz luźniejsze i powywijane na krawędziach od potu, i tego, że podobno Otis P. Lord powrócił wczoraj z pierwszej pomocy w Szpitalu św. Elżbiety i nadal miał monitor Hitachi wbity przez głowę, bo zdjęcie go, z tymi ostrymi zębiskami szklanego ekranu wycelowanymi w kluczowe punkty gardła Lorda, wymaga chyba ezoterycznej ekspertyzy, po którą trzeba lecieć prywatnym odrzutowcem sanitarnym, jak twierdzi Axford.

Dopijając co najmniej trzeci rożek gatorade’a, chłopaki stoją w skłonie lub kucają, zasysając powietrze, a Schtitt przyjął pozycję spocznij, trzyma wskaźnik za plecami i dzieli się z nimi wrażeniami z dotychczasowego porannego treningu. Niektórych wyróżnia pochwałą lub naganą. Potem znów interwały. Następnie krótki wykład Corbetta Thorpa o tym, że uderzenie z nabiegu wzdłuż linii nie zawsze jest najlepszą taktyką i dlaczego. Corbett Thorp jest pierwszorzędnym znawcą tenisa, ale potwornie się jąka, czym tak strasznie peszy chłopaków, że nie mogą się skupić na treści wykładu[181].

Cała pierwsza zmiana gromadzi się na ósmym korcie na końcowe ćwiczenia kondycyjne[182]. Na początek Gwiazda. Po kilkunastu chłopców po każdej stronie siatki, za linią końcową. Formują szereg. Ćwiczą pojedynczo. Start: przebiec po linii bocznej, dotknąć siatki rakietą, następnie cofnąć się do zewnętrznego rogu boksu serwisowego i znów do przodu, dotknąć siatki; tyłem do środka boksu serwisowego, do przodu, dotknąć siatki; w tył do znaku linii środkowej na linii końcowej, powrót do siatki; w drugi zewnętrzny róg boksu serwisowego, siatka, róg linii końcowej, siatka, na koniec w tył zwrot i pędem do rogu, z którego się wystartowało. Schtitt używa stopera. W pasie gry podwójnej, koło mety, stoi wiadro ciecia[183], na wypadek niedyspozycji żołądkowej któregoś z graczy. Każdy zalicza Gwiazdę trzy razy. Hal osiąga wyniki 41, 38 i 48 sekund, przeciętne jak na niego i jak na siedemnastolatka z pulsem spoczynkowym w górnych granicach 50. John Wayne osiąga niskie 33 w swojej trzeciej Gwieździe, po której staje jak wryty na finiszu i tak już stoi, nie robi skłonów ani nie próbuje rozchodzić napięcia. Stice ma wynik 29 i budzi ogólny podziw, ale tylko do momentu, gdy Schtitt oznajmia, że za późno włączył stoper: artretyzm kciuka. Wszyscy poza Wayne’em i Stice’em korzystają pro forma z wiadra do rzygania. Szesnastoletni petropolis Kahn alias W.M., czyli Włochaty Mamut, bo taki jest owłosiony, osiąga wynik 60, potem 58, a potem pada na twardą nawierzchnię i leży nieruchomo. Tony Nwangi każe chłopakom obchodzić go dookoła.

Na finał sercowo-naczyniowy ćwiczą Zygzaki, układ wykoncypowany przez van der Meera w latach 60. PS, demoniczny w swojej prostocie. Znowu ustawiają się czwórkami na ośmiu kortach. Najlepsi osiemnastolatkowie ćwiczą z prorektorem R. Dunkelem, który stoi przy siatce z naręczem piłek i większym ich zapasem w koszu obok i zagrywa piłki, jedną w róg forhendowy, drugą w róg bekhendowy, i głębiej w róg forhendowy, i głębiej w bekhendowy, i tak dalej. I dalej. Od Hala Incandenzy oczekuje się, że przynajmniej muśnie rakietą każdą piłkę; wobec Stice’a i Wayne’a oczekiwania są wyższe. Bardzo nieprzyjemne ćwiczenie ze względu na znaczne już zmęczenie ogólne, a dla Hala dodatkowo niemiłe ze względu na kostkę, przez te nagłe zatrzymania i zwroty. Hal nosi dwa bandaże na lewej kostce, którą goli o wiele częściej niż wąsik nad górną wargą. Na bandaże ma nałożoną nadmuchiwaną ortezę kostki, która jest bardzo lekka, chociaż wygląda jak średniowieczne narzędzie tortur. Właśnie na takim charakterystycznym dla Zygzaka ruchu stop-i-zwrot[184] zerwał sobie Hal całą posiadaną wówczas tkankę miękką wokół lewej kostki, a stało się to w Atlancie podczas turnieju Easter Bowl, w trzeciej rundzie, którą i tak przegrywał. Dunkel traktuje Hala dość ulgowo, przynajmniej w dwóch pierwszych seriach, ze względu na kostkę. Za dwa tygodnie Hal ma wystąpić w WhataBurger Invitational rozstawiony co najmniej z czwórką i biada prorektorowi, który dopuściłby do tego, żeby Hal został poturbowany tak jak niektórzy jego Młodsi Kumple zostali poturbowani wczoraj.

Potencjalna demoniczność Zygzaka polega na tym, że tak czas trwania ćwiczenia, jak również szybkość i kąty podań, które trzeba ścigać od rogu do rogu, zależą wyłącznie od prorektora. Prorektor Rik Dunkel, były zdobywca drugiego miejsca w deblu szesnastolatków na turnieju juniorów w Wimbledonie, facet w miarę przyzwoity, syn magnata plastikowych opakowań z Południowego Wybrzeża, uważany na równi z Thorpem za najinteligentniejszego z prorektorów i za kogoś w rodzaju mistyka, bo czasami odsyła uczniów do Lyle’a i widziano, jak siedzi na zebraniach ogólnych z zamkniętymi oczami, chociaż nie śpi… rzecz w tym, że ten w miarę przyzwoity facet nie bawi się w sentymenty. Tym razem dostał widocznie polecenie przyciśnięcia Ortha Stice’a, bo Stice za trzecim okrążeniem próbuje płakać pomimo zadyszki i miaukliwym głosem przywołuje swoje ciotki[185]. Tak czy inaczej, każdy musi zaliczyć Zygzaka trzy razy. Nawet Petropolis Kahn, którego po Gwiazdach Stephan Wagenknecht z Jeffem Waxem zwlekli z kortu, a on zwisał pomiędzy nimi, szorując po ziemi butami Nike, z bezwładnie kolebiącą się głową. Hal współczuje Kahnowi, który właściwie nie jest gruby, raczej napakowany, w typie Schachta, tyle że gęsto owłosiony na nogach i plecach, co musi swoje ważyć, i choćby nie wiem jak ćwiczył kondycję, łatwo się męczy. Kahn jakoś daje radę, ale po trzecim Zygzaku długo stoi zgięty wpół nad kubłem, gapiąc się do środka, gdy tymczasem wszyscy inni już ściągają przepocone spodnie warstwy ubrania i odbierają czyste ręczniki od pracującej tu dorywczo czarnej dziewczyny z domu przejściowego, a potem zbierają piłki[186].

Jest 7:20 i chłopaki aktywną część porannego treningu mają już za sobą. Nwangi, stojąc na krawędzi zbocza, wzywa gwizdkiem następną zmianę do sprintów. Schtitt w dalszym ciągu wygłasza uwagi natury ogólnej, czekając, aż zatrudnieni na najniższych stawkach asystenci skończą rozdawać chusteczki higieniczne i papierowe rożki. Cienki, śpiewny głos Nwangiego niesie się szeroko: Nwangi oznajmia graczom grupy B, że życzy sobie oglądać tylko dupy i łokcie na dzisiejszych sprintach. Hal nie ma jasności co do konotacji tego życzenia. Gracze z grupy A ponownie uformowali niechlujne szeregi za linią końcową, a Schtitt defiluje przed nimi w tę i z powrotem.

– Obejrzałem ospały trening w wykonaniu śpiochów. Bez obrazy. To jest fakt. Ruszacie się jak muchy w smole. Minimum wysiłku. Zimno, tak? Ręce zimne, z nosa kapie? Myślicie tylko, żeby to jak najszybciej odwalić, wejść pod dach i wziąć gorący prysznic. Bardzo gorący. Coś zjeść. Wasze myśli krążą wokół miłego końca treningu. Za zimno na większe wymagania, tak? Panie Chu, za zimno na tenisa na najwyższym poziomie, co?

Chu:

– Istotnie, sir, zdaje się, że na dworze jest dosyć zimno.

– Aha.

Schtitt spaceruje w tę i z powrotem, co dziesięć kroków robi w tył zwrot, na szyi wisi mu stoper, w założonych na plecy rękach trzyma fajkę, woreczek z tytoniem i wskaźnik, potakuje sam sobie skinieniami głowy i najwyraźniej cierpi, że nie ma trzeciej ręki, którą mógłby przygładzać białą bródkę, udając, że rozmyśla. Co rano powtarza się z grubsza to samo, chyba że Schtitt trenuje dziewczęta, a chłopców ochrzania deLint. Wszyscy starsi chłopcy, słuchając inwektyw po raz n-ty, patrzą przed siebie mętnym wzrokiem. Ząb Hala odzywa się boleśnie z każdym oddechem, w ogóle Hal czuje się nie za dobrze. Przy każdym najlżejszym poruszeniu głową rażą go błyski zmiecionego pod ogrodzenie szkła z potłuczonego monitora i dostaje mdłości.

– Aha.

Schtitt odwraca się służbiście w ich stronę, zerkając przelotnie w niebo.

– A kiedy jest gorąco? Za gorąco na korcie dla szanownych panów? Drugi biegun spectrum? Ajaj. Zawsze coś jest zanadto. Może pan Incandenza, który nie zdąża zabiec od tyłu schodzącego loba i nabiec na niego overheadem[187], powie nam, co myśli na ten temat: zawsze jest za gorąco albo za zimno, tak?

Nikły uśmieszek.

– Tak ogólnie zauważyliśmy, sir.

– No a co na to pan Chu z umiarkowanych regionów Kalifornii?

Chu opuszcza chustkę do nosa.

– Przypuszczam, że musimy się nauczyć przystosowywać do warunków, sir. Sądzę, że właśnie to chciał pan powiedzieć.

Energiczny półobrót stawia Schtitta twarzą do grupy.

– A to, czego nie chciałem powiedzieć, paniczu LaMont Chu, jest pytaniem: dlaczego przestał się pan przykładać, skoro całe ściany w pokoju ma pan oblepione zdjęciami wybitnych zawodowców? No nie? Bo, moi uprzywilejowani panowie i chłopcy, zawsze jest jakieś „za”. Zimno. Gorąco. Mokro albo sucho. Gdy słońce świeci bardzo jasno, widzicie fioletowe kropki. Gdy żar leje się z nieba, cierpicie na niedobór soli. Gdy wieje wiatr, zjawiają się owady, które lubią pot. Pod dachem przeszkadza wam smród z grzejników, echo, ścisk, banda za blisko linii końcowej, ciasnota, rozpraszające uwagę kuranty dzwonków klubowych, klangor automatów rzygających słodką colą za monety. W hali strop jest za niski na loby. Złe oświetlenie, no właśnie. A znowuż na zewnątrz: kiepska nawierzchnia. No nie, i jeszcze to: szczeliny wzdłuż linii końcowej pozarastały trawą. Tego już za wiele. Siatka za nisko, siatka za wysoko. Krewni dopingują przeciwnika, przeciwnik oszukuje, sędzia liniowy jest stronniczy albo oszukuje. Coś cię boli. Masz kontuzję. Kolano, kręgosłup. Ból w pachwinie powoduje, że nie możesz się rozciągnąć, jak byś chciał. Bóle łokcia. Rzęsa w oku. Gardło boli. Śliczna dziewczyna na widowni, patrzy. Kto potrafiłby grać w takich warunkach? Tłum na trybunach przytłacza, mała widownia niedostatecznie dopinguje. Zawsze coś.

Jego zwroty w marszu są precyzyjne, punktują kazanie.

– Przystosowanie. Przystosowanie? Bądź zawsze taki sam. No nie? Czy nie o to nam chodzi, żeby być zawsze takim samym? Zimno? Wieje? Chłód i wiatr to świat. Warunki zewnętrzne. Jest kort tenisowy i jesteś ty, gracz: w tobie nie ma zimnego wiatru. Wewnątrz jest inny świat. Świat zbudowany wewnątrz zimnego i wietrznego świata zewnętrznego chroni gracza przed wiatrem, osłania go, dopóki gracz pozostaje sobą, pozostaje wewnątrz.

Schtitt przechadza się coraz szybciej, jego zwroty przypominają teraz piruety. Starsi gracze patrzą prosto przed siebie; niektórzy z młodszych śledzą wytrzeszczonymi oczami każdy ruch wskaźnika. Trevor Axford, zgięty wpół, porusza lekko głową, usiłując napisać coś na ziemi potem kapiącym mu z twarzy. Schtitt przemilczał dwa ostatnie zwroty: dwa razy przedefilował w milczeniu przed chłopcami, pukając się w szczękę wskaźnikiem.

– To nawet nie jest przystosowanie. Bo niby do czego? Świat wewnętrzny jest zawsze taki sam, dopóki istniejesz. Sami go sobie stwarzamy, no nie? Nowy typ obywatela. Nie z zimnego i wietrznego świata zewnętrznego. My jesteśmy obywatelami przytulnego drugiego świata, który co dzień o świcie usiłujemy wam pokazać. W który usiłujemy was wprowadzić.

Duzi tłumaczą słowa Schtitta na język zrozumiały dla Małych, jest to jedno z ich najważniejszych zadań.

– Rozmiary kortu do gry pojedynczej, panie Rader; proszę podać.

– Dwadzieścia cztery na osiem, sir – chrypi cienko Rader.

– Zgadza się. Drugi świat. Świat bez zimna i fioletowych kropek, wasz świat, mierzy dwadzieścia trzy koma osiem na osiem koma bodajże dwa metra. Tak? W tym świecie jest radość, ponieważ ochroni on czymś innym, czymś, co przekracza gnuśne ego i skargi na niewygody. Mówię o świecie umiarkowania, nie tylko do pana LaMonta Chu. Macie szansę zaistnieć, grając. No nie? Aby wam unaocznić ten drugi świat, który jest zawsze taki sam: jesteś w tym świecie ty i jest narzędzie, które trzymasz w ręce, jest piłka, jest przeciwnik ze swoim narzędziem i zawsze tylko wy dwaj, ty i ten drugi, w obrębie stałych linii, i zawsze macie jeden cel: utrzymać ten świat przy życiu. Tak? – Ruchy wskaźnika w trakcie tej przemowy stają się dyrygenckie i zawiłe, nie do opisania. – Ten drugi świat w obrębie linii. Tak? Czy to jest przystosowanie? Nie, to nie jest przystosowanie. To nie jest przystosowanie do ignorowania zimna, wiatru i zmęczenia. To nie zabawa w na niby. Gdyby nie było zimno. Gdyby nie było wiatru. To nie jest „przystosowanie do warunków”. Tam, gdzie wy istniejecie, nie ma zimnego wiatru. Twórzcie ten drugi świat wewnątrz świata: tam nie ma żadnych warunków.

Toczy wzrokiem wkoło.

– Więc przestańcie marudzić o pierdolonym zimnie – podsumowuje deLint, podskakując lekko w miejscu, z notesem na podkładce wciśniętym pod pachę i łapskami dusiciela w kieszeniach.

Schtitt rozgląda się wokół siebie. Jak większość Niemców spoza kręgów popularnej rozrywki Schtitt cichnie, gdy chce zrobić wrażenie albo postraszyć. (Wrzaskliwych Niemców jest w gruncie rzeczy bardzo mało).

– Jeżeli jest wam ciężko – mówi cicho, ledwo go słychać przez wzmagający się wiatr – jeżeli trudno wam poruszać się między tymi dwoma światami, tym zimno-gorąco-wietrzno-słonecznym i tym wewnętrznym, zawartym między liniami, w którym wszystko jest zawsze takie samo – mówi, wpatrując się uważnie we wskaźnik, który trzyma w tej chwili skośnie w dół obiema rękami – to da się tak załatwić, panowie, żebyście nigdy nie musieli opuszczać tego świata w obrębie linii kortu. Wiecie o tym. Możecie tu pozostać do uzyskania obywatelstwa. Dokładnie tutaj. – Wskaźnik celuje w miejsca, w których stoją chłopcy, dysząc, ocierając spocone twarze i smarkając w chusteczki. – Możemy choćby dzisiaj postawić wam Płuco dla ochrony przed światem. Śpiwory. Posiłki donoszone na miejsce. Ani kroku poza linie. Bez prawa opuszczania kortu. Lekcje tutaj na miejscu. Wiadro na potrzeby higieniczne. W Gimnazjum Kaiserslautern, gdzie i ja miałem zaszczyt narzekać na zimny wiatr, trzymali nas na korcie miesiącami, żebyśmy nauczyli się tam żyć. Dobrze jak czasem przynieśli nam posiłek, nie codziennie. Nie wolno było wyjść za linie całymi miesiącami.

Leworęczny Brian van Vleck pierdzi w nieodpowiednim momencie.

Schtitt wzrusza ramionami i odwraca od nich wzrok.

– Albo odejdźcie sobie w wielki świat zewnętrzny, gdzie panuje zimno i ból, gdzie brak celu i narzędzia, za to jest rzęsa w oku i ładna panienka. Przestaniecie się martwić o to, jak zaistnieć. – Spogląda wokół. – Nikt nie jest tutaj więźniem. Kto chciałby uciec w wielki świat? Pan Sweeny?

Małe oczka spuszczone.

– Pan Coyle, któremu zawsze jest za zimno na to, żeby dać z siebie wszystko?

Coyle z wielkim zainteresowaniem studiuje układ żył w zgięciu łokcia i kręci głową. John Wayne majta głową w kółko, jak szmaciana lalka, rozciągając szyję. John Wayne jest notorycznie spięty i na ćwiczeniach rozciągających nie sięga dłońmi niżej kolan.

– Pan Peter Beak, który codziennie płacze w telefon, że chce do domu?

Dwunastolatek bąka Ja Nie, sir, i powtarza to kilka razy.

Hal dyskretnie zażywa szczyptę kodiaka. Aubrey deLint zaplótł ręce na podkładce do pisania i rozgląda się paciorkami oczu, jak kruk. Hal Incandenza odczuwa niemal obsesyjną awersję do deLinta, w którego, jak się kiedyś zwierzył Mariowi, czasami nie do końca wierzy, więc próbuje podejrzeć go z boku, żeby sprawdzić, czy deLint ma trzeci wymiar, czy też jest tylko makietą lub projekcją. Chłopaki z drugiej zmiany schodzą ze wzgórza i sprintem wracają na szczyt, po czym znów schodzą, bez przekonania wznosząc wojenne okrzyki. Reszta prorektorów płci męskiej popija z rożków gatorade’a, stłoczona w małym pawilonie, z nogami na werandowych fotelach; Dunkel i Watson mają zamknięte oczy. Neil Hartigan, jak zawsze w tahitańskiej koszuli i swetrze z motywem z Gauguina, musi siedzieć, żeby zmieścić się pod markizą Gatorade.

– Proste. – Schtitt wzrusza ramionami, a uniesiony wskaźnik zdaje się dźgać niebo. – Grać – radzi. – Ruszać się. Podróżować bez bagażu. Zaistnieć. Być tutaj. A nie myślami w łóżku, pod prysznicem czy nad smażonym bekonem. Być tutaj całkowicie. I nic innego. Uczyć się. Starać się. Pić zielony sok. Zaliczać „motylki” na wszystkich ośmiu kortach, proszę bardzo, na rozgrzewkę. Pan deLint zechce sprowadzić młodzież na dół i dopilnować rozciągania w pachwinach. Panowie, odbijajcie piłki tenisowe. Jak kto chce. Byle z głową. Nie jesteście rękami. Ręka w tenisie jest tym, czym są koła dla samochodu. Ale nie jak silnik. Nogami też nie jesteście. Jaką więc częścią ciała ubiegacie się o obywatelstwo drugiego świata, panie Boląca Kostko Incandenza, nasza zjawo dyżurna?

Hal umie nachylić się i splunąć w sposób nieobraźliwy.

– Głową, sir.

– Słucham?

– Chodzi o ludzką głowę, sir, jeżeli dobrze zrozumiałem pana wywód. To jest to miejsce, w którym zaistnieję jako gracz. Gra to dwie głowy, jeden świat. Jeden świat, sir.

Schtitt zatacza wskaźnikiem ironiczny łuk morendo i śmieje się głośno.

– Gramy.

Do zajęć Dona Gately’ego jako stacjonarnego pracownika Ennet House należy załatwianie spraw poza ośrodkiem. Ponieważ w zwykłe dni tygodnia gotuje wspólną kolację[188], do niego należy robienie tygodniowych zakupów, co oznacza, że co najmniej dwa razy w tygodniu wytacza należącego do Pat Montesian czarnego forda aventurę rocznik 1964 i jedzie do supermarketu Purity Supreme. Aventura to dawny wariant Mustanga, takie fury widuje się zazwyczaj wywoskowane i nieruchome na wystawach samochodów, prezentowane przez kogoś w bikini. Egzemplarz należący do Pat jest na chodzie i elegancko odnowiony – jej mąż, szemrany typ, od jakichś dziesięciu lat trzeźwy, ma hopla na punkcie samochodów – a ma tak sprytnie położony wielowarstwowy lakier, że jego czerń daje wrażenie bezdenności wody nocą. Wyposażony jest w dwa odrębne systemy alarmowe i, dodatkowo, czerwoną metalową sztabę, którą należy zamknąć w poprzek kierownicy, zanim się wysiądzie. Silnik mruczy jak odrzutowy, a nie tłokowy; z maski peryskopowo sterczy wlot powietrza – Gately, dla którego ten pojazd jest ekstremalnie ciasny i płaski, czuje się w nim jak w kapsule pocisku dalekiego zasięgu wystrzelonym w cel misji. Ledwo mieści się w fotel kierowcy. Kierownica forda aventury ’64 jest wielkości kierownicy ze starego typu symulacyjnych gier wideo, a cienka dźwignia sześciostopniowej skrzyni biegów tkwi w czerwonym skórzanym mieszku o intensywnym zapachu wyprawionej skóry. Wysokość kabiny zmusza Gately’ego do przyjęcia specyficznej pozycji: jego prawy pośladek sterczy poza fotel i wciska się w dźwignię skrzyni biegów, w związku z czym przy każdej operacji zmiany biegów Gately szczypie się w biodro. Nie przejmuje się tym. Najgłębsze jak dotychczas duchowe uczucia swojej nowo nabytej trzeźwości żywi do tego samochodu. Jeździłby nim chętnie, nawet gdyby siedzenie kierowcy miało postać ostrego szpikulca – tak powiedziała Johnette Foltz. Johnette Foltz też jest stacjonarną pracownicą Domu, chociaż pomiędzy fanatyczną działalnością w AN i lekko uszkodzonym narzeczonym z AN, którego stale gdzieś wozi w wiklinowym fotelu na kółkach, znajduje ostatnio coraz mniej czasu na przebywanie w Ennet House; krążą wręcz plotki o ewentualnym zastąpieniu jej kimś innym, więc Gately i heteroseksualni rezydenci płci męskiej modlą się dzień w dzień, żeby tym kimś okazała się długonoga wychowanka i dorywcza konsultantka Danielle Steenbok, która podobno uczęszcza też do Anonimowych Seksoholików, a to już rozpala wyobraźnię do białości.

Oznaką poważnej estymy i wątpliwego rozeznania jest to, że Dyrektorka Pat M. pozwala Donowi jeździć swoją bezcenną aventurą choćby do Miejskiego Banku Żywności czy do Purity Supreme, ponieważ Gately stracił prawo jazdy jeszcze w Roku Zmywarki Maytag Mów Szeptem, kiedy dorwali go w Peabody za jazdę Pod Wpływem, i to z prawem jazdy, które już było zawieszone za poprzednią jazdę Pod Wpływem w Lowell. Nie była to jedyna Strata, jaką zaliczył Don Gately, zanim jego chemiczna kariera osiągnęła życiowy punkt zwrotny. Teraz co dwa miesiące Gately musi wbić się w wyjściowe brązowe spodnie i lekko ekscentryczną zieloną sportową marynarkę ze sklepu Tania Odzież Męska Duże Rozmiary w Brighton i pojechać kolejką podmiejską do wyznaczonego Sądu Okręgowego na Północnym Wybrzeżu, aby tam spotkać się ze swoimi kolejnymi obrońcami z urzędu, kuratorami i opiekunami społecznymi, a czasami stanąć przed Sądem i Komisją Rewizyjną i zdać relację z postępów w trzeźwości i readaptacji. Gdy w ubiegłym roku przybył do Ennet House, ciążyły na nim zarzuty Fałszowania Czeków, Złośliwej Dewastacji Mienia, Jazdy Pod Wpływem Alkoholu (dwukrotnie) i Oddawania Moczu w Miejscu Publicznym (w Tewksbury). Miał też na koncie Włamanie z Wtargnięciem do zabezpieczonej cichym alarmem willi w Peabody, gdzie policja zwinęła go z kolegą, zanim oni sami zdążyli cokolwiek zwinąć. Winien był Świadomego Posiadania trzydziestu ośmiu 58-mg tabletek Demerolu[189] w dozowniku Pez, który Gately wcisnął w szczelinę tylnego siedzenia radiowozu Peabodiańskich Najświetniejszych, ale policjanci znaleźli go w rutynowym pokursowym przeszukaniu wozu, przeprowadzanym zawsze, gdy źrenice aresztanta nie reagują na światło i oklepywanie głowy.

Była też, oczywiście, grubsza sprawa, związana z pewnym zamożnym brooklyńskim domem, którego świętej pamięci właściciela opiewano wielką czcionką zarówno w „Globe”, jak i w „Heraldzie”. Po ośmiu miesiącach nieopisanej tortury psychicznej – pod koniec swojej narkomanii Gately zaniedbał się i ześwirował, a ponadto jak głupi trzymał się metody bocznikowania prądu stałego, której wyuczył się w Zakładzie Karnym w Billerica, i był przekonany, że teraz kojarzona jest z jego nazwiskiem, gdyż starszy osobnik, który uczył go pajęczarstwa w więziennym warsztacie metalurgicznym, po jakimś czasie wyszedł z pierdla, wyjechał do Utah i przed dwu laty z górą umarł z przedawkowania morfiny (no bo kto przy zdrowych zmysłach spodziewa się dostać przyzwoitą morfinę w zasranym Utah?) – po ośmiu miesiącach panicznego lęku i obgryzania paznokci, z czego dwa miesiące przypadły na Ennet House – chociaż Ennet House miał licencję z Wydz. ds. Uzależnień, która dopuszczała interwencję policji na jego terenie wyłącznie w obecności Pat Montesian i za jej notarialnie potwierdzonym zezwoleniem – kiedy już poobgryzał paznokcie do żywego mięsa na wszystkich dziesięciu palcach, Gately dyskretnie zbliżył się do pewnego stenotypisty sądowego uzależnionego od Percodanu, któremu jego była dziewczyna kiedyś załatwiała towar, i nakłonił go do przeprowadzenia dyskretnego śledztwa, które wykazało, że dochodzenie w sprawie o Morderstwo Drugiego Stopnia w trakcie nieudanego włamania[190] zostało przejęte przez jakieś federalne ciało, które zaćpany stenotypista nazwał Biurem Służb Niesprecyzowanych, i od tego momentu sprawa zniknęła z pola działań zwiadowczych rzeczonego stenotypisty, chociaż krążyły ciche plotki, że w chwili obecnej podejrzenia idą raczej w kierunku tajemniczych nuklearno-politycznych jednostek aż w Quebecu, daleko na północ od miasteczka Enfield, MA, gdzie Gately chyłkiem biegał co wieczór na zebrania AA, nerwowo gryząc palce.

Większość spraw, które obciążały kartotekę Gately’ego, zakończyła się Zamknięciem bez Wykrycia Sprawców[191] z uwagi na to, że Gately poddał się długoterminowemu leczeniu, obejmującemu abstynencję od substancji chemicznych i wyrywkowe analizy moczu, i co dwa tygodnie spłacał odszkodowanie z lichych zarobków za uprzątanie gówna i spermy pod kierownictwem Stavrosa Lobokulasa oraz ostatnio za gotowanie i stacjonarne posługiwanie w Ennet House. Jedyną nierozwiązaną kwestią pozostało więc prowadzenie samochodu bez prawa jazdy, które mu zawiesili za jazdę po pijaku. We Wspólnocie Massachusetts grozi za to obowiązkowe dziewięćdziesiąt dni odsiadki, jako że kara ta wpisana jest do kodeksu, toteż Kurator Gately’ego nie krył przed nim, że pozostaje tylko kwestią czasu – bowiem młyny sądowe mielą powoli, lecz skutecznie – zanim jakiś sędzia służbista przypomni sobie o sprawie i Gately będzie zmuszony odkiblować karę w którymś z zakładów o złagodzonym rygorze, dajmy na to w Concord albo Deer Island. Gately niespecjalnie przejmuje się perspektywą dziewięćdziesięciu dni w pierdlu. Jako dwudziestoczterolatek odsiedział siedemnaście miesięcy w Billerice za pobicie dwóch bramkarzy w nocnym klubie – zdaje się, że drugiego bramkarza zmasakrował nieprzytomnym ciałem pierwszego – więc dobrze wie, że we Wspólnotowym Pudle sobie poradzi. Był za duży, żeby ktoś go próbował wyruchać, dosłownie i w przenośni, a i on nie chciał nikogo dymać, dosłownie i w przenośni, odsiadywał wyrok wzorowo, nie wdając się w prowokacje, a kiedy pierwszych dwóch twardzieli zażądało od niego przydziałowych fajek, Gately wyśmiał ich dobrotliwie, za to gdy przyszli po raz drugi, prawie że zatłukł ich na śmierć w korytarzu za siłownią, gdzie mógł mieć pewność, że dużo ludzi to usłyszy, i po tym incydencie już nikt więcej z nim nie zadzierał. Teraz Gately’ego martwiło tylko to, że w pierdlu miałby zaledwie jedno, góra dwa zebrania AA tygodniowo – zebrania dla trzeźwych osadzonych organizuje się jedynie wtedy, gdy miejscowa Grupa odwiedza więzienie z Misją Instytucjonalną – podczas gdy Demerol, Talwin i stare dobre zioło łatwiej jest wręcz zdobyć w pierdlu niż w wolnym świecie. Gately truchlał teraz tylko na myśl o Żandarmie, pastuchu o wyglądzie dystyngowanego dżentelmena. Myśl o powrocie do Substancji przerażała go najbardziej ze wszystkiego. Nawet sam Gately wie, że oznacza to zasadniczy zwrot w psychice. Nowszym rezydentom opowiada bez żenady, że AA wyciągnęło go z bagna za psychiczne włosy: teraz gotów jest zrobić Dosłownie Wszystko, żeby pozostać czystym.

Mówi im bez ogródek, że zgłosił się do Ennet House tylko po to, żeby uniknąć więzienia, bo wtedy jeszcze nie interesowało go dłuższe bycie czystym ani nie miał na to nadziei; wyznał to szczerze Pat Montesian w rozmowie wstępnej. Jego ponura szczerość i brak nadziei sprawiły, że Pat Montesian przyjęła do Domu tak ewidentnie trudny przypadek, za jedyną rekomendację mający letnią w tonie opinię kuratora Piątego Okręgu w Peabody. Pat powiedziała Gately’emu, że ponura szczerość i brak nadziei w zupełności wystarczą na początek wychodzenia z uzależnienia od Substancji, natomiast bez tych dwóch filarów jest się w czarnej dupie. Pomaga także desperacja, powiedziała. Gately podrapał jej pieska po brzuszku i odparł, że nie czuje, żeby był zdesperowany w związku z czymkolwiek, poza może pragnieniem, żeby przestać pakować się w sytuacje, które sam stwarza, a potem nawet tego nie pamięta. Piesek drżał ze strachu i przewracał oczami, kiedy Gately, któremu nikt nie mówił, że Pat lubi, kiedy głaszcze się jej psy, drapał go dalej po parchawym brzuszku. Pat powiedziała, że to wystarczy, takie pragnienie, żeby wyrwać się z szamba[192].

Gately zauważył, że piesek lubi głaskanie po brzuszku, na co Pat odrzekła, że zwierzak ma epilepsję, i dodała, że na sam początek wystarczy nawet samo pragnienie, żeby nie tracić świadomości. Z długiej półki czarnego plastikowego regału zdjęła jakieś opracowanie na temat uzależnień, w czarnej plastikowej okładce. Okazało się, że Pat Montesian bardzo lubi kolor czarny. Ubrana była – trochę zbyt elegancko jak na schronisko – w czarne skórzane spodnie i czarną koszulę z jedwabiu albo czegoś jedwabistego. Za wykuszowym oknem pociąg Zielonej Linii piął się mozolnie na pierwsze enfieldzkie wzgórze w późnoletnim deszczu. Widok z wykuszowego okna nad czarnym lakierowanym biurkiem Pat był jedyną piękną rzeczą Ennet House, który poza tym przypominał zatęchłą norę. Pat głośno przeciągnęła eleganckim tipsem paznokcia po czarnej okładce i powiedziała, że w tym opracowaniu badań przeprowadzonych w Roku Podpasek Higienicznych Tucks ponad 60% więźniów odsiadujących dożywocie w piekle ZK Walpole i niewypierających się zarzucanych im czynów nie pamięta, że popełniła to, za co teraz siedzi. Dożywotnio. Zero pamięci. Gately zmuszony był poprosić ją, żeby to powtórzyła dwa razy, zanim wyłapał sens. Chodziło o przypadki utraty świadomości. Pat powiedziała, że utrata świadomości to taki stan, w którym człowiek jeszcze funkcjonuje – niekiedy drastycznie – ale później kompletnie nie pamięta, co robił. Tak jakby umysł zatracił kontakt z ciałem. Zazwyczaj zdarza się to po alkoholu, ale ten sam efekt może dać chroniczne zażywanie innych Substancji, w tym syntetycznych narkotyków. Gately oświadczył, że nie przypomina sobie, aby kiedykolwiek w życiu stracił świadomość, a Pat Montesian zrozumiała jego żart, lecz się nie roześmiała. Pies sapał i dygotał, wyprężając łapy we wszystkich kierunkach kompasu: wyglądał, jakby miał atak, więc Gately zawahał się, czy powinien go dalej głaskać. Szczerze mówiąc, nie wiedział, co to jest epilepsja, ale podejrzewał, że Pat nie ma na myśli damskiej golarki do nóg, przy której używaniu jego uzależniona od alkoholu była dziewczyna, Pamela Hoffman-Jeep darła się w łazience jak opętana. Dla Gately’ego wszystko, co należało do sfery psychicznej, było jakieś mgliste i podatne na nadużycia – tak to odczuwał przez prawie cały pierwszy rok czystości.

Pat Montesian była ładna-nieładna. Pod czterdziestkę. Podobno jako młoda mężatka, ładna i zamożna, wiodła bujne życie towarzyskie na Cape, dopóki mąż się z nią nie rozwiódł z powodu jej postępującego alkoholizmu, co odebrała jako porzucenie i od tamtej pory piła jeszcze więcej. Po dwudziestce zaliczyła serię odwyków i readaptacji, ale dopiero kiedy omal nie wykorkowała na udar podczas porannego ataku DT, zdołała Poddać Się i Wejść z należycie beznadziejną desperacją etc. Gately bez zmrużenia oka słuchał o udarze Pat, bo jego matka nie miała wprawdzie DT ani klasycznego udaru, ale chorowała na marskość wątroby i dostała krwotoku, który ją zadławił, pozbawiając jej mózg tlenu i zamieniając ją nieodwracalnie w warzywo. Gately nie kojarzył ze sobą tych dwóch przypadków. Pat M. nigdy i w żadnym stopniu nie była dla niego figurą matki. Pat lubiła się uśmiechać, kiedy Rezydenci na cotygodniowych Zebraniach Społeczności Domu utyskiwali i biadali na Straty, jakie ponieśli wskutek swoich uzależnień, ze zrozumieniem kiwała głową i stwierdzała pogodnie, że dla niej udar był absolutnie najlepszą rzeczą, jaka ją spotkała, ponieważ pozwolił jej się wreszcie Poddać. Do Ennet House przyjechała na elektrycznym wózku inwalidzkim, mając lat trzydzieści dwa, i przez pierwsze pół roku nie umiała porozumiewać się inaczej niż mrugnięciami przypominającymi alfabet Morse’a czy coś w tym rodzaju[193], a jednak zdołała, i to bez użycia rąk, zamanifestować gotowość do podjęcia próby zjedzenia kamienia, kiedy jej to nakazał Ojciec Założyciel, Który Nawet Nie Używał Imienia: zamachami tułowia i szyi atakowała kamień, aż wyszczerbiła sobie oba siekacze (i dlatego na obu ma korony), i otrzeźwiała, i wyszła za mąż za starszego chyba trylionera z Południowego Wybrzeża z psychotycznymi dzieciakami, i w nieoczekiwanie znacznym stopniu odzyskała sprawność, i od tamtego czasu stale pracwała w Domu. Prawą stronę jej twarzy nadal ściągał zastygły grymas, a do jej mowy – brzmiała, jakby wciąż była ciężko zamroczona, gdyż wydawała z siebie afektowany bełkot – musiał się Gately długo przyzwyczajać. Niezniszczona połowa jej twarzy była bardzo ładna. Miała też ładne, bardzo długie rude włosy i seksowne ciało, mimo że prawa ręka, dotknięta atrofią, przypominała kurzą łapkę[194], a ta łapka była przypięta pasami do plastikowej szyny, dzięki której palce o sztucznie przedłużonych paznokciach nie wpijały się w dłoń; no i kulała, potwornie, ale z godnością, wlokąc za sobą przeraźliwie cienką prawą nogę w czarnej skórzanej nogawce, jak coś, co się do niej przyczepiło i od czego próbuje uciec.

Za czasów rezydencji Gately’ego Pat osobiście jeździła z nim na większość rozpraw w sądzie; woziła go na Północne Wybrzeże swoją zabójczą aventurą z plakietką inwalidzką – a że z przyczyn neurologicznych miała faktycznie ołowianą prawą stopę, pędziła Drogą Nr 1 jak szaleniec, przez co Gately za każdym razem mało się nie posikał – i świadczyła na jego korzyść całym swoim autorytetem przed Sędziami i Komisjami, dopóki wszystkich po kolei spraw nie umorzono. Gately zachodził w głowę, czym sobie zasłużył na to osobiste zainteresowanie i pomoc. Wyglądało na to, że był największym ulubieńcem Pat M. Bo Pat M. miała ulubieńców i antypatie; to zapewne nieuniknione. Annie Parrot i wychowawcy, i Intendentka też zawsze mieli ulubieńców, więc w sumie było raczej sprawiedliwie.

Po jakichś czterech miesiącach rezydencji w Ennet House mordercza żądza zażywania syntetycznych narkotyków w magiczny sposób opuściła Dona Gately’ego, tak jak mu to obiecywali Pracownicy Domu i Krokodyle, i Grupa Białej Flagi, pod warunkiem że będzie co wieczór latał na zebrania, że się przynajmniej minimalnie otworzy i zdobędzie się na to, żeby prosić niesprecyzowaną Siłę Wyższą o oddalenie jej. Tej żądzy. Doradzali mu, żeby co rano padł na swoje wielkie trzeszczące kolana i prosił Boga, Jakkolwiek Go Pojmuje, o uwolnienie go od tej morderczej żądzy, i żeby padał znów na kolana wieczorem przed spaniem, tym razem po to, by podziękować Figurze Boga za miniony dzień Bez Substancji, o ile udało mu się wytrwać. Doradzali mu, żeby buty i klucze trzymał pod łóżkiem, to nigdy nie zapomni uklęknąć. Wcześniej Gately klękał tylko w dwóch sytuacjach: kiedy rzygał i kiedy się bzykał, ewentualnie kiedy musiał unieszkodliwić nisko umieszczony alarm albo gdy w bijatyce ktoś miał farta i przywalił mu w okolice krocza. Nie został wychowany w tradycji żadnego Boga czy J.C., więc klękanie uważał za jedną wielką ściemę i czuł się jak hipokryta, padając na kolana rano i wieczorem, niezłomnie, motywowany żądzą ćpania tak przemożną, że często modlił się w pokorze tylko o to, żeby ten jego głupi łeb wreszcie eksplodował i dał mu święty spokój. Pat powtarzała Gately’emu, że na tym etapie to wszystko jedno, co sobie myśli, w co wierzy, a nawet co mówi. Liczy się tylko to, co robi. Dopóki robi rzeczy właściwe i powtarza je odpowiednio długo, może być pewien, że to, co sobie myśli, i to, w co wierzy, odmieni się samo w magiczny sposób. A nawet to, co mówi. Pat oglądała już tę przemianę mnóstwo razy, i to u osób, zdawałoby się, całkiem niereformowalnych. Jej samej przecież się to przydarzyło. Lewa strona twarzy Pat była bardzo żywa i życzliwa. A opiekun Gately’ego, ekskokainista i oszust telefoniczny, który do Strat zaliczał lewe ucho, na samym wstępie poczęstował Gately’ego słynną w bostońskim ruchu AA metaforą ciasta. Ten szpakowaty Filipińczyk spotykał się z rezydentem Donem G. raz na tydzień i woził go bez celu po Brighton-Allston tuningowanym subaru 4×4, dokładnie takim, jakie Gately kiedyś kradł, żeby jeździć nimi na włamy. Eugenio Martinez głosił ekscentryczną teorię, że kontaktuje się ze swoją Siłą Wyższą tylko podczas prowadzenia samochodu. Któregoś wieczoru, w pobliżu doku barek-śmieciarek ZRO za torowiskiem w Allston, zaproponował Gately’emu, żeby pomyślał o bostońskim ruchu AA jako pudełku Ciasta w Proszku Betty Crocker. Gately palnął się w czoło na tę kolejną kulawą analogię Gene’a M., który zbłaźnił się już kilkoma owadzimi metaforami Choroby. Opiekun odczekał chwilę, aż Gately da upust frustracji: palił spokojnie, prowadząc wolniutko wzdłuż barek-śmieciarek czekających rzędem na rozładunek. Zachęcił Gately’ego do wyobrażenia sobie, że trzyma w rękach pudełko Ciasta w Proszku Betty Crocker, które symbolizuje bostoński ruch AA. Na bocznej ściance pudełka zamieszczona jest instrukcja przygotowania ciasta, czytelna dla przeciętnie inteligentnego ośmiolatka. Gately powiedział, że czeka na wzmiankę o jakimś zasranym owadzie w tym cieście w proszku. Gene M. odparł mu na to, żeby raz w życiu wyluzował, do kurwy nędzy, i się zamknął, i po prostu wykonał instrukcje podane na boku pieprzonego pudełka. Bo nieważne, czy Gately wierzy, że wyjdzie z tego ciasto, ani czy rozumie zafajdaną chemię pieczenia i sposób powstawania ciasta; ważne jest, że jeżeli postąpi zgodnie z tą pierdoloną instrukcją i okaże dość oleju w głowie, żeby skorzystać z pomocy bardziej doświadczonych piekarzy, jakby coś pomylił, jeżeli, kurde balans, wykona te dziecinne instrukcje, to wyjdzie mu z tego ciasto. O cieście Gately wiedział tylko jedno: że najsmaczniejszy jest w nim lukier, a Eugenia Martineza uważał za zadufanego i nadętego kutasa – poza tym nigdy nie ufał typom orientalnym i latynoskim, a Gene M. jakoś przypominał i jednych, i drugich – ale nie uciekł z Domu ani nie zrobił nic, za co mogliby go Wydalić, i latał co wieczór na zebrania, i mówił mniej więcej prawdę, i klękał co rano i co wieczór 24/7, i przyjął propozycję przystąpienia do Grupy, i Udzielał Się jak najęty, i czyścił popielniczki, i przemawiał na Misjach. Co do idei Boga, to miał jej zero albo i mniej, zważywszy na jego zainteresowanie tematem: modlitwę traktował jak nastawianie piekarnika zgodnie z instrukcją na opakowaniu produktu. Wolał myśleć, że gada do sufitu, niż że gada do Niczego. I żenowało go klęczenie w bieliźnie, gdy się modlił, więc tak samo jak koledzy z pokoju zawsze udawał, że buty mu się zawieruszyły gdzieś pod łóżkiem i musi zanurkować tam, żeby je wyciągnąć – ale robił, co trzeba, błagał sufit i dziękował sufitowi, a po pięciu może miesiącach jechał Zieloną Linią o 4:30 wygarniać ludzkie gówna spod prysznica w Shattucku i nagle uświadomił sobie, że już od dobrych paru dni nie pomyślał nawet o Demerolu, o Talwinie czy choćby o trawie. Nie tylko jakoś przetrwał te ostatnie dni, ale Substancje nawet nie przeszły mu przez myśl. Innymi słowy, Pragnienie i Kompulsja zostały mu Odebrane. Mijały dalsze tygodnie, zacierał się ciąg Misji, Zebrań i komunałów, a Gately dalej nie czuł dawnej potrzeby bycia na haju. Był, w pewnym sensie, Wolny. Po raz pierwszy od dziesiątego może roku życia wyrwał się z mentalnej klatki. Nie mógł w to uwierzyć. Odczuwał nie tyle Wdzięczność, ile pewną podejrzliwość w związku z tym Uwolnieniem. Jak to możliwe, że jakaś Siła Wyższa, w którą nawet nie wierzył, magicznym sposobem wypuściła go z klatki, skoro on, Gately, był totalnym hipokrytą, prosząc coś, w co nawet nie wierzył, żeby go wypuściło z tej klatki, na wypuszczenie z której miał zero nadziei? Skoro był w stanie klęknąć na kolana tylko pod pretekstem szukania butów? Ani w ząb nie rozumiał, jak to działa – to, co ewidentnie działało. Mózg mu się lasował. Doszło do tego, że po jakichś siedmiu miesiącach na małym niedzielnym Zebraniu dla Początkujących dosłownie rozwalił blat ze sklejki w Providence, uderzając w niego swoją wielką kanciastą głową[195].

Białoflagowiec Francis „Furiat” Gehaney, jeden z najstarszych i najbardziej sękatych Krokodyli, nosił kaszkiet na białych włosach ostrzyżonych na jeża i szelki na wierzchu flanelowej koszuli opinającej jego spory brzuch, miał gigantyczny czerwony nochal w kształcie ogórka, z widocznymi przez skórę tętnicami, i brązowe pieńki zębów, i rozedmę płuc, i przenośną małą butlę tlenową, której niebieska rurka sięgała mu pod nos, gdzie jej końcówka przylepiona była białym plastrem, i bardzo czyste białka oczu, które pasowały do ekstremalnie spowolnionego pulsu faceta z geologicznym zasobem trzeźwości w AA. Francis „Furiat” G., który stale trzymał w ustach wykałaczkę, który na prawym przedramieniu miał spłowiały tatuaż z kieliszkiem martini i gołą cizią (pamiątka z wojny koreańskiej), który wytrzeźwiał jeszcze za administracji Nixona i porozumiewał się z otoczeniem obscenicznymi, lecz starodawnymi epigramami, jakimi przemawiały wszystkie Krokodyle[196] – F.F., po incydencie ze stołem i głową, zaprosił Gately’ego do baru na stawiające oczy w słup ilości kawy. Z lekkim znudzeniem zdystansowanej empatii wysłuchał zażaleń Gately’ego na niemożność pojęcia, że coś, w co kompletnie nie wierzy, na serio okazało zainteresowanie udzieleniem mu pomocy, nawet jeżeli On/Ona/To w jakimś sensie istnieje. Gately wciąż dobrze nie wie, dlaczego mu pomogła, ale jakoś pomogła sugestia Francisa Furiata, że może coś niższej rangi, co Gately byłby w stanie pojąć, może nie okazać się dość potężne, by ocalić zaćpaną dupę Gately’ego przed nienagannie ubranym Żandarmem, no nie?

To było kilka miesięcy temu. Teraz Gately przeważnie już nie dba o to, czy rozumie, czy nie. Dwa razy dziennie odprawia rytuał kolanowo-sufitowy i wysłuchuje snów, i Udziela Się, i mówi prawdę rezydentom Ennet House, i usiłuje pomóc niektórym, kiedy zwracają się do niego o pomoc. A gdy we wrześniową niedzielę, na którą przypadła pierwsza rocznica jego trzeźwości, Francis „Furiat” G. i białoflagowcy sprezentowali mu bezbłędnie wypieczony i pokryty gęstym lukrem tort z jedną świeczką, Don Gately po raz pierwszy w życiu rozpłakał się przed ludźmi, z którymi nie był spokrewniony. Dzisiaj zaprzecza, jakoby płakał, mówi, że dym ze świeczki dostał mu się do oka. Ale płakał.

Gately jest słabym kandydatem na szefa kuchni Ennet House, jako że przez ostatnie dwanaście lat odżywiał się przeważnie śmieciowym żarciem, konsumowanym w biegu. Mierzy 188 cm, waży 128 kg i do ubiegłego roku nie miał w ustach brokułów ani gruszki. Jako szef kuchni niezmiennie poleca rutynowe menu, na które składają się: gotowane parówki; wilgotny pasztet z kawałkami amerykańskiego sera, grubo posypany płatkami kukurydzianymi dla nabrania konsystencji; zupa krem z kurczaka z kluskami w kształcie świderków; podejrzanie ciemne żylaste kurze udka; niedosmażone hamburgery i spaghetti z sosem hamburgerowym, do którego makaron gotuje Gately prawie przez godzinę[197]. Tylko najtwardsi, wychowani na ulicy rezydenci Ennet pozwalają sobie niekiedy na otwarty żart z tego jedzenia, które pojawia się co wieczór na długim stole w olbrzymich parujących garnkach, w których się gotowało, a duża twarz Gately’ego buja się nad nim jak księżyc w pełni, zaróżowiona i pokryta kropelkami potu pod oklapłą czapą kucharza, którą Gately dostał od Annie Parrot tytułem złośliwego dowcipu, którego nie załapał; oczy ma pełne niepokoju i nadziei, że wszyscy są zadowoleni, w sumie wygląda jak zdenerwowana panna młoda podająca swój pierwszy małżeński obiad, tyle że dłonie tej panny młodej są wielkości talerzy i zdobią je więzienne tatuaże, i nie nosi ta panna młoda rękawic kuchennych, gołymi rękami stawia wielkie gary na ścierkach, które podłożono, żeby stół się nie odparzył. Wszelkie komentarze na tematy kulinarne są w najwyższym stopniu oględne. Randy Lenz, który siedzi na północno-wschodnim rogu stołu, lubi wznieść puszkę z tonikiem i zadeklarować, że posiłki Dona zaliczają się do tych, przy których człowiek docenia to, czym je popija. Geoffrey Day mówi o odświeżającej zmianie, jaką jest wstawanie od stołu bez uczucia wzdęcia. Wade McDade, młody hardcore’owy alkoholik z Ashland, KY, i Doony Glynn, który jeszcze nie doszedł do siebie po przekręcie ze Związkiem Robotników, więc bez przerwy choruje i prawdopodobnie zostanie wkrótce Wydalony za to, że stracił pracę fizyczną w Brighton Fence & Wire, a nawet nie udaje, że szuka nowej – ci dwaj, gdy na kolację jest spaghetti, odstawiają zawsze ten sam numer. Tuż przed jedzeniem McDade wchodzi do salonu i nawija:

– No, Doonster, dziś dla odmiany jemy ekstra cienkie spaj-ghetti.

Na to Doony Glynn pyta:

– Ooo, ale czy będzie pyszne i mięciutkie?

A McDade odpowiada:

– Zęby, bracie, lepiej zostaw w domu.

Mówi to głosem szeryfa z Kentucky, prowadząc Glynna do stołu za rączkę, tak jakby Glynn był nierozgarniętym dzieckiem. Bardzo się pilnują, żeby odstawiać ten numer, dopóki Gately jest w kuchni, gdzie miesza sałatę i martwi się o wygląd dań. Za to Tiny Ewell nigdy nie zapomina podziękować Gately’emu za posiłek, April Cortelyu chwali go wylewnie, a Burt F. Smith przewraca oczami z rozkoszy i mówi niam-niam, kiedy tylko udaje mu się trafić widelcem do ust.

Przed świtem 1 maja RPDD. Skalne wzniesienie na płn. wsch. od Tucson, AZ, USA, ciąg dalszy

– Słyszałeś może – zagadnął Hugh Steeply z BSN – że u was w kraju, w końcu lat bodajże 70. PS, przeprowadzono eksperyment biomedyczny mający doprowadzić do wszczepienia elektroimplantów do ludzkiego mózgu?

Stojący na samym skraju półki skalnej Steeply odwrócił głowę i spojrzał na Marathe’a. Marathe spokojnie odwzajemnił spojrzenie.

– Nie? – upewnił się Steeply. – Przełomowa metoda. Stereotaksja. Leczenie epilepsji. Chcieli wszczepiać do mózgu cieniutkie jak włos elektrody. Czołowy kanadyjski neurolog… jakże on się nazywał… Elder, Elders… zebrał dowody potwierdzające tezę, że pewien rodzaj drobnych stymulacji w określonych obszarach mózgu zapobiega atakom. Mówię o atakach padaczki. Wszczepiali elektrody, cienkie jak włos, zaledwie kilkumiliwoltowe, albo…

– Elektrody Briggsa.

– Słucham?

Marathe odkaszlnął dyskretnie.

– Takie same stosuje się w rozrusznikach serca.

Steeply dotknął dolnej wargi.

– Przypominam sobie biogram z informacją, że twój ojciec miał rozrusznik.

Marathe bezwiednie dotknął twarzy.

– Zasilana plutonem-239. Elektroda Briggsa. Obwód prądu stałego Kenbecka. Przypominam sobie terminologię i instrukcje. Unikać wszystkich typów kuchenek mikrofalowych i większości przekaźników. Kremacja zwłok zabroniona – to z uwagi na pluton-239.

– A więc słyszałeś o tym dawnym programie dla epileptyków? O doświadczeniach z metodą, która miała zastąpić chirurgię ablacyjną w szczególnie ciężkich przypadkach padaczki?

Marathe się nie odezwał, tylko jakby nieznacznie pokręcił głową.

Steeply odwrócił się z powrotem twarzą na wschód i zaplótł dłonie na plecach: widać było, że tak czy owak, chce o tym pogadać.

– Nie pamiętam, czy gdzieś o tym czytałem, czy wysłuchałem jakiegoś wykładu, czy coś. Ta implantacja prezentowała się dość nienaukowo. Wszystko było w fazie eksperymentów. Należało wszczepić kupę elektrod w niewiarygodnie małą powierzchnię płatu skroniowego, żeby którąś z nich trafić na końcówkę nerwu wywołującego ataki padaczki; działali metodą prób i błędów, stymulując każdą elektrodę z osobna i sprawdzając reakcje.

– Płaty skroniowe mózgu. – Marathe się zamyślił.

– A skończyło się na tym, że Olders i ten czołowy kanadyjski neuronaukowiec, działając metodą prób i błędów, przypadkowo odkryli, że odpalając pewne elektrody w pewnych obszarach tych płatów, dostarcza się mózgowi intensywnego doznania przyjemności. – Steeply obejrzał się przez ramię na Marathe’a. – Mowa o intensywnej przyjemności, Rémy. Przypominam sobie, że Olders nazwał te pasemka podatnej na stymulację tkanki „terminalami -p”.

– Gdzie p oznacza „przyjemność”.

– I że ich umiejscowienie okazało się nieprecyzyjne i nieprzewidywalne, nawet w mózgach istot jednego gatunku: terminal -p potrafił się objawić w sąsiedztwie neuronu, którego stymulacja wywołuje ból albo głód, albo Bóg wie co.

– Mózg ludzki jest bardzo gęsty, to prawda.

– Cała rzecz w tym, że nie robili tego jeszcze na ludziach. Eksperyment uchodził za zbyt radykalny. Używali zwierząt i zwierzęcych płatów mózgowych. Wkrótce jednak zjawisko stymulowanej przyjemności stało się osią swoich własnych radykalnych eksperymentów, a drugi nurt neuronauk dalej badał epileptyczne zwierzęta. Older, czy może Elder, jakieś takie angielsko-kanadyjskie nazwisko, stanął na czele zespołu mapującego te, jak je nazwał, Rzeki Nagrody, czyli terminale -p w płatach skroniowych.

Marathe bezwiednie macał zbite kulki waty w watowanych kieszeniach wiatrówki i życzliwie kiwał głową.

– Mówisz, że ten eksperymentalny program rozwijała Kanada.

– Nawet pamiętam gdzie. W Brandon Psychiatric Center.

Marathe udał, że się zakrztusił, rozpoznawszy nazwę.

– To szpital dla psychicznie chorych. Na dalekiej północy Manitoby. Nieprzystępne ugory. Kompletne zadupie.

– Ponieważ oni mieli taką teorię, że te tak zwane rzeki, czy tam terminale, są zarazem receptorami beta-endorfin, L-dopy, Q-dopy, serotoniny, wszystkich neuroprzekaźników przyjemności.

– Istny Departament Euforii, rzec można, w ludzkim mózgu.

Nic jeszcze nie sugerowało świtu, światła dziennego.

– Z tym że jeszcze nie w ludzkim – uściślił Steeply. – Older początkowo badał szczury, a wyniki tych badań były ponoć niepokojące. Kanadyjczycy odkryli mianowicie, że gdy zainstalują w klatce dźwignię do autostymulacji, szczur będzie ją naciskał non stop, tysiące razy na godzinę, żeby pobudzić swój terminal -p; olewał karmę i samice w rui, kompletnie zafiksowany na stymulacji za pomocą dźwigni, dzień i noc, bez różnicy, aż w końcu padał z odwodnienia albo wyczerpania.

– Ale nie z samej przyjemności – dopowiedział Marathe.

– Chyba jednak z odwodnienia. Nie mam pewności co do tego, na co zdychał szczur.

Marathe wzruszył ramionami.

– A wszystkie inne szczury doświadczalne na pewno mu zazdrościły.

– Wszczepiali potem takie same implanty kotom, psom, świniom, małpom, człekokształtnym, a nawet delfinowi.

– Coraz wyżej po drabinie ewolucyjnej – zauważył Marathe. – I co? Wszystkie zdechły?

– Koniec końców tak – potwierdził Steeply. – Albo trzeba je było lobotomizować. Bo okazało się, że nawet po usunięciu elektrody przyjemności i dźwigni stymulatora badane osobniki biegały w kółko, naciskając, co się dało, żeby jeszcze raz poczuć kopa.

– Delfin zapewne pływał w kółko.

– Widzę, Rémy, że cię rozbawiłem. To była w stu procentach kanadyjska zabawa, taka sobie niewinna neuroelektryczna przygoda.

– Ja się bawię, a ty bardzo pomału zmierzasz do puenty.

– Bo w końcu Elder i spółka zapragnęli, oczywiście, przetestować rzecz na ludziach, żeby się przekonać, czy ludzki płat skroniowy też zawiera terminal -p i tak dalej, ale ponieważ niepokojące rezultaty badań na zwierzętach nie pozwoliły im legalnie robić prób na więźniach i pacjentach psychiatryka, musieli pozyskać ochotników.

– W świetle ryzyka – dopowiedział Marathe.

– Podobno ich działalność spędzała sen z powiek kanadyjskim prawnikom i ustawodawcom.

Marathe wydął wargi.

– Szczerze wątpię. Przecież Ottawa mogła z łatwością wystąpić do waszej ówczesnej CIA o „Nadwyżki Ludzkie” z południowo-wschodniej Azji albo o Murzynów, którzy wam w USA służyli do inspirujących eksperymentów MK-Ultra[198].

Steeply wolał udać, że nie dosłyszał, i grzebał w torebce.

– Podobno przeciek o odkryciu terminala -p i eksperymentach pochodził z północnej Manitoby: niższej rangi pracownik Brandon złamał protokoły bezpieczeństwa i puścił parę.

– To fakt, że nie za bardzo jest co robić w północnej Manitobie poza puszczaniem pary i plotkowaniem.

– No i pewnego pięknego dnia ekipa neuronaukowców z Brandon przychodzi do pracy, a tam tłumy ochotników, kolejka wije się dosłownie wokół kompleksu szpitala, sami sprawni i przeważnie młodzi Kanadyjczycy: tłoczą się w ogonku, omal się nawzajem nie stratują, każdy chce się zapisać na ochotnika na implantację elektrody terminala -p i stymulację.

– Mimo że wiedzą o śmierci szczurów i delfinów od naciskania dźwigni.

Ojciec Marathe’a zawsze wysyłał przodem swojego najmłodszego, Rémy’ego, do restauracji czy do sklepu, żeby sprawdził, czy nie ma tam mikrofalówki albo przekaźnika typu GC. Szczególną ostrożność wykazywał papa Marathe wobec placówek handlowych z czujnikami tropiącymi sklepowych złodziejaszków, czyli z tymi piszczącymi urządzeniami w drzwiach.

– No i oczywiście – ciągnął Steeply – ta masowa gotowość do poddania się implantacji pchnęła na nowe, niepokojące tory badania nad ludzką przyjemnością i zachowaniami i w Szpitalu Brandon powołano pospiesznie cały nowy zespół do zbadania profili psychologicznych wszystkich osób gotowych stratować się nawzajem tylko po to, żeby się poddać inwazyjnej operacji mózgu i implantacji obcego ciała…

– I stać się oszalałymi szczurami.

– …i doznać nieopisanej przyjemności. Wyniki testów MMPI, Millona i Apercepcji Tematycznej, którym poddano te hordy gorliwych ochotników, których poinformowano, że testy stanowią część procedury, okazały się fascynująco, dojmująco przeciętne, normalne.

– Innymi słowy, nie byli to dewianci.

– W żadnym aspekcie nie odbiegali od normy. Zwyczajni młodzi ludzie, młodzi Kanadyjczycy.

– Wolontariusze śmiertelnego uzależnienia od elektrycznej przyjemności.

– Ale zauważ, Rémy, że jest to podobno najczystsza, najbardziej wyrafinowana przyjemność, jaką można sobie wyobrazić. Neuronowy destylat orgazmu, oświecenia religijnego, ekstazy narkotycznej, shiatsu i domowego kominka w zimową noc, suma wszelkich możliwych przyjemności wysublimowanych w czysty prąd elektryczny i osiągalnych za sprawą jednego poruszenia ręcznej dźwigni. Tysiące razy na godzinę, do woli.

Marathe posłał mu beznamiętne spojrzenie.

Steeply badał wzrokiem zadartą skórkę przy paznokciu.

– Wolny wybór, oczywiście.

Marathe przybrał wyraz twarzy zamyślonego głupka.

– No dobrze, a ile potrwało, zanim te przecieki i plotki o terminalach -p dotarły do sfer rządowych i publicznych w Ottawie? Bo to koszmarna perspektywa dla rządu Kanady.

– Och, nie tylko w Ottawie – powiedział Steeply. – Wyobraź sobie tylko skutki powszechnej dostępności takiej technologii jak zabieg Eldera. Wiem, że Ottawa z miejsca powiadomiła Turnera, Busha, Caseya czy kto tam wtedy urzędował, a w Langley wszyscy zaczęli z nerwów obgryzać paznokcie.

– CIA obgryzała paznokcie?

– Sam na pewno rozumiesz, jaki coś takiego może mieć wpływ na każde uprzemysłowione, rynkowe, rozrzutne społeczeństwo.

– Na pewno zostałoby zdelegalizowane – powiedział Marathe, usiłując zapamiętać zróżnicowany układ ruchów rozgrzewających Steeply’ego.

– W bajki wierzysz? Przecież natychmiast powstałby czarny rynek, i to groźniejszy niż rynek narkotyków czy LSD. W tamtych czasach technologia elektrolizy i dźwigni wydawała się wielce kosztowna, ale łatwo było przewidzieć, że masowy popyt obniży jej koszt do takiego poziomu, na którym elektroda jest równie mało egzotyczna jak strzykawka.

– Zgoda, ale operacja chirurgiczna to osobna para kaloszy.

– Już wtedy działała kupa chirurgów chętnych do wykonywania nielegalnych zabiegów. Aborcji. Elektrycznej implantacji prącia.

– Operacji MK-Ultra.

Steeply roześmiał się niewesoło.

– Albo nierejestrowanych amputacji u młodych śmiałków wyznających kult pociągów, no nie?

Marathe wysmarkał nos z jednej dziurki. Tak to się robiło w Quebecu: jedna dziurka na raz. Ludzie z pokolenia ojca Marathe’a wysmarkiwali się jeszcze do ulicznych rynsztoków.

Steeply mówił dalej:

– Wyobraź sobie miliony przeciętnych, nieupośledzonych obywateli Ameryki Północnej, którym wszczepiono elektrody Briggsa i udostępniono osobiste terminale -p: nigdy nie wychodziliby z domu, tylko w kółko naciskaliby dźwignię osobistej stymulacji.

– Leżąc na swoich kanapach, zobojętniali na płeć żeńską w rui. Ustawicznie doznając uczucia nagrody, na którą nie zasłużyli.

– Wytrzeszcz, ślinotok, jęki, drżączka, nietrzymanie moczu, odwodnienie. Nie pracują, nie konsumują, nie komunikują się z otoczeniem. W końcu padają na pysk z najzwyklejszego…

– Oddają ducha i życie za stymulację terminalu -p, to chciałeś powiedzieć – dokończył Marathe.

– W pewnym sensie tak – odparł Steeply, odwracając się przez ramię z jadowitym uśmieszkiem. – To było w Kanadzie, przyjacielu.

Marathe wykonał minimalistyczną wersję swojego kolistego gestu zniecierpliwienia.

– Od lat A.D. siedemdziesiątych to się więcej nie zdarzyło. Inaczej nie byłoby mowy o wynalazku Plastrów Szczęścia…

– Weszły w to obie strony. Oba nasze kraje.

– W sekrecie.

– Najpierw Ottawa cofnęła fundusze na program Brandona, co wzbudziło protest Turneya, a może Caseya czy kto tam wtedy był, bo nasze stare CIA chciało go rozwijać i doskonalić, a potem objąć Klauzulą Tajności; szło im bodajże o wykorzystanie do celów militarnych.

– Ale cywilni strażnicy zbiorowego dobrostanu byli innego zdania – zauważył Marathe.

– Przypominam sobie niejasno, że prezydentem był wtedy Carter. Oba nasze państwa do spółki przyjęły za priorytet Bezpieczeństwa zamknięcie tego programu. I nasza ówczesna Narodowa Agencja Bezpieczeństwa, i wasze ówczesne C7 z Kanadyjską Królewską Policją Konną.

– Karminowe kurtki i kapelusze z szerokim rondem. W latach siedemdziesiątych faktycznie jeździli jeszcze na koniach.

Steeply uchylił torebkę pod bladą łunę świateł Tucson, czegoś tam szukał.

– Pamiętam, że wkroczyli z zaskoczenia. Z bronią w pogotowiu. Powyważali drzwi. Zdemontowali laboratoria. Pozabijali z litości delfiny i kozy. A Olders zapadł się pod ziemię.

Powolny kolisty gest Marathe’a.

– A zatem twierdzisz, że także my, Kanadyjczycy, bylibyśmy gotowi oddać za to życie, za totalną przyjemność biernej kozy.

Steeply odwrócił się na pięcie, bawiąc się pilniczkiem.

– Naprawdę nie dostrzegasz subtelnej analogii z Rozrywką?

Marathe wypchnął policzek językiem.

– Chcesz powiedzieć, że Rozrywka to niejako optyczna stymulacja terminalu -p? Zamiennik elektrod Briggsa gwarantujących rozkosze orgazmu połączonego z masażem?

Suchy zgrzyt piłowania paznokcia.

– Ja tylko wskazuję na analogię. Do precedensu doszło w twoim własnym państwie.

– My, nasze państwo, to Quebec. Manitoba jest…

– Jestem przekonany, że gdyby wasz M. Fortier zdołał przezwyciężyć w sobie ślepą żądzę szkodzenia Stanom Zjednoczonym, mógłby zobaczyć, jakiego to potwora wypuszcza z klatki.

Steeply przez swoje przeszkolenie miał taką wprawę w używaniu pilnika, że mógł to robić bez patrzenia. Jego najskuteczniejsza taktyka prowadzenia przesłuchań polegała na przeciągłym patrzeniu w twarz przesłuchiwanego, bez okazywania jakichkolwiek emocji. Marathe ewidentnie poczuł się gorzej, nie wiedząc, czy Steeply mu wierzy, czy nie, niż gdyby wyrazem twarzy okazał wprost, że nie wierzy.

A dzisiaj wieczorem, na wieść, że w perspektywie są parówki na gorąco, te dwie najnowsze rezydentki urządziły typową dla nowych rezydentek komedię spod znaku Księżniczki na Grochu w kontekście jedzenia: ta całkiem nowa, dzisiejsza, Amy J., która przez cały czas wysiaduje na winylowej kanapie, trzęsąc się jak osika, i każe sobie przynosić kawę i zapalać fajki – dobrze, że nie ma na szyi wywieszki BEZBRONNA OFIARA: PRZYTUL, PROSZĘ – twierdzi w tej chwili, że od barwnika Red Dye #4 dostaje „klasterowego bólu głowy” (Gately daje tej pannie tydzień, zanim wróci do Xanaxu[199]; widać to po jej oczach), i ta druga, dziwnie znajoma, ale z południowym jakby akcentem, niewiarygodne ciało i lniana firanka na twarzy: widać, że była wegetarianką i „prędzej zeżre robala”, niż zniży się do gotowanej frankfurterki. A Pat M. zrobiła coś niesamowitego: poprosiła Gately’ego, gdzieś tak około 18:00, żeby skoczył do Allston, do Purity Supreme, i przywiózł parę jajek i paprykę, żeby te dwie wydelikacone nowicjuszki mogły sobie upiec quiche albo co zechcą. Na rozum Gately’ego to zakrawa na catering dla zaspokojenia typowych narkomańskich pretensji do wyjątkowości, z którymi Pat ma zawodowy obowiązek walczyć. Ta Joelle van D. najwyraźniej z miejsca została pupilką Pat, która już przebąkuje o zwolnieniu jej z obowiązkowych prac fizycznych i chce, żeby Gately poszukał dla niej jakiegoś kretyńskiego toniku o nazwie Duża Czerwona Woda Gazowana, bo dziewczę wciąż wygląda na odwodnione. No, to już naprawdę gruba przesada. Gately dawno zaprzestał prób rozgryzienia Pat Montesian.

Dziwna pogoda: grzmi i prószy śnieg. Gately nareszcie nauczył się odróżniać odgłos burzy od dobiegającego z Enfield huku wentylatorów ATHSCME i katapult ZRO dopiero po dziewięciu miesiącach wkładania co rano płaszcza przeciwdeszczowego marki Goodwill na podróż Zieloną Linią o 4:30.

Jednym z ewentualnych słabych punktów Gately’ego w związku z programem rehabilitacyjnym AA, który zakłada bezwzględną osobistą uczciwość, jest to, że gdy już wciśnie się w czarną jak woda aventurę i ujrzy drgnienie spoilera po uruchomieniu żarłocznego silnika etc., często obiera odrobinę mniej prostą, niż powinien, drogę do wyznaczonego miejsca misji w Ennet: lubi pokrążyć sobie po miasteczku samochodem Pat. Potrafi zminimalizować podejrzany czas, który mu zabiera to krążenie, tym, że pędzi jak wariat, ignorując światła, rozpędzając pieszych, jeżdżąc pod prąd ulicami jednokierunkowymi, ścinając zakręty, strasząc przechodniów na chodniku, aż im wszystko leci z rąk, i wciskając klakson, który wyje jak syrena przeciwlotnicza. Myślałby kto, że to czysta głupota ze strony faceta, który nie ma prawa jazdy i któremu już grozi odsiadka za takie właśnie wykroczenie, ale faktem jest, że tego typu jazda – jak do szpitala z rodzącą pasażerką – rzadko narusza spokój bostońskich Najświetniejszych, gdyż mają oni kupę innych spraw na głowie w tych niespokojnych czasach, a zresztą w metropolitalnym Bostonie wszyscy jeżdżą w takim socjopatycznym stylu, z Najświetniejszymi na czele, tak że w istocie Gately ryzykuje jedynie urażeniem własnego poczucia bezwzględnej osobistej uczciwości. Pociesza się użytecznym komunałem, że Rehabilitacja polega na Postępach, a nie na Doskonałości. Lubi wyjechać sobie jak panisko na Commonwealth, a gdy tylko zniknie z widoku wykuszowego okna Domu – wydać w swoim mniemaniu Buntowniczy Okrzyk, wcisnąć gaz do dechy i pomknąć wzdłuż wężowatego, obrzeżonego drzewami bulwaru przez zapuszczone dzielnice Brighton i Allston, minąć Uniwersytet Bostoński i pruć dalej w stronę wielkiego trójkątnego neonu CITGO i na Back Bay. Mija tawernę Niezbadane Życie, do której przestał uczęszczać, a która już o 18:00 tętni głosami ludzi i basów pod nieustannie zapaloną neonową flaszką; mija wielkie szare ponumerowane wieżowce Brighton Projects, gdzie już zdecydowanie nie bywa. Przy prędkości 70 km/h sceneria zaczyna się zamazywać. Comm. Ave. rozszczepia Enfield-Brighton-Allston po prawej stronie północnej, podlejszej krawędzi Brookline. Gately mija wątrobianej barwy fasady anonimowych kamienic Brookline, sklep Father & Son, wysypisko, Burger Kinga, Salon Alkoholowy Blancharda, outlet InterLace, barkę-śmieciarę przed następnym wysypiskiem, narożne bary i kluby – Play It Again, Sam; Harper’s Ferry; Bunratty’s; Rathskeller; Father’s First I i II – aptekę CVS, dwa outlety InterLace jeden obok drugiego, tablicę sklepu motoryzacyjnego ELLIS THE RIM MAN i sklep alkoholowy U Marty’ego, odbudowany tydzień po pożarze. Mija szkaradny lokal Riley’s Roast Beef, gdzie Grupa Allstońska zbiera się na kawę przed Zobowiązaniami. Daleki gigantyczny neon CITGO jest jak trójkątna gwiazda przewodniczka. Gately jedzie 75 km/h na prostym odcinku, łeb w łeb z pociągiem Zielonej Linii w stronę centrum, który gna z górki po lekko wzniesionych torach, dzielących pasy jezdni Comm. na dwa plus dwa. Lubi jechać 75 km/h równo z Zielonym pociągiem w dół przez całą stromiznę Commonwealth, a na koniec przemknąć przez tory tuż przed lokomotywą na rozjeździe z Brighton Ave. To relikt przeszłości. Zgodziłby się, że to relikt mrocznej przeszłości, z czasów niskiej samooceny i samobójczych zachowań. Nie ma prawa jazdy, to nie jego wóz, to bezcenne motoryzacyjne dzieło sztuki, to samochód jego szefowej, której Gately zawdzięcza życie i którą może po swojemu kocha; jedzie po warzywa dla dwóch wraków płci żeńskiej świeżo po detoksie, które nie wiedzą, na jakim świecie żyją. Czy była mowa o tym, że Gately ma kwadratową głowę? Niemal idealny sześcian, masywny, nabity jak łeb walenia grenlandzkiego: to głowa kogoś, kto lubi sobie walnąć z byka. Dawniej Gately dawał sobie przytrzaskiwać głowę drzwiami windy i rozbijać na niej różne przedmioty. Ksywka „BIM”, którą nosił jako dziecko, odnosiła się właśnie do jego głowy. Jego lewe ucho przywodzi na myśl boksera. Szczyt głowy jest prawie całkiem płaski, więc włosy – z tyłu długie, a z przodu krótkie i lekko kręcone, à la Książę Waleczny z komiksu – przypominają strzęp dywanu, który ktoś zarzucił mu na głowę: dywan lekko zjeżdża do tyłu, ale jakoś się trzyma[200]. Wygląda to tak, jakby lokatorzy tych starych brązowych, upstrzonych guanem budynków wzdłuż Comm. z zakratowanymi oknami na najniższych piętrach[201] nigdy do nich nie wchodzili. Nawet gdy grzmi i prószy wieloramiennymi gwiazdkami śniegu, oliwkowa ludność hiszpańska i niezdrowo biała irlandzka wystaje po wszystkich rogach, zbija bąki i udaje, że na coś czeka, pociągając z wysokich puszek, szczelnie owiniętych w szare torebki. Dziwny to ukłon w stronę dyskrecji, te torebki, owinięte tak ciasno, że trudno nie rozpoznać kształtu puszki. Gately, chłopak z Wybrzeża, nigdy nie owijał puszki papierem, pijąc na rogu: to miejski zwyczaj. Na trzecim biegu aventura wyciąga 80 km/h. Silnik nigdy nie wyje ani nie rzęzi, najwyżej w końcu złowrogo powarkuje i wtedy wiadomo, że trzeba walnąć się w biodro, zmieniając bieg. Deska rozdzielcza aventury przypomina deskę rozdzielczą samolotu wojskowego. Stale coś tu miga, jakiś wskaźnik: jedna z migających lampek przypomina o zmianie biegu; Pat kazała Gately’emu olewać deskę rozdzielczą. Gately uwielbia opuścić sobie szybę po stronie kierowcy i wystawić łokieć na zewnątrz, jak taksówkarz.

Wlecze się na ogonie autobusu, którego wielkie kwadratowe dupsko zajmuje dwa pasy jezdni, więc nie może wyprzedzić, żeby prześcignąć pociąg na rozwidleniu, i pociąg śmiga przed autobusem, popierdując sygnałem, i wesoło merda ogonem, oddalając się po torach na poziomie ulicy. Gately widzi ludzi telepiących się po wnętrzu pociągu, chwytających się kurczowo pętli i poręczy. Poniżej rozwidlenia na Comm. znajduje się Uniwersytet Bostoński, dzielnica Fenway-Kenmore i wyższa szkoła muzyczna Berklee. Neon CITGO majaczy jeszcze w oddali. Szokująco daleka jest droga do tego olbrzymiego neonu, o którym wszyscy mówią, że jest pusty w środku i można w niego wejść i wytknąć głowę w pulsujące neonowe morze, ale jak dotąd nikt tego jakoś nie spróbował.

Z łokciem wystawionym za okno, jak taksiarz, gazuje Gately przez krainę UB, krainę plecaków, discmanów i dizajnerskich ciuchów w wojskowym stylu. Królestwo gładkolicych chłopców z plecakami i usztywnionymi włosami, bez jednej zmarszczki na czole. Totalnie gładkie, niezmącone troską czoła, jak ser topiony albo wyprasowane prześcieradło. Na wszystkich wystawach tylko ciuchy, kartridże do TP i plakaty. Gately miał zmarszczki na swoim wielkim czole od dwunastego mniej więcej roku życia. Tutaj szczególnie lubi rozpędzić się tak, żeby przechodzący przez jezdnię porzucali pakunki i nurem dopadali krawężnika. Dziewczyny z UB wyglądają, jakby przez całe życie nic innego nie jadły, tylko produkty mleczarskie. Dziewczyny, które ćwiczą stepy i aerobik. Dziewczyny z długimi, czystymi, wyszczotkowanymi włosami. Dziewczyny nieuzależnione. Rdzeń beznadziei na dnie pożądania. Gately od ponad dwóch lat nie uprawia seksu. Pod koniec łykania Demerolu fizycznie nie był w stanie. A w bostońskim AA każą się powstrzymywać, zwłaszcza przez pierwszy rok czystości, jeżeli chce się mieć pewność, że się Wytrwa. Niestety, zapominają dodać, że przez ten rok człowiek zapomni nawet, jak się rozmawia z dziewczyną, chyba że o Poddawaniu Się i Zaprzeczaniu i o tym, jak to było Tam na Zewnątrz. Gately nigdy w życiu nie uprawiał seksu na trzeźwo ani na trzeźwo nie tańczył, ani nie trzymał kogoś za rękę, chyba że przy modlitwie Ojcze nasz w dużym kręgu. Mając dwadzieścia dziewięć lat, znów zaczął miewać mokre sny.

Gately odkrył, że może palić w aventurze, pod warunkiem że otworzy także okno pasażera i będzie uważał, żeby nigdzie nie spadł popiół. Przeciąg w otwartym na oścież aucie jest brutalny. Gately pali mentole. Przerzucił się na mentole w czwartym miesiącu trzeźwości, bo ich nie znosił i zauważył, że mentole palą tylko czarnuchy, więc wykombinował sobie, że jeśli będzie palił wyłącznie mentole, to szybciej rzuci. A teraz nie znosi innych fajek niż mentolowe, o których Calvin T. mówi, że są najgorsze, bo ich filtr zawiera drobiny azbestu i inne świństwa. Ale po chyba dwóch miesiącach mieszkania w ciasnej męskiej salce Personelu, w piwnicy, koło płatnego telefonu i automatów z napojami, dowiedział się od inspektora sanepidu, że wszystkie grube rury pod sufitem są obłożone starym azbestem, który się kruszy i spada na pokój, i musiał Gately wynieść wszystkie swoje rzeczy i graty do otwartej przestrzeni piwnicy, a faceci w białych kombinezonach, z butlami tlenowymi, wkroczyli do środka i zdarli całą izolację z rur, i spryskali całą ich salę czymś śmierdzącym z takiego czegoś, co przypominało miotacz ognia. A potem wywieźli cały ten skruszały azbest do ZRO, w zalutowanym bębnie oznakowanym trupią główką. Więc Gately uznał, że mentolowe fajki to na dłuższą metę jego najmniejsze zmartwienie, jak chodzi o płuca.

Na Storrow 500[202], krzyżującej się z Comm. Ave. poniżej Kenmore, można dojechać długą, krętą, ocienioną wiaduktem szosą, która przecina cały obszar parku Fens. W zasadzie Storrow 500 jest miejską ekspresówką, która biegnie wzdłuż intensywnie niebieskiej rzeki Charles przez całą granicę z Cambridge. Rzeka Charles, zwana też Chuck, jest jaskrawa nawet pod ponurym burzowym niebem. Gately postanowił kupić żarcie dla nowicjuszek w Chlebie & Igrzyskach na Inman Square, w Cambridge. W ten sposób i wytłumaczy się ze spóźnienia, i puści subtelną niewerbalną aluzję do nietypowych wymagań dietetycznych w ogólności. Chleb & Igrzyska to hiperodpowiedzialny społecznie sklep spożywczy z zawyżonymi cenami, pełen wpieprzających batony zbożowe członków Partii Zielonych z Cambridge; wszystko tu jest makrobiotyczne i nawożone autentycznym organicznym gównem lamy etc. Nisko osadzony fotel kierowcy i wielka przednia szyba aventury otwierają przed naszym myślicielem trochę za duży jak na jego gust obszar nieba. Niebo jest niskie, szare, sflaczałe, jakby zawieszone w powietrzu. Ma w sobie taką smętną obwisłość. Trudno powiedzieć, czy śnieg w tej chwili pada, czy tylko wiatr podwiewa tę odrobinę śniegu, która już spadła. Aby dostać się na Inman Square, trzeba skręcić przez trzy pasy jezdni, zjechać ze Storrow 500 Rampą Śmierci, czyli Prospect Street, slalomem między studzienkami ściekowymi skierować się w prawo, na północ, i dalej Prospect St. przez Central Square, a potem wciąż na północ przez dzielnicę mniejszości etnicznych, aż pod Sommerville.

Na Inman Square Gately już teraz bywa rzadko, bo plac znajduje się w obrębie Małej Lizbony i jest gęsto zamieszkany przez Portugalczyków, a to oznacza, że i przez Brazylijczyków w przestarzałych spodniach dzwonach i marynarkach z szerokimi klapami, których się nigdy nie wyrzekli, a tam, gdzie są roztańczeni Brazylijczycy, nigdy nie brakuje kokainy i dragów. Brazylijczycy z Małej Lizbony są dla Gately’ego kolejnym mocnym argumentem za przekroczeniem prędkości. Poza tym Gately jest silnie proamerykański, a na północ od Central Square i Prospect St. rozciąga się bezpolicyjna, niepokojąco obca kraina: billboardy po hiszpańsku, gipsowe madonny w ogrodzonych siatką podwórkach, altanki z misternie splecionej winorośli, pochwyconej w szpony grubych na palec zardzewiałych prętów, reklamy loterii w języku nie do końca hiszpańskim, same szare domy, jeszcze więcej kolorowych Matek Boskich z plastiku, odzianych w błękitne habity i poustawianych na łuszczących się gankach, sklepy, bodegi i potrójnie zaparkowane auta z niskim zawieszeniem, scena z szopką betlejemską w pełnej obsadzie wywieszona z balkonu na pierwszym piętrze, sznury do bielizny rozciągnięte pomiędzy domami, długie szeregi ściśniętych szarych domów z mikroskopijnymi podwórkami, na których walają się kupy zabawek, domy wysokie, jakby w tym ścisku wypiętrzały się nawzajem. Nieliczne kanadyjskie sklepiki wciśnięte tu i ówdzie między stłoczone hiszpańskie trzypiętrowe kamienice sprawiają wrażenie zniewolonych, wyobcowanych itp. Zaplute ulice pełne śmieci i dziur. Pozatykane studzienki ściekowe. Dupiaste dziewczyny powciskane jak baleron w spodnie rurki, zawsze trójkami, o zmierzchu, z włosami w dziwacznym kolorze brązowoblond, na jaki farbują się modne Portugalki. Poczciwy angielski sklepik zachwalający Kurczęta z Dzisiejszego Uboju. Ekskluzywny Jazz Club Ryle’s w typie pubu, faceci w tweedowych czapkach, z fajkami z korzenia wrzośca, przesiadujący cały dzień nad jedną pintą ciepłego piwa. Gately zawsze był zdania, że ciemne piwo ma smak korka. Intrygujący jednopiętrowy budynek o wyglądzie placówki medycznej, z tympanonem nad drzwiami i przyciemnioną szybą, na którym widnieje szyld CAŁKOWITE NISZCZENIE TAJNYCH DOKUMENTÓW (Gately’ego za każdym razem korci, żeby zajrzeć do środka i sprawdzić, co tam się wyrabia). Portugalskie ryneczki, na których sprzedają jedzenie zrobione z nieznanych Gately’emu gatunków stworzeń. Raz w portugalskiej knajpie na wschodniej pierzei Inman Square kolorowa dziwka próbowała namówić Gately’ego do zjedzenia czegoś, co miało macki. On jednak wolał kanapkę. Teraz Gately śmiga przez Inman, kierując się prosto na Ch&I po eleganckiej północno-wschodniej stronie rzeki, bliżej Harvardu, zielone światła mu sprzyjają, a pęd powietrza z dziesięciocylindrowej aventury wzbija małe tornado porzuconych ulotek, pergaminowych torebek po korporacyjnych przekąskach, pustych strzykawek, petów bez filtra i sprasowanego kartonowego kubka po Millennial Fizzy; tornado śmieci sunie za Gatelym, wirując w chmurze spalin z rury wydechowej, a ostatni perłowy półokrąg słońca spod obwisłych chmur dogasa w sylwetach niezliczonych Sancta Cośtam i na bielonych zwieńczeniach WASP-owskich kościołów dalej na zachód, bliżej Harvardu; tornado sunie z prędkością 60 km/h, mitygowane w swoim wirowaniu przez silny wiatr zachodni, gaśnie resztka słońca i czarno-granatowy mrok spowija po cichu kanion Prospect St., w którym latarnie nie działają z tych samych municypalnych powodów, dla których jezdnia jest w tak opłakanym stanie – a jeden śmieć, który porwał za sobą Gately, sprasowany jednorazowy kubek po MF, uniesiony nagłym podmuchem strzela w bok i uderza w witrynę Antitoi Entertainment[203] po wschodniej stronie ulicy, uderza woskowanym denkiem w szybę zamkniętych drzwi, wydając odgłos przypominający kołatanie, toteż po chwili zwalista brodata postać w nieodłącznej kanadyjskiej flanelowej koszuli w kratę wyłania się z marnie oświetlonej kanciapy na zapleczu i otarłszy usta jednym rękawem, a potem drugim, z głośnym piskiem zawiasów otwiera frontowe drzwi i rozgląda się przez moment, kto to pukał, wyraźnie niezadowolona, że przeszkodzono jej w – co zdradzają rękawy – cudzoziemskiej kolacji, a jednocześnie wystraszona, o czym świadczą skrzyżowane na kraciastym torsie pasy amunicji do broni strzeleckiej i absurdalnie duży rewolwer .44, wciśnięty za naprężony pasek dżinsów. Równie zwalisty wspólnik, a zarazem brat Luciena Antitoiego, Bertraund – przebywający w tej chwili w kanciapie na zapleczu, gdzie obydwaj sypiają na polowych łóżkach z grubszym arsenałem broni pod spodem i gdzie słuchają radia CQBC, i wciąż knują, i palą hydroponiczne amerykańskie zioło, i gotują na kuchence turystycznej; Bertraund wcina w tej chwili soupe aux pois Habitant z chlebem posmarowanym melasą z Chleba & Igrzysk i obłożonym podłużnym, sino żyłkowanym mięsiwem, jakiego żaden myślący Amerykanin nie wziąłby do ust – Bertraund bez przerwy dowcipkuje po quebecku i powtarza Lucienowi, że tylko czeka z rozbawieniem na ten dzień, w którym Lucien zapomni zabezpieczyć wielkiego colta, zanim go wetknie za pasek portek i ruszy ciężkim krokiem na obchód sklepu, w podkutych buciorach, od których echa brzęczą i podzwaniają wszystkie lustrzane tafle i przedmioty z dmuchanego szkła. Nieautomatyczny rewolwer to prezent na znak przynależności. Bracia Antitoi, którzy raz czy dwa wykonali jakąś robotę dla Separatystycznej Antyonańskiej FLQ, nie są przesadnie przerażającą komórką separatystyczną, to w zasadzie samotnicy, zamknięci w sobie, ekscentryczni i niekomunikatywni na granicy borderline, chronieni dobrotliwie przez świętej pamięci regionalnego patrona M. Guillaume DuPlessisa z półwyspu Gaspé, a po zamordowaniu DuPlessisa odtrąceni przez FLQ i wyśmiewani przez co złośliwsze komórki antyonańskie. Bertraund Antitoi jest szefem i mózgiem ich dwuosobowej bandy, został nim siłą rzeczy, gdyż Lucien Antitoi zalicza się do jakże nielicznych rodaków Notre Rai Pays, którzy nie rozumieją francuskiego, po prostu nigdy mu ten język nie leżał, więc ma nad wyraz skromne możliwości wyrażania weta, nawet wobec tak skrajnie głupich pomysłów Bertraunda jak wywieszenie francuskiej fleur-de-lis na nosie pomnika amerykańskiego bohatera wojny domowej, który stoi na Boylston St., co przecież nie ma sensu, bo zaraz na drugi dzień odetną ją znudzeni onańscy chien-coureants żandarmi, albo podklejanie cegieł pod pocztówki agitacyjne partii CUSA Sans-Christe Gentle’a z opłaconą przesyłką zwrotną, albo produkcja wycieraczek z Astroturfu z podobizną Sans-Christe Gentle’a i dystrybuowanie ich gratis po outletach z artykułami gospodarstwa domowego przez powstańczą siatkę konspiracyjną – szczeniackie i dość żałosne w sumie gesty, które M. DuPlessis wyśmiałby dobrotliwie, poklepując Bertraunda po pękatej bulwie ramienia. Ale M. DuPlessis poniósł śmierć męczeńską w zamachu, uznanym oficjalnie za nieszczęśliwy wypadek przy okazji bandyckiego włamania, ale tylko ONAN jest dość głupi, żeby uwierzyć, że kanadyjskie Komando jest tak głupie, że w to wierzy. A Bertraund Antitoi, po śmierci DuPlessisa i odtrąceniu przez FLQ pozostawiony na pastwę własnych zasobów konceptualnych, po raz pierwszy, odkąd ich terenówka została wypakowana po dach najwyższej jakości towarem ze szkła lustrzanego i dmuchanego firmy Van Buskirk z Montrealu, środkami czystości, kuchennym sprzętem turystycznym, fikuśnymi pocztówkami, zgrywnym czarno pieniącym się mydłem, tandetnymi niechodliwymi kartridżami InterLace z najniższej półki, miniaturowymi paralizatorami dłoni i oszukanymi, lecz wciągającymi okularami rentgenowskimi, i wyruszyli z tym wszystkim resztkami Drogi Prowincjonalnej 55/USA.91, odziani w stroje ochronne, które zrzucili i zakopali na południowym skraju onańskiego posterunku kontrolnego, w obszarze znajdującego się już na Wypukłości miasteczka Bellow’s Falls VT, ekspediowani jako prymitywny dwukomórkowy organizm z zadaniem stworzenia przyzwoitego frontu walki przez skaptowanie jak największej liczby złośliwych komórek organizmu wroga i prowadzenie działań partyzanckich i terrorystycznych na małą, żałosną antyeksperialistyczną skalę, otóż Bertraund okazał tłumiony wcześniej przez DuPlessisa talent do głupiego marnotrawienia czasu, wdając się m.in. w handel szkodliwymi farmaceutykami z zamiarem prania mózgów nowonowoangielskiej młodzieży – tak jakby amerykańska młodzież (w niewyrażonej opinii Luciena) już nie była dostatecznie odmóżdżona. Bertraund okazał się tak dalece łatwowierny wobec porytej zmarszczkami długowłosej postaci w zaawansowanym wieku, w sfatygowanym kaftanie w turecki wzór à la Nehru i w zagadkowej czapeczce z wyhaftowanym na przodzie kościotrupem grającym na skrzypcach, noszącej do tego kretyńskie okrągłe okularki w drucianej oprawie z łososiowego koloru szkłami, która to postać wystawiła palce dłoni w literę V, celując tym V w Bertraunda i Luciena – Bertraund odczytał ten gest jako znak życzliwej Solidarności z patriotyczną Walką Wszystkich Ludów (Victoire), chociaż Lucien podejrzewał, że jest to obsceniczny gest amerykański, pokazywany osobom nierozumiejącym jego obraźliwej treści, gdyż pamiętał, jak jeden z jego sadystycznych nauczycieli z école-spéciale w Ste-Anne-des-Monts całymi tygodniami uczył go mówić „Va chier, putain!”, twierdząc, że znaczy to: „Patrz, Maman, umiem mówić po francusku i mogę wreszcie wyrazić ci swoją miłość i oddanie” – otóż Bertraund był tak naiwny, że dał się namówić na transakcję wymiany i oddał tej osobie bardzo starą niebieską lampę lava i apteczkę z lawendowej barwy lustrem w zamian za osiemnaście niepozornie wyglądających starych pastylek, które, jak twierdził długowłosy starzec, bełkocząc po francusku z silnym zachodnioszwajcarskim akcentem, zawierają 650 mg trop-formidable szkodliwego farmaceutyku, wycofanego już z rynku, a gwarantującego, że najbardziej psychodeliczne dotychczasowe doświadczenie wyda się człowiekowi niewinne jak masaż w bazylejskim kurorcie, a do pastylek, tytułem premii, dołączony był worek na śmieci, wypełniony zmurszałymi ze starości pirackimi kartridżami typu Read-Only, bez żadnych nalepek, które wyglądały tak, jakby ktoś je latami składował na podwórku za domem, a potem przepuścił przez pralko-suszarkę, chociaż Lucien i tak miał już dość zmurszałych starych kartridżów, które Bertraund powyławiał ze śmietników InterLace i przytaszczył do sklepu, żeby Lucien je obejrzał, opatrzył etykietami i wystawił na sprzedaż, a i tak nikt tego chłamu nie kupował, najwyżej czasem, jak film był po portugalsku, ewentualnie porno. Starzec odszedł zadowolony w swojej czapeczce i sandałach, unosząc lampę i apteczkę z lustrem, do której Lucien był bardzo przywiązany, szczególnie do tego lawendowego lustra, a na odchodnym powtórzył obsceniczny gest V i z uśmiechem poradził braciom, żeby odpornym na pot atramentem wypisali sobie na dłoni własne nazwisko i adres, zanim zażyją „tu-sais-quoi” w postaci wiadomych pastylek.

Drzwi frontowe skrzypią głośno na zawiasach, a Lucien zamyka je z powrotem i przekręca zasuwę: zgrzyt. Górny zawias skrzypi nawet po naoliwieniu, a Lucien się wścieka, do sklepu znowu nawiało pełno kurzu, jak to za każdym otwarciem drzwi na tę zasyfioną ulicę, zresztą kurz leci też z zastawionej śmietnikami alejki za domem, na którą otwierają się żelazne drzwi zaplecza, bo Bertraund, mimo nalegań brata, upiera się je otwierać, żeby pluć na chodnik. Skrzypienie drzwi zastępuje w ich sklepie nieobecny dzwonek. A to pukanie przed chwilą to musiała znowu być głupia psota tych dupiastych brazylijskich bachorów. Lucien nie zaciąga żaluzji na oknie, ale łapie za solidną miotłę, którą całymi dniami omiata sklep, i stoi tak przez chwilę, nerwowo obgryzając paznokieć kciuka, rozgląda się. Lucien Antitoi odczuwa przyjemność, gdy tak stoi w progu przeszklonych drzwi i patrzy bezmyślnie na lekki śnieżek kurzu wirujący wśród granatowych cieni zmierzchu, który pomału pożera amerykańską ulicę. Skrzypienie drzwi, już ciche, słychać dalej nawet po zamknięciu zasuwy. Lucien mógłby tak stać godzinami, wsparty na solidnej miotle, którą sam jako chłopiec zmajstrował z gałęzi odłamanej pod ciężarem śniegu podczas gwałtownej śnieżycy w Quebecu A.D. 1993 i naostrzył na końcu, robiąc z niej chałupniczą broń, już wtedy, zanim eksperialistyczne zapędy ONAN zrodziły w mieszkańcach Quebecu imperatyw walki i poświęcenia, jako nieśmiały chłopczyk, interesujący się bronią i amunicją. Co, w połączeniu z rozmiarami ciała, skutecznie odstraszało potencjalnych napastników. Mógłby tak stać i stoi godzinami, oświetlony od tyłu, odbity w szybie drzwi, obserwując cudzoziemski uliczny ruch i handel. Ma rzadki dar dostrzegania piękna w rzeczach codziennych, którym natura wynagradza ludzi nieznajdujących słów na opisanie tego, co widzą. „Skrzyp”. Wystrój sklepu Antitoi Entertainment stanowi szkło. Bracia Antitoi wystawili wklęsłe i wypukłe lustra pod wystudiowanymi kątami, dzięki którym każdy fragment pomieszczenia odbija się w innym fragmencie, co dezorientuje klientów, ograniczając targowanie się do minimum. W wąskim korytarzyku, który utworzył się za ciągiem ustawionych ukośnie tafli szkła, trzymają bracia swój inwentarz gadżetów, ironicznych pocztówek, a także nieironicznych sentymentalnych kartek z życzeniami[204]. Za innymi lustrami ciągną się półki wypełnione używanym i pirackim chłamem InterLace oraz niezależnej, a nawet domowej produkcji cyfrowymi kartridżami o treściach rozrywkowych, bez żadnego porządku, gdyż akwizycją zajmuje się Bertraund, a za inwentarz i porządek odpowiada Lucien. Niemniej ten ostatni nawet po jednym obejrzeniu pamięta każdy kartridż, który ma na składzie, i bez namysłu potrafi wskazać go rzadkim klientom, posługując się ostro zakończonym kijem od własnej roboty miotły. Niektóre kartridże są tak dalece nielegalne, że nawet nie mają etykiet. Aby nadążyć za Bertraundem, Lucien musi przeglądać nowe nabytki na małym tanim odtwarzaczu ustawionym obok kasy, kiedy zamiata sklep imponującą miotłą, którą ukochał i wciąż na nowo ostrzy, poleruje i czyści, od lat młodości, a czasem nawet z nią rozmawia, z tym że cichutko: mówi va chier, putain tonem zaskakująco czułym i uprzejmym jak na takiego dorodnego terrorystę. Ekran odtwarzacza ma jakąś wadę rozdzielczości i odkształca obraz, w związku z czym wszystkie postacie po lewej stronie wyglądają, jakby cierpiały na zespół Tourette’a. Kartridże pornograficzne drażnią Luciena swoim bezsensem, więc ogląda je na FF, żeby jak najszybciej mieć je z głowy. W ten sposób poznał akcje wszystkich filmów z wyjątkiem najnowszych, a mimo to niektóre kartridże nie mają etykiet. Lucien jeszcze nie zdążył obejrzeć i odstawić na półkę znacznej części towaru, który Bertraund przywiózł terenówką w sobotę, kiedy lał lodowaty deszcz – to jakieś starocie, które mały outlet Beach Bay TelEntertainment chciał wyrzucić jako przestarzałe. Znalazło się wśród nich kilka, które Bertraund podobno zwędził w centrum z niepilnowanych stoisk pod udekorowanym flagami pomnikiem Shawa, bo leżały tam luzem, tak że każdy głupi mógł je powyjmować z pudełek i w strugach deszczu zabrać sobie do domu. Te Lucien obejrzał natychmiast, bo chociaż nie miały nalepek, jeśli nie liczyć sloganów reklamowych małym druczkiem o treści IL NE FAUT PLUS QU’ON PURSUIVRE LE BONHEUR – co Lucienowi Antitoiemu nic nie mówiło – to każda nosiła stempel z małym łukiem wpisanym w kółko, podobnym do wypreparowanego z ciała uśmiechu, na widok którego Lucien też się uśmiechnął i zaraz włączył odtwarzanie, lecz niestety, ku jego rozczarowaniu i złości na Bertraunda, kartridże okazały się puste, tak samo zresztą jak pozyskane drogą wymiany taśmy nieuczciwego staruszka, dziewiczo puste, nawet bez obrazu zakłóceń HD[205]. Za szybą w drzwiach światła przejeżdżającego samochodu iluminują inwalidę na wózku sunącego mozolnie zrytym chodnikiem przed portugalskim spożywczakiem naprzeciwko Antitoi Entertainment. Lucien już nie pamięta, że jadł chleb z delikatesową melasą i soupe aux pois; zapomina, że jadł, z chwilą gdy przestaje czuć w ustach smak potrawy. Umysł ma zwykle jasny i przejrzysty jak to szkło w sklepie. Przez chwilę zamiata machinalnie pod drzwiami, obserwując w szybie odbicie własnej twarzy na tle czerniejącej na zewnątrz nocy. Lekki śnieżek jakby odbijał się od ściany do ściany Prospect St. Miotła powiada „ćśśś, ćśśś”. Blaszany szum CQBC został wyciszony, teraz Lucien słyszy, jak Bertraund krząta się po domu, brzęka garnkami i jeden upuszcza na ziemię, a on, Lucien, dociera miotłą na zaostrzonym kiju do pękniętej portugalskiej płytki na niedrewnianej części podłogi. Jest uzdolnionym posługaczem, najlepszym 125-kilowym posługaczem z brodą i w szelkach obwieszonych elementami broni strzeleckiej. Sklep, zagracony po wyłożony dźwiękochłonnymi płytkami sufit, ale sterylnie czysty, przypomina składowisko śmieci chorobliwego pedanta. Lucien podryguje i zamiata, podrygujące refleksy odbitego od lustra światła tańczą po podłodze, a w tle widnieje noc, zamknięta w szybie zaryglowanych drzwi. Postać na wózku inwalidzkim dalej mozolnie popycha koła, chociaż wydaje się, że jest dokładnie tam, gdzie była: przed portugalskim spożywczakiem. Przysunąwszy się bliżej do szybki, tak że całą ją wypełnia przezroczysty obraz jego twarzy, Lucien widzi wyraźnie, co dzieje się na zewnątrz: widzi, że to już inny inwalida, na innym wózku, chociaż i on ma, podobnie jak tamten, spuszczoną głowę z maską na twarzy i pracowicie omija dziury w chodniku, a niedaleko za nim widać jeszcze jedną postać na wózku nadjeżdżającą w tę stronę; przyłożywszy włochaty policzek do szyby skrzypiących drzwi – tylko jak to możliwe, że drzwi skrzypią, gdy są zamknięte i zaryglowane? – Lucien Antitoi widzi, że z południowego wschodu przez Prospect St. nadciąga, błyskając światełkami, cała długa kolumna połyskliwie wirujących metalowych kół, napędzanych krzepkimi dłońmi w specjalnych inwalidzkich rękawicach bez palców. „Skrzyp”. „Skrzyp”. Lucien od paru minut słyszy poskrzypywanie, o które z naiwnością dziecka obwiniał górny zawias drzwi. Ten zawias faktycznie skrzypi[206]. Ale teraz Lucien słyszy cały system poskrzypywań, powolnych, cichych, lecz nie ukradkowych – to skrzypią obciążone wózki inwalidzkie, poruszające się wolno, nieubłaganie, spokojnie i profesjonalnie, a jednak groźnie, z obojętnością stworzeń znajdujących się na samym końcu łańcucha pokarmowego; a odwróciwszy się z dudniącym sercem w gardle, widzi Lucien w starannie porozstawianych lustrach szprychy światła odbite od metalowych kół kręcących się mniej więcej na wysokości pasa olbrzyma z miotłą przyciśniętą do baryłkowatej klatki piersiowej, nagle widzi się w otoczeniu wielkiej liczby milczących postaci na wózkach, poruszających się spokojnie po sklepie pełnym szklanych fantów. Ulicę na zewnątrz obrzeżają teraz po obu stronach szeregi usadowionych na wózkach osób z kolanami okrytymi pledami i twarzami zasłoniętymi dużym liściem oprószonym śniegiem, a portugalski spożywczak ma spuszczone żaluzje i wywieszoną na sznurku za szybą drzwi tabliczkę z napisem ROPAS. Zamachowcy na Wózkach Inwalidzkich. Lucien zna ich godło, w którym widnieje wózek inwalidzki z profilu, a pod nim duża czaszka z piszczelami na krzyż. Spełnia się najgorszy możliwy scenariusz; to o wiele gorsze niż żandarmi ONAN: Les Assassins des Fauteuils Rollents. Skamląc do swojej miotły, Lucien wyszarpuje zza portek wielgachnego colta, ale stwierdza, że czarna nitka z obszycia suwaka przy rozporku zapętliła się na celowniku lufy i z odgłosem prucia podąża za konwulsyjnym odruchem jego ręki, wskutek czego dżinsy rozchodzą się w kroku i rwą się dalej pod presją kanadyjskiego brzuszyska, aż wreszcie pękają i natychmiast opadają Lucienowi do kostek, okrywając podkute buciory i odsłaniając czerwony trykot bielizny. Lucien drobi małymi kroczkami, aby najszybciej, jak na to pozwalają opadnięte spodnie, oddalić się na zaplecze i tam niewerbalnie, samym demonicznym spojrzeniem wytrzeszczonych oczu i po dziecinnemu wywalonym językiem zaalarmować Bertraunda, że przyszli oni, nie bostońscy żandarmi i nie onańskie psy w białych kombinezonach, tylko Oni, Les Assassins des Fauteuils Rollents, AFR-owcy, ci, co przychodzą zawsze o zmierzchu, bezlitośnie poskrzypując wózkami, i nie dają sobie niczego wytłumaczyć, nie idą na żadne układy, nie znają litości ani skrupułów, ani też lęku (chociaż krążą plotki, że boją się stromych zboczy), i teraz są w sklepie, niczym zamaskowane szczury, chomiki z piekła rodem, popiskując z zadowoleniem i zachowując królewski spokój; a Lucien stoi z wielką miotłą w jednej ręce i z omotanym nitką coltem w drugiej, osłania przedreptaną przed chwilą drogę swojej ucieczki grzmiącym strzałem: pocisk leci wysoko i trafia w uchylone lustrzane drzwi, których anodowane szkło rozpada się w drobny mak, a odbicie AFR-owca z pledem na kolanach i w masce w kształcie fleur-de-lis na twarzy zostaje zastąpione rozgwieżdżoną dziurą o poszarpanych brzegach; w powietrzu unoszą się migotliwe drobinki, szklany pył i niezmącone poskrzypywania – „skrzyp skrzyp skrzyp skrzyp”, to potworne – słyszalne nawet przez klangor garnków i paniczny tupot podkutych buciorów, i brzęk rozpryskującego się szkła, gdy Lucien, celując gdzie popadnie, wpada do kuchni przez zasłonkę w drzwiach, omotany pajęczyną czarnej nici, aby wyrazem twarzy powiadomić Bertraunda, że strzelanina oznacza nadejście AFR, więc czas sięgnąć do ukrytego pod łóżkiem arsenału broni i przygotować się na oblężenie, jednak widzi ze zgrozą, że drzwi zaplecza stoją otworem, kołysane złośliwym wiatrem, a Bertraund siedzi sobie spokojnie przy karcianym stoliku, przy którym bracia zazwyczaj jadają – jadali – kolację, siedzi sobie nad zupą z zielonego groszku i podejrzaną papką mięsną, siedzi, patrzy przed siebie jednym okiem, a w drugie oko ma wbity hak szynowy. Zardzewiały hak szynowy z kanciastą wypustką na końcu sterczy dumnie z niegdyś niebieskiego prawego oka jego brata. W omiatanej przeciągiem kanciapie na zapleczu, w kompletnej ciszy, siedzi sześciu, a może dziewięciu AFR-owców, jak zwykle milczących, koła ich wózków są doskonale nieruchome, wełniane pledy tuszują nieobecność nóg, na krzepkich torsach opinają się, oczywiście flanelowe, koszule, a twarze przesłaniają syntetyczne maski w formie heraldycznych irysów z płomiennymi, spiczastymi łodygami na wysokości podbródka, ze szparami na oczy i doskonałymi kółkami w miejscu ust – tak wyglądają wszyscy poza jednym AFR-owcem, ten bowiem, odziany w bezpretensjonalną sportową marynarkę z krawatem, nosi najpotworniejszą maskę ze wszystkich: żółte koło z poliżywicy z obscenicznie uproszczoną uśmiechniętą buźką, nakreśloną cienką czarną kreską. Właśnie ten osobnik bezczelnie zanurza piętkę bagietki w Bertraundowej blaszanej misce z zupą, po czym dłonią w wytwornej wiśniowej rękawiczce pakuje nasączone zupą pieczywo w wesoły prześwit ust maski. Lucien, wybałuszając oczy na swego jedynego brata, stoi jak wryty, z twarzą zastygłą w potwornym grymasie, z uniesioną miotłą w garści, z dyndającym u boku coltem i długą czarną nitką wyprutą z rozporka, która jakimś cudem omotała mu się wokół kciuka i zwisa luźno pomiędzy tym kciukiem a lufą, muskając nieskazitelnie czystą podłogę, w spodniach, które opadły aż do czerwonych skarpet z wełny otulających mu kostki, gdy nagle słyszy krótkie, zdecydowane skrzypnięcie i jakaś potworna siła podcina mu nogi w kolanach, tak że Lucien pada na klęczki, odruchowo ściska spust, a .44 wypala w portugalską terakotę w deseń imitujący parkiet, i klęczy Lucien w pozie suplikanta na czerwonych kolanach, otoczony kręgiem fauteuils rollents, z miotłą, którą wciąż ściska w garści, ale teraz niżej, bliżej zamocowanego drutem pęku witek sorgo; twarz ma teraz Lucien na wysokości martwo uśmiechniętej buźki AFR-owca, a ten przywódca bandy – wszystko w nim emanuje bezlitosnym i pozbawionym skrupułów wodzostwem – trzema skrzekliwymi obrotami prawego koła odwraca się i zbliża na odległość cm od twarzy Luciena Antitoi. Zamachowiec życzy mu ’n soir, sieur, co nic nie znaczy dla Luciena Antitoi, któremu krzywi się podbródek i drżą usta, chociaż w jego oczach nie widać przerażenia. Nad lewym ramieniem przywódcy widać przebity sztywny profil brata Luciena. Człowiek na wózku trzyma jeszcze w urękawicznionej lewej dłoni niedojedzoną bagietkę nasączoną zupą.

– Malheureusement, ton collège est decede. Il faisait une excellente soupe aux pois. – Jest wyraźnie rozbawiony. – Non? Ou c’était toi, faisait-elle? – Przywódca nachyla się z wdziękiem właściwym osobom skazanym na wieczne siedzenie, ukazując przy tym kędzierzawą głowę z małą, dziwnie banalną łysinką, i delikatnie wyłuskuje rozgrzany rewolwer z dłoni Luciena. Zabezpiecza broń, nawet na nią nie patrząc. Gdzieś w głębi uliczki gra ledwo tu słyszalna hiszpańska piosenka. AFR-rowiec przez chwilę patrzy serdecznie w oczy Luciena, po czym profesjonalnym bekhendem ciska colta w ustawioną profilem głowę Bertraunda, bezbłędnie trafiając go w skroń, a Bertraund, kiwnąwszy się w tył i w przód, zjeżdża na lewo z rozklekotanego turystycznego krzesełka i z upiornym mlaśnięciem ląduje w siadzie na lewym półdupku, a sterczący mu z oka krzepki hak szynowy zaczepia grubszym końcem o brydżowy stolik, przechylając go w tył, co powoduje, że zastawa ruchem marynarskim zsuwa się na posadzkę, a potężny tors Bertraunda trwa dalej w pionie, podtrzymywany przez hak i przechylony stolik. Bertraund jest teraz odwrócony twarzą do Luciena, a całą swoją postawą przypomina kogoś, kto skręca się ze śmiechu albo z żalu, a może z nadmiaru piwa – człowieka owładniętego emocjami. Lucien, który nigdy nie miał pojęcia, po co i gdzie zabezpiecza się rewolwer, dziwi się, jakim cudem colt .44 z dyndającą nitką nie wypalił ponownie, odskakując od skroni Bertraunda i lądując z impetem na gładkiej posadzce, po której wślizgnął się pod wyrko i znikł z pola widzenia. W wysokim domu za ścianą ktoś spuszcza wodę w toalecie, budząc śpiewne echo w rurach kanciapy na zapleczu. Czarna nić, która w dalszym ciągu oplata celownik colta, zaczepiła się środkiem o ucho Bertraunda, a że jej koniec uparcie trzyma się zadartego paznokcia prawego kciuka klęczącego Luciena, łącząc go z ukrytym pod wyrkiem rewolwerem, to Lucien zachowuje pośredni kontakt ze swoim owładniętym śmiertelną niemocą frère.

Zgrywnie zamaskowany wódz AFR-owców uprzejmie ignoruje fakt, że Lucienowy zwieracz zachował się nieobyczajnie w tej ciasnej kanciapie, i skomplementowawszy uprzednio obu braci za wyśmienite rzemiosło niektórych obiektów z dmuchanego szkła wystawionych w sklepie, naciąga mocniej zamszowe rękawiczki i informuje Luciena, że właśnie jemu, Lucienowi, przypadło w udziale doprowadzić ich niezwłocznie do artykułu rozrywkowego, który przyszli nabyć. Którego przyszli żądać. Artykułu reprodukowalnego. Bo oni przyszli tu w interesach, ne pas plaisanter, to nie jest wizyta towarzyska. Nabędą, czego potrzebują, a potem iront paître. Nie chcieliby przeszkadzać nikomu w sjeście, ale AFR obawia się, że rzecz jest paląco pilna i kluczowa, chodzi o ten kartridż Matkę, której się oto domagają od Luciena kategorycznie i bezzwłocznie – entend-il?

Gorliwość, z jaką Lucien kręci głową w odpowiedzi na niezrozumiałe dla siebie dźwięki przywódcy bandy, została chyba źle zrozumiana.

Czy sklep dysponuje wizorem o częstotliwości 585 rpm, odpowiednim do oglądania kartridżów Matek?

Ten sam gorliwy wyraz niezrozumienia.

Czy malowany uśmiech maski może się poszerzyć?

Z salonu sklepu dobiegają całe symfonie metalicznych pisków i grasejowanych „r”, którym towarzyszą odgłosy pospiesznego demontażu i rewizji. Kilku beznogich, krzepkorękich mężczyzn wspina się po półkach na samych dłoniach i zawisa pod podwieszanym sufitem dzięki specjalistycznym akcesoriom wspinaczkowym i przyssawkom przytwierdzonym do kikutów nóg: szperają ogorzałymi rękami po najwyższych półkach i przeczesują regały od góry do dołu, jak obsceniczne, skrzętne robaki. AFR-owiec w jezuickiej koloratce, który dzierży w tej chwili wierną miotłę Luciena na opak, wychyla się z wózka i złowrogim, przeraźliwie białym ostrzem kija obrysowuje kontur drżących ust Luciena, tych pełnych ust, jakże typowych dla mieszkańców prowincji Gaspé. Usta drżą Lucienowi nie tyle ze strachu – chociaż się boi – nie tyle ze strachu, ile z usiłowania wydobycia z siebie słów[207]. Te słowa, które nie są i nigdy nie staną się słowami, stanowią przedmiot starań Luciena, któremu się wydaje, że wykonuje twarzowo-szczękowe ruchy mowy i jest w tych ruchach jakiś dziecinny patos, wyczuwalny być może dla sztywno uśmiechniętego przywódcy AFR, chyba dlatego westchnienie człowieka w masce jest szczere i szczery jest jego żal, gdy oznajmia, że to, co zaraz się stanie, będzie inutile, bo kilkadziesiąt wzorowo wyszkolonych i zmotywowanych osób na wózkach inwalidzkich i tak znajdzie to, czego szukają, a nawet więcej, i chyba szczere jest galijskie wzruszenie ramion i to znużenie w głosie wychodzącym przez dziurę w masce wodza, gdy lwia głowa Luciena zostaje odchylona w tył przez rękę zanurzoną w jego włosach, a usta Luciena zostają szeroko rozwarte przez grube paluchy, które go zaatakowały od tyłu i napierają na szczęki tak mocno, że słychać pękające ścięgna żuchwy, i początkowe wycie Luciena zostaje zredukowane do kwilenia noworodka, bo oto blady czub kija jego ukochanej miotły już zagłębia się w gardle, wciskany rytmicznie przez klerykalnego osiłka z AFR w rytm sylabizowanego ze znużeniem słowa „In-U-Tile”, i sięga coraz głębiej, a niemowlęce kwilenie przechodzi w zdławioną czkawkę całkowitej afonii, w odgłosy wyrzuconej na brzeg ryby, jakie towarzyszą bezmowie podczas snu, a AFR-owiec w koloratce wciska już miotłę do połowy długości kija, dźwigając się na kikutach nóg, aby mieć lepszą dźwignię, bo włókna ochraniające przełyk stawiają opór, ale w końcu pękają z chrzęstliwym pyknięciem i wytryskiem czerwieni, która obmywa zęby i język Luciena i wzbija się fontanną, a gulgoczące dźwięki dobywają się jak z dna morza, zatopione, stłumione, i za roztrzepotanymi powiekami nasz oniemiały, półżywy powstaniec, który lubi tylko zamiatać i tańczyć w odbiciu szyby, ogląda śnieg na kopułach wzgórz rodzinnego Gaspé, urocze zawijasy dymu z kominów, lniany fartuch matki, jej dobrą rumianą twarz nad jego dziecinnym łóżeczkiem, domowej roboty łyżwy, górskie stawy Chic-Choc, ciągnące się od pogórza Cap-Chat, po których zjeżdżało się na nartach na Mszę w kościele, a dźwięki wydawane tymczasem przez rumianą twarz są, sądząc po tonie, czułe, a za łóżeczkiem i oszronionym oknem jeziora Gaspésie rozświetlają się jeden po drugim w prawie arktycznym słońcu i ciągną się na południowy wschód niczym odłamki rozbitego lustra rozsiane połyskliwie po całej białej połaci rejonu Chic-Choc, a wśród nich snuje się wstęgą światła niewymownie czysta rzeka Ste-Anne; tymczasem zaś zabójczy kij od miotły z gorącym, dogłębnym łaskotaniem przeciska się przez kanał pachwinowy i przez esicę, aby zakończyć swoją podróż w formie obscenicznego wypuczenia na zadniej części zlanych krwią czerwonych majtek, po czym rozsadza wełnianą tkaninę i wbija się w podłogę, sztywno podtrzymuje nadziane jak na rożen klęczące ciało Luciena, który już przestał być interesujący dla obecnych w kanciapie AFR-owców, ci bowiem zajęci są regałami i kuframi pełnymi pamiątek po smutnym powstańczym życiu braci Antitoi, więc Lucien umiera samotnie, w konwulsjach zrzuca cielesną powłokę, wypatroszony i wolny, katapultowany do domu ponad wiatrakami i szklanymi palisadami Wypukłości, w obłędnym tempie, na północ, z czystym jak dźwięk dzwonu, matczynym niemal wezwaniem do boju we wszystkich znanych językach świata.

***

Przed świtem, 1 maja RPDD. Występ skalny na płn. zach. od Tucson, AZ, USA, ciąg dalszy

M. Hugh Steeply, po dłuższym milczeniu obu agentów operacyjnych, zatopionych każdy w swoich myślach, przemówił cicho z wykuszu tej góry. Steeply w dalszym ciągu spoglądał w dal, stojąc na skraju skalnego występu, opleciony gołymi ramionami w obronie przed chłodem, odwrócony ubrudzonymi plecami sukni do Marathe’a. Dokoła ogniska widocznego w oddali, na dnie pustyni, krążyły mniejsze, bledsze ogniki pochodni niesionych przez ludzkie postacie.

– Myślisz sobie czasem, że to obejrzysz?

Marathe nie odpowiedział. Całkiem możliwe, że młode osoby z pochodniami tańczyły.

– Ciekawe, czy AFR kiedykolwiek odzyska tę rzekomą kopię Matkę po włamaniu do DuPlessisa – rzekł cicho Steeply. – Ale wy macie przynajmniej kopię Read-Only, co najmniej jedną, sami nam mówiliście, no nie?

– No tak.

– Nikt nie ma tego mitycznego Oryginału, ale wszyscy mamy Read-Only, każda antyonańska komórka ma przynajmniej jedną kopię Read-Only, prawie na pewno.

– M. Broullime mówił Fortierowi, że chyba CPCP z Alberty nie ma swojej kopii.

– Jebać Albertan – rzekł Steeply. – Kto się przejmuje Albertanami? Albertanie wymyślili, że zadadzą USA cios w podbrzusze, wysadzając w powietrze pastwiska w Montanie. To wariaci.

– Mnie ten pomysł osobiście nie kusił.

Steeply udał, że nie usłyszał.

– My mamy więcej niż jedną. Kopię. Ale wy już na pewno o tym wiecie.

Marathe zaśmiał się cierpko.

– Skonfiskowana w Berkeley albo w Bostonie. Ale kto wie, co tam na nich jest? Kto jest w stanie obejrzeć tę Rozrywkę z dystansem?

Rozdrapane miejsce na ręce Steeply’ego spuchło przez noc i się zaogniło.

– Ale tak mówiąc między nami, tête-à-tête, naprawdę nigdy cię nie korciło? Tak prywatnie. Mniejsza o żonę. Mniejsza o dzieciaki. Przyznaj się: nigdy, ani przez sekundę nie miałeś ochoty zakraść się tam, gdzie to trzymacie, włączyć i rzucić okiem? Żeby się zorientować, o co ten cały szum, skąd ten nieodparty powab tego obiektu?

Obrócił się na jednym obcasie i spojrzał na Marathe’a, przekrzywiając głowę w cynicznym geście, który Marathe’owi wydał się stuprocentowo amerykański.

Marathe odkaszlnął cicho w skuloną dłoń. Rozrusznik serca jego nieboszczyka ojca, marki Kenbeck, uległ zniszczeniu przypadkowo, przez impuls fal wideofonicznych. Ich źródłem był telefon od operatora, a ściślej: wideofon, reklamujący wideofonię. M. Marathe podniósł słuchawkę dzwoniącego aparatu, odebrał impuls wideofoniczny i padł na ziemię, wciąż ściskając w garści telefon, który powinien był zawsze pierwszy odbierać Rémy, dla sprawdzenia, czy jest bezpieczny dla ojca, ale tym razem nie otrzymał takiej instrukcji. Odtwarzana automatycznie reklama odegrała swoją część audio na podłodze tuż przy uchu ojca Marathe’a, słyszalna pomiędzy krzykami matki Marathe’a.

Steeply wspiął się na palce i opadł na pięty.

– U nas Boski Rod Tine każe chłopakom Toma Flatta z I/O sprawdzać połączenia przez dwadzieścia cztery godziny na dobę. Siedem dni w tygodniu.

– Flatto Thomas M., Biuro Służb Niesprecyzowanych, dyrektor Input/Output Testing, zamieszkały w Falls Church, wdowiec z trójką dzieci, jedno chore na mukowiscydozę.

– Śmieszne jak przekłuty balon, Rémy. Nie wątpię, że wszystkie co do jednej komórki powstańcze wykonują za was robotę, chociaż macie swojego doktora Brullenta czy jak mu tam, usiłując ustalić, na czym polega atrakcyjność tej Rozrywki, bez narażania waszych ludzi. – Steeply ponownie się odwrócił; zrobił to dla podkreślenia swoich słów. – A może wy chcecie poświęcić swoich ludzi. Tak? Gorliwych ochotników na wózkach inwalidzkich. Poświęcenie dla Sprawy i takie tam. Świadomy wybór dorosłych ludzi. Jedynie po to, żeby nam zaszkodzić. Wolę nawet nie myśleć, jak AFR-owcy przeprowadzają testy z tym materiałem.

– C’est ça.

– Nie mam nawet na myśli samej treści – uściślił Steeply. – Mówię o wyczerpujących testach Input/Output. Flatto kazał im opracować warunki do oglądania niegrożącego śmiercią. Pewne ośrodki w Wirginii lansują teorię, że to hologram.

– Ten samizdat.

– Reżyser był wybitnym optykiem. Specem od holografii, od dyfrakcji. Już nieraz wcześniej posługiwał się holografią, i to w kontekście sfilmowanego zamachu na widza. Należał do Wrogiej Szkoły czy innej cholery.

– Był też twórcą paneli lustrzanych do broni termicznej i ważnym Annulateur; zbił majątek na urządzeniach optycznych, jeszcze zanim zajął się wrogością i filmem – uzupełnił Marathe.

Steeply otulił się ramionami.

– Tom Flatto wyznaje prywatną teorię, że oddziaływanie tego filmu ma coś wspólnego z gęstością obrazu. Z kompulsją wzrokową. Zgodnie z jego teorią wyrafinowany twór holograficzny osiąga gęstość neuronową rzeczywistej sztuki scenicznej, nie tracąc przy tym selektywnego realizmu ekranu wizora. A gęstość plus realizm może przekroczyć ludzką wytrzymałość. Dick Desai z Data Production chce przeprowadzić próby z ALGOL-em, celem sprawdzenia, czy w ALGOL-u kodu źródłowego nie występują Równania Fouriera, które by wskazywały na działanie hologramatyczne.

– M. Fortier uważa, że teorie dotyczące treści są bez związku.

Steeply chwilami przekrzywiał głowę w sposób równocześnie kobiecy i ptasi. Najczęściej robił tak w chwilach milczenia. W dodatku ponownie usunął sobie jakiś pyłek z umalowanych ust. I stosował coraz więcej żeńskich form fleksyjnych. Marathe odnotowywał sobie to wszystko w pamięci.

Zima, 1963 PS, Sepulveda, CA

Pamiętam[208], jadłem lunch, czytając jakąś nudną powieść Bazina, kiedy do kuchni wszedł mój ojciec: przyrządził sobie drinka z sokiem pomidorowym i powiedział, żebym jak tylko skończę, przyszedł pomóc jemu i matce w sypialni. Mój ojciec spędzał ranki w komercyjnym studiu filmowym, więc wciąż był cały na biało, włącznie z peruką, której sztywną siwiznę rozdzielał przedziałek, i nawet nie zdążył zmyć telewizyjnego makijażu, który w świetle dziennym nadawał jego twarzy pomarańczowy odcień. Pospieszyłem się z jedzeniem, opłukałem naczynia w zlewie i udałem się w drugi koniec korytarza, do małżeńskiej sypialni. Moi rodzice już tam byli. Firana z lambrekinem i wiszące za nią ciężkie, światłoszczelne zasłony były rozsunięte, a rolety podciągnięte, więc światło dzienne zalewało jasnością pokój, którego wystrój był biało-błękitno-pudrowo niebieski.

Mój ojciec pochylał się nad wielkim małżeńskim łożem, z którego ściągnięto całą pościel, zostawiając tylko pokrowiec na materacu. Pochylał się i nasadami obu dłoni uciskał materac. Prześcieradła, poduszki i pudrowo niebieska kołdra leżały stertą na dywanie koło łóżka. Ojciec dał mi do potrzymania szklankę z sokiem pomidorowym i wszedł na łoże, ukląkł na nim i jął dalej z zapałem uciskać materac, napierając na niego całym ciężarem. Z całej siły wciskał ręce w jeden punkt materaca, po czym prostował plecy, skręcał lekko na kolanach i z tym samym zapałem ugniatał inny punkt. Wygniótł tak całe łóżko, chwilami wędrując na kolanach w dalszy rejon materaca, żeby ugnieść go właśnie tam. Pamiętam, pomyślałem sobie, że to ugniatanie do złudzenia przypomina akcję ratunkową z masażem serca. Pamiętam, że po wierzchu soku pomidorowego pływały pieprzowe drobiny. Moja matka stała przy oknie sypialni i paliła długiego papierosa, wyglądając na trawnik, który podlałem byłem przed lunchem. Nieosłonięte okno wychodziło na południe. Pokój tonął w blasku słońca.

– Eureka – oznajmił mój ojciec, uciskając kilkakrotnie jeden punkt.

Spytałem, czy mogę spytać, o czym mowa.

– To cholerne łóżko skrzypi – powiedział ojciec. Klęczał cały czas nad tym jednym punktem, uciskając go raz po raz. Przy każdym uciśnięciu rozlegało się piskliwe skrzypienie. Mój ojciec podniósł wzrok i skierował go na moją matkę stojącą przy oknie sypialni. – Słyszałaś to czy nie? – zapytał, uciskając gwałtownie i puszczając. Moja matka strzepnęła długiego papierosa w płytką popielniczkę, którą trzymała w drugiej dłoni. Obserwowała mojego ojca w akcji uciskania skrzypiącego miejsca.

Pot spływał ciemnopomarańczowymi strużkami spod sztywnej, siwej, profesjonalnej peruki na twarz mojego ojca. Ojciec pracował przez dwa lata jako Człowiek z Glad, reprezentując ówczesną Glad Flaccid Plastic Receptacle Co., producenta miękkich pojemników plastikowych z Zanesville, Ohio, przez kalifornijską agencję reklamową. Tunika, obcisłe spodnie i buty z cholewami, w których agencja kazała mu paradować, też były białe.

Mój ojciec obrócił się zamaszyście na kolanach, zszedł z materaca i dotknął dłonią pleców w krzyżu, prostując się powoli, ale przez cały czas nie spuszczając oczu z materaca.

– To nędzne, pojebane łóżko, które twoja matka uparła się ściągnąć tutaj z powodu jego, cytuję, wartości sentymentalnej, zaczęło skrzypieć – oznajmił ojciec. Słowa „twoja matka” wskazywały na to, że zwraca się do mnie. Nie zaszczycając mnie spojrzeniem, wyciągnął rękę po szklankę soku pomidorowego. Ponurym wzrokiem wgapiał się w łóżko. – Dostajemy od tego pierdolca.

Moja matka zbalansowała papierosa na brzegu płytkiej popielniczki, odstawiła popielniczkę na parapet, nachyliła się nad nogami łóżka i całym ciałem naparła na miejsce wskazane przez ojca. Zaskrzypiało.

– A w nocy to zidentyfikowane przez nas miejsce rozrasta się i rozplenia, aż całe cholerne łóżko zamienia się w jeden wielki skrzyp. – Upił soku. – W setki skrzypiących miejsc, tak że czujemy się, jakby zjadały nas szczury. – Przeciągnął dłonią po linii szczęki. – Wściekłe stada wygłodniałych, skrzeczących szczurów – uściślił, otrząsając się z obrzydzenia.

Spojrzałem na materac, na dłonie matki, które miały skłonność do łuszczenia się w suchym klimacie. Dlatego zawsze nosiła przy sobie flakonik z balsamem nawilżającym.

– Osobiście mam dosyć tej szarpaniny – powiedział ojciec. Otarł czoło białym mankietem.

Przypomniałem ojcu, że prosił mnie o pomoc. Byłem już wtedy wyższy od obojga rodziców. Matka była wyższa niż ojciec, nawet gdy włożył buty, a ona stała boso, ale większą część jej wzrostu zajmowały nogi. Ciało ojca było bardziej zwarte i treściwe.

Matka przeszła na stronę łóżka ojca i pozbierała pościel z podłogi. Zaczęła pedantycznie składać prześcieradło, posługując się obiema rękami i podbródkiem. Poskładaną pościel położyła na toaletce, która, pamiętam, polakierowana była na biało.

Ojciec popatrzył na mnie.

– Musimy, Jim, zdjąć materac i skrzynię ze sprężynami ze stelaża – powiedział. – Odsłonić stelaż.

Przez dłuższą chwilę tłumaczył mi, że pod materacem znajduje się skrzynia ze sprężynami w twardej ramie. Ja patrzyłem tymczasem na swoje tenisówki, ustawiając stopy to jak gołąb, to znów jak pingwin, na niebieskim dywanie rodzicielskiej sypialni. Mój ojciec upił soku pomidorowego i przesunął wzrokiem po metalowej ramie łóżka, a dłonią po szczęce, pod którą jego reklamowy studyjny makijaż kończył się gwałtownie na styku ze stójką białej reklamowej tuniki.

– Stelaż jest stary – poinformował mnie ojciec. – Pewnie starszy od ciebie. Podejrzewam, że nity się obluzowały i to one tak skrzypią po nocy. – Dopił sok pomidorowy i podał mi szklankę, żebym ją gdzieś odstawił. – No więc musimy ściągnąć to wszystko z góry, całkowicie. – Gestykulował jedną ręką. – Całkowicie usunąć, wynieść z pokoju, odsłonić stelaż i zobaczyć, czy nie wystarczy podociskać nitów.

Nie bardzo wiedziałem, gdzie mam odstawić pustą szklankę ojca, na której został osad soku z drobinami pieprzu. Stopą dźgnąłem lekko materac i skrzynię ze sprężynami.

– A nie myślisz, że to tylko materac? – zapytałem. Nity stelaży wydawały mi się dość egzotyczną hipotezą tłumaczącą skrzypienie łóżka.

Mój ojciec wykonał szeroki gest.

– Mam za sobą synchroniczność poglądów. Zgodność opinii – odparł. – Bo dokładnie tak samo uważa twoja matka.

Moja matka obiema rękami ściągała niebieskie powłoczki ze wszystkich pięciu poduszek, znów posługując się podbródkiem jak imadłem. Poduszki były nadmiernie wypchane włóknem poliestrowym, ze względu na alergię ojca.

– Wielkie umysły rozumują podobnie – orzekł ojciec.

Żadne z moich rodziców nie interesowało się naukami ścisłymi, chociaż stryjeczny dziadek niechcący poraził się prądem z generatora pola magnetycznego, który próbował opatentować.

Matka ułożyła stertę poduszek na wierzchu schludnie poukładanej pościeli na toaletce. Żeby umieścić na szczycie poszewki, musiała stanąć na palcach. Chciałem jej pomóc, ale nie wiedziałem, gdzie odstawić pustą szklankę po soku pomidorowym.

– Człowiek po prostu chce mieć nadzieję, że to nie materac – powiedział ojciec. – Albo sprężyny.

Matka przysiadła w nogach łóżka, wyciągnęła z paczki następnego długiego papierosa i zapaliła go. Zawsze nosiła przy sobie skórkowe etui na papierosy i zapalniczkę.

– Bo to nowy stelaż – powiedział ojciec – a jak nie uda nam się zamocować nitów na tym starym, to będę musiał kupić nowy. Nowy stelaż. To jeszcze nic takiego. Nawet stelaże z najwyższej półki nie są za drogie. Za to nowe materace kosztują bajońskie sumy. – Popatrzył na matkę. – Naprawdę, kurwa, bajońskie. – Spojrzał na tył głowy mojej matki. – A nową skrzynię ze sprężynami kupiliśmy niespełna pięć lat temu. – Patrzył z góry na tył głowy matki, jakby chciał się upewnić, że ona słucha. Matka założyła nogę na nogę i w skupieniu patrzyła na okno, albo na widok za oknem, małżeńskiej sypialni. Całe nasze osiedle rozciągało się wzdłuż stromego zbocza, tak że widok z okna sypialni rodziców na piętrze obejmował skrawek słonecznego nieba i skrócony optycznie kawałek trawnika. Trawnik opadał ukośnie pod kątem 55 stopni i trzeba go było kosić bokiem. Na żadnej z działek osiedla nie rosły jeszcze drzewa. – To, oczywiście, było w rzadko wspominanych czasach, kiedy to twoja matka z konieczności wzięła na siebie ciężar odpowiedzialności za domowe finanse – dodał ojciec. Był już bardzo spocony, ale nie zdjął z głowy profesjonalnego siwego tupecika, i wciąż spoglądał na matkę.

Przez cały czas naszego pobytu w Kalifornii ojciec działał jako symbol i rzecznik filii Glad F.P.R. Co. – Działu Indywidualnych Woreczków Śniadaniowych. Był pierwszym z dwóch aktorów, którzy wcielili się w Człowieka z Glad. Kilka razy na miesiąc wsadzali go w atrapę wnętrza samochodu i filmowali w zbliżeniu przez przednią szybę w chwili, gdy odbierał drogą radiową fikcyjne wezwanie do jakiegoś domostwa, które miało problem z pakowaniem jedzenia na wynos. Następnie ustawiano go twarzą w twarz z aktorką w typowej scenerii kuchennej, gdzie tłumaczył, dlaczego akurat ten konkretny rodzaj Woreczka Śniadaniowego Glad idealnie rozwiązuje specyficzny problem z pakowaniem żywności na wynos. Cały na biało, w à la lekarskim kitlu, emanował autorytetem i niezłomną pewnością swoich racji, za co dostawał imponującą jak na tamte czasy, przynajmniej dla mnie, gażę, a także, po raz pierwszy w swojej karierze, pocztę od fanek, niekiedy dość pikantną, którą z lubością odczytywał nam na głos wieczorami w salonie, gromko i dramatycznie, po czym z drinkiem na dobranoc przesiadywał z listami jeszcze długo po rozejściu się matki i mnie do łóżek.

Zapytałem, czy mógłbym wyjść na chwilę do kuchni, wynieść pustą szklankę ojca po soku pomidorowym. Martwiłem się, że pomidorowo-pieprzowy osad przyschnie do ścianek i trudno go będzie zmyć.

– Na miłość boską, Jim, postaw to gdziekolwiek – odparł mój ojciec.

Odstawiłem szklankę na dywan obok toaletki, wciskając go w miękkie podłoże, żeby stworzył tam sobie przytulne gniazdko. Moja matka wstała i przeszła pod okno z popielniczką. Obaj zauważyliśmy, że wyłącza się z akcji.

Ojciec strzelił stawami palców i trzeźwym wzrokiem oszacował przestrzeń między łóżkiem a drzwiami.

Powiedziałem, że rozumiem, iż moją rolą jest pomóc ojcu w zdjęciu materaca i skrzyni ze sprężynami z podejrzanego stelaża łóżka i wyniesienie ich z sypialni. Mój ojciec ponownie strzelił palcami i odrzekł, że porażam go swoim refleksem i spostrzegawczością. Stanął pomiędzy nogami łóżka a matką przy oknie. Powiedział:

– Postawimy to wszystko w korytarzu, żeby nie zawadzało.

– Jasne – potwierdziłem.

Ojciec i ja staliśmy teraz na przeciwległych krańcach małżeńskiego łoża. Ojciec zatarł ręce, nachylił się, wsunął dłonie pomiędzy materac a sprężyny i zaczął unosić materac od swojej strony łóżka. Gdy uniósł koniec materaca do wysokości ramion, zgrabnie odwrócił dłonie i zaczął popychać materac do góry, zamiast go unosić. Czubek jego peruki znikł mi z oczu za wznoszącym się materacem, który po stronie ojca sięgnął niemal białego sufitu, przekroczył kąt 90 stopni, zachwiał się i zaczął opadać w moją stronę. Zachowywał się, pamiętam, jak morska fala. Rozpostarłem ramiona i złapałem materac na klatę i twarz, starając się utrzymać go w tej pozycji. Widziałem przed sobą, w maksymalnym zbliżeniu, tylko deseń w leśne kwiatki zdobiący pokrowiec na materac.

Materac marki Simmons Beauty Rest, którego metka ostrzegała o prawnym zakazie jej usuwania, tworzył w tej chwili przeciwprostokątną trójkąta prostokątnego, którego ramiona stanowiłem ja i skrzynia ze sprężynami. Wyobraziłem sobie, pamiętam, ten trójkąt i kontemplowałem go. Nogi mi drżały pod ukośnym ciężarem materaca. Ojciec słownie zagrzewał mnie do wytrwałości. Przenikliwa woń plastiku i mięsiste zapachy ludzkiego ciała, którymi przesiąknięty był materac i jego pokrowiec, ostro atakowały mój rozpłaszczony nos.

Ojciec przeszedł na moją stronę łóżka i we dwóch podepchnęliśmy materac do pionu. Rozstąpiliśmy się ostrożnie, każdy chwycił jeden koniec stojącego materaca i zaczęliśmy go ściągać, najpierw z łóżka, a potem za drzwi sypialni, do niepokrytego chodnikiem korytarza.

To był materac Simmons Beauty Rest w wersji King Size. Masywny, lecz o bardzo słabej spójności konstrukcyjnej. Giął się, zawijał i wybrzuszał. Mój ojciec zagrzewał słownie mnie i materac, który bezwładnie lał nam się przez ręce. Ojciec miał gorzej ode mnie ze swoją połową spionizowanego ciężaru z uwagi na zadawnioną kontuzję – pamiątkę po wyczynowej grze w tenisa.

Gdy tak ściągaliśmy z łóżka stojący na boku materac, ten wyślizgnął się znienacka z rąk ojca i zwalił się na bliźniacze stalowe lampki nocne w formie sześcianów przytwierdzonych kołkami z rozpórką do białej ściany nad wezgłowiem łoża. Lampy oberwały solidnie, jedna obróciła się na kołku o 180 stopni, tak że otworem abażura i żarówką celowała teraz w biały sufit. Kołek zaskrzypiał boleśnie podczas obrotu sześcianu. W tej samej chwili uświadomiłem sobie, że lampki nocne są jeszcze pozapalane, gdyż blady kwadrat bezpośredniego światła, o bokach lekko zapadniętych (efekt projekcji) pojawił się na bieli sufitu ponad zwekslowanym abażurem. Ale lampki nie pospadały. Dalej trzymały się ściany.

– A niech to wszyscy diabli – powiedział mój ojciec, odzyskawszy kontrolę nad swoim końcem materaca.

Powiedział też: „Co za skurwysyn pier… ”, kiedy z powodu grubości materaca nie zmieścił się w drzwi bez cofnięcia ręki.

Zanim wytaszczyliśmy gigantyczny materac moich rodziców do wąskiego przedpokoju, łączącego sypialnię małżeńską z kuchnią, usłyszałem kolejny przeraźliwy pisk, który dobiegł z sypialni, gdzie moja matka usiłowała naprostować przekrzywiony abażur nocnej lampki. Krople potu kapały z twarzy ojca na jego stronę materaca, przyciemniając tkaninę pokrowca. We dwóch z ojcem spróbowaliśmy oprzeć materac o ścianę, ale goła podłoga nie stawiała dostatecznego oporu, więc materac nie chciał stać pionowo. Dolna krawędź odjeżdżała od ściany na całą szerokość przedpokoju, aż do listwy przeciwległej ściany, a krawędź górna zjeżdżała po ścianie i efekt był taki, że materac zapadł się, tworząc obło zakończony kąt ostry, a sucha część pokrowca w leśne kwiatki napięła się jak skóra na bębnie nad wąskim wklęśnięciem, co musiało się skończyć zerwaniem sprężyn.

Mój ojciec spojrzał na wklęsły materac osuwający się w poprzek przedpokoju i noskiem białego buta przesunął nieco jeden jego koniec, po czym popatrzył na mnie i powiedział:

– Jebać to.

Moja muszka pogniotła się i przekrzywiła.

Ojciec musiał przebrnąć chwiejnie w poprzek materaca, żeby się dostać na moją stronę i do znajdującej się za mną sypialni. W połowie tej przeprawy przystanął i z namysłem pomacał szczękę, grzęznąc białymi butami w deseniu w leśne kwiatki. Powtórzył „jebać to”, a ja, pamiętam, nie bardzo wiedziałem, o co mu chodzi. Potem odwrócił się i ruszył z powrotem, jedną ręką zapierając się o ścianę. Kazał mi zaczekać w przedpokoju i pobiegł do kuchni znajdującej się w drugim końcu korytarza. Na białej ścianie pozostały cztery rozmazane odciski jego ręki.

Stanowiąca element łoża moich rodziców skrzynia z panelem sprężynowym, również w rozmiarze King Size i odpowiednio ciężka, miała pod syntetyczną osłoną drewnianą ramę, która ją usztywniała, więc nie zwiotczała i nie zmieniła kształtu w transporcie, co dla ojca okazało się kolejną przeszkodą w pokonaniu drzwi, był bowiem za gruby w pasie, nawet w służbowym gorsecie pod kostiumem Glad – ale jakoś wytaszczyliśmy draństwo do przedpokoju i oparliśmy je o ścianę pod kątem ciut powyżej 70 stopni: ustała bez problemu.

– Tak to się robi, Jim – powiedział ojciec, klepiąc mnie wylewnie po plecach. Znając ten jego zwyczaj, już dawno poprosiłem matkę, żeby kupiła mi elastyczny pasek zabezpieczający okulary, jakiego używają sportowcy. Powiedziałem, że potrzebuję go przy grze w tenisa, a matka nie zadawała żadnych pytań.

Gdy wróciliśmy do małżeńskiej sypialni, ojciec wciąż trzymał dłoń na moich plecach.

– No to do dzieła! – zarządził. Był w podniosłym nastroju. W drzwiach doszło do drobnego zamieszania, bo obaj usiłowaliśmy ustąpić sobie nawzajem pierwszeństwa.

Z łóżka pozostał tylko podejrzany stelaż. Miał w sobie coś z egzoszkieletu, jakąś kruchość, mimo że był solidną czarną stalową ramą. W każdym rogu tej ramy zamontowana była rolka. Kółka rolek powciskały się w dywan pod ciężarem samego łóżka i moich rodziców, niemal doszczętnie grzęznąc w syntetycznym włosiu. Do każdego boku ramy przyspawana była od wewnątrz pod kątem 90 stopni wąska stalowa listwa, która do spółki z trzema pozostałymi tworzyła prostokątną wewnętrzną podporę dla panelu ze sprężynami i materaca King Size, no i ciężaru moich rodziców.

Mój ojciec zastygł w bezruchu. Co robiła moja matka, nie pamiętam. Ojciec oglądał z bliska nagą ramę. Panowała cisza i bezruch słonecznego pokoju, w którym unoszą się drobinki kurzu. Wyobraziłem sobie przelotnie wszystkie meble w sypialni poprzykrywane pokrowcami, a sam pokój, latami niezamieszkany, jako scenę wschodów, wędrówek i zachodów słońca zza okna oraz jełczejącego pomału dziennego światła. Słyszałem dwie kosiarki elektryczne warczące na subtelnie różnych tonach gdzieś w głębi naszej osiedlowej uliczki. Bezpośrednie światło wpadające przez okno małżeńskiej sypialni przecinały obrotowe kolumny lekkiego kurzu. Pomyślałem, pamiętam, że to idealna chwila, żeby kichnąć.

Kurz gęsto pokrywał stelaż łóżka i zwisał od wewnętrznej strony małymi burymi brodami. Nie było widać spod niego żadnych nitów.

Mój ojciec rękawem otarł pot z czoła i rozmiękły makijaż, który ubrudził rękaw na pomarańczowo.

– Jezu, co za syf – powiedział. Spojrzał na matkę. – Jezu.

Wykładzina dywanowa w sypialni rodziców miała długi włos i ciemniejszy odcień błękitu niż bladoniebieska reszta wystroju. Kolor dywanu zapamiętałem jako błękit królewski o nasyceniu między umiarkowanym a intensywnym. Prostokątną powierzchnię szafirowego dywanu pod łóżkiem zaściełał drugi dywan – gruba warstwa zbitego kurzu. Prostokąt kurzu był szaro-biały, gruby i nierówny, a jedynym dowodem na to, że pod spodem jest dywan, było jego sinawe zabarwienie. Wyglądało to tak, jakby kurz nie osiadł na dywanie pod łóżkiem, tylko wyrósł na nim na podobieństwo pleśni porastającej popsute jedzenie. Warstwa kurzu przypominała zjełczały twaróg. Obrzydliwy widok. Nierówności zakurzonej powierzchni były skutkiem obecności pod łóżkiem zagubionych przedmiotów i śmieci – packi na muchy, kolorowego pisma formatu „Variety”, kilku nakrętek od butelek, trzech zmiętych kleeneksów i czegoś o wyglądzie skarpetki – grubo porośniętych i zniekształconych kurzem.

Bił też stamtąd słaby fetor, kwaśny i grzybiczy, jak z długo używanej maty łazienkowej.

– O Jezu, to w dodatku śmierdzi – powiedział mój ojciec. Demonstracyjnie pociągnął nosem i się skrzywił. – Śmierdzi jak jasna cholera.

Otarł czoło, pomacał szczękę i surowo spojrzał na matkę. Już nie był w podniosłym nastroju. Nastroje mojego ojca otaczały go jak pole elektryczne i przenikały całe pomieszczenie, w którym się znajdował.

– Kiedy tu ostatnio było sprzątane? – spytał ojciec moją matkę.

Nic nie odpowiedziała. Patrzyła tylko, jak ojciec lekko przesuwa stelaż butem, wzbijając dodatkowy kurz pod światło dzienne. Stelaż musiał być lekki, bo przesuwał się bezgłośnie tam i z powrotem na zagrzebanych w dywanie kółkach. Mój ojciec często przesuwał bezwiednie butem lekkie przedmioty w sytuacjach, gdy inni mężczyźni bazgrzą albo oglądają sobie zadarte skórki przy paznokciach. Chodniczki, pisma, telefon, kable, własny półbut bez pary. W ten sposób zbierał myśli albo próbował zapanować nad nastrojem.

– Tak sobie głośno myślę, za czyjej prezydentury odbyło się tutaj gruntowne sprzątanie – powiedział mój ojciec.

Zerknąłem na matkę, ciekaw, czy zamierza udzielić jakiejś odpowiedzi.

Zwróciłem się do ojca:

– Wiesz, skoro już mowa o skrzypiących łóżkach, to moje też skrzypi.

Ojciec usiłował ukucnąć, aby sprawdzić, czy jest szansa odnalezienia nitów na stelażu. Gadał coś do siebie pod nosem. Dla równowagi przytrzymał się stelaża i omal nie padł na twarz, gdy stalowa rama cofnęła się pod jego ciężarem.

– Chociaż, prawdę mówiąc, nie zwróciłem na to uwagi, dopóki nie zaczęliśmy o tym rozmawiać – powiedziałem. Spojrzałem na matkę. – Mnie to właściwie nie przeszkadza – dodałem. – Właściwie nawet to lubię. Przywykłem pomału, do tego stopnia, że to mnie uspokaja. Jak na razie.

Matka patrzyła na mnie.

– Więc się nie skarżę – powiedziałem. – Po prostu przypomniało mi się w związku z naszą rozmową.

– Spokojna głowa, my słyszymy twoje łóżko – powiedział mój ojciec. Nadal próbował kucnąć, przy czym gorset i dół tuniki podjechały mu w górę, odsłaniając przedziałek pośladków nad paskiem obsuniętych białych spodni. Ojciec nieznacznie zmienił pozycję i wskazał palcem sufit małżeńskiej sypialni. – Co się przekręcisz w łóżku z boku na bok, to u nas słychać.

Dźwignął bok stalowego prostokąta i potrząsnął nim energicznie, wzniecając tuman kurzu. Stelaż zdawał się nic nie ważyć w jego rękach. Matka podstawiła bokiem palec pod nos, żeby powstrzymać kichnięcie.

Mój ojciec znów potrząsnął stelażem.

– Ale to nas nie wkurza tak bardzo jak ten tutaj piskliwy skurwysyn.

Powiedziałem, że ja na górze chyba nigdy nie słyszałem skrzypienia ich łóżka. Ojciec obejrzał się na mnie ze zgorszoną miną. Ale, dodałem, zdecydowanie usłyszałem je teraz, gdy on uciskał materac, i mogę potwierdzić, że to nie jest niczyje zmyślenie.

Ojciec uniósł rękę, dając mi znak, żebym łaskawie przestał gadać. Wciąż kucał, bujając się nieznacznie na poduszkach stóp, uczepiony stelaża dla zachowania równowagi. Nad wyłażącym ze spodni przedziałkiem pośladków widać mu było jeszcze fragment pleców. Kark miał poryty poprzecznie czerwonymi fałdami, równoległymi do prostego obcięcia peruki, bo patrzył z dołu na moją matkę, która opierała się kością ogonową o parapet okna, wciąż z płaską popielniczką w dłoni.

– Może byś poszła po odkurzacz – powiedział ojciec. Matka odstawiła popielniczkę na parapet i wyszła z małżeńskiej sypialni, przechodząc pomiędzy mną a toaletką ze spiętrzoną pościelą. – O ile… o ile pamiętasz, gdzie on stoi! – krzyknął za nią ojciec.

Słyszałem, jak matka przeciska się za kingsajzowym materacem blokującym ukośnie przedpokój.

Mój ojciec kolebał się teraz w kucki znacznie gwałtowniej, jak statek na pełnym morzu. Omal nie stracił równowagi, gdy przechylił się na prawą burtę, próbując wyciągnąć chustkę do nosa z tylnej kieszeni spodni, a dokonawszy tego, zaczął strzepywać chustką kurz z narożnej części stelaża. Po chwili wskazał mi coś, co widniało tuż obok nasady kółka.

– Nit – oznajmił triumfalnie. – Tutaj jest nit. – Nachyliłem się nad nim. Krople potu ojca robiły w kurzu ślady przypominające drobne monety. W miejscu, które wskazywał, widziałem tylko czarny metal powierzchni, ale tuż obok, na lewo, sterczało coś, co faktycznie mogło być nitem: malutki stalaktyt zbitego kurzu zwisał z małego występu. Dłonie ojca były szerokie, a palce tępo zakończone. Drugi ewentualny nit sterczał kilkanaście centymetrów na prawo od wskazanego miejsca. Palec wskazujący ojca mocno drżał, zapewne od napięcia mięśniowego wywołanego bólem w zwyrodniałych kolanach, którym przyszło podtrzymywać dodatkowy ciężar w zgiętej pozycji. Usłyszałem dwukrotny dzwonek telefonu. Poprzedziła go dłuższa cisza, w której ojciec nie pokazywał mi właściwie żadnego z występów, a ja zapuszczałem żurawia nad jego grzbietem.

Aż nagle, wciąż kucając na poduszkach stóp, mój ojciec przeniósł ręce na jeden bok stelaża, wychylił się w zakurzony prostokąt jego pustego środka i dostał, jak mi się zrazu zdawało, gwałtownego ataku kaszlu. Pomyślałem, pamiętam, że stelaż nie odjeżdża pod naciskiem jego rąk tylko dzięki temu, że ojciec napiera na niego z góry całym ciałem, a atak kaszlu jest być może reakcją systemu nerwowego ojca na kurz, na który inni ludzie reagują kichaniem. Dopiero odgłos chlustania w zakurzone wnętrze ramy plus nasilający się fetor uprzytomniły mi, że mój ojciec nie kaszle, a rzyga. Towarzyszące temu konwulsje powodowały falowanie pleców i drżenie tyłka pod białymi służbowymi spodniami. Ojcu często robiło się niedobrze po powrocie z pracy, ale teraz wzięło go na całego. Chcąc uszanować jego intymność, przeszedłem na drugą stronę stelaża, od okna, gdzie było więcej światła i mniejszy smród, i jąłem badać wzrokiem osadę kółka w przeciwległym rogu stelaża. Mój ojciec szeptał coś do siebie krótkimi, wybuchowymi frazami pomiędzy kolejnymi falami torsji. Przykucnąłem z łatwością i zgarnąłem kurz z małego odcinka ramy, po czym wtarłem go w dywan. Po obu stronach płytki mocującej osadę kółka widniały małe nity. Ukląkłem i pomacałem jeden. Miał małą okrągłą główkę, niedającą się ani dokręcić, ani poluzować. Opierając policzek o dywan, przyjrzałem się od spodu wąskiej listwie przyspawanej do wnętrza ramy i stwierdziłem, że to wątpliwe, aby którykolwiek z nitów mocujących osady rolek mógł wydawać odgłosy, które mojemu ojcu skojarzyły się z gryzoniami.

W tej samej chwili, pamiętam, rozległ się głośny trzask i moja strona stelaża podskoczyła gwałtownie, ponieważ mój targany torsjami ojciec zemdlał, stracił równowagę i zawisł na ramie łóżka, która, kiedy się od niej odturlałem i dźwignąłem na kolana, okazała się albo pęknięta, albo tylko bardzo mocno wygięta. Mój ojciec leżał twarzą w dół, w mieszaninie grubego kurzu i treści pokarmowej własnego żołądka. Jego upadek wzniecił bardzo gęsty kurz, który rozprzestrzeniając się po wnętrzu, przyćmił światło dzienne tak kategorycznie, jakby ciemna chmura przesłoniła słońce za oknem. Służbowa peruka ojca leżała spodem do góry w mieszaninie kurzu i zawartości żołądka. W pierwszej chwili odniosłem wrażenie, że na tę zawartość składa się głównie krew gastryczna, lecz w porę przypomniałem sobie, że ojciec pił przecież sok pomidorowy. Teraz leżał twarzą w dół, z wypiętym tyłkiem, przewieszony przez ramę łóżka, która pękła na pół pod jego ciężarem. Tym wytłumaczyłem sobie głośny trzask.

Stałem z dala od kolumny kurzu i przewiercającego się przez nią światła zza okna i gładząc machinalnie linię szczęki, obserwowałem z dala mojego upadłego ojca. Oddychał, pamiętam, regularnie, cicho charcząc i gulgocząc. Nagle dotarło do mnie, że kiedy piersią i twarzą podpierałem uniesiony materac, szykując się do wyniesienia go z sypialni, dwunożny trójkąt, który materac tworzył ze stelażem łóżka i moim ciałem, nie był figurą zamkniętą: stelaż i podłoga, na której stałem, nie tworzyły wszak płaszczyzny ciągłej.

Usłyszałem, jak matka szamocze się z ciężkim odkurzaczem, usiłując przeciągnąć go obok zagradzającego przedpokój materaca Simmons Beauty Rest, więc poszedłem jej pomóc. Nogi ojca, wyciągnięte w poprzek czystego kawałka niebieskiego dywanu, sięgały od stelaża po białą toaletkę matki. Noski butów zjechały się do wewnątrz, a przedziałek między pośladkami odsłonił się aż po odbyt, gdyż siła odrzutowa upadku obciągnęła ojcu spodnie jeszcze bardziej w dół. Wstąpiłem ostrożnie pomiędzy jego nogi.

– Przepraszam – powiedziałem.

Pomogłem matce w ten sposób, że poprosiłem ją, żeby poodczepiała od odkurzacza wszystkie akcesoria i podawała mi je po jednym przez zapadnięty materac. Producentem odkurzacza była firma Regina, a jego korpus, zawierający silnik, worek i filtry, był bardzo ciężki. Poskładałem sprzęt na nowo i poczekałem, aż matka przejdzie po materacu na moją stronę: wówczas oddałem jej gotowe urządzenie i przywarłem plecami do ściany, żeby przepuścić matkę do małżeńskiej sypialni.

– Dziękuję – powiedziała, mijając mnie.

Postałem jeszcze parę chwil przy zapadłym materacu. Cisza była tak kompletna, że słyszałem kosiarki z ulicy. Następnie usłyszałem, że matka wyciąga samocofający się sznur odkurzacza i wciska wtyczkę w to samo gniazdko przy łóżku, do którego podłączone były nocne lampki.

Przeszedłem po przekrzywionym materacu i pospiesznie oddaliłem się korytarzem, biorąc ostry zakręt w prawo przy wejściu do kuchni i przecinając w poprzek hall, za którym były schody na górę, do mojego pokoju. Wbiegłem na nie, przeskakując po kilka stopni, żeby jak najszybciej oddalić się od odkurzacza, gdyż jego wycie zawsze mnie irracjonalnie przerażało, tak samo jak skrzypienie łóżka zdawało się przerażać mojego ojca.

Wbiegłem na piętro, skręciłem w lewo na podeście i wszedłem do pokoju. W moim pokoju było moje łóżko, wąskie, podwójne, z drewnianym zagłówkiem i stelażem. Nie wiedziałem, skąd się wzięło w naszym domu. Stelaż podtrzymywał panel sprężyn i materac o wiele wyżej nad podłogą niż stelaż łoża moich rodziców. To było staroświeckie łóżko, tak wysokie, że aby na nie wejść, trzeba było albo dźwignąć się na kolanie, albo też podskoczyć.

Uczyniłem to drugie. Po raz pierwszy, odkąd przerosłem moich rodziców, zrobiłem mały rozbieg od drzwi, mijając regał z kolekcją pryzmatów, soczewek, pucharów tenisowych i modelem iskrownika, regał z książkami, ścianę pokrytą plakatami z Podglądacza Powella, drzwi szafy i stojącą lampę przy łóżku i dałem nura na materac. Wylądowałem na piersiach, z rozpostartymi kończynami, na kołdrze w kolorze indygo, mnąc sobie muchę i wyginając nieco oprawkę okularów. Zrobiłem to celowo, żeby łóżko głośno zaskrzypiało, co w jego przypadku spowodowane było bocznym tarciem desek skrzyni o podtrzymującą je wewnętrzną listwę ramy.

Aliści w trakcie skoku na główkę zahaczyłem przerośniętym ramieniem o stojącą lampę przy łóżku. Lampa zachwiała się gwałtownie i zaczęła chylić się na bok, ku podłodze. Upadła z majestatyczną powolnością ściętego drzewa. Padając, utrąciła mosiężną gałkę w drzwiach szafy. Gałka z ułamanym fragmentem zamka rąbnęła głośno o parkiet i poturlała się osobliwym ruchem: ułamany fragment zamka tkwił w miejscu, a gałka okrążała go po kolistej orbicie, zataczając podwójne koła na dwóch różnych osiach, co w sumie dawało nieeuklidesową figurę na płaszczyźnie, a konkretnie cykloidę na powierzchni kuli:

Najbliższą konwencjonalną analogią, jaką znalazłem dla tej figury, był fragment cykloidy – przedstawione przez L’Hôpitala rozwiązanie słynnego problemu brachistochrony Bernouilliego: krzywa najkrótszego spadku, wyznaczona przez stały punkt na obwodzie koła toczącego się bez poślizgu po płaszczyźnie ciągłej. Ponieważ jednak w przypadku gałki na podłodze koło toczyło się po linii obwodu koła, nie stosowały się do niego standardowe parametry równania cykloidy, gdyż ekspresje trygonometryczne tych równań zmieniły się w równanie różniczkowe pierwszego rzędu.

Brak oporu, czyli tarcia o gołą podłogę, sprawił, że gałka turlała się w ten sposób dosyć długo, a ja obserwowałem ją ze skraju łóżka, kołdry i materaca, podtrzymując okulary, całkowicie niebaczny na dochodzące z dołu wycie odkurzacza w tonacji d-moll. Przyszło mi do głowy, że ruch amputowanej gałki idealnie schematyzuje punkt widzenia człowieka, który kręciłby salta z jedną ręką przybitą do podłogi. Tak to zainteresowałem się po raz pierwszy możliwościami tworzenia struktur pierścieniowych.

Wieczorem po dotkliwie chłodnym i dość osobliwym wspólnym pikniku z okazji Dnia Współzależności, zorganizowanym na rzecz Enfieldzkiego Domu Przejściowego dla Uzależnionych od Narkotyków i Alkoholu, Phoenix House z Somerville i ponurego ośrodka odwykowego dla młodzieży o nazwie Nowy Wybór, pracownica Ennet House Johnette Foltz zabrała Kena Erdedy’ego i Kate Gompert na Spotkanie Dyskusyjne dla Początkujących AN, którego głównym tematem była, jak zwykle, marihuana: mówiono o tym, że każdy z obecnych na zebraniu narkomanów uzależnił się od niej już po wypaleniu swojego pierwszego duboisa, a także o sytuacji, w której ktoś uzależniony od twardych narkotyków próbuje przerzucić się na trawę i ani się obejrzy, jak uzależnia się od zioła, i to bardziej niż od uprzednio branych twardych dragów. Było to podobno jedyne w Bostonie zebranie poświęcone marihuanie. Johnette Foltz chciała, żeby Erdedy i Gompert przekonali się, że bynajmniej nie są wyjątkowi ani osamotnieni w kontekście Substancji, która sprowadziła ich na samo dno. Na zebranie, które odbywało się w wytłumionej akustycznie zakrystii wypasionego kościoła w zachodnim Belmont lub wschodnim Waltham, przyszło około dwadzieściorga potencjalnych kandydatów na Anonimowych Narkomanów. Krzesła, zgodnie z tradycją AN, ustawiono w duży krąg, a stołów nie było, więc każdy balansował popielniczką na kolanach i od czasu do czasu niechcący przewracał kopniakiem filiżankę kawy. Osoby zgłaszające się do zwierzeń przez podniesienie ręki konkurowały między sobą w opisach haniebnych spustoszeń, jakich marihuana dokonała w ich ciałach, umysłach i duszach: wszyscy byli zgodni co do tego, że marihuana niszczy powoli, ale gruntownie. Dyndająca stopa Kena Erdedy’ego przewróciła filiżankę nie raz, a dwa razy podczas konkurencyjnych wynurzeń członków AN na temat wszystkich znanych psychicznych kosztów aktywnego Uzależnienia, a następnie Odwyku od marihuany: izolacja społeczna, nerwowe znużenie i hipersamoświadomość, która potęguje wyobcowanie i napięcie – postępująca abstrakcja emocji, atrofia uczuć, wreszcie całkowita katalepsja emocjonalna – obsesyjne analizowanie wszystkich za i przeciw każdej sytuacji, prowadzące do paraliżu decyzyjnego, np.: wstać z kanapy czy nie wstać z kanapy – a do tego niekończąca się lista objawów po Odstawieniu delta-9-tetrahydrokannabinolu, czytaj: zioła, takich jak: utrata apetytu, mania, bezsenność, chroniczne uczucie zmęczenia i koszmary senne, impotencja, zanik miesiączki i laktacji, kołatanie serca, uderzenia potów, zamęt w głowie, roztrzęsienie, paskudny ślinotok – kilkoro nowicjuszy miało jeszcze pod brodą otrzymany w Ośrodku kubek na ślinę – ogólny niepokój połączony z czarnowidztwem i lękiem oraz wstyd z racji tego, że ani lekarze, ani współpacjenci po twardych narkotykach nie żywią przesadnej empatii i współczucia wobec „ćpuna” sprowadzonego na samo dno przez najniewinniejszą ze wszystkich Substancji.

Ken Erdedy zauważył, że nikt tu nie wymawiał głośno takich słów jak „melancholia”, „anhedonia” czy „depresja”, a tym bardziej „depresja kliniczna”, a jednak ten najgorszy z symptomów, ten logarytm wszelkiego cierpienia, wisiał w powietrzu – chociaż nienazwany – niczym mgła, tuż nad głowami zebranych, wił się pomiędzy perystylowymi kolumnami, muskał dekoracyjne astrolabia, świece w wysokich lichtarzach, kopie średniowiecznych artefaktów i oprawione mapy Rycerzy Kolumba, omiatał je gazową plazmą, budzącą tak potworny lęk, że nikt z początkujących nie odważył się podnieść na nią oczu ani wymówić głośno jej imienia. Kate Gompert, gapiąc się w podłogę, ułożyła dłoń w kształt rewolweru i palnęła sobie w skroń, po czym spokojnie zdmuchnęła wyimaginowany proch z wylotu lufy. Powtórzyła to tyle razy, że w końcu Johnette Foltz szeptem kazała jej przestać.

Swoim zwyczajem praktykowanym na zebraniach Ken Erdedy nie zabierał głosu, za to uważnie wszystkich obserwował, strzelając kostkami splecionych palców i kiwając stopą założoną na kolano. Ponieważ stosowany w AN termin „Początkujący” dotyczy każdego, kto pozostaje „czysty” krócej niż od roku, w wypasionym salonie zakrystii spotykały się różne stopnie wyparcia, rozpaczy i ogólnego zagubienia. Przekrój demograficzny był, jak zwykle, szeroki, ale większość zgłodniałych trawy ludzi wyglądała na zatwardziałych mieszczuchów, poubieranych kompletnie bez wyczucia koloru; można było z łatwością wyobrazić sobie, jak leją swoje dzieci w supermarkecie albo czają się w ciemnym zaułku z domowej produkcji towarem. Całkiem jak AA. Pstrokata bylejakość była w tej sali normą, podobnie jak mętny wzrok i nadprodukcja śliny. Kilku początkujących nosiło jeszcze mlecznobiałe plastikowe bransoletki – identyfikatory z oddziałów psychiatrycznych; albo zapomnieli je odciąć, albo nie mieli jeszcze na to dość energii.

W przeciwieństwie do bostońskich AA bostońscy AN nie robią przerwy w połowie zebrań, które trwają raptem godzinę. Na koniec tego poniedziałkowego Zebrania dla Początkujących wszyscy stanęli kołem, wzięli się za ręce i wyrecytowali Zatwierdzony przez Konferencję AN tekst Tylko na dzień dzisiejszy, a potem Ojcze nasz, niezupełnie unisono. Kate Gompert przysięgała potem, że stojący obok niej stary obdartus modlił się: „I nie wódź nas na pocieszenie”.

Pożegnano się jak w AA, gromkim hasłem: Przychodźcie, Bo To Działa.

Ale potem stało się coś strasznego: wszyscy zaczęli się obściskiwać, każdy z każdym. Jak za naciśnięciem guzika. Nawet nie było przy tym za dużo gadania. Tylko gremialne przytulanie, Erdedy świadkiem. Szaleńcze, niewybredne przytulanie, którego celem zdawało się uściskanie jak największej liczby osób, bez względu na to, czy się je znało choćby z widzenia. Ludzie przechodzili od osoby do osoby z rozpostartymi ramionami i się przytulali. Wszyscy w gorliwym nachyleniu, wysocy przygarbieni, niscy na palcach. Szczęki ocierały się o szczęki. Obie płcie przytulały obie płcie. Mężczyźni z mężczyznami przytulali się po męsku, wykonując typowego niedźwiedzia, jednak bez dziarskiego poklepywania się po plecach, co Erdedy zawsze uważał za istotę męskiego uścisku. Johnette Foltz nie ustawała ani na chwilę. Gnała od jednej osoby do drugiej. Zaliczyła rekordową liczbę przytuleń. Nawet Kate Gompert, z typowym dla siebie wyrazem ponurego zniesmaczenia na zaciśniętych ustach, kilka razy przytuliła i została przytulona. Ale Erdedy – który nigdy nie był fanem przytulania – usunął się jak najdalej od serdecznej gromady, aż do Zatwierdzonego przez Konferencję AN Stołu Literackiego, przy którym stanął z rękami w kieszeniach, udając, że z wielkim zainteresowaniem ogląda ekspres do kawy.

Wtem jednak rosły, barczysty Afroamerykanin ze złotym siekaczem i typową afroamerykańską fryzurą à la cylinder odkleił się od grupowego uścisku, bo dostrzegł Erdedy’ego, i oto już stał przed nim z rozpostartymi rękawami wojskowej kurtki, gotowy do uścisku i nachylony ku torsowi Erdedy’ego.

Erdedy wzniósł ręce na znak grzecznego „Nie, dziękuję” i cofnął się jeszcze bardziej, rozpłaszczając pośladki o kant Stołu Literackiego.

– Dzięki, ale ja nie przepadam za przytulaniem – powiedział.

Afroamerykanin powrócił do pionu z przeduściskowej pozy, a uczyniwszy to, zastygł w bezruchu, z wciąż rozwartymi potężnymi ramionami, co dla niego samego musiało być dziwaczne i żenujące. Erdedy złapał się na tym, że próbuje ustalić, który subazjatycki kraj leży najdalej, w kilometrach, od tu-i-teraz, a olbrzym stał, rozkładał ręce i pomału przestawał się uśmiechać.

– Że co? – odezwał się nareszcie.

Erdedy wyciągnął rękę.

– Ken E. z Ennet House, Enfield. Bardzo mi miło. A ty jesteś…?

Tamten powoli opuścił ramiona, ale na wyciągniętą rękę Erdedy’ego tylko spojrzał i mrugnął jeden raz.

– Roy Tony – odrzekł.

– Miło mi, Roy.

– Co proszę? – powiedział Roy. Rękę przeznaczoną do witania się trzymał na karku, udając, że coś tam sobie sprawdza, co było ewidentną ściemą, ale Erdedy dał się nabrać.

– A więc, Roy, jeżeli mogę cię tak nazywać, lub jeśli wolisz, Panie Tony, chyba że to są dwa imiona pisane z myślnikiem, czyli Roy-Tony, a dopiero potem nazwisko; w każdym razie co do tego przytulania, Roy, to nie było nic osobistego, zapewniam cię.

– Zapewniasz?

Erdedy odpowiedział mu na to najlepszym ze swoich bezradnych uśmiechów i przepraszającym wzruszeniem okrytych goreteksem ramion.

– Obawiam się, że niespecjalnie lubię się przytulać. Nie jestem przylepą. Nigdy nie byłem. Moja rodzina żartowała sobie ze m…

Złowrogim palcem ulicznego bandyty wskazał Roy najpierw Erdedy’ego, a potem siebie:

– Mówisz, człowieku, że ja jestem przylepą? Mówisz, że nie robię nic innego, tylko łażę po świecie i obściskuję ludzi?

Obie dłonie Erdedy’ego trzepotały w dobrodusznym geście oddalenia wszelkich nieporozumień.

– Skąd, zresztą nie śmiałbym nazwać cię przylepą ani nieprzylepą, ponieważ cię nie znam. Mówiłem tylko, że moje zachowanie nie było wymierzone osobiście w ciebie. A teraz z miłą chęcią uścisnąłbym ci rękę, możemy nawet odbyć oburęczny etniczny ceremoniał powitania, jeśli darujesz mi brak doświadczenia w takich sprawach. Po prostu sama idea przytulania jest dla mnie krępująca.

Zanim Johnette Foltz przedarła się do nich, olbrzym już trzymał Erdedy’ego za klapy watowanej kurtki z kapturem i przechylał przez blat Stołu Literackiego, tak że gumiaki Erdedy’ego uniosły się nad ziemię, a twarz agresora znalazła się tuż przy twarzy Erdedy’ego:

– Myślałeś sobie, że ja, kurwa, lubię łazić po ludziach i przytulać kogo popadnie? Myślałeś sobie, że ktokolwiek z nas lubi ten chujowy zwyczaj? My tu, kurwa, robimy, co nam każą. Każą nam praktykować hasło Przytulanie Zamiast Ćpania. Myśmy się tu wyrzekli wolnej woli – cedził Roy. – Ty mały kutafonie – dodał Roy. Wcisnął pomiędzy nich jedną rękę, żeby wskazać palcem na siebie, czyli że trzymał Erdedy’ego nad podłogą tylko jedną ręką, co nie pozostało bez wpływu na system nerwowy Erdedy’ego. – Pierwszego dnia tutaj musiałem przytulić cztery osoby, a potem pognałem do zasranego kibla i, kurwa, wyrzygałem się – powiedział Roy. – Wyrzygałem się. Niezręcznie ci? Kto ty w ogóle, kurwa, jesteś? Myślisz, że mnie jest zręcznie przytulać twoje ciuchy z James Rivers Traders i wąchać twoją zafajdaną, kurwa, dupę spryskaną calvinem kleinem, kurwa jego pierdolona mać?

Erdedy obserwował jedną z przyglądających im się Afroamerykanek, która klaskała w ręce i wykrzykiwała:

– Porozmawiajcie o tym!

– Jak śmiesz poniżać mnie na oczach mojej czystej i trzeźwej grupy, kiedy narażam swoją wrażliwość i komfort psychiczny, zadając się z tobą?

Johnette Foltz szarpała bezradnie plecy wojskowej kurtki Roya Tony’ego, wzdragając się mentalnie na myśl o tym, jak raport o rezydencie Ennet House pobitym na zebraniu AN, na które sama go przyprowadziła, będzie wyglądał w Dzienniku Personelu.

– A teraz – powiedział Roy, wyszarpując wolną rękę i wskazując nią podłogę zakrystii – teraz – powtórzył – ty zaryzykujesz swoją wrażliwość i komfort psychiczny, przytulając moją dupę, bo inaczej urwę ci ten pierdolony łeb i nasram ci w gardło.

Johnette Foltz czepiała się oburącz kurtki Roya, próbując go odciągnąć od Erdedy’ego, podeszwy jej kedsów ślizgały się po gładkim parkiecie, ale nie poddawała się, tylko prosiła:

– Roy T., człowieku, daj spokój, bracie, puść go, bracie, on jest po prostu nowy, to tylko przez to…

Ale do tego czasu Erdedy zdążył zarzucić ręce na szyję olbrzyma i tulił się do niego tak żarliwie, że Kate Gompert mówiła później Joelle van Dyne, że to wyglądało tak, jakby Erdedy chciał go przelecieć.

– Paru już straciliśmy – przyznał się Steeply. – W trakcie testów. Nie tylko ochotników. Jakiś idiota stażysta z Analizy Danych uległ pokusie sprawdzenia, o co ten cały szum, zdobył przepustkę do laboratorium Flatta, no i obejrzał.

– Jedną z tych wielu kopii Read-Only, które macie na składzie – uzupełnił Marathe.

– Nie jest to w sumie jakaś tragiczna strata, o jednego idiotę mniej. C’est la guerre. Prawdziwą stratą było to, że jego Szef chciał go stamtąd wyciągnąć i wszedł na projekcję. Kierownik Działu Analizy Danych we własnej osobie.

– Hoyne Henri, a może wymawia się „Henry”, inicjał drugiego imienia F, żonaty, chory na cukrzycę, ale ją kontroluje.

– Kontrolował. Dwadzieścia lat pracy. Hank. Świetny facet. Przyjaciel. A teraz roślina. Karmiony przez rurkę. Zanik elementarnej woli przetrwania, chce tylko dalej oglądać.

– Ten film.

– Nawet go odwiedziłem.

– W tej sukni bez rękawów, z cyckami różnej wielkości?

– Nie wytrzymałem. Błagał choćby o parę sekund, o zwiastun, kawałek ścieżki dźwiękowej, cokolwiek. Przewraca ślepiami jak, nie przymierzając, naćpany noworodek. Serce pęka. W łóżku obok, związany, ten idiota stażysta, podręcznikowy przykład rozpuszczonego bachora, twój konik, Rémy. Ale Hank Hoyne nie był dzieciuchem. Widziałem go, jak zaraz po pierwszej diagnozie radykalnie odstawił cukier i słodycze. Po prostu je odstawił i robił swoje. Ani jęknął, ani się obejrzał.

– Stalowa wola.

– Amerykański wzór samokontroli i decyzyjności.

– Z tym samizdatem nie ma żartów. My też straciliśmy parę osób. To poważna sprawa.

Nogi konstelacji Perseusza były amputowane horyzontem ziemi. Perseusz nosił czapkę żonglera czy tam Pantalona. Herkules miał graniastą głowę. Świt był blisko, co zwiastowały Polluks i Kastor, które wzeszły na 32°N. Lśniły nad lewym barkiem Marathe’a, jakby giganci zaglądali mu przez ramię. Kastor miał jedną nogę po kobiecemu ugiętą.

– A ty, nie myślisz o tym czasami?

Steeply zapalił kolejnego papierosa.

– Chodzi ci o to, czy nie fantazjuję?

– Skoro to aż tak wciąga. Skoro odwołuje się do pragnień aż tak przemożnych – uściślił Steeply. – Ja sobie nawet nie umiem wyobrazić pragnień aż tak przemożnych i totalnych. – Wspinał się i opadał na palcach stóp. Odwrócił się górną połową ciała, żeby spojrzeć na Marathe’a. – Myślisz czasami, jak by to było, snujesz domysły?

– My myślimy tylko o celach, jakim może służyć ta Rozrywka. Kusząca jest dla nas sama jej skuteczność. Jesteśmy kuszeni inaczej niż wy. – Marathe nie rozpoznawał żadnej innej konstelacji nad południowym zachodem USA, z wyjątkiem Wielkiego Wozu, który na tej szerokości geograficznej wygląda jak zaprzężony do Wielkiej Niedźwiedzicy, w taki sposób, że przypomina Wielki Kubeł albo Wielką Kołyskę. Wózek inwalidzki poskrzypywał z cicha, gdy Marathe zmieniał w nim pozycję.

– Mnie tam – powiedział Steeply – nie kusiło w dosłownym znaczeniu słowa „kusiło”.

– Być może różnie je rozumiemy.

– Szczerze mówiąc, mnie osobiście to tyleż przeraża, ile intryguje. Z Hanka Hoyne’a została pusta łupina. Z jego żelaznej woli, z biegłości analitycznej. Z zamiłowania do dobrych cygar. Nic nie zostało. Jego świat jakby się zapadł w jeden jasny punkt. Świat wewnętrzny. Do którego nie mamy dostępu. Patrzysz mu w oczy, a tam nic znajomego. Biedna Miriam. – Steeply miętosił sobie nagie ramię. – Willis z nocnej zmiany w I/O zgrabnie określił wyraz jego oczu: „Pustka po życiu”. Zamieścił to w notatce służbowej.

Marathe pociągnął nosem, markując wzruszenie.

– Pokusa biernej Nagrody z terminalu -p to dla mnie zbyt skomplikowane. Zdaje mi się, że dla ciebie strach jest elementem pokusy. My, obrońcy sprawy Quebecu, nigdy nie zaznaliśmy tej pokusy poznania Rozrywki. Ale szanujemy jej siłę. Dzięki niej nie gonimy w piętkę.

Niebo właściwie się nie rozjaśniało, tylko gwiazdy blakły. W ich blask wkradła się jakaś posępność. Jakieś dziwne amerykańskie owady przemykały z furkotem od czasu do czasu, kojarząc się Marathe’owi z przywianymi wiatrem iskrami.

10 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Następujące rzeczy w pokoju były niebieskie. Niebieskie kratki na puszystym, kraciastym czarno-niebieskim dywanie. Dwa z sześciu obitych pluszem biurowych foteli na stalowych rurkach, wygiętych w dwie elipsy, które lekko się kolebały, tak że chociaż nie dawało się na nich rozbujać, to można się było gibać, co właśnie czynił machinalnie Michael Pemulis, czekając w kolejce i skanując tymczasem wydruk ESCHAX-a, wielce technicznego podręcznika Eschatona, tzn. gibał się w fotelu, który poskrzypywał głosem gryzonia, co Hala Incandenzę, oczekującego w kolejce na fotelu w kącie po przekątnej, doprowadzało do szału. Rolka wydruku obracała się w rękach Pemulisa. Każdy fotel miał 105-watową lampę do czytania, przytwierdzoną do oparcia na giętkiej metalowej łodydze, pozwalającej skierować światło prosto na czasopismo, które przeglądał oczekujący, ponieważ jednak obniżona lampa sprawiała nieznośne wrażenie, że ktoś w gorączce czyta ci przez ramię, czasopisma (na okładkach których pojawiał się kolor niebieski) leżały przeważnie nieczytane i ułożone w schludny wachlarz na niskim stoliku z ceramicznym blatem. Dywan był produkcji zakładów Antrom. Hal zauważył, że ciemniejsze pasy znaczą te miejsca, gdzie ktoś przeciągnął odkurzaczem pod włos.

Stolik z prasą nie był wprawdzie niebieski, tylko czerwony jak mokry lakier do paznokci, z fantazyjnym szarym logo EAT, ale niebieskie były dwie lampy, przez które pisma leżały na nim nieczytane, jakkolwiek te akurat lampy nie były przytwierdzone do niebieskich foteli. Dr Charles Tavis lubił powtarzać, że o administratorze wiele mówi wystrój jego poczekalni. Poczekalnia Dyrektora stanowiła część krótkiego korytarza w południowo-wschodnim rogu Gmachu Mieszkalno-Administracyjnego. Asymetryczny bukiecik fiołków w wazoniku o kształcie piłki tenisowej można było od biedy zaliczyć do rodziny niebieskich. Podobnie jak przejaskrawiony błękit nieba na tapecie drukowanej w puszyste cumulusy rozsiane chaotycznie po nienaturalnie błękitnym niebie – wyjątkowo dezorientującej tapecie, która przykrym zbiegiem okoliczności zdobiła również ściany enfieldzkiej przychodni niejakiego doktora Zegarellego, stomatologa, od którego Hal właśnie wrócił po ekstrakcji: lewy policzek wciąż odczuwał jako wielki i martwy, czemu towarzyszyła żenująca obawa, że ślini się bezwiednie i nie jest w stanie nad tym zapanować. Odpowiedź na pytanie, dlaczego C.T. wybrał sobie taką akurat tapetę, pozostaje dla wszystkich zagadką, szczególnie dla rodziców, którzy przyprowadzają do EAT przyszłych kandydatów; w każdym razie Hal nienawidzi tej tapety w niebo i chmury, gdyż budzi ona w nim lęk wysokości i poczucie dezorientacji, a chwilami nawet wrażenie spadania z wielkiej wysokości.

Parapety i szprosy obu okien poczekalni zawsze były ciemnoniebieskie. Granatowa pleciona obwódka odcinała daszek zawadiackiej czapki żeglarskiej Michaela Pemulisa. Hal był przekonany, że Pemulis odłoży niestosowną czapkę w momencie, gdy zostaną wezwani, prawdopodobnie na dywanik.

Również niebieskie: skrawki nieba na oprawionych w ramki zdjęciach uczniów, porozwieszanych na ścianach[209]; obudowa należącego do Alice Moore komputera Intel 972 z modemem, ale bez stacji dysków, a także paznokcie i usta panny Moore. Recepcjonistka i asystentka administracyjna Dyrektora znana jest wśród młodzieży jako Boczna Alice Moore. Za młodu Boczna Alice Moore była pilotem helikoptera i lotniczą reporterką największej bostońskiej radiostacji – aż do tragicznego zderzenia w powietrzu z helikopterem napowietrznego sprawozdawcy innej stacji, zakończonego upadkiem na sześciopasmową Jamaica Way podczas godziny szczytu, po którym to wypadku pozostała jej chroniczna zadyszka i przypadłość neurologiczna objawiająca się tym, że Alice Moore chodziła tylko bokiem. Stąd przezwisko Boczna Alice Moore. Skuteczną metodą zabijania czasu w trakcie oczekiwania na przyjęcie przez kogoś z Dyrekcji jest nakłonienie Bocznej Alice Moore do tego, aby bębniąc pięściami po klatce piersiowej, dała parodię swoich dawnych bostońskich relacji z godziny szczytu, przemawiając urywanym głosem helikopterowego sprawozdawcy. Ani Hal, który co chwila dotyka podbródka, sprawdzając, czy się aby nie zaślinił, ani gibający się i skanujący Pemulis, ani Ann Kittenplan, ani Trevor Axford, który dzisiaj nie ma na sobie nic niebieskiego, nie mają chwilowo do tego nastroju, czekają bowiem na administracyjne reperkusje karygodnego niedzielnego fiaska Eschatona. Ich złe przeczucia potwierdza skład grupy wezwanej na dywanik.

Dwa różnej wielkości gabinety, które wychodzą na poczekalnię (przez trzecie, otwarte drzwi widać niebieski skrawek chodnika w korytarzu Gmachu Mieszk.-Adm.) należą do dr. Charlesa Tavisa i do pani Avril Incandenzy. Zewnętrzne drzwi gabinetu Tavisa są autentycznie dębowe i zdobi je tabliczka z imieniem, nazwiskiem i stopniem naukowym wydrukowanym (nie na niebiesko) tak dużymi literami, że wizytówka zajmuje całą szerokość drzwi. Za którymi znajdują się drzwi wewnętrzne.

Avril, której stosunek do jakiegokolwiek zamknięcia jest powszechnie znany, nie ma drzwi do gabinetu. Za to jej gabinet jest większy niż gabinet C.T. i stoi w nim stół seminaryjny, na który C.T. ewidentnie ma chrapkę. Dywan w niebiesko-czarną szachownicę jest u niej grubszy niż ten w poczekalni, przez co granica między nimi dwoma przypomina granicę między nieskoszonym a skoszonym trawnikiem. Avril służy (pro bono) jako Dziekan ds. Akademickich i Dziekan ds. Dziewcząt. W tej chwili w jej niezamkniętym gabinecie przebywają chyba wszystkie dziewczęta poniżej trzynastego roku życia. Wyjątkiem jest Ann Kittenplan, której wytatuowane knykcie są podrapane, a strój (sukienka i nieniebieska spinka do włosów) raczej niedbały. Avril ma śnieżnobiałe włosy – zrobiły się takie na kilka miesięcy przed felo de se Jegomościa – które wyglądają (w zasadzie słusznie), jakby nigdy nie przeszły przez etap siwizny, i nogi, których pęciny jawnie podziwia T. Axford, śledząc jej krok, gdy Avril przechadza się przed gęsto obsadzonym stołem seminaryjnym, w otwartej perspektywie osób siedzących w poczekalni[210]. Chociaż Hal nie może widzieć tego z poczekalni, cienkopis, którym Avril profesjonalnie postukuje w siekacze, przechadzając się i namyślając, jest: niebieski.

Administracyjne kontrole intymne kazano przeprowadzić wszystkim północnoamerykańskim akademiom tenisowym od czasu afery trenera R. Billa „Pieszczocha” Phiely’ego z kalifornijskiej Rolling Hills Academy, którego bulwersujący dziennik i kolekcja telefotografii oraz dziecięcych majtek – odkryte dopiero po zniknięciu Pieszczocha w pagórkowatym rejonie hrabstwa Humboldt, wraz z trzynastoletnią towarzyszką – wzbudziły, mówiąc językiem konserwatywnym, zrozumiałą troskę wśród rodziców młodych tenisistów. W Enfieldzkiej Akademii Tenisowej od czterech lat odpowiedzialną za to jest dr Dolores Rusk: organizuje ona zebrania żeńskiej społeczności tenisistek uchodzących za dostatecznie naiwne i uległe, by paść ofiarą molestowania – najmłodszą z nich jest miniaturowa Tina Echt z Rhode Island, zaledwie siedmiolatka, ale z bekhendu wymiata jak stara – umożliwiając im dyskretny udział we wspierającej sesji grupowej, mającej na celu zdławienie wszelkich ewentualnych oznak pedofilii w zarodku. Comiesięczne kontrole intymne są wpisane w umowę dr Rusk, ponieważ figurują w karcie akredytacyjnej EAT wydanej przez ONANTA.

Dziekan Dziewcząt, Avril M. Incandenza, czuwa nad kontrolą intymną, kiedy dr Rusk jest zajęta innymi sprawami, chociaż Rusk tak rzadko bywa zajęta, że fakt, iż to Mamuś pełni dziś dyżur przy akcji zapobiegania molestowaniu, budzi w Halu obawę, że może Rusk siedzi teraz w gabinecie Dyrektora, szykując się do rozprawy dyscyplinarnej: C.T. musiałby być naprawdę wkurzony, żeby wciągnąć w to Rusk; Rusk na pewno stanęłaby po jego stronie, bo ma gdzieś młodzieńczą psychikę.

Siekiera przymknął oczy i przepowiada sobie mnemoniczny limeryk o kącie Brewstera na prowadzone przez Leitha kolokwium Refleksje nad refrakcją. Michael Pemulis wciąż skanuje ząbkowaną rolkę wydruku (która wydaje się zawierać samą matmę i spiczaste nawiasy), a przy tym giba się rytmicznie w fotelu, nieczuły na mordercze spojrzenia i znaczące chrząknięcia Ann Kittenplan, mające związek ze skrzypieniem bujającego się niebieskiego fotela. Widać, że Pemulis naprawdę studiuje, bo raz po raz przekręca wydruk do góry nogami i z powrotem. Hal nie decyduje się podzielić z Michaelem Pemulisem swoimi obawami na temat obecności Rusk u Tavisa, nie tylko dlatego, że w ogóle unika wymieniania nazwiska Rusk, ale również dlatego, że Pemulis nienawidzi Rusk serdecznie i żarliwie i – chociaż nigdy by się do tego nie przyznał – umiera ze strachu, że to właśnie on poniesie główną karę za obrażenia Lorda i Possalthwaite’a, a jeśli tak, to grozi mu nie tylko karny wycisk na korcie, ale nawet utrata miejsca na wyjazd do Tucson na Turniej WhataBurgera, o ile nie coś gorszego[211].

Avril dobiera słowa, ale upraszcza składnię, przemawiając do kilkudziesięciu dziewczynek zebranych w jej gabinecie. W strojach dziewczynek występuje kolor niebieski w różnych odcieniach i natężeniach. Głos Avril Incandenzy jest wyższy, niż można by się spodziewać po kobiecie tak imponującego wzrostu. Brzmi dość cienko i jakby ulotnie. Eteryczny, mówią o nim w EAT. Orin twierdzi, że Avril nie lubi muzyki między innymi dlatego, że kiedy nuci, brzmi jak wariatka.

Brak drzwi w gabinecie Mamuś sprawia, że człowiek czuje się, jakby był tam w środku, w tym sensie, że słyszy wszystko, co dzieje się w gabinecie. Mamuś ma niskie poczucie prywatności, bo dużo się nasiedziała sama jako dziecko. Boczna Alice Moore ma na sobie surrealistyczną kombinację z czarnej lycry i zielonego tiulu. Słuchawki przenośnego stereo, które nosi na uszach – bo właśnie wystukuje automatyczną odpowiedź na 80+ zaproszeń na odbywający się w przyszłym tygodniu Turniej WhataBurgera – są pudrowo niebieskie. Jej stukaniu w klawiaturę towarzyszy jakiś podkład rytmiczny. Usta i kości policzkowe Alice Moore mają odcień sinawoniebieski, jak przy cyjanozie.

Przyczyna nienawiści Michaela Pemulisa do dr Rusk jest niejasna i wymyka się definicji; Hal na swoje pytanie otrzymuje od Pemulisa za każdym razem inną odpowiedź. Hal sam jest skrępowany w obecności Dolores Rusk, więc jej unika, chociaż konkretny powód tego skrępowania jest mu niewiadomy. Ale Pemulis organicznie nie znosi Rusk. To Pemulis zakradł się kiedyś nocą i podczepił baterię Delco do wewnętrznej mosiężnej klamki gabinetu Rusk – miał piętnaście lat; gabinet Rusk to pierwsze drzwi w korytarzyku północno-wschodniego rogu budynku, obok dyżurki pielęgniarki i infirmerii – a potem, zamknąwszy te drzwi, wyszedł z jej gabinetu przez okno, przedarł się przez ciernisty żywopłot, no i miał szczęście, że nikt poza Halem, Schachtem i chyba Mariem nie wiedział, że to on jest autorem gorącej klamki, bo sprawa szybko potoczyła się katastrofalnie, gdyż pierwszą osobą, która około 5:00 dotknęła klamki, była starsza już sprzątaczka z Brighton, z pochodzenia Irlandka, i okazało się, że Pemulis nie doszacował przewodzonego przez mosiądz napięcia baterii Delco, i gdyby nie to, że sprzątaczka miała na rękach żółte gumowe rękawice, przytrafiłoby jej się coś znacznie gorszego niż trwała ondulacja i nieodwracalny zez, z którymi to przypadłościami odzyskała przytomność; a szefem sprzątaczki był osławiony F.X. „Jedź Za Tym Ambulansem” Byrne z Upper Brighton, drapieżny prawnik, specjalista od uszkodzeń cielesnych, więc premie pracowników fizycznych Akademii poszybowały w górę, a proces sądowy wciąż był w toku.

Avril zrezygnowała z drzwi jeszcze przed wypadkiem sprzątaczki, z przyczyn klaustrofobicznych.

Zmiana skrzyżowania nóg i baczniejsza obserwacja pozwalają ustalić, że lewa skarpetka Trevora Axforda jest niebieska; prawa nie.

Leworęczny, bo w prawej dłoni brakuje mu palców po wypadku z fajerwerkami, do którego doszło w Dniu Współzależności trzy lata temu, Siekiera jest o kilka cm niższy od Hala Incandenzy i ma naturalnie rude włosy w odcieniu miedzianym, a skórę bladą i piegowatą, która nawet pod dwiema warstwami kremu do opalania tylko się zaróżawia i łuszczy, oraz wielkie i stale spierzchnięte usta. Jako tenisista stanowi mniej skuteczną wersję Johna Wayne’a, bo wali płasko z linii końcowej, bez widocznej rotacji. Zalicza się do juniorów, pochodzi z Short Beach, CT, i męczy się pod presją rodziny, która każe mu kontynuować tradycję męskiej linii Axfordów i koniecznie studiować w Yale, chociaż on, jako uczeń o wątpliwych osiągnięciach akademickich, wie doskonale, że jego jedyną szansą na dostanie się do Yale jest gra w tenisa w barwach Yale, co automatycznie przekreśla szanse na zawodowstwo, więc chociaż ma wysokie notowania, to zależy mu wyłącznie na dowiezieniu się do Yale. Ingersoll, chociaż należy nieformalnie do Starszego Kumpla Hala, to oficjalnie jest u Siekiery, z czego obydwaj zdają sobie sprawę, Hal natomiast trochę się wstydzi, że odczuwa ulgę w związku z tym, że żaden z jego formalnych Młodszych Kumpli nie padł ofiarą ostatniego Eschatona[212]. Axford i Hal mają tylko jedną wspólną cechę na korcie: nigdy nie proszą zawodników z innych kortów o podanie im piłki, która wyszła na aut[213].

Pemulis wreszcie skończył się gibać, poskładał wydruk w duży, obszarpany kwadrat i przysiadł się do wygiętego w podkowę biurka Bocznej Alice Moore, żeby z nią pogawędzić, a gawędząc, stale rozgląda się w koło, czy nikt nie podsłuchuje, bo stara się wysondować, czy któreś z zaproszeń na Turniej WhataBurgera dla Juniorów nie jest przypadkiem dla kogoś o inicjałach M.M.P. Pemulis i Moore nie byliby w tej dobrej komitywie, gdyby ona wiedziała, że on zakrada się po nocy, żeby korzystać z jej komputera i modemu, chociaż jest wyluzowana i życzliwa, zupełnie nie tak jak ta wykrzywiona laska na jej identyfikatorze, która mówi ZOSTAŁ MI TYLKO JEDEN NERW, A TY MI NA NIEGO DZIAŁASZ. Ale to jedynie taki niewinny biurowy żart. Boczna Alice Moore wezwała chłopców o Szóstej Godzinie przez ten sam staroświecki interkom z mikrofonem, z którego Troeltsch et al. korzystają podczas sobotnich meczów, a jej transmitowany głos nie był niemiły. Hal czuje, że spuchł mu lewy policzek, więc go dotyka, ale stwierdza, że wszystko jest w porządku. Asystentki administracyjne godne swoich zasiłków zdrowotnych wyewoluowały synaptycznie do takiego poziomu, że potrafią gadać, przyjmować komplementy na temat kombinacji lycry z tiulem, bez wysiłku odsiewać nieautoryzowane prośby o informacje, słuchać muzyki z dudniącym podkładem przez osobiste słuchawki stereofoniczne i korzystać z komputera przy basowym akompaniamencie ze słuchawek, a wszystko to jednocześnie. Przy sinawych opuszkach palców Alice Moore jej pomalowane paznokcie wyglądają jak dziesięć małych zachodów słońca. Kółka biurowego fotelika Alice Moore są wpasowane w szyny, z trzecią szyną pod napięciem, dzięki czemu Alice Moore może przejechać z jednego końca łuku podkowy w drugi za jednym naciśnięciem guzika na wiśniowym blacie (mniej więcej ruchem bocznym). Na mocy przepisu wprowadzonego po incydencie z Delco tabliczka na blacie biurka sekretarki informuje UWAGA: TRZECIA SZYNA zamiast Boczna Alice Moore.

Hal słyszy, jak Avril mówi:

– Dziewczynki. Jeśli opowiem wam bardzo delikatnie o dotykaniu przez dorosłe osoby, przy którym czujecie się nieswojo, to będziecie wiedziały, o czym mówię? Czy którąś z was całowała, przytulała, podszczypywała, głaskała, jednym słowem dotykała w taki sposób osoba dorosła?

Hal widzi jedną opiętą pończochą nogę swojej Mamuś, szczupłą w kostce i zakończoną śnieżnobiałym reebokiem: noga wyłania się z prawej strony sceny w ramie otwartych drzwi, reebok przytupuje noskiem, a jedna ręka Avril, leżąca w poprzek na jej piersiach, i wsparty o tę rękę łokieć drugiej ręki wyłaniają się i znikają z pola widzenia, gdy Avril postukuje o zęby niebieskim pisakiem.

– Babcia szczypie mnie w policzek – zgłasza się pierwsza ochotniczka. Podniosła rękę jak na lekcji, odsłaniając nadgarstek z wzruszająco wąską (niebieską) tenisową opaską. Hal od nie wiedzieć jak dawna nie oglądał tylu warkoczyków, perkatych nosków i malinowych usteczek zgromadzonych w jednym pomieszczeniu. Tylko nieliczne obute w sneakersy stópki sięgają puszystego dywanu. Większość dziewczynek bezwiednie dynda nogami. Kilka dłubie w nosie z miną bezmyślnej kontemplacji. Ann Kittenplan siedzi w swoim niebieskim fotelu i ze stoickim spokojem podziwia małe zmywalne tatuaże, które codziennie nakleja sobie na knykcie palców.

– Nie o tym teraz mówimy, Erico – pada uwaga znad przytupującej stopy i znikającego co chwila ramienia. Hal zna rejestry i modulacje tonu Mamuś tak doskonale, że aż go to żenuje. Jego lewa kostka strzyka boleśnie, kiedy nią porusza. Żyły lewego ramienia nabrzmiewają i opadają w rytm ściskania w garści piłki tenisowej. Lewy policzek jest jak obce ciało. Hal ledwo, ledwo słyszy daleki głos Charlesa Tavisa zza podwójnych drzwi gabinetu: zdaje się, że C.T. przemawia do więcej niż jednej osoby. Na wewnętrznych drzwiach gabinetu Charlesa Tavisa też wisi wizytówka DR CHARLES TAVIS, a poniżej – jego motto o człowieku, który zna swoje ograniczenia, nie mając przez to żadnych.

– Ale to boli – odpowiada urażona Erica Siress.

– Widziałam, jak to robi – potwierdza Jolene Criess.

– To obrzydliwe – włącza się inna dziewczynka.

– A ja nie znoszę, jak ktoś dorosły poklepuje mnie po głowie, jak jakiegoś sznaucera.

– Jak jeszcze ktoś nazwie mnie śliczną dziewczynką, to spotka go niemiła niespodzianka.

– A ja nie cierpię, jak mi ktoś mierzwi albo gładzi włosy.

– Kittenplan jest duża. Kittenplan urządza indiańskie tortury po zgaszeniu światła.

Avril pozwala im się wygadać, ale łagodnie naprowadza na właściwy temat phielyizmu; jest subtelna i świetnie sobie radzi z małymi dziećmi.

– A mój Tatuś mnie klepie po pupie, jak wchodzę do pokoju. Tak jakby poganiał mnie od tyłu. Ja tego nie lubię, mam ochotę kopnąć go w nogę.

– Mmmmm… hmm – zastanawia się Avril.

Nie da się nie podsłuchiwać, bo w poczekalni jest teraz stosunkowo cicho, słychać tylko metaliczny szum z odłożonych słuchawek Bocznej Alice Moore i konspiracyjny szept Michaela Pemulisa, który próbuje ją namówić, żeby zabębniła pięściami po klatce piersiowej i opisała zjazd z I-93 Południowej na Neponset jako jeden wielki, długi parking. Jest tak cicho, ponieważ poziom napięcia w poczekalni Tavisa znacznie się podniósł.

– Mam przeczucie, że da wam wpierdol jak ta lala – powiedziała Ann Kittenplan do Pemulisa, gdy tylko rozległo się wezwanie przez interkom, a Pemulis zaczął skrzypieć fotelem, od czego Kittenplan dostała gwałtownego tiku w jednej połowie twarzy.

Jedną z przewrotnych i paskudnych cech dyscypliny karnej w akademii tenisowej jest to, że kara może z zewnątrz wyglądać jak normalny trening sportowy, zob. sierżant prowadzący musztrę każe rekrutowi paść i wykonać pięćdziesiąt pompek etc. Właśnie dlatego Gerhardt Schtitt i jego prorektorzy budzą znacznie większy lęk niż Ogilvie, Richardson-Levy-O’Byrne-Chawaf czy którykolwiek inny normalny belfer. I nie chodzi tylko o to, że kapralska sława Schtitta wyprzedziła go na wejściu do Akademii. Chodzi o to, że Schtitt i deLint układają dzienny plan porannych treningów, popołudniowych meczów i biegów kondycyjnych. Zwłaszcza porannych treningów. Niektóre ćwiczenia służą tylko poprawie nastawienia i obmyślane są po to, by dramatycznie obniżyć na kilka minut jakość życia. Zbyt brutalne, żeby je wpisać w codzienny harmonogram ćwiczeń aerobowych, ćwiczenia w rodzaju karnej wersji Berka[214] zwane są przez dzieciaki Wpierdolami. Wpierdole nie mają żadnej innej funkcji, jak tylko dać człowiekowi w kość i zmusić go na przyszłość do szczerego namysłu przed powtórzeniem tego, za co dostał Wpierdol – a jednak obserwator z zewnątrz nie dopatrzy się w nich naruszenia Ósmej Poprawki; Wpierdole nie stanowią też pretekstu dla płaczliwego telefonu do rodziców, i to właśnie jest wredne, bo można je opisać rodzicom albo policji[215] wyłącznie jako ćwiczenie na poprawę kondycji sercowo-naczyniowej, w którym to opisie jego sadyzm pozostanie kompletnie sub rosa.

Przepowiednia Kittenplan, że starszoklasiści poniosą całą odpowiedzialność za wolnoamerykankę Eschatona, jest, miejmy nadzieję, do obalenia uwagą Pemulisa, że reguły gry w Eschatona zostały sztywno ustalone na długo przedtem, zanim ktokolwiek z nich rozpoczął naukę w EAT. A Michael Pemulis jedynie skodyfikował podstawowe zasady i stworzył coś w rodzaju matrycy strategicznej. Może przyczynił się do powstania mitologii i wytyczył, przede wszystkim własnym przykładem, pewien pułap oczekiwań. A Hal pełnił jedynie funkcję sekretarza przy powstawaniu tego pieprzonego podręcznika. Kombatanci Dnia W wyszli na pole walki z własnej i nieprzymuszonej woli. Pemulis i Axford namówili Hala do spisania powyższego w formie możliwie retorycznej, a Pemulis sporządził wydruk tekstu w celu wkucia go na pamięć przed rozmową z Tavisem. Przyjęli taką strategię, że mówić będzie wyłącznie Pemulis, ale Halowi wolno się wtrącać głosem rozsądku, na zasadzie dobry gliniarz/zły gliniarz. Axfordowi kazali siedzieć cicho przez cały czas pobytu w gabinecie C.T. i liczyć włókna wykładziny między stopami.

Hal nie ma zielonego pojęcia, co to może znaczyć, że Dyrektor nie wezwał ich do siebie przez blisko 48 godzin. Dziwić może to, że nie przyszło mu do głowy pójść prywatnie do Tavisa albo wpaść do Domu Dyrekcji i poprosić Mamuś o wstawiennictwo, a przynajmniej o informację. Nie to że miał taką pokusę i ją odparł – jemu naprawdę nie przyszło to do głowy.

Jak na kogoś, kto nie tylko mieszka z rodziną na wspólnym instytucjonalnym terenie i bezpośrednio podlega krewnym w zakresie wychowania, edukacji i elementarnego raison d’être, Hal poświęca zastanawiająco mało uwagi i czasu na myślenie o członkach swojej rodziny, qua o najbliższych krewnych. Czasami w rozmowie prowadzonej w tasiemcowej kolejce do rejestracji turniejowej albo na potańcówce po meczu ktoś go zagadnie „Jak tam Avril?” albo „Widziałem tydzień temu kronikę filmową ONANFLVI z Orinem, grał jak szatan”, po czym zapada chwila pełnej napięcia ciszy, bo Hal ma kompletną pustkę w głowie i tylko bezgłośnie porusza ustami, jakby te imiona były pustymi słowami, które ma na końcu języka. Wyłączając Maria, o którym Hal jest w stanie rozprawiać bez końca, można odnieść wrażenie, że trzeba by użyć jakiejś potężnej, zgrzytliwej machiny, aby Hal choć przez chwilę pomyślał o członkach najbliższej rodziny jako osobach, z którymi łączą go jakiekolwiek relacje. Może to właśnie z tego powodu Hal tak unika dr Dolores Rusk, która zawsze chce go sondować w kwestiach przestrzeni, samookreślenia i czegoś, co nazywa „kompleksem Coatlicue”[216].

Przyrodni wuj Hala, Charles Tavis, jest trochę jak Jegomość w tym sensie, że w CV Tavisa sport miesza się z naukami ścisłymi. Licencjat i doktorat zrobił z inżynierii, MBA z administracji sportowej, a w początkach kariery połączył obie te dziedziny, wybierając inżynierię społeczną i czyniąc swoją specjalnością akomodację nacisku przez rozproszenie systemowe, czyli dystrybucję ciężaru gargantuicznych tłumów na trybunach imprez sportowych. Innymi słowy, jak rzekłby sam, zarządza wielkimi widowniami. W swoim czasie był pionierem stosowania betonu wzmocnionego polimerami i ruchomych punktów podparcia. Należał do zespołów projektujących stadiony, hale sportowe, trybuny i wielkie kopuły o wyglądzie mykologicznym. Przyznawał szczerze, że zawsze był znacznie lepszym inżynierem w zespole niż samodzielnym architektem w świetle jupiterów. Przepraszał wylewnie, kiedy ktoś nie zrozumiał sensu tego zdania i zarzucił mu celową mętność wywodu, spowodowaną wstydem za jego pierwszy i ostatni występ w roli architekta, a było to w Ontario, jeszcze przed ogłoszeniem Współzależności ONAN: C.T. zaprojektował obiekt dla Toronto Blue Jays w formie przezroczystej kopuły, mieszczącej boisko i hotel. A potem okazało się, że siedzący na trybunach kibice Blue Jays, wśród nich wiele niewinnych dziatek w czapkach i rękawiczkach przyniesionych z nadzieją na atrakcję w postaci złapania przestrzelonej piłki – że ci widzowie, rozmieszczeni strategicznie na trybunach, mogą zaglądać w okna pokoi hotelowych, w których uprawiano zróżnicowany, niejednokrotnie egzotyczny seks. Żądania głowy Tavisa nasiliły się, gdy operator odpowiedzialny za świetlną tablicę wyników – czy to ze złośliwości, czy z chęci popełnienia zawodowego samobójstwa, a może jedno z drugim – zaczął naprowadzać kamerę na okna hotelowych pokoi i wrzucać koitalne obrazki na 75-metrowy ekran tablicy wyników etc. Niektóre prezentował w zwolnionym tempie, z licznymi powtórkami etc. Tavis przyznaje się, że wciąż ma opory przed mówieniem o tym, nawet po tak długim czasie. W życiorysie kwituje dotychczasowy przebieg pracy oględnym stwierdzeniem, że zajmował się obiektami sportowymi, w których można bezpiecznie i komfortowo usadzić gigantyczną liczbę widzów, ale rynek na jego usługi skurczył się drastycznie, gdy coraz więcej imprez sportowych zaczęto urządzać z myślą o nagrywaniu na kartridże, do oglądania w domu – co jak podkreśla, technicznie nie jest kłamstwem, a tylko kłóci się z zasadą całkowitej szczerości.

Boczna Alice Moore drukuje odpowiedzi na zaproszenia do WhataBurgera. Intel 972 to supermaszyna, lecz ona woli trzymać się topornej starej drukarki igłowej, której ani myśli się pozbywać, dopóki Dave „T.L.” Harde potrafi uruchomić ją w razie awarii. To samo dotyczy interkomu i staroświeckiego mikrofonu na podstawce z żelaza, o którym Troeltsch mówi, że to obraza całej transmisyjnej profesji. Ale Boczna Alice ma w sobie pierwiastki oporu i luddytyzmu, które prawdopodobnie zawdzięcza defektom neurologicznym po wypadku helikopterowym. Odgłos pracy drukarki igłowej wypełnia całą poczekalnię. Hal stwierdza, że może osiągnąć poczucie symetrii twarzy i panowania nad wydzielaniem śliny, gdy trzyma prawą rękę na lewym policzku. Każda linijka drukowanej odpowiedzi brzmi jak darcie mocnego materiału i trwa to w nieskończoność, świdrując w zębach i zniechęcając do życia.

Hal uważa swojego wuja Tavisa za człowieka niezmiernie wstydliwego w towarzystwie, który próbuje to ukryć, udając pewnego siebie, ekspansywnego, elokwentnego i bezceremonialnego, w związku z czym jego obecność bywa nieznośnie męcząca. Mario widzi to inaczej: uważa, że Tavis jest faktycznie pewny siebie, ekspansywny i elokwentny, ale eksponuje te cechy w roli tarczy ochronnej tak nachalnie, że zdradza w ten sposób lękliwą wrażliwość, której wręcz trudno mu nie współczuć. Tak czy owak, Charles Tavis peszy otoczenie niespotykaną otwartością. Orin i Marlon Bain zawsze byli zdania, że C.T. to nie osoba, ale swoisty przekrój poprzeczny osoby. Nawet Mamuś opowiadała Halowi, jak będąc nastolatką w Quebecu, zabierała małego C.T. na imprezy z innymi dziećmi: mały C.T. był podobno taki nieśmiały i nieporadny w kontaktach z rówieśnikami, że nigdy nie przyłączał się od razu do grupy rozgadanych dzieci, tylko wędrował od grupki do grupki, przystawał z tyłu i podsłuchiwał; za to w przerwie rozmowy wtrącał zawsze coś w stylu:

– Jestem taki nieśmiały, że nie mogę do was dołączyć, więc mam zamiar stać z tyłu i podsłuchiwać, co mówicie, jeżeli oczywiście nie macie nic przeciwko temu…

I tak dalej.

W każdym razie Tavis jest nadwrażliwym dziwakiem, niegroźnym, a zarazem budzącym lęk jako Dyrektor, a bycie jego krewnym nie oznacza żadnych przywilejów, chyba że Hal skorzystałby z pośrednictwa Mamuś, co mu doprawdy nigdy nie przyszło do głowy. Ta dziwna obojętność na rodzinę może być jego sposobem na życie, w którym autorytety domowy i służbowy niejako się zlewają. Hal ściska piłkę tenisową jak szalony, siedząc w hałasie igłowej drukarki, z prawą ręką na lewym policzku i dolną częścią twarzy schowaną za łokciem; strasznie chce mu się zejść do Pompowni, a potem wyszorować zęby składaną szczoteczką Oral-B, którą zawsze nosi przy sobie. O dyskretnym pożuciu kodiaka nawet nie ma mowy, z kilku powodów.

Hal był już raz w tym roku wzywany do poczekalni Dyrektora, pod koniec sierpnia, tuż przed Konwokacją, gdy trwała jeszcze Orientacja, a rocznik RPDD zjeżdżał się do Akademii i wystraszone dzieciaki wałęsały się bez celu po jej terenie: Tavis chciał wtedy, żeby Hal tymczasowo zaopiekował się dziewięciolatkiem z Philo, IL, który podobno niedowidział i miał jakieś uszkodzenia czaszki, gdyż był jednym z małych tubylców z Tricoderongi, NNJ, ewakuowanych zbyt późno, w rezultacie czego miał w głowie kilkoro oczu w różnych stadiach rozwoju ewolucyjnego, ale formalnie był ociemniały – mimo to bardzo przyzwoicie grał w tenisa, z czym też wiąże się dłuższa opowieść, jako że jego czaszka miała konsystencję galarety i rozrosła się do takich rozmiarów, że Bubu wyglądał przy nim, jakby cierpiał na mikrocefalię; mały w dodatku grał na korcie jedną ręką, ponieważ drugą musiał za sobą ciągnąć coś jakby stojak do kroplówki z metalową aureolą na wysokości głowy, dopasowaną do czaszki; w każdym razie Tex Watson i Thorp opieprzyli C.T. za przyjęcie dzieciaka, a C.T. dopiero wtedy doszedł do wniosku, że małemu trzeba przydzielić specjalną pomoc, żeby wiedział, na czym stoi (dosłownie), i dlatego wymyślił, żeby Hal wziął go w swoje ręce (znów dosłownie). Po paru dniach wyszło na jaw, że mały przeszedł u siebie na wsi w IL jakiś kryzys rodzinny czy też mózgowo-rdzeniowy i miał być promowany dopiero w semestrze wiosennym. Ale wtedy w sierpniu Hal siedział w tym samym fotelu, w którym teraz drzemie Trevor Axford, godzina była późna, zmierzchało, a on był po nieformalnym meczu pokazowym z gościnnie przebywającym w EAT drugorzędnym zawodowcem z Łotwy, z którym rozegrał po południu trzy dobre sety, w związku z czym kolacja pani C. – nadziewane papryki – przeszła mu koło nosa i teraz burczało mu w brzuchu, a dokładnie w rejonie okrężnicy poprzecznej; siedział sam w niebieskim pomieszczeniu i czekał: fotel bujał się refleksyjnie, Boczna Alice Moore już oddaliła się do swojego mieszkania w Newton, gdzie pokoje miały po 2 m szerokości, a jej Intela szczelnie otulał plastikowy pokrowiec, tabliczka ostrzegawcza z napisem UWAGA! TRZECIA SZYNA nie była podświetlona, więc jedyne światło – nie licząc bladej poświaty zmierzchu – dawała przytwierdzona do oparcia fotela, przegrzana 105-watowa lampka do czytania z upiornie niebieskim abażurem oraz liczne kinkiety pozapalane w gabinecie Charlesa Tavisa (Tavis miał fobię na punkcie górnego oświetlenia), bo C.T. odbywał właśnie spóźnioną rozmowę wstępną z niewiarygodnie malutką Tiną Echt, która jako siedmiolatka została przyjęta do EAT tej jesieni. Drzwi gabinetu Tavisa stały otworem z uwagi na mordercze sierpniowe upały, za to w poczekalni T.L. Harde, nie bez problemów, tak zmontował klimatyzator należący do Bocznej Alice, żeby solidnie dawał czadu. Zewnętrzne drzwi gabinetu C.T. otwierały się na zewnątrz, a wewnętrzne do wewnątrz, przez co mały westybul pomiędzy drzwiami przywodził na myśl rozwartą paszczę.

W sierpniu RPDD chronicznie kontuzjowana lewa kostka Hala dokuczała mu jak jeszcze nigdy, mając za sobą wyczerpujące letnie tournée, gdy właściwie każdy turniej kończył się przynajmniej dojściem do Ćwierćfinału, a mecze rozgrywane były przeważnie na twardym asfalcie[217], toteż Hal czuł pulsowanie w naczyniach krwionośnych nadwerężonych ścięgien lewej stopy, ale siedział mężnie, kartkując kredowe stronice najnowszego numeru „World Tennis” i obserwując wyfruwające spomiędzy nich ulotki reklamowe – a jednocześnie siłą rzeczy śledził sytuację za rozdziawioną paszczą gabinetu Tavisa, którego widział za biurkiem, dziwnie pomniejszonego, z dłońmi złożonymi na masywnym blacie, naprzeciwko widocznej z profilu dziewczynki, która wyglądała na pięć–sześć lat i czekała grzecznie, aż Tavis skończy mówić i wręczy jej Dokument Przyjęcia. Nigdzie nie było widać rodziców ani opiekunów Echt. Niektórzy podrzucali pociechy do EAT i umywali ręce. Niekiedy samochody rodziców wręcz nie zatrzymywały się przed szkołą, zwalniały tylko, aby zaraz z powrotem przyspieszyć, wzniecając żwir z podjazdu. Szuflady biurka Tavisa mają skrzypiące prowadnice. Lincoln starych Strucka nawet specjalnie nie zwolnił na podjeździe. Przewróconego Strucka podniesiono z ziemi i natychmiast odprowadzono do szatni, żeby wypłukać mu prysznicem żwir z włosów. Hal kierował również jego Orientacją, gdy Struck przeniósł się do EAT, wylany z Palmer Academy po aferze z jego oswojoną tarantulą (na imię miała Simone – to następna długa historia), która uciekła z terrarium i ani by pomyślała o ukąszeniu żony Dyrektora, gdyby ta nie wrzasnęła i nie zemdlała, padając prosto na pająka. Struck opowiadał to wszystko Halowi, kiedy ten zbierał walizki porozrzucane na podjeździe.

Jak wielu zdolnych biurokratów, przyrodni brat matki Hala, Charles Tavis, jest niewyrośnięty, nie tyle z przyczyn biologicznych, ile perspektywicznych. Jego mikra postura przywodzi na myśl maleńkość czegoś, co znajduje się dalej od obserwatora, niżby chciało, a na dodatek jeszcze się oddala[218]. Ten osobliwy wygląd wcielonej recesji do spółki z kompulsywną gestykulacją, którą C.T. nabył przed kilku laty, po rzuceniu palenia, podkreślają jego chroniczną nerwowość graniczącą z paniką, która pozwala zrozumieć nie tylko kompulsywną energię Tavisa – on i Avril, Dynamiczny Duet Kompulsji, sypiają do spółki (ale osobno, w pokojach na pierwszym piętrze Domu Dyrekcji) mniej więcej tyle samo, ile jeden normalny człowiek cierpiący na bezsenność – ale również jego patologiczną otwartość i głośne myślenie o głośnym myśleniu, manierę tak obłędnie parodiowaną przez Ortha Stice’a, że osiemnastolatkowie zabronili Stice’owi parodiować Tavisa w obecności młodszych graczy, gdyż istniała obawa, że malcy nie będą w stanie brać Tavisa na serio, gdy sytuacja będzie tego wymagała.

Co do starszych kolegów, to wystarczy, że Stice na widok nadchodzącego Tavisa przesłoni oczy ręką, jakby próbował dojrzeć coś na dalekim horyzoncie, a już tarzają się ze śmiechu.

C.T. jako Dyrektor zawsze zadaje kandydatom wiele pytań wstępnych. Hal teraz, w listopadzie, już sobie nie przypomina, o co Tavis wypytywał Echt, ale pamięta, że mała zamachała nagle patyczkiem od lizaka, a jej plastikowy klipsik z Panem Kuleczką[219] rozhuśtał się gwałtownie, gdy pokręciła głową. Hal nie mógł się nadziwić jej filigranowości. Jak wysoko w rankingu mogła zajść istota tak mała, nawet w skali regionalnej?

Aż wtem skrzypnął donośnie wypchany morską trawą fotel Tavisa, gdyż C.T. przechylił go do przodu, opierając się całym ciężarem na łokciach, i zaplótł palce nad kilkumetrowej szerokości łupkowym, wzmocnionym polimerami blatem robionego na zamówienie biurka. Uśmiech Dyrektora, gdy ten ponownie rozparł się w fotelu, był wprawdzie dla Hala niewidoczny, gdyż krył się w cieniu olbrzymich Schodów Treningowych[220], ale było go słychać, ponieważ Charles Tavis miał specyficzny problem z zębami, o którym im mniej tutaj powiemy, tym lepiej. Hal dyskretnie zapuścił żurawia do środka i poczuł mimowolny przypływ czułości dla C.T. Jego wuj miał proste, bardzo starannie zaczesane włosy oraz wąsy, które nigdy nie chciały ułożyć się symetrycznie. Jedno jego oko osadzone było pod nieco innym kątem niż drugie, więc Stice, wypatrując nadchodzącego C.T., też lekko przekrzywiał głowę. Hal mimo woli uśmiecha się półgębkiem na to wspomnienie. Siekiera siedzi w pozie niedbałej, podpierając brodę pięścią, co kojarzy mu się z pozą myśliciela, chociaż w istocie przypomina bardziej płód in utero. A Kittenplan ssie wytatuowane knykcie, zamiast je raz a dobrze umyć.

Do przegrzanej poczekalni wpadł znienacka Ortho Stice, w mokrej koszulce, potargany, prosto z kortu, taszcząc wilsony i sunąc prosto do wylotów powietrza klimatyzatora zamontowanego na zewnątrz westybulu prowadzącego do gabinetu Tavisa. Strój Stice’a sponsorowała firma Fila, a do meczu ubierał się cały na czarno, w związku z czym nosił ksywę Ciemny. Strzygł się na jeża i zapuszczał baczki. Wymienił z Halem zdawkowe skinienie, właściwe osobom, które lubią się za bardzo, żeby się bawić w konwencjonalne grzeczności. Grali podobnie, chociaż Stice wolał trzymać się przy siatce. Stice uniósł dłoń do czoła i przekrzywił głowę w stronę światła padającego z gabinetu.

– Malutki długo jeszcze będzie tam siedział?

– Jego zapytaj.

Tavis akurat perorował:

– Ta szkoła łamie was bardzo starannie dobranymi metodami. Rozłoży cię na czynniki pierwsze jako dziewczynkę i złoży na nowo jako tenisistkę, która odważnie stanie na korcie przeciwko każdej innej dziewczynce z Ameryki Północnej. Śmiało i bez kompleksów. Kort stanie się dla ciebie lustrem, które nie odbija złudzeń ani lęków.

– Teraz będzie o czaszce – zapowiada Stice.

Hal obserwował gęsią skórkę na gołych kończynach Stice’a, który stanął w prądzie zimnego powietrza z uniesioną twarzą i ciężko dyszał, tuląc do piersi sprzęt sportowy.

– Można to ująć na przykład tak, że delikatnie rozmontujemy twoją czaszkę i odbudujemy ją tak, że będzie miała wysoko rozwinięty guz pewności siebie i lekkie wgłębienie tam, gdzie dawniej lokował się instynkt lęku. Robię, co mogę, żeby ująć to w formie zrozumiałej dla dziewczynki w twoim wieku, Tino. Chociaż muszę ci się przyznać, że nie znoszę naginać prezentacji do poziomu słuchacza, gdyż jestem strasznie próżny, zarówno jako mężczyzna, jak i jako pedagog, i szczycę się swoją reputacją chodzącej szczerości – mówił Tavis. – To jedna z moich wad.

Stice poszedł sobie, nie żegnając się z Halem, bo nie było takiej potrzeby. Czuli się ze sobą całkiem swobodnie. Nieco inaczej było przed rokiem, gdy Hal należał jeszcze do grupy Szesnastolatków. Usłyszał, że Stice coś mówi do kogoś na korytarzu. Wrażenie, że C.T. znajduje się gdzieś poza ogniskową, brało się stąd, że dwie połowy jego twarzy jakoś niezupełnie do siebie pasowały. Nie tak drastycznie jak u osoby po udarze, nie była to też deformacja; istotą tego wrażenia była subtelność, fundamentalna niedookreśloność, którą Tavis usiłował zwalczać, niejako odzierając sobie ze skóry czaszkę i odsłaniając mózg, bez słowa ostrzeżenia czy zachęty – tym po części manifestowało się jego trwożne szaleństwo.

Pomiędzy wyjściem Stice’a a wejściem Mamuś Hal ćwiczył kostkę i obserwował, jak opuchlizna przemieszcza się nieznacznie pod warstwą kilku skarpet. Wstał i oparł próbnie ciężar ciała na kontuzjowanej stopie, powtórzył to kilkakrotnie, usiadł z powrotem i ćwiczył dalej, obserwując opuchliznę w nabożnym skupieniu. Nagle zrozumiał, że podświadomie już postanowił zejść do Pompowni na skręta, a poznał to po tym, że nie przyszło mu do głowy umówić się z Ciemnym na jakieś wspólne jedzenie, jako że Stice też przegapił kolację w stołówce. Kiszki grały mu marsza odgłosem elektrycznego czajnika, który nie ma gwizdka i o tym, że woda się gotuje, oznajmia głośnym bulgotem. Zawodowy sportowiec przypłaca pominięty posiłek ostrym kryzysem metabolicznym.

Po krótkiej chwili do poczekalni weszła, pochylając głowę w za niskich dla niej drzwiach, Dziekan EAT ds. Studenckich, Avril Incandenza, świeżutka i nietknięta upałem. Niosła jeden z Pakietów Orientacyjnych w zwyczajowej czerwono-szarej oprawie.

Mamuś zawsze miała to do siebie, że ustawiała się dokładnie pośrodku pomieszczenia, w którym akurat przebywała, tak żeby być widoczna dla wszystkich. Taki już miała odruch, wzruszający dla Hala, chociaż ogólnie dość denerwujący. Brat Hala Orin w ramach nocnej sesji gier planszowych nazwał Avril Czarną Dziurą Ludzkiej Uwagi. Hal spacerował, stawiając lewą stopę na palcach, gdyż chciał ocenić dokładny poziom odczuwanego dyskomfortu fizycznego. I wtedy właśnie wkroczyła Mamuś. Hal zawsze witał się z Mamuś w sposób dość ekstrawagancki. Kiedy Avril wchodziła do pomieszczenia, wszelki ruch po prostej zamieniał się w ruch okrężny, więc i teraz Hal zaczął orbitować po obrzeżach poczekalni, ledwie Avril oparła kość ogonową o biurko sekretarki, skrzyżowała nogi w kostkach i wyjęła papierośnicę. Zawsze zachowywała się nonszalancko i niemal po męsku, gdy znalazła się sam na sam z Halem w jednym pomieszczeniu.

Obserwowała jego chód.

– Kostka? – spytała.

Hal znienawidził się za to, że w odpowiedzi zaczął mocniej kuleć.

– Ćmi. W najgorszym razie pobolewa. Raczej ćmi.

– No, no, nie trzeba płakać – wykrzykiwał C.T., przyklękając obok fotela, z którego dyndały małe nóżki. – Nikt tu dosłownie nikogo nie łamie, Tino. Wybacz, to całkowicie moja wina, że przedstawiłem ci naszą działalność w fałszywym świetle.

Avril nonszalanckim ruchem wyjęła z mosiężnej papierośnicy 100-mm rodneya i postukała jego końcówką o gładki palec. Hal nie wyciągnął zapalniczki. Avril miała na sobie luźną sukienkę z niebieskiej bawełny, z ozdobnym białym karczkiem, do tego białe pończochy i rażąco białe reeboki.

– Jestem zgorszony tym, że doprowadziłem cię do płaczu. – Głos Tavisa był teraz zdławiony, jakby dobywał się z końca długiego korytarza. – Wiedz, proszę, że czekają na ciebie całkiem niegroźne kolana, z których możesz skorzystać, kiedy tylko zechcesz; nic innego nie przychodzi mi do głowy.

Avril zawsze paliła, opierając łokieć ręki z papierosem w zgięciu drugiego ramienia. Często trzymała tak niezapalonego rodneya, a nawet przykładała go do ust. Pozwalała sobie palić tylko we własnym gabinecie i w pracowni na terenie Domu Dyrekcji. Jeżeli popalała poza tym w jednym czy dwóch pomieszczeniach, to tylko tam, gdzie działał system filtracji powietrza. Tego wieczoru, kiedy tak stała wsparta o coś kością ogonową, popatrując z wysoka na swoje wyciągnięte nogi, przypominała postawą Jegomościa. Ruchem głowy wskazała drzwi gabinetu C.T.

– Zdaje się, że już długo tam siedzi.

Hal wzgardził sobą za ledwie uchwytny ton skargi, który zabrzmiał w jego głosie:

– Czekam prawie od godziny.

I za przyjemność, jaką mu sprawił wyraz współczucia na twarzy matki, kiedy jej cienkie brwi (niewyskubane, naturalnie cienkie i łukowate) się uniosły.

– Czy to znaczy, że nic nie jadłeś?

– Zostałem wezwany.

Głos Tavisa z gabinetu:

– Zapraszam cię do siebie, siądź mi na kolanach, zaraz cię uspokoję. No Już, No Już, No Już.

– Ja chcę do mamy i do taty.

– A więc to twój głodny brzuch tak burczy, a nie klimatyzator? – powiedziała Avril z uśmiechem, który maskował skrzywienie ust.

– Nie zliczyłbym dźwięków, które dochodzą tutaj z dołu, jak ten czajnik bez gwizdka, który Jegomość zawsze zostawiał na gazie, jak…

Z głębokiej kieszeni jej sukienki wyłoniło się jabłko.

– Przypadkiem mam przy sobie pyszny okaz granny smith; złącz ciało z duchem na czas oczekiwania.

Hal uśmiechnął się ze znużeniem do dużego zielonego jabłka.

– Mamuś, to twoje jabłko. Przecież wiem, że nic innego nie zjesz między 12:00 a 23:00.

Avril wykonała szeroki gest w okolicy brzucha.

– Dosłownie pękam. Zjadłam gigantyczny lunch z grupą rodziców niecałe trzy godziny temu. Ledwo stoję. – Spojrzała na jabłko, jakby nie miała pojęcia, skąd się wzięło. – Chyba to wyrzucę.

– Nie wyrzucisz.

– Proszę cię. – Oderwała się od biurka bez używania mięśni, trzymając jabłko z dala od siebie, jak jakieś świństwo; odłożony na bok papieros wypaliłby jej dziurę w sukience, gdyby był zapalony. – Oddasz przysługę nam obojgu.

– Doprowadzasz mnie do szału. Wiesz, że to doprowadza mnie do szału.

Orin i Hal ukuli termin dla takich rozmów: Grzecznościowa Ruletka. Człowiek nienawidzi samego siebie za to, że przyznał się Mamuś do problemu, bo boi się, jak to na nią podziała. Tak jakby wyznanie jakiejkolwiek potrzeby czy problemu było równoznaczne z pobiciem jej. Orin i Hal czasami wygłupiali się przy planszówkach: „Weź sobie ten tlen, ja już z niego nie korzystam”. „Co, ten rupieć?”. „Weź go, mnie tu tylko zawadza. No, bierz”. „Ależ to fantastyczna kupa, Mario. Dywanowi w salonie bezwzględnie czegoś brakowało – nareszcie wiem czego”. Ten zimny dreszczyk wspólnictwa połączonego z powinnością. Hal gardził sobą za to, że zawsze w końcu reagował tak samo: brał jabłko, udając, że udana niechęć zjedzenia jej kolacji była udawana. Orin był zdania, że Mamuś robi to celowo, czyli idzie na łatwiznę. Mówił, że Avril ostentacyjnie obnosi się ze swoimi uczuciami, prowadzi je przed sobą z glockiem 9 mm przystawionym do skroni, jak terrorysta zakładnika, szyderczo prowokując cię do strzału.

Mamuś wyciągnęła w stronę Hala czerwony segregator.

– Widziałeś nowe pakiety Alice?

Jabłko było przyjemnie kwaśne, tyle że leżąc w kieszeni kiecki Mamuś, przeszło perfumami i pobudzało potok śliny. Skoroszyt zawierał zbieraninę małych amatorskich zdjęć ze ścian poczekalni, kserokopie wycinków prasowych i trzy wolne jeszcze sektory na pakiet instrukcji i tekst ślubowania, wszystkie wykaligrafowane przez Moore gotycką kursywą.

Hal podniósł oczy znad segregatora i wskazał głową na gabinet C.T.

– Sama oprowadzisz tę dziewczynkę?

– Cierpimy na mobilizujący niedobór personelu. Thierry i Donnie wygrali rundę kwalifikacyjną w Hartford, więc zostają tam na noc.

Wychyliła się, zapuszczając żurawia w gabinet C.T., żeby pokazać mu, że już jest. Uśmiechnęła się.

Hal podążył wzrokiem za jej spojrzeniem.

– Mała nazywa się Tina Cośtam i sięga ci do kolan.

– Echt – uzupełniła Avril, czytając z wydruku. Hal przyglądał się jej, żując jabłko.

– Już jej nie lubisz?

– Tina Echt. Z Pawtucket. Ojciec piekarz, matka rzeczniczka PR lokalnej drużyny baseballowej Red Sox AAA.

Hal z uśmiechem otarł brodę ze śliny.

– Potrójne A. Nie AAA.

Avril zgięła się w pasie, przyciskając segregator do piersi, tak jak kobiety zawsze trzymają płaski przedmiot, i nadal próbowała złowić spojrzenie Dyrektora.

– Troeltsch ma nareszcie konkurencję w kategorii odrażających nazwisk.

– Rany boskie, ależ ona jest mała.

– Nie dałbym jej więcej niż pięć lat.

– Kurczę blade, zobaczmy tutaj: wiek siedem, wysokie IQ, kwestionariusz MMPI dość ubogi, grała w klubach Provident Racquet i Bath w East Providence. W czerwcu sklasyfikowana na trzydziestym pierwszym miejscu dziewcząt do dwunastego roku życia rejonu wschodniego.

– Na korcie musi być niewiele wyższa od swojej rakiety. Schtitt ją tu potrzyma ze dwanaście lat, no nie?

– Charles mówił mi, że jej ojciec od dwóch lat wydzwania z prośbą o przyjęcie jej do EAT.

– Zaczął jej opowiadać o łamaniu charakterów i mała wpadła w histerię.

Śmiech Avril był wysoki, niepokojący i charakterystyczny – teraz przynajmniej C.T. wiedział już na pewno, że Mamuś jest pod drzwiami i czeka, była więc nadzieja, że szybko zakończy sprawę i weźmie się do Hala, żeby Hal mógł wreszcie zajarać w sekrecie.

– No i dobrze jej tak – podsumowała Avril.

Hal orbitował po torze wąskiej elipsy wokół biurka Bocznej Alice Moore. Za każdym razem, gdy stawiał lewą stopę, kulał lub momentalnie wznosił się na palce, rozciągając kostkę.

– Pobędzie tutaj dziesięć lat i zwariuje na amen. Skoro zaczyna jako siedmiolatka, to mając lat czternaście, albo będzie gotowa na Show, albo dostanie syndromu wypalenia, zacznie chodzić z taką martwą maską, którą ma się ochotę zedrzeć człowiekowi z twarzy.

Prawy trzewik Nunn Bush Tavisa skrzypiał coraz szybciej, co oznaczało, że rozmowa zbliża się do końca.

– Domyślam się, że trudno ci na razie wyobrazić sobie siebie jako wybitnego sportowca, Tino, skoro nie sięgasz nawet głową ponad siatkę, a pewnie jeszcze trudniej pomyśleć, że zostaniesz gwiazdą widowiska, które ludzie oglądają z zapartym tchem. Szybkobieżną istotą, z którą widz się utożsamia, zapominając o własnych ograniczeniach w świetle niemal nieograniczonego potencjału młodości, który sobą reprezentujesz.

Jabłko wywoływało ślinotok.

– Wstawi ją do Show, zanim mała dostanie miesiączki, nakręci jeszcze jeden popularny hit o dziewczynce nie większej niż rakieta tenisowa, a ogrywającej włochate słowiańskie lesbijki. A potem, mając lat czternaście, to cudowne dziecko będzie jak wypalona bryłka węgla na dnie ogródkowego grilla.

Był taki stary koszarowy dowcip o jabłku. Jak to szło? Jedz jabłka, pierdol ogryzki. Hal nie pamiętał, do czego to się miało odnosić.

Mamuś cicho pstrykała palcami i marszczyła czoło.

– Wypalony węgiel z grilla ma swoją nazwę… Nie mogę sobie przypomnieć.

Hal nienawidzi takich sytuacji.

– Klinkier – rzuca w nagłym olśnieniu. – Od niemieckiego klinker i staroniderlandzkiego klinckaerd, czyli „brzęczeć”. Czasownik zmienił się w rzeczownik około roku 1769. Oznacza twardą masę wypalonych ziemnych zanieczyszczeń takich substancji jak węgiel, ruda żelaza i wapień.

Hal wścieka się w duchu, że Mamuś może pomyśleć, iż dał się nabrać na jej demonstracyjną afazję, zmarszczone czoło i pstrykanie palcami, a jeszcze bardziej wścieka się na siebie, że tak skwapliwie podejmuje zawsze tę grę. Czy można popisywać się czymś, czego się nienawidzi?

– Klinkier.

– W grillu nie może być klinkieru. Węgiel drzewny spala się całkowicie na popiół. Klinkier jest, zdaje mi się, niejako metaliczny. O czym świadczy chociażby sama etymologia jego nazwy.

– Podejrzewam, że właśnie dlatego tak wielu naszych starszych graczy widzi we mnie błazeńską postać karnawałowego krzykacza, któremu w oczach wirują bilanse: bo chętnie witam w naszej Rodzinie każdego nowicjusza jako źródło finansowania tenisa zawodowego i północnoamerykańskiej inicjatywy wspierania zdolnych dzieci z ambicjami do zawodowstwa lub do kariery w rywalizacji międzyuczelnianej, czyli de facto wspomagania samej Akademii wraz z jej systemem stypendiów, także i tego cząstkowego, którego jesteś beneficjentem.

– W takim razie może zjesz z nami kolację. Zaprosimy też pannę Echt, jeżeli wolno jej nie spać o tak późnej porze.

Ogryzek brzęknął o dno kosza Bocznej Alice.

– Nie mogę się wymigać od treningu o świcie. Zaraz po lunchu gram z Wayne’em przeciwko Slobodanowi[221] i Hartiganowi na jakiejś korporacyjnej imprezie w Auburndale.

– Mówiłeś Barry’emu, żeby pogadał z Gerhardtem o tym, że z twoją kostką wcale nie jest lepiej?

– Na mączce będzie w porządku. Schtitt wie wszystko o mojej kostce.

– No to życzę wam obu solidnego brytyjskiego powodzenia. – Torba Avril przypominała raczej sakwojaż podróżny niż damską torebkę. – Pozwól, że w takim razie pożyczę ci klucz do kuchni.

Orbitując, Hal zerka za każdym razem przez lewe ramię Mamuś. Jego plan rodzi się pomiędzy jej uprzejmymi propozycjami.

– Umówiłem się z Ciemnym, że skoczymy na dół coś przekąsić, o ile kiedykolwiek stąd wyjdę.

– Ach tak.

Nagle Hal się speszył, bo pomyślał, co też Stice mógł po drodze nagadać Avril w sprawie kolacji.

– Może Pemulis pójdzie z nami, wspominał coś o tym.

– No to nie baw się dobrze, pod żadnym pozorem.

Echt i Tavis stali już w gabinecie. Kiedy podali sobie ręce, wyglądało to przez ułamek sekundy tak, jakby C.T. się masturbował, a mała robiła Sieg Heil. Hal pomyślał, że chyba zaczyna tracić rozum. Nawet miąższ granny’ego smitha zalatywał perfumą.

Trzy miesiące później, dzisiaj przed południem, zanim ponownie został wezwany na dywanik, był u dentysty, gdzie panował osobliwy ostro-słodkawy zapach czystości, olfaktoryczny odpowiednik światła fluorescencyjnego. Hal poczuł zimne ukłucie w dziąsło, a potem powolne promieniste mrożenie: twarz rozdęła mu się jak balon, stając się jednym z zastygłych cumulusów na tle sinawego błękitu nieba tapety na ścianach gabinetu dentystycznego. Doktor stomatologii Zegarelli miał zimne, ciemnozielone, wyłupiaste oczy, jak dwie oliwki nad turkusową maską ochronną, a gdy nachylił się, przystępując do zabiegu, górna lampa podświetliła jego głowę średniowieczną aureolą. Nawet przez maskę oddech Zegarellego jest, mówiąc najłagodniej, nieświeży – uczniowie EAT, którzy w ramach regulaminowej kontroli uzębienia muszą się po raz pierwszy położyć pod Zegarellim, dostają od kolegów instrukcję, jak oddychać: wdech, kiedy Zegarelli robi wdech, wydech równocześnie z jego wydechem, co pozwala uniknąć dodatkowej przykrości, którą dzisiaj znosił Hal.

Charles Tavis nie jest bufonem. Ciche napięcie w niebieskiej poczekalni jego gabinetu wynika stąd, że historia zna co najmniej dwóch Charlesów Tavisów, o czym wiedzą trzej oczekujący w kolejce chłopcy. Ekstrawertyczne, rozgestykulowane Wcielenie Troski to w rzeczy samej tylko Tavisowa wersja ogłady towarzyskiej, efekt starań o dobre kontakty z ludźmi. Ale wystarczy spytać Michaela Pemulisa, którego tenisówki tak często stają na szachownicy dywanu Tavisa, że odcisnęły tam nieusuwalne odkurzaczem ślady, aby dowiedzieć się, że gdy Tavis traci cierpliwość, gdy, nie daj Boże, coś zagrozi integralności i sprawnemu funkcjonowaniu Akademii albo też jego własnej niekwestionowanej pozycji za sterem EAT, wówczas sympatyczny wuj Hala staje się innym człowiekiem – człowiekiem, z którym lepiej nie zadzierać. Niekoniecznie pejoratywne jest porównanie osaczonego biurokraty z osaczonym szczurem. Sygnałem ostrzegawczym bywa nagłe zamilknięcie i kamienny spokój Tavisa. Bo wtedy zdaje się, że Tavis rośnie. Siedzi na wprost, a jakby nacierał z impetem, ogromniejąc w zgodzie z efektem Dopplera. Góruje groźnie, nie ruszając się spoza masywnego biurka. Dzieciaki wychodzące z paszczy drzwi jego gabinetu są blade i trą oczy, nie od płaczu, tylko od zezowania w głęboką perspektywę, którą znienacka wytworzył C.T.

Następny alarm: Boczna Alice Moore otrzymuje przez interkom polecenie wprowadzenia ciebie i reszty (normalnie drzwi gabinetu otworzyłyby się od wewnątrz), więc wstaje i drepcze bokiem, żeby cię zaanonsować jak, nie przymierzając, mnącego kapelusz w dłoniach komiwojażera, nie patrząc ci w oczy, jakby to był straszny wstyd. Jedna wielka Rodzina.

Kontrola intymna zamieniła się tymczasem w dziewczyński sejmik: trwa licytacja zwierząt, do których podobni są członkowie biologicznych rodzin dziewczynek, a Avril zniknęła z pola widzenia i milczy, widocznie pozwala małym się wygadać i rozładować stres. Hal wierzchem dłoni sprawdza co chwila, czy nie zaślinił sobie brody. Pemulis, w koszulce z nadrukiem cyrylicą, zdejmuje czapkę i rozgląda się na boki, z namaszczeniem markując poprawianie krawata, Axford natomiast stoi przy zewnętrznych drzwiach do gabinetu i dopiero za trzecim razem udaje mu się przekręcić ich gałkę. Za to Ann Kittenplan ma minę wyrażającą niemal królewski spokój i wchodzi pierwsza, jakby zstępowała z cokołu.

Okazuje się – o zgrozo – że w gabinecie C.T. przez cały czas przebywała Clenette, jedna z zatrudnionych na dziewięć miesięcy tymczasowych pracownic z miasteczka, która ma ładne oczy, skórę tak czarną, że aż niebieskawą, i prostowane włosy upięte w koczek, a ubrana jest w służbowy kombinezon sprzątaczek EAT, szmaragdowy, z bluzą na zamek błyskawiczny: właśnie opróżnia osobiste mosiężne kosze na śmieci Tavisa, przesypując ich zawartość do dużego płóciennego pojemnika na kółkach w kolorze szarym. Clenette gapi się w nieokreślony punkt tuż obok linii wzroku Hala, oczekując ze swoim wózkiem przy wewnętrznych drzwiach C.T., aż Hal i reszta zostaną zapędzeni do środka przez Boczną Alice Moore. Wózek Clenette, podobnie jak wózek Mistrza Gry, nieszczęsnego Otisa Lorda, ma scentrowane kółko i klekocze, nawet jadąc po grubym dywanie, kiedy Clenette cofa go przed Boczną Alice Moore, która boczkiem-boczkiem sunie wzdłuż ściany westybulu. W środku nie ma ani Schtitta, ani deLinta, ale po syku Pemulisa Hal poznaje, że jest tam dr Dolores Rusk. Coraz to większy C.T. siedzi w swoim wypchanym morską trawą obrotowym fotelu i właśnie kończy wyginać duży spinacz biurowy w koślawe serduszko, a raczej krzywe koło; jego podświetlony od okna cień sięga teraz obitej czerwono-szarą tkaniną otomany pod wschodnią ścianą, a na tej otomanie, a jakże, siedzi Rusk, ma oczko w rajstopach i twarz bez wyrazu, a obok niej biedaczek Otis P. Lord, wciąż w monitorze Hitachi na głowie, niczym jakiś futurystyczny rycerz w saladzie, siedzi zgarbiony, jego buty są zwrócone do siebie noskami, zagrzebane w niebiesko-czarnym dywanie, ręce trzyma na podołku, unika wzroku Pemulisa, a paskudnie ostre szklane szpice ekranu, który rozbił mu się na głowie, okalają drapieżnie jego szczupłą szyję, więc Lord zmuszony jest trzymać głowę bezwzględnie prosto, w czym dopomaga mu stojąca za oparciem kanapy pielęgniarka z dziennej zmiany, podtrzymująca monitor w lekko pochylonej pozie, uwydatniającej rowek między jej piersiami, którego Hal szczerze wolałby nie zauważać. Oczy Lorda kierują się na Hala i mrugają żałośnie przez dwie wybite dziury w podstawie monitora, z wnętrza którego dobiega stłumione pociąganie nosem; a Pemulis właśnie kończy ustawiać stopy na starych śladach, odciśniętych przezeń w dywanie, kiedy C.T., który zdaje się unosić z fotela bez wstawania, cicho prosi ostatnią osobę obecną w pokoju – przedwcześnie przybyłego, wymuskanego, perkatonosego urologa w marynarce z logo ONANTA, usadowionego w cieniu otwartych drzwi wewnętrznych w południowo-wschodnim kącie, tak że początkowo jest schowany za tymi drzwiami przed oczami Axforda i Hala – prosi eksperta od uryny, bardzo cicho, o zamknięcie obojga drzwi.

Przedświt i świt 1 maja RPDD. Występ skalny na płn. zach. od Tucson, AZ, USA, ciąg dalszy

– Nie powiesz mi, że to cecha wyłącznie amerykańska – powtórzył Steeply. – Ja w szkole doświadczyłem multikulti na własnej skórze. Uczyliśmy się na przykład, że Japończycy i Indonezyjczycy mają pewną figurę mityczną. Nazwy zapomniałem. To wschodni mit. Kobieta cała pokryta długimi blond włosami. Calutka. Całe ciało w kolorze blond.

– Typowa kompensacja straty. Ludzie Wschodu nie grzeszą owłosieniem.

– W tych wielokulturowych orientalnych mitach na tę kobietę natykali się orientalni mężczyźni, zawsze nad wodą, gdzie śpiewając, czesała swoje blond owłosienie. I uprawiali z nią seks. Nie umieli się oprzeć jej egzotyce i intrygującemu powabowi. Nie mogli się jej oprzeć nawet mężczyźni znający ten mit, jak głoszą mity.

– I w tym akcie intymnym trafia ich paraliż – dokończył Marathe. Kiedy ostatnio śnił o ojcu, widział ich obu na ślizgawce, młodego Marathe’a i M. Marathe’a, na odkrytym lodowisku w St. Rémi-d’Amherst: oddech M. Marathe’a był widoczny, a jego rozrusznik tworzył kanciaste wybrzuszenie pod brunszwickim kardiganem.

– Zazwyczaj padają trupem na miejscu. Rozkosz jest zbyt intensywna. Żaden śmiertelnik jej nie wytrzyma. Zabija ich. Morts.

Marathe pociągnął nosem.

– Co więcej, nawet ci, którzy wiedzą, że rozkosz ich zabije, nie rezygnują.

Marathe zakaszlał.

Niektóre z polatujących dokoła owadów miały po kilka par skrzydeł i były bioluminescencyjne. Latały zawzięcie, zapuszczały się poza występ skalny i odfruwały do swoich pilnych spraw. Brzęczenie owadów skojarzyło się Marathe’owi z chłopięcą zabawą, w której podtykało się kartę do gry pod szprychy rozkręconego koła roweru, którego właściciel miał nogi. Obaj panowie milczeli. To pora fałszywych świtów. Wenus oddalała się od nich ku wschodowi. Najbledsza poświata, jaką można sobie wyobrazić, wsączała się w pustynię i rozlewała w dziwaczne płowe formacje, a pod pierścieniem nocy trwało jakieś pulsowanie. Pled okrywający kolana Marathe’a był cały w rzepach i drobnych kolczastych nasionach jakiejś rośliny. Amerykańska pustynia zaczynała szemrać życiem, przeważnie ukrytym. Na amerykańskim niebie trzepotały się gwiazdy jak płomyki osaczone nad rozmazanym wysiękiem poświaty. Lecz ani śladu różowości autentycznego świtu.

Zarówno amerykańskie Biuro Spraw Niesprecyzowanych, jak i Les Assassins des Fauteuils Rollents z niecierpliwością wyczekiwały tych spotkań Marathe’a ze Steeplym. Skromniutkie były ich owoce. To było szóste albo siódme. Spotkanie. Steeply sam zgłosił się na łącznika ze zdrajcą Marathe’em, pomimo bariery językowej[222]. W AFR panowała opinia, że Marathe jest potrójnym agentem, który udaje, że zdradza swój naród dla żony i pamięta każdy szczegół spotkań z BSN. Z kolei Steeply był przekonany, że jego przełożeni z BSN nie wiedzą, że Fortier wie, że Steeply wie, że on (Fortier) wie, że Marathe jest tutaj. Steeply zataił ten fakt przed przełożonymi. To bardzo amerykańskie, takie pragnienie zatajenia jakiegoś drobiazgu przed zwierzchnikami – uważał Marathe. Chyba że Steeply oszukiwał Marathe’a w tym względzie. Tego Marathe nie wiedział. M. Fortier nie wiedział, że Marathe już dokonał wewnętrznego wyboru i miłość do żony, pozbawionej czaszki i chorej na serce Gertraud Marathe, przedłożył nad miłość do separatystycznej i antyonańskiej quebeckiej sprawy narodowej, a zatem wcale nie jest lepszy od Boskiego M. Rodneya Tine’a. Gdyby Fortier to wiedział, niechybnie wraziłby hak szynowy w bezkostny oczodół prawego oka Gertraud, zabijając oboje, ją i Marathe’a.

Tymczasem Marathe szerokim gestem wskazał świetlisty, lecz nieróżowy świt.

– Fałszywy świt.

– Nie – odrzekł Steeply. – To ten wasz frankofoński mit o Odalisce od Teresy.

– L’Odalisque de Sainte Thérèse.

Marathe rzadko ulegał pokusie poprawienia Steeply’ego, którego irytująca wymowa i składnia była zamierzona, lub nie, aby działać Marathe’owi na nerwy.

– Ten multikulturowy mit – ciągnął Steeply – głosi, że Odaliska jest tak piękna, iż oczy quebeckiego śmiertelnika nie mogą znieść jej widoku. Każdy, kto na nią spojrzy, zmienia się w diament lub szlachetny kamień.

– W większości wersji w opal.

– Rzec można, Meduza à rebours.

Obaj panowie gorzko się zaśmiali[223].

– Grecy – rzekł Marathe – nie lękali się piękna. Lękali się brzydoty. A zatem piękno i rozkosz nie były dla Greka zabójczymi pokusami.

– Więc to raczej połączenie Meduzy z Kirke, ta wasza Odaliska – powiedział Steeply. Palił ostatniego albo jednego z ostatnich papierosów z paczki ukrytej w damskiej torebce (amerykański zwyczaj zrzucania petów z urwiska nie pozwolił Marathe’owi policzyć niedopałków). Marathe wiedział, że Steeply wie, że filtry papierosów nie są biodegradowalne. Na tym etapie panowie znali się już całkiem dobrze.

Zaćwierkał ukryty ptak.

– Grecka osobowość mityczna obejmowała także ciążę wywołaną deszczem i zgwałcenie przez ptaka.

– Dalekośmy zabrnęli, nie? – zauważył ironicznie Steeply.

– Ta autoironia i pogarda dla siebie to też części składowe waszej amerykańskiej pokusy.

– Podczas gdy wasz typ to człowiek czynu, koniec kropka – odparł Steeply, trudno powiedzieć, czy z ironią, czy bez.

Dno pustyni rozjaśniło się niepostrzeżenie, przybierając barwę zbyt długo garbowanej skóry. Kaktus saguaro miał odcień gadzi. Już dało się rozróżnić potencjalnie młode formy w trumiennych puchowych śpiworach, skupione wokół czarnych szczątków nocnego ogniska. W powietrzu pachniało świeżym drewnem. Dźwigi na odległym placu budowy miały kolor moczu i zastygły w trakcie wykonywania różnych czynności. Nadal panował przenikliwy chłód. Marathe czuł osad na zębach, zwłaszcza przednich; mógł to być pustynny pył. Znad horyzontu nie wyzierał jeszcze górny łuk tarczy słońca, więc Marathe nie mógł rzucać cienia na łupkową skałę za plecami.

Rémy Marathe miał bardzo niskie tętno spoczynkowe: brak nóg oszczędzał serce. Bardzo rzadko odczuwał Marathe bóle fantomowe, a jeśli już, to tylko w lewym kikucie. Wszyscy AFR-owcy mają doskonale rozwinięte ręce, szczególnie ramiona. Marathe był leworęczny. Steeply manipulował papierosem w lewej dłoni, a prawą podpierał lewy łokieć. Ale Marathe wiedział, że Steeply jest praworęczny. Drobne pryszczyki odcinały się teraz jaskrawym amarantem od bladej twarzy Steeply’ego, obrzękłej, a zarazem wymizerowanej.

Bezchmurne niebo ponad widocznym na wschód pasmem gór Rincon różowiało niezdrowo, jak blizna po oparzeniu. Cała ta nieuchwytnie rozświetlająca się scena miała w sobie znieruchomienie fotografii. Marathe już dawno schował zegarek do kieszeni wiatrówki, żeby co chwila nie sprawdzać godziny. Steeply lubił sobie wyobrażać, że jego interfejs sam ustala sobie czas; Marathe nie wyprowadzał go z błędu.

Marathe uprzytomnił sobie, że jego udawane smarkanie miało na celu przygotowanie Steeply’ego do przerwania ciszy.

– Mógłbyś usiąść na chwilę, pewnie się zmęczyłeś. Paski tych twoich szpilek…

Wykonał minimalny gest.

Steeply demonstracyjnie spojrzał w dół i pogrzebał czubkiem pantofla w płowym pyle skalnym.

– Wygląda na to, że coś się szykuje.

– Niedługo muszę iść. – Na ręce Marathe’a pozostał odcisk perforowanej rękojeści sterlinga. – Fajnie było spędzić noc na powietrzu. Niedługo muszę iść. Poruszam się jak mucha w smole. Ta kiecka… Człowiek ma wrażenie, że zaraz się w niej przewróci. A na dodatek coś może… pod nią wleźć. – Podniósł wzrok na Marathe’a. Wyglądał smutno. – Nie zdawałem sobie sprawy.

Godz. 4:50, 11 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych. Recepcja, Ennet House, dzienny dom przejściowy, Enfield, MA

– No, nie wiedziałam, czy mam się zesrać, czy dać nogę, jak to wybuchło. A żebyś widział jego minę.

– To ja miałem podobnie, jak znalazłem się w takim jednym barze w Lowell z kumplami z naszej paczki, i jeszcze paru łebków tam było, miejscowych z Lowell, takich smarkatych pijaczków, z których za chwilę wyrosną młodzi pijący robotnicy, co to wpadają po robocie na jednego, a nie wychodzą do zamknięcia lokalu. Sączą whisky z browarem, grają w rzutki i takie tam zabawy. No i jeden koleś z naszej paczki zaczyna się przystawiać do panny takiego z wyglądu przeciętniaka, zagaduje, podrywa, no to tamten się wkurzył, co zrozumiałe, dochodzi do wymiany zdań i tak dalej, a my wszyscy stajemy po stronie tego naszego, chociaż to on zaczepiał pannę tamtego, no ale to nasz człowiek, tworzymy paczkę, więc wszyscy razem bierzemy się za chłopaka tej panny, spuszczamy mu lekki łomot, ale taki łagodny, bezkrwawy, na koniec dostaje parę kopniaków i wyrzucamy go z baru, a laskę przymuszamy, żeby piła z nami, a ten koleś, co się do niej dostawiał, każe jej grać w rozbierane rzutki, więc panna po kolei ściąga z siebie szmatki, co wcale nie zachwyca barmana, ale chłopaki są jego klientami, to prawie jak rodzina. Upijamy się na sztywno i gramy w rozbierane rzutki.

– Fajnie opowiadasz, mam obraz. Niezła scenka.

– Tyle że, jak się później nauczyłem, nie wolno nigdy w barze zadzierać z miejscowym, który jest z panną, nie wolno go poniżać w oczach laski, a już na pewno nie wolno po jego wyjściu zostawać na miejscu akcji, bo taki koleś zawsze wróci.

– Nauczyłeś się, że trzeba w porę wyjść.

– No i ten koleś po półgodzinie wraca, spakowany. Spakowany to znaczy, że ma Rekwizyt, rozumiesz.

– Rekwizyt?

– Spluwę. Niedużą, jak pamiętam, dwudziestkę piątkę czy coś w tym zakresie, ale jak wszedł, to sunie prosto tam, gdzie grają w rzutki z tą jego panną, która już stoi w samych majtkach, podchodzi bez słowa i strzela do naszego człowieka, tego, co podprowadził mu laskę i go upokorzył, strzela mu prosto w głowę, prosto w tył głowy.

– Jakiś wariat.

– No wiesz, Joelle, on został upokorzony przed swoją panną, a myśmy tam zostali, to wrócił i wpakował naszemu człowiekowi kulę w łeb.

– I zabił go na miejscu.

– Nie tak zaraz, on tak prędko nie umarł. Najgorsze dla mnie jest to, co myśmy zrobili. Wszyscy razem, z tym postrzelonym włącznie. Byliśmy już ostro zamroczeni. Pamiętam, że to wszystko wydawało mi się nierealne. Barman dzwoni po Najświetniejszych, koleś upuszcza Rekwizyt, barman łapie kolesia i wciąga go za bar, głównie, jak myślę, po to, żebyśmy go nie mogli na miejscu zlinczować dla wyrównania rachunków. Jesteśmy zalani w trupa, jak zombie. Laska ma cały bok majtek zakrwawiony. A tu leży nasz człowiek postrzelony w głowę, głowę ma przestrzeloną na wylot, bo tamten strzelił mu z boku, i wszędzie pełno, pełno krwi. Ludziom się zdaje, że wszyscy ranni krwawią tak samo, powoli. Ale poważny krwotok tryska z pulsem, gdybyś nie wiedziała. Chlusta, zanika i chlusta.

– Nie musisz mi tłumaczyć.

– No wiesz, nie znam cię, Joelle, prawda? Nie wiem, co widziałaś i ile wiesz.

– Widziałam, jak jeden starszy facet uciął sobie rękę piłą łańcuchową przy wycinaniu chaszczy za Cumberland. Akurat byłam na rybach z tatą. Wykrwawiłby się na śmierć, gdyby nie mój tata, który użył paska od spodni. Zanim podwiązał ranę, krew sikała właśnie tak, z pulsem. Tata zawiózł go do szpitala swoim autem, właściwie uratował mu życie. Przeszedł takie szkolenie. Umiał ratować życie.

– Mówię ci, do dziś mnie to męczy, że byliśmy tak pijani, że w pewnym sensie nie braliśmy tego poważnie, bo to wszystko było jak w kinie, tak zawsze miałem, jak się uchlałem. Ciągle żałuję, żeśmy nie pomyśleli, żeby go zaraz zabrać do szpitala. Mogliśmy go podrzucić. Jeszcze nie umarł, chociaż wyglądał kiepsko. Nawet żeśmy go nie położyli, bo jeden koleś wpadł na pomysł, żeby z nim pochodzić. No więc chodziliśmy z nim w kółko, jak z jakimś ćpunem, co przedawkował, mieliśmy taką ideę, że jak pochodzi do przyjazdu suki, to przeżyje. W końcu musieliśmy go wlec, chyba już umarł. Wszyscy byliśmy zakrwawieni. Ta spluwa to była tylko stara dwudziestka piątka. Ludzie darli się na nas, żebyśmy go położyli, zawieźli do szpitala, ale sobie wmówiliśmy, że trzeba z nim chodzić, trzymać go w pionie i łazić w kółko; panna piszczała i próbowała wciągnąć pończochy, myśmy się darli do tego kolesia, co go zastrzelił, że go załatwimy, i tak dalej, aż w końcu barman wezwał karetkę i przyjechała, ale on wtedy był już martwy na amen.

– To przykra sprawa, Gately.

– Po co tak wcześnie wstałaś, nie masz roboty.

– …

– …

– Lubię, jak śnieg pada wcześnie rano. To jest najlepsze okno. Ale czegoś cię to nauczyło.

– On miał na imię Chuck. Albo Chick. Ten postrzelony.

– Słyszałeś, co ten McDade mówił przy kolacji? Wiesz, że są tacy, co mają jedną nogę krótszą?

– Nie słucham takich gównianych historii.

– Ja na kolacji siedziałam w końcu stołu. McDade powiedział Kenowi i mnie, że miał kiedyś kuratorkę, jak siedział w poprawczaku w Jamaica Plain, i ta kuratorka mu powiedziała, że ona ma obie nogi krótsze.

– …

– …

– Chyba za tobą nie nadążam, Joelle.

– Kobieta miała każdą nogę krótszą od drugiej.

– Jak to możliwe, żeby ta noga, co była krótsza, była dłuższą od tej, co była dłuższa?

– Nabierał nas. Powiedział, że to jest zagadka z AA: sprzeciwia się logice, więc trzeba ją przyjąć na wiarę. A ten potwór Randy w białej peruce poparł go z kamienną twarzą. McDade mówił, że ona, ta kobieta, chodziła jak metronom. Robił sobie z nas jaja, ale dla mnie to i tak było śmieszne.

– A może mi coś powiesz o tej swojej woalce, Joelle, skoro już jesteśmy przy sprzeciwianiu się logice.

– Taaaaki odchył na jedną stronę. A potem taaaaki odchył na drugą.

– Poważnie. Porozmawiajmy poważnie, skoro już tu jesteś. Jak to jest z tą woalką?

– Atrybut panny młodej.

– …

– Kandydatka na muzułmankę.

– Nie chciałem być wścibski. Jak nie chcesz gadać o woalce, to mi to powiedz.

– Ja należę jeszcze do innej wspólnoty, od prawie czterech lat.

– ZONO.

– Tak, do Związku Odrażająco i Nieprawdopodobnie Oszpeconych. Woalka to rodzaj organizacyjnego czapraka.

– Z czym można by ją porównać?

– Wszyscy nosimy woalki. Prawie wszyscy, którzy dłużej należą do ZONO.

– Ale, za pozwoleniem, co ty tam robisz? W ZONO? Jak niby jesteś oszpecona? Na moje oko nic ci nie jest. Brakuje ci czegoś?

– Odbywa się krótka ceremonia. Trochę podobna do rozdawania odznak na naszych spotkaniach Lepiej Późno Niż Wcale, za różne okresy. Nowicjusze ZONO wstają i otrzymują woalki, przywdziewają je i na stojąco recytują formułę, że welon, który przyjęli, to Typ i Symbol i że ślubują dobrowolnie nosić go zawsze, dniem i nocą, w świetle i ciemności, w samotności i przed innymi, tak obcymi, jak znajomymi, nawet ojcami. Że oko żadnego śmiertelnika nie ujrzy ich bez woalki. Że niniejszym deklarują publicznie swoje życzenie skrycia się przed wszelkim wzrokiem. Koniec cytatu.

– …

– Dostają także kartę członkowską z informacją o wszystkim, co można chcieć wiedzieć, i jeszcze więcej.

– Tyle że ja pytałem już o to Pat i Tommy’ego S. i wciąż nie rozumiem, po co zapisywać się do organizacji, gdy chcesz się ukryć? Co innego, jak ktoś jest… no wiesz, odrażający… i całe życie ukrywał się w cieniu, a teraz chce zapisać się do stowarzyszenia, w którym wszyscy są równi i z którym każdy może się utożsamiać, bo wiódł dotychczas życie w ukryciu, a teraz może wyjść z cienia, wstępując do grupy, która go wesprze, i pokazać się światu bez oczu albo z trzema cy… rękami czy co tam jeszcze, i zostać zaakceptowanym przez ludzi, którzy wiedzą, jak to jest, i tak jak w AA powtarzają mu, że będą go kochać tak długo, aż on pokocha i zaakceptuje sam siebie, i przestanie przejmować się tym, co ludzie zobaczą albo co powiedzą, i wyjdzie wreszcie z klatki, i przestanie się ukrywać.

– Tak jest w AA?

– Mniej więcej, prawie, tak mi się zdaje.

– No to ja panu powiem, panie Gately, że ludzie nie rozumieją istoty bycia odrażająco i nieprawdopodobnie oszpeconym, a mianowicie tego, że za potrzebą ukrycia się stoi piramidalne poczucie wstydu z powodu tejże potrzeby ukrycia się. Człowiek nieprawdopodobnie oszpecony jest, dajmy na to, na bankiecie somelierskim i wszyscy się na niego gapią, chociaż próbują to ukryć, bo wstydzą się tego odruchu, a człowiek chciałby się schować w mysią dziurę przed ich ukradkowymi spojrzeniami, wymazać swoją inność, wleźć pod obrus albo przynajmniej wetknąć głowę pod pachę; modli się w duchu o awarię prądu i ulgę zrównującej ciemności, w której zostałby zredukowany do głosu między innymi głosami, niewidzialny, niewyróżniający się, ukryty.

– Czy to ma coś wspólnego z niechęcią do własnej twarzy widocznej na ekranie wideofonu?

– Tylko że, Don, człowiek jest dalej istotą ludzką, dalej chce żyć, łaknie kontaktu, towarzystwa, w sensie intelektualnym wie, że wygląd zewnętrzny nie czyni go niegodnym ludzkiej bliskości i towarzystwa, wie, że ukrywając się z lęku przed spojrzeniami, naraża się na niepotrzebny wstyd, który odgrodzi go od życia, jakiego pragnie tak samo jak każdy inny człowiek, wie, że nic nie może poradzić na swój wygląd, ale powinien umieć zapanować nad przejmowaniem się własnym wyglądem, powinien mieć dość siły, aby powściągnąć swój odruch ucieczki, więc rozpaczliwie walczy o minimum kontroli i z tej rozpaczy decyduje się na namiastkę kontroli.

– Głos ci się zmienia, jak o tym mówisz.

– No więc ukrywasz swoją głęboką potrzebę ukrycia się, a robisz to po to, żeby sprawiać wrażenie osoby, która nie dba o to, jakie sprawia wrażenie. Wtykasz swoją ohydną gębę w wyżymaczkę cudzych spojrzeń, szczerzysz się jak najęty, podajesz rękę na prawo i lewo, tryskasz humorem i cały czas udajesz, że nie dostrzegasz męki na twarzach degustującego towarzystwa, które usilnie stara się nie krzywić, nie gapić i w ogóle niczym nie zdradzać, że widzi twoje odrażające, nieprawdopodobne oszpecenie. Fingujesz akceptację własnej szpetoty. Chowasz pragnienie ukrycia się pod maską akceptacji.

– Mniej słów, proszę.

– Inaczej mówiąc, człowiek ukrywa to, że się ukrywa. A robi to ze wstydu, Don: wstydzi się tego, że chce zejść ludziom z oczu. Wstydzi się, że instynktownie szuka cienia. Pierwszy Krok w ZONO to przyznanie się do bezsilności wobec własnej potrzeby ukrycia się. ZONO pozwala swoim członkom na szczere wyznanie fundamentalnej chęci ukrycia się. Innymi słowy, przywdziewamy woalkę. Przywdziewamy woalkę i nosimy ją z dumą, podążając pewnym krokiem tam, gdzie chcemy, zawoalowani i ukryci, nie wstydząc się tego, że to, jak widzą nas inni, dotyka nas głęboko. ZONO wspiera nas w postanowieniu schowania się jawnie.

– Odnoszę wrażenie, że stale zmieniasz język wypowiedzi. Chwilami jakbyś nie chciała, żebym cię zrozumiał.

– No wiesz, mam nowe życie, prosto z opakowania, do którego, jak wszyscy mi tu mówią, trzeba przywyknąć, a to trochę potrwa.

– Czyli że uczą was w tym Związku akceptacji nieakceptacji.

– Świetnie zrozumiałeś. Całkiem niepotrzebnie domagałeś się mniej słów. Nie obraź się, ale wyczuwam, że nie uważasz się za bystrego, a wcale taki nie jesteś.

– Nie jestem bystry?

– Źle się wyraziłam. Nie jesteś niebystry. Niesłusznie myślisz, że masz pusto w głowie.

– To kwestia samooceny, przejrzałaś mnie po trzech dniach. Mam niską samoocenę, uważam, że nie jestem dość bystry dla niektórych osób.

– I to jest w porządku, usłyszałbyś w ZONO. ZONO to, w uproszczeniu, takie wzmocnione AA. W ZONO powiedzieliby ci, że czuć się gorszym i wstydzić się tego jest okej, ale problem zaczyna się z chwilą, gdy zaczynasz się wstydzić swojego zawstydzenia, kiedy próbujesz ukryć to, że czujesz się intelektualnie upośledzony, żartujesz sobie z własnej tępoty i zachowujesz się tak, jakby to cię w ogóle nie ruszało, czy inni widzą w tobie tępaka, czy nie.

– Głowa mnie boli, jak próbuję za tobą nadążyć.

– Nic dziwnego, całą noc nie spałeś.

– A zaraz muszę lecieć do drugiej zasranej roboty.

– Jesteś o wiele bystrzejszy, niż myślisz, Donie G. Chociaż wątpię, czy czyjekolwiek słowa byłyby zdolne obalić w tobie pewność, że jesteś ciemną masą i tępakiem.

– A skąd ty wiesz, że ja myślę, że jestem tępakiem, jeśli nie stąd, że dla wszystkich jest oczywiste, że jestem tępakiem?

– Nie chciałam być wścibska. Jak nie masz ochoty gadać o tym z kimś, kogo ledwo znasz, to po prostu powiedz.

– Teraz ironizujesz.

– …

– W dziesiątej klasie wylali mnie z drużyny futbolowej, bo oblałem angielski.

– Grałeś w futbol amerykański?

– Nawet byłem w tym dobry, dopóki mnie nie wylali. Z angielskiego przydzielili mi korepetytora, a i tak oblałem.

– Ja w przerwach meczu robiłam za czirliderkę. Przez sześć lat z rzędu jeździłam na specjalny obóz szkoleniowy.

– …

– Ale na wiele form nienawiści do siebie nie ma woalki. ZONO wielu z nas nauczyło wdzięczności za to, że na naszą formę jest przynajmniej woalka.

– Czyli woalka jest po to, żeby się nie ukrywać.

– Aby ukrywać się otwarcie, tak bym to ujęła.

– …

– Już widzę, że to się bardzo różni od schematu wychodzenia z uzależnień zawartego w programach AA i AN.

– Wolno spytać, jak jesteś oszpecona?

– Najfajniej jest, gdy słońce prześwieca przez śnieg i wszystko wygląda tak biało.

– …

– Prawie że zapomniałam, po co tutaj weszłam: ta cała Kate ogłosiła, że wczoraj w nocy po imprezie w Waltham, AN, jakiś skurwysyn omal nie zabił Kena E., a teraz Kate i Ken E. poszukują kogoś, kto powie Johnette, żeby ich nie zmuszała do powrotu, jeśli nie chcą wracać.

– …

– …

– Po pierwsze, Kate i Ken mogą sami pogadać z Johnette, nie ma sensu, żebym się wtykał, a tym bardziej ty; nikogo nie musisz ratować. Po drugie, znów znienacka zmieniłaś język, bo gdy mówiłaś o woalce, miałem wrażenie, że słucham kogoś innego. A po trzecie, nie myśl sobie, że nie widzę, jak omijasz temat, którego dotyczyło moje pytanie: jakież to zeszpecenie ukrywasz pod woalką, nie ukrywając, że je ukrywasz. Jako Wychowawca mam ochotę ci powiedzieć: jeśli nie chcesz odpowiadać na moje pytanie, to zwyczajnie to powiedz, ale nie rób uników i nie myśl sobie, że mnie zagadasz i zapomnę, że je zadałem.

– Jako ZONO-wiec powiedziałabym ci, że tkwisz w pułapce wstydu z powodu tego, że się wstydzisz, i że to błędne koło wstydu nie pozwala ci być tu i teraz jako Wychowawcy, Don. Ciebie bardziej obchodzi to, że ja być może uważam cię za mało bystrego, niż to, że rezydentka ma opory przed jawnym skorzystaniem z prawa do odmowy odpowiedzi na ściśle prywatne pytanie niezwiązane z narkotykami.

– A teraz znowu mówi jak zasrana nauczycielka angielskiego. Ale darujmy jej. Nie o to chodzi. Ty lepiej zobacz, jak wekslujesz dialog na wstyd i na mnie, zamiast mi odpowiedzieć Tak lub Nie na pytanie: czy możesz mi powiedzieć, jaką ułomność skrywasz za woalką?

– W ukrywaniu to ty jesteś mistrzem, panie G. Ilekroć rozmowa schodzi na wstydliwe dla ciebie tematy, przywdziewasz maskę ochronną Wychowawcy i zaczynasz sondować rejony, w których, jak dobrze wiesz, ja nie jestem w stanie się otworzyć, bo przecież wyciągnąłeś ze mnie wszystko o ZONO-wskiej filozofii ukrywania, dzięki czemu twoje własne poczucie ułomności albo ulega stłumieniu, albo staje się światłem tła, eksponującym moją niezdolność do otwartości i spontaniczności. Najlepszą obroną jest dobry atak, nieprawdaż, panie Futbolisto?

– Muszę zażyć aspirynę na ten zalew słów. Wygrałaś. Idź sobie gdzie indziej patrzeć, jak pada śnieg.

– Rzecz w tym, panie Wychowawco, że ja już sama całkowicie się otworzyłam w kwestii swojej niezdolności do otwartości i szczerości na ten temat. Odkrywasz coś, co sama wcześniej ujawniłam. Wstydzisz się tego, że się wstydzisz własnej obawy, iż możesz mi się wydać nie dość bystry, i dlatego czepiasz się mojego zeszpecenia.

– A ty tymczasem wciąż nie odpowiedziałaś Tak czy Nie na moje pytanie, czy mogę zobaczyć, co tam masz pod spodem: może zeza, może brodę, a może francowatą skórę, chociaż twoja skóra w miejscach niezakrytych wygląda…

– Jak wygląda moja niezakryta skóra?

– No widzisz, znowu zbaczasz z tematu, zamiast odpowiedzieć mi Nie. Po prostu powiedz Nie. Spróbuj. To będzie okej. Nic złego się nie stanie. No, spróbuj, śmiało.

– Idealna. Chciałeś powiedzieć, że moja skóra w miejscach odkrytych jest zabójczo, jedwabiście idealna.

– Jezu, co ja tu w ogóle robię? Dlaczego nie pogadasz sobie sama ze sobą, skoro tak świetnie znasz wszystkie moje słabostki i wstydliwe sprawy i z góry wiesz, co zamierzam powiedzieć? Dlaczego nie skorzystasz z okazji do powiedzenia Nie? Po co ty tu w ogóle przylazłaś? Czy nie tak było, że siedziałem sobie spokojnie i żeby nie zasnąć, wypełniałem Dziennik, zanim się wezmę do zmywania gówien z obuwniczym zbokiem, a ty wtargnęłaś tutaj jak do siebie, rozsiadłaś się i zaczęłaś mnie zaczepiać?

– Don, ja jestem doskonała. Jestem tak piękna, że każdy, kto ma system nerwowy, wariuje na mój widok i nie chce już potem na nic innego patrzeć, zaniedbuje swoje normalne obowiązki i święcie wierzy, że gdyby zawsze miał mnie przy sobie, wszystko byłoby dobrze. Wszystko. Tak jakbym była spełnieniem głęboko skrytej ludzkiej potrzeby obcowania z doskonałością.

– Znowu ten sarkazm.

– Jestem tak piękna, że aż mnie to szpeci.

– A teraz bezczelnie udaje, że ma mnie za durnia, bo chciałem, żeby pokonała lęk i najzwyczajniej w świecie powiedziała Nie, przed czym się wzbrania.

– Jestem zeszpecona urodą.

– Chciałaś zobaczyć moją zawodową twarz Wychowawcy, proszę cię bardzo: kiwam głową, uśmiecham się, traktuję cię jak kogoś, komu trzeba poprawiać humor potakiwaniem i uśmiechami, a za tą maską twarzy rysuję sobie kółka na czole: co za świruska pieprzona, szajba do kwadratu.

– Myśl sobie, co chcesz. Nie mam wpływu na twoje myślenie.

– Patrz, jak zawodowy Wychowawca notuje w Dzienniku Medycznym: „Sześć aspiryn forte dla Personelu po incydencie z nowicjuszką, która w sposób sarkastyczny i unikowy odmawia przełamania bariery lęku i której się zdaje, że wie wszystko o innych ludziach”.

– Na jakiej pozycji grałeś?

– …aż Wychowawca dziwi się, skąd ona się w ogóle wzięła na terapii, jak tak wszystko wie.

***

Po Ennet House zaczyna krążyć cicha plotka, że Randy Lenz znalazł własny drastyczny sposób radzenia sobie z Gniewem i Bezsilnością, które nękają narkomana w pierwszych miesiącach abstynencji.

Wieczorne zebrania AA i AN kończą się o 21:30 lub 22:00, a cisza nocna zaczyna się dopiero o 23:30, więc większość rezydentów Ennet wraca do Domu z kolegami, którzy mają samochody, a reszta jedzie w miasto na gigantyczne dawki lodów i kawy.

Lenz jest jednym z tych, co mają samochody. Jego stary biały plymouth duster ma przerdzewiałe błotniki, za grube tylne opony i silnik tak rozwiercony, że to doprawdy cud, że jeszcze nie odebrali Randy’emu prawa jazdy.

Lenz wyrusza z Ennet House dopiero po zachodzie słońca, obowiązkowo uzbrojony w biały tupecik, wąsy i obszerny płaszcz z wysokim kołnierzem, i jedzie tylko na obowiązkowe wieczorne zebrania. Nigdy nie jeździ tam własnym samochodem. Łapie okazję i dosiada się tam, gdzie już jest ścisk. I z jakiegoś powodu upiera się siadać na miejscu wysuniętym najdalej na północ: za pomocą kompasu ustala główny kierunek trasy i na tej podstawie wybiera maksymalnie północne miejsce. Gately i Johnette Foltz rutynowo co wieczór wmawiają pozostałym rezydentom, że Lenz uczy ich cennych cnót cierpliwości i tolerancji.

Ale po zakończonym zebraniu Lenz nigdy nie wraca z nikim samochodem. Po zebraniach Lenz wraca do Domu pieszo. Mówi, że to dlatego, że chce zaczerpnąć świeżego powietrza po całodziennym zamknięciu w zatłoczonym Domu, gdzie unika drzwi i okien, chowając się przed obiema stronami Systemu Sprawiedliwości.

Pewnej środy, po zebraniu Brooklińskiej Młodzieżówki AA na Beacon przy Chestnut Hill, powrót do domu zabiera mu blisko dwie godziny, do 23:29, chociaż normalnie to półgodzinny spacerek, który nawet Burt F. Smith pokonał we wrześniu w niecałą godzinę – a Lenz wraca spocony równo z początkiem ciszy nocnej i nie mówiąc nikomu ani słowa, pakuje się prosto do swojego pokoju, który dzieli z Glynnem i Dayem, powiewając połami prochowca, siejąc puder z pudrowanej peruki i tupiąc niemiłosiernie stylowymi butami po nieosłoniętych chodnikiem schodach męskiej strony, za co Gately nie miał czasu go ochrzanić, gdyż musiał rozprawić się kolejno z Bruce’em Greenem i Amy J., którzy też wrócili, każde osobno, po rozpoczęciu ciszy nocnej.

Lenz włóczy się solo po mieście niemal co noc, czasami z książką pod pachą. Rezydenci, którzy za często wychodzą sami, są omawiani na Czwartkowych Zebraniach Personelu w gabinecie Pat, jako zagrożeni powrotem do nałogu. Ale Lenzowi pięć razy z zaskoczenia badali mocz i wszystkie trzy próby, których nie spaprała laborantka, wypadły negatywnie. Gately postanowił więc po prostu dać Lenzowi spokój. Dla niektórych nowicjuszy Siłą Wyższą jest Natura – niebo, gwiazdy, cierpka woń jesieni – kto wie.

Więc szwenda się Lenz po nocy samotnie i w przebraniu. Opanował koślawą siatkę ulic rejonu Enfield–Brighton–Allston. Od South Cambridge przez East Newton i North Brookline po paskudny węzeł kolejowy. Przeważnie wraca z zebrań bocznymi uliczkami. Przez tanie osiedla zastawione kontenerami na śmieci, przez podjazdy Osiedli zamienione w alejki, przez zaplute pasaże za sklepami, śmietnikami, magazynami, za dokami i hangarami Zakładów Relokacji Odpadów „Empire” itd. Jego półbuty lśnią kokieteryjnie i wytwornie kląskają po chodniku, gdy tak wędruje z rękami w kieszeniach, powiewając połami rozpiętego płaszcza i skanując teren. Skanuje tak przez kilka nocy z rzędu, zanim sobie nie uświadomi, po co i dlaczego to robi[224]. Noc w noc przemierza miejsko-zwierzęce terytorium. Oswobodzone koty domowe i hardcore’owe dachowce wyłaniają się i znikają w dookolnych cieniach, szperają po śmietnikach, pieprzą się i walczą, drąc wniebogłosy, a Lenz kroczy przed siebie z wyostrzonymi zmysłami i zapuszcza się coraz głębiej w noc. Wokół buszują szczury, myszy, bezpańskie psy z wywieszonymi jęzorami, którym wszystkie żebra można policzyć. Czasami trafi się pojedynczy chomik i/albo szop pracz. Całe to towarzystwo skrada się i szpera po zachodzie słońca. Niebezpańskie psy, kiedy Lenz mija strzeżone przez nie posesje, brzękają łańcuchami i ujadają lub skaczą na siatkę. Lenz najbardziej lubi przemieszczać się na północ, ale po dobrej stronie ulicy może iść i na wschód, i na zachód. Wytworne kląskanie stylowych półbutów wyprzedza go o dobre kilkaset metrów betonowej nawierzchni o zmiennej fakturze.

Czasami przy rurach kanalizacyjnych albo przy nieuczęszczanych przez koty śmietnikach widuje Lenz szczury z prawdziwego zdarzenia. Tym razem natknął się na szczury w szerokim pasażu wschód–zachód przy załadowni portowej na tyłach Svelte Nail Co., na wschodnim krańcu Watertown przy N. Harvard St. Co to była za noc. Wracał z East Watertown, czyli z zebrania grupy AN Ciąg Dalszy Nastąpi, wraz z Glynnem i Diehlem, a nie z zebrania AA Lepiej Późno Niż Wcale z resztą Domu, a więc był to poniedziałek. A więc w poniedziałek przechodził Lenz spacerkiem przez ten przesmyk, a echo jego kroków potrajały betonowe obrzeża doków i północna lewa ściana, której się trzymał, i rozglądał się, nie wiedząc, za czym się rozgląda. Przed sobą widział przypominający kształtem stegozaura śmietnik Svelte Nail Co. – przeciwieństwo niższych i węższych śmietników ZRO. Z mroku śmietnika dobiegały oschłe, nadąsane popiskiwania. Lenz nie nadstawiał ucha. Nawierzchnia pasażu rozstępowała się, a Lenz, nie przerywając tanecznego marszu, podniósł z ziemi kilogramowy złom betonu poprzetykanego smołą. To były szczury. Dwa duże szczury pasły się na niedojedzonej frankfurterce z upaćkanej musztardą tekturowej tacki z baru na kółkach zaparkowanego w niszy pomiędzy północnym murem a śmietnikiem. Ich paskudne różowe ogony sterczały sztywno w przyćmionym kręgu światła oświetlającej pasaż latarni. Szczury ani drgnęły, gdy Randy Lenz zaszedł je od tyłu, stąpając na palcach. Mięsiste i łyse szczurze ogony drgały miarowo, to znikając w cieniu, to wyłaniając się ponownie w przydymionym żółtym świetle. Płaski betonowy złom przywalił jednego szczura prawie w całości, a drugiego częściowo. Rozległ się nieziemski pisk, ale sam beton miażdżący szczura też narobił niezłego hałasu, łączącego w sobie odgłos pomidora plaśniętego o ścianę z odgłosem zegarka rozwalanego młotkiem. Ze szczurzego odbytu wypłynęła materia. Szczur leżał na boku w bardzo kiepskim stanie, ogon mu dygotał, z odbytu wypływała zawartość kiszek, a na wąsach połyskiwały krople krwi, czarnej w sodowym świetle jarzeniówek opasujących dla bezpieczeństwa dach Svelte Nail Co. Szczur robił bokami; jego tylne łapy przebierały tak, jakby biegł, ale ten szczur już nigdzie nie miał pobiec. Drugi szczur zniknął pod śmietnikiem, wlokąc za sobą zadnią część ciała. Dookoła leżało więcej betonowych złomów z zerwanej nawierzchni. Gdy Lenz spuścił następny beton na łeb szczura, przypomniało mu się, co lubił sobie powiedzieć w decydującej chwili:

– No i dobra.

Kasowanie szczurzych map podczas nocnych spacerów do domu stało się dla Lenza w pierwszych tygodniach sposobem rozwiązywania konfliktów wewnętrznych.

Don Gately, szef kuchni i zaopatrzeniowiec Domu w jednym, kupuje wielkie tanie pudła worków Hefty[225], które trzymane są pod zlewem dla zmieniających się co tydzień dyżurnych od Śmieci. Ennet House generuje znaczne ilości odpadów.

Więc kiedy szczury trochę mu spowszedniały, Lenz zaczął podbierać spod zlewu worki Hefty, które nosi ze sobą na zebrania. Elegancko zwinięty worek na śmieci wkłada do wewnętrznej kieszeni swojego ukochanego płaszcza marki Lauren-Polo, który codziennie czyści wałkiem do ubrań. Zabiera też odrobinę tuńczyka z Domowego Banku Żywności, chowając go do innej kieszeni w woreczku typu otwórz/zamknij, zwiniętej w rulonik z wprawą narkomana, dzięki czemu jest szczelna i nie śmierdzi.

Rezydenci Ennet House – nawet McDade – mówią na worki Hefty „irlandzki bagaż”; jest to termin z miejskiego żargonu.

Randy Lenz zaobserwował, że jeśli uda się za pomocą tuńczyka przywabić odpowiednio blisko kota dachowca, można zarzucić na niego worek Hefty i ściągnąć od spodu, a gdy już mamy kota w worku, zamknąć otwór dołączonym do worka laminowanym drutem. Zamknięty worek umieszcza się następnie pod północną ścianką, względnie siatką, śmietnika i zapaliwszy szluga, kuca się obok, by obserwować zmienne kształty, jakie przybiera worek, gdy spanikowanemu kotu zaczyna brakować powietrza. Zmiany następują coraz gwałtowniej przez mniej więcej minutę. Gdy worek przestaje zmieniać kształty, Lenz gasi peta poślinionym palcem, żeby zachować resztkę na później, wstaje, rozwiązuje worek, zagląda do środka i mówi: „No i dobra”. „No i dobra” to warunek rozładowania napięcia, bezsilnej wściekłości i bezradnego lęku, które nagromadziły się w Lenzu przez cały dzień siedzenia w pułapce północnych zakamarków obskurnego Domu w poczuciu zagrożenia życia. Tak to odczuwa Lenz.

Z czasem w Lenzu obudził się duch sportowy i wyewoluowała hierarchia kotów rodzimych i zagranicznych i Lenz stał się koneserem kotów na tej samej zasadzie, na jakiej nurek głębinowy zna się na rybach, które najzacieklej i najciekawiej walczą o swoje morskie życie. Najlepsze i najbardziej żywotne koty potrafią jednak przedrapać się pazurami przez plastik worka Hefty i to jest problem, gdyż te, które w worku przybierają najciekawsze formy, są zarazem tymi, które nie dają Lenzowi gwarancji rozwiązania problemów emocjonalnych. Patrząc na zjeżonego, syczącego kota, który czmycha w siną dal, unosząc na sobie resztki plastikowego worka, Lenz podziwiał kociego ducha walki, ale ulgi nie zaznawał.

Dlatego w następnej fazie Lenz daje swoje prywatne $ pannie Charlotte Treat albo pani Hester Thrale, gdy te wybierają się do Palace Spa czy do Father & Son po fajki albo cukierki LifeSavers, z prośbą o zakup worków na śmieci Hefty SteelSak[226], wzmocnionych specjalnym włóknem, z przeznaczeniem do przenoszenia przedmiotów ostrych i/lub w inny sposób utrudniających transport – worków, które Ken E. ochrzcił mianem „irlandzkie Gucci”, supermocnych, w biznesowym odcieniu ołowianej szarości. Lenz zdradza tak wiele osobliwych zachowań kompulsywnych, że jego prośba o worki SteelSak nikogo nie dziwi.

Te specjalnie wzmocnione worki składa Lenz po dwa, a do ich wiązania używa najdłuższych wyciorów do fajek i oto nawet najwaleczniejsze koty szamoczą się w podwójnych workach, nadając im fantazyjne kształty, a nawet niekiedy przesuwając zamknięte worki o kilkanaście metrów w chaotycznie skocznym stylu, aż wreszcie kotu kończy się paliwo i kształt zastyga na wieki wieków amen, a Lenz oddala się w bezkształtną noc.

Ulubiony interwał czasowy Lenza na tę rozrywkę przypada na godziny 22:16–22:26. Lenz nie wie świadomie, dlaczego właśnie ten. Okazuje się, że anchois działają nawet lepiej niż tuńczyk. Lenz kroczy statecznie, rozpamiętując na chłodno Program Rozrywkowy. Jego północne trasy powrotu do Domu są ograniczone priorytetem utrzymania jak najdłużej w polu widzenia wyświetlacza Czasu i Temperatury na dachu banku Brighton Best Savings. BBSB wyświetla zarówno EST, jak i czas średni Greenwich, co Lenz popiera. Ciekłokrystaliczna informacja wyłania się od dołu na ekranie, a potem znika, począwszy od dołu, i zastępuje ją nowa informacja. Pan Doony R. Glynn mówił kiedyś na poniedziałkowym Zebraniu Społeczności, że pewnego razu w roku 1989 PS, po zażyciu nieodpowiedzialnie dużej dawki halucynogenu zwanego przezeń po prostu Madame, łaził non stop przez kilka tygodni pod bostońskim niebem, które zamiast być łagodnie wysklepioną kopułą z obłokami, gwiazdami i słońcem, było płaskim kwadratem siatki euklidesowej z czarnymi osiami i cienkimi jak włos liniami wykresu funkcji, a cała siatka miała kolorystykę ekranu wizora po wyłączeniu odtwarzacza, taki martwy podwodny kolor zszarzałej zieleni, i na jednym jej marginesie wyświetlał się z dołu do góry Indeks DOW, a na lewym marginesie szedł z góry na dół Indeks NIKEI, natomiast Czas i Temperatura w skali Celsjusza migały wzdłuż dolnej osi ekranu nieba, i kiedy Glynn sprawdzał później godzinę na prawdziwym zegarze albo DOW w „Heraldzie”, okazywało się, że dane na siatce nieba były identyczne; jednak po kilku z rzędu tygodniach tego zjawiska Glynn trafił najpierw na wersalkę u matki w Stoneham, a potem do Metropolitalnego Szpitala Stanowego w Waltham, gdzie przez miesiąc zażywał Haldol[227] i tapiokę, żeby wydostać się spod siatki prawdomównego nieba, i jak mawia, po dziś dzień dupa mu cierpnie na samą myśl o interwale z siatką; ale Lenzowi się to nawet spodobało, ten obraz nieba jako cyfrowego czasomierza. Poza tym między 22:16 a 22:26 olbrzymie wentylatory ATHSCME na Sunstrand Plaza były zazwyczaj wyłączane do oczyszczenia, więc panowała cisza, jeśli nie liczyć jednostajnego szumu wielkomiejskiego ruchu kołowego; najwyżej czasem katapulta ZRO miotała ładunek w kierunku Wklęsłości, o czym świadczył sznur światełek zdążający łukiem na północny wschód; no i oczywiście wyły syreny, eurotrocheiczne syreny ambulansów i amerykańskie syreny miejskich Najświetniejszych, Stróżów i Wspomożycieli, trzymających obywateli w ryzach, a syreny nocnych miast mają to do siebie, że o ile nie wyją z bliska, migając na czerwono-niebiesko-czerwono, to brzmią, jakby się oddalały, wabiąc w rozszerzającą się otchłań. Albo-albo. Syreny nie uznają średniego dystansu, skonkludował Lenz, idąc przed siebie i lustrując okolicę.

Glynn nie użył terminu „euklidesowa”, ale Lenz i tak zorientował się, o co chodzi. Glynn miał rzadkie włosy, zawsze trzydniowy siwy zarost i zapalenie uchyłków jelita, przez które chodził zgięty wpół, a za pozostałe cechy jego urody odpowiadał ładunek cegieł, które mu spadły na głowę podczas przekrętu na budowie, skutkiem czego dostał m.in. zeza, i to takiego, że ta zawoalowana dziewczyna Joel, nie wiedząc, że Lenz podsłuchuje, powiedziała kiedyś do Clenette Henderson i Didi Neaves, że jak Glynn stanie pośrodku tygodnia, to zobaczy obie niedziele jednocześnie.

Lenz, odkąd latem przyszedł do Ennet House, odleciał na organicznej kokainie ze dwa czy trzy razy, góra sześć, tyle żeby kompletnie nie zwariować, a wykorzystał w tym celu swój prywatny zapasik na czarną godzinę, który trzymał w wyciętej żyletką trumience grubości circa 300 stron opasłego tomu Billa Jamesa Podstawy psychologii i Wykłady Gifforda o religii naturalnej. Takie sporadyczne dawki Substancji w obskurnym Domu, gdzie Lenz gnieździ się w ścisku i potwornym stresie, ukrywając się przed dwiema instytucjami prawa z 20-gramowym zapasem na czarną godzinę, którego zdobycie w pechowej akcji na South Endzie zmusiło go do zadekowania się w tym syfie i dzielenia pokoju z palatynami pokroju Geoffreya D., ta ostatnia deska ratunku w postaci kreski kokainy jest dla Lenza tak drastyczną redukcją pojęcia Nadużycie Substancji, że jej działanie zakrawa na cud i czyni Lenza równie trzeźwym jak całkowita abstynencja czyniłaby kogoś innego, pozbawionego unikalnej Lenzowej wrażliwości i konstrukcji psychicznej, nie mówiąc o nieznośnym codziennym stresie i niemożności odprężenia się, toteż Lenz przyjmuje comiesięczne odznaki z czystym sumieniem i głową niezamuloną wątpliwością: on wie, że jest trzeźwy. Działa przebiegle: jeszcze nigdy nie zażył kokainy podczas solowych powrotów do Domu z zebrań, bo wie, że Personel Domu zakłada, iż jeśli w ogóle miałby zażyć, to właśnie wtedy. Nigdy też nie uczynił tego na terenie Ennet House i tylko raz w zakazanym #7 po drugiej stronie szosy. A test moczowy potrafi oszukać każdy głupi: filiżanka soku z cytryny, ewentualnie octu, zamienia odczyt laboratoryjny w jeden wielki bełkot; wystarczy szczypta ługu w proszku na opuszkach palców i można sikać przez nią bezpiecznie do pojemnika, gawędząc przy tym z Donem G. Cewnik utrudnia sikanie i bardzo ciężko się zakłada, a obsceniczny rozmiar pojemnika przyprawia Lenza o kompleks niższości, więc użył go tylko dwukrotnie, kiedy mocz odbierała Johnette F., która odwracała się z zażenowaniem. Lenz jest w posiadaniu cewnika ze swojego poprzedniego domu przejściowego w Quincy, gdzie przebywał w Roku Zmywarki Maytag Mów Szeptem.

A potem okazało się – gdy pewien kocur wyjątkowo paskudnie zadrapał Lenza w nadgarstek po drodze do śmietnika – że podwójne worki Hefty SteelSak są tak mocne, iż wytrzymują nie tylko drapanie ostrych jak brzytwa pazurów i wewnętrzną szamotaninę, ale i uderzenie z rozmachem w znak ZAKAZ PARKOWANIA albo w słup telegraficzny, o który zawartość worka rozwalała się na kawałki, w związku z czym około Dnia Narodów Zjednoczonych ta technika zastąpiła dotychczasową, bo chociaż była szybka i mniej medytacyjna, to pozwalała Randy’emu Lenzowi przyjąć bardziej aktywną rolę w całym procesie i dawała mu (chwilowo, po nocy) poczucie, że wszystko jakoś się ułoży, skoro on może walnąć o słup dziesięciokilowym ciężarem, powiedzieć „No i dobra” i usłyszeć luby dźwięk. W najlepsze noce podwójny worek drgał jeszcze jakiś czas po wydaniu odgłosu pękającego arbuza, przybierając subtelniejsze, koneserskie formy geometryczne, którym towarzyszyły ciche dźwięki.

Następnie przyszło odkrycie, że załatwianie sprawy bezpośrednio na podwórkach i werandach właścicieli kotów dostarcza jeszcze więcej adrenaliny, a co za tym idzie, powoduje silniejsze doznanie tego, co Bill James nazywał katharsis. W oddzielnym woreczku puszeczka oliwy na skrzypiące zawiasy. Ponieważ jednak worki na śmieci SteelSak – a także tuńczyk zmieszany z anchois i wydłubaną zza lodówki rezydentów trutką na mrówki Raid – czyniły całą operację zbyt hałaśliwą na to, żeby spokojnie przykucnąć, zapalić peta i pogrążyć się w obserwacji widowiska, Lenz przyjął inną metodę: inicjował proces, po czym czmychał z podwórza w miejską noc, powiewając połami płaszcza, przeskakując przez ogrodzenia, przebiegając po maskach samochodów etc. W ciągu dwóch tygodni stosowania metody tuńczyk-trutka-kot-i-w-nogi Lenz uciekł się na krótko do wyciskanej butelki nafty i oczywiście zapalniczki, aż do pewnej środowej nocy, kiedy płonący kot pognał (jak to płonące koty, czyli jak szatan) za nim, za Lenzem, przeskakując te same płoty i depcząc Lenzowi po piętach, przy czym robił niesamowity raban i oświetlał sobą Lenza, wystawiając go na skopofobiczny widok z okien mijanych domów, zanim wreszcie postanowił paść i ekspirować, i skopcić się do cna, co Lenz uznał za poważne ostrzeżenie, więc obrał długą i częściowo niepółnocną drogę powrotną, a co usłyszał syrenę, to trząsł się, że już po niego jadą, ale jakoś dotarł do Domu ledwo przed 23:30 i pognał prosto na górę, do Trójki Męskiej. Tej nocy Lenz musiał znów sięgnąć do wydrążenia w Podstawach psychologii i Wykładach Gifforda o religii naturalnej, no bo kto nie potrzebowałby odreagować po stresującym zajściu z płonącym kotem, który go ścigał, drąc się tak, że na całej Summer Blake Rd pozapalały się światła na gankach, tyle że w tym przypadku użyte na uspokojenie parę kresek koki zadziałało pobudzająco – co się niekiedy zdarza, w zależności od stanu ducha osoby wciągającej towar przez zwinięty banknot dolarowy w męskiej toalecie – tak że ledwo Lenz zdążył przeparkować samochód o 23:50, dopadł go nagły słowotok i gdy w Trójce Męskiej gaszono światło, był dopiero w ósmym roku swojej autobiografii; wówczas Geoff D. postraszył go, że wezwie Dona G. i Lenz zostanie uciszony siłą, więc biedak resztę nocy przeleżał w ciemności, poruszając tylko niemymi ustami – zawsze ruszały mu się usta, gdy koka go podkręcała, zamiast uspokajać – i udawał, że śpi, a pod jego drżącymi powiekami tańczyły płomienne kształty fosfenów, leżał i nasłuchiwał chrapliwego gulgotu Daya i bezdechu Glynna, i myślał sobie, że każda syrena alarmowa wyjąca w mieście zdąża po niego, a podświetlany zegarek Daya spoczywał w pierdolonej szufladzie jego nocnej szafki, zamiast leżeć na wierzchu, gdzie ktoś w stresie i niepokoju mógłby sobie od czasu do czasu sprawdzić godzinę.

No więc po incydencie z tym płonącym kocurem z piekła rodem, ale przed Halloween, Lenz przerzucił się na ząbkowany nóż Browning X444, na który miał nawet naramienny futerał ze swojego poprzedniego życia Na Wolności. Nóż Browning X444 ma 25 cm całkowitej długości, orzechową rękojeść z mosiężnym okuciem i pojedyncze proste ostrze z milimetrowymi ząbkami, które Lenz cyzeluje osełką i z lubością sprawdza na własnym śniadym ramieniu.

Nóż Browning X444 w zestawie z pasztetem Dona Gately’ego przeznaczony był dla psów, a miejskie psy raczej nie bywają zdziczałe i w przeciwieństwie do miejskich kotów przebywają zazwyczaj na ogrodzonych podwórkach domów swoich panów, mają też mniej podejrzliwy stosunek do jedzenia. W kontakcie bezpośrednim pies stwarza wprawdzie większe ryzyko obrażeń cielesnych, ale nie drapie ręki, która go karmi.

Gdy po wyjęciu zwartej kostki pasztetu z opakowania typu otwórz/zamknij Lenz zbliża ją do siatki, pies momentalnie przestaje ujadać i/lub rzucać się do siatki, a zaczyna węszyć i okazywać przyjaźń bez śladu cynizmu, wybiegając na długość łańcucha albo podchodząc pod samo ogrodzenie, za którym stoi Lenz, i wydaje odgłosy świadczące o zainteresowaniu, a kiedy Lenz trzyma przynętę tuż poza zasięgiem psich zębów, wówczas pies – o ile pozwala mu na to postronek lub łańcuch – wspina się na tylne łapy, przednimi bębniąc po siatce, jakby grał na fortepianie, i podskakuje skwapliwie do dyndającego mu przed nosem mięsa.

Day miał kiedyś broszurę na temat Odwyku, na którą Lenz rzucił okiem pewnego popołudnia w ich wspólnym pokoju, kiedy Day był na dole z Ewellem i Erdedym, snując na zmianę z nimi tasiemcowe opowieści, a Lenz leżał w butach na Daya łóżku, starając się w miarę możności pierdzieć w materac: jego uwagę przykuł pewien ustęp z broszury, mówiący o tym, że im bardziej człowiek czuje się Bezsilny, tym większe jest prawdopodobieństwo, że obudzi się w nim skłonność do okrucieństwa – i Lenz znalazł tę obserwację zasadną.

Jedyna prawdziwa trudność związana z użyciem browninga X444 polega na tym, że Lenz musi znaleźć się z tyłu za psem w momencie podrzynania mu gardła, gdyż krwawienie jest obfite i dalekosiężne, a Lenz już teraz nosi drugi z kolei płaszcz R. Laurena i trzecią parę ciemnych wełnianych spodni.

Ale raz w okolicy Halloween, w przesmyku za Salonem Alkoholowym Blancharda przy Union Square w Allston, natknął się Lenz na pijaczka w wymiętym starym palcie, sikającego bez żenady na śmietnik, i wyobraził sobie Lenz tego starego łachmytę z podciętym gardłem, miotającego się w płomieniach i siebie mówiącego „No i dobra”, ale nie posunął się dalej w kierunku praktycznym; i może dobrze to o nim świadczy, że po tym ostrzeżeniu wyrzekł się na kilka dni swojej karmy psychicznej i przestał się uaktywniać w dziedzinie małych zwierząt około 22:16.

Lenz nic specjalnie nie ma do swojego nowego współrezydenta Bruce’a Greena, więc gdy pewnej niedzieli po zebraniu Białej Flagi Green pyta, czy może się z nim przejść do Domu po Ojcze nasz, Lenz odpowiada Jak Se Chcesz i pozwala sobie towarzyszyć, więc tej nocy też nie jest aktywny w interwale 22:16–22:26. Tyle że po kilku takich nocach wspólnych powrotów z Greenem, najpierw z Białej Flagi, potem, we wtorek, z St. Columbkill i z St. E., po podwójnej dawce (od 19:00 do 22:00) w Grupie AN Dzielenie Się i Troska, a w środę z BYP, kiedy to Green łaził za nim jak terier z zebrania na zebranie i do Domu, Lenzowi zaczyna świtać, że Bruce G. traktuje te spacery-przez-nocne-miasto-z-Randym-Lenzem jako regularną, kurwa, oczywistość, i wzbiera w Lenzu Bezsilny Gniew na to, że dał się wrobić w ten conocny rytuał, przez który nie może swobodnie działać w samotności z browningiem X444 ani nawet ze steelsakiem w interwale 22:16–22:26, i stres narasta w nim do rozmiarów Stresu Odstawiennego. Z drugiej jednak strony, przechadzki z Greenem mają także swoje aspekty pozytywne. Na przykład to, że Green nie skarży się na długie trasy związane z obieraniem w miarę możności kierunku północ/północny wschód. Poza tym Lenz lubi mieć przy sobie życzliwe i uważne ucho; ma wiele aspektów i doświadczeń do rozważenia, wiele spraw do uporządkowania, a (jak dla większości ludzi nawykłych do stymulantów organicznych) gadanie jest dla Lenza sposobem myślenia. Natomiast uszy większości pozostałych rezydentów Ennet House są nie tylko nieżyczliwe, ale i sprzężone z wielkimi kłapiącymi gębami, które co rusz wtrącają do rozmowy własne opinie, sprawy i aspekty – większość rezydentów to najgorsi słuchacze, jakich Lenz spotkał w życiu. Za to Bruce Green, co mu trzeba zapisać na plus, nie mówi prawie nic. Bruce Green jest tak cichy jak ci twardziele, których fajnie jest mieć przy sobie, gdy dochodzi do jatki – zamknięty w sobie. A zarazem nie jest Green aż tak cichy i niekomunikatywny jak niektóre milczki, które nie wiadomo, czy słuchają życzliwym uchem, czy może są zajęte własnymi egoistycznymi myślami, i w ogóle nie słuchają Lenza etc., traktują Lenza jak radio, które można włączyć i wyłączyć. Lenz jest wyczulony na takich ludzi i mają oni słabe akcje na jego prywatnej giełdzie. Bruce Green natomiast wtrąca w odpowiednich momentach ciche „Ja pierdolę”, „Zajebiście” itp., komunikując w ten sposób Lenzowi, że uważa. Co Lenz podziwia.

Więc nie jest tak, że Lenz chce pozbyć się Greena, powiedzieć mu, żeby spierdalał i nie szwendał się za nim po Zebraniach, bo on chce działać solo. To trzeba załatwić bardziej dyplomatycznie. Poza tym Lenz odczuwa dziwną nerwowość na myśl, że mógłby urazić Greena. Nie o to chodzi, że boi się Greena w sensie fizycznym. Ani nie podejrzewa, żeby Green był osobnikiem w typie Ewella czy Daya, przy których trzeba uważać, bo mogą pójść zadenuncjować Lenza u Najświetniejszych czy coś w tym stylu. Green zdecydowanie nie wygląda na kapusia, co Lenz podziwia. Więc nie o to chodzi, że boi się odtrącić Greena, tylko raczej o to, że cały ten układ jest dla Lenza jak przykra, jątrząca się rana.

A poza tym Lenza trapi przeczucie, że dla Greena nie byłoby to nic wielkiego i że on, Lenz, niepotrzebnie przejmuje się swoją stroną czegoś, czemu Green nie poświęciłby więcej niż paru sekund, więc wkurza go to maksymalnie, że wiedząc, jak niepotrzebną stratą czasu jest jego troska o dyplomatyczne podejście do Greena, nie umie przestać się tym przejmować, co tylko nasila poczucie Bezsilności, którego Lenz nie może rozładować za pomocą browninga i pasztetu, dopóki Green towarzyszy mu w spacerach do domu.

A pętające się po Ennet House schizoidalne koty ze skołtunioną sierścią, które się boją własnego cienia, stanowią zbyt wielkie ryzyko, ponieważ rezydentki stale się do nich przywiązują. Nie mówiąc o golden retrieverze Pat M., którego unieszkodliwienie równałoby się prawnemu samobójstwu. W pewną sobotę około godziny 22:21 Lenz znalazł miniaturowego ptaszka, który wypadł z gniazda i siedział, nieopierzony, z cienką jak ołówek szyjką, na trawniku przed Budynkiem #3, bezskutecznie trzepiąc skrzydełkami, i wszedł Lenz z Greenem do Budynku #3, i zostawił tam Greena, a sam wrócił na trawnik przed numerem #3 i schował znalezisko do kieszeni, i wrzucił je do kosza na śmieci pod kuchennym zlewem, ale nadal czuł się bezsilny i nierozładowany.

Poza ulokowanym od frontu i mającym wykuszowe okno gabinetem Pat Montesian i nie większym od budki telefonicznej biurem Intendentki na zapleczu oraz dwoma pokojami etatowych Pracowników w suterenie żadne drzwi pomieszczeń w Ennet House nie mają zamka, z przyczyn łatwych do odgadnięcia.

Początek listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Jedyna bona fide rzecz nadająca się do szantażowania Rodneya Tine’a, Szefa amerykańskiego Biura Służb Niesprecyzowanych – jego specjalna linijka metryczna. W zamykanej na klucz szufladzie szafki łazienkowej w domu przy Connecticut Ave. na płn. zach. Dystryktu Kolumbii trzymał Tine specjalną linijkę metryczną, którą co rano, z regularnością zegara, mierzył sobie penisa; zaczął to robić, gdy miał lat dwanaście, i robi nadal. Posiada też specjalną teleskopową linijkę turystyczną do porannych pomiarów penisa w podróży. Prezydent Gentle nie ma NSA[228] jako takiej. Tine urzęduje w Bostonie ze względu na związane z bezpieczeństwem narodowym implikacje sprawy, z którą jakieś dwa lata temu zgłosili się do Służb Niesprecyzowanych dwaj panowie, Szef DEA i Rektor Akademii Sztuk i Nauk Cyfrowych – ci sami, którzy teraz przestępują z nogi na nogę, mnąc nerwowo ronda kapeluszy. Przedmiotem sprawy jest nieosiągalny, kursujący w podziemiu kartridż z gatunku Rozrywka, który początkowo pojawiał się sporadycznie w przypadkowych miejscach: film o specyficznych, jak dano do zrozumienia na odprawie, „cechach”, sprowadzających się do tego, że ktokolwiek go obejrzał, ten nie chciał już niczego innego, jak tylko obejrzeć go ponownie, a potem jeszcze raz i jeszcze, i tak dalej. Namierzono ów obiekt w Berkeley, NCA, w domu pewnego filmoznawcy i jego partnera, którzy od wielu dni nie stawiali się na umówione spotkania, a ostatnio całkowicie zaniechali sensownych ludzkich czynności, ale dwaj gliniarze wysłani do rzeczonego domu w Berkeley zerwali kontakt radiowy, podobnie jak sześciu gliniarzy wysłanych po tych dwóch pierwszych gliniarzy i jak wysłany po tych sześciu sierżant sztabowy z kolegą – w sumie siedemnastu policjantów, ratowników medycznych i techników teleputerowych – aż zabójcze działanie tego, co widzieli zaginieni, stało się tak ewidentne, że ktoś wpadł na pomysł, aby zajść dom od tyłu i wyłączyć zasilanie. Rozrywka pojawiła się znienacka w New Iberia, LA. W Tempe, AZ, przepadło przez nią dwie trzecie uczestników festiwalu filmów awangardowych, odbywającego się w amfiteatrze Wydziału Badań nad Rozrywką Uniwersytetu Stanu Arizona, zanim trzeźwo myślący woźny odciął sieć energetyczną w całym budynku. J. Gentle’a poinformowano o sprawie, dopiero gdy syndrom dotknął objętego immunitetem dyplomatycznym attaché medycznego z Bliskiego Wschodu i dwanaście innych osób w Bostonie, MA, do czego doszło pod koniec ubiegłej wiosny. Wszystkie ofiary już hospitalizowano na oddziałach zamkniętych. Są nieszkodliwe i przytomne, ale otępiałe, jakby funkcjonowały na poziomie mózgu gadziego. Tine zwiedził taki „oddział”. Sens „życia” pacjentów obejmuje tak wąski wycinek rzeczywistości, że żadna inna czynność ani relacja nie jest w stanie zaangażować ich uwagi. Zdaniem diagnosty z CDC dysponują oni obecnie energią psychiczną/duchową ćmy. Kartridż z Berkeley zniknął z Magazynu Dowodów Rzeczowych SFPD, a badanie elektronowo-mikroskopowe ujawniło obecność włókien flaneli. Wcześniej DEA straciła czterech badaczy terenowych i konsultanta, zanim pogodziła się z niemożnością uzyskania relacji naocznego świadka o zabójczych urokach kartridża skonfiskowanego w Tempe. Trzeba było użyć najdosadniejszego języka, żeby powstrzymać Słynnego Zapiewajłę od próby naocznego sprawdzenia zalet wiadomego obiektu. Ani CDC, ani fachowcy od rozrywki nie chcieli przeprowadzić testów przeglądu kontrolowanego. Trzech członków Akademii DAS otrzymało pocztą niepodpisane kopie i ten, który obejrzał swoją, nosił teraz pod brodą pojemnik na ślinę. Ostatnie doniesienia o pojawieniu się wiadomego obiektu w Bostonie, MA, pozostają niepotwierdzone. Tine’a przysłano tutaj po części jako koordynatora prób ich potwierdzenia. Tine ma też specjalny notes z rubrykami, formatu kieszonkowego organizera Franklin Planner, w którym codziennie odnotowuje wynik porannego pomiaru penisa, chociaż dla niewtajemniczonych ten mały notatnik w skórkowej oprawie może wyglądać jak dowolny wykaz statystyczny. USO straciło jak dotąd kilku ochotników z federalnych i wojskowych zakładów karnych, którzy w ramach eksperymentu podjęli próbę streszczenia zawartości kartridża. Kartridże pochodzące z Tempe i New Iberia są pilnie strzeżone w zapieczętowanych lochach. Socjopatyczny i opóźniony umysłowo Lance Corporal z Leavenworth, który obejrzał rzecz unieruchomiony i oblepiony elektrodami, w słuchawkach z rejestratorem na głowie, był w stanie zeznać tylko tyle, że film zaczyna się atrakcyjnym i doskonałym technicznie ujęciem zawoalowanej kobiety, która przechodzi przez obrotowe drzwi dużego budynku i kątem oka dostrzega w tychże obrotowych drzwiach kogoś innego, na czyj widok woalka na jej twarzy zaczyna falować, i w tym momencie energia umysłowa i duchowa podmiotu gwałtownie spadła, tak że nawet prawie zabójcze napięcie prądu transmitowanego przez elektrody nie było w stanie odwrócić jego uwagi od Rozrywki. Sztab Tine’a przejrzał dziesiątki haseł słownikowych, zanim doszedł do wniosku, że w kontekście wywiadowczym ta rzekomo ubezwłasnowolniająca Rozrywka powinna nosić kryptonim Samizdat. Badania PET wykazały nieodbiegającą od normy aktywność fal mózgowych u podmiotów poświęconych w imię nauki; nie odnotowano u nich wysokiego poziomu fal alfa, który wskazywałby na hipnozę lub indukowane uwalnianie dopaminy. Próby dotarcia do matrycy samizdatu bez obejrzenia kopii – na podstawie kodów pocztowych, e-mikroskopowych badań bąbelkowych kopert zawierających przesyłki, chromatografii niepodpisanych pudełek po kartridżach, rozwlekłych i wkurzających wywiadów z obywatelami, którzy mieli styczność z obiektem – lokalizują ją gdzieś przy północnej granicy USA, ze wskazaniem na Boston/New Bedford i/lub w pustynnych rejonach południowego wschodu. Kwestią kanadyjską zajmuje się należąca do BSN Agencja ds. Działalności Anty-Antyonańskiej[229]. Możliwość, że Kanadyjczycy są wmieszani w rozpowszechnianie zabójczo wciągającej Rozrywki, jest powodem, który sprowadził do Bostonu Rodneya Tine’a, jego świtę i jego linijkę.

Późne popołudnie, poniedziałek 9 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Z przyczyn, których Pemulis totalnie nie czaił, Ortho Stice siedział w gabinecie dr Dolores Rusk i konferował z dr Rusk dobrze po godzinach. Pemulis zatrzymał się przy drzwiach.

– …minologii klinicznej, po naszej wspólnej pracy nad twoim lękiem przed ciężarami powiedziałabym, Ortho, że podobnie jak wielu mężczyzn i sportowców, cierpisz na kontrafobię.

– Lęk przed linoleum? – Nosowy głos dobiegający zza drzwi należał bez wątpienia do Ciemnego.

– Na poziomie przedmiotów i infantylnego poczucia wszechmocy, które rodzi w nas magiczne myślenie o potędze naszych myśli i zachowaniach przedmiotów w relacji do naszych narcystycznych zachcianek, kontrafobia jawi się jako złudzenie nadzwyczajnej władzy czy też kontroli, kompensujące tłumioną traumę wynikłą z braku kontroli.

– Nad linoleum?

– Proponowałabym zapomnieć o linoleum i o przedmiotach w ogóle. W modelu analitycznym, na przykład, typy traum maskowanych przez reakcje kontrafobiczne mają z reguły charakter preedypalny, przedmioty kateksji natomiast są edypalne i symboliczne. Na przykład dla małych dzieci są to lalki i figurki superbohaterów.

– Nie bawię się żadnymi głupimi figurkami superbohaterów.

– G.I. Joe to typowe wyobrażenie silnego, lecz antagonistycznego ojca, postaci „militarnej”, wyposażonej w „broń”, której edypalne dziecko zarazem lęka się i pożąda, a jednocześnie G.I. w jego nazwie to potoczny w języku medycznym akronim terminu gastro-intestinalis, który dotyczy przewodu pokarmowego wraz z całym towarzyszącym mu niepokojem analnym, domagającym się stłumienia, albowiem cechą fazy edypalnej jest chęć kontrolowania pracy jelit w celu zadowolenia czy też, cytuję, „zdobycia” matki, której wyobrażeniem jest fallocentryczna Barbie, zredukowana do archetypu seksu i dostępności; Barbie jako wyobrażenie edypalnej matki.

– Uważa pani, że przeceniam przedmioty?

– Uważam, że tkwi w tobie bardzo młody Ortho cierpiący na bardzo realny kompleks porzucenia, który domaga się czułości i przywództwa od starszego Ortha, a nie pławienia się w fantazjach o wszechmocy.

– Nie jestem wszechmocny i nie chcę bzykać żadnej zasranej lalki Barbie.

Po tej wypowiedzi głos Ciemnego podniósł się i załamał: Ciemny mówił coś o łóżku.

Drzwi gabinetu dr Rusk miały nieprzewodzącą gumową nakładkę na gałce i wisiała na nich tabliczka z nazwiskiem, stopniem i tytułem dr Rusk oraz wyszywana na kanwie makatka z małym sercem w dużym sercu i wyhaftowaną kursywą sentencją „Ukochaj Wewnętrzne Dziecko Już Dziś”, która dziwi i niepokoi maluchy z EAT. Pemulis, który po drodze przez korytarz Gmachu Soc.-Adm. zwyczajowo przystanął najpierw pod zamkniętymi na głucho drzwiami izby chorych, a potem pod drzwiami Rusk, spod których dolną szczeliną sączyło się światło, miał na sobie najbardziej wyzywający strój, jaki zdołał skompletować. Włożył bordowe bojówki z zielonymi lampasami. Nogawki spodni wpuszczone były dołem w amarantowe skarpety wystające ponad radykalnie obciachowe półbuty Clark’s Wallabies na brudnych podeszwach z gumy przypominającej gumkę do wycierania. Do tego nosił pomarańczowy golf ze sztucznego jedwabiu i angielską sportową marynarkę w fioletowo-beżową szachownicę, z epoletami chorążego Marynarki. No i czapeczkę żeglarską, ale z zawadiacko zadartym daszkiem. Prawdę mówiąc, nie wyglądał wyzywająco, tylko jak ktoś bardzo źle ubrany. Drzwi gabinetu dr Rusk były chłodne pod jego uchem. Akurat od nich odchodził, gdy korytarzem B nadszedł Jim Troeltsch, który powiedział, że Pemulis wygląda jak kac wcielony. Za drzwiami Rusk namawiała Stice’a, żeby nazwał swój gniew, na co Stice zaproponował, że nazwie go Horacy, po zdechłym wyżle swojego starego, który (wyżeł) zeżarł wabik na kojoty, gdy Ciemny miał dziewięć lat, i cały ród Stice’ów boleśnie za nim tęsknił, jeszcze w Kansas. Znoszone wallabiesy pochodziły z przerwanej kariery szkolnej starszego brata Pemulisa i miały małe glutowate wypustki brudnej gumy wokół podeszew. Skarpety należały do Jennie Bash, która podkreśliła wyraźnie, że chce je dostać z powrotem wyprane. Kraciaste rękawy sportowej marynarki były o dobre kilka cm za krótkie i odsłaniały prążkowane mankiety z połyskliwego oranżowego syntetyku.

Parter Gmachu Socjalno-Administracyjnego pogrążony był w ciszy. Dochodziła 21:00, oficjalnie godzina obowiązkowej Nauki Własnej, ekipa T.L. Harde’a poszła już do domu, a nocna zmiana dozorców jeszcze nie przyszła. Pemulis przemieszczał się bezgłośnie po kosmatej wykładzinie hallu, na osi płn. wsch.–płd. zach. Pomijając kreski sztucznego światła nad progami niektórych drzwi, hall EAT był czarny jak smoła, a drzwi wyjściowe Akademii zamknięto na klucz. Koło gabloty z pucharami pod północną ścianą widniał dziwaczny wehikularny kształt, przy którym Pemulis nie zatrzymał się, żeby go zbadać. Otwierając płd.-zach. drzwi korytarza, uniósł je lekko, żeby nie zaskrzypiały, i wkroczył do recepcji części administracyjnej, dodając sobie animuszu cichym pstrykaniem palcami. W głowie dudniła mu luzacka muzyka. W sekretariacie Tavisa panował pusty półmrok, a chmury na tapecie pociemniały jak przed burzą. Cisza nie była jednak absolutna. Od wejścia do pokoju pani Inc. i od szpary pod wewnętrznymi drzwiami gabinetu Tavisa padało światło. Boczna Alice Moore poszła do domu. Pemulis uruchomił jej Trzecią Szynę i jeżdżąc na biurowym krześle, dokonał błyskawicznego przeglądu leżących na biurku materiałów. Włączenie mikrofonu z nagłośnieniem nie wchodziło w rachubę. Dwie z pięciu szuflad były w dalszym ciągu zamknięte na klucz. Pemulis obejrzał się za siebie, zażył kolejną miętówkę na odświeżenie oddechu i pojeździł przez chwilę na ślizgającym się w tę i z powrotem po szynie fotelu Moore, z dłońmi w piramidkę pod nosem, zamyślony.

Przez dolną szparę wewnętrznych drzwi Tavisa padało światło, albowiem drzwi zewnętrzne stały otworem. Pemulis nawet nie musiał przykładać ucha do drewnianej powierzchni wewnętrznych drzwi. Doskonale słyszał szum i wysokoobrotowy wizg Tavisowego stairblastera i zdyszany, recesywny głos samego Tavisa. W środku na pewno nikogo więcej nie było. Tavis na pewno był bez koszuli, na kark zarzucony miał ręcznik z logo EAT, a włosy zwisały mu przepoconą firanką na jeden bok małej główki, gdy tak biegł w miejscu, usiłując nadążyć za urządzeniem, które wszystkim przypominało opętańcze ruchome schody w domu towarowym Filene’s. Zagrzewał się rytmiczną melorecytacją, która do Pemulisa docierała jako „Duży kłopot duży kłopot” albo „Żaden kłopot żaden kłopot” i tak d. Pemulis wyobrażał sobie krągły brzuch Tavisa i wałeczki tłuszczu trzęsące się w rytm pracy stairblastera. Chwilami głos dobiegał w postaci gwałtownie stłumionej: widocznie Tavis osuszał wówczas ręcznikiem skośny wąsik. Klamka drzwi Tavisa nie miała gumowej osłony, na co Pemulis zwrócił uwagę.

Pasek dopełniający strój Pemulisa był z plastiku ozdobionego kiczowatym pseudo-Navajo wzorem z koralików, a zakupiony przez małego Chipa Sweeny’ego na jednym ze straganów z pamiątkami WhataBurgera poprzedniej jesieni, przeszedł na własność Pemulisa podczas ćwiczenia tenis-jako-gra-losowa, w którym uczestniczyli Starsi Kumple. Koralikowy deseń utrzymany był w kolorach pomarańczowym (naturalna barwa jaszczurki gila) i czarnym, ale odcień oranżu różnił się od odcienia Pemulisowego golfu.

Pemulis nigdy nie umiał się oprzeć pokusie rozgryzienia miętówki wyssanej do pewnego rozmiaru i faktury.

Bezdrzwiowe wejście do gabinetu Dziekan ds. Studenckich było jaskrawym prostokątem światła. Światło to nie rozlewało się jednak zbyt daleko w obszar poczekalni. Z bliska słychać było głosy, ale nie konkretne słowa. Pemulis sprawdził rozporek, pstryknął palcami pod nosem i ruszył krokiem interesanta; nie przerywając marszu, zabębnił zdecydowanie palcami w pustą framugę. Grubszy niebieski dywan wyściełający gabinet spowolnił nieco jego kroki. Gdy już całkiem znalazł się w środku, przystanął. John Wayne z grupy 18-A  i Mamuś Hala znajdowali się w przedniej części gabinetu. Dzieliła ich odległość jakichś dwóch metrów. Pokój oświetlała lampa górna i cztery stojące. Stół seminaryjny z krzesłami rzucał skomplikowany cień. Na stole seminaryjnym leżały dwa domowej roboty pompony z porwanego w paski papieru i podłużne obiekty przypominające amputowane uchwyty drewnianych rakiet tenisowych – poza tym stół był pusty. John Wayne miał na sobie kask futbolowy, lekkie naramienniki, suspensorium sportowe marki Russell, skarpetki, buty i nic więcej. Tkwił w klasycznej pozie amerykańskiego futbolisty, z potrójnym podparciem. Niewiarygodnie wysoka i świetnie zakonserwowana matka Inca, dr Avril Incandenza, ubrana była w skąpy zielono-biały kostium czirliderki, ozdobiony jednym z dużych mosiężnych gwizdków deLinta, zawieszonym na szyi. Dmuchała w gwizdek, który chyba nie miał w środku kulki, bo nie wydobywał się z niego żaden dźwięk. Pani Inc znajdowała się w odległości jakichś dwóch metrów od Wayne’a i zwrócona twarzą do niego wykonywała półszpagaty na grubym dywanie, trzymając jedną rękę do góry i udając, że dmucha w gwizdek, podczas gdy Wayne wydawał klasyczne basowe postękiwania amerykańskiego futbolisty. Pemulis demonstracyjnie odepchnął z czoła daszek żeglarskiej czapki, żeby podrapać się po głowie, mrugając oczami z niedowierzania. Patrzyła na niego tylko pani Inc.

– Chyba nawet nie spytam, czy przeszkadzam, bo szkoda czasu – powiedział Pemulis.

Pani Inc zastygła w bezruchu. Jedna jej ręka zawisła w powietrzu, smukłe palce wciąż były rozczapierzone. Wayne wygiął szyję, żeby spojrzeć na Pemulisa spod kasku, nie zmieniając przy tym postawy trzypunktowej. Futbolowe odgłosy zamarły. Wayne ma wąski nos i ciasno osadzone wilcze oczy. W ustach miał ochraniacz na zęby. Gdy tak kucał, wychylony do przodu, cały ciężar ciała opierając na palcach dłoni, muskulatura jego nóg i pośladków była wyraźnie zarysowana. Czas w gabinecie płynął dużo wolniej niż czas realny.

– Miałem nadzieję, że poświęci mi pani chwilę – powiedział Pemulis do pani Inc. Stał po uczniowsku, wyprężony na baczność, z dłońmi wstydliwie splecionymi na rozporku, co w wydaniu Pemulisa było postawą wyzywającą. Wayne wyprostował się i z niemałą godnością poszedł po ubranie. Jego dres leżał schludnie poskładany na biurku Dziekan w głębi gabinetu. Ochraniacz na zęby przytwierdzony był do osłony twarzy i dyndał z niej po wypluciu z ust. Pasek na brodę miał kilka zatrzasków, które Wayne musiał porozpinać.

– Fajny kask – powiedział Pemulis.

Wayne, zajęty przeciąganiem nogawki spodni od dresu przez obutą stopę, nie odpowiedział. Ciało miał tak jędrne, że pasek suspensorium nawet nie odcisnął mu się na pośladkach.

Pani Incandenza wyjęła z ust niemy gwizdek. Nadal siedziała w półszpagacie na podłodze. Pemulis dość demonstracyjnie nie patrzył na południe od jej twarzy. Wydęła usta i zdmuchnęła kosmyk włosów z oczu.

– Przypuszczam, że to zajmie góra dwie minuty – powiedział z uśmiechem Pemulis.

Środa 11 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Lenz nosi płaszcz z czesankowej wełny, ciemne spodnie i wypucowane na glanc brazylijskie mokasyny oraz charakteryzację, która upodabnia go do Andy’ego Warhola w wersji opalonej. Bruce Green nosi obciachową kurtkę z lumpeksu, ze sztywnej taniej skóry, która skrzypi z każdym jego oddechem.

– W takich chwilach, człowieku, jakby odkrywasz swój prawdziwy jakby charakter, a pokazuje ci go jakiś wyłupiastooki, kurwa, Latynos, z odległości pięciu mitsów[230], ale ja spoko, mówię mu Pepito, Pepito, człowieku, weź ty zrób, co masz zrobić, strzelaj, człowieku, tylko mnie lepiej załatw za pierwszym strzałem, bo na drugi to nie będziesz miał szans. Nie zgrywam się, człowieku, tak było, jakbym dopiero co odkrył, że mówię serio. Czaisz? – Green zapala oba ich pety. Lenz świszcze na wydechu w sposób charakterystyczny dla ludzi, którzy chcą jak najprędzej dojść do puenty. – Czaisz, co mówię?

– Sam nie wiem.

Miejski listopad, popołudnie: ostatnie opadłe liście, sucha szara włochata trawa, kostropate krzaki, szczerbate drzewa. Wschodzący księżyc wygląda mizernie. Stukot półbutów Lenza i chrzęszczący łomot starych robociarskich buciorów Greena na grubych czarnych podeszwach. Drobne wtręty Greena świadczące o uważności i uznaniu. Mówi, że życie go złamało, to wszystko, co ma osobiście do powiedzenia. Green. Życie skopało mu tyłek, ale się pozbierał. Lenz go lubi, a ilekroć kogoś polubi, zawsze towarzyszy temu uczuciu mała zadra lęku. Jakby się lada chwila miało zdarzyć coś strasznego. Właściwie nie jest to lęk, a specyficzne napięcie w okolicach żołądka i odbytu, taki jakby grymas całego ciała. Postanowienie, żeby jednak uznać kogoś za w porządku gościa – to tak, jakbyś upuścił coś na ziemię: rezygnujesz z wszelkiej władzy nad tym czymś, pozostaje ci tylko stać i czekać, aż spadnie na ziemię, możesz co najwyżej zacisnąć zęby i się skrzywić. Lubienie kogoś w pewnym sensie wkurza Lenza. Nie ma sposobu, żeby powiedzieć to głośno Greenowi. Mija godzina 22:00, pasztet w kieszeni ściemniał i stwardniał, presja wykorzystania interwału około 22:16 rośnie do maksimum, a mimo to Lenz nie umie się zdobyć na poproszenie Greena, żeby przynajmniej od czasu do czasu wracał do Domu inną drogą. No bo jak można to zrobić, dając jednocześnie Greenowi do zrozumienia, że jest dla niego OK? Przecież nie mówi się nikomu wprost, że jest OK. Z dziewczyną, którą chcesz przelecieć, to inna sprawa, lecisz otwartym tekstem, ale z facetem? Gdzie oczy podziejesz, wyznając facetowi, że go lubisz i mówisz to serio? Nie można przy tym patrzeć głęboko w oczy, bo jeśli tamten odpowie takim samym spojrzeniem, to zapadnie między wami naelektryzowana cisza. Ale nie można patrzeć też gdzieś w bok, jak jakiś młody nerwus, który zaprasza laskę na randkę. Nie wolno się aż tak obnażać. Plus należy pamiętać, że cała ta gówniana sprawa nie jest warta nerwów i stresu: to wkurzające. Dziś po południu, około 16:10 Lenz rozpylił męski lakier do włosów RIJID w mordę pętającego się po Ennet House kota przybłędy, który miał pecha zapuścić się do męskiej toalety na górze, ale rezultat nie był satysfakcjonujący. Kocur po prostu czmychnął na dół, tylko raz obijając się po drodze o barierkę schodów. Potem Lenz dostał sraczki, co go zawsze napawa obrzydzeniem, i zamknięty w kiblu musiał otworzyć małe nieprzezroczyste okienko i spłukać sedes prysznicem, żeby dowód rzeczowy w postaci zapachu całkiem wywietrzał, a przez cały ten czas pierdolony Glynn walił pięściami w drzwi i darł się na całe gardło: kto tam tak długo wali konia, czy to nie Lenz? – czym wzbudzał zrozumiałą sensację. Ale jak miałby się potem odnosić do Greena, jeśli go teraz spławi, każąc wracać do Domu solo? Jak miałby się zachować, kiedy wszystko będzie wskazywało na to, że Greena odtrącił? Co miałby potem powiedzieć Greenowi, gdy minie się z nim w drodze na Saturday Night Lively albo gdy obaj sięgną po jedną kanapkę podczas przerwy na loterię w Białej Fladze lub też kiedy półnadzy, owinięci ręcznikami, będą czekać w kolejce do prysznica? A jeżeli on spławi Greena, a potem Green wyląduje w trzyosobowej sali, gdzie Lenz będzie jeszcze rezydował, i przyjdzie im mieszkać razem, i interfejsować dwadzieścia cztery godziny na dobę? A jeśli nawet Lenz, dla złagodzenia sytuacji, powie Greenowi, że go lubi, to gdzie ma, kurwa, patrzeć, jak będzie to mówił? Gdyby chodziło o wyrwanie laski, miałby z tym nullo problemo. Nie miałby problemu z patrzeniem jakiejś suczce głęboko w oczy, i to tak szczerze, jakby normalnie umierał. Tak samo kiedy przekonywał pryszczatego Brazylijczyka, że nie domieszał mu trzy razy z rzędu inozytolu do pół kilo towaru[231]. Albo gdy był na haju: zero problemu. Na haju bez problemu deklarował rozmówcy, że go lubi, nawet kiedy to była prawda. Bo dawało mu to takiego duchowego kopa, że przykre napięcie pomiędzy nimi równoważyło się z nawiązką. Parę kresek i bezstresowo wygarnie Bruce’owi G., żeby, z całym szacunkiem, spierdalał, zjeżdżał, wracał do swojej piaskownicy, sprawdził, czy nie ma go w domu, ponieważ on, Lenz, chce polatać sobie solo po wielkomiejskiej nocy. Tak więc po incydencie z kotem i sraczką i po wymianie kilku cierpkich słów z D.R. Glynnem, który leżał, trzymając się za brzuch, pod południową ścianą korytarza na górze, Lenz dochodzi do wniosku, że miarka się przebrała, i odrywa kwadracik folii aluminiowej z grubej rolki, którą Don G. trzyma pod zlewem, i wydłubuje pół grama, góra gram, z zapasu na czarną godzinę ukrytego w schowku wyciętym żyletką w tomie Podstawy psychologii i Wykłady Gifforda o religii naturalnej. Nie ma mowy o powrocie do nałogu; dawka jest terapeutyczna i służy asertywnemu podzieleniu się z Greenem potrzebą samotności, po to, aby problemy początków trzeźwości nie stanęły na drodze wzrostu duchowego – Lenz zażyje kokainę w imię trzeźwości i rozwoju.

Więc strategicznie w pewną środę na zebraniu Młodzieżówki Brookline na Beacon, w pobliżu newtońskiej linii metra, podczas przerwy na loteryjkę o 21:09, Lenz zwilża połówkę fajki i odkłada ją starannie z powrotem do paczki, ziewa, przeciąga się, sprawdza szybko puls, wstaje i nonszalanckim krokiem oddala się do toalety dla Niepełnosprawnych, która ma zamykane drzwi i taką jakby podkowę wokół kibla, żeby kaleka miał się czego przytrzymać, gdy opuszcza się na deskę, i wciąga Lenz ze dwie, trzy szczodre kreski koki z pokrywy spłuczki, którą przeciera przed i po wilgotnym papierowym ręcznikiem, a rurkę skręca, zgodnie z duchem ironii, z tego samego nowiutkiego banknotu o nominale jednego dolara, który przyniósł na organizowaną podczas zebrania zbiórkę pieniężną, po wykorzystaniu zaś starannie przeciera końcówkę banknotu palcem, którym następnie naciera sobie dziąsła; staje przed lustrem i odchyla głowę, żeby skontrolować nerkowato wycięte nozdrza swojego pięknego orlego nosa, czy do porastających je od środka przyciętych włosków nie przylgnął przypadkiem dowód rzeczowy, i smakuje gorzką kroplę w głębi usztywnionego gardła, i rozwija czysty dolarowy rulonik, wygładza go, przyklepuje pięścią do obrzeża umywalki i składa starannie na pół połowy oryginalnej wielkości zatwierdzonej przez Ministerstwo Skarbu, tak że wszelkie dowody na to, że ktoś kiedyś zwinął ten banknot w ciasną tutkę, zostają niejako anihilowane. Po czym wraca swobodnie na miejsce, patrząc po drodze dokładnie tam, gdzie trzeba, a siadając, od niechcenia poprawia sobie jaja.

Od tej chwili – pomijając spastyczne drgania ust i prawej powieki, które Lenz maskuje ciemnymi okularami i udawanym kaszlem – druga połowa tasiemcowego przemówienia przechodzi gładko, a przynajmniej tak się Lenzowi zdaje, chociaż wypalił prawie całą paczkę drogich fajek w 34 minuty i świętsza od papieża młodzież AA, zasiadająca w rzędach Dla Niepalących pod wschodnią ścianą po jego prawej ręce, miota ku niemu negatywne spojrzenia, i dopiero po chwili Lenz orientuje się przypadkiem, że trzyma jedną zapaloną fajkę w małej blaszanej popielniczce, a dwie inne naraz w ustach, ale nie traci fasonu i siedzi sobie, jakby nigdy nic, w ciemnych okularach à la „Top Gun”, noga na nogę, ręce w rękawach płaszcza rozpostarte na oparciach wolnych krzeseł po obu stronach.

Odgłosy metropolitalnej nocy: świst wiatru od zatoki omiatającego betonowe kanty, szum i szmer samochodów na wiadukcie, teleputerowy śmiech zza okien domów, skowyt niepewnego kociego losu. Buczenie syren okrętowych w porcie. Zanikające wycie syren pojazdów uprzywilejowanych. Niezborne krzyki lądowych mew. Brzęk tłuczonego szkła gdzieś w oddali. Klaksony aut uwięzionych w korku, kłótnie w różnych językach, znowu brzęk tłuczonego szkła, tupot butów biegacza, kobiecy śmiech lub wrzask z bóg wie jak daleka, bez kontekstu. Psy strzegące posesji, koło których przechodzą Lenz z Greenem, brzęk łańcuchów i zjeżone grzbiety. Podiatryczne kląskanie, widzialny oddech, zgrzyt żwiru, poskrzypywanie skórzanej kurtki Greena, pstryk miliona miejskich zapalniczek, daleki, eteryczny śpiew wentylatorów ATHSCME, wskazujący dokładnie kierunek północny, klangor i brzęk odpadów lądujących w śmietnikach, chrzęst tasujących się śmieci i wizg wichru omiatającego ostre krawędzie kontenerów, nieomylny brzęk i podzwanianie wywalonych na śmietnik butelek i puszek, które nurkowie śmietnikowi wyławiają z kontenerów, Skup Butelek w West Brighton, dzielący fasadę ze sklepem monopolowym Świat Alkoholi, dzięki czemu nurek śmietnikowy może za jednym zamachem sprzedać i kupić. Co Lenz uważa za odrażające na maksa i dzieli się tym spostrzeżeniem z Greenem. Lenz zwraca uwagę Greena na miriadową ironię środków, dzięki którym Słynny Zapiewajło obiecuje Utrzymać Nasze Miasta w Czystości. Hałasy paralaksujące nocą sponad migotliwej siatki miasta. Wełnista mgiełka tlenków. Powietrze znad Zatoki pachnie cipką. Krzyżyki samolotowych świateł lądowania poprzedzające ryk odrzutowych silników. Gawrony na drzewach. Standardowe szelesty pory zmierzchu. Oświetlone okna na parterach domów kładą na trawnikach dywaniki światła. Lampy na werandach włączają się automatycznie, gdy ktoś przechodzi. Lament syren alarmowych gdzieś na północ od Charles. Nagie drzewa poskrzypujące na wietrze. Godłem stanu Massachusetts, mówi Lenz do Greena, jest syrena policyjna. „Chrzanić i Wkurzać”. Krzyki i wrzaski z odległości nie wiadomo ilu przecznic, nie wiadomo w jakiej sprawie. Chwilami koniec jednego wrzasku jest początkiem drugiego, stwierdza Lenz. Widzialny oddech i widoczne przez ten oddech tęczowe pierścienie świateł lamp ulicznych i samochodowych reflektorów. Chyba że te wrzaski to w istocie śmiechy. Matka Lenza miała taki śmiech, jakby ją zjadali żywcem.

Tyle że – po jakichś pięciu całych kreskach, wciągniętych w duchu czysto medycznym, a nie rozrywkowym – zamiast zapewnić Greena, że jest ekstratowarem na jego, Lenza, prywatnej giełdzie, ale niech już z łaski swojej spierdala i da Lenzowi wrócić do Domu solo, z pasztetem i planem działania, okazuje się, że Lenz znowu się przeliczył w ocenie skutków hydrolizy[232] koki, bo zawsze spodziewa się, że skutkiem jej zażycia będzie nonszalancka werbalna zimna krew, a tymczasem teraz, w drodze do domu, odczuwa przemożną hydrolityczną kompulsję bliskości Greena u swojego boku – albo bliskości kogokolwiek, kto nie może albo nie chce się oddalić – tu i teraz, i dzielenia się z Greenem czy innym chętnym uchem wszystkimi bez mała przeżyciami i przemyśleniami, wszystkimi szczegółami przypadku R. Lenza, w miarę jak całe jego życie (i jeszcze trochę) wlecze się przez arktyczny horyzont umysłu w ślad za fosfenami.

Lenz opowiada Greenowi, że jego fobiczny lęk przed czasomierzami wywodzi się od ojczyma, zakompleksionego kolejarza linii Amtrak, który kazał Lenzowi codziennie nakręcać swój zegarek kieszonkowy i czyścić dewizkę irchową szmatką, i sprawdzać co wieczór, czy czas na zegarku kieszonkowym jest prawidłowy co do sekundy, bo jeśli nie, to spuszczał manto malutkiemu Randy’emu zwiniętym egzemplarzem „Track and Flange” – lśniącego i diabelnie ciężkiego periodyku branżowego o formacie stolika do kawy.

Lenz opowiada Greenowi, jak spektakularnie otyła była jego nieboszczka matka, ilustrując to dramatyczną pantomimą.

Oddycha co trzy, cztery relacjonowane fakty, a więc mniej więcej raz na przecznicę.

Opowiada Greenowi treść kilku książek, które przeczytał, sporo zmyślając.

Nie zauważa, że twarz Greena jakby więdnie na każdą wzmiankę o nieboszczkach matkach.

Lenz euforycznie opowiada Greenowi, jak kiedyś obciął sobie opuszek palca lewej ręki łańcuchem motorynki i jak po paru dniach intensywnej koncentracji palec odrósł, zregenerował się niczym ogon jaszczurki, budząc konfuzję wśród autorytetów medycznych. Lenz mówi, że po tamtym młodzieńczym wypadku nawiązał kontakt ze swoją nadzwyczajną żywotnością i energois de vivre i przyjął do wiadomości, że nie jest pospolitym człowiekiem, godząc się z własną niezwykłością i wszystkimi jej konsekwencjami.

Lenz zdradza Greenowi, że mitem jest, jakoby krokodyl nilowy był siejącym największy postrach gatunkiem krokodyla, gdyż siejący postrach krokodyl estuarialny, który ma obyczaje słonowodne, sieje miliard razy większy postrach wśród znających się na rzeczy.

Lenz teoretyzuje, że jego kompulsywna potrzeba ustalania czasu z mikroskopijną precyzją stanowi funkcję dysfunkcyjnego obchodzenia się z zegarkiem kieszonkowym i pismem „Track and Flange” przez jego ojczyma. Ta konstatacja rozrasta się w analizę terminu „dysfunkcja” i jego relewancji w opisie różnic pomiędzy, dajmy na to, psychologią a religią naturalną.

Lenz opowiada, jak kiedyś z Back Bay na Boylston przed Bonwitem nachalny sprzedawca protez wciskał mu na siłę wisiorek ze szklanym okiem i oberwał w szczękę, po czym zaraz po sprzedawcy protez zjawił się inny handlarz, który nie przyjmował do wiadomości odmowy kupna flaszeczki Sztucznej Śliny Xero-Lube z atestem ADA, opatrzonej fałszywą rekomendacją Słynnego Zapiewajły J. Gentle’a, więc Lenz posłużył się aikido i jednym ciosem złamał gościowi nos, a odłamki kości nosowej wepchnął mu w mózg podstawą drugiej dłoni, co jest manewrem znanym pod starożytną chińską nazwą Stare Raz-Dwa, załatwiając go na miejscu, dzięki czemu poznał śmiertelne skutki aikido na poziomie wyższym od Czarnego Pasa oraz zabójczą broń, jaką stają się jego ręce w sytuacji zagrożenia, a wówczas, wiejąc jak sto diabłów na przystanek Auditorium, w obawie przed pościgiem, poprzysiągł sobie uroczyście, że nigdy więcej nie posłuży się aikido na poziomie zabójczo zaawansowanym, chyba że w sytuacji skrajnie przymusowej, czyli w obronie niewinnych i/lub słabych.

Lenz mówi Greenowi, że był kiedyś na imprezie Halloween, na której kobieta z wodogłowiem nosiła korale ze zdechłych mew.

Lenz opowiada swój nawracający sen, w którym siedzi w trzcinowym fotelu pod tropikalnym wentylatorem sufitowym, na głowie ma kapelusz safari marki L.L. Bean, a na kolanach trzyma wiklinowy kufer, i tyle, to już cały nawracający sen.

Pod numerem 400 W. Beacon około godz. 22:02 Lenz demonstruje Bruce’owi Greenowi tajne aikido 1-2, którym skasował maskę handlarza śliny, wykonując manewr w zwolnionym tempie, aby niewprawne oko Greena mogło za nim nadążyć. Mówi, że ma jeszcze jeden nawracający sen, o zegarze, którego wskazówki zatrzymały się po wieki wieków na godzinie 18:30, co jest tak skrajnie przerażające, że Lenz nawet nie chce obciążać słabej psychiki Greena detalami tego zjawiska.

Green, zapalając oba ich pety, mówi, że on swoich snów albo nie pamięta, albo w ogóle nic mu się nie śni.

Lenz poprawia biały tupecik i wąsy w przyciemnianej witrynie outletu InterLace, wykonuje parę ruchów rozciągających tai-chi i smarka w zapchaną studzienkę ściekową typu europejskiego na West Beacon, z każdej dziurki oddzielnie, wyginając się do przodu, żeby uchronić przód płaszcza przed wydzieliną.

Green zalicza się do tych mięśniaków w obcisłych podkoszulkach, którzy następnego peta noszą za uchem, co w jego przypadku uniemożliwia RIJID czy inny markowy utrwalacz do włosów, gdyż osad lakieru na papierosie sprawia, że przy zapalaniu wybucha on ogniem na całej długości. Lenz opowiada, że na tej imprezie halloweenowej – w domu południowobostońskiego ortodonty, który wydawał lidokainę na lipne recepty detalistom koki[233] – gdzie widział korale z ptaków, było podobno dziecko uchodźców z Wklęsłości, niemowlę, normalnych rozmiarów i nawet spokojne, ale kompletnie pozbawione czaszki: leżało na takim podium czy postumencie koło kominka, z bezkształtną, bezczaszkową głową podtrzymywaną czy też raczej zawartą w plastikowym pudełku bez przykrywki, a jego oczy były zapadnięte w głąb twarzy, która miała konsystencję ruchomych piasków, z wklęsłym nosem i ustami zwisającymi po obu stronach bezkostnego podbródka, bo cała głowa dopasowała się do kształtu pudełka, uzyskując formę sześcianu, a kobieta w koralach z mewich głów i inne osoby w halloweenowych kostiumach zażywały halucynogeny, piły meskalinę, wyjadały robaczki z meskaliny, a około 23:55 utworzyły krąg rytualny wokół pudełka i podestu, adorując dzieciątko, które nazywali Dzieciątkiem, jakby istniało tylko Jedno.

Green z grubsza co dwie minuty, tyle, ile trwa przejście od przecznicy do przecznicy, podaje Lenzowi czas, który wyświetla się na jego tanim cyfrowym zegarku, gdy ciekłokrystaliczny neon BBSB jest zasłonięty ruchomą panoramą nocnego miasta.

Konwulsje wargowe Lenza ujawniają się zwłaszcza na dyftongach zawierających głoskę „o”.

Lenz zdradza Greenowi, że AA/AN faktycznie działa, ale nie ulega wątpliwości, że jest to pieprzony kult, a on i Green znaleźli się na takim etapie, że jedynym sposobem na wyjście z błędnego koła uzależnień jest przystąpić do pieprzonego kultu i dać sobie wyprać mózg, ale uwaga, bo pierwsza osoba, która zechce nałożyć na Lenza szafranową szatę i wcisnąć mu w łapę bębenek, gorzko tego pożałuje, koniec kropka.

Lenz twierdzi, że pamięta pewne rzeczy, które przydarzyły mu się in vitro.

Lenz mówi, że absolwenci Ennet, którzy często tam wracają i zajmują przestrzeń w salonie, rozsiadając się w nim, żeby snuć mrożące krew w żyłach opowieści o kultach religijnych, do których próbowali przystąpić w ramach walki z nałogiem, nie są ludźmi niepozbawionymi swoistego naiwnego uroku, tylko zwyczajnymi naiwniakami. Lenz wylicza, że ceremonialne szaty, zbiorowe śluby, golenie głów, rozdawanie ulotek na lotniskach, sprzedawanie kwiatów na drogowych pasach zieleni, notarialne zrzekanie się spadku, zawieranie małżeństw ze wskazaną osobą, której się nigdy wcześniej nie oglądało to jeszcze mały pikuś jak na kryteria dziwnych kultów. Lenz zdradza Greenowi, że zna osoby, które nasłuchały się takich pierdów, że Greenowi normalnie mózg by od nich wytrysnął.

W porze lunchu Hal Incandenza leżał na swoim wyrku w plamie słońca z okna, z rękami splecionymi na piersi, a gdy Jim Troeltsch zajrzał do niego i spytał, co robi, Hal odpowiedział, że fotosyntetyzuje, i już nic więcej nie dodał, aż Troeltsch sobie poszedł.

Potem, czterdzieści jeden oddechów później, Michael Pemulis wetknął głowę tam, gdzie przedtem była głowa Troeltscha.

– Jadłeś coś?

Hal wypiął brzuch i poklepał się po nim, wciąż gapiąc się w sufit.

– Bestia zabiła i się nasyciła, a teraz leży w cieniu Baobabu.

– Kumam.

– Napawając się królewską dumą.

– No, kumam.

Ponad dwieście oddechów później John „Z.N.P.” Wayne otworzył uchylone drzwi nieco szerzej i wsadził w szparę całą głowę, i tak stał, z głową w środku. Nic nie powiedział i Hal też nic nie powiedział, i trwali tak przez chwilę, a potem głowa Wayne’a wycofała się ruchem płynnym i posuwistym.

Pod latarnią na Faneuil St. odchodzącej od W. Beacon Randy Lenz wyznaje delikatną sprawę osobistą i zadziera głowę, żeby pokazać Bruce’owi Greenowi, gdzie kiedyś miał przegrodę nosową.

Randy Lenz uświadamia Bruce’a Greena w kwestii pewnym kultów działających na zamkniętych terenach Płd. Kal. i Zachodniego Wybrzeża. O Delawarianach, którzy nadal wierzą w pornografię Wirtualnej Rzeczywistości, chociaż udowodniono, że wywołuje ona krwawienie z kącików oczu, a kluczem do rajskiej krainy Shangri-La jest trwała impotencja w świecie realnym; wierzą też w doskonałe cyfrowo-holograficzne porno, które krąży gdzieś w postaci pirackiego kartridża zabezpieczonego przed kopiowaniem, i poświęcają całe swoje kultowe życie węszeniu za tą wirtualną Kamasutrą i zebraniom w mrocznych lokalach na przedmieściach Wilmington, gdzie w kryptycznym języku omawiają pogłoski o treści rzeczonego kartridża i o miejscu jego przechowywania, a także szczegóły swoich poszukiwań, i oglądają wirtualne pornosy, ocierając kąciki oczu etc. Albo o tak zwanym Kulcie Gwiaździstym, o którym, zdaniem Lenza, Bruce Green nie powinien nawet słuchać, bo nie jest na to gotowy. Albo np. o samobójczym kulcie Nucków, wyznawanym przez Kanadyjczyków, którzy czczą specyficzny wariant rosyjskiej ruletki, polegający na wyskakiwaniu na tory przed nadjeżdżający pociąg i sprawdzaniu, który Nuck wytrzyma tam najdłużej bez utraty osobistej mapy.

To, co w wydaniu Lenza brzmi jak odgłos żucia gumy, jest skutkiem tego, że Lenz próbuje jednocześnie mówić i zgrzytać zębami.

Lenz wspomina na głos opięty granatową kamizelką brzuch swego ojczyma maszynisty, z dewizką łyskającą nad zjadliwą szparką kieszonki na zegarek, który to brzuch o parę sekund wyprzedzał maszynistę na wejściu do dowolnego pomieszczenia. Wspomina też matkę, która jeszcze w Fall River z uporem podróżowała autobusami Greyhounda, głównie po to, żeby wkurwić przybranego męża.

Lenz stwierdza, że poważną wadą detalicznego dilowania Białej Damy jest to, że klienci walą w twoje drzwi o 3:00 nad ranem, a nie mając środków nabywczych, rzucają ci się na szyję, do kolan lub do stóp i żebrzą chociaż o pół grama, chociaż o jedną dziesiątą grama, oferując w zamian swoje dzieci, tak jakby Lenz miał, kurwa, chęć zadawać się z cudzymi bachorami; dlatego takie sceny zawsze dołują.

Green, który sporo się w życiu nawciągał, mówi, że kokaina ma to do siebie, że chwyta człowieka za gardło i nie puszcza, więc on, Green, rozumie, dlaczego bostońscy AA nazywają Białą Damę Ekspresową Windą do AA.

W zastawionym pojemnikami na śmieci przesmyku pomiędzy Faneuil St. a Brighton Ave. w Brighton, gdzie Green mało nie wdepnął w coś, co wyglądało mu na ludzkie rzygi, Lenz z zachowaniem zasad logiki udowadnia graniczące z pewnością prawdopodobieństwo, że rezydent Ennet House Geoffrey D. jest kryptociotą.

Lenz informuje Greena, że w przeszłości proponowano mu modeling i aktorstwo, ale wśród męskich modeli i aktorów jest zatrzęsienie kryptopedałów, więc nie są to zajęcia dla mężczyzny, który zmierzył się z zaletami i wadami własnego charakteru.

Lenz zastanawia się głośno nad prawdziwością pogłosek o zdziczałych zwierzętach, które grasują jak szarańcza w śmieciowym przepychu północno-wschodnich rejonów Wielkiej Wklęsłości, a pochodzą podobno od domowych pupilów porzuconych podczas relokacyjnej migracji po nowej mapie ONAN, i o ekipach zawodowych szperaczy, amatorów, śmiałków i kulturystów, którzy zapuścili się na północny wschód od punktów kontrolnych rozmieszczonych wzdłuż obstawionych dmuchawami ATHSCME ścian ze szkła akrylowego, by nigdy więcej stamtąd nie powrócić i zniknąć bez śladu z zasięgu krótkich fal radiowych, tak jak obiekty znikają z radaru.

Green, jak się okazuje, nie ma żadnych poglądów na temat fauny Wklęsłości. Mówi, dosłownie, że nigdy nie poświęcił jej choćby jednej myśli.

Na północy/północnym wschodzie istnieją, mówi Lenz, całe kulty i subkultury skupione wokół systemów wierzeń w metafizykę Wklęsłości, fuzję pierścieniową, faunę zmutowaną pod wpływem promieniowania pochodzącego z lat 50. PS kartridża wideo klasy B, przedawkowanie nawozów, dziewicze puszcze z okresowymi oazami pustyń i inne zjawiska występujące rzekomo na wschód od okolic byłego Montpelier w stanie Vermont, gdzie spierścieniowata rzeka Shawshine zasila rzekę Charles i zabarwia ją na ten sam odcień błękitu, który mają pudełka Hefty SteelSaks, zjawiska takie jak krwiożercze stada zdziczałych udomowionych czworonogów i owadów olbrzymów, które nie tylko zawłaszczają domostwa przesiedlonych Amerykanów, ale też osiedlają się w nich i podobno utrzymują je w doskonałym stanie; albo niemowlęta o rozmiarach prehistorycznych bestii, które błąkają się po przenawożonych polach wschodniej Wklęsłości, zostawiając za sobą olbrzymie kupy i kwiląc za wyrodnymi rodzicami, którzy je porzucili albo pogubili w ogólnym geopolitycznym zamieszaniu masowej migracji i pospiesznego pakowania manatków – albo też, w co kolektywnie wierzą kultyści bliżsi duchem Erze Limbaugha, pochodzą z aborcji, wyrzucone jako płody do beczek w rowie, które się poprzewracały i zmieszały swoją upiorną zawartość z zawartością innych beczek, co rzeczone płody reanimowało i zamieniło w odrażające, przerośnięte istoty jak z kiepskiego horroru, bytujące na północ od miejsca przechadzki waszego uniżonego i Greena przez miejski syf. Jednym z lokalnych produktów marychy byli Adorujący Rastafarianie, którzy palili megawielkie blanty i nosili dredy jak prawdziwi rastafarianie, ale w odróżnieniu od rastafarian ci postrasta czcili Dzieciątko i w każdy Nowy Rok przywdziewali batikowe parki i kartonowe boty i wędrowali na północ, ciągnąc za sobą tren dymu, i przekraczali ściany oraz wentylatory na Punktach Kontrolnych, by na terenach stanów VT i NH poszukiwać tzw. Dzieciątka, jakby istniało tylko Jedno na świecie, i nieśli ze sobą parafernalia do sprawowania rytuału nazywanego oględnie Przebłaganiem Dzieciątka, i w ten to sposób co zima całe legiony naćpanych czcicieli Dzieciątka znikały raz na zawsze z radarów rasy ludzkiej i ginął po nich wszelki słuch i smród, a ich kultowi towarzysze uważali ich za męczenników i/lub baranki ofiarne, prawdopodobnie tak upalone megablantami, że nie znalazły drogi powrotnej z Wklęsłości i pozamarzały tam na śmierć albo dopadły je sfory zdziczałych czworonogów czy wyczulonych na prawo własności insektów lub… (fioletowy na twarzy, wreszcie łapie oddech) jeszcze gorzej.

Lenz wzdraga się na samą myśl o wściekłej Bezsilności, jakiej doświadczyłby, zagubiony i zdezorientowany, błądząc w kółko po oślepiająco białej zmarzlinie na północ od wszystkich udomowionych ludzi, niepomny czasu, nieznający nawet aktualnej, kurwa, daty, zarastający lodową brodą własnego oddechu, mając do dyspozycji tylko chrust, inteligencję i charakter, a do obrony nóż Browninga.

Green wyraża opinię, że jeżeli bostoński klub AA jest kultem, który robi człowiekowi pranie mózgu, to on, Green, potrzebuje solidnej przepierki, a Lenz wie, że nie jest to pogląd oryginalny, gdyż to samo głosi co najmniej raz per diem ten przerośnięty przygłup Don Gately.

Wybrane wyimki z nieformalnych rozmów z rezydentami prowadzonych przez D.W. Gately’ego, pracownika stacjonarnego domu przejściowego dla uzależnionych od narkotyków i alkoholu Ennet House w Enfield, MA, od wyjścia z zebrania młodzieżówki AA w Brookline do ok. godz. 23:29, w środę 11 listopada RPDD

– Nie rozumiem, po co mam w kółko słuchać o zasranym futbolu. I nie chce mi się ćwiczyć mięśni. To głupie.

– Hola, hola.

– To niewłaściwe, skoro lubisz takie słowa.

– Ale ten gość od Dzielenia Się i Troski, Prezes Grupy Półśrodki Nic Nam Nie Dają z Sudbury, miał w sobie jakąś moc. Mówił, ten Prezes, że dawniej był audytorem nuklearnym. W sektorze Obrony. Taki cichy, stłamszony, ojcowski i dziwny. Upadły autorytet.

– Rozumiem cię. Potrafię się tu z tobą identyfikować.

– …a zarazem typ ojcowski.

– Typ sponsora. Mój sponsor jest dokładnie taki sam, Joelle, w Białej Fladze.

– Mogę cię o coś spytać? Czy twój prawdziwy Tatuś jeszcze żyje?

– Pojęcia nie mam.

– Olala, olala. Moja matka umarła. Karmi robaki. Za to mój ojczulek jeszcze zipie. Sam tak o sobie mówi: „Jeszcze zipię”. W Kentucky.

– …

– A moja matka już od dawna karmi robaki.

– Właściwie co cię tak ujęło w tym gościu od Półśrodków?

– Ujęło. Ujęęęło. Mów wyraźnie.

– Bardzo śmieszne.

– No wiesz, Don, zacznijmy od tego, że on mówił o sobie, jakby był kiedyś kimś innym. Całkiem inną osobą. Mówił, że chodził w czteroczęściowym garniturze, a ta czwarta część to był on sam.

– Jeden koleś w Grupie Allston powtarza ten żart do znudzenia.

– Miał na sobie naprawdę ładną koszulę z grubo tkanej bawełny, rozpiętą pod szyją, beżowe spodnie i mokasyny bez skarpetek, à propos, jestem tu od dziesięciu lat, Don, i nadal nie kumam, co z wami jest nie tak, że nosicie fajne buty, które tak niefajnie wyglądają bez skarpetek.

– Joelle, ty chyba jesteś ostatnią osobą, która powinna zabierać głos w sprawie dziwnych strojów, chyba tak.

– Chyba możesz mnie pocałować w rumianą dupę, chyba tak.

– Przypomnij mi, żebym odnotował w Raportach pozytywny fakt, że wychodzisz ze swojej skorupy.

– Przyznam ci się, Don, że mam pewne opory, ale Diehl i Ken kazali mi zwrócić się w tej sprawie do ciebie, a Erdedy też mówi, że to sprawa Personelu, więc yyy.

– Napiłeś się dzisiaj kawki na noc, prawda, Foss?

– No wiesz, Don, sam rozumiesz, że yyy.

– Nie spiesz się. Oddychaj powoli. Ja się nigdzie nie wybieram.

– No bo wiesz, Don, ja nie znoszę donosicieli, ale Geoff D. i Nell G. podchodzą w salonie do wszystkich ludzi z pytaniem, czy ich Siła Wyższa jest dość wszechmocna, żeby stworzyć taką walizkę, której sama nie da rady udźwignąć. A ten mały wystraszony, Dingley…

– Tingley. Wiem, ten nowy.

– No właśnie, Don. On siedzi teraz w szafie na pościel, nogi mu sterczą z tej szafy, wytrzeszcza gały, jakby się krztusił dymem, i yyyy mamrocze: Może Nie Może Może, to w związku z tą walizką, a yyyy, a Diehl powiedział, że to jest sprawa Personelu, że Day źle robi, a Erdedy mówi, że jako Starszy Rezydent nakazuje mi pójść do Personelu i donieść.

– O cholera.

– Diehl powiedział, że w tak negatywnym przypadku yyyy donos nie jest niczym nagannym.

– Jasne, że nie, dziękuję ci. To nie był donos.

– I jeszcze przyniosłem ci naprawdę pyszne maślane ciasteczko, Hanley upiekł cały półmisek, bo Erdedy powiedział, że to nie będzie wazeliniarstwo, tylko elementarna przyzwoitość.

– Erdedy jest filarem tej społeczności. Ja tutaj jeszcze muszę posiedzieć pod telefonem, więc mam prośbę: spytaj Geoffa i Nell, czy mogą na chwilę przestać dręczyć nowych ludzi i zajrzeć tu do mnie.

– O dręczeniu raczej nie wspomnę, jeśli pozwolisz, Don.

– Zauważyłeś, jak łakomie patrzę na to ciastko, które trzymasz w ręce?

– O Jezu, ciastko, Jezu.

– Weź spróbuj trochę wyluzować, mały.

– Muszę posiedzieć przy telefonach do 22:00. Spróbuj przepychaczem, a jak nie da rady, to wezwę hydraulika.

– Byłoby dobrze, żeby Personel uprzedzał wszystkich nowych, że kran prysznicowy z literą H nie oznacza „hot”, tylko „Cholera Jaka Zimna”.

– Panie McDade, czy w ten sposób komunikuje mi pan oględnie, że mamy jakiś problem z temperaturą wody w kranach?

– Don, mówię dokładnie to, z czym do ciebie przychodzę. A tak nawiasem mówiąc, fajna koszula. Mój tato też grywał w kręgle, jak jeszcze miał kciuk.

– Nie obchodzi mnie, co ten chory drań ci powiedział, Yolando. Wiedz, że uklęknąć z rana i odmówić Modlitwę o Wsparcie to nie to samo, co uklęknąć z rana, kiedy ten chory wał stoi przed tobą i rozpina rozporek, a ty modlisz się o wsparcie do jego rozporka. Mam nadzieję, że nie wmówił ci tego któryś z rezydentów. W tej kwestii należy radzić się tylko osób własnej płci. Bo tu u nas jest trochę zboczeńców, rozumiesz? Jeżeli któryś AA będzie wmawiał nowej dziewczynie, że częścią Programu jest dotarcie do Siły Wyższej poprzez jego Interes, to dostanie ode mnie opierdol jakich mało. Rozumiesz, co mówię?

– A nie powiedziałam ci jeszcze, jak radził mi dziękować Sile Wyższej w nocy.

– To ja ci radzę omijać go szerokim łukiem, Yolando.

– I jak mi kazał być zawsze na południe od niego, znaczy trzymać się po jego południowej stronie, i koniecznie kupić zegarek cyfrowy.

– Chryste Panie, to Lenz. Mówisz o Lenzu?

– Ja tutaj nie używam żadnych nazwisk. Mogę tylko powiedzieć, że on z początku był bardzo miły i pomocny, ten palant, którego nie wymienię z nazwiska.

– Masz problem z Drugim Krokiem, w którym jest mowa o niepoczytalności, a na opiekuna wybrałaś sobie Randy’ego Lenza?

– To jest program rozwoju duchowego, rozumiesz mnie?

– O Jezu, dziecko.

Orin „O” Incandenza przytula na stojąco rzekomo szwajcarską modelkę dłoni. Stoją w wynajętym pokoju. Przytulają się. Na ich twarzach maluje się seks. To chyba oczywisty dowód działania łaskawego losu czy też ducha świata, że ten niesamowity okaz zjawił się na lotnisku międzynarodowym Sky Harbor dokładnie w chwili, gdy Orin oparł swoje piękne czoło o szybę Bramki z widokiem na płytę lotniska, gdyż z własnej inicjatywy przez całą noc wiózł Helen Steeply koszmarną trasą I-17/-10 na to upiornie iluminowane lotnisko, a ona nie tylko nie okazała mu szczególnej wdzięczności, ale nawet nie pozwoliła, żeby podczas jazdy trzymał przyjazną i wspierającą dłoń na jej niesamowitym mięśniu czworogłowym uda, tylko zachowywała irytujący dystans, wypytując Orina całkiem niestosownie i szczegółowo o sprawy rodzinne, chociaż prosił ją, aby tego nie robiła[234] – że gdy tak stał, uzyskawszy niewiele więcej niż chłodny uśmiech i obietnicę pozdrowienia Hala, stał z czołem przytkniętym do szyby wyjścia Weston – a właściwie okna bramki Delta – ten niebywały Okaz – nieproszony, nieplanowany – podszedł do niego i z uroczym obcym akcentem nawiązał rozmowę, demonstrując zawodowo śliczne dłonie, którymi grzebała w plastikowej torbie, żeby go poprosić o autograf dla swojego małego synka na piłce futbolowej z logo Cardinalsów, którą miała schowaną (!) w tejże torbie, razem ze szwajcarskim paszportem, a wtedy Orin poczuł się tak, jakby wszechświat wyciągnął rękę, żeby go cofnąć z krawędzi otchłani rozpaczy, na której stawał, ilekroć doznał odtrącenia ze strony podrywanego Obiektu, i stał tak, chwiejąc się na zawrotnej wysokości i machając rozpostartymi ramionami, niezaopatrzony nawet w idiotyczne czerwone skrzydła przypięte do pleców – a tu nagle wszechświat podesłał mu tę śliczną, pomocną lewą dłoń, która go delikatnie odciągnęła i nie tyle pocieszyła, ile przypomniała mu, kim jest i czego pragnie, więc stał i przytulał Obiekt z seksualną twarzą przy jego seksualnej twarzy, nic już nie mówili, piłka i długopis leżały na schludnie zasłanym łóżku, a oni przytulali się pomiędzy łóżkiem a lustrem, kobieta stała twarzą do łóżka, a nad jej głową Orin widział duże wiszące lustro i małe, oprawione w ramki zdjęcia jej szwajcarskiej rodziny, poustawiane na kredensie pod oknem[235], zdjęcia pucołowatego mężczyzny i dzieci o szwajcarskiej urodzie, uśmiechających się ufnie do niczego gdzieś w górze i na prawo.

Przeszli na tryb seksualny. Jej powieki trzepoczą, jego się zamknęły. Skupiona powolność dotyku. Ona jest leworęczna. Tu nie chodzi o pocieszenie. Zaczynają nawzajem od guzików. Tu nie chodzi o podbój ani wymuszenie. I nie o gruczoły, o instynkty, o trwający ułamek sekundy dreszcz wyjścia poza siebie; ani o miłość, ani o to, czyjej miłości pragniesz w głębi serca, ani przez kogo czujesz się zdradzony. Tylko nie miłość, która zabija to, co jej pragnie. Jemu to się raczej kojarzy z nadzieją, z niezmierzoną, szeroką jak niebo nadzieją znalezienia tego czegoś w płochliwej twarzy Obiektu, czegoś, co przebłaga nadzieję, złoży jej hołd; z potrzebą potwierdzenia, że na tę chwilę on ją ma, że ją zdobył, odebrał komuś lub czemuś innemu niż on sam, ale już widzi, że ją ma i że ona to widzi, że to nie podbój, lecz uległość, że on jest i atakiem, i obroną, a ona ani jednym, ani drugim, jest tylko tą swoją jednosekundową miłością, wygiętą ku niemu rozwibrowanym łukiem, że to nie jego miłość, lecz jej miłość, a on (już bez koszuli, widać w lustrze) ma ją, tę miłość, że w tej sekundzie ona go kocha nie do wytrzymania, że musi (czuje ona) go mieć, musi wziąć go w siebie, bo inaczej rozpuści się w coś bardziej znikomego niż nic; że wszystko inne znikło: że znikło jej poczucie humoru, jej smuteczki, triumfy, wspomnienia, ręce, kariera, zdrady, śmierć czworonożnych ulubieńców – że w tej chwili jest w niej wyłącznie żywotność, opróżniona ze wszystkiego prócz jego imienia: O., O. Że on jest Tym Jedynym.

(To chyba dlatego jeden Obiekt nigdy nie wystarcza, dlatego różne ręce muszą wyciągać go z nieustannego upadku. Bo gdyby istniała dla niego jedna jedyna osoba, ta Jedyna Osoba nie byłaby ani nim, ani nią, tylko kimś pomiędzy, co niweczy Ty i Ja w monolicie My. Orin poczuł to raz w życiu i nigdy potem nie doszedł do siebie, i nie dojdzie).

A co do pogardy, to jest ona również formą nienawiści, obok nadziei i pragnienia. Ponieważ on ich pragnie, ponieważ on jej pragnie, ponieważ jej pragnie, trochę jej nienawidzi, nienawidzi ich wszystkich nienawiścią przebraną za pogardę przebraną za czułość, gdy rozpina jej guziki i dotyka bluzki tak, jakby bluzka stanowiła część jej ciała i jego ciała. Jakby mogła czuć. Obnażyli się schludnie. Jej usta przylegają do jego ust; teraz ona jest jego oddechem, jego oczami zamkniętymi na widok jej oczu. Są obnażeni w lustrze, a ona, wykonując wirtuozerski, w 100% amerykański jitterbug, korzysta z nierównych ramion O., żeby się podciągnąć, podskoczyć i opleść nogami jego szyję i wygiąć plecy w łuk, a on podbiera ją jedną ręką w okolicy krzyża i przenosi na łóżko jak kelner tacę.

– Humpf.

– Herrmmp.

– Tysiąckrotne z nawiązką pardon za to zderzenie.

– Arslanian? To ty?

– To ja. Idris Arslanian. Kim jesteś, ty drugi?

– Ten Schacht, Id. Po co ci ta przepaska na oczach?

– Powiedz mi, proszę, dokąd zaszedłem. Straciłem orientację na jakichś schodach. Wpadłem w panikę. Omal nie zerwałem z oczu przepaski. Gdzie my jesteśmy? Czuję wiele przykrych woni.

– Znajdujesz się tuż za siłownią, w korytarzyku odchodzącym od tunelu, ale nie w tym, który prowadzi do sauny. Po co ci ta przepaska?

– A co jest źródłem tego histerycznego szlochu i jęków, czy to…?

– To Anton Doucette, tam w środku. Ma kliniczną depresję. Lyle usiłuje go rozruszać. Paru sadystów gapi się na to jak na program rozrywkowy. Dla mnie to niesmaczne. Czyjeś cierpienie nie jest śmieszne. No. Odwaliłem swoje, ulatniam się.

– Wydzielasz parę wodną?

– Zawsze miło wpaść na ciebie, Id.

– Oczekuj. Zaprowadź mnie, proszę, na górę albo do szatni na wizytę w ubikacji. Przepaska, którą noszę na oczach, jest eksperymentalnym pomysłem Thorpa. Mówiono ci o upośledzonym wzrokowo graczu, który chce wstąpić do Akademii?

– Ten niewidomy? Z Pipidówki w Iowa? Dempster?

– Dymfna.

– Zaczyna dopiero w przyszłym semestrze. Inc mówi, że podobno przełożył termin. Obrzęk opony twardej mózgu czy coś w tym rodzaju.

– Choć lat ma ledwie dziewięć, w rankingu do lat dwunastu swojego okręgu Midwest notowany jest wysoko – mówi Thorp.

– No cóż, powiedzmy, że jak na ślepego oseska jest faktycznie wysoko w rankingu, to fakt, Id.

– Ale ten Dymfna, mówi Thorp, może zawdzięczać swoje wysokie miejsce w rankingu właśnie ślepocie. To Thorp i Texas Watson pozyskali tego gracza.

– Na twoim miejscu nie wymieniałbym nazwiska Watson w pobliżu siłowni.

– Thorp mówi, że źródłem doskonałości jego gry jest antycypacja. To znaczy, że gracz Dymfna pojawia się we właściwym miejscu, zanim dotrze tam piłka przeciwnika, dzięki antycypacji.

– Ja wiem, co znaczy słowo antycypacja, Id.

– Thorp mówił do mnie, że doskonałość antycypacji u ślepych bierze się ze słuchu, ponieważ dźwięki są po prostu… proszę. Przeczytaj, proszę, komentarz, który starannie zanotowałem na tej złożonej kartce.

– „Dźwięk Tylko «Wariacja Intensywności» – Throp”. Throp?

– Miało być Thorp, to z przejęcia. On mówi, że VAPS[236] oponenta siłą rzeczy łatwiej jest ocenić uchem niż okiem. To jest eksperymentalna teoria Thorpa. Wyjaśnia ona, dlaczego wysoko notowany Dymfna przenosi się zawsze jakby magicznie w to miejsce, w którym ma zaraz lądować piłka. Thorp mówi o tym w sposób przekonujący.

– Siłą rzeczy?

– Zatem osoba niewidoma potrafi przewidzieć konieczne miejsce lądowania piłki na podstawie intensywności dźwięku, jaki wydaje piłka, uderzając o naciąg rakiety oponenta.

– Zamiast obserwować kontakt i wizualizować sobie przedłużenie początkowego momentu lotu piłki, jak to czynią ci z nas, których ogranicza wzrok.

– Ja, Idris Arslanian, jestem porwany mową Thorpa.

– Co pozwala zrozumieć przepaskę na oczach.

– Toteż eksperymentuję z dobrowolną ślepotą. Trenuję ucho w stopniowaniu intensywności gry. Dzisiaj grałem z Whale’em w przepasce na oczach.

– I jak poszło?

– Nie tak dobrze, jak się spodziewałem. Częstokroć ustawiałem się w złą stronę. Częstokroć oceniałem na podstawie intensywności uderzenia piłki na innym korcie i wybiegałem na sąsiednie korty, przeszkadzając w grze.

– Nawet się zastanawialiśmy, co to za zamieszanie na końcu koło 14.

– Thorp mówi, że trening ucha wymaga czasu, na zachętę.

– No to tymczasem, Id.

– Stop. Zaczekaj, zanim odejdziesz. Poprowadź mnie, proszę, do ubikacji. Ted Schacht? Jesteś tu jeszcze?

– …

– Jesteś tu jeszcze? Ja bardzo…

– Uchchch, uważaj, jak leziesz, mały, na litość boską.

– Kto jesteś, proszę?

– Troeltsch, James L. Lekko zgięty wpół.

– A to ja, Idris Arslanian, z nylonową chusteczką w charakterze przepaski na obliczu. Jestem zdezorientowany i bardzo chcę do ubikacji. Ciekawi mnie ponadto, co dzieje się w siłowni, gdzie ponoć, mówi Schacht, wszyscy gapicie się na Doucette’a szlochającego w klinicznej depresji.

– Kertwang! Nabrałem cię, Ars. Naprawdę to jestem Mike Pemulis.

– W takim razie możesz dziwić się, Mike Pemulis, tej przepasce na oczach Idrisa Arslaniana.

– Jakiej przepasce? No nie, Ars, ty też nosisz zasraną przepaskę na oczach?

– A ty też nosisz przepaskę, Mike Pemulis?

– Kertwangowałem cię, bracie.

– Ja zdezorientowałem się na schodach, potem zaś konwersowałem z Tedem Schachtem. Chyba nie ufam twojemu poczuciu humoru, żeby się prosić o odprowadzenie mnie na górę.

– Lepiej wymacaj drogę do sali, Ars, i zobacz, jak Lyle maltretuje Antona „Smarka” Doucette’a.

– Doucette to ten gracz oburęczny ze znamieniem przypominającym materię z nozdrza, od którego Doucette ma depresję kliniczną.

– Chrzanić znamię. Tym razem to nie ono przygnębia Smarka. Tym razem Smark jest raczej w depresji panicznej.

– To można być w różnych depresjach?

– Aleś ty jeszcze młody, Ars. Smark wmówił sobie, że go wywalą z Akademii. Od roku uczy się warunkowo, bo podobno w poprzedniej klasie miał jakieś problemy u Thorpa z trygo…

– Współodczuwam z nim całkowicie.

– Tylko że teraz Smark twierdzi, że obleje z głupich Zasobów Energetycznych u Watsona, a to by oznaczało, że wyleci z końcem semestru, o ile rzeczywiście obleje. Wpędził się tym myśleniem w pułapkę lęku. Siedzi tam teraz, roztrzęsiony, z Lyle’em i Mariem, a bezduszni koledzy robią zakłady, czy Lyle zdoła go wyciągnąć z tego dołka.

– Texas Watson, prorektor, nauczyciel przedmiotu energia w modelowaniu niedoboru i dostatku zasobów.

– Brawo, Ars, kiwam głową na potwierdzenie. Od paliw kopalnych po cykle pierścieniowe fuzji/rozszczepienia, litalizację DT itepe, itede. Wszystko na niskim poziomie i po łebkach, bo Watson ma pęcherzyk z wodą na czubku kręgosłupa, w tym miejscu, gdzie powinien mieć mózg.

– Texas Watson nie oszałamia inteligencją, to jest prawda.

– Ale Doucette wmówił sobie, że cierpi na nieprzezwyciężalną blokadę konceptualną, która mu nie pozwala skumać fuzji pierścieniowej, nawet po łebkach.

– Po tej konwersacji zechcesz mnie, proszę, odprowadzić na mikcję.

– Taką blokadę mają niektórzy na Twierdzenie o Wartości Średniej. Albo na pola barw w Optyce. Na pewnym poziomie abstrakcji mózg się wycofuje.

– Powodując ból wewnątrz czaszki, czego rezultatem jest trzymanie się za głowę.

– Watson idzie mu na rękę. Watson jaki jest, taki jest, ale ma dobre serce. Próbował z nim już plansz poglądowych, mnemonicznych rymowanek, nawet filmików animowanych ze Szkoły Specjalnej Rindge and Latin.

– Mówisz, że nadaremnie.

– Mówię, że Smarku siedzi na lekcjach jak mumia, gały wybałuszone, skręt kiszek, półprzytomny ze strachu. Mówię: skamieniały.

– Mówisz: porażony awersją.

– Prawa połowa twarzy zastygła w panicznym tiku. Oczami wyobraźni widzi swoją niedoszłą karierę tenisową ze skrzydełkami, odlatującą w siną dal. Wpada w maniacki autoagresywny słowotok lękowo-depresyjny. Zaczęło się to w saunie, gdzie byłem z nim i z Mariem: nagle się załamał, a my z Mariem próbowaliśmy mu wyperswadować te wariackie, depresyjne brednie w duchu mam-piętnaście-lat-i-jestem-skończony, najpierw Mario odwołał się do więzi terapeutycznej, która połączyła ich wcześniej w związku ze znamieniem, a potem ja objaśniłem mu z grubsza proces fuzji pierścieniowej, tak prosto, że nawet bezkręgowiec by zrozumiał. Omal żeśmy nie pomdleli z gorąca w tej saunie, ratując Doucette’a. W końcu zaciągnęliśmy go do Lyle’a, chociaż w siłowni dalej ćwiczyli osiemnastolatkowie. I Lyle zabiera się za Smarka. Biorąc pod uwagę stan lękowy młodego i jego rekordowo długi pobyt w saunie, użyje sobie stary Lyle jak mało kiedy.

– Ja również wyznaję doświadczenie niepokoju o fuzję pierścieniową z Texem Watsonem, jakkolwiek mam trywialne trzynaście lat i nie podlegam jeszcze wymaganiu rozumienia twardej nauki.

– Mario w saunie powtarzał Doucette’owi, żeby sobie wyobraził gościa robiącego salta z jedną ręką przybitą do podłogi, ale, o dziwo, Smarkowi to za bardzo nie pomogło.

– Nie zerwało zasłony Mai.

– Nie zdziałało ni chuja.

– Cykle energii pierścieniowej są wysoce abstrakcyjne, tak uważa mój naród.

– Ja Smarkowi chciałem tylko pokazać, że cykle DT wcale nie są takie trudne, o ile umysł nie jest sparaliżowany komiksowymi wizjami skrzydlatej kariery. Owszem, kiedy przychodzi do witalizacji, zaczynają się schody, ale cały proces fuzji/rozszczepienia przy anulacji odpadów można sobie zobrazować jako wielki trójkąt prostokątny.

– Zapowiadasz wygłoszenie wykładu w pigułce.

– Kiedy twoje małe pakistańskie komórki RAM przyswoją ten prosty model, przejdziesz krokiem tanecznym przez całą dziecinną fizykę Watsona, prosto do Optyki, gdzie przekonasz się, że naprawdę abstrakcyjno-konceptualne pióra lecą, powiadam ci, mały.

– Jestem rzadką jednostką mojego narodu, której zdolności naukowe słabują, niestety.

– I dlatego Bóg dał ci w zamian refleks w rękach i zabójczego loba z bekhendu. Wyobraź sobie wielki pseudokartograficzny trójkąt prostokątny[237]. Jego środek stanowi szczelnie strzeżony onański zakład intensywnej fuzji odpadów Sunstrandu, usytuowany w byłym Montpelier w byłym stanie Vermont, we Wklęsłości. Z Montpelier przetworzone odpady odprowadzane są rurociągami do dwóch lokalizacji: jedną z nich jest emitujący błękitną nocną poświatę Kompleks Wentylatorów w Methuen, nieco na północ od Wklęsłości, tuż pod Murem w okolicy checkpoint Pongo…

– Na który skierowane są wysokie, niedające spać wentylatory z naszej okolicy, wywiewające powietrze z południa.

– Zgadza się; tam też powstający w wyniku toksycznej fuzji odpadów fluorek plutonu podlega rafinacji w pluton-239 i uran-238, a następnie ulega rozszczepieniu w wysokocieplnym i ryzykownym procesie, którego głównym produktem jest U-239, ten zaś jest wysyłany rurociągiem lub katapultowany bądź też wywożony długimi, lśniącymi ciężarówkami aż do AFB Loring, Bazy Sił Powietrznych usytuowanej koło byłej wyspy Presque w Maine, tam zaś pozostawiony naturalnemu rozkładowi w neptun-239, a następnie pluton-239, który, po dodaniu do frakcyjnego odpadu UF4, przysyłanego rurociągiem z Montpelier, rozszczepia się w celowo nieelegancki sposób, czego rezultatem są olbrzymie ilości silnie trujących odpadów radioaktywnych, te zaś, po zmieszaniu z ciężką wodą i przepompowaniu przez pilnie strzeżone, podgrzewane cyrkonowe rury z powrotem do Montpelier, zostaje użyty jako niezbędny surowiec do toksycznej bitumizacji, wzbogacenia odpadów i fuzji pierścieniowej.

– Moja głowa wiruje na osi.

– To przecież tylko oparty na trójkącie prostokątnym cykl wzajemnej współzależności, wytwarzania odpadów i ich utylizacji. Skapowałeś? A kiedy wreszcie, Ars, staniesz z nami na mapie Eschatona, żeby odbyć malutki geopolityczny sparing? Z twoimi rękami i twoim zabójczym lobem? Nawiasem mówiąc, to arytmiczne mięsiste klepanie to Smark, który okłada się po udach i klacie; taka autoagresja to podręcznikowy objaw epizodu lękowo-depresyjnego.

– Na to mogę stworzyć współczucie. Ponieważ czuję się zmieszany, albowiem fuzja nie wytwarza odpadów. Tego nas uczą na fizyce w moim narodzie. Wszak to sama esencja obietnicy zalety fuzji dla gęsto zaludnionych i zaśmieconych narodów, takich jak mój: nas uczą, że fuzja jest samowystarczalnym i bezodpadowym perpetuum. Niestety, moja konieczność odwiedzenia ubikacji staje się nagląca.

– Ależ nie, chociaż takie było założenie, które dało asumpt anulacji, powzięte w nieintuicyjnym i abstrakcyjno-konceptualnym stanie umysłów, niestety jednak system edukacyjny waszego Trzeciego Świata wymaga gremialnego uaktualnienia podręczników. Właśnie na tym aspekcie problemu bezodpadowości fuzji wyłożył się nasz wielki Optyk i Założyciel, były Tatuś Inca i małżonek pani Inc, nieszczęsny ro…

– Wiem, do kogo odnosisz.

– On też we własnej osobie, skoro o tym mowa, dokonał ostatniego trwałego wkładu w naukę państwową po zaprzestaniu projektowania reflektorów neutronowo-dyfuzyjnych dla Ministerstwa Obrony. Widziałeś koprolitową plakietkę w gabinecie Tavisa. To pamiątka z Komisji Energii Atomowej; Tatuś Incstera dostał ją za wiekopomny wkład w energię odpadową.

– Powodem, dla którego znalazłem się na schodach i uległem dezorientacji, była chęć odwiedzenia ubikacji. To było dawno.

– Wytrzymaj jeszcze sekundę, dłużej to nie potrwa. Wiesz, że nawet by cię tutaj nie było bez Tatusia Inca? Ten gość pracował przy projektowaniu konwersji holograficznych, dzięki którym ekipa pracująca nad anulacją mogła badać zachowanie subatomów w silnie zatrutych środowiskach. Bez ulegania zatruciu.

– Czyli że badają holograficzne konwersje trucizn zamiast trucizn.

– Ten zdrowia nie traci, kto w korporacji, Ars. To tak jak z komorą rękawicową. Najdoskonalszy profilaktyk.

– Proszę, zaprowadź mnie.

– Czy, dajmy na to, twój naród wiedział, że cała teoria pierścieniowa, na której opiera się fuzja wytwarzająca odpady, które stanowią paliwo dla procesu, którego odpady stanowią paliwo dla fuzji, że ta cała teoria fizyczna wywodzi się z medycyny?

– Znaczy: z lekarstwa?

– Z nauk medycznych, Ars. Twoja część świata bierze dziś medycynę pierścieniową za oczywistość, ale cała idea leczenia raka przez karmienie rakiem komórek rakowych jeszcze kilkadziesiąt lat temu była anatemowana.

– Anatemowana?

– No, taka radykalna, marginalna. Od czapy. Wyśmiewano ją, cytując mainstreamowe autorytety naukowego establishmentu. Kto wpadł na pomysł, żeby leczyć przez zatrucie całego organizmu i patrzenie, co zostało. Chemioterapia pierścieniowa startowała z pozycji dziwactwa. Możesz sobie zobaczyć pierwsze mikrofotografie na plakacie, który Schacht zdobył i nie pozwala go zdjąć, chociaż wszyscy mają już dość: pierwsze mikrofotografie komórek rakowych, karmionych na siłę mikroolbrzymimi porcjami nadto wypieczonej wołowiny i lemoniady bez cukru, zmuszanych do palenia jednego za drugim mikroskopijnych marlboro w bezpośrednim sąsiedztwie maciupeńkich telefonów komórkowych…[238]

– Staję najpierw na jednej nodze, potem na drugiej.

– …tyle że z tego mikromedycznego modelu wywiedziono równie radykalny pomysł, że być może da się osiągnąć fuzję pierścieniową niebezpiecznych odpadów poprzez bombardowanie cząstek radioaktywnych wielkimi dawkami substancji jeszcze bardziej toksycznej niż owe cząstki radioaktywne. Byłaby to fuzja karmiąca się truciznami i dająca w efekcie stosunkowo stabilny fluorek plutonu i czterofluorek uranu. Potrzeba tylko obłędnych ilości toksycznego materiału.

– I dlatego umiejscowiono naturalną fuzję w Wielkiej Wklęsłości.

– Bingo i jawohl. Od tego momentu wykład robi się abstrakcyjnie zawiły, więc napomknę tylko o tym, że z punktu widzenia środowiska naturalnego jedyny szkopuł całego procesu to łakoma efektywność fuzji finalnej, która wysysa wszystkie do cna toksyny i trucizny z okolicznego ekosystemu, pozbawiając je inhibitorów organicznego wzrostu na obszarze setek kilometrów w każdą stronę.

– Stąd lęk przed wschodnią Wklęsłością i jej mit.

– Powstaje środowisko naturalne tak niesamowicie bujne, że praktycznie nienadające się do życia.

– Las deszczowy na sterydach.

– Mniej więcej.

– A zatem zdziczałe chomiki i owady wielkości volkswagenów, gigantyzm niemowlęcy i niepoddające się maczecie obszary puszczy porastającej mityczną wschodnią Wklęsłość.

– Tak, Ars, i trzeba by było regularnie wysypywać toksyny, żeby powstrzymać ten bezwstydny ekosystem przed rozprzestrzenianiem się i zarośnięciem powierzchni bardziej stabilnych ekologicznie, co wiązałoby się ze zużyciem wszystkich toksyn zawartych w atmosferze, a więc wszystko uległoby hiperwentylacji. I taki koniec. Więc dlatego główne katapultowanie ZROE skierowane jest od stolicy stanu na północ.

– Do wschodniej Wklęsłości, aby trzymać ją w ryzach.

– No widzisz, jak ci się wszystko zgadza?

– Pan Thorp zazna bolesnego rozczarowania, jeśli ucieknę się do zerwania przepaski w celu znalezienia ubikacji.

– Ars, ja cię słyszę. Słyszę cię doskonale. Nie musisz ciągle powtarzać tego samego. Jedną rzecz powinieneś sobie koniecznie zapamiętać, jeżeli masz się uczyć u Watsona: że przesyłanie i fuzja odpadów generują efekty cykliczne. W które dni odbywa się główne katapultowanie?

– W te, które w każdym miesiącu są liczbami pierwszymi, do północy.

– Co niweluje przerost do czasu ukończenia fuzji i utylizacji toksyn. W scenariuszu satelitarnym wschodnia część Trzeciej Siatki Kartograficznej przechodzi ze stanu przerostu do jałowości gruntu i z powrotem do przerostu kilka razy na miesiąc. W pierwszym tygodniu miesiąca obserwujemy skrajną jałowość, a w ostatnim bujność, jakiej świat nie widział.

– Tak jakby czas radykalnie przyspieszył. Jakby cała przyroda potrzebowała pilnie wyjść do ubikacji.

– Przyspieszają zjawiska, a to w istocie jest wykładnią niewiarygodnego spowolnienia czasu. Mnemoniczna rymowanka, której Watson próbował nauczyć Smarka, idzie tak: „Od ugoru do bujności: nie nabiera czas szybkości”.

– Deceleracja czasu, zrozumiałem cię.

– A Smarku, widzisz, mówi, że to jest dla niego największa zagwozdka, w sensie konceptualnym. Uważa, że jest kretynem, skoro nie umie pojąć koncepcji strumienia czasu. Dla niego ta koncepcja rozkłada cały model pierścieniowy. Zgadzam się, to abstrakcja. Ale trzeba ci widzieć Smarka. Połowa gęby w skurczu, a druga połowa, ta ze znamieniem, obwisła jak u gapowatego zająca, którego zaraz rozjedzie samochód. Lyle cierpliwie, powoli przeprowadza go przez dziecinnie proste fizyczne podstawy względności czasu w ekstremalnych środowiskach organicznych. Pomiędzy wycieczkami Smarka do sauny. Jak na ironię, wcale nie trzeba wiedzieć aż tak dużo o strumieniu czasowym, bo Watson sam się poci, jak o tym myśli.

– Nie każ, proszę, ażeby Idris Arslanian cię błagał.

– Wschodnia Wklęsłość to, oczywiście, całkiem inna para kaloszy niż to, co Inc nazywa eliotowską ziemią jałową zachodniej Wklęsłości, wierz mi na słowo.

– Uwierzę ci na każde słowo, kiedy mi je powiesz nad porcelanową misą pisuaru.

– Muszę powiedzieć, Id, że wykonujesz bardzo ciekawy układ kroków.

– Błagam bez częstotliwości. W mojej ojczystej kulturze błaganie przystoi niskiej kaście.

– Hmmm. Tak sobie myślę, Ars, że moglibyśmy razem coś wykombinować.

– Ja nie popełniam czynów nielegalnych i poniżających. Lecz będę błagał, jeśli zostanę zmuszony.

– Daj spokój. Ja tylko myślę. Jesteś muzułmaninem, zgadza się?

– Pobożnym. Modlę się pięć razy dziennie w przepisowy sposób. Odrzucam sztuki przedstawiające i cielesność we wszystkich czterech tysiącach czterystu czterech formach i przebraniach.

– Ciało jako świątynia i takie tam?

– Odrzucam. Nie biorę do ust żadnych stymulatorów ani związków obniżających nastrój, bo tak mi nakazują święte nauki mojej wiary.

– W takim razie ciekawe, czy miałeś konkretne plany w związku z tym moczem, który tak pilno ci oddać, Ars.

– Nie nadążam.

– No to dogadajmy szczegóły nad porcelaną, bracie.

– Mike Pemulis, jesteś w ruchu księciem, a w spoczynku mędrcem.

– Bracie, prędzej się doczekasz zimnego dnia w tropikach, niż zobaczysz tego tu osobnika w spoczynku.

Była to dziwność nad dziwnościami; wyglądało wręcz na to, że beznodzy i patologicznie nieśmiali aktywiści boją się podobnej do Junony pani Steeply z „Momentu” – Orin ostatni wózek inwalidzki widział na dzień przed jej zjawieniem się, a teraz (uświadomił sobie, prowadząc samochód), w parę zaledwie godzin po jej wyjeździe, oni wrócili, by kontynuować swoje wstydliwe machinacje. Cykl uwodzenia – Podniecenie–Nadzieja–Zdobycie–Pogarda – za każdym razem działał na niego tak samo: Orin był oniemiały, wyżęty i niezbyt sprawnie kojarzył. Dopiero gdy się umył i ubrał, gdy po wymianie standardowych komplementów i zapewnień zjechał szklaną kapsułą windy na sam dół szklanego walcowatego rdzenia wielopiętrowego hotelu, do hallu, skąd wyszedł przez ciśnieniowe obrotowe drzwi prosto w rozmiękczający czaszkę upał miasta Phoenix, gdy odczekał, aż klimatyzacja w samochodzie sprawi, że da się dotknąć kierownicy, a potem wstrzyknął się w rojne arterie Trasy 85 i Bell Rd. West, aby powrócić do Miasta Słońca, kiedy tak jechał pogrążony w myślach, dotarło do niego, że niepełnosprawny mężczyzna pod drzwiami hotelowego pokoju miał wózek inwalidzki i że był to pierwszy wózek inwalidzki, który Orin widział od czasu, gdy Hal zaskoczył go twierdzeniem, że beznogi inspektor miał (o dziwo) ten sam szwajcarski akcent co modelka rąk.

En route R. Lenz bezwiednie wykrzywia usta i drapie się po wysypce, siąkając straszliwie zakatarzonym guzowatym nosem i narzekając na późnojesienną alergię spowodowaną pleśnią na liściach – zapomniał, widać, że Bruce Green aż nadto dobrze zna się na objawach hydrolizy koki, jako że sam wciągnął multum kresek w czasach, gdy jego życie z M. Bonk było jedną wielką imprezą.

Lenz szczegółowo tłumaczy, że ta nowa wegetarianka Joel nosi woalkę, ponieważ cierpi na rzadką przypadłość, mianowicie ma tylko jedno oko, pośrodku czoła, tak ma od urodzenia, jak konik morski, i prosi Lenz Greena, żeby go broń Boże nie pytał, skąd to wie.

Green stoi na czatach, gdy Lenz oddaje mocz pod śmietnikiem na Market St. i w trakcie tej czynności żąda od Greena przysięgi dochowania tajemnicy, którą mu pod przysięgą dochowania tajemnicy zawierzyła biedna stara bliznowata i chora Charlotte Treat: że marzy jej się na trzeźwo, że kiedyś zda zaocznie maturę i zostanie higienistką dentystyczną, wyspecjalizowaną w edukowaniu młodzieży patologicznie bojącej się znieczulenia przy zabiegu stomatologicznym, ponieważ jej największym marzeniem jest pomagać młodzieży, ale teraz obawia się, że przez tego jej Wirusa to skryte marzenie stanie się na zawsze niedosiężne[239].

Przez całą drogę w górę torów, przez Harvard St. i Union Square, w kierunku z grubsza północno-zachodnim, Lenz zużywa kilka minut i niespełna dwadzieścia oddechów na podzielenie się z Greenem swoją bolesną historią rodzinną, opowiadając mu o matce, pani Lenz, trzykrotnej rozwódce i Programistce, która była tak niemożliwie otyła, że musiała sama sobie szyć mumu z brokatowych zasłon i bawełnianych obrusów i ani razu nie poszła na Dzień Rodziców do Szkoły Podstawowej im. Biskupa Anthony’ego McDiardamy, gdyż rodzice oglądający okolicznościowe występy i skecze musieli tam siedzieć w małych uczniowskich ławkach z podnoszonym blatem, a gdy pani L. wybrała się jeden jedyny raz do SPBAM na Dzień Rodziców i spróbowała zasiąść w ławce małego Randalla L. pomiędzy panią Lamb a panią Leroux, połamała mebel w drzazgi i potrzeba było czterech krzepkich ojców hodowców żurawiny oraz pulpitu na podręcznik, żeby podźwignąć ją z powrotem do pionu z podłogi klasy; nigdy więcej się tam nie pokazała, zasłaniając się nadmiarem zadań informatycznych i brakiem szczątkowego choćby zainteresowania postępami szkolnymi Randalla L. Lenz zwierza się Greenowi, że gdy był w wieku dojrzewania, jego matka zmarła wskutek wyprawy autobusem Greyhounda z Fall River, MA, do Quincy, MA, gdzie zamierzała odwiedzić syna w poprawczaku, gdyż tam właśnie Lenz zbierał materiał do ewentualnego scenariusza, i podczas tej podróży autobusem zachciało jej się kupę, więc udała się do mikroskopijnej toalety w tylnej części autokaru i jak później zeznała, otworzyła na oścież okienko, chociaż był środek zimy, a uczyniła tak z powodu, którego Green, zdaniem Lenza, lepiej, żeby nie znał; dość, że rzecz działa się w autobusie jadącym na północ, w jednym z ostatnich lat Czasu Niesponsorowanego, oznaczonym normalnym numerem porządkowym, a zarazem w ostatnim roku fiskalnym, w którym z polecenia ostatniej preonańskiej Gubernator Claprood Wspólnotowy Zarząd Dróg Publicznych dokonał jakichkolwiek robót naprawczych na piekielnej sześciopasmowej, rozjeżdżanej przez pracowników zamiejscowych Trasie Commonwealth 24, łączącej Fall River z bostońskim South Shore, i autobus Greyhounda wjechał na źle oznakowany odcinek UWAGA! ROBOTY DROGOWE, gdzie nawierzchnia dwudziestkiczwórki była zdarta do żeliwnego podkładu, wyboista i podziurawiona, no masakra, a cały ten bałagan w połączeniu z nadmierną prędkością dążącego na północ autobusu sprawiły, że trząsł on niemiłosiernie i co chwila gwałtownie skręcał, rozpaczliwie usiłując trzymać się resztek drogi, i wszyscy pasażerowie pospadali z siedzeń, a pani Lenz w kibelku na tyłach, która właśnie robiła kupę, została na pierwszym zakręcie katapultowana z sedesu i zaczęła się miotać z wielką prędkością między plastikowymi ścianami przybytku, a wraz z nią miotały się jej ekskrementy; a gdy wreszcie kierowca odzyskał całkowitą kontrolę nad pojazdem i autobus ruszył swoją drogą, pani Lenz stwierdziła, że jest zakleszczona na amen swoim gołym i wielkim tyłkiem w otwartym okienku kibelka i ani rusz nie może się uwolnić, autobus tymczasem kontynuował podróż na północ Trasą 24 z gołym dupskiem pani Lenz sterczącym z malutkiego okienka, co prowokowało innych kierowców do używania klaksonów i wygłaszania obraźliwych uwag, a przeraźliwe wołanie Ratunku, które zza zamkniętych, wzmocnionych drzwi kibelka ponawiała co chwila pani Lenz, nie zdało się na nic, gdyż pasażerowie gramolący się z podłogi autobusu i rozcierający obolałe gnaty nie mogli jej wydostać, jako że drzwi kibelka zamykały się od wewnątrz na zasuwkę, która na zewnątrz informowała OCCUPIED/OCCUPADO/OCCUPE, i właśnie były zamknięte, i to poza zasięgiem ramienia pani Lenz, która nie zdołała dotknąć zasuwki, chociaż maksymalnie wyciągała monstrualnie tłustą rękę; w dodatku, tak jak całe 88% klinicznie otyłych Amerykanów, pani Lenz była zdiagnozowaną klaustrofobiczką, zażywającą wydawane na receptę leki przeciwlękowe i uśmierzające fobię zamknięcia; koniec końców, pani Lenz wygrała proces o siedmiocyfrowe odszkodowanie, który wytoczyła Liniom Greyhound i ledwo zipiącemu Wspólnotowemu Zarządowi Dróg Publicznych za traumę psychiczną, publiczne ośmieszenie i odmrożenia drugiego stopnia, otrzymując w rezultacie tak opasły czek z wyroku mianowanego przez Dukakisa Sądu Cywilnego 18. Okręgu, że gdy przysłano go w nadwymiarowo długiej kopercie, aby zmieścić wszystkie zera, pani L. straciła całą chęć na Programowanie, gotowanie i sprzątanie, a w końcu nawet na ruch: przesiadywała tylko w zrobionym na zamówienie półtorametrowej szerokości fotelu i oglądała gotyckie romanse filmowe InterLace, pochłaniając mamucie ilości wysokolipidowych wyrobów ciastkarskich, przynoszonych jej na złotych tacach przez cukiernika, którego zatrudniła do własnej całodobowej dyspozycji i wyposażyła w komórkowy biper, aż cztery miesiące po odebraniu megaodszkodowania dostała ruptury i umarła, z jamą ustną tak zapchaną ciastem brzoskwiniowym, że ratownicy medyczni nie byli w stanie przeprowadzić zabiegu resuscytacji, który Lenz, nawiasem mówiąc, też umie wykonać – tak przynajmniej twierdzi.

Zanim dotarli do torowiska, ich północno-zachodni wektor zgiął się mocno na prawo, obierając kurs bardziej na północ. Szlak, który teraz przemierzają, to istny Mondrian alejek, zwężających się niemal do zgubienia z racji wszechobecnych śmietników. Lenz idzie pierwszy, przecierając szlak. Rzuca przydymione spojrzenia wszystkim kobietom w zasięgu wzroku. Wektor ich marszu to teraz przeważnie N/NW. Kroczą przez zawiesistą woń bijącą z wylotów suszarek na tyłach automatycznej pralni za rogiem Dustin i Comm. Miasto Boston, MA, nocą. Ding i hurgot pociągów Zielonej Linii B i C pędzących pod górkę Comm. Ave. w kierunku zachodnim. Uliczni pijaczkowie siedzą oparci plecami o zakopcone mury i wyglądają, jakby pilnie studiowali własne podołki; nawet mgła ich oddechów ma zmieniony kolor. Skomplikowany syk autobusowych hamulców. Spiczaste cienie wydłużające się w błysku świateł przejeżdżającego auta. Latynoska muzyka snuje się przez osiedla wzdłuż torowiska, wiruje jakimś ostrym kawałkiem na 5/4 z przenośnego radia gdzieś za parkiem Feeny, a pomiędzy nie wciska się natarczywa plazma melodii w typie hawajskim, odtwarzana jakby zarazem na cały regulator i bardzo, bardzo daleko. Od dryfujących w powietrzu polinezyjskich nut cytry twarz Bruce’a Greena rozciąga się w płaską maskę psychicznego bólu, którego Green nie jest świadomy, a potem muzyka milknie. Lenz pyta Greena, jak to jest pracować cały dzień z lodem w Leisure Time Ice, i sam sobie udziela teoretycznej odpowiedzi, że na pewno ma się do czynienia z kruszonym lodem i kostkami lodu w jasnoniebieskich plastikowych woreczkach zabezpieczonych spinaczem zamiast skręcanym drucikiem, i z suchym lodem w drewnianych tubach, z których ulatnia się biały dym, i z wielkimi blokami lodu przemysłowego, opakowanymi w wonne trociny; te wielkie bloki wielkości człowieka mają wewnętrzne skazy, przypominające uwięzione białe twarze, białe płomienie wewnętrznych pęknięć. Kilofy i siekierki, i wielkie szczypce, czerwone kłykcie rąk i oszronione okna, i cienki, gorzki zapach zamrażarki; usmarkani Polacy w kraciastych kurtkach i czapkach z barankiem, starsi z chronicznym skrzywieniem bocznym torsu po latach dźwigania lodu.

Chrzęszczą im pod stopami błyszczące okruchy, w których Lenz rozpoznaje rozbitą szybę przednią samochodu. Lenz dzieli się z Greenem tym, co poczuł, gdy podzieliwszy majątek między trzech byłych mężów, chciwych adwokatów i cukiernika, który wykorzystał jej uzależnienie od słodyczy i nakłonił do zmiany testamentu na swoją (cukiernika) korzyść, podczas gdy Lenz, z racji obstrukcji biurokratycznej, wciąż siedział w poprawczaku w Quincy, a więc miał słabą pozycję procesową, zmarła na rupturę pani L. zostawiła synalka z niczym, zdanego na swój miejski spryt, gdy tymczasem trzej eksmałżonkowie i cukiernik wylegiwali się na plażowych meblach Riviery, wachlując się plikami banknotów o wysokich nominałach, co jest przedmiotem codziennej zgryzoty Lenza, mówi Lenz, zostawiając szczelinę w opowieści na pełne zrozumienia odgłosy Greena. Greenowa kurtka poskrzypuje przy każdym jego oddechu. Rozbita szyba przednia auta leży w alejce pomiędzy blokami, których schody pożarowe są obwieszone czymś, co wygląda jak zamarznięty mokry brezent. Zapchane śmietniki, stalowe drzwi bez klamek i matowa czerń totalnego syfu. Tępy ryj autobusu wsuwa się w kadr drugiego końca alejki i na chwilę zastyga w bezruchu, pracując na wolnych obrotach.

Śmieci w kubłach nie wszystkie śmierdzą jednakowo, to zależy. Miejskie oświetlenie sprawia, że miejska noc jest tylko na wpół ciemna, lukrecjowata, luminescentna tuż pod naskórkiem czerni i nabrzmiała. Green utrzymuje ich na bieżąco w kwestii czasu. Lenz zaczął zwracać się do Greena per „bracie”. Lenz mówi, że musi się odlać, i to pilnie. Mówi, że w wielkim mieście fajne jest to, że jest ono jedną wielką wygódką. Lenz wymawia „brother” z jednym tylko „r”. Green staje w ujściu alejki, twarzą do zewnątrz, pozostawiając Lenzowi trochę prywatności kilka kubłów wstecz. Green stoi na początku cienia alejki, w ciepłym chuchu z rury wydechowej autobusu, ręce z odstawionymi łokciami trzyma w kieszonkach kurtki, wypatruje. Nie jest jasne, czy Green wie, że Lenz jest pod wpływem koki. W tej chwili doznaje tylko bolesnego poczucia straty, bo chciałby wciąż odczuwać taką przyjemność z ćpania, żeby się naćpać. Uczucie to nachodzi go falami codziennie, w dalszym ciągu. Green wyciąga szluga zza ucha, zapala go i zakłada za ucho drugiego, na zapas. Union Square, Allston: Pocałuj mnie tam, gdzie śmierdzi, powiedziała, więc zabrałem ją do Allston, koniec cytatu. Lampy na Union Square pulsują. Gdy jeden samochód przestaje trąbić, zaczyna następny. Trzy Chinki czekają przed przejściem z sygnalizacją po drugiej stronie ulicy od sprzedawcy homarów. Każda ma torbę na zakupy. Stary VW garbus, podobny do VW garbusa Doony’ego Glynna, warczy bez tłumika pod knajpą Riley’s Roast Beef, z tym że garbus Doony’ego ma silnik na wierzchu, bo zdjęto mu tylną klapę karoserii, żeby odsłonić bebechy. Właściwie niemożliwe jest spotkać na bostońskiej ulicy Chinkę poniżej sześćdziesiątki albo powyżej półtora metra wzrostu, bez torby na zakupy, z tym że zawsze tylko jednej. Gdy przymknąć oczy na ruchliwym miejskim chodniku, odgłosy kroków mnóstwa rozmaicie obutych stóp zlewają się w dźwięk przeżuwania czegoś przez olbrzymią, niezmordowaną i cierpliwą istotę. Rozdzierająco przykre fakty składające się na przypadek śmierci naturalnych rodziców Bruce’a Greena, gdy on sam był malutki, zostały tak głęboko stłumione we wnętrzu Greena, że trzeba by zerwać całe pokłady milczenia i tępego zwierzęcego cierpienia i rozpracować je dzień po dniu w trzeźwości, aby Green przypomniał sobie chociaż to, że w jego piątą Wigilię, w Waltham, MA, Tatuś wziął małego jak hydrant Brusia Greena na stronę i wręczył mu, z poleceniem sprezentowania na Gwiazdkę kochanej Mamuś, malowaną w wesołe kolorki Gauguina puszkę polinezyjskich orzechów makadamia marki Mauna Loa[240], którą to walcowatą puszkę orzechów malec zaniósł po schodach na górę i pracowicie zawinął w tyle warstw cynfolii, że gotowy prezent wyglądał jak zapasiony jamnik, którego trzeba było zdzielić pałką przez łeb, a następnie skrępować na obu końcach dwiema rolkami taśmy samoprzylepnej i wstążką w krzykliwym kolorze fuksji, żeby spokojnie legł pod wesoło oświetloną sosenką, a i wówczas miało się wrażenie, że paczka szamocze się z szelestem, albowiem liczne warstwy papieru unosiły się i opadały względem siebie.

Pan Green, Tatuś Bruce’a Greena, był swego czasu jednym z najsłynniejszych trenerów aerobiku w Nowej Anglii – wystąpił nawet raz czy dwa, w dekadzie poprzedzającej erę cyfrową, w nagraniu z aerobikowej serii home video Stalowe pośladki – i cieszył się wielkim wzięciem oraz autorytetem aż do czasu, gdy ku swojej zgrozie, będąc pod trzydziestkę, a więc w najlepszym wieku dla trenera aerobiku, zauważył, że jedna noga mu się wydłuża albo druga skraca, dość że w ciągu kilku tygodni jedna stała się o blisko sześć cali dłuższa od drugiej – jedyne niewyparte wspomnienie ojca, jakie ma Bruce Green, to obraz mężczyzny coraz mocniej, aż niebezpiecznie, przechylonego na jeden bok, który kuśtyka od specjalisty do specjalisty – więc musiał sprawić sobie specjalistyczny but ortopedyczny, czarny jak sadza i składający się w 90% z podeszwy, przez co przypominał but robotnika drogowego od wylewania asfaltu, ważył kilka dobrych funtów i wyglądał groteskowo przy spandeksowych legginsach; krótko mówiąc, Tatuś Brusia Greena skończył się jako trener aerobiku i musiał zmienić zawód, więc rozgoryczony podjął pracę w walthamskim koncernie nowości czy też niezwykłości, coś na „N”, Acme Novelties ‘N Notions albo coś w tym stylu, gdzie pan Green projektował akcesoria do sadystycznych psikusów, specjalizując się w paralizatorze dłoni Jolly Jolt i wybuchowym cygarze Blammo, a także w produktach pobocznych, takich jak entomologiczne kostki lodu, sztuczny łupież itp. Demoralizująca, siedząca, łamiąca charakter praca to zjawisko, które starsze dziecko potrafiłoby zrozumieć, podglądając przez uchylone drzwi nieogolonego mężczyznę, który noc w noc człapie w kapciach po oświetlonym dużym pokoju krokiem bosmana na wzburzonym morzu, co pewien czas robiąc płytki przysiad z wymachem nogi, przy którym prawie się przewraca, mamrocząc coś z goryczą i dzierżąc w dłoni kufel Falstaffa.

Coś musiało wzruszyć chorobliwie bladą i neurasteniczną, lecz troskliwą panią Green, ukochaną mamusię Bruce’a, w prezencie do przesady opakowanym przez malca, że w dzień Bożego Narodzenia sięgnęła pod choinkę najpierw po zmaltretowany jamnikowaty walec w cynfolii i rozpakowała go w pierwszej kolejności, gdy całą rodziną zasiedli przed trzaskającym kominkiem, każde w innym fotelu i przy innym oknie, z innym widokiem na chłoszczący Waltham śnieg z deszczem, mając przed sobą ozdobne miski z bożonarodzeniowymi przysmakami oraz kubki z logo Acme ‘N, zawierające kakao lub bezkofeinową kawę z orzechów laskowych, aby na zmianę otwierać prezenty. Buzia Brusia pałała w blasku ognia, gdy w napięciu śledził rozpakowywanie orzechów, warstwa po warstwie, przy czym pani Green musiała kilkakrotnie użyć zębów do pokonania taśmy klejącej. Wreszcie ostatnia warstwa cynfolii opadła i ukazała się wesoło pokolorowana puszka. Mauna Loa – ulubiony i najbardziej dekadencki smakołyk pani Green. Najbardziej kaloryczne jedzenie na świecie, wyłączając czysty łój. Te orzechy są takie pyszne, że powinno się je pisać O-G-R-Z-E-C-H-Y, mówi mamusia. Brusio z przejęciem potrząsa grzywką, rozlewa kakao na gumisie, co za kochane dziecko, bardziej go cieszy reakcja na prezent, który ofiarował, niż podarek, który sam za chwilę dostanie. Mamusia aż klasnęła w dłonie na wysokości swoich zapadniętych piersi. Westchnienia rozkoszy, słowa protestu (Ach, nie trzeba było). I przykrywka typu EZ-Open na puszce.

Zawartość puszki orzechów makadamia ma postać spiralnie zwiniętego płóciennego węża na sprężynie. Wąż wyskakuje z puszki, a pani Green wrzeszczy, przyciskając dłoń do gardła. Pan Green zaśmiewa się z goryczą profesjonalisty od psikusów i wali Brusia po plecach tak mocno, że Brusiowi gumiś wyskakuje z buzi – to także zachowała pamięć wzrokowa Bruce’a Greena, bez kontekstu, za to z obrzydzeniem – i przeleciawszy łukiem nad całym salonem, ląduje w płonącym kominku z małym zielonym sykiem płomienia. Płócienny wąż sięgnął tymczasem żyrandola ze sztucznego kryształu, o który się zaczepia i zwisa z drżącą sprężyną, a żyrandol huśta się i podzwania kryształkami; pan Green śmieje się jeszcze przez chwilę, gdy przytknięta do delikatnego gardła dłoń mamy Brusia zamienia się w szpony i spazmatycznie orze krtań, z której dobywa się chrapliwy gulgot, a pani Green zatacza się i pada na prawą burtę z zawałem serca, posiniałymi wargami wciąż wyrażając zdumienie. Przez kilka pierwszych chwil pan Green myśli, że żona ich nabiera, więc ocenia jej występ w międzywydziałowej skali gagów Acme 1–8, ale w końcu irytuje się i oznajmia żonie, że co za dużo, to niezdrowo, że straszy ich małego Brusia, który siedzi jak trusia pod rozhuśtanym żyrandolem, robi wielkie oczy i milczy.

I Bruce Green nie odezwał się głośno aż do ostatniej klasy szkoły podstawowej, do której uczęszczał już w Winchesterze, mieszkając u siostry swojej zmarłej matki, przyzwoitej, ale zgrzebnej z wyglądu adwentystki dnia siódmego, która nie nalegała na Brusia, żeby mówił, zapewne ze współczucia, zapewne współczuła temu chłopczykowi o martwych oczach strasznego bólu, jaki musiał odczuć, nie tylko widząc, że podarował Mamuś zabójczy prezent gwiazdkowy, ale i patrząc, jak jego owdowiały asymetryczny Tatuś zapada się psycho-duchowo w okresie żałoby, jak noc w noc po pracy i niedogrzanej w mikrofalówce kolacji dla dwóch osób krąży w kapciach po salonie, drapiąc się powoli po twarzy i rękach, aż wyglądał jak wychłostany kolczastą gałęzią, jak w niezbornych mamrotaniach przeklina Boga i siebie samego, i Acme Nuts ‘N Serpents czy jak to się tam nazywało, jak nie rusza śmiercionośnego węża wiszącego na żyrandolu ze sztucznego kryształu ani śmiercionośnej choinki zatkniętej w czerwony metalowy stojaczek, aż wszystkie lampki się wypaliły, kukurydziane łańcuchy ściemniały i stwardniały, a cała woda ze stojaczka wyparowała, wskutek czego choinka uschła i posypała się brunatnymi igłami na skupione pod drzewkiem nieotwarte prezenty gwiazdkowe, z których jednym była paczka steków z Nebraski w opakowaniu z cherubinkiem, który zaczął się niepokojąco wybrzuszać…; a potem przeżył Lenz jeszcze straszniejszą traumę swoich lat dziecięcych: publiczne aresztowanie, skandal medialny, przesłuchanie Komisji Zdrowia Psychicznego i głośny na cały Środkowy Zachód proces pana Greena, gdyż ustalono post factum, że poświąteczny pan Green – który dowodził, że jeszcze jakoś się trzyma po pogrzebie, chociaż ledwo, jedynie tym, że nadal wiernie uczęszczał co dzień do pracy w Acme Inc. – wziął i porozsyłał gdzie popadło całą skrzynkę wybuchowych cygar Blammo, nafaszerowanych zabójczymi dawkami materiałów wybuchowych na bazie trotylu, czego skutkiem była groteskowa dekapitacja Weterana Wojen za Granicą, trzech rotarian i dwudziestu czterech masonów z sekty Shrinersów na północno-wschodnich terenach południowo-wschodniego Ohio, zanim federalne Biuro Alkoholu, Tytoniu, Broni Palnej i Materiałów Wybuchowych na podstawie makabrycznych dowodów sądowych nie dotarło do laboratorium B. Greena Seniora w Waltham; następnie doszło do ekstradycji i straszliwie zawiłego Przesłuchania przez Komisję Zdrowia Psychicznego, i rozprawy, i kontrowersyjnego wyroku; a potem apelacje, cela śmierci, Zabójczy Zastrzyk i ciotka Bruce’a Greena rozdająca słabe kserokopie traktatów W. Millera w tłumie zgromadzonym przed więzieniem Ohio, gdy zegar odliczał sekundy do Iniekcji, a za ciotką mały Bruce, obserwujący wszystko z buzią bez wyrazu; tłum dziennikarzy i aktywistów przeciwnych karze śmierci, i gapiów w bojowym stylu Madame Defarge, stosy okolicznościowych T-shirtów i czerwonolicy mężczyźni w sportowych marynarkach i fezach, o wściekle wykrzywionych twarzach, których czerwień konkurowała z czerwienią fezów, miotający się w małych autkach, tworząc szwadrony zmotoryzowanych Shrinersów szturmujące bramy ZK Ohio o ścisłym rygorze z okrzykami „Na Stos Bejbi Na Stos” albo bardziej à propos „Zastrzyk Na Śmierć Bejbi Zastrzyk Na Śmierć”, a ciotka Bruce’a Greena, z przedziałkiem pośrodku siwiejących pod toczkiem włosów i twarzą zasłoniętą przez trzy miesiące czarnym siatkowym woalem, który łopotał przytwierdzony do krawędzi toczka, przyciskała główkę Brusia do podpartego fiszbinami biustu, i tak dzień w dzień, aż jego buzia bez wyrazu wklęsła się z jednej strony… Poczucie winy, ból, lęk i nienawiść do siebie tłumił Bruce Green latami za pomocą nieprzepisanych przez lekarza farmaceutyków, aż stłumił je skutecznie do tego stopnia, że dziś tylko kategorycznie unika produktów i usług, które mają w nazwie ‘N, zawsze sprawdza dłoń, którą ktoś mu podaje, woli okrążyć blok niż natknąć się na fezy w małych autkach i zdradza milczący syndrom fascynacji/grozy wobec wszystkiego, co choćby luźno wiąże się z Polinezją. Zapewne to płynąca z daleka muzyka luau, która wije się echem pośród blokowisk Allston, sprawia, że Bruce Green schodzi jak zahipnotyzowany z Union Square i zdąża pod górkę Comm. Ave., dochodząc do Brighton i dalej w górę, do rogu Comm. Ave. i Brainerd Road, gdzie ma swoją siedzibę tawerna Niezbadane Życie z pulsującym neonem niebieskiej flaszki nad wejściem, i tam dopiero Bruce Green uprzytamnia sobie, że Lenz już mu nie towarzyszy, że nie wspiął się z nim razem na wzgórze, chociaż Green odstał w wylocie alejki na Union Square o wiele dłużej, niż potrzeba, żeby się odlać.

Rozdzielili się – to sobie uświadamia. Stojąc daleko na południowy zachód od Union, na Comm., Green gapi się na ruch uliczny, na tory kolejki, na klientelę baru i na wielką flaszkę neonu pulsującego nad NŻ. Zastanawia się, czy to on bezwiednie wystawił Lenza, czy Lenz jego, i o niczym więcej nie rozmyśla, ta kwestia wyczerpuje całą złożoność Greenowego rozumowania, stanowi jego myśl na tę chwilę. Tak jakby wszystkie traumy związane z puszką orzechów i cygarem spłynęły w jakąś psychiczną rynnę za lat dziecinnych Greena, pozostawiając tylko oleisty zaciek, który czasem błyśnie zniekształconym odbiciem światła. Świergotliwą polinezyjską muzykę słychać tu, na górze, o wiele lepiej. Green podejmuje ostrą wspinaczkę na wzgórze Brainerd Rd., na którym kończy się enfieldzka linia kolejki. Może Lenzowi od którejś godziny nie wolno posuwać się prosto na południe. Zbocze nie jest przyjazne butom robotnika drogowego. Po wstępnej fazie Odstawienia i Odtrucia, w której czuł się, jakby miał w głowie oszalałego myszoskoczka, Bruce Green powrócił do swego mózgowego stanu wytłumionej psychonormalności, w którym miewa jedną jedyną dojrzałą myśl raz na sześćdziesiąt sekund, i tylko jedną na raz, a każda myśl materializuje się od razu w stanie pełnym i trwa przez minutę, po czym topnieje jak ciekłokrystaliczny wyświetlacz. Jego opiekun w Ennet House, znany z szorstkiej miłości Calvin T., uskarża się, że słuchać Bruce’a Greena to jakby słuchać kranu, z którego bardzo wolno kapie woda. Calvin T. twierdzi, że Green sprawia wrażenie nie tyle błogo spokojnego czy zatopionego we własnych myślach, ile kompletnie zamkniętego, odciętego, toteż on, Calvin T., usiłuje co tydzień obudzić Greena, drażniąc go słownie. Następną pełną myślą Greena jest uświadomienie sobie, że chociaż wstrętna hawajska muzyka brzmiała przedtem, jakby sączyła się w kierunku na północ od allstońskich torów kolejowych, to teraz brzmi tym głośniej, im dalej na zachód posuwa się Green w stronę ostrego zakrętu enfieldzkiej Cambridge St. i Szpitala św. Elżbiety. Brainerd Road pomiędzy Commonwealth a Cambridge St. jest sinusoidalną falą przyprawiających o zadyszkę wzgórz i prowadzi przez osiedla, które Tiny Ewell nazywa Kolonią Depresyjną: niekończące się szeregi stłoczonych trzypoziomowych domków, różniących się żałosnymi detalami architektonicznymi, podkreślającymi tylko ich fundamentalną identyczność; pozapadane ganki, odłażące tynki, karbunkułowate sajdingi z aluminium, które nie zniosły gwałtownych wahań temperatury, zaśmiecone podwórka z walającymi się garnkami, spłachetkami trawy, zwierzakami w klatkach i dziecięcymi zabawkami, eklektyczne zapachy potraw i szokująco różne firanki albo żaluzje, w każdym oknie inna, jako że te stare domy podzielono na mieszkania dla wyalienowanych studentów BU albo rodzin przybyłych z Kanady lub z Wklęsłości czy też dla jeszcze bardziej wyalienowanych studentów Boston College, choć tak naprawdę całość sugeruje, że najemcy tych mieszkań to podobni do Greena i Bonk młodzi ludzie z niższych sfer społecznych, którzy ostro imprezują, wieszają w łazience plakaty Fiends In Human Shape albo Choosy Mothers, albo Snout czy Bioavailable Five[241], w sypialni mają czarne lampy, a na podjeździe plamy po wymianie oleju, naczynia po kolacji wywalają na podwórko, bo nie chce im się zmywać, i kupują nowe w Caldorze, a na dodatek, chociaż są już po dwudziestce, co wieczór zażywają Substancje, używają słowa „impreza” jako czasownika i umieszczają wzmacniacze w otwartych oknach mieszkań, żeby puszczać muzykę na cały regulator, bo jeszcze muszą łyknąć parę piw z laską, nakarmić ją cukiereczkami i powciągać koks z różnych części jej gołego ciała, i nigdy im się to nie nudzi, więc balangują noc w noc po robocie, rzygając ostrą muzą w okna sąsiadów. Nagie drzewa na tej ulicy mają gęste gałęzie, to ten gatunek drzew, który po ciemku przypomina odwrócone miotły, Green nie zna ich nazwy. Hawajska muzyka, jak się teraz okazuje, pociągnęła go na południowy zachód: dobywa się gdzieś stąd, z okolic W. Brainerd, więc Green zdąża pod prąd, chcąc dotrzeć do źródła tych dźwięków, powodowany ślepą, naznaczoną grozą fascynacją. Większość podwórek jest ogrodzona siatką z nierdzewnej stali, gdzieniegdzie pies podwórzowy zawyje albo częściej zacznie szczekać i warcząc, rzuci się na siatkę w kierunku Greena, a siatka zadrży pod jego impetem, powybrzuszana już miejscami od wcześniejszych psich ataków na przechodniów po drugiej stronie ogrodzenia. Myśl, że nie boi się psów, dojrzewa i zanika w śródmózgowiu Greena. Jego kurtka poskrzypuje z każdym krokiem. Temperatura systematycznie spada. Ogrodzone podwórka przed domami są zasłane zabawkami i puszkami po piwie, to ten typ podwórek, na których brunatna trawa wyrasta nierównymi kępami, a niezgrabione liście piętrzą się zwiane wiatrem pod siatką okoloną niestrzyżonym żywopłotem, zza którego widać zapadnięte werandy, a na nich przepełnione kosze na śmieci i niezawiązane wory z odpadkami, których nikomu nie chciało się wynieść do pojemnika ZROE na rogu, więc wiatr wywiewa śmieci na podwórze, gdzie mieszają się one ze zwianymi pod siatkę liśćmi, a niektóre wylatują aż na chodnik, gdzie nikt ich nie zbiera, więc z czasem zaczynają stanowić element ulicznej scenerii. Puszka po bezorzeszkowych drażach M&M’s jest jakby wprasowana w betonowy chodnik pod stopami Greena, tak wybielona przez żywioły, że przybrała odcień kości i ledwo można w niej rozpoznać puszkę po bezorzeszkowych drażach M&M’s. Green zidentyfikował puszkę po m&m’sach; podnosi oczy i dostrzega Randy’ego Lenza. Green natknął się na Lenza tu, na wysokim odcinku Brainerd: Lenz kroczył teraz dziarsko, sam, kawałek przed Greenem, widoczny w blasku działającej latarni o jakąś przecznicę dalej pod górkę. Z jakiegoś powodu wzdraga się zawołać. Niezbyt tu stromo. Za to zrobiło się dosyć zimno, więc oddech Greena wygląda identycznie, bez względu na to, czy Green pali, czy nie. Wysokie, wygięte latarnie patrzą na Greena dokładnie tak, jak działa marsjańskich statków kosmicznych, które pluły w nich zabójczymi promieniami podczas zdobywania planety w starym jak świat kartridżu, którego Tommy Doocy nigdy nie miał dość i który opatrzył nalepką „Wojna Wellesów”. Muzyka hawajska dominuje już teraz nad dźwiękowym pejzażem, dobiegając mniej więcej stamtąd, gdzie teraz widać tył płaszcza Lenza. Ktoś najwyraźniej wystawił na parapet głośniki, z których leci polinezyjska muza. Upiornie natarczywy dźwięk slajdu gitary hawajskiej o otwartym stroju niesie się jak balon przez półmrok ulicy i odbija od fasad ruder po przeciwnej stronie, to Don Ho i Sol Hoopii Players, muzyka spódniczek z trawy i spienionych fal, która każe Greenowi zatkać uszy palcami i tym bardziej przyspieszyć kroku w stronę źródła hawajskich dźwięków, którym jest różowy, a może morski dwupiętrowiec z sypialnią na górze, pod dachem z czerwonej dachówki, z wywieszoną z okna sypialni biało-niebieską quebecką flagą na kiju i solidnymi wzmacniaczami JBL w dwóch oknach po obu stronach flagi; głośniki mają zdjęte osłony, więc widać rozhulane w środku miedziane brzuszki modułów niskotonowych, zalewających dom przy skrzyżowaniu z 1700 nieznośnym brzmieniem ukulele i dudniącą perkusją. Palce w uszach zdały się tylko na tyle, że do hawajskiego jazgotu dołączyło pikanie pulsu Greena i podwodny szum jego oddechu. W oświetlonym oknie za głośnikami ukazują się i znikają liczne postacie w kraciastych flanelowych lub kwiecistych hawajskich koszulach i naszyjnikach z kwiatów, a ich ospałe ruchy świadczą o chemicznej zabawie z tańcami i zażyłością społeczną. Oświetlone okna rzucają wąskie prostokąty światła przez całe podwórze, które wygląda jak chlew. Coś w ruchach idącego przodem Randy’ego Lenza, który posuwa się na palcach, wysoko unosząc kolana, niczym wodewilowy zły duch o niecnych zamiarach, powstrzymuje Greena przed zawołaniem go po imieniu, nawet gdyby zdołał przekrzyczeć to, co dla niego jest rykiem krwi, dyszenia i Ho. Lenz przecina leżący na chodniku stożek światła jedynej działającej latarni i podchodzi do stalowej siatki ogrodzenia jazgotliwego quebeckiego domu, wyciągając coś w stronę psiska wielkości kuca szetlandzkiego, którego smycz jest zaczepiona o kołowrotek na czymś, co przypomina fluorescencyjny plastikowy sznur na bieliznę, po którym może się przesuwać. Jest zimno, rozrzedzone powietrze szczypie lodowate palce Greena wetknięte w przemarznięte do bólu uszy. Green obserwuje, przejęty do poziomu emocjonalnego, o jaki się nie podejrzewał, coś ciągnie go do przodu, więc posuwa się powolutku, patrząc to z lewa, to z prawa, żeby nie zgubić Lenza w mgle oddechu, ale nie woła, jest zafrapowany. Green z Mildred Bonk i druga para, z którą pomieszkiwali w przyczepie u T. Doocy’ego, przeszli kiedyś fazę zadawania się z ludźmi z college’u i chodzenia na ich imprezy i razu pewnego, w lutym, Green znalazł się w sypialni Uniwersytetu Harvarda, gdzie odbywało się party pod hasłem Plaża: na podłogę wysypali chyba całą wywrotkę piachu, wszyscy nosili naszyjniki z kwiatów i byli opaleni po samoopalaczu albo po solarium, kupa postawnych blondynów w kwiecistych koszulach na wierzchu przechadzała się po lokalu z miną noblest oblige, sącząc drinki z parasolkami, inni znowuż paradowali w samych kąpielówkach, bez koszul, a na ich plecach nie widniał nawet jeden pryszcz i udawali, że surfują na desce, którą ktoś przybił do garbatej fali z niebieskiego i białego papier mâché, poruszanej wstawionym pod spód motorkiem; tymczasem wszystkie dziewczyny w spódniczkach z trawy snuły się po pokoju i próbowały zmysłowo tańczyć hula, eksponując uda z bliznami po liposukcji przez rozkołysaną trawę swoich spódniczek, a Mildred Bonk, ubrana w spódniczkę z trawy i top od bikini pobrany ze sterty przy beczce z piwem, chociaż była w siódmym miesiącu ciąży, wkręciła się z szelestem w mainstream zbiorowego swingu, Bruce Green natomiast czuł się niezręcznie i nie na miejscu w swojej tandetnej skórzanej kurtce, z włosami, które ufarbował sobie na pomarańczowo benzyną w chwili zamroczenia, i z naszywką ŻRYJ BOGATYCH, którą perwersyjnie pozwolił Mildred Bonk przyfastrygować w kroku swoich policyjnych spodni, no ale w końcu towarzystwo zmęczyło się motywem Hawaii Five-0 i zaczęło puszczać kawałki Dona Ho i Sola Hoopiiego, których polinezyjskie dźwięki tak żenująco fascynowały, odstręczały i paraliżowały Bruce’a Greena, że przysunął sobie kosz plażowy do beczki z piwem, rozsiadł się w nim i pompując bez ustanku, wychylał jeden za drugim plastikowy kubek piwnej piany, aż urżnął się do całkowitej awarii zwieraczy, tak że nie tylko się posikał, ale i zesrał w spodnie, drugi raz w całym życiu, a pierwszy publicznie, i ogarnął go skomplikowany, wielowarstwowy wstyd, i musiał bardzo ostrożnie dojść do najbliższego kibla, ściągnąć portki i obetrzeć się cały jak, kurwa, niemowlak, zamykając przy tym jedno oko, bo widział się podwójnie i nie był pewien, która z tych dwóch postaci jest prawdziwa, a potem nie miał co zrobić z zafajdanymi spodniami, więc uchylił drzwi łazienki, wysunął wytatuowaną rękę i zagrzebał je w piasku pokrywającym podłogę salonu jak kocią kuwetę, no ale powstał problem, w co ma się ubrać, żeby wyjść z kibla i z lokalu i dostać się do domu, więc zamykając jedno oko, sięgnął znów za drzwi, z trudem dostał palcami do sterty spódniczek z trawy i plażowych staniczków, złapał jedną spódniczkę z trawy, włożył ją i wymknął się z hawajskiej sypialni bocznymi drzwiami, niezauważony przez nikogo, po czym Czerwoną Linią, metrem C-Greenie i autobusem dotarł do domu, w lutym ubrany w tandetną skórzaną kurtkę, buciory wylewacza asfaltu i spódniczkę z trawy, która okrutnie podwiewała, i przez trzy następne dni nie ruszał się z przyczepy zaparkowanej przy torach, sparaliżowany depresją o nieznanej etiologii, tylko leżał na zasyfionej kanapie Tommy’ego D., pił southern comfort prosto z flaszki i obserwował węże Doocy’ego, które przez te trzy dni ani drgnęły w terrarium, a Mildred urządziła mu dwudniową awanturę, po pierwsze za to, że siedział naburmuszony przy beczce, a po drugie, że wymiksował się z imprezy i zostawił ją w siódmym miesiącu ciąży w zapiaszczonym pokoju pełnym opalonych blondynek, które wypowiadały się nieprzychylnie o jej tatuażach i o dziwakach mówiących bez poruszania dolną szczęką i wypytywały ją, gdzie „spędza lato”, i radziły, gdzie wziąć pożyczkę bez oprocentowania, i zapraszały do siebie na górę, żeby pochwalić się miedziorytami Dürera, i zapewniały, że otyłe dziewczyny są niesamowicie pociągające przez to, że lekceważą kanon kulturowo-ascetyczny, a Bruce Green leżał, w głowie non stop dudnił mu Hoopii i dręczył go nieokreślony ból, i nie powiedział ani słowa, przez trzy dni nie miał nawet jednej w pełni uformowanej myśli, a spódniczkę z trawy, ukrytą zapobiegliwie pod materacem kanapy, z wściekłością rozszarpał na strzępy, których ścinkami zasypał założoną przez Doocy’ego hydroponiczną hodowlę marihuany w wannie, dla osłony. Lenz kilkakrotnie zjawia się i znika w polu widzenia Greena na przestrzeni dwunastu kroków andante, ale wciąż stoi przed domem kanadyjskich uchodźców, trzymając po swojej stronie siatki małą puszkę czegoś, czym kropi furtkę, jednocześnie pokazując psu coś, co pochłania całą jego uwagę. Green, nie wiedzieć dlaczego, spogląda w tym momencie na zegarek. Różowy czy pomarańczowy sznur na bieliznę drga lekko, gdy pies wychodzi na spotkanie Lenza po swojej stronie wolno otwartej furtki. Wielkie psisko nie zachowuje się ani przyjaźnie, ani wrogo, ale jest zaciekawione. Smycz i sznur nie powstrzymałyby go, gdyby uznał Lenza za produkt spożywczy. Na palcu Greena został ślad materii o gorzkawym zapachu, Green nie umie się oprzeć powąchaniu jej. O drugim palcu zapomniał: został w uchu. Podszedł już całkiem blisko, stoi w cieniu vana tuż za piramidą sodowego światła latarni, jakieś dwa domy od źródła zjadliwych dźwięków, które nagle cichną pomiędzy przebojami z jednej z pierwszych płyt Ho, Don Ho: From Hawaii With All My Love, dzięki czemu Green słyszy z otwartych okien imprezowe barytony Kanadyjczyków, a od furtki cichy, przymilny głos Lenza, który przemawia jak do małego dziecka: „Am am dobli piesio” i tym podobne, ewidentnie do psa, który podchodzi do niego z neutralną, lecz czujną ostrożnością. Green nie ma pojęcia, co to za pies, ale bydlak jest wielki. Green nie pamięta wyglądu swojego papy, nieboszczyka p. Greena, a tylko dwoisty dźwięk jego stąpnięć, gdy krążył po salonie w Waltham, i szelest papierowej torby osłaniającej piwo w jego dłoni. Jest dobrze po 22:45. Smycz ślizga się z sykiem po sznurze do bielizny i zatrzymuje psa o kilka kroków od otwartej furtki, w której stoi Lenz, lekko pochylony do przodu, jak ktoś, kto gaworzy po dziecinnemu do psa. Green widzi teraz, że Lenz trzyma przed sobą lekko nadgryziony kawał starego, stwardniałego pasztetu roboty Dona G. i wyciąga go w stronę szarpiącego się psa. Lenz ma beznamiętnie skupioną minę krótkowłosego mężczyzny z licznikiem Geigera. Natarczywa muzyka Ho rozbrzmiewa od nowa całkiem znienacka, jak to CD, paskudny wynalazek. Green z jednym palcem w uchu obraca się nieznacznie, żeby cień Lenza nie zasłaniał mu widoku. Muzyka wzdyma się jak balon i dudni. Nucki puszczają na cały regulator piosenkę My Lovely Launa-Una Luau Lady, która działa na Greena jak płachta na byka. Część instrumentarium brzmi jak harfa na kwasie. Perkusja o brzmieniu wydrążonej kłody wali jak serce w stanie ekstremalnego przerażenia. Greenowi zdaje się, że okna w domach naprzeciwko przejmują te horrendalne wibracje. Green miał już tego popołudnia o wiele więcej niż jedną myśl na minutę, pisk chomikowego młynka zaczyna drążyć go od środka. Ten falujący dygot to gitara o otwartym stroju, która napełnia głowę małego Brusia białym piaskiem, falującymi brzuchami i głowami, które przypominają paradę sponsorskich balonów w Nowy Rok: wielkie, miękkie, błyszczące, obwisłe, pomarszczone, szczerzące się głowy potakują i podskakują, nadymając się powoli w jeden wielki łeb, napinając do granic sznurki, na których się trzymają. Green nie oglądał noworocznej parady od Roku Podpasek Higienicznych Tucks, a tamta była obsceniczna. Green stoi na tyle blisko domu zhawajanizowanych Nucków, że widzi adres: 412 W. Brainerd. Samochody, jakimi jeździ klasa robotnicza, czteronapędówki i vany, obstawiły całą ulicę w imprezowym stylu, jakby parkowane w pośpiechu, niektóre z kanadyjskimi tablicami. Na niektórych okienkach nalepki z lilijką i hasła w kanadyjskim dialekcie. Stare montego parkuje tuż przed 412 i wygląda wyzywająco z dwoma kołami na krawężniku i wiankiem kwiatów powieszonym chojracko na antenie, a matowe elipsy na własnym sumptem pomalowanej karoserii świadczą o tym, że silnik był rozwiercony i maska mocno się nagrzewa; tymczasem Lenz przyklęknął na kolano, odłamuje kawałek pasztetu i rzuca go dołem na ziemię w zasięgu smyczy. Pies podchodzi i schyla łeb do mięsa. Charakterystyczny odgłos przeżuwania pasztetu Gateleya plus upiorny, trelujący ryk gitarowej muzyki. Lenz podnosi się teraz, a jego ruchy w obrębie podwórza to roztapiają się, to wiją w zmiennych cieniach. W oświetlonym oknie najdalszym od sflaczałej flagi przesuwają się w tę i z powrotem potężni brodaci kolesie w krzykliwych koszulach, pstrykający palcami spod łokci, a za nimi snują się ukwiecone panny. Wiele głów jest zadartych i przyssanych do flaszek Molsona. Kurtka Greena poskrzypuje, gdy próbuje on odetchnąć. Ten wąż wyskoczył z puszki z takim odgłosem: spronnng. Ciotka Greena w Winchesterze siedzi w kąciku śniadaniowym przy oślepiającym świetle zimowego świtu i po cichu rozwiązuje wykreślankę. Dwa okna sypialni są do połowy zastawione dudniącymi prostopadłościanami głośników JBL. Green zalicza się do tych, którzy głośnik JBL i zieloną butelkę Moltona rozpoznają z daleka.

Pojawia się dojrzała myśl: głos Ho ma w sobie coś z gatunku: maści.

Gdyby któraś kudłata quebecka głowa widoczna w tych oknach wyjrzała teraz przypadkiem na podwórze, prawdopodobnie zobaczyłaby, jak Lenz kładzie następny kawał mięsa przed domowym ulubieńcem, a jednocześnie zdejmuje coś z ramienia pod płaszczem, po czym ukradkiem zachodzi psa od tyłu i obejmuje go okrakiem, kładzie przed nim resztę pasztetu, nad którym pies się schyla, słychać chrzęst płatków kukurydzianych, którymi Don ozdobił pasztet, i łapczywy odgłos żarcia komunalnego mięsa. Ręka wysuwa się spod płaszcza i podnosi się z czymś, co wygląda, jakby mogło błyszczeć, gdyby blask światła z okien sięgał dość daleko w głąb podwórza. Bruce Green przez cały czas odgania sprzed twarzy obłok oddechu. Piękny płaszcz Lenza wzdyma się wokół psiego zadu, gdy Lenz pochyla się i jedną ręką łapie psa za kark, po czym stękając głośno, prostuje plecy, dźwigając psa na tylne łapy, przednie łapy zwierzęcia rozpaczliwie grzebią w powietrzu, a psi skowyt zwabia postać w kwiatach i flaneli w oświetlony prześwit nad jednym ze wzmacniaczy na parapecie. Green ani myśli krzyknąć z kryjówki w cieniu, a czas zastyga ze spionizowanym psem i Lenzem za jego grzbietem, wreszcie Lenz spuszcza uniesioną dłoń i przesuwa nią gwałtownie po psim gardle. Matowy łuk wyrasta z tego miejsca, które przecięła w poprzek ręka Lenza, i łuk ten rozbryzguje się na furtce i na chodniku ulicy. Balon muzyki wzdyma się bez ustanku, ale Green słyszy, że Lenz mówi coś jakby „Jak śmiesz”, z wielkim naciskiem, upuszczając psa pyskiem na ziemię, a jednocześnie postać w oknie wydaje cienki męski krzyk, pies ląduje na boku z mięsistym chrzęstem 32-kilowego worka kostek lodu, wszystkie cztery psie łapy przebierają bezużytecznie, ciemna powierzchnia trawnika czernieje pulsującą plamą z psiego pyska, który otwiera się i zamyka. Green bezwiednie wysunął się z cienia furgonetki w kierunku Lenza i nagle uświadamia to sobie, i przystaje pomiędzy dwoma drzewami na ulicy przed numerem 416; chciałby zawołać Lenza, ale dopadła go dławiąca afazja, jaka zdarza się ludziom w złych snach, więc tylko stoi między pniami z palcem w uchu i patrzy. Lenz stoi nad zewłokiem wielkiego psa, tak jak się stoi nad skarconym dzieckiem, wyprostowany i emanujący autorytetem, i czas zastyga, aż na tle piosenki Ho rozlega się przeraźliwy zgrzyt dawno nieotwieranych okien i źle wróżący tupot licznych buciorów na schodach pod numerem 412. Podejrzanie przyjazny kawaler, sąsiad jego ciotki, miał dwa duże zadbane psy, a ilekroć Bruce mijał dom sąsiada, te psy drapały w podest ganku i podbiegały z ogonami do góry pod anodowane ogrodzenie, tak jakby grały na tym metalowym płocie łapami, uradowane, że go widzą. Że po prostu mogą sobie na niego popatrzeć. Dłoń Lenza z nożem znowu się wznosi i ostrze nie błyska w świetle latarni, gdy Lenz, pomagając sobie drugą ręką, przerzuca się bokiem przez ogrodzenie i pospiesznie uchodzi pod górę Brainerd Rd. w południowo-zachodnim kierunku na Enfield, przy czym jego półbuty stukają elegancko po chodniku, a rozpięty płaszcz wydyma się jak żagiel. Green wycofuje się za jedno z drzew, obserwując barczyste postacie we flaneli, które siejąc za sobą płatki kwietnych naszyjników, wylegają jak mrówki na zapadnięty ganek i na podwórze, kilku ma ukulele, a wszyscy mają gardłowy, cudzoziemski akcent, niewątpliwie kanadyjski, kłębią się i jazgoczą, paru przyklęka nad korpusem byłego psa. Rosły brodacz, tak ogromny, że obszerna hawajska koszula ledwo się na nim dopina, podniósł torebkę po pasztecie. Drugi brodaty facet, z bujnymi włosami, podnosi z ciemnej trawy coś, co wygląda jak biała gąsienica, trzyma to delikatnie między kciukiem a palcem wskazującym i ogląda. Jeszcze inny olbrzym, w spodniach na szelkach, upuszcza piwo i podnosi bezwładnego psa, który zwiesza mu się przez ramię brzuchem do góry, jak omdlała dzieweczka, ociekając krwią i wierzgając jeszcze jedną łapą, a ten gość albo wrzeszczy, albo śpiewa. Tamten pierwszy rosły Nuck, z torebką, łapie się za głowę na znak przerażenia i wraz z dwoma innymi Nuckami podbiega ciężko do ciasno zaparkowanego montego. Na parterze domu po drugiej stronie Brainerd zapala się lampa i podświetla od tyłu postać odzianą górą w garnitur, a dołem w wózek inwalidzki, usadowioną tuż przy oknie, bokiem, tak jak to inwalidzi na wózkach mają w zwyczaju, kiedy chcą się do czegoś zbliżyć: człowiek na wózku obserwuje ulicę i zatłoczone Nuckami podwórze. Hawajska muzyka chyba ustała, ale nie gwałtownie, nikt nie wyłączył płyty w połowie. Green cofnął się głębiej za drzewo, które obejmuje jednym ramieniem. Gruba laska w ohydnej spódniczce z trawy mówi „Ble!” i powtarza to kilka razy. Padają wyrażenia obsceniczne i silnie akcentowane tradycyjne hasła w rodzaju „Stop!” czy „Tam jest!”, z pokazywaniem palcami. Kilku kolesiów wybiega na chodnik za Lenzem, ale noszą te ciężkie buciory, a Lenz sporo ich wyprzedza, na dodatek w pewnym momencie skręca ostro w lewo i całkiem znika w jakiejś alejce albo na większym podjeździe, chociaż wciąż słychać jego wytworne obuwie. Jeden ze ścigających dosłownie potrząsa za nim pięścią. Montego, które okazuje się mieć problemy z tłumikiem, stacza się z głośnym brzękiem z krawężnika i pozostawia na jezdni podwójny nawias w wyniku profesjonalnie wykonanej nawrotki, po czym pruje pod górę za Lenzem; to bardzo nisko zawieszone, szybkie i niekiepskie autko, teraz w dodatku ozdobione hawajskim wieńcem na antenie, który to wieniec pęd powietrza wyciągnął w cienką elipsę, roniącą białe płatki w nieskończoność opadające na ziemię. Green myśli, że palec chyba mu przymarzł do środka ucha. Nikt jakoś nie gestykuluje, dając do zrozumienia, że złoczyńca mógł mieć wspólnika. Nic nie wskazuje na to, żeby rozglądali się za bezwiednie współwinnym kompanem mordercy psa. Tuż za podświetloną od tyłu postacią na wózku w oknie po przeciwnej stronie ulicy ukazała się druga postać na wózku inwalidzkim – obie mogą widzieć Greena przytulonego do drzewa z dłonią przy uchu, tak że wygląda, jakby otrzymywał komunikaty przez jakiś nadajnik w słuchawce. Nucki wciąż mrowią się w podwórzu w trudny do opisania cudzoziemski sposób, jako że jeden Nuck chodzi w kółko jak pijany, zataczając się pod ciężarem zdechłego psa, a przy tym mówi coś do nieba. Green zaczyna bardzo dobrze poznawać drzewo, gdy tak stoi rozpłaszczony o jego pień po zawietrznej i dyszy w korę, żeby obłok wydechu nie wyłonił się zza drzewa i nie został uznany za oddech wspólnika.

Mario Incandenza będzie obchodził dziewiętnaste urodziny w środę 25 listopada, w przeddzień Święta Dziękczynienia. Jego bezsenność nasila się, odkąd Madame Psychosis zawiesiła prowadzenie audycji – a to już trzeci tydzień – i WYYY forsuje z powrotem na jej miejsce kiepską Miss Diagnosis, która zaczęła od czytania w świńskiej łacinie Janowej Apokalipsy, kompromitując się w sposób nader przykry dla słuchacza. Przez kilka nocy w salonie DDyr Mario usiłuje zasnąć przy nocnym radiu WODS, które nadaje narkotyzujące orkiestrowe aranżacje starych przebojów The Carpenters. To tylko pogarsza sprawę. Dziwnie jest odczuwać tęsknotę za czymś, czego być może nawet się nie znało.

Mario dotkliwie poparzył sobie miednicę, opierając się o gorącą żeliwną płytę kuchni, kiedy gawędził z panią Clarke. Chodzi z biodrem owiązanym bandażem pod starymi sztruksami Orina, a gdy przechadza się późną nocą, nie mogąc spać, balsam pod bandażem wydaje kląskający odgłos. Uraz okołoporodowy, który zdiagnozowano u Maria, dopiero gdy miał sześć lat i pozwolił Orinowi wytatuować sobie ramię rozgrzaną do czerwoności grzałką, nosi nazwę Dziedzicznej Dysautonomii i jest wadą neurologiczną, z powodu której Mario praktycznie nie czuje bólu. Dzieciaki z EAT droczą się z nim z tego powodu, a czasem nawet Hal odrobinę zazdrości mu tej cechy, ale wada jest poważna i bardzo niebezpieczna, czego dowodem choćby oparzenie miednicy, które odkryła dopiero pani Clarke, kiedy poczuła swąd przypalających się, jak sądziła, bakłażanów.

W DDyr Mario nocuje na dmuchanym materacu w ciasnym puchowym śpiworze, na granicy fioletowego światła lamp domowej szklarni; wiatr trzęsie dużym wschodnim oknem, a on słucha maślanych skrzypiec i czegoś, co brzmi jak cytra. Od czasu do czasu na górze, gdzie mieszczą się pokoje C.T. i Mamuś, rozlega się przenikliwy, przeciągły krzyk. Mario pilnie nasłuchuje, czy krzyk ten skończy się śmiechem Avril, czy jej wrzaskiem. Avril cierpi na lęki nocne, które są jak koszmarne sny, tyle że gorsze, i dopadają małe dzieci oraz, jak widać, także dorosłych, którzy największy dzienny posiłek zjadają tuż przed spaniem.

Wieczorne modlitwy zajmują Mariowi prawie godzinę, a czasem dłużej i nie są dla niego przykrym obowiązkiem. Mario nie klęka; to raczej jak rozmowa. I jak ustalił Hal, nie jest sfiksowany, nie słyszy w odpowiedzi głosów kogoś lub czegoś.

Hal spytał go, kiedy wróci ze spaniem do ich wspólnego pokoju, co sprawiło Mariowi przyjemność.

Ustawicznie próbuje wyobrazić sobie Madame Psychosis – która w jego fantazjach jest bardzo wysoka – spoczywającą na leżaku plażowym rozmiaru XL i nieodzywającą się całymi dniami. Ale nie za bardzo mu to wychodzi.

Mario nie umie powiedzieć, czy Hal jest smutny. Coraz mu trudniej odczytywać stany umysłu i ducha Hala. To go martwi. Dawniej umiał na ogół niejako prewerbalnie, w żołądku, odgadnąć, gdzie Hal akurat się znajduje i co robi, nawet jeżeli Hal był gdzieś daleko i grał w tenisa albo gdy Mario gdzieś wyjechał, a teraz już tego nie potrafi. Wyczuć. To go martwi i napawa takim uczuciem jak sen, w którym straciło się coś ważnego i nawet się nie pamięta, co to było, ale wie się, że było ważne. Mario tak strasznie kocha Hala, że serce mu wali. Nie musi zastanawiać się, w kim zaszła zmiana – w nim samym czy w bracie – bo Mario nigdy się nie zmienia.

Nie powiedział Mamuś, że zamierza się przejść po wyjściu z jej gabinetu, gdzie interfejsowali: Avril zazwyczaj usiłuje w nienatarczywy sposób odwieść Maria od nocnych spacerów, bo po pierwsze, Mario nie najlepiej widzi po ciemku, po drugie, tereny otaczające wzgórze EAT nie należą do najsympatyczniejszych, a po trzecie, nie da się ukryć, że Mario byłby, w sensie fizycznym, łatwym łupem dla każdego napastnika. Więc chociaż jednym z symptomów Dziedzicznej Dysautonomii jest relatywny bezlęk fizyczny[242], Mario ogranicza swoje nocne przechadzki do niedużych obszarów, przez szacunek dla nerwów Avril[243]. Czasami spaceruje po terenach Szpitala Publicznego Enfield Marine u stóp wschodniego zbocza wzgórza, bo jest tam stosunkowo zacisznie, na tych terenach, i zna osobiście paru nocnych stróżów EM, od czasu gdy jego ojciec zatrudnił ich w rolach bostońskich policjantów, gdy kręcił swój udziwniony film Wybierz C jak Chuć; i podoba mu się nocą na terenach EM, bo okna zróżnicowanych ceglanych budynków rozświetla żółte światło lamp[244], a na parterach widać ludzi grających w karty, rozmawiających albo oglądających TP. Lubi też Mario bieloną cegłę, bez względu na jej stan utrzymania. Poza tym wiele osób widocznych w oknach tych zróżnicowanych ceglanych domów to kalecy, garbaci, pochyleni na jeden bok lub całkiem pogięci i Mario czuje, że poprzez nich jego serce wychodzi naprzeciw światu, co jest dobre na bezsenność. Kobiecy głos woła ratunku bez specjalnego przekonania – to nie to samo co nocne śmiechy lub wrzaski Mamuś – z ciemnego okna na górnym piętrze. A po przeciwnej stronie uliczki zastawionej samochodami, które wszyscy muszą przeparkować o godzinie 00:00, stoi Ennet House, którego Kierowniczka jest niepełnosprawna, kazała sobie zainstalować podjazd dla wózków inwalidzkich i już dwa razy zaprosiła Maria za dnia do środka na Bezkofeinowy Milenialny Napój Gazowany, więc Mario lubi to miejsce: panują tam tłok i wrzawa i na żadnym meblu nie ma plastikowego pokrowca, nikt nikogo nie zauważa, nikt nie komentuje niepełnosprawności, a Kierowniczka jest dla wszystkich miła i ludzie otwarcie płaczą przed sobą nawzajem. Wnętrze Ennet House pachnie jak popielniczka, ale Mario za każdym razem czuł się tam dobrze, bo Dom jest bardzo prawdziwy; ludzie płaczą, robią raban i stają się mniej nieszczęśliwi, a kiedyś nawet Mario słyszał, jak ktoś mówi „Bóg” z całkiem poważną miną i nikt nie spojrzał na niego pogardliwie ani nie uśmiechnął się w sposób zdradzający zażenowanie.

Ale po 23:00 w Ennet House nie wolno przebywać gościom, ponieważ obowiązuje tam capstrzyk, więc Mario mija Dom i drepcze dalej po popękanym chodniku, i widzi rozmaite osoby w oknach na parterze. Wszystkie okna są oświetlone, niektóre uchylone i na zewnątrz słychać charakterystyczny hałas domu pełnego ludzi. Z któregoś okna na piętrze wychodzącego na ulicę dobiega głos: „Daj to tutaj, daj to tutaj”. Ktoś płacze, a ktoś inny się śmieje albo strasznie kaszle. Poirytowany męski głos z bocznego okna kuchni mówi coś do kogoś, kto właśnie powiedział coś w rodzaju: „To spraw se sztuczną szczękę”, po czym posypała się seria przekleństw. W innym oknie na górze, nieco z boku, nad podjazdem dla wózków i oknem kuchennym, gdzie miękka ziemia przynosi ulgę uciskowi policyjnego zamka i ołowianej sztaby, wzdyma się powieszona wzdłuż flaga pełniąca funkcję firanki, a do połowy zdrapany sticker na szybie głosi JEDEN DZIEŃ NA RAZ, kursywą, i w tym momencie Maria zatrzymuje w miejscu cichy, lecz nieomylny głos nagrania audycji Plus minus sześćdziesiąt minut z Madame Psychosis, której Mario sam nigdy nie nagrał, bo uznał, że to mu nie przystoi, ale dziwnie porusza go fakt, że ktoś w Ennet pomyślał, żeby ją nagrać i odtwarzać. To, co słychać z otwartego okna z wzdymającą się flagą zamiast firanki, jest jedną ze starych audycji Madame, z Roku Cudownego Kurczaka Perdue, czyli jej roku inauguracyjnego, kiedy przemawiała czasami przez całą godzinę i miała obcy akcent. Dokuczliwy wschodni wiatr zwiewa rzadkie włosy Maria na tył głowy. Mario stoi w nachyleniu 50 stopni. Kobieca dziewczynka w futerku, niewygodnych z wyglądu dżinsach i butach na wysokim obcasie mija Maria z głośnym stukotem obcasików i podchodzi po rampie do tylnych drzwi Ennet House, nie pokazując po sobie, że zobaczyła kogoś z wielką głową, usztywnionego zamkiem policyjnym, kto stoi na trawniku pod oknem kuchni. Damulka miała taki mocny makijaż, że wyglądała niezdrowo, ale ślad w powietrzu po jej przejściu pachnie bardzo ładnie. Mario z jakiegoś powodu czuje, że osoba za flagą w oknie też jest płci żeńskiej. Mario myśli, że może nie jest wykluczone, że wypożyczyłaby nagrania koledze słuchaczowi, gdyby odważył się poprosić. Zazwyczaj radzi się Hala w kwestiach etykiety, bo Hal jest niebywale uczony i inteligentny. Na myśl o Halu serce Maria bije mocniej, a gruba skóra na jego czole ściąga się w zmarszczki. Hal na pewno będzie wiedział, jak się nazywają prywatne nagrania z transmisji radiowych. Może ta pani ma więcej takich taśm. Akurat to jest nagranie z pierwszego roku Plus minus sześćdziesięciu minut, kiedy Madame mówiła jeszcze z lekkim akcentem i często stwarzała wrażenie, że przemawia wyłącznie do jednej osoby lub postaci, wyjątkowo dla siebie ważnej. Mamuś mu zdradziła, że jak ktoś nie jest wariatem, a mówi do osoby, której nie ma, to to się nazywa „apostrofa” i jest sztuką z prawdziwego zdarzenia. Mario zakochał się w pierwszych audycjach Madame Psychosis, bo czuł, że słucha kogoś, kto jest smutny i czyta na głos pożółkłe listy wyjęte z pudełka po butach w deszczowe popołudnie, teksty o złamanym sercu, o śmierci ukochanych osób i o amerykańskiej rozpaczy, historie prawdziwe. Coraz trudniej jest znaleźć sztukę z prawdziwego zdarzenia, która by opowiadała w ten sposób o rzeczach prawdziwych. Im Mario robi się starszy, w tym większe zakłopotanie wprawia go to, że w EAT wszyscy starsi od, weźmy, Kenta Blotta reagują na najprawdziwsze prawdy zażenowaniem i skrępowaniem. Tak jakby istniał jakiś przepis, który mówi, że o rzeczach prawdziwych wolno wspominać tylko pod warunkiem, że wszyscy będą przewracać oczami albo podśmiewać się niewesoło. Do najprzykrzejszej rzeczy, jaka zdarzyła się dzisiaj, doszło podczas lunchu, kiedy Michael Pemulis powiedział Mariowi, że ma pomysł założenia usługi telefonicznej Przywołaj Modlitwę dla Ateistów, która polegałaby na tym, że ateista wykręca podany numer, a telefon tylko dzwoni i dzwoni, i nikt nie odpowiada. To był żart, zresztą dobry, i Mario go zrozumiał, ale nieprzyjemne było to, że właśnie Mario był jedyną osobą przy tym dużym stole, która roześmiała się radośnie; wszyscy inni podśmiewali się, spuszczając wzrok, jakby wyśmiewali się z osoby niepełnosprawnej. Cała ta historia przerosła go i Mario nie był w stanie pojąć odpowiedzi Lyle’a, gdy zwierzył mu się ze swojego zakłopotania. Nawet Hal tym razem nie umiał mu pomóc, bo okazał jeszcze większe zmieszanie i zażenowanie niż koledzy przy stole, a kiedy Mario poruszył temat prawdy, Hal nazwał go Bubu i zareagował tak, jakby Mario zlał się w majtki, a on bardzo cierpliwie pomagał mu się przebrać.

Dużo ludzi wyłania się z ciemności i mija Maria, żeby zdążyć przed capstrzykiem. Wszyscy wydają się zalęknieni i robią groźne miny, udając, że się nie wstydzą. Mężczyźni trzymają ręce w kieszeniach kurtek, a kobiety ściskają dłońmi postawione kołnierze palt. Jakaś młoda osoba, której Mario jeszcze nigdy nie widział, widzi, jak Mario zmaga się z zamkiem policyjnym, i pomaga mu uwolnić sztabę, i wpakować ołowiany blok do plecaka. Mała pomoc, a jaka różnica. Mario czuje się nagle tak senny, że nie jest pewien, czy zdoła wspiąć się na górę do domu. Muzyczne kawałki, które grały na początku kariery Madame Psychosis, towarzyszyły jej audycjom aż do końca i wydają się nie do przyjęcia pod jej nieobecność.

Wychylenie Maria do przodu jest, na szczęście, idealne do wchodzenia pod górę. Jego miednica klaska maścią, ale nie boli. W dużym wykuszowym oknie gabinetu Kierowniczki Ennet House, które wychodzi na Avenue, tory kolejki i ekologiczny sklep spożywczy Father & Son, gdzie częstują Maria żółtą herbatą, kiedy przychodzi w zimne poranki, widać ostatni obraz, który zarejestruje wzrok Maria, zanim porastające zbocze drzewa zamkną się za jego plecami, redukując Ennet House do poszarpanego snopu żółtego światła: szeroka, kanciasta głowa chłopca, pochylona nad czymś, co pisze on przy czarnym biurku Kierowniczki, śliniąc koniec ołówka i garbiąc się w niewygodnej pozycji, z jednym ramieniem opasującym zeszyt, jak niedorozwinięty uczeń na klasówce w Szkole Specjalnej Rindge and Latin.

Wieczorne obowiązki Personelu Stacjonarnego dzielą się dosyć równo na błahe i dokuczliwe. Ktoś musi oblecieć okoliczne zebrania w celu sprawdzenia frekwencji rezydentów, a tymczasem ktoś inny musi opuścić swoje cowieczorne zebranie, by dyżurować w pustym Domu, odbierać telefony i wypełniać błahy Dziennik. Po zakończeniu zebrań Gately ma obowiązek co godzina liczyć powracających i zapisywać w Dzienniku, kto już jest i co się dzieje. Gately kontroluje Dyżurnych i wpisuje do Dziennika ocenę z wykonania Obowiązków, po czym wyznacza Dyżurnych na następny dzień na podstawie tygodniowego harmonogramu. Rezydenci muszą mieć z góry gotowe odpowiedzi na wszystkie spodziewane pytania, żeby nie plątali się zagadnięci o coś znienacka. Następnie tym, którzy nie spisali się należycie na Dyżurach, trzeba oznajmić, że na tydzień mają Szlaban, a to nic przyjemnego. Gately musi pootwierać szafki Pat, wziąć klucz do szafki z lekarstwami i otworzyć szafkę z lekarstwami. Rezydenci przyjmujący leki reagują na dźwięk otwierania szafki z lekarstwami jak kot na dźwięk otwierania puszki z karmą. Po prostu materializują się w mgnieniu oka. Gately dozuje im doustną insulinę, środki antywirusowe, przeciwtrądzikowe, antydepresanty i lit, a potem musi wpisać wszystko do Dziennika Medycznego, który to Dziennik M. jest tak kurewsko niechlujny, że w pale się nie mieści. Następnie bierze tygodniowy terminarz Pat i przepisuje jej na kartkę umówione na następny dzień spotkania, koniecznie drukowanymi literami, bo Pat nie jest w stanie odczytać własnych paralitycznych bazgrołów. Gately odbywa konferencję z Johnette Foltz na temat zachowania poszczególnych rezydentów na zebraniach grup Dzielenie Się i Troska w St. E., BYP w Brookline oraz Anonimowych Narkomanek w East Cambridge, do których wolno chodzić kilku najstarszym rezydentkom, po czym zapisuje wszystkie dane w Dzienniku. Gately musi pójść na górę i sprawdzić, co słychać u Kate G., która dzisiaj zwolniła się z zebrania AA, twierdząc, że bardzo źle się czuje, i faktycznie, od trzech dni leży w łóżku i czyta jakąś Sylvię Plate. Odwiedziny na piętrze po stronie kobiet są uciążliwe jak cholera, bo trzeba najpierw otworzyć kluczem stalową klateczkę osłaniającą mały przycisk na dole schodów koło biura od zaplecza, przyciskiem uruchomić dzwonek na górze i krzyknąć w tamtą stronę: „Mężczyzna na piętro”, a potem dać rezydentkom tyle czasu, ile potrzebują, aby doprowadzić się do ładu, zanim go wpuszczą. Chodzenie do kobiet okazało się dla Gately’ego pouczające, bo zawsze żył w przekonaniu, że pomieszczenia damskie są zasadniczo czyściejsze i przyjemniejsze niż męskie. Obowiązek kontrolowania wyników pracy Dyżurnych w dwóch damskich łazienkach doszczętnie zburzył jego głęboko zakorzenione złudzenie, że kobiety nie korzystają z łazienki tak żywiołowo jak mężczyźni. Gately niemało się nasprzątał po rodzonej matce, ale jej nigdy nie uważał za kobietę. Tak że całe to niemiłe doświadczenie było kształcące.

Gately musi jeszcze zajrzeć do Doony’ego Glynna, który ma nawracające zapalenie uchyłków i podczas ataku musi leżeć na pryczy w pozycji embrionalnej, i trzeba mu podawać koktajl z Motrinu i SlimFastu, który Gately miksuje na 2% mleku, bo takie nie ma kożucha, albo krakersy z Banku Żywności z tonikiem, gdy Glynn nie jest w stanie przełknąć koktajlu na 2% mleku, a potem odnotować w Dzienniku stan zdrowia i komentarze Glynna, jedno i drugie negatywne.

Ktoś naświnił w kuchni obrzydliwą paciają z płatków ryżowych i nie posprzątał po sobie, więc Gately musi odszukać winnego i kazać mu zrobić z tym porządek, ale wśród rezydentów panuje tak surowy kodeks względem donosicieli, że patrzą na niego jak na glinę. Kit, który wciskają tu Gately’emu codziennie, sięga do pasa i jest nie tyle irytujący, ile dołujący; po podwójnym Dyżurze, o świcie, Gately czuje się kompletnie wypatroszony, a czeka go jeszcze sprzątanie prawdziwego gówna. Z początku aż tak się nie dołował, więc Gately co parę minut zastanawia się, co pocznie, gdy jego roczna praca w Ennet House dobiegnie końca i będzie musiał opuścić Dom, zdołowany i trzeźwy, ale bez forsy i bez pomysłu, co ze sobą zrobić Tam na Zewnątrz.

Kate Gompert, gdy już Gately zadzwonił i wszedł do pięcioosobowej sali kobiecej, żeby ją odwiedzić, bąknęła coś nie wprost o zrobieniu sobie krzywdy[245], więc Gately dzwoni do Pat do domu, żeby jej to zameldować, ale Pat nie ma albo nie odbiera, więc Gately dzwoni do Kierowniczki Domu i powtarza jej dosłownie swój dialog z Kate Gompert, i czeka na jej interpretację oraz na wskazówki, jakie działania ma przedsięwziąć i jak to się ma do Paktu Gompert o Samobójstwie, no i jak to wszystko opisać w Dzienniku. Parę lat przed przybyciem Gately’ego rezydentka Ennet powiesiła się na rurze centralnego ogrzewania w piwnicy, więc teraz obowiązują barokowe procedury monitorowania stanu ducha rezydentów z przeszłością psychiatryczną. Numer telefonu zarejestrowanego pod adresem 5-East w Szpitalu św. Elżbiety znajduje się na czerwonej wizytówce w wizytowniku Pat.

Gately musi zebrać od opiekunów raporty za zeszły tydzień, zestawić je i poumieszczać w teczkach rezydentów, a przy okazji wprowadzić do akt wszelkie zmiany przed jutrzejszym Zebraniem Całego Personelu, które jak zwykle odbędzie się w gabinecie Pat i poświęcone będzie omówieniu postępów każdego rezydenta z osobna. Rezydenci dosyć dobrze orientują się, że ich opiekunowie, którzy do niedawna sami byli rezydentami, generalnie obsmarowują ich in toto na każdym zebraniu Personelu, więc sesje konsultacyjne są tak skrajnie nudne, że tylko najwdzięczniejsi i najofiarniejsi alumni Ennet zgłaszają się do roli opiekunów. Porządkowanie akt jest obowiązkiem drobiazgowym, a dla Gately’ego, który korzysta z zestawu TP w gabinecie na zapleczu, jest dodatkowo nieprzyjemne, głównie przez to, że Gately każdym palcem przykrywa prawie trzy klawisze klawiatury, więc stuka delikatnie w każdy klawisz czubkiem długopisu, tylko że czasem zapomina schować wkład i zostawia na klawiaturze niebieskie kreski, za co Kierowniczka go opierdala.

Ponadto Gately musi zaprosić każdego z nowszych rezydentów na co najmniej parę minut do gabinetu, żeby niejako dotknąć bazy i przekonać się, jak sobie radzą, a przy okazji pokazać im, że są zauważani jako istoty ludzkie, więc nie mogą się wtopić w scenografię salonu i zniknąć bez śladu. Najnowszy koleś wciąż siedzi w szafie na pościel, deklarując, że tam mu najwygodniej przy otwartych drzwiach, a ta nowa „bezradna” Amy Johnson jeszcze nie wróciła z miasta. Nowiutka panna Ruth van Cleve, która trafiła do Ennet House z Wyroku Sądowego i wygląda jak te postacie ze zdjęć ofiar głodu w Afryce, musi wypełnić Kwestionariusze Przyjęcia i zaliczyć Orientację, więc Gately zapoznaje ją z Regulaminem Domu i wręcza jej egzemplarz Poradnika Przetrwania w Ennet House, który jakiś rezydent lata temu napisał dla Pat.

Gately musi odbierać telefony i informować osoby dzwoniące do biura z prośbą o przywołanie rezydenta, że rezydenci mogą odbierać wyłącznie płatny telefon w piwnicy, który, trzeba to przyznać, bez przerwy jest zajęty. W Domu obowiązuje zakaz używania telefonów komórkowych i ścisły limit korzystania z aparatów biurowych przez rezydentów. Gately musi odklejać gadatliwych rezydentów od słuchawki, gdy inni rezydenci tłoczą się w kolejce i skarżą się, że kolega już przekroczył swoje pięć minut. Jeśli chodzi o telefon w piwnicy, to nie ma on tarczy ani wtyczki i stanowi wieczne źródło pretensji i kłótni; każda rozmowa jest sprawą życia i śmierci; kryzys przy telefonie trwa 24/7. Istnieje sposób oderwania gaduły od płatnego telefonu, sposób kulturalny i nieponiżający, a zarazem stanowczy. Gately nauczył się przybierać minę bez wyrazu, ale nie bierną, gdy rezydenci go obrażają. Jest to mina znużonego eksperta, którą pilnie ćwiczy cały Personel Domu, trzeba tylko pamiętać o pozbyciu się jej metodą gimnastyki twarzy poza pracą. Gately stał się takim stoikiem w obliczu zniewagi, że rezydent musi skojarzyć naprawdę haniebny czyn z jego nazwiskiem, aby Gately wpisał zniewagę do Dziennika i nałożył na delikwenta Szlaban. Jest szanowany i lubiany przez wszystkich prawie rezydentów, co, jak twierdzi Dyrektorka Domu, niepokoi z lekka starszy Personel, ponieważ nie jest zadaniem Gately’ego przyjaźnić się z rezydentami przez cały czas.

A w kuchni, w której wciąż panuje chlew, stoi Wade McDade i paru innych rezydentów: czekają, aż rozmaite rzeczy, które wstawili, upieką się i ugotują. McDade zadziera palcem koniec nosa, tak że wszyscy obecni widzą wnętrza jego nozdrzy. Wygląda jak prosiak i pyta, czy ktoś zna osobę z takim nosem, a niektórzy odpowiadają, że tak, no jasne, dlaczego. Gately zagląda do lodówki i znów widzi, że jego popisowy pasztet ma tajemniczego wielbiciela, na to wygląda, bo następny spory blok ktoś wykroił z resztek, które Gately starannie zapakował i położył na najmocniejszej półce. McDade, którego Gately co dzień ma ochotę zdzielić przez łeb, tak żeby tylko oczy i nos wystawały nad cholewy jego kowbojskich butów, tenże McDade informuje towarzystwo, że sporządza właśnie Listę Wdzięczności w odpowiedzi na szorstko-miłosną sugestię Calvina T. i że jedną z rzeczy, które na tej liście umieści, będzie jego nos, który, całe szczęście, nie wygląda jak ten tutaj. Gately usiłuje nie osądzać ludzi na podstawie tego, kto się śmieje, a kto nie. Kiedy dzwoni telefon Pat i Gately wychodzi z kuchni, McDade podwija ręką górną wargę i pyta, czy ktoś ma znajomych z rozszczepionym podniebieniem.

Gately musi monitorować emocjonalny barometr Domu i wystawiać pośliniony palec pod wiatr potencjalnych konfliktów, problemów i plotek. Subtelną sztuką jest utrzymywanie dostępu do rozgałęzionego pnącza plotek rezydentów i informowanie się na bieżąco, ale tak, żeby nie stwarzać wrażenia, że nakłania się danego rezydenta do donoszenia na innego rezydenta. Jedynym dozwolonym tematem donosów, do których wręcz zachęca się rezydentów, jest używanie Substancji. We wszystkich innych sprawach Personel musi sam wykazać czujność, przenikliwość etc., aby odcedzić uzasadnione uchybienia z zalewu insynuacji i lipnych zażaleń, do jakich zdolne jest 20+ znudzonych, cwanych osób na detoksie po zmarnowanym życiu. Plotki o tym, że ten-a-ten bzykał tę-a-tę na kanapie o trzeciej nad ranem, że taki-a-taki ma nóż, że X posługiwał się jakimś szyfrem, gadając przez płatny telefon, że Y z powrotem zaczął nosić przy sobie pager, że ten-a-ten z 5-osobowej sali męskiej przyjmuje zakłady futbolowego totolotka, że Belbin obiecała Diehlowi, że posprząta, jeśli on zrobi ryżowe ciasteczka, a potem się wymigała, itd. Prawie wszystkie te informacje to błahostki, które z czasem, gdy się nagromadzą, bywają dokuczliwe.

Rzadko uczucie tak dosadnego, doszczętnego smutku, po fakcie – po prostu nagłej utraty nadziei. Plus ta pogarda, którą tak dobrze zakłamuje delikatnością i czułością w postkoitalnej fazie drobnych dźwięków i małych gestów.

Orin potrafi tylko dawać, a nie brać przyjemność i z tego powodu pogardy godna liczba kobiet uważa go za wspaniałego kochanka, nieomal wymarzonego kochanka; a to podsyca pogardę. Lecz Orin nie może okazać pogardy, gdyż umniejszyłby tym, rzecz jasna, przyjemność Podmiotu.

Ponieważ przyjemność Podmiotu stała się jego pokarmem, świadomie dba o uważność i czułość okazywane kochankom post coitum, ostentacyjnie manifestując pragnienie przedłużenia intymnej bliskości, gdy tak wielu kochanków, mówią mu Podmioty, okazuje po stosunku skrępowanie, pogardę lub dystans objawiający się odwróceniem się na bok, twarzą do ściany albo sięgnięciem po papierosa, chociaż ciało jeszcze drży.

Modelka rąk opowiedziała mu po cichutku, jak ogromny różowy szwajcarski mąż z fotografii po stosunku dźwiga się z niej i zwala na wznak, przytłoczony ciężarem własnego brzucha, oczy zwężają mu się w świńskie szparki, a na ustach błąka się nikły grymas uśmiechu sytego drapieżnika: to zupełne przeciwieństwo Orina, nieczuły typ. Następnie, jak wszystkie Podmioty, wpadła w lekką panikę i powiedziała, że nikt nie może się dowiedzieć, bo inaczej mogłaby stracić dzieci. Orin pospieszył ze standardowymi zapewnieniami, wyszeptanymi bardzo cicho intymnym tonem. Orin był już po wszystkim tak cudownie delikatny i czuły, jak Podmiot od początku przeczuwała, że będzie. To prawda. Sprawia mu niekłamaną przyjemność dawanie wrażenia troskliwości i intymności na tym etapie; gdyby ktoś spytał go o ulubioną część dołującej fazy, która następuje po tej chwili, w której Podmiot leży przed nim na wznak i wilgotnie się otwiera, a on widzi siebie całego w jej oczach, Orin odrzekłby, że na drugim miejscu w skali przyjemności stawia postkoitalny interwał lepkiej bezbronności Podmiotu i swojej własnej intymnej czułości.

Gdy rozległo się pukanie do drzwi, powitał je jak kolejny przejaw łaski, gdyż w tym momencie Podmiot, wsparta na jednym łokciu, wydychała nosem cienkie kły dymu z papierosa i zaczynała wypytywać Orina o rodzinę, a on głaskał ją bardzo delikatnie i obserwował, jak rozwiewa się podwójny zawijas dymu, starając się nie wzdrygnąć na wyobrażenie wnętrza pięknego nosa Podmiotu, pełnego szaro-białych nekrotycznych smarków, które zwisają i gmatwają się, okadzane dymem, i zastanawiał się, czy Podmiot ma odwagę zaglądać w chusteczkę, w którą się wysmarkała, czy też zwija ją w kulkę i ciska jak najdalej od siebie z obrzydzeniem, jakie on sam na pewno by poczuł; a kiedy zabrzmiał pospieszny atak męskich knykci na drzwi pokoju, Orin spostrzegł, że twarz Podmiotu blednie od czoła w dół, i Podmiot powtórzyła, że nikt, kimkolwiek byłby, nie może się o niej dowiedzieć, po czym zgasiła peta i dała nura pod koce, a Orin krzyknął w stronę drzwi „Chwileczkę” i skręcił do łazienki po ręcznik, którym się owinął, zanim do nich doszedł, do tych ślepych hotelowych drzwi, otwieranych kartą magnetyczną, a nie kluczem. Dłoń i nadgarstek zbezczeszczonej, winnej i przerażonej zamężnej modelki rąk wychynęła na moment spod pościeli i obmacała podłogę pod kątem obuwia i odzieży, posuwając się jak ślepy pająk i wciągając znalezione artykuły pod koc. Orin nie spytał, kto tam; on nie miał nic do ukrycia. Zanim doszedł do drzwi, całkowicie odzyskał humor. Odczekawszy, aż żona i matka usunie wszystkie dowody swojej obecności i zastygnie pod kocem, aby tam, dysząc szarością, wyobrażać sobie, że jej nie widać, że tworzy tylko jedną z fałd skotłowanej kawalerskiej pościeli, Orin wyjrzał przez wizjer typu rybie oko, ale zobaczył tylko kremową ścianę naprzeciwko, więc otworzył drzwi z uśmiechem, który rozpierał go aż po podeszwy bosych stóp. Szwajcarskie podrzutki, bliskowschodni attaché medyczni na gigancie, zaftig reporterzy mediów drukowanych: czuł się gotów na wszystko.

Mężczyzna na korytarzu pod drzwiami był inwalidą, niepełnosprawnym na wózku; spoglądał na Orina z dołu, z poziomu znacznie poniżej zasięgu wizjera: kudłaty, składający się głównie z nosa, patrzył w górę na wzdęcie mięśni klatki piersiowej Orina, nie usiłując zajrzeć do wnętrza pokoju poza nim. Jeden z tych inwalidów. Orin spojrzał nań z góry i poczuł się zarazem zawiedziony i niemal wzruszony. Wózek człowieczka lśnił czystością, jego kolana były owinięte kocem, a węzeł krawata wyłaniał się od połowy zza podkładki do pisania z klipsem, którą kaleka tulił do piersi matczynym gestem jednego ramienia.

– Ankieta – powiedział, i nic więcej, huśtając podkładkę na ręku jak niemowlę i przedstawiając ją jako dowód.

Orin wyobraził sobie, jak przerażona Podmiot kuli się pod kocami i wytęża słuch, ale pomimo lekkiego rozczarowania poczuł się wzruszony tym nieśmiałym podstępem, który miał na celu znalezienie się w bezpośredniej bliskości jego nogi i autografu. W stosunku do Podmiotu odczuwał teraz kliniczną pogardę, jak wobec owada, na którego spogląda się z góry ze świadomością, że przez chwilę się go pomęczy. Po jej sposobie palenia i wykonywania kilku innych czynności manualnych Orin zorientował się, że Podmiot jest leworęczna.

– Brydzień – powiedział do człowieka na wózku inwalidzkim.

– Plus minus trzyprocentowa próba statystyczna.

– Jestem chętny do współpracy na każdych warunkach.

Mężczyzna przekrzywił głowę – typowy gest ludzi na wózkach inwalidzkich.

– Badanie naukowe.

– Lipa.

Wsparty bokiem o framugę, z założonymi ramionami, Orin obserwował człowieczka próbującego się uporać z nieproporcjonalnością swoich kończyn. Spod koca nie sterczały dołem ani łydki, ani kikuty, choćby najbardziej rachityczne. Facet kompletnie nie miał nóg. Orin współczuł mu z całego serca.

– Ankieta Izby Handlowej. Badanie przeprowadzane systematycznie przez grupę zaangażowanych weteranów. Głosowanie w sprawie doradztwa konsumenckiego. Błąd statystyczny po obu stronach w granicach trzech procent.

– Brednie.

– Ocena doradztwa konsumenckiego w opinii publicznej. Zajmie bardzo mało czasu. Badanie rządowe. Demograficzna ocena doradztwa reklamowego. Ankieta. Wybiórczo anonimowa. Minimum czasu i wysiłku.

– Rozjaśniam umysł, aby maksymalnie pomóc.

Kiedy człowieczek ceremonialnie wyjął długopis i spojrzał w dół na podkładkę, Orin dostrzegł jarmułkę gołej skóry w centrum czupryny siedzącego. Łysina kaleki miała w sobie coś nieznośnie wręcz wzruszającego.

– Czego panu brakuje?

Orin uśmiechnął się luzacko.

– Lubię myśleć, że prawie niczego.

– Cofnijmy się do początku. Obywatel USA?

– Tak.

– Ma pan lat, ile?

– Wiek?

– Jaki jest pański wiek?

– Lat dwadzieścia sześć.

– Powyżej dwudziestu pięciu?

– To chyba logiczne.

Orin czekał, aż mężczyzna wręczy mu długopis, żeby mógł coś podpisać i ofiarować nieśmiałemu klubowi aktywistów autograf. Usiłował sobie przypomnieć z dzieciństwa Maria, ile czasu można wytrzymać pod kocami, zanim zrobi się nieznośnie gorąco i człowiek zacznie się dusić i rzucać.

Mężczyzna udawał, że notuje.

– Zatrudniony, samozatrudniony, niezatrudniony?

Orin się uśmiechnął.

– Pierwsze.

– Proszę wymienić, czego panu brakuje.

Szmer wywietrznika, cisza kremowego korytarza, ledwo słyszalny szelest pościeli za plecami, wyobrażenie rosnącej bańki CO2 pod pościelą.

– Proszę wymienić te aspekty amerykańskiego życia codziennego, których brakowało panu w przeszłości i/lub brakuje obecnie.

– Chyba nie nadążam.

Mężczyzna przerzucił stronę i coś sprawdził.

– Dojmująca tęsknota, nieosiągalność, nostalgia. Gula w gardle. – Przerzucił następną kartkę. – Smutek też.

– Ma pan na myśli wspomnienia z dzieciństwa. Na przykład kakao z na wpół rozpuszczonymi bezami pływającymi po wierzchu, w kuchni z posadzką w szachownicę, ogrzewanej piecem kaflowym, coś z tych rzeczy. Albo magiczne drzwi na lotniskach i w supermarketach Star, które jakoś wiedziały, że przed nimi stoję i same się rozsuwały. Zanim całkiem zniknęły. Gdzie się podziewały te drzwi?

– „Emalia” to jest z „a”?

– Z niejednym.

Orin błądził teraz wzrokiem po dźwiękochłonnych płytkach sufitu, spojrzał na mały, łypiący światłem krążek czujnika dymu i pomyślał, że wspomnienia są zawsze lżejsze od powietrza. Siedzący mężczyzna patrzył cierpliwie na pulsującą żyłę szyjną Orina. W minie Orina zaszła drobna zmiana. Za jego plecami, pod pościelą, kobieta, nie-Szwajcarka, leżała bardzo spokojnie i cierpliwie na boku, oddychając cichutko w turystyczną maskę O2 z pojemnikiem, którą wyjęła z leżącej obok siebie damskiej torebki, w której nadal trzymała jedną rękę, a w niej pistolet maszynowy Schmeisser GBF miniatura.

– Brakuje mi telewizji – powiedział Orin, patrząc ponownie w dół. Już nie uśmiechał się luzacko.

– Dawnej telewizji komercyjnej?

– Tak.

– Powód, w kilku słowach albo jeszcze mniej, bardzo proszę, do tej rubryczki POWÓD – pokazując ankietę na podkładce.

– O rany. – Orin znów podniósł oczy na sufit i spojrzał w bok, właściwie na nic, macając szczękę w okolicy coraz słabiej pulsującej żyły żuchwowej. – Może to wydać się nieco głupie. Brakuje mi reklam, które były głośniejsze od programów. Brakuje mi zdań rozkazujących „Zamów jeszcze dziś do północy” i „Zaoszczędź do pięćdziesięciu procent i więcej”. Brakuje mi informacji, że program kręcono przed żywą publicznością w studiu. Brakuje mi hymnów puszczanych późno w nocy i flag, i myśliwców odrzutowych, i wodzów indiańskich o twarzach jak z wygarbowanej skóry, opłakujących śmietniska. Tęsknię za kazaniami i nieszporami, za sygnałem kontrolnym, za informacją o częstotliwości danej transmisji w megahercach. – Dotknął twarzy. – Tęsknię za wyszydzaniem tego, co kocham. Pamiętam, zbieraliśmy się w kuchni z posadzką w szachownicę przed starym kineskopowym telewizorem Sony, którego odbiór był wrażliwy na samoloty, i szydziliśmy z komercyjnej miałkości transmitowanych treści.

– Miał kości – powtarza inwalida, udając, że notuje.

– Tęsknię za programami najniższych lotów, które mogłem oglądać, wiedząc z góry, co ludzie powiedzą.

– Poczucie panowania, kontroli i wyższości. Oraz przyjemność.

– Święte słowa. Brakuje mi wakacyjnych powtórek. Tęsknię za powtórkami umieszczanymi jako zapchajdziury podczas strajków scenarzystów i Gildii Aktorów. Tęsknię za Jeannie, Samanthą, Samem i Diane, za Gilliganem, Sokolim Okiem, Hazel, Jedem, za wszystkimi syndykalistycznymi upiorami eteru. Wie pan co? Mnie brakuje oglądania w kółko tych samych rzeczy.

Z łóżka za plecami Orina dobiegło dwukrotne kichnięcie, czego ankieter nawet nie zauważył, udając, że pisze, i co chwila odgarniając na bok cienki dyndający krawat. Orin wolał nie wyobrażać sobie topografii pościeli, w którą nakichała Podmiot. Już mu nie zależało na zachowaniu pozorów. Naprawdę czuł osobliwą sympatię do człowieka na wózku.

Mężczyzna spojrzał na niego z dołu, tak jak ludzie z nogami spoglądają na wieżowce i samoloty.

– Może pan, oczywiście, oglądać programy rozrywkowe wielokrotnie z dysków TelEntertainment.

Gdy Orin patrzył w górę, robił to zupełnie inaczej niż człowiek siedzący na wózku.

– To nie to samo. Chodzi o wolność wyboru. Ona niejako wszystko psuje. Jako telewidz byłem skazany na powtórki. Znajomość pewnych rzeczy była mi narzucona. Teraz jest inaczej.

– Narzucona.

– Chyba nie bardzo wiem, co chcę powiedzieć – rzekł Orin, nagle ponuro zdziwiony i zasmucony w środku. Paskudne wrażenie, jak w snach, że coś ważnego zapomniało się zrobić. Łysinka na pochylonej głowie była usiana piegami i ogorzała. – Jest następny punkt?

– Lista rzeczy, których panu nie brakuje.

– Dla symetrii.

– Dla zrównoważenia opinii.

Orin się uśmiechnął.

– Plus czy minus.

– No właśnie – przytaknął człowieczek.

Orin z trudem powstrzymał chęć czułego pogłaskania wypukłości czaszki inwalidy.

– Ile mamy na to czasu?

Wrażenie, że kaleka patrzy na wieżowiec, występowało tylko wtedy, gdy jego wzrok wędrował ponad poziom szyi Orina. W jego oczach nie było zawstydzenia, dwuznaczności ani świadomości kalectwa, co Orin z opóźnieniem uznał za dziwne – podobnie jak szwajcarski akcent, brak prośby o złożenie podpisu i to, że Podmiot tak cierpliwie czekała i że nie zachłysnęła się powietrzem, gdy O. później gwałtownie zdarł z niej koce. Mężczyzna spojrzał z dołu na Orina i ruchem gałek ocznych wskazał widoczny z tyłu pokój bez bielizny na podłodze, ze spiętrzoną pościelą. Chciał, żeby Orin to zauważył.

– Mogę wrócić później, o umówionej porze. Widzę, że pan jest, comment on dit, zajęty?

Uśmiech Orina nie był tak luzacki, jak Orinowi się zdawało, gdy mówił siedzącej postaci, że to kwestia opinii.

W Ennet House, tak jak we wszystkich certyfikowanych półotwartych domach przejściowych, rezydentów obowiązuje capstrzyk o godz. 23:30. Od 23:00 do 23:30 Pracownik pełniący Nocny Dyżur liczy obecnych i jak troskliwa matka czeka na tych, którzy jeszcze nie wrócili. Zawsze znajdą się tacy, co lubią przyjść w ostatniej chwili, igrając z groźbą Wydalenia za jakąś błahostkę, czyli właściwie nie z własnej winy. Dziś wieczorem Clenette H. i mocno doświadczona przez życie Yolanda W. wracają z Footprints[246] około 23:15, w fioletowych minispódniczkach, uszminkowane na fioletowo, z ulizanymi prostownicą włosami, chwiejąc się na wysokich obcasach i opowiadając nawzajem, jak szalały w klubie. Hester Thrale wkracza w kurtce ze sztucznych lisów jak zwykle o 23:20, chociaż już około 4:30 musi być na dyżurze śniadaniowym w Domu Opieki Provident, więc czasami jada śniadanie z Gatelym i oboje niebezpiecznie nisko zwieszają nosy nad pływającymi w miskach płatkami Frosty Flakes. Chandler Foss i chuda jak zjawa April Cortelyu wracają nie wiadomo skąd, a ich postawy i miny prowokują komentarze i zmuszają Gately’ego do odnotowania w Dzienniku ewentualnego przypadku relacji intymnej na terenie Domu. Gately musi życzyć dobrej nocy dwóm brunetkom o ostrych rysach, byłym rezydentkom, które cały wieczór spędziły na kanapie, rozprawiając o kultach. Emil Minty i Nell Gunther, a z nimi nieraz Gavin Diehl (z którym Gately swego czasu odbywał trzymiesięczne prace społeczne na Concord Farm) mają wieczorny zwyczaj wypalania papierosa na ganku i wracają do środka dopiero po drugim upomnieniu Gately’ego, który chce zamknąć drzwi na noc – to taki ich mizerny rebeliancki gest. Dzisiaj tuż za nimi wchodzi bezwąsy Lenz, a właściwie przecieka przez niedomknięte drzwi, gdy Gately wybiera z pęku klucz, żeby je zamknąć: Lenz ociera się o Gately’ego i bez słowa idzie na górę do Trójki Męskiej, co ostatnio ma w zwyczaju, więc Gately musi to odnotować w Dzienniku; co gorsza, jest już po 23:30, a nie wróciła jeszcze ta prawie nowa dziewczyna, Amy J., ani – co bardziej niepokojące – Bruce Green. Green wreszcie puka do drzwi o 23:36 – Gately musi zapisać dokładny czas i do niego należy decyzja, czy otworzyć drzwi. Po capstrzyku Personel nie ma obowiązku otwierać drzwi. Wielu kłopotliwych rezydentów wyleciało już za to z Domu. Gately wpuszcza Bruce’a Greena. Green nigdy jak dotąd nie spóźnił się na capstrzyk, a wygląda jak chodzące nieszczęście, ziemniaczano blady, z pustką w oczach. To wprawdzie taki spokojny duży dzieciak, ale w tej chwili wpatruje się w podłogę gabinetu Pat jak w ukochaną, wysłuchując przepisowej reprymendy Gately’ego, a normalnie budzący postrach Pełny Szlaban Domowy[247] przyjmuje z tak obojętną pokorą i tak się plącze, gdy Gately wypytuje go, gdzie był i dlaczego nie zdążył na 23:30, i czy jest może coś, czym chciałby się podzielić z Personelem, taki jest niekomunikatywny, że Gately nie ma innego wyjścia, jak natychmiast poddać Greena badaniu moczu, co czyni z przykrością, bo przecież grywają razem w cribbage i Gately czuje się opiekunem Greena, a to już prawie to samo co sponsor, a jest jeszcze taki powód, że mocz pobrany po godzinach pracy kliniki w Oddziale #2[248] musi być przechowywany przez noc w miniaturowej lodóweczce Personelu, która stoi w suterenie u Gately’ego – jedyna w całym Domu lodówka, do której nie może dobrać się rezydent – a Gately brzydzi się pojemniczka z niebieską przykrywką, zawierającego cudzą urynę, w bezpośredniej bliskości jego gruszek, lemoniady Polar Selzer itp. Green bez szemrania przyjmuje urzędową obecność Gately’ego w męskim kiblu i sika tak potulnie, obficie i bez większych fochów, że Gately zdąża wziąć zamknięty pojemnik w dwa osłonięte rękawicą palce, znieść go na dół do lodóweczki, opatrzyć karteczką i odnotować w Dzienniku, zanim zacznie się operacja przeparkowywania aut rezydentów, najgorszy obowiązek nocnej zmiany; potem jednak ostatnie liczenie głów o 23:45 przypomina Gately’emu, że Amy J. nie wróciła, nawet nie zadzwoniła, a Pat na niego osobiście scedowała decyzję o Wydaleniu osoby nieobecnej po capstrzyku, toteż o 23:50 Gately podejmuje rzeczoną decyzję, przywołuje Treat i Belbin, każe im iść do Piątki Damskiej i spakować rzeczy dziewczyny w te same worki na śmieci, w których Amy J. przytaszczyła je w poniedziałek, i te worki wystawia na ganek z lakoniczną notatką obejmującą powód Wydalenia i życzenie wszystkiego dobrego, a potem musi zadzwonić na automatyczną sekretarkę Pat, która jest w Milton, i zameldować o regulaminowym Wydaleniu o 23:50, żeby Pat dowiedziała się tego z samego rana i zorganizowała rozmowy wstępne w celu jak najszybszego zapełnienia wolnego miejsca, co uczyniwszy, Gately z cichym przekleństwem przypomina sobie, że postanowił co noc przed godziną 00:00 zrobić serię brzuszków, a jest 23:56, więc wystarcza mu czasu tylko na 20, które wykonuje, wcisnąwszy swoje wielkie, bezbarwne sneakersy pod ramę czarnej biurowej kanapy obitej winylem, aż do chwili, gdy nieubłaganie przychodzi czas na pokierowanie operacją przestawiania samochodów rezydentów.

Poprzednik Gately’ego w męskiej grupie Personelu Stacjonarnego, koneser dizajnerskich narkotyków, który obecnie (dzięki organizacji Mass Rehab) uczy się reperować silniki odrzutowe w East Coast Aero Tech, powiedział kiedyś Gately’emu o samochodach rezydentów, że to jątrzący wrzód na dupie nocnego Personelu. Ennet House pozwala każdemu rezydentowi posiadającemu legalnie zarejestrowany i ubezpieczony pojazd trzymać go pod Domem przez okres pobytu w Ośrodku i używać jako środka transportu do pracy, na wieczorne zebrania etc., a Szpital Publiczny Enfield Marine idzie im na rękę, tyle że wyznaczył dla nich autoryzowany parking w malutkiej uliczce tuż przed Domem. A od czasu kłopotów fiskalnych bostońskiego urzędu miejskiego w trzecim roku Czasu Sponsorowanego wprowadzono drakońskie prawo, że parkować legalnie wolno tylko po jednej stronie ulicy, a ta legalne strona zmienia się punktualnie o godz. 00:00 i od godz. 00:01 straż miejska patroluje wszystkie ulice, wystawiając dziewięćdziesięciopięciodolarowe mandaty albo od razu odholowując nagle-nielegalnie-parkujące pojazdy w rejon South End, który jest tak zaniedbany i niebezpieczny, że żaden taksówkarz, który ma po co żyć, nie chce się tam zapuszczać. Zatem interwał 23:55–00:05 jest w Bostonie dziesięciominutowym okresem wzmożonego ożywienia społecznego, gdy panowie w gaciach i panie w błotnych maseczkach na twarzy wylegają, ziewając, na zatłoczone nocne ulice, wyłączają alarmy aut, grzeją silniki i usiłują zrobić jak najwęższą nawrotkę, żeby zaparkować równolegle po drugiej stronie ulicy. Nie ma żadnej tajemnicy w tym, że bostońskie statystyki przemocy domowej i zabójstw są w tym dziesięciominutowym interwale najwyższe per diem, a co za tym idzie, odnotowuje się wówczas także wzmożony ruch karetek Pogotowia i karawanów, co tylko potęguje powszechny ścisk i złość.

Jako że katatonicy i słabi na umyśle pacjenci Szpitala Publicznego Enfield Marine rzadko bywają posiadaczami zarejestrowanych pojazdów, znalezienie nowego miejsca do parkowania w małej uliczce jest sprawą dość łatwą, jednak stałym punktem zapalnym w relacjach między Pat Montesian a Zarządem SPEM jest niemożność parkowania na noc samochodów Ennet House przed szpitalem – na parkingu zarezerwowanym dla personelu poszczególnych oddziałów, który rozpoczyna pracę o godz. 6:00; bo ochroniarze SPEM mieli podobno dość skarg pracowników szpitala na to, że do południa sterczą na ich miejscach poobijane auta narkomanów – oraz to, że Ochrona szpitala nie chce nawet zmienić godziny przeparkowywania na 23:00, czyli przed capstrzykiem rezydentów domu przejściowego; Zarząd SPEM twierdzi, że jest to zarządzenie rady miasta i nie można od nich oczekiwać, żeby je łamali dla wygody jednego najemcy, gdy tymczasem z pism autorstwa Pat wynika, że Szpital Publiczny Enfield Marine jest instytucją stanową, a nie miejską i że rezydenci Ennet House są jedynymi lokatorami, którzy borykają się z problemem conocnego przestawiania samochodów, gdyż prawie cała reszta to albo katatonicy, albo upośledzeni na umyśle. I tak dalej.

Tak więc co noc około 23:59 Gately musi pozamykać na klucz wszystkie szafki rezydentów, schowki i szuflady biurka Pat oraz drzwi gabinetu od frontu, włączyć automatyczną sekretarkę na konsoli telefonicznej i osobiście – bo jest już po capstrzyku – eskortować wszystkich rezydentów będących posiadaczami samochodów w uliczkę bez nazwy, a dla kogoś z tak słabym zmysłem dowodzenia wiąże się to z koszmarnym bólem głowy; zebrawszy zmotoryzowanych rezydentów pod drzwiami, Gately musi im zagrozić sankcjami, żeby się nie rozeszli, podczas gdy on z głośnym tupaniem pędzi na górę obudzić tych paru, którzy zawsze zapomną i zasną przed godziną 00:00 – a ściąganie maruderów jest szczególnie upierdliwe, jeśli tymi maruderami są kobiety, ponieważ wtedy Gately musi otworzyć drucianą osłonkę i wcisnąć guzik Mężczyzna na Górę koło kuchni, a wtedy brzęczyk, który bardziej przypomina klakson, budzi najbardziej nerwowe rezydentki przykrym zastrzykiem adrenaliny, za co Gately jest brutalnie ochrzaniany przez wystawione zza uchylonych drzwi głowy w maseczkach błotnych; w dodatku regulamin zabrania mu wchodzenia do damskich pokoi, więc musi walić pięściami w drzwi, deklarując głośno swoją płeć, czym zmusza wreszcie którąś ze współlokatorek maruderki do obudzenia jej, ubrania i wystawienia za drzwi; no i w ten sposób kompletuje maruderów i dźgając ich groźbami Szlabanu, pogania przed sobą po schodach, żeby jak najprędzej dołączyli do głównego stada właścicieli samochodów, zanim to główne stado się rozproszy. A rozprasza się zawsze, jeżeli Gately zbyt długo użera się z maruderami; czekającym zaczyna się nudzić, robią się głodni, potrzebują popielniczki albo zwyczajnie wkurza ich ta cała operacja przestawiania samochodów po capstrzyku, w której widzą osobistą stratę czasu. Faza Zaprzeczenia towarzysząca początkom trzeźwości uniemożliwia im wyobrażenie sobie, że to właśnie ich auto zostaje odholowane, a nie cudze. Ten sam syndrom Zaprzeczenia obserwuje Gately u młodszych studentów Uniwersytetu i College’u Bostońskiego, gdy jedzie aventurą Pat do Banku Żywności albo do supermarketu Purity Supreme, a ci, kurwa, wyłażą na jezdnię na czerwonym świetle, tuż przed maską samochodu, który, całe szczęście, ma hamulce w idealnym stanie. Gately zaobserwował, że ludzie w pewnym wieku i na pewnym poziomie doświadczeń życiowych myślą, że są nieśmiertelni: studenci i alkoholicy/narkomani są pod tym względem najgorsi: żywią głębokie przekonanie, że ich nie dotyczą prawa fizyki ani żelazne statystyki obejmujące całą resztę ludzkości. Wkurwiają się i skarżą do znudzenia, gdy ktoś inny łamie reguły, ale sami do siebie tychże reguł nie odnoszą. Ponadto są organicznie niezdolni do uczenia się na cudzym doświadczeniu: gdy niefrasobliwego studenta UB rozjedzie samochód na Comm. albo gdy rezydentowi Domu odholują samochód o 00:05, inny student czy narkoman będzie się tylko zastanawiał nad niepojętą różnicą, jaka dzieli rozjechanego czy pozbawionego auta od niego samego. Nigdy nie wątpią w tę różnicę – po prostu nad nią dumają. To rodzaj bałwochwalstwa własnej unikalności. To przygnębiające dla Opiekuna, że musi patrzeć, jak każdy narkoman pobiera bolesne nauki życiowe na własną rękę. Muszą osobiście dostać po dupie, żeby wyzbyć się rzeczonego bałwochwalstwa. Eugenio M. i Annie Parrot są zdania, że każdemu powinni odholować samochód na samym początku rezydencji, bo w ten sposób uczy się niedowiarków poszanowania praw i reguł, ale Gately jakoś nie umie się na to zdobyć, gdy sam pełni Nocny Dyżur, nie może znieść myśli, że komuś z jego ludzi mogliby odholować auto, dopóki on jest w stanie temu zapobiec; a swoją drogą, gdy już dojdzie do odholowania, to następnego dnia jest tyle zachodu z załatwieniem poszkodowanemu transportu na parking komunalny w South Endzie, z odpowiadaniem na telefony jego szefów i tłumaczeniem niefrasobliwości rezydenta trudnościami z dojazdem do pracy, i to tak, żeby przypadkiem nie zdradzić, że niefrasobliwy pracownik jest rezydentem domu przejściowego, gdyż to stanowi prywatną informację każdego rezydenta i tylko on może jej udzielić lub nie, że Gately poci się na całym ciele na samą myśl o trudach organizacyjnych związanych z pieprzonym holowaniem i dlatego marnuje czas na wyciąganie za dupę z łóżek i zaganianie zapominalskich, o których Gene M. mawia, że mają twarde dupy, niewarte czasu i nerwów Gately’ego: niech się nauczą na własnej skórze[249].

Gately wyciąga z łóżek Thrale i Fossa, i Erdedy’ego, i Henderson[250], i Morrisa Hanleya, wywleka małego Tingleya z szafy na pościel i ściąga z kanapy półprzytomną, zmaltretowaną Nell Gunther; czeka, aż wszyscy włożą kurtki, zbija ich w gromadkę i ustawia przy zamkniętych frontowych drzwiach. Yolanda W. mówi, że zostawiła rzeczy osobiste w aucie Clenette i pyta, czy też może iść. Lenz ma samochód, ale nie odpowiada, gdy Gately woła go z parteru. Gately każe gromadce nie ruszać się z miejsca, grożąc, że każdy, kto się oddali, zawrze bliską znajomość z osobistą przykrością. Wbiega, tupiąc, na górę i wparowuje do Trójki Męskiej, obmyślając po drodze różne śmieszne sposoby budzenia Lenza bez zostawiania widocznych siniaków na jego ciele. Lenz nie śpi, ale ma na uszach słuchawki stereo i w samych slipkach ćwiczy pompki w stójce na rękach pod ścianą koło pryczy Geoffreya Daya, sięga tyłkiem na wysokość poduszki Daya i popierduje w rytm pompek, a Day leży na łóżku w piżamie i masce do spania typu Lone Ranger, założył ręce na falującej piersi i bezgłośnie porusza ustami. Gately chyba odrobinę zbyt brutalnie chwyta Lenza za łydkę i podnosi, odrywając jego dłonie od podłogi, a swoją drugą wielką dłonią odwraca go za biodro jak wańkę-wstańkę, lecz okrzyk Lenza wyraża nader wylewne powitanie, nie zaś ból – pomimo to wyrywa ze snu zarówno Daya, jak Gavina Diehla, którzy siadają gwałtownie na swoich pryczach i klną w duecie, gdy Lenz ląduje stopami na podłodze. Zaczyna się tłumaczyć, że kompletnie stracił rachubę czasu i nie ma pojęcia, która jest godzina. Gately słyszy, jak jego stadko przy drzwiach na parterze tupie, fuka i szykuje się być może do rozproszenia.

Z tak bliskiej odległości Gately nie potrzebuje nawet angażować siódmego zmysłu Opiekuna, żeby wyczuć, że Lenz jest ewidentnie pod wpływem fety lub koki. Że u Lenza był z wizytą Żandarm. Prawa gałka oczna Lenza pływa błędnie w oczodole, Lenz wykrzywia wargi i emanuje nietzscheańską superaurą osobnika pod silnym wpływem środków odurzających, a wciągając pospiesznie spodnie i płaszcz oraz inkognitującą perukę i zbiegając na łeb na szyję po schodach, Lenz nie przestaje opowiadać Gately’emu swojej bajeczki o obciętym palcu, który się spontanicznie odnowił, a jego usta przypominające pysk ryby na haczyku świadczą wymownie o nadmiarze L-dopy, więc Gately chce natychmiast pobrać od niego mocz, natychmiast, tylko że grupa samochodowa zaczyna się właśnie rozluźniać na obrzeżach, co zwykle poprzedza rozproszenie, i widać, że wszyscy są źli, nie na Lenza za to, że się guzdrze, tylko na Gately’ego, że w ogóle zajmuje się Lenzem, a Lenz odstawia pantomimę pozycji akido Spokojny ale Zabójczy Żuraw na użytek Kena Erdery’ego i jest godz. 00:04: Gately widzi już patrolujące lawety na Comm. Ave., które jadą w ich stronę, więc pobrzękuje kluczami i odmyka trzy capstrzykowe zasuwy frontowych drzwi, i wypuszcza swoją trzódkę na ściskające jądra listopadowe zimno, i pogania ją podjazdem do rzędu samochodów w małej uliczce, a sam zostaje na ganku, w samej pomarańczowej koszuli, i obserwuje sytuację, pilnując, żeby Lenz mu gdzieś nie zwiał, zanim Gately zdąży pobrać od niego mocz, cofnąć mu prawo rezydencji i oficjalnie go Wydalić, przy czym czuje lekkie wyrzuty sumienia, że tak go cieszy perspektywa dania Lenzowi administracyjnego kopa w dupę, a tymczasem Lenz bałaka non stop do kogo popadnie w drodze do swojego dustera i wszyscy wsiadają do swoich aut, a Gately’ego owiewa ciepło z otwartych drzwi Domu i komentarze ludzi w salonie dotyczące przeciągu; niebo nad jego głową jest bezmierne i przepastne, a noc tak krystaliczna, że widać gwiazdy zawieszone w takiej jakby mlecznej mazi; tymczasem w uliczce trzaskają już drzwi samochodów, chociaż niektóre osoby gawędzą sobie i robią to celowo, żeby Personel musiał dłużej postać w samej koszuli na zimnym ganku, to taki conocny rebeliancki geścik – lecz nagle wzrok Gately’ego pada na starego, brudnoczarnego, profesjonalnie wybebeszonego volkswagena garbusa, który należy do Doony’ego R. Glynna i parkuje pośród innych samochodów po nielegalnej teraz stronie ulicy, a bebechy umieszczonego z tyłu wozu silnika lśnią bezczelnie w świetle ulicznych latarni, Glynn natomiast jak najbardziej legalnie leży dziś plackiem w łóżku z zapaleniem uchyłków, co znaczy, że Gately musi, ze względu na ubezpieczenie, cofnąć się do domu i poprosić kogoś z rezydentów z prawem jazdy, żeby wyszedł przestawić VW Glynna, co jest dla niego upokarzające, ponieważ równa się publicznemu przyznaniu przed tymi okazami, że on, Gately, nie ma ważnego prawa jazdy, i nagłe ciepło salonu wprawia w zamęt jego gęsią skórkę, i nikt w salonie nie chce się przyznać do posiadania prawa jazdy, i okazuje się, że jedyny rezydent, który je posiada, a w dodatku wciąż jest na nogach, to przebywający na parterze Bruce Green, aktualnie w kuchni, gdzie z tępą miną miesza palcem kopiec cukru w filiżance kawy, więc wychodzi na to, że Gately musi poprosić o pomoc małolata, którego nawet lubi, ale przed chwilą go ochrzanił i zmusił do oddania moczu, lecz Green minimalizuje jego upokorzenie, deklarując chęć pomocy, gdy tylko usłyszał „Glynn” i „pierdolone auto”, sięga do szafy w salonie po swoją tandetną skórzaną kurtkę i rękawiczki bez palców, no ale teraz Gately musi zostawić na chwilę bez nadzoru tych, którzy są na ulicy, żeby skoczyć na górę i sprawdzić, czy dla Glynna jest to koszerne, żeby Bruce Green ruszał jego samochód[251]. Drzwi Dwójki Męskiej, sypialni najstarszych rezydentów tej płci, zdobi kolekcja starych naklejek na zderzak ze sloganami AA oraz kaligraficzny plakat głoszący WSZYSTKO, CO KIEDYKOLWIEK PORZUCIŁEM, MA NA SOBIE ŚLADY PAZURÓW, a w odpowiedzi na swoje pukanie Gately słyszy jęk. W środku pali się lampka nocna w kształcie gołej pani, którą Glynn przyniósł ze sobą do Domu, a sam Glynn leży skulony na pryczy i trzyma się za brzuch, jakby go tam ktoś kopnął. McDade siedzi nielegalnie na pryczy Fossa i czyta jedno z należących do Fossa pism o motocyklach, popijając Millennial Fizzy Glynna, na uszach ma słuchawki, a na wejście Gately’ego gasi pospiesznie papierosa i domyka szufladkę nocnej szafki, w której Foss, tak jak wszyscy, trzyma popielniczkę[252]. Odgłosy z ulicy przypominają wyścig Daytona – narkoman jest fizycznie niezdolny do uruchomienia samochodu bez wciśnięcia pedału w podłogę. Gately pospiesznie zerka na zewnątrz przez zachodnie okno nad pryczą Glynna, żeby upewnić się, że wszystkie pozbawione nadzoru samochody w małej uliczce robią nawrotkę i powracają parkować po prawidłowej stronie jezdni. Gately ma mokre czoło i czuje, że nachodzi go oleisty ból głowy – to efekt stresu organizacyjnego. W zezowatych oczach Glynna szkli się gorączka. Glynn podśpiewuje pod nosem słowa piosenki Choosy Mothers na melodię, która nie jest melodią tego utworu.

– Doon – szepcze Gately.

Któryś z samochodów nadjeżdża z powrotem trochę za szybko jak na jego gust. Gately jest odpowiedzialny za wszystkie zdarzenia na zewnątrz Domu po capstrzyku, w których uczestniczą rezydenci, Intendentka wyraziła się w tej sprawie nader jasno.

– Doon.

Dolne oko Glynna obraca się i patrzy w górę na Gately’ego.

– Don.

– Doon.

– Don Doon wiedźma kaput.

– Doon, muszę dać Greenowi twój samochód, żeby go przestawił.

– To ten czarny.

– Brusio Green prosi cię o kluczyki, żebyśmy mogli przestawić twoje auto, bracie, jest północ.

– Mój Czarny Garbusek. Moje maleństwo. Garbuskomobil. Kółeczka Doonolatera. Jego mobilność. Jego golutki dzidziuś. Jego porcja Amerykańskiego Placka. Woskuj moje maleństwo, gdy mnie już nie będzie, Don Doon.

– Kluczyki, Doony.

– Weź je sobie. Na zawsze. Chcę, żebyś go zatrzymał. Jedyny prawdziwy przyjaciel. Przynosiłeś mi krakersy Ritz i Fizię. Traktuj go jak garbatą damę. Lśniący, czarny, twardy, mobilny. Należy mu się benzyna premium i woskowanie raz na tydzień.

– Doon. Pokaż, gdzie są kluczyki, musisz, bracie.

– I bebechy. Pamiętaj, żebyś co tydzień polerował rury bebechów. Są na widoku. Miękką szmatką. Garbus na kółkach. Bebechomobil.

Gorąco, które bije od Glynna, napina mu twarz.

– Czujesz, że masz gorączkę, Doon? – Kiedyś część Personelu myślała, że Glynn symuluje, żeby wymigać się od szukania posady po utracie pracy fizycznej w Brighton Fence & Wire. Gately tylko tyle wie o zapaleniu uchyłków, ile dowiedział się od Pat: że jest to choroba jelita i przytrafia się alkoholikom w trakcie oczyszczania się organizmu z nieczystości, które ciało usiłuje z siebie wyrzucić. Glynn przez cały czas rezydencji zgłaszał dolegliwości fizyczne, ale jeszcze nigdy nie wyglądało to tak poważnie. Jego zbolała twarz jest szara i woskowa, a wargi pokrywa żółtawa skorupa. Glynn ma zeza zbieżnego w stopniu silnie zaawansowanym: w tej chwili jego dolne oko łypie na Gately’ego z upiornym, delirycznym błyskiem, a górne krąży smętnie jak u krowy. Gately jeszcze nie umie zdobyć się na dotknięcie czyjegoś czoła. Poprzestaje na lekkim kuksańcu w ramię Glynna.

– Myślisz, że powinniśmy cię zawieźć do św. E., żeby obejrzeli tam twoją kiszkę, co, Doon?

– Etam, Don.

– Myślisz, że sam…?

Gately martwi się, co to będzie, jeśli na jego dyżurze rezydent zapadnie w śpiączkę albo, nie daj Boże, umrze, ale prawie natychmiast ogarnia go wstyd, że się o to martwi. Fakt, że przed domem rozległ się pisk hamulców i podniesione głosy, nie od razu dotarł do świadomości Gately’ego, ale przebija się do niej – tj. świadomości – piskliwy krzyk (wysokie H#) Hester Thrale i tupot nóg, które nie dla zabawy wbiegają po schodach:

Twarz Greena w drzwiach, okrągłe czerwone plamy wysoko na policzkach:

– Zejdź na dół.

– Co tam się, do cholery…

Green: – Pospiesz się, Gately.

Glynn, sotto voce: – O, matko.

Gately nie ma nawet okazji powtórnie spytać Greena na schodach, co tam, do cholery, bo Green już jest na dole przy drzwiach, które, cholera jasna, przez cały ten czas były otwarte. Akwarela przedstawiająca psa o wyglądzie aportera przekrzywia się, po czym spada ze ściany klatki schodowej od wibracji wzbudzonych przez Gately’ego, który zbiega, przeskakując po dwa stopnie. Szkoda mu czasu na złapanie kurtki z kanapy Pat. Ma na sobie tylko pomarańczową kręglarską koszulkę z darów, ze słowem „Łoś” wyszytym kursywą na piersi i SHUCO-MIST M.P.S. upiornie ultramarynowanymi wersalikami przez całe plecy[253], więc czuje każdy pęcherzyk gęsiej skórki na swym zwalistym ciele, gdy zimno atakuje go na ganku i ściga po rampie dla wózków inwalidzkich aż na chodnik. Noc jest mroźna, przejrzysta jak gliceryna i całkiem nieruchoma. Bardzo odległe dźwięki klaksonów i podniesionych głosów dochodzą z Comm. Green wypada biegiem z małej uliczki w bijący blask reflektorów, który załamuje się w obłokach jego oddechu, tak że choć Gately kroczy szybko[254] zalatującym skórą śladem Greena, zbliżając się do narastającego jazgotu przekleństw, pytlowania Lenza, przeraźliwych krzyków Thrale, gardłowania Henderson i Willis, które kogoś tam gniewnie opierdalają, i głosu Joelle v. D, której zawoalowana głowa wychyla się z okna na piętrze, które nie jest oknem Damskiej Piątki, krzycząc coś do Gately’ego, gdy ten pojawia się na ulicy; mimo że podszedł już naprawdę blisko, trwa to dobrą chwilę, zanim scena wyłoni się z mgły jego oddechu poprzeszywanej kolorowymi włóczniami rozproszonych świateł reflektorów. Gately mija wybebeszonego i nielegalnie zaparkowanego garbusa Glynna. Kilka samochodów rezydentów stoi jak popadło, zatrzymanych w trakcie nawrotki na środku jezdni, a przed nimi widać zmodyfikowane ciemne montego z włączonymi reflektorami i szerokimi kołami tylnymi, na jałowym biegu krwiożerczego silnika turbo. Dwaj brodacze, niewiele mniejsi od Gately’ego, poubierani w kręglarskie koszule z motywami kwiatów lub słońc i pedalskie naszyjniki z kwiatów zawieszone na miejscu, w którym mieliby szyje, gdyby je mieli, najwyraźniej ganiają Randy’ego Lenza wokół montego. Trzeci gość w naszyjniku z kwiatów i kraciastej koszuli więzi resztę rezydentów na trawniku Oddziału #4, trzymając ich z wprawą na muszce nieprzyjemnie wyglądającego Rekwizytu[255]. Od tej chwili wszystko nieco zwalnia; na widok rezydentów pod lufą Rekwizytu umysł Gately’ego przełącza się samoczynnie – prawie słychać pstryknięcie – na inny bieg. Gately’ego ogarnia kamienny spokój i jasność umysłu, ból głowy mija, oddech staje się spowolniony. Scena nie tyle rozgrywa się w zwolnionym tempie, ile dzieli na stopklatki.

Rejwach poderwał ze snu starą pielęgniarkę z #4, która Woła o Pomoc: jej upiorna postać w nocnej koszuli, rozpłaszczona w oknie na piętrze #4, drze się „Omooooocy!”. Hester Thrale zakryła oczy dłońmi z amarantowymi paznokciami i piskiem błaga raz po raz, żeby nikt nikomu nie robił krzywdy, szczególnie jej. Uwagę przyciąga Rekwizyt Typu Bulldog. Dwaj faceci ganiający Lenza wokół montego są nieuzbrojeni, ale wyraz chłodnej determinacji na ich twarzach jest Gately’emu dobrze znany. Obydwaj są bez kurtek, lecz nie wyglądają na zziębniętych. Ocena sytuacji zajmuje parę sekund: to tylko rejestracja. Faceci mają jakby nieamerykańskie brody i każdy z nich mierzy na oko 4/5 rozmiarów Gately’ego. Na zmianę obiegają unieruchomione auto, przecinają snop świateł i w tych momentach Gately widzi ich podobne, blade, żabiouste, cudzoziemskie twarze. Lenz przemawia do nich non stop, głównie złorzecząc. Wszyscy trzej ganiają się wokół samochodu jak na kreskówce. Gately obserwuje to wszystko, jeszcze gdy nadchodzi. To oczywiste, że cudzoziemcy nie grzeszą rozumem, bo gonią Lenza we dwóch, zamiast się rozdzielić i osaczyć go z dwóch stron. Co jakiś czas przystają, Lenz z jednej strony wozu, tamci z drugiej. Niektórzy rezydenci trzymani pod muszką dopingują Lenza. Jak większość dilerów koki Lenz jest szybki w nogach, płaszcz za nim wzdyma się jak żagiel, a ilekroć Lenz przystaje – opada. Lenz nadaje non stop, na zmianę zachęcając facetów do niezwykłych wyczynów i wysuwając barokowe argumenty przeciwko ich oskarżeniu, no bo jak mógł popełnić to, co mu zarzucają, skoro nawet nie było go w pobliżu kodu pocztowego miejsca, w którym doszło do tego, o co go pomawiają. Kolesie stale przyspieszają, jakby chcieli pochwycić Lenza tylko po to, żeby się wreszcie zamknął. Ken Erdedy trzyma ręce w górze, a w jednej dłoni zaciska kluczyki od samochodu; po układzie nóg widać, że chyba zaraz zleje się w spodnie. Clenette i ta nowa czarna dziewczyna, ewidentnie weteranki etykiety siedzenia pod lufą, wyciągnęły się na wznak na trawie, zaplatając palce nad głową. Nell Gunther przybrała wyuczoną od Lenza pozę Żurawia ze starych sztuk walki: rozczapierzyła dłonie w płaskie szpony i śmiało patrzy w lufę .44, która przesuwa się spokojnie w tę i z powrotem przed grupą rezydentów. Ten mniejszy facet, który trzyma Rekwizyt, jest najpowolniejszy. Na głowie ma kraciastą czapeczkę myśliwską, przez którą Gately nie widzi, czy to też cudzoziemiec. Jednak broń trzyma w klasycznej postawie Weavera, znamionującej wytrawnego strzelca – lewa stopa lekko wysunięta do przodu, nieznaczne zgarbienie pleców, broń trzymana w obu dłoniach, prawy łokieć wystawiony w bok, dzięki czemu Rekwizyt znajduje się tuż przed twarzą strzelającego, na poziomie oka. Tak strzelają policjanci i mafiosi z North Endu. Gately wciąż jeszcze zna się na broni palnej dużo lepiej niż na trzeźwości. A ten Rekwizyt – jeżeli facet naciśnie spust, celując w kogoś z rezydentów, rezydent padnie trupem – ten Rekwizyt to jakaś podrasowania wersja amerykańskiego .44 Bulldog Special albo jego nuckiego czy brazylijskiego klona: tępy, brzydki, z wylotem lufy szerokim jak wylot jaskini. Otyły młody alkoholik Tingley trzyma obie ręce przy policzkach, wyrażając 100% uległość. Ta giwera była przerabiana, Gately się na tym zna. Lufa została przewiercona u wylotu, aby zniwelować sławetny odrzut bulldoga, kurek został przycięty, za to spluwa ma gruby uchwyt Mag Na Port, taki jak pistolety Najświetniejszych. To nie zabawka weekendowego wojownika ani rabusia napadającego na sklep alkoholowy: ten Rekwizyt sporządzono naprawdę w celu trafiania nabojami w ludzi. Nie jest to półautomat, ale broń przystosowana do kurewsko szybkiego ładowania. Niestety, Gately nie widzi, czy gość trzyma szybkoładowarkę pod tą luźną kwiecistą koszulą, ale trzeba zakładać, że jeśli ją ma, to może strzelać prawie bez ograniczeń. Najświetniejsi z Północnego Wybrzeża owijają uchwyty spluw taką specjalną barwioną gazą, która wchłania pot. Gately usiłuje sobie przypomnieć nieznośne wykłady o amunicji, które wygłaszał jego były wspólnik, gdy był pod wpływem – bulldogi i klony mogą strzelać wszystkim, od lekkich pocisków i wadcutterów po miękkie pociski dum-dum i jeszcze gorsze rzeczy. Gately przypuszcza, że ta zabawka położyłaby go trupem jednym strzałem; nie ma pewności. Jeszcze nigdy do niego nie strzelano, ale widział zastrzelonych kolesiów. Czuje coś, co nie jest ani lękiem, ani podnieceniem. Joelle van D. wrzeszczy coś, czego nie można zrozumieć, a przetrzymywany na trawniku Erdedy krzyczy do niej, żeby schowała głowę. Przez całą tę krótką chwilę Gately prze do przodu, widząc i słysząc własny oddech, i klepie się rytmicznie po piersi, żeby nie stracić czucia w dłoniach. Jego obecny stan ducha można by wręcz nazwać radosnym spokojem. Nieamerykańscy kolesie gnają za Lenzem, zatrzymują się znienacka i przez sekundę patrzą mu w oczy przez całą długość samochodu, a potem znów zrywają się do gonitwy. Gately myśli, że chyba powinien być wdzięczny temu trzeciemu, że jeszcze się nie zbliżył i go nie zastrzelił. Lenz, ilekroć na chwilę przystaje, opiera dłonie o karoserię i bluzga wulgaryzmami na swoich prześladowców. Peruka mu się przekrzywiła i zgubił gdzieś wąsy. Ochroniarze szpitala, na ogół tacy skrupulatni w zjeżdżaniu pierdolonymi lawetami równo o 00:05, jakoś się nie pojawiają, co potwierdza jeszcze jeden stereotyp. Gdyby spytać Gately’ego, co w tej chwili czuje, nie miałby pojęcia, co odpowiedzieć. Osłania ręką oczy i zbliża się do montego, gdzie sytuacja zaczyna się klarować. Teraz dopiero widać, że jeden z kolesiów trzyma sztuczne wąsy Lenza w dwóch palcach i macha nimi, drażniąc Lenza. Drugi natomiast wygłasza napuszone, lecz barwne pogróżki z kanadyjskim akcentem, więc Gately orientuje się, że to Nucki; całe trio, które Lenz czymś rozsierdził, to Nucki. Gately zalicza czarną falę Pamiętasz-Jak: obraz bełkoczącego quebeckiego knypka z głową jak piłka, którego zabił przez uduszenie kneblem, bo tamten miał straszny katar. To niedopuszczalny tok myślenia. Górujący krzyk Joelle, żeby ktoś, na litość boską, zadzwonił po Pat, miesza się chwilami z wołaniem pani w nocnej koszuli, która woła o Pomoc. Gately’emu przychodzi do głowy, że ta ostatnia pewnie przez tyle lat wzniecała fałszywe alarmy, że teraz nikt jej już nie słucha. Rezydenci jak jeden mąż patrzą z nadzieją na Gately’ego, który wkracza na jezdnię prosto w plamę świateł montego. Hester Thrale piszczy: „Uważaj, on ma broń”. Nuck w kraciastej czapeczce odwraca się powoli do Gately’ego, trzymając zgięty łokieć koło ucha. Gately myśli sobie: jak wystrzelisz z Rekwizytu trzymanego tuż przy oku, to całą gębę zasypie ci kordytem. W kolistej akcji wokół warczącego samochodu następuje przerwa, gdy Lenz z uciechą wznosi okrzyk „Don”, dokładnie w chwili, gdy pani w nocnym stroju krzyczy „Pomocy”. Nuck z Rekwizytem cofnął się o kilka kroków, żeby w widzeniu peryferyjnym zachować rezydentów, a jednocześnie skupia wzrok na Gatelym; w tej samej chwili potężny Nuck z wąsem po drugiej stronie montego radzi Gately’emu, żeby wrócił tam, skąd przylazł, to uniknie przykrości. Gately kiwa głową i szeroko się uśmiecha. Nucki faktycznie wymawiają the przez „z”. Auto i Lenz znajdują się teraz pomiędzy Gatelym a wielkimi Nuckami, Lenz jest po stronie Gately’ego. Gately stoi bez słowa, żałując w duchu, że nie czuje się inaczej w obliczu przykrości, prawdę mówiąc, chce mu się śmiać. W późnym okresie jego narkotyczno-złodziejskiej kariery, gdy miał bardzo niską samoocenę, Gately nieraz fantazjował, że ratuje kogoś z opresji, kogoś niewinnego, ale sam ginie w akcji, a „Globe” zamieszcza długi artykuł o jego bohaterskim wyczynie. Nagle Lenz odrywa się od maski auta, pędzi sprintem do Gately’ego, staje za nim i kładzie rozpostarte ręce na jego ramionach, posługując się Donem Gatelym jako tarczą. Gately daje swoją pozą do zrozumienia: Po Moim Trupie. Martwi go tylko, co napisze w Dzienniku, jeśli rezydentom stanie się krzywda fizyczna na jego zmianie. Przez moment zdaje mu się, że czuje woń zakładu penitencjarnego: smród spod pach, brylantyna, skwaśniała zupa, drewniana plansza do gry w cribbage, drelichy, woda spod mopa, gęsty odór szczyn, jak z lwiarni w zoo, zapach krat w oknie, gdy wystawia się przez nie ręce i patrzy na zewnątrz. To niedopuszczalny tok myślenia. Gately nie dostał gęsiej skórki ani się nie spocił. Od przeszło roku nie miał równie wyostrzonych zmysłów. Gwiazdy w galarecie nieba, brudny sodowy blask latarni i śnieżnobiałe rogi świateł reflektorów padają na rezydentów pod różnymi kątami. Niebo nabite gwiazdami, jego oddech, dalekie klaksony, ciche buczenie dmuchaw ATHSCME hen z północy. Szczypanie zimnego powietrza w rozdętych nozdrzach. Nieruchome głowy w oknach #5.

Ścigający Lenza duet ukwieconych Nucków wybiega na tę stronę i oto odrywa się od samochodu, pędząc wprost na nich. Jednocześnie w prawym końcu peryferyjnej wizji Gately’ego Hester Thrale odłącza się od grupy i z wrzaskiem, wymachując ramionami, daje nogę w noc na przełaj trawnika, znikając prędko za #4, a przez żywopłot widać, że z Ennet House wysypują się tylnym wyjściem Minty, McDade, Parias-Carbo i Charlotte Treat i przepychając się pośród mopów i starych gratów na tylnym ganku, patrzą, co się dzieje, natomiast z Szopy po drugiej stronie uliczki wylazło paru najruchliwszych katatoników i też gapią się na darmowe widowisko. Wszystko to razem wprawia w totalną konsternację najmniejszego Nucka, który wycelowując sztywno Rekwizyt to tu, to tam, próbuje utrzymać na muszce rozmnożony nagle tłum. Dwaj cudzoziemcy żądni krwi Lenza zbliżają się powoli w snopach reflektorów montego do miejsca, w którym Lenz uczynił sobie z Gately’ego żywą tarczę. Ten większy, taki wielki, że nie dopina się na nim hawajska koszula, unosi wąsy Lenza i przemawia tonem zdrowego rozsądku, który zawsze poprzedza grubszą awanturę. Odczytawszy w blasku reflektora koszulkę Gately’ego, rozsądnie oświadcza, że Łoś ma jeszcze szansę uniknąć draki, bo oni nic przeciwko niemu nie mają. Lenz sączy Gately’emu do prawego ucha sraczkowaty ciąg protestów i adhortacji. Gately wzrusza ramionami, patrząc na Nucków w sensie, że nie ma innego wyjścia, jak tylko zostać. Green tylko na nich patrzy. Gately’emu nagle przychodzi do głowy, że zgodnie z zaleceniem Białej Flagi nie powinien się przejmować, jak to wygląda, tylko paść na kolana, na ten tu oświetlony asfalt, i poprosić swoją Siłę Wyższą o światłą wskazówkę. Jednak stoi dalej, a Lenz nie przestaje bałakać w jego cieniu. Paznokcie Lenza, które wpijają się w ramiona Gately’ego, mają obwódki zaschniętej krwi tam, gdzie paznokieć łączy się z palcem, w dodatku bije od niego miedziowaty zapach i nie jest to tylko strach. Gately’ego olśniewa myśl, że gdyby od razu zrobił Lenzowi kontrolę moczu, tak jak chciał, to może do całej tej afery by nie doszło. Nuck trzyma sztuczne wąsy Lenza wymierzone w nich jak ostrze. Warto zauważyć, że Lenz ani razu nie spytał, która godzina. Wtem ten drugi Nuck opuszcza rękę wzdłuż boku i w jego dłoni błyska prawdziwe ostrze, wydając znajomy pstryk. Na dźwięk noża sytuacja zaczyna się rozwijać jeszcze bardziej automatycznie i Gately czuje, jak po jego ciele rozlewa się ciepło adrenaliny, a jego podtwardówkowy hardware przeskakuje z kliknięciem na głębszy poziom, w dawno nieodwiedzaną, znajomą, dobrze wyżłobioną koleinę. Skoro nie ma już wyboru i nie można nie walczyć, wszystko radykalnie się upraszcza, granice pękają. Gately jest teraz tylko częścią czegoś większego, nad czym nie ma kontroli. W blasku lewego reflektora jego twarz przybrała bojowy wyraz bandyckiego rozradowania. Oświadcza, że to on odpowiada dzisiejszej nocy za tych ludzi na tym prywatnym terenie, więc sprawa go dotyczy, czy tego chce, czy nie, i czy mogą pogadać spokojnie, bo on nie chciałby się z nimi bić. Powtarza bardzo dobitnie, że nie chce się z nimi bić. Już nie jest wewnętrznie podzielony do tego stopnia, żeby wiedzieć, czy mówi prawdę. Wzrok skupił na dwóch sprzączkach w kształcie klonowego liścia przy paskach obu Nucków: wyznaczają tę część ciała, na której kończą się żarty. Kolesie potrząsają grzywami i mówią, że wybebeszą tego tchórza, batarda, za to, że ten Sans-Christe batard ukatrupił im kogoś, o kim mówią Pepe czy Bebe, a jeżeli Łosiowi życie miłe, to niech bierze dupę w troki i zjeżdża stąd, bo na pewno nie jest jego obowiązkiem dać się zajebać za tę amerykańską łajzę bez jaj w babskiej peruce. Lenz, który widocznie bierze ich za Brazylijczyków, wystawia głowę zza pleców Gately’ego i zwracając się do nich per maricones, mówi, że mogą wyssać mu batarda, i tyle. W Gatelym wewnętrzny podział osobowości trwa jeszcze na tyle, że Gately wolałby chyba nie doświadczać fali gorąca i poczucia niezawodnej sprawności o podtekście prawie seksualnym, gdy dwaj olbrzymi rozsierdzeni drwiną Lenza rozdzielają się na długość ramienia i ruszają na nich, stopniowo przyspieszając kroku, jakby gnani nieposkromioną inercją, ale głupio robią, że trzymają się tak blisko siebie. Z odległości dwóch metrów szarżują, siejąc płatki i basując unisono po kanadyjsku.

Jak zawsze, wszystko zarazem przyspiesza i spowalnia. Gately tylko uśmiecha się szerzej, gdy Lenz lekko wypycha go do przodu, a sam czmycha przed wrzaskliwą szarżą. Gately wykorzystuje moment bezwładności, by zepchnąć olbrzymiego Nucka trzymającego wąsy na Nucka trzymającego nóż i ten drugi ląduje na ziemi z głośnym euf wydechu. Pierwszy Nuck łapie Gately’ego za kręglarską koszulkę, rozdziera ją i wali Gately’ego pięścią w czoło, i słychać, że strzaskał sobie dłoń, więc puszcza Gately’ego i chwyta się za rękę. Cios sprawia, że Gately przestaje myśleć o sprawach duchowych. Bierze tego, który połamał sobie dłoń, za wyciągnięte ramię i patrząc na drugiego, uziemionego Nucka, łamie to ramię na swoim kolanie, a gdy facet osuwa się na jedno kolano, Gately, trzymając jego rękę, wykonuje piruet i wykręca złamane ramię za plecy faceta, po czym stawia but na kwiecistych plecach połamańca i popycha go do przodu tak, że rozlega się przykry trzask i Gately czuje, że ramię wyskoczyło ze stawu, i rozlega się przeraźliwy cudzoziemski wrzask. Nuck z nożem, który cały czas leżał na ziemi, chlasta Gately’ego w łydkę przez dżinsy, turla się wdzięcznie w lewo i zaczyna wstawać, najpierw na jedno kolano, z nożem wystawionym do przodu, bo wie widocznie, że do jego noża lepiej się nie tulić, gdy ma otwarte ostrze. Gately udaje, że się zatacza, robi jeden wielki krok i cały ciężar ciała ładuje w kankanowy kopniak, trafiając stopą w podbródek brodacza, przy czym z trzaskiem łamie sobie wielki palec w bucie, a kopnięty wygina się w łuk i zatacza w oślepiający blask reflektorów, i słychać metaliczne bum jego lądowania na masce montego oraz klik i brzęk noża lądującego gdzieś na jezdni za samochodem. Gately stoi na jednej nodze, trzyma się za wielki palec i czuje, że zraniona łydka pulsuje gorączką. Jego uśmiech jest szeroki, ale bezosobowy. Nie sposób, wyłączając widowisko choreograficzne, pokonać w walce dwóch facetów jednocześnie; zabiją cię; trik w walce dwóch na jednego polega na unieszkodliwieniu jednego z przeciwników na dość długo, aby zanim zdąży się pozbierać, załatwić drugiego. Ten pierwszy, większy, który ma poważne kłopoty z ręką, turla się teraz bezradnie, usiłując wstać, ale wciąż perwersyjnie dzierży białe wąsy. Prawdziwą jatkę poznać po tym, że nikt nic nie mówi, a głosy gapiów stanowią tło podobne do szmeru tłumów na trybunach. Gately skacze na jednej nodze i dobrą stopą wymierza Nuckowi dwa kopniaki w skroń wielkiej głowy, a potem, wciąż bezmyślnie, przesuwa się wzdłuż ciała leżącego i całym swoim ciężarem siada mu na podbrzuszu, na co koleś wydaje nieopisany dźwięk, a jednocześnie górą rozlega się krzyk J.v.D. i tępy trzask z trawnika, i Gately otrzymuje tak silny cios w ramię, że okręca się w przyklęku na jedno kolano i omal nie pada na wznak, czując w ramieniu gorące odrętwienie, po którym poznaje, że nie oberwał pięścią, lecz został postrzelony w bark. Jeszcze nigdy nikt do niego nie strzelał. POSTRZELONY NA TRZEŹWO – taki wytłuszczony nagłówek przesuwa mu się przed oczyma wyobraźni, niczym wolno jadący pociąg, ale w tej samej chwili widzi Gately trzeciego Nucka w czapce zsuniętej na tył głowy, z wykrzywioną twarzą oprószoną kordytem, w nienagannej postawie strzeleckiej z cofniętym łokciem: gość celuje w wielką głowę Dona z trawnika przed #4, a z przewierconej lufy wznosi się mały łonowy loczek dymu. Gately nie może się ruszyć i zapomina się pomodlić, lecz nagle lufa przesuwa się zygzakiem w górę, cofa się i zakwita na pomarańczowo, bo poczciwy Bruce Green zaszedł Nucka od tyłu i założył mu półnelsona, topiąc dłoń w kwiatach, a druga jego ręka przygina zgięty łokieć w dół, Rekwizytem w niebo, z dala od głowy Gately’ego, dokładnie w momencie, gdy rozlega się tępy trzask i lufa rozkwita. Pierwszym odruchem osoby, do której strzelano, jest się porzygać, co nawiasem mówiąc, robi właśnie ten większy Nuck, przygwożdżony w kroczu ciężarem Gately’ego: zarzyguje sobie całą brodę i naszyjnik z kwiatów, a także udo Gately’ego, który wciska mu kolano w podbrzusze. Pani w nocnej koszuli woła o Pomoc. Nagle słychać mięsisty chrzęst: to Nell Gunther, pokonawszy w podskokach kilka metrów trawnika, kopie w twarz swoim wojskowym butem tego Nucka, którego Green trzyma w półnelsonie, czapka Nucka szybuje w dal, a jego odskakująca głowa uderza Greena prosto w twarz i słychać, że łamie mu nos, ale Green nie puszcza i w końcu koleś zwiesza się w parkinsonowym półukłonie faceta tkwiącego w modelowym półnelsonie, ale ręka z Rekwizytem nadal wyciąga się do góry, uwięziona w ręce Greena, i wyglądają jak para tancerzy, a poczciwy Green nie puszcza ofiary nawet po to, żeby zatamować fontannę krwi z nosa, ale oto, uwaga, widząc Nucka w potrzasku, z cienia żywopłotu wypada z wielkim wyciem i animuszem Lenz i rzuca się na obu, Nucka i Greena, zbity kłąb ciuchów i nóg kotłuje się po trawniku, Rekwizytu nie widać. Ken Erdedy nadal trzyma ręce do góry. Gately, który wciąż twardo klęczy na mdląco miękkim łonie Nucka, słyszy, że drugi Nuck ześlizguje się z maski montego, więc podskakuje i kuśtyka w jego stronę. Joelle v.D. dalej wywrzaskuje monosylaby z nie swojego okna. Don dochodzi do przedniego zderzaka montego i zdrową ręką wymierza olbrzymowi precyzyjny cios w nerki, po czym chwyta go za gęste zagraniczne włosy i wciąga z powrotem na maskę, gdzie kilkakrotnie wali jego głową w przednią szybę wozu. Przypomina mu się, jak z G. Fackelmannem i T. Kite’em pomieszkiwał w luksusowo urządzonych apartamentach na Północnym Wybrzeżu i stopniowo ogołacali lokal ze sprzętów, które sprzedawali, aż doszli do spania w całkowicie pustym mieszkaniu. Green wstał z trawnika z zakrwawioną twarzą, a Lenz leży tam dalej w falującym płaszczu, który okrywa teraz jego i trzeciego Nucka. Clenette H. z Yolandą W., też już na nogach, ani myślą trzymać się z dala i okrążają leżących, wymierzając Nuckowi solidne kopniaki szpilkami, przy czym niekiedy nie do końca przypadkowo trafiają w żebra także Lenza, a kopiąc, skandują sobie „Skurwy-syny” i każde „sy” kwitują kopniakiem. Gately, mocno przechylony na bok, metodycznie wali kudłatym łbem Nucka o szybę, i to z taką mocą, że w nietłukącym się szkle powstają gwiaździste pęknięcia, aż wreszcie w głowie coś się odrywa z wilgotnym chrzęstem. Cała maska montego i podarta koszulka Gately’ego są usiane płatkami kwiatów. Joelle van D. w frotowym szlafroku i gazowej woalce, wciąż ze szczoteczką do zębów w zaciśniętej dłoni, wygramoliła się na balkonik pod oknem Damskiej Piątki, a stamtąd na rosnący przy domu rachityczny bożodrzew, po którym schodzi na dół, demonstrując jakieś dwa metry spektakularnie kształtnych ud i nawołując Gately’ego po imieniu, co mu się podoba. Gately porzuca największego Nucka rozciągniętego na wibrującej masce, z głową w spękanym, dopasowanym do czaszki zagłębieniu przedniej szyby. Ken Erdedy spogląda w koronę dębu przez wzniesione ręce i myśli sobie, że ta zeszpecona, zawoalowana dziewczyna lubi Dona Gately’ego w sposób pozaregulaminowy, tak mu się zdaje. Gately zawsze sprawia wrażenie wzorowego profesjonalisty. Zachowuje właściwą wyższym urzędnikom postawę pogodnej kompetencji i zimnej krwi. Erdedy’emu spodobało się stać tak z rękami do góry, w geście statusu neutralnego, i patrzeć, jak dwie Afroamerykanki klną i kopią leżących, jak Lenz turla się z nieprzytomnym facetem, okładając go i powtarzając w kółko: „A masz, a masz”, a Gately chodzi tyłem pomiędzy tym drugim kolesiem wklejonym w szybę auta a tym pierwszym kolesiem, którego na samym wstępie rozbroił, i szczerzy się bezmyślnie, jak dynia na Halloween. Chandler Foss przymierza kraciastą czapeczkę myśliwską trzeciego faceta. Z #4 słychać, że ktoś mocuje się ze spaczonym oknem. Transporter ZRO „Empire” zostaje hucznie wystrzelony i świszcząc, śmiga górą, wzbijając się coraz wyżej i migocząc sznurem czerwonych i zielonych świateł ostrzegawczych, niczym świąteczna choinka, a tymczasem Don Gately rusza w stronę trawnika i tego gościa, który go zranił, ale nagle zatacza się po pijacku, zmienia kierunek i w trzech skokach na jednej nodze zbliża się do zarzyganego pierwszego Nucka, tego, który nazwał Gately’ego Łosiem i dał mu pięścią w czoło. Słychać powolne dudnienie pociągu Zielonej Linii i dopingujące okrzyki Minty’ego, gdy Gately zaczyna deptać twarz leżącego na wznak Nucka obcasem buta dobrej nogi, zupełnie jakby rozdeptywał karaluchy. Ruchoma ręka leżącego wymachuje żałośnie w powietrzu, nie trafiając we wznoszący się i opadający but Gately’ego. Cały prawy bok koszmarnie brzydkiej i podartej pomarańczowej koszuli Gately’ego jest pociemniały, a jego prawe ramię krwawi na czarno i jakoś dziwnie tkwi w stawie. Lenz już wstał, poprawia perukę, otrzepuje płaszcz. Zawoalowana dziewczyna utknęła na drzewie jakieś trzy metry nad ziemią, wisi na gałęzi i wierzga nogami, a Erdedy z kopernikańską ciekawością zagląda jej pod rozwiany szlafrok. Ten mały nowy, Tingley, siedzi na trawie po turecku i kiwa się, patrząc, jak czarnoskóre damulki pastwią się dalej nad znieruchomiałym Nuckiem. Słychać, jak Emil Minty i Wade McDade podjudzają Yolandę W. do wykorzystania obcasa szpilki. Charlotte Treat recytuje w kółko Modlitwę o Pogodę Ducha. Bruce Green odchylił głowę w tył i trzyma palec pod nosem jak wąsy. Z daleka, aż z Warren Street, słychać jeszcze Hester Thrale. Gately zostawia zmasakrowaną gębę Nucka, kuśtyka z powrotem i siada ciężko na jezdni, tak że w światłach samochodowych widać go całego oprócz głowy, bo głowę trzyma na kolanach. Lenz z Greenem podkradają się do niego ostrożnie, jak do rannego zwierzęcia wielkich rozmiarów. Joelle van Dyne ląduje na nogach. Paniusia w spaczonym oknie na piętrze wzywa Ratunkuratunkuratunkuratunku. Minty i McDade złażą wreszcie z tylnego ganku, McDade nie wiedzieć po co taszczy mopa. Wszyscy poza Lenzem i Mintym wyglądają mizernie.

Joelle biega jak dziewczyna, zauważa Erdedy[256]. Pokonawszy slalomem postawione jak popadło samochody, Joelle wypada na jezdnię w tej samej chwili, gdy Gately postanawia się położyć.

Nie traci przytomności. Po prostu podejmuje taką decyzję, że poleży sobie chwileczkę ze zgiętymi kolanami wycelowanymi w bezkres nieba, które zdaje się wybrzuszać i cofać zgodnie z pulsowaniem w prawym ramieniu Gately’ego, przenikniętym teraz śmiertelnym chłodem, który oznacza, że zaraz będzie ból, przewiduje Gately.

Odganiając zmartwienie lewą ręką, oznajmia: „Rana powierzchowna”, gdy tylko bose stopy i rąbek sukni Joelle ukazują mu się w polu widzenia.

– Skurwysyn pierdolony.

– Rana powierzchowna.

– Ależ ty krwawisz.

– Dzięki za wsparcie.

W tle słychać Henderson i Willis, które wciąż powtarzają: „A masz”.

– Mogłabyś im powiedzieć, że pewnie już po nim – mówi Gately, wskazując ręką w kierunku, jak mu się zdaje, trawnika przed #4. Gdy tak leży na plecach, ma podwójny podbródek, czuje to i zmusza swoją wielką twarz do uśmiechu. W tej chwili najbardziej boi się porzygać, na siebie, a być może nawet na Joelle van D., której łydki zwróciły jego uwagę.

Lenzowe mokasyny z jaszczurczej skóry mają czubki uwalane trawą.

– Don, nie mam słów.

Gately siada z wysiłkiem.

– Chcesz, żeby nawet pierdolone Nucki z bronią w ręku uganiały się za twoją dupą?

Odsłaniając czarny kimonowaty strój pod spodem, Joelle ściąga z siebie frotowy szlafrok, składa go w trapezoidalny tampon, klęka okrakiem nad ramieniem Gately’ego i nasadami dłoni przyciska opatrunek do rany.

– Małe kuku.

– Kiedy, Lenz, on naprawdę silnie krwawi.

– Zachodzę w głowę, co mógłbym ci powiedzieć, Don.

– Jesteś mi winien mocz, Lenz.

– Zdaje się, że jest ich dwóch, tych, co już nie podskoczą.

Rozsznurowane conversy Wade’a McD. i jego zdyszany, zalękniony głos.

– Naprawdę strasznie krwawi, mówię ci.

– Chciałeś powiedzieć nieżywych.

– Jednej but wbił się temu skopanemu w oko.

– Powiedz Kenowi, żeby spuścił te łapy, Chryste Panie.

– O kurwa, Boże.

Gately czuje, że jego oczy raz po raz samoczynnie zezują.

– Patrz, przesiąka na wylot, to masakra.

– Trzeba wezwać karetkę.

Jakiś inny głos żeński powtarza Boże i Gately’emu lekko podzwania w uszach, gdy Joelle ostro każe tej drugiej się zamknąć. Joelle pochyla się nad nim i gdy welon podwiewa, Gately widzi nad sobą kształtny damski podbródek i nieumalowaną dolną wargę.

– Gdzie zadzwonić? – pyta go Joelle.

– Do Pat na automatyczną sekretarkę i do Calvina. Najpierw trzeba wykręcić 9. Ściągnij ich tutaj.

– Zaraz się porzygam.

– Airdaddy! – wrzeszczy Minty do Kena E.

– Powiedz jej, żeby zadzwoniła do Annie i na izbę przyjęć EM, tylko dyplomatycznie.

– Gdzie się, do kurwy nędzy, podziewa Ochrona, jak nie chodzi tylko o Bogu ducha winne auta do odholowania?

– I wezwij Pat – mówi Gately.

Otoczył go las butów, bosych stóp i łydek, zapewne także głów, których nie widzi, bo są za wysoko. Lenz drze się do kogoś w Domu:

– Dzwoń, kurrrwa, po karetkę, ale już.

– Przycisz, człowieku.

– Lepiej od razu wezwać z pięć, kurwa, karetek.

– Kurwa mać.

– Ćśśś.

– W życiu czegoś takiego nie widziałam.

– Nnjeee – sapie Gately, usiłując usiąść, ale jednak dochodzi do wniosku, że lepiej mu na leżąco. – Do mnie nie wzywajcie.

– Na sto procent?

– Na dwieście.

– On mówi, że nie chce karetki.

Buty Greena i Minty’ego, fioletowe japonki Treat z plastiku. Ktoś posmarował się Clearasilem, czuje Gately.

– Widziałem w życiu niejedną kopaninę, bracie, ale to…

Męski głos drze się do kogoś w tyle i na prawo.

– Tylko nie próbujcie mnie rozchodzić – mówi Gately, szczerząc się do góry.

– Czarna dupa.

– Nie może nie jechać na pogotowie po postrzale – mówi Minty do Lenza, którego buty stale się przesuwają na północny skraj grupy.

– Niech ktoś zgasi ten samochód, dobra?

– Lepiej niczego nie dotykać.

Gately skupia wzrok tam, gdzie powinny być oczy Joelle. Jej uda szerokim rozkrokiem obejmują jego ramię, które jest pozbawione czucia i jakby nie jego. Joelle nachyla się nad Gatelym. Pachnie dziwnie, ale ładnie. Całym swoim ciężarem przyciska tampon ze szlafroka. Waży tyle co nic. Pierwsze nitki bólu promieniują od barku w bok i w szyję. Gately od początku nie patrzy na swoje ramię, celowo, teraz tylko próbuje wymacać palcem, czy coś przeszło przez nie na wylot. Noc jest tak jasna, że gwiazdy przeświecają przez ludzkie głowy.

– Green.

– Ja die dotykam diczego, die bartw się.

– Spójrzcie na jego głowę.

Jej kimono ma bufiaste ramiona i lśni czernią w światłach montego. Gately czuje, że jego mózg chce się zapaść w głąb ciała. Dojmujące zimno znamionuje szok i utratę krwi. Gately siłą woli utrzymuje się w tu i teraz: patrzy poza rękę Joelle, na świetne buty Lenza.

– Lenz. Ty i Green. Wnieście mnie do środka.

– Green!

Krąg głów-gwiazd ponad nim jest bez twarzy, bo te nikną w cieniach rzucanych przez światła reflektorów. Jedne silniki samochodowe pracują, inne nie. W którymś z aut ćwierka pasek klinowy. Ktoś proponuje wezwać Najświetniejszych – to Erdedy – co spotyka się z powszechną drwiną z jego naiwności. Gately przypuszcza, że Personel z Szopy albo z #4 wezwał, przynajmniej telefonicznie, Ochroniarzy. Nim skończył dziesięć lat, tylko jego mały palec mieścił się w dziurkach tarczy starego damskiego telefonu matki; wysiłkiem woli zwalcza zeza i zachowuje przytomność; nade wszystko nie chciałby mieć do czynienia z Najświetniejszymi na leżąco, z postrzałem i w szoku.

– Mnie się zdaje, że jeden z tych kolesiów, no tego, ekspirował.

– Jakbyś zgadł, Shylocku.

– Niech nikt nie dzwoni – woła Gately wielkim głosem. Boi się, że zacznie rzygać, jak go postawią. – Niech nikt nigdzie nie dzwoni, aż mnie wniosą do środka. – Czuje nad sobą zapach skórzanej kurtki Greena. Połamane źdźbła trawy i inne śmieci lecą na niego od strony wciąż otrzepującego się Lenza, a na asfalt spadają pieniążki krwi z nosa Greena. Joelle mówi Lenzowi, że jak nie przestanie, to ona skopie mu dupę. Gately’emu całkiem przemarzł prawy bok. Gately mówi do Joelle: – Jestem pod nadzorem kuratorskim. Jak nic pójdę do pierdla.

– Przecież, kurwa, masz świadków, którzy za tobą staną, człowieku – przekonuje go McDade czy może Glynn, chociaż to nie może być Glynn, wmawia sobie Gately z niewiadomego powodu. Z kolei chyba Charlotte T. odzywa się, że Ewell próbuje dostać się do gabinetu Pat, żeby zadzwonić, ale Gately zamknął drzwi Pat na klucz.

– Niech nikt nigdzie nie dzwoni! – woła głośno Joelle. Ładnie pachnie.

– Już dzwonią!

– Zabrać mu ten telefon! Powiedzcie, że to był żart, Chryste Panie! Słyszycie mnie? – Jej kimono ładnie pachnie. W jej głosie pobrzmiewa autorytet Personelu. Zmieniła się sceneria: Gately leży, Madame Psychosis przejęła kontrolę.

– Podniesiemy go i przeniesiemy do środka – dyryguje. – Lenz.

Zaraz rozlegnie się szum fal radiowych i brzęk wielkiego pęka kluczy.

Głos Joelle to teraz głos Madame z bezabonamentowego radia, płynący nie wiadomo skąd, ale Gately ma nagle pewność, że już gdzieś słyszał ten dziwny pusty głos z lekkim akcentem.

– Ochrona! Halt!

Na szczęście to jeden z ekspiłkarzy pracujących w Ochronie EM, który pół zmiany regularnie przesiaduje w Życiu, a przez resztę nocy spaceruje po uliczce, bawiąc się służbową pałką i fałszywie podśpiewując szanty, idealny kandydat na członka AA.

Joelle:

– Erdedy, załatw to z nim.

– Słucham?

– To ten pijak – wykrztusza z trudem Gately.

Joelle patrzy do góry, pewnie na Kena E.

– Idź do niego i zrób minę nadzianego dżentelmena. Zagadaj go. Odwróć jego uwagę, a my tymczasem wniesiemy tego do środka, zanim przyjdą prawdziwi.

– Jak mam wyjaśnić tych wszystkich zdechlaków udrapowanych na samochodach?

– Na litość boską, Ken, to nie jest tytan intelektu, rozerwij go jakąś błyskotką albo co. No, wyjmuj palec z dupy i ruszaj się.

Uśmiech Gately’ego dotarł do poziomu oczu.

– Jesteś Madame z FM, poznałem cię.

Skrzypiąca podeszwa Erdedy’ego, radio grubasa i kluczyki.

– Co znaczy halt? Nie ruszać się?

– Ochrona, powiedziałem halt!

Green i Lenz nachylają się, kłęby białych oddechów, cieknący nos Greena pachnie miedzią, tak samo jak Lenz.

– Poznałem cię, poznałem – mówi Gately do Joelle, której woal pozostaje nieprzenikniony.

– Uprzejmie proszę o sprecyzowanie znaczenia słowa halt.

– Najpierw weź go pod plecy – mówi Green do Lenza.

– Za dużo krwi jak na mój gust – mówi Lenz.

Wiele rąk wsuwa się pod jego grzbiet; bark Gately’ego zakwita bezbarwnym ogniem. Niebo wygląda tak 3D, że można by w nie zanurkować. Gwiazdy rozciągają się i wypuszczają kolce. Ciepłe nogi Joelle przesuwają się pod jej ciężarem, chodzi o utrzymanie stałego nacisku na tampon. Gately wie, że ten dźwięk wyciskanej gąbki oznacza, iż szlafrok przesiąkł na wskroś. Chciałby usłyszeć od kogoś gratulacje, że się nie porzygał. Widać, że jedne gwiazdy są bliżej, a inne dalej, tuż nad horyzontem. To, co Gately zawsze uważał za Wielki Znak Zapytania, jest w istocie Wielką Niedźwiedzicą.

– Rozkazuję nie ruszać się do przyjścia osoby odpowiedzialnej, której zamelduję sytuację.

Ochroniarz jest ubzdryngolony. To ten, co ma na imię Sidney lub Stanley, w służbowej czapce i z pałką chodzi nawet po zakupy do Purity Supreme i zawsze zagaduje Gately’ego, jak mu leci. Nosi potwornie rozdeptane buty, jak każdy grubas, który musi dużo chodzić; jego sflaczałe eksfutbolowe mięśnie i obwisły bandzioch silnie dopingują Gately’ego do conocnych ćwiczeń brzuszków. Gately odwraca głowę i rzyga skąpo na Greena i Joelle, którzy to ignorują.

– Och, sorki. O kurde, nienawidzę tego.

Joelle v.D. przeciąga dłonią po mokrej ręce Gately’ego i zostawia po sobie ciepły ślad, ta dłoń, a potem łagodnie ściska ten obszar nadgarstka, który jest w stanie objąć.

– O zgrozo – mówi cicho.

– Jezu, nogę też ma całą we krwi.

– Chłopie, znam takich, co zachwycili się twoim wyczynem.

Jeszcze jeden maleńki rzyg.

– Teraz unieśmy go bardzo ostrożnie i złapmy równowagę.

– Green, przejdź tutaj, na tę stronę, z łaski swojej.

– Nakazuję zakończyć tę całą sytuację, halt, w tej chwili.

Buty Lenza i Greena schodzą się i rozchodzą po obu bokach Gately’ego, twarze zbliżają się do niego jak w obiektywie rybie oko; podnoszą.

– Gotowi?

***

Rok Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych: InterLace TelEntertainment, sieciowe TelePutery 932/1864 RISC z konsolą lub bez konsoli, Pink2, rozpowszechnianie przez DSS (następca PrimeStar), menu i ikony, bezpikselowy InterNet Fax, potrójne i poczwórne modemy z regulowanym body, Sieci Rozpowszechniania, ekrany o wielkiej rozdzielczości dające złudzenie bycia w przestrzeni obrazu, niskobudżetowe konferencje wideofoniczne, wewnętrzny Froxx CD-ROM, elektroniczna couture, konsole wielofunkcyjne, ceramiczne nanoprocesory Yushityu, chromatografia laserowa, karty dostępu do wirtualnego świata mediów, impuls światłowodowy, kodowanie cyfrowe, zabójcze aplikacje; zwyrodnienie kości nadgarstka, migrena fosfeniczna, otłuszczenie pośladków, spondyloza/lumbago. Połowa wszystkich mieszkańców Bostonu pracuje obecnie z domu przez jakieś łącze cyfrowe. 50% całej edukacji publicznej przekazywane jest drogą akredytowanych zakodowanych impulsów, które można odbierać na kanapie w domu. Niezmiernie popularny program p. Tawni Kondo, łączący elementy lajtowego aerobiku, kalisteniki opartej na treningu Kanadyjskich Sił Powietrznych oraz, nazwijmy to, „psychologii kosmetycznej”, transmitowany jest w systemie rozpowszechniania spontanicznego codziennie o godz. 7:00 do wszystkich trzech stref czasowych ONAN – ponad 60 mln mieszkańców Ameryki Północnej ćwiczy co rano wymachy nóg i przysiady z Tawni Kondo, tworząc masowy zespół choreograficzny, niejako zbliżony do obowiązkowych porannych grup powolnej gimnastyki tai-chi w postmaoistowskich Chinach – z tym że w Chinach ćwiczy się razem w miejscach publicznych. Jedna trzecia z tych 50% bostończyków, którzy nadal chodzą do pracy, mogłaby pracować w domu, gdyby chciała. I (uwaga) 94% całej onańskiej płatnej rozrywki konsumowane jest w warunkach domowych: impulsy, kartridże magazynujące, ekrany cyfrowe, wystrój wnętrz – rynek rozrywki angażuje kanapy i oczy.

Powiedzieć, że to źle, to tak, jakby powiedzieć, że ruch kołowy jest zły albo podatki na opiekę zdrowotną, albo fuzja pierścieniowa: nikt poza dewastującymi krosna dziwakami, luddystami, nie nazwie złym czegoś, bez czego nie wyobraża sobie życia.

Faktem jest, że za zaciągniętymi firankami sennych amerykańskich domków odchodzi wielkie prywatne oglądanie ruchomych obrazów na spersonalizowanych ekranach. Powstał płynny, bezprzestrzenny świat indywidualnego spektatorstwa. Cała nowa milenialna epoka pod rządami Gentle’a i Lace-Forché. Totalna wolność, prywatność, wybór.

Stąd zaś zrodzona w nowym tysiącleciu pasja oglądania rzeczy na żywo. Tajny harmonogram okazji do publicznego gapiostwa daje jednostce bezcenną szansę uczestniczenia w żywym tłumie widzów. Gromady Gapiów obserwują wypadki drogowe, eksplozje gazów ściekowych, mordobicia, wyrywanie torebek kobietom czy zdarzające się od czasu do czasu awarie transporterów ZRO „Empire”, które wskutek błędnego wektora zrzucają odpady na przedmieścia Północnego Wybrzeża, a wówczas ludzie wybiegają z domów, zostawiając drzwi otwarte, i pędzą na miejsce zdarzenia, aby się tam tłoczyć i obserwować, jak rozrastający się krąg zrzuconych śmieci przyciąga tłumy trzeźwo myślących i uważnych istot, które z powagą porównują obserwacje na temat tego, co wszyscy widzą. Stąd też apoteoza bostońskich grajków ulicznych i obowiązująca wśród nich zawiła kolejność dziobania: najlepsi dojeżdżają dziś na miejsca pracy zagranicznymi limuzynami. Co noc przytrafia się okazja do rozsunięcia zasłon i wystawienia głowy na ulicę o godz. 00:00, kiedy wszystkie zaparkowane tam samochody muszą zostać przestawione na drugą stronę jezdni i wszyscy kłębiący się tam ludzie dostają kręćka, i ci, co przestawiają, i ci, co się gapią. Bójki uliczne, awantury przy kasach w supermarketach, wizyty komorników, wypisywanie mandatu za przekroczenie prędkości, chorzy na tourette’a w ataku koprolalii, wszystko to przyciąga płynne tłumy. Bractwo i anonimowa komunia przynależnych do tłumu obserwatorów, masa oczu poza domem, w wielkim świecie, skierowanych w jedną stronę. Q.v., trudności z opanowaniem tłumów przy scenach zbrodni, pożarach, demonstracjach, wiecach, marszach, manifestacjach kanadyjskich nastrojów powstańczych; tłumów, które gromadzą się błyskawicznie, wprost nieuchwytnie – to rodzaj wizualnej inwersji topnienia: tłum zbiera się i zbija w kupę scaloną jakąś siłą jądrową, by razem patrzeć. Byle co może wywołać tę reakcję. Powrót ulicznych handlarzy. Bezdomni weterani wojenni i zdeformowane postacie na wózkach inwalidzkich, z wypisanymi ręcznie na tekturze zażaleniami. Żonglerzy, friki, magicy, mimowie, charyzmatyczni kaznodzieje z przenośnymi głośnikami. Hardcore’owi naciągacze, którzy mnożą się, jakby sprzedawali panacea grupkom ciekawskich; najlepsi naciągacze stawiają ostatnio na stand-up i bywają sowicie nagradzani przez ulicznych gapiów. Wyznawcy kultów w szafranowych szatach rozdający odbijane na drukarce laserowej ulotki przy dźwiękach bogatej perkusji. Nawet oldskulowi eurożebracy, czarnobrewi, w prążkowanych rajtuzach, milczący i wyniośli. Nawet lokalni kandydaci, aktywiści, adwokaci i domorośli doradcy powrócili, zatoczywszy szerokie koło, do łask publicznych – wystarczy obwieszona flagami platforma, klapa od śmietnika, dach samochodu, sklepowa markiza, wszystko, co wznosi się do przyciągającego tłum poziomu ludzkich oczu: wespnij się i zacznij nawijać, a wnet otoczy cię tłum.

W listopadzie obowiązkowym widowiskiem w Back Bay jest operacja osuszania sadzawki dla kaczek w Ogrodach Publicznych przed nadchodzącą zimą. Wykonują ją beznamiętni panowie w federalnej bieli i miejskich szarawych błękitach. Zawsze któregoś listopadowego dnia, rok w rok. Nie ogłasza się tego publicznie, nie ma ustalonej daty; długie błyszczące ciężarówki pojawiają się nagle i otaczają kołem sadzawkę; dzieje się to zawsze w dzień powszedni, ok. połowy listopada, dzień ten jest na dodatek zwykle szary, wietrzny i smętny, mewy robią salta w powietrzu na tle nieba o kolorze brudnej szyby, ludzie chodzą okutani, w nowych rękawiczkach. Innymi słowy, nie jest to idealny dzień na piknik w parku ani na widowisko na otwartym powietrzu. A jednak za każdym razem wokół sadzawki w Ogrodach Publicznych zbiera się gęsty tłum. To jest sadzawka z kaczkami. Sadzawka jest doskonale okrągła, jej zmarszczona wiatrem powierzchnia przypomina słoniową skórę, a jej geometryczny okrąg porastają wysokiej jakości trawy i krzewy zgrupowane w regularnych odstępach, pomiędzy krzewami zaś stoją parkowe ławki ocienione białopiennymi wierzbami, które właśnie wypłakały swój żółty jesienny pył na zielone ławki i trawiaste brzegi, gdzie gromadzi się oto i zagęszcza półkolisty tłum obserwujący delegatów władzy, którzy przystępują do osuszania sadzawki. Co bardziej lotne kaczki oddaliły się już na południe, następna grupka, gnana filogenicznym impulsem, odlatuje w momencie pojawienia się błyszczących ciężarówek, lecz zasadnicza część stada została. Dwa prywatne samoloty krążą leniwymi elipsami tuż pod pokrywą chmur, ciągnąc za sobą wstęgi z reklamą czterech poziomów wygody i ochrony, jakie zapewnia Depend. Wydymane bocznym wiatrem reklamy zamieniają się we wstęgi Moebiusa i prostują na nowo z głośnym furkotem rozwijających się flag. Z ziemi nie słychać ani warkotu silników, ani furkotu reklam, gdyż zagłusza je gwarny tłum i kaczki, i złośliwy świst wiatru. Porywisty, niski wiatr ma taką siłę, że amerykański Szef Służb Niesprecyzowanych, Rodney Tine, który stoi z rękami na plecach w oknie na ósmym piętrze Aneksu Domu Stanowego na rogu ulic Beacon i Joy, patrząc na południowy zachód i w dół, ku koncentrycznym pierścieniom fal sadzawki, tłumowi gapiów i lśniącym ciężarówkom, widzi, jak zamiatane wiatrem liście i pył uliczny kotłują się i dziobią z zewnątrz okno, przy którym stoi, masując sobie kość ogonową.

Dr James O. Incandenza, filmowiec i nieomal skopofil, jeśli chodzi o widowiska i tłumy, nigdy nie przegapił spektaklu osuszania sadzawki, dopóki żył i przebywał w mieście. Hal i Mario byli na tym widowisku parę razy. Podobnie jak kilkoro rezydentów Ennet House, chociaż niektórzy oglądali je w takim stanie, że mogą tego nie pamiętać. Można przypuszczać, że każdy mieszkaniec Bostonu widział co najmniej jedno osuszanie sadzawki. Odbywa się ono zawsze w taki sam ponury, wietrzny listopadowy dzień, w jaki, gdyby się zostało w domu, zajadałoby się zupę w kolorach ziemi w ciepłej kuchni, słuchając wiatru i ciesząc się zaciszem czterech ścian oraz kominkiem. Jegomość co rok oglądał to samo. Drzewa liściaste w postaci szkieletów, paralityczne sosny, schłostane wiatrem gruzłowate wierzby, zrudziała trawa chrzęszcząca pod stopami i szczury wodne, które zawsze pierwsze spostrzegły, co się święci, i czmychały po betonowej cembrowinie, zwinne jak noc. Zawsze tłum zgrupowany w pęczniejące pierścienie. Zawsze łyżworolki na ogrodowych ścieżkach, złączeni dłońmi zakochani, frisbee polatujące gdzieś w oddali, na obrzeżach Ogrodów, gdzie przeciwległy do sadzawki stok wzgórza schodzi w dół.

Szef amerykańskiego Biura Służb Niesprecyzowanych Rodney Tine wystaje przy nieumytym oknie przez większą część poranka, pogrążony w myślach, w wojskowej postawie spocznij. Stenograf, Zastępca Burmistrza, Dyrektor Filii Wydziału ds. Walki z Narkotykami Stanu Massachusetts oraz Funkcjonariusze Regionalnego Oddziału Służb Niesprecyzowanych, Rodney Tine Jr[257] i Hugh Steeply[258], siedzą wszyscy w milczeniu przy stole konferencyjnym za jego plecami. Pióro marki Gregg w dłoni stenografa zawisło nad kartką w środku dyktanda. Widok z okna na ósmym piętrze sięga aż po grań wzgórza w drugim krańcu Ogrodów. Wzdłuż tej grani polatują sennie w tę i z powrotem dwa frisbee i coś, co wygląda na wybebeszony krążek frisbee, chwilami zapadają się za grań i znikają na moment z pola widzenia Tine’a.

Usiłując za jednym zamachem zapewnić swojej kiepskiej skórze porcję dobrej jakości UV i lekki chłodek, pracujący student inżynierii MIT, zatrudniony w rozgłośni WYYY-109, leży z gołym torsem na srebrzystym kocu kosmicznym (prezent od NASA): leży na wznak, z rozkrzyżowanymi ramionami, na przeciwległym zboczu Ogrodów Publicznych, nachylonym pod kątem salonowej leżanki. Dzieje się to w pobliżu Arlington St., w południowo-zachodnim zakątku Ogrodów, odciętym granią wzgórza od sadzawki, budki informacji turystycznej i pawilonu, od centralnego zbiegu poprowadzonych promieniście ścieżek i gigantycznych, spatynowanych figur drepczących rzędem kacząt, uwieczniających ukochaną przez czytelników i ponadczasową książkę Roberta McCloskeya Ustąp z drogi kaczętom. Przeciwległe zbocze jest wgłębieniem po byłej sadzawce. Trawiasty stok, niezbyt stromy, schodzi klinem ku Arlington St. i stanowi jeden wielki zielony wyraj, wolny od psich kup, ponieważ psy nie lubią załatwiać się na spadzistym terenie. Krążki frisbee polatują nad granią za głową inżyniera, a czterej smukli chłopcy na samej grani grają w coś małą szmacianą piłeczką, kopiąc ją gołymi, posiniałymi stopami. Jest 5°C. Słońce ma przytłumioną jesienną jakość blasku zza kilku szyb. Wiatr jest kąśliwy i uparcie zarzuca nieprzygwożdżone ciałem partie koca NASA na korpus inżyniera. Na obnażonym ciele gęsia skórka walczy o miejsce z pryszczami. Jedyny srebrny koc kosmiczny i goły tors na zboczu wzgórza należą do studenta inżyniera. Leży rozwalony na wznak, całkowicie otwarty na słabowite słońce. Student inżynier z WYYY jest jedną z, licząc z grubsza, trzech tuzinów postaci ludzkich rozrzuconych na tym obszarze stromego zbocza, człowieczej zbieraniny bez systemu, bez spójności, bez jakichkolwiek więzów, która przypomina szczapy drewna przed zebraniem na opał. Ogorzali od wiatru, usmoleni mężczyźni w kurtkach bez zamków błyskawicznych i butach nie do pary – stali rezydenci Ogrodów – śpią albo tkwią w stuporach o różnej proweniencji. Skuleni na boku, z podciągniętymi pod brodę kolanami, obojętni na wszystko. Innymi słowy: ludzkie tłumoki. Z zawrotnej wysokości jednego z biurowców przy Arlington St. wyglądają jak rzeczy zrzucone na zbocze z zawrotnej wysokości. Patrzący z góry weteran dostrzegłby w nich raczej obraz pola po bitwie. Wyłączając inżyniera z WYYY, wszyscy mężczyźni są odziani w miejskie łachy, nieogoleni, ogorzali od ciągłego przebywania na dworze, mają pożółkłe palce. Za koce służą im palta i śpiwory, stare torby sklepowe z parcianymi uchwytami i worki Glad na puszki i butelki do recyklingu. Mają też wielkie sakwy kempingowe, kompletnie bezbarwne. Ich odzież i dobytek przybrały zatem ten sam kolor, który mają właściciele. Kilku dysponuje stalowymi wózkami z supermarketu wypełnionymi dobytkiem: podpierają je własnym ciałem, żeby nie stoczyły się po zboczu. Któryś właściciel wózka porzygał się przez sen, zalewając lawą wymiocin mężczyznę skulonego nieco niżej. Jeden z wózków pochodzi ze szpanerskiego marketu Bread & Circus i ma na poręczy taki sprytny, wygodny kalkulatorek, dzięki któremu klient może sam sumować sobie ceny podczas wybierania produktów. Paznokcie tych mężczyzn są w kolorze sepii i wszyscy oni wyglądają na bezzębnych, niezależnie od tego, czy mają zęby, czy też nie. Co jakiś czas ląduje wśród nich któreś frisbee. W górze za ich plecami miękka piłka odbija się od stóp graczy z odgłosem woreczka fasoli. Dwóch chudych chłopaków w włóczkowych czapkach schodzi w dół bardzo blisko inżyniera, intonując cichutko „Dymek”, z pominięciem wszelkich innych form, pisanych małą literą i nieprzydatnych przy pozyskiwaniu Dymka. Gdy inżynier otwiera oczy, jest jedyną osobą na stoku, która widzi pękate brzuszki wznoszących się kaczek, które przelatują mu nisko nad głową: złapały ciepły prąd powietrza bijący od ziemi, a wzniósłszy się, skręcają w lewo, na południe. Jego T-shirt z logo WYYY-109, inhalator, okulary, butelka M. Fizzy i złamany na grzbiecie egzemplarz Metalurgii izotopów pierścieniowych leżą tuż poza krawędzią odblaskowego koca. Blady tors o sterczących żebrach pokrywają w górnej części guziczki blizn po trądziku. Trawa na zboczu jest jeszcze całkiem żywotna. Przy paru skulonych embrionalnie postaciach leżą poczerniałe puszki po wypalonym Sterno. Fragmenty zbocza odbijają się w witrynach sklepów i oknach biurowców na Arlington, a także w szybach przejeżdżających samochodów. Niczym się niewyróżniający biały van, dodge albo chevy, wyłącza się ze strumienia aut na Arlington i wykonuje dość imponujący manewr parkowania równoległego przy krawężniku u stóp wzgórza. Mężczyzna w starego typu wełnianym natowskim płaszczu z demobilu stoi na czworakach po lewej ręce inżyniera i rzyga. Grudki treści żołądkowej przywarły mu do warg i nie chcą się odczepić. Widać w nich niteczki krwi. Wygięta w pałąk sylwetka ma w sobie coś psiego. Leżąca najbliżej inżyniera nieprzytomna embrionalna postać wklinowana pod przednie kółka sklepowego wózka ma tylko jeden but, i to bez sznurówki. Osłonięta skarpeta jest barwy popiołu. Poza napisem INWALIDA na tablicy rejestracyjnej furgonetka stojąca teraz na jałowym biegu przy krawężniku wyróżnia się tylko tym, że ma przyciemnione szyby i jest nieskazitelnie czysta, wywoskowana na glanc mniej więcej do połowy karoserii, ale powyżej jest tak bezwstydnie brudna i pordzewiała, jakby nikt o nią nie dbał. Inżynier przez cały czas obraca głowę na wszystkie strony, żeby równo opalić sobie szczękę. Van przy krawężniku widoczny jest w dalekiej perspektywie pomiędzy jego piętami. Niektóre z ludzkich form spoczywających na zboczu owinęły się wokół butelek i fajek. Bije od nich gęsty agronomiczny smród. Student inżynier zazwyczaj nie próbuje jednocześnie opalić i wysuszyć sobie skóry, ale ostatnio mało wystawiał się na słońce, bo odkąd Madame Psychosis, ta od audycji Plus minus sześćdziesiąt minut, odeszła nagle na zwolnienie lekarskie, student inżynier stracił częste okazje do przesiadywania na pofałdowanym dachu Związku i monitorowania programów zastępczych.

Inżynier znów obraca uniesioną twarz. Z początku nieobecną Madame zastąpiła studentka Masowej Komunikacji, która jako Miss Diagnosis okazała się totalnym fiaskiem, po czym zarząd publicznie ogłosił, że Madame jest niezastąpiona, i w rezultacie inżynierowi płacą teraz za włączanie jej muzyki w tle i milczące monitorowanie mikrofonu przez 60 minut, co znaczy, że musi siedzieć w swojej kabinie, utrzymując poziom 0 dla mikrofonu transmisji na żywo, i nie może wdrapać się na dach z własnym radyjkiem i papierosami, choćby nawet chciał. Kierownik rozgłośni, też student, poinstruował inżyniera na piśmie, co ma mówić ludziom, którzy dzwonią w porze audycji, aby życzyć Psychosis szybkiego powrotu do zdrowia po tym, co jej aktualnie dolega. Miał zarazem dementować i podsycać plotki o samobójstwie, zamknięciu w szpitalu psychiatrycznym, kryzysie duchowym, milczącym odosobnieniu, pielgrzymce ku ośnieżonym szczytom Wschodu. Zniknięcie kogoś, kto był tylko głosem, jest jakoś jeszcze gorsze zamiast lepsze. Została straszliwa cisza w weekendowe noce. Inna zgoła od ciszy radiowej, która zajmowała przeszło połowę nocnych audycji Madame Psychosis. Cisza obecności a cisza nieobecności to dwie zupełnie różne cisze. Cisze na taśmie magnetycznej są najgorsze. Niektórzy słuchacze wręcz pofatygowali się do radia, zjechali w dół przez grubą warstwę kory mózgowej i dostali się do zimnego różowego studia, aby zasięgnąć języka. Czasami chcieli tylko utwierdzić się w głębokim przeświadczeniu, że Madame wciąż przychodzi do studia i siada przed mikrofonem, tyle że nic nie mówi. Któryś ze śpiących w pobliżu żuli boksuje się przez sen z powietrzem. Niemal wszystkie zapytania o nocnej godzinie pochodzą od słuchaczy w jakiś sposób pogiętych, koślawych, z wadami wymowy, z głupawym uśmieszkiem, słowem: ułomnych. Jak ten, co sobie naprawił okulary taśmą izolacyjną. Pyta nieśmiało. Przeprasza, że przeszkadza osobie, której ewidentnie nie ma. Zanim student inżynier otrzymał pisemną instrukcję od studenta kierownika, bez słowa kierował uwagę takich petentów na trójpanelowy parawan Madame, za którym nie było widać żadnej sylwetki. Druga biała furgonetka Dodge, tak samo połowicznie czysta i z nieprzezroczystymi szybami, zjawiła się na grani ponad rozsianymi po zboczu postaciami ludzkimi. Nie rzuca widocznego cienia. Krążek frisbee odbija się od czystego grilla na froncie jej maski. Stoi na włączonym silniku, obrócona rozsuwanymi drzwiami do pochyłości i do rozsuwanych bocznych drzwi pierwszego białego vana, stojącego hen w dole. Jeden wyjątkowo paskudny ciekawski kurdupel przyszedł w czapce z doczepionym obiektywem i zdawało się, że zaraz runie inżynierowi na kolana. Jego opiekun domagał się adresu, pod który można wysłać wyrazy wsparcia i kwiaty. Mikronizowana aluminiowa powłoka koca NASA jest tak zaprojektowana, aby załamywała wszystkie co do jednego promienie UV, kierując je na gołą skórę studenta inżyniera. Inżynier słyszał o karetce, o oddziale intensywnej terapii w szpitalu Brigham and Women’s i o pięciu dniach na oddziale rehabilitacyjnym, doniosła mu ta gruba, śniada Notkin, ta, co chodzi w palanckiej czapce, z identyfikatorem Wydz. Film., a wczoraj późno w nocy zjechała windą w tętnicy podstawnej po stare taśmy z programem Madame, do osobistego użytku Madame, jak powiedziała. Nazywają to Terapią, Madame Psychosis przebywa na długiej Terapii w czymś, co ta brodata laska w wyświechtanej czapce opisała mu mętnie jako tylko na poły dom w niewiarygodnie nieprzyjemnej i taniej części miasta. Oto dokładna suma wiedzy inżyniera WYYY. Niebawem będzie miał okazję pożałować, że wie tylko tyle, bo chciałby wiedzieć o wiele więcej. Q.v., o wytłaczanej stalowej rampie, która oto wysuwa się przez rozsunięte z piskliwym zgrzytem panelowe drzwi furgonetki widocznej na grani parkowego wzgórza za jego plecami. Q.v., o kompletnej ciemności wnętrza furgonetki, która stoi z włączonym silnikiem przy krawężniku Arlington St., a jej rozsuwane drzwi też zostały otwarte od środka. Na południowo-zachodnim zboczu nie ma ani śladu glin: patrolujący Ogrody pluton Najświetniejszych zjechał się podrasowanymi wózkami golfowymi przy osuszanej sadzawce, gdzie karmi kaczki kawałkami lukrowanych pączków i namawia już znacznie przerzedzony tłum gapiów do rozejścia się. Frisbee i amatorzy zośki znikli nagle ze szczytu wzgórza; panuje tam teraz upiorna cisza i bezruch, jak w rafie koralowej, przez którą przepływa rekin; z czarnej, rozwartej paszczy furgonetki na grani sterczy srebrzysty jęzor.

Q.v., także o wózku inwalidzkim, który wystrzeliwuje znienacka po rampie vana i toczy się w dół niczym oszalała, piskliwa zmaza barwy miedzi, a przylutowany do niego z przodu jakby pług śnieżny zgarnia po wierzchu ziemię i kosi trawę, rozsiewając wokół mierzwę; porusza się z przerażającą szybkością, bez hamulców, a beznoga postać stoi w wózku na okutanych kikutach nóg, w masce z lilijką nadzianą na mieczyk, wychylona mocno do przodu w pozie narciarza; rozpędzony wózek wymija slalomem skulone w pozie embrionalnej postacie bezdomnych, a wewnątrz furgonetki zaparkowanej u stóp stromego zbocza widać przygotowania do odbioru pasażera; inżynier wygina szyję w łuk, by złapać słońce w podziobane bliznami wgłębienie pod brodą, sklepowy wózek z kalkulatorem, zahaczony z ukosa ogumowanym kołem, toczy się w dół z blaszanym klekotem, siejąc po drodze zgromadzone w nim dobra; pusty teraz, bezdomny but, do którego wózek był przytroczony, podskakuje jego śladem, a nieprzytomny bosonogi właściciel wózka i buta machnął tylko ręką przez sen, jakby utrata buta i całego dobytku przyśniła mu się w delirce; kalkulujący wózek sklepowy wbija się w bok rzygającego mężczyzny na czworakach i odbiwszy się od niego, podskakuje kilka razy, a rzygający turla się po trawie i wrzeszczy, wulgaryzmy rozbrzmiewają gromkim echem, inżynier WYYY gwałtownie dźwiga się na zaczerwienionym od zimna łokciu, ogląda się do góry na grań i w tym samym momencie dobija do niego rozpędzony wózek inwalidzki z pochyloną postacią, a szufla wózka zgarnia inżyniera, jego koc NASA, koszulkę oraz książkę, wózek inwalidzki przejeżdża jednym kołem po okularach i butelce M. Fizzy i porywa inżyniera w dół stromego zbocza, ku warczącej na silniku furgonetce u stóp wzgórza, furgonetce, która w tej chwili też wywala jęzor skośnej rampy, niczym potwierdzenie transakcji z bankomatu, a mniej więcej w połowie zbocza pęd powietrza zrywa koc NASA z szamoczącego się inżyniera, komin termiczny wypycha koc w górę, a dokuczliwy listopadowy wiatr unosi go daleko, ponad ruchliwą jezdnię Arlington St.; wściekle skrzypiący wózek przeskakuje nad panami tego zbocza, spada i wznosi się na nowo, a porwany inżynier w szufli wózka wydaje się wyrwanym ze snu łachmaniarzom halucynacyjnym młynem nagich kończyn, napędzanym dziwnie świszczącymi wrzaskami Pomocy albo przynajmniej Uwaga Tam w Dole, a wszystko to przy frenetycznych pisko-zgrzytach zmodyfikowanego wózka, gnającego na łeb na szyję po linii najmniejszego oporu, w stronę vana z rampą, który warczy teraz na wrzuconym biegu i podniesionych obrotach silnika, kłębami spalin okadzając ulicę, nad którą polatuje mieniący się koc NASA, a zbudzone wrzaskami postacie na zboczu leżą dalej skulone, prawie bez ruchu, sztywne z zimna i ogólnej niedoli, wszystkie poza tym jednym, tym, któremu było niedobrze, a potem potrącił go wózek sklepowy: ten przeturlał się kawałek w dół, zatrzymał i miota się w trawie, trzymając za te miejsca, w które walnął go wózek.

11 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Godz. 18:10, sto trzydzieścioro troje dzieciaków i trzynaścioro przedstawicieli ciała pedagogicznego siedzi przy kolacji w stołówce EAT, zajmującej większą część parteru w Domu Zachodnim – przestronnej sali o konstrukcji atrium, obitej sękatą sosnową boazerią, z ciągiem olbrzymich okien na wschodniej ścianie i rzędem kolumn wyznaczających środkową oś pomieszczenia, pod którego wysokim sufitem kręcą się wentylatory, mieszając zawiesisty, kwaskowaty zapaszek potraw z kuchni zbiorowego żywienia; oceaniczny dźwięk rozmów prowadzonych przy 20 stołach, płaski brzęk sztućców o talerze, zbiorowe żucie, podzwanianie pasa transmisyjnego zmywarki do naczyń zza okienka do zwrotu tac, nad którym wisi hasło TWOJA MATKA TU NIE MIESZKA; ODNIEŚ TACĘ, zdławione krzyki kucharek uwijających się w kłębach pary. Na mocy niepisanej tradycji najlepsi uczniowie najstarszych klas zajmują najlepszy stół, ten, który stoi najbliżej kominka (zimą) i klimatyzatora (w lipcu), którego krzesła mają mniej więcej równe nogi, a ich siedziska i oparcia osłaniają cienkie sztruksowe poduszki w kolorach EAT, czerwonym i szarym. Prorektorzy mają oddzielny stały stół przy barze węglowodanowym; Syryjczyk od turniejów satelitarnych i olbrzymia, obleczona w wiejską kiecę reporterka „Momentu” siedzą z nimi.

Tenisiści potrafią mieć wilczy apetyt; niektórzy siedli do stołu w przepoconych bluzach, ze sztywnymi od soli włosami, zanadto zgłodniali po trzysetowych popołudniówkach, żeby wziąć prysznic przed uzupełnieniem paliwa. Po cichu odradzają się stoły koedukacyjne. Osiemnastolatkowie i śmietanka szesnastolatków zasiadają wszyscy przy najlepszym stole. Ortho „Ciemny” Stice, A-1 Szesnastolatków EAT, rozegrał tego popołudnia trzy sety z Halem Incandenzą, lat siedemnaście, drugim najlepszym graczem EAT, dociągając aż do 7:5 w trzecim secie nierejestrowanego spotkania, na które Schtitt wyznaczył im tego popołudnia Korty Zachodnie, z powodów, których nikt jeszcze nie rozkminił. Widownia tego meczu powiększała się stopniowo, w miarę jak kończyły się pozostałe rozgrywki; ludzie poprzychodzili nawet z siłowni i spod pryszniców. Wieść o tym, że Stice omal nie ograł Incandenzy, którego dotąd nie pokonał nikt oprócz Johna Wayne’a, okrążyła po torze ósemki wszystkie stoły, kolejkę do bufetu i bar sałatkowy, więc sporo młodszych dzieciaków ogląda się teraz na najlepszy stół, przy którym Stice, lat szesnaście, ostrzyżony na jeża i wciąż w czarnym dresie Fila bez koszulki pod rozpiętą bluzą, montuje sobie na talerzu skomplikowaną kanapkę, a ich wybałuszone oczy i skulone ramiona komunikują nabożny lęk.

Niepomny tego wszystkiego Stice wgryza się w kanapkę, jakby to był nadgarstek napastnika. Przez pierwszych kilka minut przy stole słychać tylko pracę sztućców i żuchw oraz ciche posapywania osób próbujących oddychać przy jedzeniu. Tu się rzadko rozmawia przez kilka pierwszych minut, je się. Kolacja jest śmiertelnie poważna. Niektórzy zaczynają nawet podskubywać z tacy już w kolejce do dozownika mleka. Teraz Coyle atakuje pajdę zębami. Wayne już swoją napoczął, kuli się nad talerzem i odgryza kęs. Oczy Keitha Freera są półprzymknięte, a mięśnie jego żuchwy napinają się i rozluźniają rytmicznie. Niektóre z pochylonych głów graczy trudno dostrzec spoza gór jedzenia. Siedzący obok siebie Struck i Schacht gryzą i żują synchronicznie. Jedynym, który przy tym stole nie je jak uchodźca, jest Trevor Axford, gdyż jako małe dziecko, w Short Beach, CT, spadł z rowerka na głowę, doznając drobnej kontuzji mózgu, i od tamtego czasu wszelkie jedzenie ma dla niego parszywy smak. Smak żarcia dla Axforda jest tym, czym smród rzygowin. Axford nie ma odwagi gadać przy posiłkach, przy jedzeniu zatyka sobie nos i spożywa wszystko z neutralną miną człowieka tankującego paliwo do samochodu. Hal Incandenza rozczłonkowuje gwiaździstą paćkę tłuczonych ziemniaków, tradycyjnie serwowanych w EAT w tej właśnie formie, i miesza ją z gotowanymi warzywkami. Petropolis Kahn i Eliot Kornspan wcinają wszystko z tak nieznośnym entuzjazmem jeńców wojennych, że nikt nie chce z nimi siedzieć – we dwóch zajmują mały stolik za Schachtem i Struckiem, a błyski ich sztućców spowija delikatna mgiełka rozpylonej śliny. Jim Troeltsch trzyma kubek mleka pod światło sufitowych lamp i bełta w nim mleko, obserwując rezultat swoich działań. Pemulis żuje z otwartymi ustami, a do tego mlaszcze – nawyk ten wyniósł z domu i żadna presja rówieśników nie jest w stanie skłonić go do zmiany obyczajów.

Wreszcie Ciemny odchrząkuje przed zabraniem głosu. Pod prysznicem doszedł do połowy opowieści wigilijnej o jednej z legendarnych kłótni swoich rodziców. Rodzice Ciemnego poznali się i pokochali w barze Country/Western w Partridge, KS – tuż pod Liberal, KS na granicy z Oklahomą – nieszczęśliwa miłość od pierwszego wejrzenia połączyła ich, kiedy grali w popularną w kansaskich barach C/W grę barową, polegającą na tym, że dwie osoby stykają się gołymi przedramionami, na styku których kładzie się zapalonego papierosa, który leży tam, dopóki któreś z graczy nie odskoczy, trzymając się za poparzoną rękę. Pan i pani Stice natrafili oboje na kogoś, kto nie odskoczył, opowiadał Stice. Ich przedramiona po dziś dzień noszą małe białe ślimaczki blizn po oparzeniach. Od samego początku zwariowali nawzajem na swoim punkcie, opowiadał Stice. Rozwodzili się i pobierali ponownie cztery czy pięć razy, zależy, jak definiować pewne nakazy sądowe. Kiedy żyli w zgodzie, całymi dniami nie wychodzili z sypialni, zza której zamkniętych drzwi dobiegało ciągłe skrzypienie sprężyn, przerywane z rzadka tylko na chwilę, gdy któreś z nich wyskakiwało po gin Beefeater i chińskie żarcie na wynos w białym kartonowym kubełku z drucianą rączką, a tymczasem ich dzieci snuły się jak duchy po domu z prefabrykatów, w obwisłych mokrych pieluchach albo wełnianych majtkach, żywiąc się chipsami ziemniaczanymi z kupowanych po okazyjnych cenach wielkich toreb, niejednokrotnie większych od nich samych. Dzieciom Stice’ów powodziło się w sensie fizycznym nieco lepiej w okresach małżeńskich konfliktów, kiedy pan Stice z kamienną miną trzaskał za sobą kuchennymi drzwiami i codziennie wychodził sprzedawać ubezpieczenia upraw rolnych, a pani Stice – którą zarówno pan Stice, jak i Ciemny nazywali Oblubienicą – a Oblubienica przez cały dzień i wieczór pichciła wyszukane wielodaniowe posiłki, którymi po troszeczku karmiła Młode (Stice o sobie i swoim sześcioosobowym rodzeństwie mówi Młode), resztę zaś trzymała na ogniu w pyrkających cicho garnkach z pokrywkami, aby obrzucić nimi ściany kuchni, gdy pan Stice wracał do domu, śmierdząc ginem, papierosami i perfumami o zapachach obcych Oblubienicy. Ortho Stice kocha swoich starych do zwariowania, ale nie ślepo i za każdym świątecznym pobytem w domu, w Partridge, KS, zapamiętuje co smakowitsze momenty małżeńskich starć, aby potem raczyć nimi uczniów starszych klas EAT, przeważnie przy posiłkach, gdy już ucichnie początkowy szczęk sztućców i żarłoczne sapanie głodomorów, a ludzie odzyskają prawidłowy poziom cukru we krwi wraz ze świadomością istniejącego wokół świata, którym można się raczyć. Niektórzy słuchają, ale jednym uchem. Troeltsch z Pemulisem kłócą się o to, czy personel kuchni zaczął im po kryjomu dawać mleko w proszku. Freer i Wayne wciąż siedzą pochyleni nad talerzami i żują z wielkim zapamiętaniem. Hal wznosi z żarcia na talerzu jakąś budowlę. Struck, jak zwykle, trzyma łokcie na stole, a sztućce w zaciśniętych garściach, niczym parodia biesiadnika. Pemulis zawsze słucha opowieści Stice’a, częstokroć powtarza za nim powiedzonka i kręci głową z podziwu.

– Nigdy więcej nie zjem ani kawałka widelcem wyciągniętym ze śmietnika. – Schacht podnosi widelec z powyginanymi zębami. – Widzieliście coś takiego? Przecież tym się nie da jeść.

– Mój stary to kawał skurwysyna, z wierzchu ogień, w środku cool, jak chodzi o Oblubienicę – mówi Stice, pochylając się, żeby ugryźć i przeżuć. W EAT przeważa skłonność do łączenia dania – chyba że jest to płynne danie – z pszennym chlebem i robienia z niego kanapki, żeby przyswoić dodatkowe węglowodany. Na przykład Pemulis w ogóle nie czuje smaku potraw, dopóki nie rozmaśli sobie kęsa chleba na podniebieniu. Pszenny chleb dowożą do Akademii na rowerach chłopaki w sandałach Birkenstock, z Bread & Circus Quality Provisions w Cambridge, ponieważ musi to być chleb nie tylko bez dodatku cukru, ale i niskoglutenowy, gdyż zdaniem Tavisa i Schtitta gluten powoduje otępienie i nadmierne wydzielanie śluzu. Axford, który przegrał do zera z Palem Paulem Shawem i jeśli przegra z nim znów jutro, spadnie na #5-A, gapi się tępo w przestrzeń, jedząc tak, jakby udawał, że je. Hal zbudował już ze swojego dania zawiłą fortyfikację, z wieżyczkami i otworami strzelniczymi, a chociaż je niewiele ani nie pije swoich sześciu soków żurawinowych, to co chwila przełyka, studiując bacznie swoją konstrukcję. W miarę jak powolnieje tempo jedzenia przy najlepszym stole, co lepsi z siedzących tam graczy popatrują z ukosa na Hala i Axforda, a zróżnicowanej jakości osobiste procesory pokonują kolejne Drzewa Decyzyjne, usiłując ustalić, czy nieomawiana jeszcze publicznie, ale gęsto oplotkowana afera z Tavisem i urologiem z ONANTA w połączeniu ze świeżą przegraną z Shawem i prawie przegraną z Orthem Stice’em nie nadszarpnęły aby psychiki zawodniczej Inca i Axforda, co graczy zajmujących różne pozycje w tabeli skłania do kalkulacji szans na osobiste korzyści rankingowe, jakie mogą wyniknąć z tego, że Hal i Axford mają za sobą wyjątkowo rozpraszający i nerwowy tydzień. Chociaż Michael Pemulis, drugi, jak głosi plotka, badany pod kątem moczu przez ONANTA, kompletnie ignoruje minę Axforda i nazbyt częste przełykanie śliny przez Hala, jakkolwiek ignoruje ich chyba z rozmysłem, medytacyjnie zapatrzony w ściągaczki do wody[259], pozdejmowane ze ściany i postawione na sztorc przed wygaszonym kominkiem: zasłonił usta zetkniętymi w szpic palcami dłoni i słucha Troeltscha, który jedną ręką wyciera nos, a drugą bębni po stole kubkiem niedopitego mleka.

Pemulis, kręcąc głową, mówi poważnie do Troeltscha:

– Niemożliwe, bracie.

– Mówię ci, człowieku, że to jest mleko z proszku. – Troeltsch zagląda do kubka i dotyka powierzchni mleka grubym palcem. – Zawsze odróżnię prawdziwe od sproszkowanego. Mam potwierdzoną wyniesioną z domu traumę dziecięcą w związku z mlekiem w proszku. Pewnego dnia moja matka oświadczyła, że nie będzie więcej dźwigała mleka ze sklepu, i przerzuciła się na sproszkowane, ojciec się nie sprzeciwiał. Dał sobie wejść na głowę, jak Roosevelt w Jałcie. Moja starsza siostra uciekła z domu, a my, reszta, zostaliśmy z tą mleczną traumą. Mleka w proszku z niczym się nie pomyli, jak się wie, po czym je poznać.

Freer wydaje odgłos chrapania.

– A ja wiem aż za dobrze. – Troeltsch ma chrypliwy głos i zalicza się do tych, co przemawiając do więcej niż jednej osoby, stale przenoszą wzrok ze słuchacza na słuchacza; nie jest on urodzonym mówcą publicznym. – Chodzi o ten znamienny osad na kubku, który zostaje po zabełtaniu.

Co mówiąc, zamaszyście bełta mleko.

– Chyba że widzi się te czarne worki, które co dwadzieścia minut ładują do dozownika. Worki mleka. Z napisem MLEKO. Lejące się, chlupiące, nieporęczne. To jest mleko.

– Widzisz worki, widzisz napis MLEKO. Oni liczą na to, że nabiorą cię na opakowanie. Zarządzanie obrazami. Zarządzanie zmysłami. – Troeltsch odpowiada Pemulisowi, ale patrzy na Strucka. – To element większego ogólnego kertwangu. Być może kara za ten numer z Eschatonem. – Oczy spoczywają przelotnie na Halu. – Inna możliwość: wciskanie dodatkowych witamin. Nie mówiąc o saletrze. Na chwilę zawieśmy dedukcję na podstawie worków. Ja trzymam się faktów. Faktem jest, że to jest mleko w proszku, co da się udowodnić.

– Chcesz powiedzieć, że oni rozpuszczają mleko w proszku, a następnie wlewają je do worków na mleko tylko dla ściemy?

Schacht płucze usta i głośno przełyka.

– Tavis nie potrafi nawet zafugować na nowo glazury w szatni bez zwołania Zebrania Wspólnoty albo powołania komitetu. Komitet ds. Fugi paprze się z tym tematem od maja. I nagle mieliby szachrować z mlekiem w sekrecie o trzeciej nad ranem? Niezbyt wiarygodnie to brzmi, Jim.

– Poza tym Troeltsch jest przeziębiony, sam mówił – zauważa Freer, wskazując na słoiczek Seldane koło piłeczki do ściskania, przy talerzu Troeltscha. – Nie masz smaku, Troeltsch, jak jesteś solidnie przeziębiony.

– Tobie by się przydało to przeziębienie, Siekiera, no nie? – zagaduje Schacht, wysypując na dłoń kapsułki Carminativum z własnego słoiczka w kolorze bursztynu.

Do kolacji wolno wybrać mleko lub sok żurawinowy, najbardziej karbokaloryczny ze wszystkich soków, który pieni się na czerwono w nowym przezroczystym dozowniku koło baru sałatkowego. Dozownik mleka stoi samotnie pod zachodnią ścianą, wielki, dwudziestoczterolitrowy, na trzy worki: mleko w owaloidalnych, piersiowatych workach umieszcza się w chłodziarce z nierdzewnej stali, z trzema miejscami na kubki i trzema dźwigniami do kontroli nalewania. Z dwóch kurków płynie mleko odtłuszczone, a z trzeciego podobno wysokolecytynowe odtłuszczone z czekoladą, którego każdy w EAT próbuje dokładnie raz i stwierdza, że smakuje jak chude mleko z rozpuszczoną brązową kredką. Na fasadzie dozownika przyklejona jest kartka z wykonanym przez kogoś z personelu kuchni napisem koślawymi czarnymi wersalikami: MLEKO JEST POŻYWNE; WYPIJ, CO WZIĄŁEŚ. Kiedyś napis głosił: MLEKO JEST POŻYWNE, WYPIJ, CO WZIĄŁEŚ, do czasu aż przecinek zamienił się w średnik dzięki dostawieniu niebieskiej kropki przez dość łatwą do odgadnięcia osobę[260]. Kolejka po dokładki przystawek sięga w tej chwili za dozownik mleka. Gdy człowiek się nasyci i zacznie jeść wolniej, wtedy najlepiej jest oprzeć się wygodnie, poczuć, jak zaczyna się autoliza, i podłubać w zębach, rozglądając się po przestronnej sali pełnej grup i grupek młodzieży – można wtedy obserwować zachowania i patologie z niezmąconym, sytym umysłem. Mniejsze dzieci zataczają biegiem ciasne kółka, usiłując nadążyć za cieniem sufitowego wentylatora. Dziewczynki chichoczą, uwieszone na ramionach koleżanek z ławki. Niektórzy osłaniają talerze. Niewyraźna seksualność i niezdecydowane postawy dojrzewających chłopców. Dwaj marginalni szesnastolatkowie trzymają głowy właściwie w miskach baru sałatkowego, co niektóre z otaczających ich dziewcząt komentują. Różne osoby używają różnej gestykulacji do zilustrowania swoich opinii. John Wayne i Keith Freer celowo przechodzą środkiem przez wężowaty tłum i wysuwają się na czoło kolejki po Dokładki, stając przed chłopczykiem, który szarpie zębami bajgiel, kręcąc zamaszyście szyją i głową. Osiemnastolatkowie mają prawo omijać kolejkę: w EAT obowiązuje zasada: RMSP – Ranga Ma Swoje Przywileje. Jim Struck dzikim zamachem widelca ściąga pomidorek koktajlowy z sałaty Hala; Hal nie komentuje.

Troeltsch przejechał grubym paluchem po wnętrzu kubka i pokazuje teraz rzeczony palec wybranym kolegom przy stole.

– Zauważcie to niebieskawe zabarwienie. Ślady i osad. Podejrzana pianka. Miniaturowe drobinki nie do końca rozpuszczonego proszku. Pulweryzacja zawsze zostawia zdradziecki ślad.

– Twój łeb, Troeltsch, to jest miniaturowa drobinka.

– Zabieraj ten paluch.

– Ja tu próbuję jeść.

– Paranoja – mówi Pemulis, zgarniając zabłąkane groszki płazem noża.

– Za samo czesne biorą 21 700, lekko licząc – mówi Troeltsch, kiwając utytłanym paluchem (przyznać trzeba, że to, co na tym paluchu przysycha, nie wygląda zbyt apetycznie) – a patrzcie, nawet nie stawiają Płuca, chociaż pogoda jest niepewna i ludzie skarżą się na achillesy; dzisiejszy lunch to przecież déjà vu wczorajszego, a chleb i bajgle zaczęli dawać nam wczorajsze, z żółtą nalepką na torebce; w tunelach się walają stare graty, po korytarzach płytki akustyczne, w kuchni kosiarki, w trawie statywy, ściągaczki do wody wywiesili na ścianach, łóżko Stice’a kręci się w kółko, a w szatni dziewczyn stoi automat do piłek, Longley mi mówiła; no, żeby za takie czesne nikt z personelu nie pofatygował się posprzątać prze…

Stice wtyka głowę, nos ma umazany papką z ziemniaków.

– Kto mówił, że moje łóżko się przemieszcza? Skąd wiesz o jakichkolwiek ruchomych łóżkach?

Ale to prawda. Statyw Husky VI – pamiątka po niemal śmiertelnym spotkaniu z Fregatą Millicent Kent – to był dopiero wstęp. Począwszy od tajemniczego i ustawicznego spadania płyt akustycznych z podwieszanych sufitów subdormitoriów, przedmioty nieożywione wędrują lub zjawiają się nie wiadomo skąd w najmniej stosownych miejscach na terenie EAT. Dzieje się tak od paru miesięcy i jest to niepokojącym zjawiskiem cyklicznym o rosnącej częstotliwości. W zeszłym tygodniu kosiarka ekipy terenowej znalazła się o świcie na środku kuchni: stała tam czyściutka, cicha i lekko upiorna, a pani Clarke na jej widok dostała spazmów, czego rezultatem był Bakłażan z Parmezanem przez dwie kolacje z rzędu, dla młodzieży istny szok. Wczoraj z rana podobny do armaty automat do piłek – nie bagatela do przetaszczenia gdziekolwiek, szczególnie przez drzwi – stał w Saunie Damskiej: znalazły go – i narobiły strasznego pisku – dziewczęta z najstarszych klas, gdy o świcie zeszły do sauny, aby ulżyć sobie w bliżej nieokreślonych sprawach kobiecych, o których chłopcy nie mają pojęcia. A dwie czarnoskóre dziewczyny z ekipy śniadaniowej znalazły podobno komplet ściągaczek do wody wywieszony na północnej ścianie stołówki, kilka metrów nad podłogą, w dodatku drągi były skrzyżowane na podobieństwo Krzyża św. Andrzeja przez nie wiadomo kogo. Poranna zmiana ogrodników T.L. Harde’a pozdejmowała te wątpliwe dekoracje ze ściany i postawiła oparte o kominek. Wszystkie te niestosowne rzeczy znalezione mają w sobie coś ze złowróżbnych wykopalisk: nie otacza ich aura niewinnej psoty; nie są zabawne. Wszystkie znalazczynie wpadły w histerię, jakkolwiek w różnym stopniu. Pani Clarke znów wzięła wolne na całe przedpołudnie i stąd powtórzony lunch. Oczy Stice’a z powrotem wpatrują się w talerz, prawie już czysty. Nie wspomina się o tym, że Schacht z Palem Paulem Shawem przeszli się w porze lunchu wzdłuż całej północnej ściany, na której czarnoskóre dziewczyny rzekomo znalazły wiszące ściągaczki do wody, lecz nie dostrzegli w niej ani gwoździ, ani dziur po gwoździach, ani żadnych innych akcesoriów do zawieszenia czegokolwiek. Temat ten jest starannie omijany, co tylko pogłębia ogólne skrępowanie osób słuchających chrypliwych zażaleń Troeltscha na wysokie czesne, które to zażalenia różnią się szczegółami, ale poza tym są rutynowe.

– A teraz ta najnowsza chujoza dietetyczna: próba z mlekiem w proszku.

– Że niby usiłują nam je podstępnie wmusić, to masz na myśli.

– Zgadłeś, a popatrz: co my na to?

– Mamy udać chorych, zostać w łóżkach i bawić się w sprawozdawców sportowych na TP? – ironizuje Pemulis.

Troeltsch demonstruje dla większego efektu słoiczek Seldane.

– Nie chcemy o tym słyszeć. Odwracamy się, chowając głowy w piasek.

– To przykre, kurwa.

– Idź poszukaj se, kurwa, synonimów dla słowa „syf”.

Stice teatralnie przełyka ślinę:

– Nigdy nie otwieraj oczu pod ziemią, mawiał mój stary.

– Więc będziemy się bawić – mówi Troeltsch. – Olewamy to.

Pemulis wydaje dźwięk „k”.

– Oto prawdziwe pytanie: jak głupi jest Troeltsch?

– Troeltsch jest tak głupi, że jak słyszy „kontorsjonista”, to myśli o rzyganiu.

– Troeltsch, kto jest pochowany w Grobowcu Granta?

Kyle Coyle mówi, że wszyscy na pewno słyszeli ten dowcip: co kanadyjska dziewczyna wtyka sobie za ucho, żeby wabić chłopaków? John Wayne nie zaszczyca go spojrzeniem. Wayne zagląda do swojego kubka, gdzie faktycznie widać jakiś osad. Ma strzępki sałaty w rzęsach. Policzki Ortha Stice’a są wypchane żarciem, a jego oczy lustrują resztki sałaty na talerzu; minę ma nieobecną i zatroskaną. Całą stołówkę przenika straszliwa zbiorowa energia, rodzaj dywanu nerwowych odgłosów, rozpostartego pod powierzchnią rozmów i brzęku sztućców, a Ciemny jest niejako w centrum tej złej energii, to się czuje. Ani Wayne, ani Hal nie dali się pokonać na korcie przez całą jesień. Dzieciaki przy innych stołach mówią coś cicho do sąsiadów, a ci odwracają się ukradkiem, by zerknąć na stół Stice’a. Stice gapi się w sałatę spod purpurowo zmarszczonego czoła i usiłuje zablokować dane, jakich dostarcza mu jego fenomenalne widzenie peryferyjne. Dwóch czternastolatków kłóci się o grzankę. Petropolis Kahn szykuje się do strzelenia w kogoś ziarnem ciecierzycy. Jim Struck pokazuje palcem Bridget Boone i Fregatę Millicent Kent, które idą po, jak Struck wyliczył, Trzecią Dokładkę, a Stice blokuje widok. Smutno ładny zachód słońca nad wzgórzami Newton nie jest stąd widoczny, gdyż duże okna sali wychodzą na wschód, czyli na pagórki i kompleks Szpitala Publicznego Enfield Marine, które są teraz w cieniu Akademii, tak że na werandzie EM zapalono już światło, a dalej widać fragmenty wysokich kubistycznych brył starej metropolii, wschodniej, z nadciągającymi cieniami. Minione właśnie popołudnie było cudne, domyte, chłodne i bezwietrzne, ani jednej chmurki, dysk słońca, kopuła nieba, zalew światła, nawet północny horyzont rysował się czysto na mdłym zielonożółtym tle. Schacht ma chyba z osiem bursztynowych fiolek z różnymi medykamentami na swoją chorobę Crohna i cały rytuał zażywania. Dwie czarnoskóre dziewczyny, które pracują w kuchni i jako woźne na dziennej zmianie, przekraczają właśnie cienistą linię drzew, kierując się na dziką ścieżkę w dół stromego zbocza, która wiedzie do ośrodka dla życiowych połamańców, którzy przychodzą do EAT na dorywcze zajęcia. Jaskrawe, tandetne kurtki dziewczyn widać wyraźnie w plątaninie cieni i drzew. Dziewczyny muszą trzymać się za ręce i schodzić bokiem po stromiźnie, mocno wdeptując w ziemię każdy krok. Ta czarnoskóra Clenette, w której twarzy Hal wyczytał lęk, gdy wyszła z gabinetu C.T. z jego śmieciami, niesie teraz na grzbiecie wypchany plecak, wypchany być może tym, co wyszabrowała ze śmietnika[261]: rozpościera ramiona, jedną ręką trzymając się tej drugiej czarnej dziewczyny, Didi, a drugą czepiając się drzew, i bokiem wbija w ziemię każdy krok, pokonując niepewność ciemnej stromizny, zjeżonej cierniami.

Dziewczyna z grzywką podnosi się i dzwoni łyżką w kubek, chcąc coś ogłosić; nikt nie zwraca na nią uwagi.

Utarło się, że Kahnowi wolno przysiąść się do najlepszego stołu po obiedzie.

Wayne i Stice wzdrygają się unisono, gdy górne światło staje się nagle głównym oświetleniem stołówki.

Odbywa się krótka, ignorancka w zasadzie dyskusja o tym, dlaczego dziewczyny z jednoręcznym bekhendem mają z reguły różnej wielkości piersi. Hal wspomina, jak jego brat pod koniec college’u zaprosił dziewczynę na randkę w miejscu publicznym, a tam poznał i przeleciał po kryjomu całkiem inną dziewczynę, wciąż będąc na randce z tą pierwszą. Było to po tym, jak dziewczyna, w której Orin był dziko zakochany i którą Jegomość kompulsywnie obsadzał w filmach, została zeszpecona. Orin prowadził spis Podmiotów, będący skrzyżowaniem wykresu z dziennikiem. Jak przyjeżdżał do domu, kładł go zawsze gdzieś na wierzchu: rzecz sama się prosiła o przeczytanie. Było to w tym okresie, kiedy Orinowi zależało tylko na seksie z laskami, a nie na tym, żeby zakochiwały się w nim do szaleństwa i nigdy już nie chciały nikogo innego. Chodził wtedy na dziwne masaże i kursy psychologiczne i czytał tantryczne książki z ilustracjami, które dla Hala były mniej więcej tak seksowne jak Twister.

Coyle mówi:

– Te ich kostki.

Wszyscy go ignorują. Wayne już odszedł od stołu.

Mały 14-C Bernard Makulic, siedzący dwa stoły za dozownikiem mleka, delikatnej budowy, która nie wróży mu długiego pobytu w EAT, puszcza jedwabistego beżowego pawia na podłogę przy swoim krześle i rozlega się piskliwy zgrzyt nóg pozostałych krzeseł, odsuwanych gwiaździście od stołu, oraz przeciągłe samogłoski zdjętych obrzydzeniem dzieci.

Struck, Pemulis, Schacht i Freer zaliczyli już stosunek seksualny. Coyle prawdopodobnie też, ale jest powściągliwy. Axford ma problem nawet z braniem prysznica przy ludziach, więc o tym, że miałby się wystawić nago na osąd kobiety, szkoda nawet gadać. Hal może być w EAT jedynym samcem, dla którego dożywotne dziewictwo jest świadomym celem. Ma poczucie, że O. odbył dość akrobatycznych coitusów za nich trzech. Freer posiada nawet suwenir w kształcie kolposkopu, przyśrubowany do wewnętrznej strony drzwiczek szafki, na dawnym miejscu pin-up girl, a Pemulis i Struck podobno regularnie odwiedzają Strefę Walk, odkąd niewydolne fiskalnie miasto wydzieliło Strefę Walk i z powrotem obwiesiło czerwonymi latarniami, na wschód od Common. Za to Jim Troeltsch i seks: nie ma mowy. A do Wayne’a i Stice’a ta kwestia jakoś się nie stosuje. Hal czuje, że ma nadmiar śliny w ustach. Według wszelkich reguł powinien był przegrać dziś ze Stice’em i wie o tym. Stice kontrolował fizycznie trzeci set. Dał ciała, bo w głębi duszy nie uwierzył, że już może wygrać z Halem, który przedtem szedł jak burza. Jednak kryzys wiary, który kosztował Stice’a mecz, odnosił się do innego Hala, Hal to wie. Teraz jest całkiem nowy Hal, Hal, który się nie upala ani nie ukrywa, Hal, który za 29 dni odda swój osobisty mocz przedstawicielom władz z szerokim uśmiechem, w przykładnej postawie, bez jednej utajonej myśli w głowie. Nikt poza Pemulisem i Axfordem nie wie, że ten całkiem nowy i wolny od chemii Hal powinien był, według wszelkich reguł, przegrać z szesnastolatkiem na oczach widzów, u schyłku przepięknie kończącego się jesiennego dnia w Nowej Anglii.

Wayne wstał od stołu i odniósł tacę. Ortho „Ciemny” Stice nadal wgapia się w sałatę. Gdyby otworzyć głowę Stice’a, ujrzałoby się wirujące koło w kole, z idealnie zazębiającymi się trybikami i zębatkami. Stice ma sekretne podejrzenie co do sekretu, który więcej ma wspólnego z samym stołem niż siedzącymi przy tym stole ludźmi. Wielu chłopaków tłumaczy sobie jego intensywne roztargnienie tym, że Stice wciąż przebywa myślami w magicznej Strefie celnych zagrań popołudniowego meczu.

– Chodzi o to, że nuckie laski podrywają chłopaków tylko na łatwy seks, na tym polega dowcip – mówi Coyle w wypełniający salę gwar.

Nagle całą stołówkę przenika krótka, rozwibrowana cisza, bo z końca kolejki wyłania się mały Evan Ingersoll o kulach, ze świeżym gipsem, bielutkim jak czapka żeglarska, niepopisanym, a za nim prorektor Tony Nwangi z kamienną miną na pociągłej twarzy, niosący tacę małego. Ogólne skrępowanie jest niemal widzialne, tworzy aureolę wokół Ingersolla i jego zerwanego ścięgna rzepki, które cofnie go o co najmniej sześć miesięcy w rozwoju zawodniczym. Penn, który z powodu złamania kości udowej straci rok, nawet jeszcze nie wrócił z ortopedii w św. E. Ale przynajmniej Ingersoll wrócił. Hal wstaje z miejsca, aby do niego podejść, Troeltsch idzie za jego przykładem, rzuciwszy wpierw przeciągłe spojrzenie Trevorowi Axfordowi, formalnemu Wielkiemu Bratu Ingersolla, ale Axford siedzi twardo z zamkniętymi oczami, niezdolny do pojednawczego gestu. Obolały po meczu Hal nie kuleje, ale ma sztywne nogi i lekko się garbi, meandrując wraz z Troeltschem między stołami i omijając wielkim łukiem woźną z blaszanym kubłem na kółkach i mopem, która rozgarnia i rozcieńcza treść żołądka Makulica, robiąc z niej płytki krąg obejmujący trzy stoły, które Hal z Troeltschem wymijają z wprawą znawców konfiguracji sprzętów w tym pomieszczeniu, Hal po to, żeby powiedzieć Hej i Jak Tam Kończyna, a Troeltsch, żeby powiedzieć Hej i odetchnąć z ulgą, że oddalił się od dyskusji na temat kobiet jako obiektów seksualnych. Troeltsch nigdy nawet nie był bliski umówienia się na randkę. Niektórzy tutaj tak mają. Podobnie jest we wszystkich akademiach, to aseksualny kontyngent. Część graczy juniorów nie ma po tenisie emocjonalnego szwungu niezbędnego do stawienia czoła wymogom randki. Śmiali faceci o żelaznych nerwach na korcie bledną i truchleją na samą myśl o zbliżeniu się do osoby rodzaju żeńskiego w jakimkolwiek kontekście społecznym. Pewnych rzeczy nie tylko nie da się nauczyć, ale da się je opóźnić przez to, czego można nauczyć. Cały tutejszy program Tavisa/Schtitta sprowadza się do progresji w sztuce zapomnienia o sobie; niektórzy odkrywają, że kwestia dziewczyn stawia ich w obliczu tego aspektu siebie, który, jak muszą wierzyć, dawno porzucili, aby utrzymać formę i się rozwijać. Troeltsch, Shaw, Axford: każde napięcie seksualne przyprawia ich o uczucie braku tlenu do oddychania. Jest w EAT parę łatwych lasek, które co bardziej agresywni chłopcy w typie Freera potrafią sobie urobić i nakłonić do seksu – w końcu nie brak tu ani czasu, ani bliskości. Lecz EAT jest w zasadzie miejscem aseksualnym, co może dziwić, zważywszy na nieustanną burzę nastoletnich hormonów, nacisk na fizyczność, lęk przed średniactwem, ciągłe zmagania z ego, osamotnieniem i bliską obecnością innych. Sporadycznie występuje tu homoseksualizm, przeważnie emocjonalny i nieskonsumowany. Keith Freer lansuje swoją ulubioną teorię, że wszystkie dziewczyny w EAT to początkujące lesbijki, tylko jeszcze o tym nie wiedzą. Że tak jak wszystkie liczące się sportsmenki, są w istocie żywiołowo męskie, a zatem mają skłonności safickie. Jedynie te, które dostają się do WTA Show[262], mają szansę odkryć, kim są, twierdzi Freer – tzn. lesbami. Reszta powychodzi za mąż i do końca życia, ile razy pójdzie na basen, będzie się zastanawiać, dlaczego widok owłosionych pleców męża budzi w nich wstręt. Weźmy taką Fregatę Millicent Kent: szesnaście lat, fenomenalna w wyciskaniu ciężarów na ławce skośnej, z cyckami jak kule armatnie i tyłkiem jak dwa buldogi w jednym worku (określenie Stice’a, które się przyjęło), już dziś wygląda jak Karcąca Matrona, powtarza z upodobaniem Freer. I nikomu nie podoba się to, że Carol Spodek przez pięć lat z rzędu obnosiła się z jedną i tą samą rakietą marki Donnay z grubym uchwytem.

Ortho Stice z południowo-zachodniego Kansas zerka przelotnie za odchodzącymi Halem i Troeltschem, ale zaraz z powrotem kieruje uwagę na pewien pomidorek koktajlowy uczepiony mniej więcej w połowie płytkiej wklęsłości jego miski z sałatą. Możliwe, że pomidorek trzyma się tam na lepkiej kropli sosu jogurtowego, a nie sam z siebie, drwiąc z prawa grawitacji. Stice nie używa palca do przesunięcia pomidorka i sprawdzenia, jak to z nim jest. Posługuje się wyłącznie skoncentrowaną wolą. Siłą woli usiłuje zmusić pomidorka koktajlowego, żeby wykorzystując siłę bezwładności, stoczył się na środek miski. Wpatruje się w pomidorka z niesamowitym skupieniem, żując trójwarstwową kanapkę z filetem z kurczaka bez skórki. Proces żucia sprawia, że zachodzące na siebie płaty mięśni po jednej stronie twarzy, aż po fryzurę na jeża, wydymają się i rotują. Ortho Stice próbuje napiąć psychiczny mięsień, nie będąc pewny, czy takowy posiada. Fryzura na jeża upodabnia mu głowę do kowadła. Kompletna koncentracja sprawia, że jego okrągła czerwona mięsista twarz wygląda jak pomięta. Stice zalicza się do tych sportowców, których ciało jest niezasłużonym darem bożym, co poznać po jego niezgodności z twarzą. Stice przypomina kiepski fotomontaż, nadludzką kartonową personę z dziurą na zwyczajną ludzką twarz. Piękne, wysportowane ciało, smukłe, eleganckie, o podłużnych mięśniach, gładkie – niczym wyrzeźbione przez Polikleta ciało Hermesa lub Tezeusza, zanim podjął prace – na którego wdzięcznej szyi tkwi oblicze złachanego Winstona Churchilla, szerokie i toporne, ogorzałe, mięsiste, porowate, z plamistym czołem pod zarysowaną w kształt V linią przystrzyżonych na jeża włosów, a jeszcze te wory pod oczami, te obwisłe policzki, które przy każdym gwałtownym albo zwinnym ruchu odzywają się mięsistym staccato, jak otrząsający się zmokły pies. Tony Nwangi rzuca jakieś kwaśne słowo Halowi, który wygląda, jakby klęczał skruszony przed Ingersollem, a cała obsada najbliższych stołów odchyla się nieznacznie od Hala. Troeltsch podpisuje się na gipsie Ingersolla, mrucząc coś w zwiniętą pięść. Poza kortem płaski jeżyk na głowie Ortha Stice’a i jego upodobanie do podwiniętych dżinsów i kraciastych koszul z krótkim rękawem zdradzają prowincjusza. Grymas towarzyszący koncentracji dodaje tej buldogowatej twarzy bruzd, zmarszczek i przebarwień. Z policzkami wypchanymi jedzeniem Stice wpatruje się w uczepionego ścianki naczynia pomidorka koktajlowego, starając się ze wszystkich sił uszanować ten obiekt. Sili się na ten rodzaj wymuszonego szacunku, który odczuwał po południu do kilku piłek wykonujących nagle anormalny zwrot wbrew wiatrowi i własnym wektorom, budząc u Stice’a nieśmiałe przekonanie, że są w krytycznych momentach posłuszne jego woli. Posłał niecelny wolej po przekątnej kortu i widział, że piłka leci daleko nawet od deblowej linii brzegowej, a ona nagle zakręciła w powietrzu i wylądowała w samym rogu pola gry pojedynczej, i to w momencie, gdy sosny widoczne w tle za Halem Incandenzą pochylały się z wiatrem w dokładnie przeciwną stronę. Wtedy Hal spojrzał na Stice’a jakoś tak dziwnie. Stice ostatecznie nie umiał powiedzieć, czy Hal dostrzegł coś niestosownego w tajemniczych wirach i prądach zstępujących, które zdawały się sprzyjać tylko Ciemnemu; Hal grał z wytrzeszczonymi oczami, ale rozkojarzonym wzrokiem tenisisty na skraju załamania nerwowego, a zarazem dziwnie beznamiętnie, jakby gryzły go głęboko ukryte osobiste kłopoty. Stice jednak siłą woli ponownie odsuwa od siebie pytanie, co też mogło zajść między Halem a Dyrektorem i urologiem z ONANTA, którego van z wyposażeniem laboratoryjnym zjawił się wczoraj znienacka na parkingu EAT, wywołując tsunami paniki tuż przed kolacją, zwłaszcza że Pemulis wraz ze swoimi fiolkami po Visine z gotowym do analizy materiałem przepadł jak kamień w wodę.

Nawet mały krąg osób, które wiedzą, że Hal popala w sekrecie, nie wierzy, że przygnębienie Hala może mieć związek z Tavisem czy też z moczem, bo Pemulis był dzisiaj rozradowany jak nigdy; więc jeśli w ogóle ktoś miał wylecieć z Akademii, to na pewno nie krewny dyrekcji i drugi najlepszy tenisista.

Hal i jego brat Mario wiedzą, że odtłuszczone mleko, które pija się w EAT, to zawczasu rozpuszczone mleko w proszku – tak jest od czterech lat, odkąd Tavis objął ster Akademii i oświadczył pani Clarke, że ma dowolnym sposobem w ciągu miesiąca zredukować do połowy udział tłuszczów zwierzęcych w diecie młodzieży. Kucharki z nocnej zmiany mieszają proszek mikserami w olbrzymich kadziach, a potem odcedzają pianę i przelewają resztę do przeznaczonych na prawdziwe mleko worków z dystrybutora, aby wywołać swoisty efekt placebo; ludzi drażni przede wszystkim samo pojęcie mleka w proszku.

Struck zamienił swój wylizany do czysta talerz na talerz nieobecnego Incandenzy z fortecą z nietkniętych filetów, niskoglutenowego chleba, chleba kukurydzianego, jarzyn, pasty z groszku i cieciorki, połowy surowego kabaczka, tłuczonych ziemniaków w gwiaździstej żelatynowej osłonce i płaskiej miseczki przysmaku deserowego z przewagą chyba śliwek. Hal wciąż klęczy na jednym kolanie przy krześle Ingersolla, łokcie trzyma na zgiętym kolanie i słucha, co mówi Tony Nwangi, usadowiony za Ingersollem i Idrisem Arslanianem z przepaską na oczach. Keith Freer rzuca beznamiętnie uwagę, że Hal dziś wieczorem czuje się chyba jak śmieć – i sprawdza reakcję Stice’a. Struck, z pełnymi ustami, bełkocze jakieś truizmy o marnowaniu żywności i globalnym głodzie. Struck ma na głowie czapkę Soxów obróconą w bok, tak że daszek skrywa w cieniu połowę jego twarzy. Chleb jest nielitościwy dla jego klamerek nazębnych. Freer nosi skórzaną kamizelkę bez koszuli, to jego ulubiony strój po treningu ze sztangą, kiedy ma klatę napompowaną powietrzem. Stice jako czternastolatek przeżył traumę psychiczną, gdy ustawił za duży ciężar na atlasie do ściągania do karku, więc dr Dolores Rusk zwolniła go z wyciskania ciężarów, wyłączając najlżejsze, do czasu aż upora się z lękiem przed sztangą. Po EAT krąży żart, że Stice, który po maturze Show ma jak w banku, nie cierpi na lęk wysokości, ale cierpi na lęk wagi. Keith Freer, choć jest graczem raczej drugorzędnym, naprawdę pięknie wygląda w tej swojej kamizelce z cielęcej skórki – jego twarz i ciało pasują do siebie. Troeltsch marzy o karierze sprawozdawcy sportowego, ale to Freera z jego wyglądem wybrałby z EAT InterLace. Freer pochodzi z głębi stanu Maryland, z nowobogackiej rodziny, która w latach 90. PS dorobiła się na Amwayu dzięki wynalazkowi nieżyjącego już ojca Freera – gadżetowi na miarę Pet Rocka, który przez dwie przedmilenijne Gwiazdki królował w skarpetach na prezenty – tak zwanemu Kablowi Beztelefonicznemu. Stice pamięta jak przez mgłę, że jego stary dostał w swojej skarpecie Kabel Beztelefoniczny, szykownie zapakowany, na pierwszą Gwiazdkę, która zachowała się w pamięci małego Ortha, jeszcze w Partridge, KS: stary uniósł brew, a Oblubienica zaśmiewała się i klepała po potężnym kolanie. Dziś prawie nikt już nie dostaje tego pamiętnego gadżetu: tak niewiele zostało rzeczy, które wymagają kabla. Ale stary Freera sprytnie zainwestował swoją fortunę.

1 maja RPDD. Występ skalny na północny zachód od Tucson, AZ, USA

– Mój rodzony ojciec – powiedział Steeply.

Steeply znowu stał odwrócony plecami, z wypiętym jednym biodrem i dłonią na tym biodrze. Skaleczenie na jego tricepsie spuchło i wyglądało bardzo brzydko. Fragment palca serdecznego lewej ręki był bielszy niż skóra po obu jego stronach. Ślad po zdjętym sygnecie uniwersyteckim albo małżeńskiej obrączce. Marathe’a zdziwiło, że Steeply poddał się elektrolizie, a nie zadbał o pierścieniową bladość na palcu.

Steeply rzekł:

– Mój rodzony ojciec, jakoś tak w średnim wieku. Patrzyliśmy, jak wyniszcza go tak zwana rozrywka. Nic przyjemnego. Nigdy nie miałem pewności, jak to się zaczęło i o co właściwie w tym chodziło.

– Przekazujesz mi teraz osobistą anegdotę o sobie – stwierdził Marathe.

Steeply nie wzruszył ramionami. Udał, że przygląda się bacznie czemuś na dnie pustyni.

– Ale to nie było nic w rodzaju tej Rozrywki: zwyczajny stary program telewizyjny.

– Telewizji z czasów sieci i… jak to się mówi?… bierności.

– Tak. Telewizji sieciowej. Ten program, o którym mówię, nazywał się M*A*S*H. Tytuł M*A*S*H to akronim, a nie polecenie. Pamiętam, że jak byłem mały, trochę mi się to myliło.

– Mam wiedzę o programie komediowym historycznej amerykańskiej telewizji sieciowej pod tytułem M*A*S*H – oświadczył Marathe.

– To draństwo leciało w telewizji bez końca. Nieśmiertelny program. Musiały minąć lata 70. i 80. PS, zanim w końcu miłościwie zdechł. Akcja toczyła się w szpitalu wojskowym podczas działań ONZ w Korei.

Marathe zachował twarz bez wyrazu.

– Akcja Policyjna.

Liczne drobne ptactwo górskie zamieszkujące występ skalny zaczęło poświstywać i świergotać wysoko w górze i za ich plecami. Dał się też chyba słyszeć niepewny grzechot jakiegoś węża. Marathe udał, że szuka zegarka w kieszeni.

Steeply rzekł:

– Cóż, na pozór nie ma nic niezwykłego w przywiązaniu do programu w telewizji. Bóg mi świadkiem, że sam byłem przywiązany do kilku. Od tego się zaczęło. Od przywiązania, nawyku. W każdy czwartek o 21:00. „Godzina dziewiąta Czasu Wschodniego, Godzina Ósma Czasu Centralnego i Górskiego”. Nadawali taki komunikat, żeby człowiek wiedział, kiedy oglądać albo kiedy nagrywać program. – Marathe obserwował od tyłu, jak wielkolud wzrusza ramionami. – No więc ten program był dla niego ważny. No i dobra. Oglądanie tego programu sprawiało mu przyjemność. Bóg świadkiem, że miał facet prawo do przyjemności – przez całe życie harował jak koń. No więc okej, z początku organizował sobie czwartki pod kątem tego programu, do pewnego stopnia. Trudno się było w tym dopatrzyć czegoś nagannego czy destruktywnego. Owszem, w czwartki o 20:50 zawsze już był w domu po pracy. I zawsze jadł kolację, oglądając swój program. To było niemal słodkie. Maminka podśmiewała się z niego, ale uważała, że to urocze.

– Słodycz u ojców to rzadkość. – Nie było mowy, żeby Marathe odniósł się do ewidentnie amerykańskiego dziecinnego wyrażenia „Maminka”.

– Mój stary pracował w dystrybucji oleju opałowego. Oleju do grzejników domowych. Macie to w swoich aktach? Taki drobiazg dla M. Fortiera: Steeply z BSN USA, H.H.: nieżyjący ojciec kierował wysyłką oleju opałowego, Cheery Oil, Troy, New York.

– Stan Nowy Jork, USA, przed Rekonfiguracją.

Hugh Steeply odwrócił się, ale nie całkowicie, bezwiednie rozdrapując wysypkę.

– Ale potem: syndykacja. M*A*S*H zyskał niesamowitą popularność i po kilku latach emisji w czwartkowe wieczory zaczęło się nadawanie codzienne, w ciągu dnia albo czasami w późnych godzinach nocnych, i to, pamiętam, nazywało się „syndykacja”: lokalne stacje kupowały stare odcinki, szatkowały je, faszerowały reklamami i puszczały w eter. I to, zauważ, kiedy nowe odcinki serialu nadawane były wciąż w czwartki o 21:00. Myślę, że właśnie wtedy się zaczęło.

– Przestało być słodko.

– Mój stary odkrył, że powtórki też są dla niego strasznie ważne. W sensie, że żadnej nie wolno opuścić.

– Mimo że już je z przyjemnością oglądał, te powtórki.

– Ten zasrany serial leciał na dwóch różnych kanałach stacji lokalnych w Capital District. To Albany i okolice. Przez krótki czas jedna z tych stacji nadawała nawet godzinę M*A*S*H-a, dwa odcinki, jeden po drugim, co wieczór od 23:00. Plus jeszcze pół godziny wczesnym popołudniem, dla bezrobotnych czy co.

Marathe powiedział:

– Istne bombardowanie amerykańskim programem komediowym.

Po krótkiej pauzie poświęconej pryszczom na twarzy Steeply rzekł:

– Zaczął trzymać mały telewizorek u siebie w pracy. W dziale dystrybucji.

– Żeby oglądać emisje popołudniowe.

Steeply wydał się Marathe’owi niewyrachowany w swoich wypowiedziach.

– Telewizory sieciowe robili pod koniec naprawdę maleńkie. Żałosna próba blokowania rozwoju kablówki. Niektóre były wielkości zegarka na rękę. Jesteś za młody, żeby to pamiętać.

– Pamiętam dobrze telewizję przedcyfrową.

Marathe jeszcze nie miał pewności, czy osobista anegdota Steeply’ego zawiera w sobie jakiś cel lub komunikat natury politycznej.

Steeply przełożył śmierdzącego belgijskiego papierosa do prawej dłoni, żeby pstryknięciem posłać go w przestrzeń poniżej skalnej półki.

– To postępowało bardzo powoli. Stopniowa immersja. Wycofanie z życia. Pamiętam, jak faceci z jego ligi kręglarskiej zadzwonili do nas, że stary odszedł z klubu. Nasza Maminka odkryła, że rzucił także Zakon Rycerzy Kolumba. Skończyły się czwartkowe żarciki, już nie było uroczo: stary tkwił przygarbiony przed telewizorem, nawet mało co zjadał z tacy. I co noc czekał, aż za przytomny, na nocną powtórkę, którą oglądał pokracznie skulony, wyciągając głowę, jakby fizycznie ciągnęło go do ekranu.

– Ja też widywałem taką pozę przed telewizorem – przyznał ponuro Marathe, wspominając młodszego ze swoich najstarszych braci i Canadiens z NHL.

– I denerwował się paskudnie, gdy coś kazało mu opuścić chociaż jeden. Chociaż jeden odcinek. I złościł się, kiedy ktoś mu wytknął, że większość tych odcinków obejrzał już z siedem razy. Maminka musiała zacząć kłamać, żeby ich wykręcić ze spotkań towarzyskich, które kolidowałyby z M*A*S*H-em. W ogóle o tym nie rozmawiali. Nie przypominam sobie, żeby ktokolwiek z nas próbował głośno nazwać rzecz po imieniu – tę mroczną zmianę w jego przywiązaniu do serialu M*A*S*H.

– Organizm rodziny po prostu zmienił pozycję, żeby się przystosować.

– A nie była to nawet szczególnie porywająca rozrywka – powiedział Steeply. Marathe usłyszał w jego głosie brak wyrachowania i jakby młodość. – Niezła, okej. Ale to była telewizja sieciowa. Toporny komizm i nagrany śmiech.

– Dobrze pamiętam ten często nadawany program, o mnie się nie martw – powiedział Marathe.

– W którymś momencie tej stopniowej przemiany pojawił się notes. Stary zaczął robić notatki podczas oglądania. Ale tylko przy M*A*S*H-u. I nigdy nie zostawiał notesu na wierzchu, gdzie można by do niego zajrzeć. Nie krył się z nim otwarcie, więc trudno było mu zarzucić, że w tym względzie coś jest nie tak. Po prostu notes zapisków z M*A*S*H-a nigdy jakoś nie leżał na wierzchu.

Tę dłoń, która nie tkwiła pod kocem i nie trzymała sterlinga UL35, Marathe uniósł, wystawiając kciuk i palec wskazujący ku smudze czerwieni widocznej tuż nad górami Rincon, a jednocześnie wykręcił szyję, aby zobaczyć swój cień na zboczu za ich plecami.

Steeply zmienił biodro, wypinając drugie.

– Nie mogłem jako dziecko pozostać obojętny na odór obsesji wokół tej całej sprawy. Sekretności notesu i sekretności wokół tej sekretności. Skrupulatnego rejestrowania szczegółów, z zachowaniem starannego porządku, w celach, które, to się czuło, były zarazem istotne i błahe.

– To niezrównoważenie – wywnioskował Marathe. – Takie przywiązywanie nadmiernej wagi.

– Jezu, nie znasz nawet połowy historii.

– I dla ciebie też – ciągnął Marathe – przesadne niezrównoważenie. Gdyż twój ojciec stacza się w obsesję, ale zawsze tak wolno, że ty zawsze możesz spytać sam siebie, czy może sam nie uległeś zachwianiu równowagi, przywiązując nadmierne znaczenie do poszczególnych rzeczy: notesu, pozy. Zwariować można.

– A pomyśleć, co znosiła Maminka.

Marathe obrócił wózek lekko pod kątem, aby móc obserwować swój cień, toporny i zdeformowany przez topografię stromego zbocza nad występem skalnym, a ogólnie rzecz biorąc, żałosny i mały. Nie będzie groźnego, tytanicznego Brockengespenstphantom o wschodzie słońca. Marathe powiedział:

– Cały organizm rodziny zostaje wytrącony z równowagi, kwestionuje własną percepcję.

– Mój stary… z czasem nabrał zwyczaju cytowania krótkich kwestii i całych scen z M*A*S*H*-a dla zobrazowania własnej myśli lub argumentu w rozmowie. Z początku zdawał się nie przywiązywać do tego nawyku wielkiej wagi, tak jakby cytaty i obrazy nasuwały mu się same z siebie, znienacka. Ale to się zmieniło, chociaż powoli. Pamiętam też, że zaczął szukać filmów fabularnych z aktorami, którzy grali w tym serialu.

Marathe demonstracyjnie pociągnął nosem.

– Doszło do tego, że nie był w stanie prowadzić rozmowy ani porozumiewać się na dowolny temat bez odnoszenia go do wiadomego programu. Tematu. Bez odniesień do serialu. – Steeply subtelnie dawał do zrozumienia, że zwraca uwagę na poskrzypywania wózka, który Marathe obracał nieznacznie to w lewo, to w prawo, oglądając swój mały cień pod różnymi kątami. Steeply głośno wypuścił powietrze nosem. – Co nie znaczy, że był pod tym względem całkowicie bezkrytyczny.

Marathe czasami ni stąd, ni zowąd uświadamiał sobie, że nie żywi antypatii do tego Steeply’ego, chociaż powiedzieć, że go lubi czy szanuje, byłoby grubą przesadą.

– Chcesz powiedzieć, że to nie był ten typ obsesji na tym punkcie.

– To działo się stopniowo i powoli. Od pewnego momentu zaczął, pamiętam, nazywać kuchnię Kantyną, a swoją kanciapę Bagnami albo Trzęsawiskiem. To były fikcyjne miejsca akcji serialu. Zaczął wypożyczać filmy, w których aktorzy z serialu występowali choćby jako statyści w tłumie albo epizodycznie. Kupił coś, co się wtedy nazywało Betamixer[263], rodzaj wczesnej nagrywarki wideomagnetycznej. I zaczął rejestrować magnetycznie dwadzieścia dziewięć emisji i powtórek tygodniowo. Taśmy zbierał i segregował w barokowe systemy wzajemnych odniesień, niemających nic wspólnego z datami nagrań. Pamiętam, że Maminka nic nie powiedziała, gdy zabrał swoją pościel i przeniósł się ze spaniem na fotel w swojej Kanciapie, na Bagna. Może udawał. Że śpi.

– Ty jednak podejrzewałeś, że faktycznie nie śpi.

– Pomału stało się oczywiste, że po całych nocach ogląda swoje nagrania serialu M*A*S*H*, i to po parę razy, posługując się prymitywną białą słuchawką z plastiku, żebyśmy nie słyszeli, i gryzmoli gorączkowo w notesie.

W przeciwieństwie do gwałtownego i transperçant zachodu słońca wschód nastał jak powolne tchnienie łagodnie sklepionych gór Rincon, niosąc wilgotniejszy upał i światło zabarwione niepewną czerwienią tkliwego uczucia; a stojący cień Steeply’ego z BSN USA padł w tył na płaszczyznę skalnego występu, tak blisko siedzącego za Steeplym Marathe’a, że ten mógłby go dosięgnąć, gdyby wyciągnął rękę.

– Musiałeś zauważyć, że nie za dobrze pamiętam, jak to dokładnie przebiegało – powiedział Steeply.

– Stopniowo.

– Wiem za to, że Maminka, pamiętam, pewnego dnia znalazła w śmietniku za domem ileś listów adresowanych do postaci z M*A*S*H-a, która się nazywała, to, kurwa, pamiętam jak dziś, major Burns. Znalazła je.

Marathe nie pozwolił sobie na chichot.

– Grzebiąc w pojemniku na śmieci za domem. W poszukiwaniu dowodów niezrównoważenia.

Steeply zbył Marathe’a machnięciem ręki. Nie było mu do śmiechu.

– Maminka nie grzebała w śmieciach. Była kobietą z klasą. Prawdopodobnie przez nieuwagę wyrzuciła „Troy Record” z tego dnia, zanim wycięła sobie z niego kupony na żywność. Była niezmordowaną wycinaczką kuponów.

– Było to w czasach przed wprowadzeniem w Ameryce Północnej przepisów o recyklingu[264] gazet.

Steeply nie machnął ręką ani nie spiorunował Marathe’a wzrokiem. Jego twarz przybrała wyraz skupienia.

– Tę postać, pamiętam aż za dobrze, grał aktor Maury Linville, stary szeregowy pracownik wytwórni 20th Century Fox.

– Która później zapoczątkowała powstanie czwartej sieci Wielkiej Czwórki.

Rozmazany od upału dnia poprzedniego wulgarny makijaż Steeply’ego zastygł przez noc w konfigurację prawie jak z horroru.

– Ale te listy, te listy były adresowane do majora Burnsa. Nie do Maury’ego Linville’a. I nie c/o Fox Studios czy innej instytucji, tylko na adres jednostki wojskowej, z kodem pocztowym Seulu.

– W historycznej Korei Południowej.

– Listy utrzymane były w tonie wrogim, wściekłym i wylewnie opisowym. Stary najwidoczniej doszedł do wniosku, że ta postać z serialu, major Burns, uosabia ideę jakiegoś kataklizmu, armagedonu, który pomału zbiera się nad serialem i coraz częściej bywa przedmiotem aluzji w kolejnych sezonach M*A*S*H-a. – Steeply dotknął palcem wargi. – Pamiętam, że Maminka nigdy nie wspomniała o tych listach. Ze śmietnika. Po prostu zostawiła je na wierzchu w miejscu, gdzie ja i ta szczeniara, moja siostra, musieliśmy je zobaczyć.

– Nie chcesz chyba powiedzieć, że twoja siostra była psem.

Steeply nie był jednak osobą, którą można sprowokować do zmiany emocji, jak zauważył Marathe.

– Młodsza siostra. Ale co do mojego starego, to gdy ten serial z zabawy zmienił się dla niego w obsesję, zasadnicze podziały wzięły w łeb, tak teraz myślę. Między fikcyjnym Burnsem a Linville’em, który gra Burnsa.

Marathe uniósł brew i zawyrokował:

– To oznacza daleko posuniętą utratę równowagi.

– Przypominam też sobie, że stary wierzył w to, że nazwisko tej postaci, Burns, należy odczytywać jako angielski czasownik zapowiadający niszczycielski ogień apokalipsy.

Marathe popatrzył z niedowierzaniem albo po prostu zmrużył się pod słońce.

– Ale wyrzucił listy do pojemnika na odpadki, sam powiedziałeś, zamiast do skrzynki pocztowej.

– Wtedy już całymi tygodniami nie chodził do pracy. A pracował w Cheery od kilkudziesięciu lat. Miał zaledwie parę lat do emerytury.

Marathe spoglądał na ożywiające się kolory pledu na swoich kolanach.

– Mo Cheery i mój stary grywali razem w kręgle, razem należeli do Rycerzy Kolumba. Wielotygodniowa nieobecność w pracy stworzyła żenującą sytuację. Mo nie chciał zwolnić mojego starego. Chciał, żeby stary do kogoś poszedł.

– Do osoby profesjonalnej.

– Mnie przy większości tych zdarzeń nie było. Przy tej hecy z M*A*S*H-em. Studiowałem już w college’u, gdy mojemu staremu zatarły się najbardziej zasadnicze podziały.

– Studiowałeś społeczeństwa wielokulturowe.

– Młodsza siostra informowała mnie na bieżąco podczas semestrów. Poczciwy stary Mo Cheery wpadał do nas, za każdym razem trochę pooglądał ze starym taśmy z serialem, wysłuchał jego teorii i poglądów, a jak wychodził, wyhaczał po drodze Maminkę, wyprowadzał ją do garażu i tłumaczył jej bardzo cicho, że stary cierpi na ostry psychiczny zjazd i, z całym szacunkiem, jego zdaniem potrzebuje jak najpilniejszej, kurwa, pomocy. Młodsza siostra mówiła mi, że Maminka za każdym razem zachowywała się tak, jakby nie miała pojęcia, o co chodzi Mo Cheery’emu.

Marathe wygładził pled.

– U nas w domu zawsze się mówiło Maminka – powiedział Steeply z miną lekko zażenowaną.

Marathe skinął głową.

– Usiłuję zrekonstruować to wszystko z pamięci – rzekł Steeply. – Stary już wtedy nie był w stanie gadać właściwie o niczym poza telewizyjnym serialem M*A*S*H. Ta jego teoria łącząca Burnsa z ogniem apokalipsy rozpowszechniła się ostatnio, rozrosła i rozmnożyła w zawiłe teorie o dalekosiężnych i głęboko skrytych motywach śmierci i czasu w tym serialu. Upatruje się w nim dowód istnienia zakodowanego komunikatu dla wybranych widzów, dotyczącego końca znanego nam świato-czasu i nadejścia całkowicie innego porządku świato-czasu.

– A mimo to twoja matka dalej odgrywa normalność.

– Próbuję odtworzyć rzeczy, które wówczas nawet nie były dla mnie jasne – rzekł Steeply, a jego najpierw rozmazany, a potem zaschnięty makijaż wygląda groteskowo w połączeniu ze skupioną miną o wschodzie słońca, niczym maska chorego psychicznie klauna. Mówił dalej: – Jedna teoria miała związek z faktem, który mój stary uznał za wielce znamienny, że historyczna Akcja Policyjna ONZ w Korei trwała z grubsza dwa lata z hakiem, M*A*S*H natomiast wkraczał już wtedy w siódmy rok nowych odcinków. Niektórzy bohaterowie serialu posiwieli, wyłysieli, przeszli liftingi twarzy. Stary był przekonany, że to działania intencjonalne. Zdaniem mojej młodszej siostry, która spędzała z nim najwięcej czasu, obserwując sytuację – mówił Steeply – teorie naszego starego były wręcz nie do pojęcia skomplikowane i szerokie. Mijały lata kolejnych sezonów, część aktorów odeszła na emeryturę, część postaci zastąpiły inne postacie, a mój stary snuł barokowe teorie o tym, co (cytuję z podkreśleniem) „rzeczywiście” stało się z nieobecnymi postaciami. Dokąd odeszły, gdzie się podziewają i co to wszystko wróży. A potem zaczęły przychodzić listy, po jednym, po dwa, skasowane zwroty, ostemplowane jako niemożliwe do doręczenia albo wysłane na adresy, które nie dość, że nie istniały, to jeszcze były absurdalne.

– Niezrównoważone listy już przestały być wyrzucane do śmieci, już były wysyłane pocztą.

– A Maminka w dalszym ciągu nic a nic się nie skarżyła. Serce pękało, jak się na nią patrzyło. Była jak głaz. Owszem, zaczęła zażywać leki przeciwlękowe na receptę.

Kraj ludzi dzielnych z wyboru: Marathe nie powiedział tego głośno. Spojrzał na swój zegarek kieszonkowy i spróbował sobie przypomnieć, kiedy ostatnio w towarzystwie Steeply’ego przyszło mu zastanawiać się nad taktownym odejściem.

Steeply w tym momencie zdawał się palić kilka papierosów jednocześnie.

– W późnej fazie progresji choroby stary obwieścił, że pracuje nad tajną księgą, która zrewiduje i objaśni znaczną część militarnej, medycznej, filozoficznej i religijnej historii świata przez analogie do pewnych subtelnych i złożonych kodów tematycznych zawartych w M*A*S*H-u. – Steeply stawał na jednej nodze, unosząc drugą w celu przyjrzenia się uszkodzeniu buta, nie przerywając palenia. – Nawet gdy chodził do pracy, były problemy. Klienci, którzy dzwonili, aby zasięgnąć informacji o oleju opałowym lub w innej sprawie, zaczęli się skarżyć, że mój ojciec uparcie wciąga ich w bizarne teoretyczne dyskusje o tematyce M*A*S*H-a.

– Ponieważ konieczność wzywa mnie do pilnego odejścia, musimy wkrótce poruszyć temat centralny – wtrącił Marathe z największym wdziękiem, na jaki umiał się zdobyć.

Steeply zdawał się go nie słyszeć. Sprawiał wrażenie nie tylko niewyrachowanego i pochłoniętego sobą, ale i odmłodzonego: sama jego postawa pasowała do młodej osoby. O ile nie była to jakaś gra, której Marathe nie przejrzał, bezwzględnie należało się z tym liczyć.

– A potem ten podwójny cios – powiedział Steeply. – W 1983 PS. Pamiętam doskonale. Maminka otworzyła alarmujący list od adwokatów CBS i 20th Century Fox. Okazało się, że jacyś poczciwi urzędnicy poczty wojskowej przekierowali niektóre listy do Foxa. Stary próbował korespondować z różnymi, byłymi i aktualnymi, bohaterami M*A*S*H-a za pomocą listów, o których wysyłce rodzina nie miała pojęcia, a których treść, w mniemaniu adwokatów, budziła poważny niepokój i mogła stanowić konstytucyjną podstawę do wszczęcia żmudnych działań prawnych. – Steeply podniósł nogę, żeby spojrzeć na but ze zbolałą miną. Powiedział: – Wtedy nadali ostatni odcinek serialu. Późną jesienią 1983 PS. Ja byłem akurat na pieszej wycieczce orkiestry marszowej Korpusu Szkoleniowego Oficerów Rezerwy do Fortu Tricoderonga. Moja młodsza siostra, która tymczasem też wyprowadziła się z domu, i trudno mieć to małej za złe, doniosła mi, że Maminka bardzo spokojnie i bez użalania się mówi, że stary odmawia wychodzenia z kanciapy.

– Oto końcowa izolacja obsesji.

Steeply, balansując niepewnie na jednej nodze, obejrzał się przez ramię na Marathe’a.

– Dotyczyło to nawet wychodzenia do łazienki.

– Recepty twojej matki zapobiegły kilku poważnym epizodom lękowym, jak sądzę.

– Stary wystarał się o specjalny kabel AC/DC, który dostarczał mu dodatkowych emisji. Gdy telewizja nie nadawała powtórek, puszczał non stop taśmy wideomagnetyczne. Wychudł, wyglądał jak kloszard, a jego fotel stał się nie do poznania. Firma Cheery Oil trzymała go na etacie, dopóki jako sześćdziesięciolatek nie osiągnął trzydziestu lat pracy. Razem z młodszą siostrą zaczęliśmy się naradzać nad interweniowaniem u Maminki, żeby interweniowała u starego i namówiła go na wizytę u specjalisty.

– Sami nie mieliście do niego dostępu.

– Umarł tuż przed swoimi urodzinami. W swoim fotelu, z maksymalnie opuszczonym oparciem, w trakcie oglądania odcinka, w którym grany przez Aldę Sokole Oko nie może przestać lunatykować i boi się, że wariuje, ale zawodowy terapeuta wojskowy uspokaja go, że nic z tych rzeczy; tak zapamiętałem.

– Ja też oglądałem powtórkę tego odcinka, w dzieciństwie.

– Pamiętam tylko, jak ten wojskowy specjalista mówi Aldzie, żeby się nie zamartwiał, bo gdyby naprawdę był wariatem, to sypiałby jak noworodek, tak jak to robi Burns ukośnik Linville.

– Postać Burnsa w tym programie sypiała wyjątkowo dobrze, pamiętam.

– Rękopis jego tajnej księgi obejmował kilkadziesiąt notesów. Wreszcie się okazało, co było w tych notesach. Jedną szafę w kanciapie trzeba było otwierać siłą. Wysypały się z niej te wszystkie notesy. Ale zapiski poczynione były jakimś, na oko, medyczno-wojskowym kodem, nie do odcyfrowania; razem z siostrunią i jej pierwszym mężem zmarnowaliśmy sporo czasu, próbując je rozszyfrować. Po jego śmierci w tym fotelu.

– Niezrównoważoną uległość pokusie przypłacił życiem. Nieszkodliwy skądinąd program telewizji sieciowej odebrał mu życie z powodu zżerającej go obsesji. Oto twoja anegdota.

– Nie. To był zawał pełnościenny. Rozwalił mu całą komorę serca. W jego rodzinie powtarzała się ta przypadłość: sercowcy. Patolog orzekł, że to nadzwyczajne, jak długo przeżył.

Marathe wzruszył ramionami.

– Obsesjonaci często się trzymają.

Steeply pokręcił głową.

– To musiało być piekło dla biednej starej Maminki.

– Jednak nigdy się nie skarżyła.

Słońce stało już wysoko i pulsowało. Światło zalewało wszystko mdlącą żółcią jak tłustym sosem. Wszystkie ptaki i inne zwierzęta umilkły, oniemiałe od panującego już upału, a jaskrawe koparki na budowie jeszcze nie ruszyły. Panował spokój. Panowała jasność. Cień Steeply’ego na skalnej półce był krępy i obły, już krótszy od żywej postaci Steeply’ego, która wychylała się znad urwiska, usiłując wypatrzeć nisko w dole stosowne miejsce do zaśmiecenia zmiętą paczką belgijskich fajek z jedną sztuką pozostawioną na dowód postanowienia, że wreszcie przestaje palić.

Marathe wyjął zegarek z kieszeni wiatrówki.

Steeply wzruszył ramionami.

– Przypuszczam, że masz rację, że to kwestia jednoczesnej odrazy i pociągu. Kiedy jestem na wschodzie i pomyślę o laboratorium Flatta, i spojrzę w górę, to stwierdzam, że mnie kusi.

– Ta Rozrywka.

– I prawie sobie wyobrażam Hanka Hoyne’a w starym fotelu mojego starego, jak siedzi zgarbiony i gryzmoli coś jak najęty.

– Wojskowym szyfrem.

– Mój stary też miał takie oczy jak Hoyne. Okresowo.

Falujący żar bił także z przypominającego barwą lwią skórę dna pustyni. Kolebały się jadłoszyny i kaktusy, a Tucson, AZ, przybrało raz jeszcze pozór mirażu, jak za pierwszym razem gdy Marathe się tutaj pojawił i odkrył swój cień o fascynujących rozmiarach i zasięgu. Poranne słońce nie wysyłało promienistych sztyletów światła. Wyglądało brutalnie, bezwzględnie i szkodliwie dla wzroku. Marathe pozwolił sobie na kilkusekundowe odwrócenie uwagi ku górom Rincon, których rozlewne cienie wtapiały się z wolna w podnóże gór Rincon. Steeply chrząkał i spluwał, wciąż dzierżąc w dłoni ostatnią zmiętą paczkę Flanderfumes.

– Mój czas na pozostanie jest mocno ograniczony – powiedział Marathe. Każda jego zmiana pozycji skutkowała cichym poskrzypywaniem skóry i metalu. – Odczułbym wdzięczność, gdybyś oddalił się pierwszy.

Steeply domyślił się, że Marathe woli, żeby (Steeply) nie miał pojęcia, jak (Marathe) dostaje się na górę i na dół, jak przychodzi i odchodzi. Bez specjalnego powodu: z czystej osobistej dumy. Steeply kucnął, żeby poprawić paski sandałków na szpilkach. Jego protezy nadal nie sterczały w jednej linii. Przemówił z lekką zadyszką, właściwą potężnym mężczyznom, gdy próbują się schylić:

– No cóż. Nie sądzę jednak, Rémy, że diagnoza „pozbawiony intencji”, którą lansuje Dick Willis, do końca wyjaśnia sprawę. Że ujmuje istotę zjawiska. Czynnik wzrokowy. Hoyne, ten arabski internista. Mój stary. Nie stosuje się do takich oczu.

– Chcesz powiedzieć, że nie obejmuje wyrazu tych oczu.

Spojrzenie w górę z pozycji kucznej sprawiło, że szyja Steeply’ego wyglądała grubo. Steeply zapatrzył się gdzieś poza Marathe’a, na skałę łupkową. Powiedział:

– Ten ich wyraz jest raczej… kurwa, jak to powiedzieć. Kurwa – mówił w skupieniu.

– Skamieniały – podpowiedział Marathe. – Skostniały. Nieożywiony.

– Nie. Nie nieożywiony. Raczej wprost przeciwnie. Raczej jakby… zakleszczony, w pewnym sensie.

Szyja Marathe’a też zesztywniała od długiego spoglądania w dół z wysokości.

– Co by to miało tutaj znaczyć? Przylepiony?

Steeply gmerał przy spękanym lakierze na paznokciu palca u nogi.

– Zakleszczony. Zafiksowany. Zniewolony. Pochwycony w pułapkę. W pułapkę środka. Pomiędzy dwiema rzeczami. Rozciągany w dwa różne kierunki.

Oczy Marathe’a błądziły po niebie, które już było zbyt błękitne jak na jego gust, zaciągnięte jakby jajeczną błoną upału.

– To znaczy pomiędzy różne żądze o wielkiej intensywności.

– Nawet niespecjalnie żądze. Coś mniej treściwego. Jakby zakleszczone w zadumie. Jakby było coś, o czym zapomniał.

– Źle ulokowane. Zagubione.

– Źle ulokowane.

– Zagubione.

– Źle ulokowane.

– Jak sobie chcesz.

13 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Godz. 2:45, Ennet House, pora iście nieludzka. Eugenio M., który na ochotnika zastępuje Johnette Foltz na Nocnym Dyżurze, opuścił dyżurkę i zabawia się jakąś sportową grą na ręcznym urządzeniu, które świeci i pika. Kate Gompert, Geoffrey Day, Ken Erdedy i Bruce Green siedzą w salonie prawie bez światła przed włączonym starym wizorem DEC ze skaczącym obrazem. Kartridże są niedozwolone po godz. 00:00, co ma zachęcać do spania. Wytrzeźwiali amatorzy kokainy i stymulantów sypiają dosyć dobrze po dwóch miesiącach odwyku, alkoholicy po czterech. Abstynenci od zioła i trankwilizatorów mogą właściwie zapomnieć o spaniu przez pierwszy rok. Chociaż Bruce Green śpi: można by mu zarzucić łamanie regulaminowego zakazu leżenia na kanapie, gdyby nie to, że nogi ma skręcone i oparte stopami o podłogę. Ze Spontanicznego Rozpowszechniania wizor w Ennet House łapie tylko podstawowy program InterLace, a w godzinach 2:00 do 4:00 InterLace NNE ładuje się na następny dzień, więc wyłącza wszystkie transmisje z wyjątkiem powtórki czterech kolejnych odcinków codziennego programu Pan Kuleczka, ale widok brzuchatego Pana Kuleczki w starodawnej tetrowej pieluszce spiętej agrafką i gumowej masce niemowlaka nie daje ukojenia ani przyjemności bezsennym dorosłym. Ken Erdedy zaczął palić papierosy, więc siedzi i pali, kiwając jednym skórkowym kapciem. Kate Gompert i Geoffrey Day zajmują nieskórzaną kanapę. Kate Gompert siedzi po turecku na poduszce, z głową pochyloną tak nisko, że dotyka nią stopy. Wygląda to na jakąś pozycję zaawansowanej jogi albo streczingu, ale jest tylko sposobem siedzenia na kanapie przez całą noc, jaki Kate Gompert przyjęła od środowego przykrego zajścia, a właściwie darmowego spektaklu w ciasnej uliczce z udziałem Lenza i Gately’ego, po którym cały Ennet House wciąż trzęsie się w posadach i przeżywa duchowe porażenie. Gołe łydki Daya są kompletnie nieowłosione i wyglądają absurdalnie w połączeniu z wyjściowymi butami, czarnymi skarpetkami i welurowym szlafrokiem, jednak Day już nieraz okazał podziwu godną odporność na to, co inni o nim myślą.

– Jakby ci naprawdę zależało. – Głos Kate Gompert jest martwy i ledwo dosłyszalny, gdyż dobywa się z czeluści kręgu utworzonego przez jej skrzyżowane nogi.

– Nie w tym rzecz, czy mi zależy, czy nie zależy – mówi cicho Day. – Chodziło mi o to, że się utożsamiam w jakimś stopniu.

Sarkastyczne fuknięcie Gompert unosi fragment jej przetłuszczonej grzywki.

Bruce Green nie chrapie, mimo że ma złamany nos, oklejony na krzyż białym plastrem. Ani on, ani Erdedy nie słuchają tamtych dwojga.

Day mówi cicho i nie krzyżuje nóg, pochylając się z boku ku Gompert.

– Kiedy byłem małym chłopczykiem…

Gompert znów fuka strumieniem powietrza.

– …chłopczykiem ze skrzypcami, miałem wielkie marzenie i chodziłem do szkoły okrężnymi drogami, żeby uniknąć chłopców, którzy wyrywali mi futerał ze skrzypcami i przerzucali go sobie nad moją głową. Pewnego letniego popołudnia siedziałem sobie sam w pokoju na piętrze, który dzieliłem z bratem, i ćwiczyłem grę na skrzypcach. Było bardzo gorąco, więc w oknie stał elektryczny wiatraczek, który wywiewał powietrze, działając jak wentylator wyciągowy.

– Znam się na wentylatorach wyciągowych, wierz mi.

– Kierunek ruchu powietrza jest tu bez znaczenia. Wiatraczek był włączony, a jego ustawienie w oknie sprawiało, że uniesiona szyba lekko wibrowała. Z jednostajnym cienkim brzękiem, w trybie ciągłym. Było to dziwne, ale nieszkodliwe. Jednak tego konkretnego popołudnia wibracje te połączyły się z pewną sekwencją dźwięków moich skrzypiec, a z tych dwóch połączonych rodzajów wibracji powstał rezonans, od którego coś mi się porobiło w głowie. Tak naprawdę nie da się tego wytłumaczyć, ale to coś było wytworem pewnej cechy tego rezonansu.

– Coś.

– Kiedy te dwie wibracje nałożyły się na siebie, z jakiegoś zakamarka mojego umysłu wyfrunął wielki, ciemny, spiętrzony kształt. Nie stać mnie na większą precyzję opisu niż „wielki”, „ciemny”, „kształt” i „spiętrzony”: wyfrunął z łopotem z jakiegoś zadupia mojej psyche, o którego istnieniu nie miałem zielonego pojęcia.

– Ale ono było w tobie, mimo to.

– Katherine, Kate, to był totalny horror. Wszechobecny horror, wydestylowany i ubrany w formę. Wyrastał we mnie, poza mnie, jakby wabiony tą osobliwą konfluencją wiatraczka i skrzypcowych nut. Rósł i ogromniał, zamykał mnie ze wszystkich stron i był straszniejszy, niż kiedykolwiek zdołam to wyrazić. Upuściłem skrzypce i uciekłem z pokoju.

– Czy był trójkątny? Ten kształt? Mówiąc „spiętrzony”, masz na myśli: jak trójkąt?

– Bezkształtny. Bezkształtność była w nim jedną z najstraszniejszych rzeczy. Umiem powiedzieć i pomyśleć tylko „kształt”, „ciemny” i „spiętrzony” albo „łopoczący”. Ale groza zmalała, gdy wybiegłem z pokoju i po paru minutach to się stało nierealne. Ten kształt, ten horror. Zdawało się wytworem mojej wyobraźni, przypadkową psychiczną wypustką, anomalią.

Niewesoły śmiech w kostkę stopy.

– Anomaliowi Alkoholicy.

Day nie zmienił układu nóg, nie poruszył się, nie patrzy na jej ucho ani na czubek głowy, które widać.

– Jak każde dziecko, które dłubie w ranie albo rozdrapuje strup, powróciłem niebawem do pokoju z wiatraczkiem i podniosłem z ziemi skrzypce. I natychmiast z powrotem stworzyłem ten rezonans. I natychmiast łopoczący czarny kształt wyrósł z powrotem w moim umyśle. Przypominał trochę żagiel albo mały fragment skrzydła istoty zbyt ogromnej, żeby dało się zobaczyć ją w całości. Był totalnym psychicznym horrorem: śmiercią, zgnilizną, rozkładem, zimną pustką czarnej, złowrogiej, samotnej, opustoszałej przestrzeni. To była najgorsza rzecz, z jaką się kiedykolwiek zetknąłem.

– Mimo to zapomniałeś, wróciłeś tam i wywołałeś to z powrotem. A to było w tobie.

Zupełnie bez związku Ken Erdedy mówi na głos:

– Jego głowa ma kształt grzyba.

Day nie ma pojęcia, o co chodzi i o kim mowa.

– Uwolniony jednodniowym rezonansem skrzypiec i wiatraczka ten ciemny kształt zaczął sam z siebie wyłaniać się z zakamarka mojego umysłu. Znowu rzuciłem skrzypce i wybiegłem z pokoju, trzymając się za czoło i potylicę, ale tym razem to coś się nie cofnęło.

– Ten trójkątny horror.

– Tak jakbym to obudził i teraz było już aktywne. Przychodziło tak i odchodziło przez rok. Rok przeżyłem w przerażeniu, jako dziecko, nie wiedząc, kiedy znowu wzejdzie, spiętrzy się i zasłoni całe światło. Po roku mnie opuściło. Miałem może z dziesięć lat. Ale nie do końca. W jakiś sposób obudziłem to na dobre. Co jakiś czas. Co kilka miesięcy powstawało we mnie na nowo.

Nie przypomina to normalnego interfejsu czy rozmowy. Nie ma wrażenia, że Day zwraca się do kogoś konkretnego.

– Ostatnim razem powstało i spiętrzyło się we mnie na drugim roku college’u. Studiowałem na Uniwersytecie Browna, w Providence, RI, który ukończyłem magna cum laude. Na drugim roku, nocą, naszedł mnie nie wiadomo skąd ten czarny kształt, po raz pierwszy od wielu lat.

– Ale kiedy już przyszedł, miał w sobie poczucie nieuchronności.

– To najstraszniejsze, co mogę sobie wyobrazić, a cóż dopiero poczuć. Niemożliwe, żeby śmierć była czymś gorszym. To się wzmogło. Było teraz gorsze, gdy dorosłem.

– Opowiedz mi o tym.

– Myślałem, że będę musiał rzucić się z okna sypialni. Po prostu nie potrafiłem żyć z tym uczuciem.

Gompert nie uniosła głowy całkowicie, ale tak do połowy: jej czoło nosi spory czerwony odcisk kostki. Patrzy mniej więcej w pół drogi między wprost przed siebie a siedzącym obok Dayem.

– I miałeś tę podskórną myśl, że sam to na siebie ściągnąłeś, że to obudziłeś. Przez powtórne wejście do pokoju z wiatraczkiem. Gardziłeś sobą, że to obudziłeś.

Day patrzy wprost przed siebie. Głowa Pana Kuleczki nie ma kształtu grzyba, chociaż jest duża i – w gumowej masce niemowlaka – może dorosłemu widzowi wydać się groteskowa.

– Jeden chłopak, którego mało znałem, z pokoju pod nami, usłyszał, jak się miotam i skowyczę na cały głos. Przyszedł na górę i posiedział ze mną, aż to minęło. Trwało prawie całą noc. Nie rozmawialiśmy; nie próbował mnie pocieszać. Mówił bardzo niewiele, tylko ze mną siedział. Nie zaprzyjaźniliśmy się. Gdy odbierałem dyplom, nie pamiętałem już nawet jego imienia ani kierunku studiów. Ale tamtej nocy był dla mnie sznurkiem, na którym wisiałem nad istnym piekłem.

Green krzyczy coś przez sen; brzmi to mniej więcej tak:

– Na litość boską, panie Ho, niech pan tego nie podpala!

Jego spuchnięte, podbite oczy i chaotyczne drgania powiek w fazie REM plus swawolny stutrzydziestokilogramowy niemowlak na ekranie wizora, plus Day i Gompert, którzy konwersując, oboje gapią się w przestrzeń, a wszystko to razem przy wtórze dochodzących z dyżurki brzęków i pisków ręcznej gry Gene’a M., nadają półmrocznemu salonowi senną, nieomal surrealistyczną atmosferę.

Day w końcu rozkrzyżowuje nogi i zakłada je odwrotnie jedną na drugą.

– Więcej nie powróciło. Przez ponad dwadzieścia lat. Ale ja nie zapomniałem. I od tamtej pory najgorsze dni były dla mnie jak wizyta u masażysty stóp w porównaniu z uczuciem, że wznosi się we mnie tamten czarny żagiel czy skrzydło.

– Z łopotem.

– Nie zwariować, Jezu Boże, tylko nie zwariować.

– Zrozumiałem, co znaczy „piekło”, tamtego letniego dnia i letniej nocy w sypialni akademika. Zrozumiałem, co ludzie mają na myśli, kiedy mówią „piekło”. Nie ten czarny żagiel. Tylko towarzyszące mu uczucia.

– Albo ten zakamarek w środku, skąd to wyłaziło, jeżeli mają na myśli miejsce. – Kate Gompert patrzy mu teraz w oczy. Jej twarz nie wygląda lepiej, ale wygląda inaczej. Ewidentnie zesztywniała jej szyja od długiego wykręcania.

– Tamtego dnia, nawet jeśli nie zdołałem tego zadowalająco wyartykułować – mówi Day, trzymając się za kolano górnej nogi – pojąłem na poziomie intuicyjnym, dlaczego ludzie się zabijają. Gdybym musiał żyć z tym uczuciem przez dłuższy czas, na pewno sam bym się zabił.

– Czas w cieniu skrzydła istoty zbyt ogromnej, żeby dało się ją zobaczyć.

– O Boże, błagam – mówi Green bardzo wyraźnie.

Day konkluduje:

– Gorzej czuć się nie można, nie ma takiej opcji.

11 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Widocznie ktoś z góry przysłał po nich Mary Esther Thode na małej żółtej vespie z wiadomością o meczu; zahamowała obok Stice’a i Wayne’a, którzy akurat schodzili z pola golfowego w Hammond, a dobre pół km za nimi podążał Hal z guzdrałami Kornspanem i Kahnem. Schtitt wydał kategoryczne polecenie. To nie miał być mecz rankingowy: Stice i Hal byli w tym roku w różnych grupach wiekowych. Chodziło raczej o pokazówkę i w drugim secie, gdy ludzie powychodzili z siłowni i spod pryszniców, frekwencja była jak na pokazowym. Meczu. Helen Steeply z „Momentu”, obdarzona swoistym łobuzerskim powabem, dalekim jednak od zabójczej urody, jaką przypisał jej Orin, wysiedziała od początku do końca: w pierwszym secie towarzyszył jej Aubrey deLint, do czasu aż Thierry Poutrincourt ukradła mu miejsce na trybunach. Masywna żurnalistka przyznała, że pierwszy raz ogląda dużego kalibru tenis juniorów. Grali na #6, najlepszym ze wschodnich Kortów Pokazowych. A zarazem na scenie kilku najgorszych aktów rzezi, w jaką zmienił się niedawny Eschaton. Jako że był to dzień ciężkich treningów, harmonogram meczów był mocno ulgowy. Z wyniosłego bocianiego gniazda Schtitta buchały rytmicznie kłęby dymu i czasem słychać było machinalne postukiwanie wskaźnika pogodynki o żelazo balustrady. Jedyną konkurencyjną akcją w pobliżu był mecz rankingowy Czternastek Dziewcząt na #10, gdzie dwie zawodniczki posyłały sobie piłkę z linii końcowych po torze paraboli: końskie ogony, gra na wyniszczenie zza linii końcowych, wysoki, ciężki łuk piłki, jak splunięcie na odległość. Shaw i Axford rozgrzewali się na dalekim # 23. Nikt nie zwracał większej uwagi ani na nich, ani na Czternastki. Trybuny za Kortem Pokazowym zapełniały się stopniowo. Schtitt kazał Mariowi filmować z góry cały pierwszy set, więc Mario wychylał się daleko poza barierę, a Watson z tyłu trzymał go kurczowo za kamizelkę. Policyjny zamek Maria sterczał do góry i rzucał skośny igłowaty cień na północno-wschodnią część siatki Kortu 9.

– To pierwszy prawdziwy mecz, jaki oglądam, a wiele się nasłuchałam o turniejach juniorów – powiedziała Helen Steeply do deLinta, usiłując założyć nogę na nogę kilka rzędów poniżej korony ciasnych trybun. Aubrey deLint słynął z brzydkiego uśmiechu, w którym jego twarz zdawała się rozpadać w półkola i szczapy, nie wyrażając ani cienia radości. Przypominało to raczej złośliwy grymas. DeLintowi explicite i z naciskiem przykazano, żeby przez cały czas zwracał się do potężnej reporterki en face. Helen Steeply miała notes i deLint wpisywał teraz nazwiska obu graczy w tabele wyników, których Schtitt nigdy nikomu nie dałby zobaczyć.

Popołudnie szybko przechodziło od chłodu pochmurnego południa w błękitny przepych jesieni, ale podczas pierwszego seta było jeszcze bardzo zimno, a blade słońce zdawało się migać, jakby słabo kontaktowało. Hal i Stice nie musieli się rozciągać po biegu i zrobili tylko symboliczną rozgrzewkę. Stice był cały na czarno, Hal w dresie EAT, z bulwą opuchlizny w górnej części lewego buta, która opasywała stabilizator AirStirrup.

Ortho Stice, urodzony do akcji przy siatce, grał z powściągliwą, płynną gracją, niczym pantera w gorsecie ortopedycznym. Niższy od Hala, był jednak lepiej zbudowany i szybszy w nogach. Mańkut. Jego wilson pro staff 5.8 miał na naciągu fabrycznie nadrukowane W.

Hal też był leworęczny, co paskudnie komplikowało strategię i wyliczenia procentowe, powiedział deLint siedzącej obok reporterce.

Ciemny serwował w stylu McEnroe’a-Esconji: nogi szeroko, stopy równolegle, niczym figura z egipskiej płaskorzeźby, tak mocno obrócony bokiem do siatki, że prawie oglądał się wstecz. Oba ramiona proste i sztywne w zamachu. Hal kiwał się lekko na palcach po stronie przewagi, wyczekując. Stice dozował ruch serwisowy małymi segmentami – wyglądało to trochę jak kiepska animacja – wreszcie skrzywił się, podrzucił piłkę, przerzucił ciężar i posłał piłkę z ciężkim, płaskim spang na forhend Hala, wyrzucając go daleko w bok. Impet końcówki zwrotu Stice’a poniósł go naturalnie w stronę siatki, śladem serwu. Hal zrobił wypad i lekko podciął piłkę forhendem wzdłuż linii, powracając natychmiast na środek kortu. Miał szczęście: słabiutkie odbicie, po którym piłka ledwo przeszła nad taśmą siatki, było tak płytkie, że Stice musiał posłać piłkę półwolejem ku linii serwu, będąc nadal w ruchu, a półwoleje z oburęcznego bekhendu zawsze są niezdarne; musiał niejako podebrać piłkę i odbić ją miękko, żeby nie poszybowała zbyt głęboko w kort. Aksjomat: gracz zmuszony do zagrania spod siatki zostanie minięty. No i półwolej Stice’a wylądował po prawej stronie kortu mięsiście, powoli i piłka podłożyła się Halowi, który na nią czekał. Rakieta Hala była gotowa do forhendu, wyczekująca i nastał moment akcji czysto umysłowej, gdy piłka zawisła w powietrzu. Statystycznie rzecz biorąc, Hal powinien był zagrać taką piłkę przeciwko wolejowi z lewej ręki, po skosie, ale wiadomo, że zawsze lubił porządny, upokarzający topspinowy lob, więc ułamkowa szansa Stice’a na obronę punktu zależała od tego, czy Stice odgadnie zamiar Hala – nie mógł dopaść siatki, bo Hal posłałby piłkę ponad nim; zatrzymał się o dwie długości rakiety od siatki i pochylił jak do crossu. Wszystko wisiało w powietrzu, tak teraz czystym, że zdawało się umyte po burych chmurach. Publiczność na trybunach czuła, że Hal czuje, że Stice w głębi duszy odpuszcza ten punkt, uważając go za stracony, a jednocześnie wiedząc, że może tylko zgadywać i działać na oślep, z nadzieją. Słaba była nadzieja, że Hal spieprzy sprawę: Hal Incandenza nie psuje minięć po płytkich półwolejach. Przygotowanie do forhendu było ładnie zamaskowane, mógł z niego być i lob, i zagranie po skosie. Gdy odbił z taką siłą, że cała muskulatura przedramienia wyszła na wierzch, okazało się, że to jednak minięcie, ale nie po przekątnej; zagrał do linii, płaskim forhendem o maksymalnej sile, jak ze środka linii końcowej na prawą linię boczną Stice’a. Stice tymczasem postawił na lob i wykonał półobrót, żeby podbiec na spodziewane miejsce lądowania piłki, więc zagranie do zewnątrz złapało go na wykroku; mógł tylko stać i patrzeć, jak świeża piłka ląduje z metrowym zapasem, zapewniając Halowi powrót do równowagi w piątym gemie. Punkt jako całość został oklaskany przez trzydzieści rąk jako bezbłędny, a ze strony Hala fantazyjny, antypodręcznikowy. W tabeli deLinta został odnotowany jako jedno z niezmiernie rzadkich genialnych zagrań Incandenzy. Twarz żadnego z graczy nawet nie drgnęła, gdy parę osób zawiwatowało na cześć Hala. Standardowa dziesięciopoziomowa trybuna RASU[265] produkcji Universal Bleacher Co. stała tuż za kortem. Na początku siedzieli na niej tylko przedstawiciele personelu i grupy A, którzy odbywali wspólnie treningi biegowe, gdy Thode przekazała Stice’owi i Halowi rozkaz rozegrania meczu. Ale miejsca stopniowo się zapełniły, kiedy do szatni dotarła wieść, że Ciemny gra z A-2 Osiemnastek i że idą łeb w łeb w pierwszym secie meczu zarządzonego przez Schtitta, który wysłał po nich skuter z odnośnym rozkazem. Młodzież EAT kuli się na trybunach, grzejąc dłonie pod kolanami, albo opatulona i w rękawiczkach rozwala się na ławkach, obserwując niebo i grę. Romby cienia siatkowych ogrodzeń kortu wydłużały się, w miarę jak słońce przetaczało się z południowego zachodu na zachód. Z górnej galerii zwieszało się kilka par nóg w sneakersach. Mario pozwolił sobie na kilka reakcyjnych ujęć ciała pedagogicznego i kolegów na trybunach. Aubrey deLint przesiedział ten set z katektyczną reporterką opisującą kopacza, która podobno przyjechała odwiedzić Hala tylko w związku z Orinem, a jednak Charles Tavis nie pozwolił jej jak dotąd na spotkanie z Halem, nawet w obecności przyzwoitki, po czemu miał powody prawdopodobnie zbyt subtelne jak na możliwości poznawcze Helen Steeply, która jednak śledziła mecz z górnego rzędu trybun, z notesem w pogotowiu, w narciarskiej czapce barwy fuksji, zakończonej kogucim grzebieniem zamiast pomponem, chuchając w garść i swoim ciężarem uginając ławkę, przez co deLint dwuznacznie się ku niej nachylał. Dla widzów niesiedzących na górnej galerii, gracze wyglądali jak wycięci z wafla, z powodu ogrodzenia z drucianej siatki. Zielone ekrany przeciwwietrzne, które zasłaniały widok na kort, używane były tylko wiosną, w tygodniach następujących bezpośrednio po rozebraniu Płuca. DeLint nie przestawał mówić do ucha pokaźnej damy.

Wszyscy gracze EAT uwielbiali Korty Pokazowe 6–9, gdyż kochali być oglądani, a zarazem nie cierpieli Kortów Pokazowych z powodu cienia bocianiego gniazda galerii, który już około południa przesłaniał północne połowy kortów i przez całe popołudnie snuł się po nich na wschód, niczym zakapturzony olbrzym, w zamyśleniu. Bywało, że sam widok cienia małej głowy Schtitta działał paraliżująco na któregoś z młodszych graczy na Kortach Pokazowych. Gdy Hal i Stice rozgrywali siódmego gema, niebo już całkiem się rozchmurzyło, a monolityczny cień galerii, czarny jak atrament, przeszył wszystkich dreszczem, kiedy wydłużył się wzdłuż siatek, kompletnie wchłaniając wchodzącego w kort po serwisie Stice’a. Jedną z licznych zalet Płuca było to, że wykluczało ono ogląd z góry, co było dodatkowym powodem maksymalnego ociągania się ciała pedagogicznego z jego postawieniem. Nic nie wskazywało na to, by Hal widział rzeczony cień, gdy zgarbiony czekał na Stice’a.

Ciemny stał sztywno rozkraczony po prawej stronie linii środkowej i powoli układał się do ruchu serwisowego. Pierwszy serwis znacznie przestrzelił i Hal lekkim dotknięciem skierował piłkę skosem poza kort, przysuwając się następnie o dwa kroki w oczekiwaniu na drugą piłkę. Stice znów zaserwował z całej siły i trafił w siatkę. Lekko wydymając pełne usta, wkroczył w cień siatki, żeby odzyskać piłkę, a tymczasem Hal podbiegł do ogrodzenia za następnym kortem po tamtą pierwszą piłkę, którą odbił ukosem. DeLint kreślił pejoratywny hieroglif w okienku tabeli z nagłówkiem STICE.

W tej samej dokładnie chwili 1200 metrów na wschód, patrząc w dół zbocza, i jeden poziom pod ziemią Pracownik Stacjonarny Ennet House Don Gately leżał głęboko uśpiony, w maseczce do spania typu Lone Ranger, a od jego chrapania klekotały nieizolowane rury pod sufitem ciasnej kanciapy.

Cztery kilometry z hakiem na północny zachód, w męskiej toalecie Biblioteki Fundacji Ormiańskiej, tuż obok zwieńczonego cebulastą kopułą Arsenału Watertown, Bidul Tony Krause siedział skulony na sedesie w swoich koszmarnych szelkach i kradzionej czapce, z łokciami na kolanach i twarzą w dłoniach, doświadczając całkiem nowej perspektywy czasu, a także rozmaitych przypadków i osób w czasie.

M.M. Pemulis i J.G. Struck, z mokrymi włosami po popołudniowych biegach, przekradli się chyłkiem koło bibliotekarza Wydziału Farmacji UB, 2,8 km w dół Commonwealth, na rogu Comm. i Cook St., i siedzieli teraz przy stole w Czytelni: Pemulis w czapce mocno zsuniętej z czoła, aby zrobić miejsce uniesionym brwiom, ślinił właśnie palec przed odwróceniem stronicy.

Zielony sedan H. Steeply z newralgiczną reklamą Nunhagena na boku karoserii stał na miejscu dla Uprawnionych Gości na parkingu EAT.

W przerwie pomiędzy służbowymi spotkaniami[266] w gabinecie, z którego zachodnich okien nie widać meczu, Charles Tavis wciskał głowę w tapicerowane boczne oparcie kanapy i gmerał ręką pod szaro-czerwonymi frędzlami w poszukiwaniu wagi łazienkowej, którą trzyma pod spodem.

Miejsce pobytu Avril Incandenzy na terenie Akademii pozostawało w tym interwale czasowym nieznane.

W tej samej dokładnie chwili Górskiego Czasu Standardowego Orin Incandenza po raz kolejny obejmował pewną „szwajcarską” modelkę rąk przed szerokim na całą ścianę oknem w wynajętym apartamencie w połowie wysokości innego (niż poprzedni) wieżowca hotelu w Phoenix, AZ. Padające przez szybę światło ziało gorącem. Daleko w dole dachy maleńkich samochodzików lśniły tak mocno światłem odbitym, że zamazywały im się kolory. Piesi kulili się i sprintem pokonywali odległości pomiędzy obszarami cienia i chłodu. Sylweta miasta ze szkła i metalu migotała, ale jakby zapadała się w siebie – jeden wielki obraz oszołomienia. Chłodne powietrze z pokojowego wentylatora szeptało. Odstawili szklanki z lodem, wstali razem i się objęli. Nie było to zwyczajne przytulenie. Nie rozmawiali – słychać było tylko wentylator i ich oddechy. Osłonięte lnem kolano Orina zgłębiało deltoidalne rozwarcie nóg modelki rąk. Orin pozwolił „Szwajcarce” poocierać się o muskularne kolano jego dobrej nogi. Byli tak blisko siebie, że żadne światło nie wciskało się pomiędzy ich ciała, i ocierali się oboje. Jej powieki trzepotały; jego się zamknęły; oddychali niejako szyfrem. Znów ta skupiona dotykowa powolność trybu seksualnego. Znów rozebrali się nawzajem do pasa i ona, takim samym tanecznym zrywem, z którego uśmialiby się, gdyby starczyło im powietrza, wskoczyła na niego, zarzucając mu rozwarte nogi na ramiona, i opuszczała wygięte plecy, aż jego ręka powstrzymała ją przed upadkiem, i tak ją trzymał, lewą dłonią ze starym odciskiem dotykając nasady jej satynowych lędźwi.

Czasem trudno uwierzyć, że słońce jest tym samym słońcem dla wszystkich miejsc na planecie. Słońce Nowej Nowej Anglii miało w tej samej chwili kolor sosu holenderskiego i nie grzało. W przerwach w grze zarówno Hal, jak i Stice przekładali rakiety do prawych dłoni, lewe ręce chowając ciasno pod pachą, żeby nie stracić czucia w panującym chłodzie. Stice popełniał więcej podwójnych błędów serwisowych niż zwykle, gdyż liczył na to, że drugi serwis będzie dość silny, by pozwolić mu wiarygodnie podejść do siatki. DeLint szacował, że Stice popełnia statystycznie jeden podwójny błąd na 1,3 gema, a jego stosunek a./d.f.[267] wynosi raptem .6, jednak, jak powiedział (on, deLint) Helen Steeply z „Momentu”, rozpościerającej się obok niego w trzecim rzędzie od góry i notującej wszystko stenografią Gregga, otóż deLint powiedział pannie Steeply, że Stice mimo wszystko jest dość sprytny, żeby grać mocno drugi serwis i przełknąć od czasu do czasu podwójny błąd. Stice zaserwował tak sztywno, ruchem tak pozbawionym płynności i rozczłonkowanym, że żurnalistka powiedziała do deLinta, iż Stice chyba uczył się serwować z zatrzymanych kadrów poszczególnych stadiów ruchu, bez obrazy. Ruch stał się płynny dopiero w samej końcówce, kiedy Stice okręcił się w kierunku siatki, wypadając przy tym w kort, a rakieta za jego plecami wirowała i podrygiwała, usiłując uderzyć żółtą piłkę zawieszoną w powietrzu, dokładnie na wysokości maksimum zasięgu Stice’a, i stało się: z solidnym pok piłka poszła płasko na brata Orina, wiążąc mu ręce, i to z taką prędkością, że jej ruch dał się uchwycić tylko jako powidok, kremowa smuga na siatkówce, po obiekcie zbyt szybkim, by prześledzić go wzrokiem. Niezgrabny return Hala miał za dużo rotacji i popłynął w powietrzu, a Stice z wypadu zagrał wolejem z wysokości piersi, posyłając piłkę skosem w otwarty kort i bezapelacyjnie zdobywając punkt. Aplauz miał średnie natężenie. DeLint zwrócił uwagę Helen Steeply na to, że Ciemny zdobył ten punkt w istocie serwisem. Hal Incandenza podszedł do ogrodzenia po piłkę, niewzruszony, wycierając nos o rękaw bluzy; przewaga. Hal miał przewagę 5:4 w pierwszym secie i obronił trzy przewagi w piątym gemie, z czego dwie przez podwójne błędy serwisowe Stice’a; ale deLint nadal się upierał, że Stice jest sprytny.

– Hal w tamtym roku doszedł do takiej formy, że jedyną szansą jego przeciwnika jest totalna ofensywa, atak ciągły, atomowy serwis, gra przy siatce, przyjęcie roli agresora.

– Czy Herr Schtitt maluje oczy? – spytała Helen Steeply. – Zauważyłam.

– Jak grasz z Halem z głębi kortu, próbujesz go przechytrzyć i poganiać po korcie, on cię przeczołga w tę i z powrotem, przeżuje, wypluje i podepcze twoje szczątki. Lata trwało, zanim doprowadziliśmy go do takiej formy. Nikt, kto trzyma się z tyłu, nie daje już rady Incandenzie.

Udając, że odwraca kartkę, Helen Steeply upuściła długopis, który spadł między rurki i wsporniki rusztowania trybun, klekocząc tak, jak potrafi klekotać tylko przedmiot upuszczony w metalową konstrukcję. Przeciągły hałas zdopingował Stice’a do kilku dodatkowych odbić piłki o grunt przed zaserwowaniem. Odbił tak kilka razy, pochylony do przodu, w szerokim rozkroku, stojąc agresywnie zwrócony do siatki. Jego ruchy znów były dziwnie urywane; Helen Steeply wyjęła inny długopis z kieszeni swojej parki na syntetycznej wacie; Stice uderzył płasko środkiem, chcąc asem trafić w T linii serwisowych. Piłka minęła Hala nieodebrana i trudno było orzec, czy wylądowała w polu, czy nie. Mecze wewnętrzne EAT rozgrywane są bez sędziów liniowych. Hal popatrzył wzdłuż linii na ślad po uderzeniu i ślizgu piłki i po chwili wahania zasygnalizował wątpliwość, przykładając rękę do policzka. Wzruszył ramionami, pokręcił głową i uniósł płaską dłoń przed sobą, informując tym samym Stice’a, że uznaje jego serwis za dobry. Oznaczało to gem dla Stice’a. Ciemny szedł w stronę siatki, masując sobie szyję i patrząc w to miejsce, na którym wciąż stał Hal.

– Możemy zagrać drugi – powiedział Stice. – Ja też nie widziałem.

Hal zbliżał się do Stice’a, bo wcześniej szedł już do słupka siatki po ręcznik.

– Nie twoja rola widzieć. – Minę miał nieszczęśliwą i próbował się uśmiechnąć. – Zagrałeś za mocno, żeby widzieć, należy ci się ten punkt.

Stice wzruszył ramionami i kiwnął głową, żując.

– Następny twój. – Lekkim slajsem posłał dwie piłki na linię końcową, z której Hal miał serwować.

Ciemny w dalszym ciągu demonstracyjnie pracował szczękami na korcie, chociaż miał zakaz żucia gumy podczas gry, odkąd jedną przypadkowo wciągnął z wdechem do tchawicy i przeciwnik musiał mu założyć chwyt Heimlicha, co zdarzyło się w półfinałach Easter Bowl zeszłej wiosny.

– Ortho mówi, że następna wątpliwa piłka liczy się na konto Hala; nie zmienia się kolejności serwisu – wyjaśnił deLint, zamazując połówki kwadracików w obu tabelach.

– Drugi?

– Serwis, bejbi. To powtórka. Dwa serwisy: jeden punkt. – Aubrey deLint był lekko ospowaty, miał gęste żółte włosy, które zaczesywał do góry w hełm, i rumieniec nadciśnieniowca, a jego oczy, owalne, blisko osadzone i bez blasku, wyglądały jak druga para nozdrzy. – Sporo piszecie o sporcie w „Momencie”, no nie?

– A więc zachowują się po sportowemu – powiedziała Steeply. – To bardzo ładnie.

– Traktujemy to tutaj jako priorytet – rzekł zgarbiony nad tabelami deLint, ogarniając otaczającą ich przestrzeń ogólnikowym gestem.

– Wyglądają na przyjaciół.

– Dla „Momentu” proponuję taki punkt widzenia: serdeczni przyjaciele poza kortem, a na korcie bezlitośni, zajadli wrogowie.

– Chciałam powiedzieć, że wyglądają na przyjaciół, nawet kiedy grają – powiedziała Helen Steeply, patrząc, jak Hal osusza skórzany uchwyt rakiety białym ręcznikiem, a Stice podskakuje w miejscu w swoim prawym rogu, z jedną dłonią pod pachą.

Śmiech deLinta zabrzmiał w czułym uchu Steeply jak śmiech mężczyzny znacznie starszego i mniej sprawnego fizycznie, flegmisty śmiech starca z kolanami okrytymi pledem, usadowionego w ogrodowym fotelu na żwirowym podwórku za domem w Scottsdale, AZ, kiedy rodzony syn oznajmia mu, że własna żona już go nie poznaje.

– Nie oszukuj się, bejbi – wykrztusił deLint.

Siedzące ławkę niżej bliźniaczki Vaught obejrzały się i udały, że go uciszają, lewe usta z uśmiechem, na co deLint odpowiedział swoim złym, zimnookim soplem uśmiechu, a tymczasem Hal Incandenza zakozłował piłką trzy razy i ułożył się do serwisu.

Kilku małych chłopców ustawiło się w rządku wzdłuż ścian małego tunelu technicznego, dwadzieścia sześć metrów poniżej Kortów Pokazowych.

Twarz Steeply wyglądała tak, jakby żurnalistka próbowała sobie wymyślać romantyczne obrazki na opisanie ruchu tak niewyszukanego i płynnego jak serwis Hala Incandenzy. Na początek może skrzypek stojący w gotowości z głową skłonioną na bok, z uniesioną przodem rakietą, nad której szyjką druga ręka trzyma piłkę niczym smyczek. Zsynchronizowany zamach z dołu do góry poprzedzający wyrzut piłki przypominał dziecko robiące orły w śniegu, dziecko o rumianych policzkach i oczach zwróconych w niebo. Ale twarz Hala była blada i zupełnie niedziecinna, a jego wzrok sięgał raptem na pół metra w przód. Wcale nie był podobny do kopacza. Środkowa faza ruchu serwisowego mogła się kojarzyć z człowiekiem nad przepaścią, który już spada twarzą w dół, błogo uległy własnemu ciężarowi, zakończenie serwisu i jego impet natomiast podsuwały obraz człowieka z młotem, który stojąc na palcach, wbija gwóźdź na górnej granicy swojego zasięgu. Tyle że wszystkie te obrazy były cząstkowe i dawały wrażenie ruchu nieciągłego, rozczłonkowanego, a przecież to ten niższy chłopiec, ten pyzaty i obcięty na jeża, miał urywane ruchy, on był sekwencjonistą. Steeply grał w tenisa tylko parę razy w życiu, z żoną, i na korcie czuł się niezdarnie, małpowato. Opowieści kopacza o jego grze były rozwlekłe, ale niewiele dawały. Mało prawdopodobne, aby któraś z tych gier miała istotną rolę w Rozrywce.

Pierwszy serwis Hala Incandenzy miał charakter taktyczno-agresywny, co nie od razu dało się rozpoznać. Stice zawsze chciał serwować z taką siłą, żeby następną piłkę skończyć spod siatki. Serwis Hala uruchamiał mechanizm znacznie bardziej finezyjny, który dopiero po paru zagraniach ujawniał się jako agresywny. Jego pierwszy serwis nie miał szybkości serwisu Stice’a, ale miał głębię plus topspin, który Hal uzyskiwał, wyginając plecy w łuk i ledwo, ledwo muskając rakietą tył piłki, co podkręcało ją w powietrzu: wir nadawał piłce pozorny kształt jaja i lądowała w głębi kortu z tak wysokim podskokiem, że Stice mógł najwyżej odesłać ją bekhendowym slajsem z wysokości ramienia, przy czym nie mógł nabiec na return, który Hal kompletnie pozbawił tempa. Stice przesunął się na środek linii końcowej, w czasie gdy piłka wracała do Hala. Obrót przesunął Hala w prawo, dzięki czemu mógł odebrać forhendem[268]: następny balon z topspinem poszybował w ten sam róg, w który Hal wcześniej serwował, tak że Stice musiał się zatrzymać i sprintem wrócić tą samą drogą, którą przed chwilą pokonał. Stice odbił mocnym bekhendem wzdłuż linii na forhend Hala, istna torpeda, aż publiczność wstrzymała oddech, ale gdy syn reżysera samizdatu przemknął o kilka długich kroków w lewo, Steeply zobaczył, że ma on teraz cały kort otwarty i może zagrać po przekątnej, albowiem Stice zagrał tak mocno, że musiał się cofać i gramolił się teraz z powrotem z prawego kąta, Hal natomiast posłał płaskiego podręcznikowego drive’a po przekątnej w podzieloną zielonymi liniami przestrzeń, mocno, ale nie brawurowo, i ruch piłki po przekątnej wyniósł ją daleko w bok po odbiciu od linii bocznej strony przewagi Stice’a, z dala od wyciągniętej rakiety chłopaka w czerni, i przez sekundę wydawało się, że Stice dosięgnie jej naciągiem, ale piłka pozostawała złośliwie tuż za jego zasięgiem, mknąc dalej po przekątnej kortu, i z półmetrowym zapasem ominęła rakietę Stice’a, którego impet wyniósł nieomal na połowę sąsiedniego kortu. Stice zwolnił do truchtu, kiedy biegł po piłkę. Hal stał z lekko wypiętym biodrem po stronie przewagi, czekając na powrót Stice’a i swój kolejny serwis. DeLint, którego widzenie peryferyjne przez wzgląd na swoją ostrość i dyskrecję obrosło już w EAT legendą, obserwował potężną żurnalistkę, która przez chwilę gryzła końcówkę długopisu, po czym zapisała w notesie jedynie ideogram Gregga na „ładne”, kręcąc czapką w kolorze fuksji.

– Ładne to było, prawda? – zagadnął przymilnie deLint.

Steeply pogrzebał w kieszeni za chustką do nosa.

– Niezupełnie.

– Specjalność Hala to tortury, jeśli ciekawi panią jego istota jako gracza, to nie bezwzględny zabójca, jak Stice albo ten Kanadyjczyk Wayne – rozgadał się deLint. – Dlatego z Halem nie warto trzymać się z tyłu i grać bezpiecznie. Hal utrzymuje piłkę tuż poza zasięgiem przeciwnika, zmusza człowieka do ciągłych prób, cały czas w biegu. Gania go po całym korcie. Zawsze dwa, trzy podania do przodu. Wygrał ten punkt głębokim forhendem po serwisie: jak tylko złapał Stice’a na wykroku, otworzyła się przed nim perspektywa. Chociaż o wszystkim od początku przesądził jego serwis, i to bez ryzykownej szybkości. Temu małemu nie potrzeba szybkości, przekonał się o tym dzięki nam.

– Kiedy będę miała szansę z nim porozmawiać?

– Incandenza wymagał długiego procesu edukacyjnego. Nie panował nad grą na tyle, żeby dokonywać takich sztuczek. Dzielimy sobie kort na sekcje i prześwity i nagle przez jeden z tych prześwitów błyska światło, ale dopiero wtedy orientujemy się, że on ten kanał widział od początku akcji. Na myśl przychodzą szachy.

Reporterka wysiąkała zaczerwieniony nos.

– Szachy w biegu.

– Fajne określenie.

Hal zaczynał serwować po stronie przewagi.

– Wasza młodzież gra w szachy?

Niewesoły śmiech.

– Nie ma czasu.

– A pan gra w szachy?

Stice uzyskał punkt z bekhendu po drugim serwisie Hala; umiarkowany aplauz.

– Ja w nic nie mam czasu grać – odrzekł deLint, wypełniając pole tabeli.

Po dźwięku można było poznać, że rakieta tego drugiego jest naciągnięta mocniej niż Hala.

– Kiedy mogę usiąść z Halem i pomówić bezpośrednio?

– Nie wiem. To chyba niemożliwe.

Raptowny ruch głową zrekonfigurował mięśnie szyi żurnalistki.

– Słucham?

– To nie moja decyzja. Przypuszczam, że do tego nie dojdzie. Dr Tavis pani nie mówił?

– Trudno powiedzieć, co właściwie mi mówił.

– Nigdy nie było u nas wywiadów z młodzieżą. Założyciel dopuszczał was na teren Akademii, ale Tavis wprost przeciwnie; weszła pani tutaj w drodze wyjątku.

– Chodzi mi tylko o tło do reportażu o waszym absolwencie, kopaczu.

DeLint ułożył usta do gwizdu, ale nie gwizdnął.

– Nikomu jak dotąd nie zezwoliliśmy na przeprowadzenie wywiadu z wychowankiem będącym w trakcie nauki i wdrażania.

– Czy wasz uczeń ma cokolwiek do powiedzenia w kwestii tego, z kim rozmawia i po co? A jeśli chłopiec sam chce porozmawiać ze mną o przejściu brata z tenisa do futbolu?

DeLint demonstracyjnie skupił się na meczu i tabeli, dając do zrozumienia rozmówczyni, że poświęca jej bardzo niewiele uwagi.

– Proszę rozmawiać o tym z Tavisem.

– Siedzę tu od przeszło dwóch godzin.

– Szybko pani załapie, jak należy mu zadawać pytania. Tavisa trzeba przyprzeć do muru i w końcu zmusić do odpowiedzi Tak lub Nie. To zajmie jakieś dwadzieścia minut, jeśli jest pani bystra. Przecież na tym polega pani praca: na wyciąganiu odpowiedzi od rozmówców. Nie do mnie należy udzielenie oficjalnej odpowiedzi, ale zgaduję, że będzie ona brzmiała Nie. Przychodzą do nas po dużych imprezach łebki z bostońskiej prasy, ale dostają tylko wyniki meczów, dane fizyczne zawodników i nazwy miast, z których pochodzą, nic więcej.

– „Moment” jest czasopismem ogólnokrajowym, traktującym o wyjątkowych osobach i do takich adresowanym, to nie miejsce dla dziennikarzy sportowych z cygarem i nieprzekraczalnym terminem oddania tekstu.

– Decyzję podejmuje dowództwo, bejbi. Ja tu nie dowodzę. Nas tu uczą, żebyśmy uczyli młodzież, że w tej instytucji należy widzieć, a nie być widzianym.

– Mnie chodzi tylko o ludzkie spojrzenie zdolnego chłopca na śmiałą decyzję jego zdolnego brata o przejściu na sport drużynowy, w którym jego talent ujawnił się jeszcze pełniej. Jeden wyjątkowy brat opowiada o drugim. Hal nie jest bohaterem reportażu.

– Niech pani przyprze Tavisa do muru, a on opowie pani wszystko o widzeniu i byciu widzianym. Te dzieciaki, najlepsze z nich, są tu po to, żeby nauczyły się widzieć. Schtitt specjalizuje się w autotranscendencji poprzez ból. Te dzieciaki… – wskazuje Stice’a, który pędzi jak wariat, żeby odebrać drop volley lądujący dobrze przed linią serwisową; umiarkowany aplauz – …one są tu po to, żeby zatracić się w czymś większym od siebie. Żeby utrzymać przekonanie, które miały na początku: że gra jest czymś większym. Bo z początku tak jest. Ale później zdradzają talent, zaczynają wygrywać, stają się grubymi rybami w sadzawkach rodzinnych miejscowości i gubią umiejętność zatracania się w grze, gubią zdolność widzenia. Talent robi juniorowi z mózgu wodę. Płacą ciężkie dolary, żeby się tu dostać i powrócić do stanu małych rybek, dać się przeczołgać, poczuć się malutcy i przejrzeć na oczy, i rozwinąć się. Na parę lat zapomnieć o sobie jako obiekcie uwagi i przekonać się, co potrafią, kiedy nikt na nich nie patrzy. Nie przychodzą tutaj, żeby czytano o nich jako prasowych sensacjach czy elementach tła. Bejbi.

DeLint odczytał minę Steeply jako swoisty tik. Z jednego nozdrza żurnalistki sterczała miniaturowa kępka włosków, co deLint uznał za obrzydliwe.

– A o panu kiedyś pisano jako o tenisiście? – spytała.

DeLint uśmiechnął się chłodno do swoich tabelek.

– Nigdy nie doszedłem w rankingu tak wysoko, żeby mi to groziło.

– Ale niektórzy dochodzą. Na przykład brat Hala.

DeLint przesunął ołówkiem wzdłuż krawędzi ust, pociągnął nosem.

– Orin był OK. Jako gracz był w zasadzie mistrzem jednej sztuczki. I mówiąc między nami a siatką, był lekko szurnięty. Kiedy przestał tutaj grać, już się kończył. Co innego jego młodszy brat: ten ma przyszłość w tenisie, jeśli zechce. I Ortho. Wayne na pewno. Parę dziewczyn; Kent, Caryn i Sharyn, te tutaj – rzekł, wskazując siedzący pod nimi duet Vaught. – Ci naprawdę uzdolnieni, którzy kończą szkołę na fali wznoszącej, gdy dostaną się do Show…

– Ma pan na myśli tenis zawodowy.

– W Show zrobią z nich figury do oglądania, do pokazywania palcami, do oplotkowywania, będą tego mieli ile dusza zapragnie i jeszcze trochę. Ale na razie są tutaj, mają patrzeć i widzieć, i zapomnieć o wystawianiu się na pokaz; na razie.

– Ale nawet pan używa określenia Show. Zostaną gwiazdami.

– Jak amen w pacierzu.

– Więc zacznie się liczyć tylko widownia. Czemu więc nie przygotowujecie ich także na stres związany z zabawianiem widowni, nie przyzwyczajacie do wystawiania się na pokaz?

Obaj chłopcy byli teraz blisko słupka siatki, Stice wycierał nos w ręcznik. DeLint ceremonialnie odłożył podkładkę do pisania.

– Przyjmijmy na chwilę fałszywe założenie, że mogę wypowiadać się w imieniu Akademii Enfieldzkiej. Oświadczam, że pani nie rozumie. Tutaj najlepszym wpaja się poczucie, że nigdy nie chodzi o wystawianie się na pokaz. Nigdy. Jeżeli będą to mieli wpojone, Show ich nie zepsuje, tak uważa Schtitt. Jeżeli będą umieli zapomnieć o wszystkim poza grą, podczas gdy publiczność widzi tylko ich i chce tylko ich, samą grę traktując jak przyczynek, bo dla publiki liczy się tylko rozrywka i osobowość, czyli figura, to sami nigdy nie staną się niewolnikami figury, nigdy palma im nie odbije po wygranej ani nie rzucą się z okna trzeciego piętra, kiedy przestaną być pokazywani palcami i opisywani w prasie, gdy ich sława zacznie blaknąć. Bo wy, publiczność, chcąc nie chcąc, ich przeżuwacie i wypluwacie, bejbi, tak robicie.

– Przeżuwamy figury?

– Chcąc nie chcąc. Pani osobiście, „Moment”, „World Tennis”, „Self”, InterLace, widzowie. We Włoszech robią to dosłownie. Taka jest natura tej gry. To machina, w którą każdy gracz chce się rzucić, marzy o tym. Oni nie znają tej machiny. Ale my ją znamy. Gerhardt ich uczy, żeby widzieli piłkę okiem wewnętrznym, odpornym na pożarcie. Na to potrzeba czasu i pełnego skupienia. Gerhardt to, kurwa, geniusz. Niech pani zrobi reportaż o Schtitcie, jak chce pani kogoś opisać.

– I nie będzie mi wolno nawet popytać uczniów, jak wygląda to oko wewnętrzne. To sekretny organ.

Hal źle zagrał drugi serwis: piłka odskoczyła od ramy rakiety i poleciała tam, gdzie dziewczynki wymieniały między sobą piski i loby, Stice przełamał go na 6:5, a przez trybuny przeszedł pomruk jak przez salę sądową po nieprzyjemnym orzeczeniu. DeLint ułożył usta w O i ryknął wolim głosem w kierunku Ortha Stice’a. Hal wysłał swoje piłki po zewnętrznej stronie wzdłuż linii końcowej i poprawiając coś w naciągu poziomym, wykonał manewr zmiany stron. Paru młodych szyderców nagrodziło kiks Hala krótkim aplauzem.

– Proszę sobie ironizować ze mnie do woli. Już mówiłem, że nie ja tu dowodzę. Odradzałbym jednak ironię w stosunku do Tavisa.

– Ale gdyby to pan. Dowodził.

– Droga pani, gdybym to był ja, wciskałaby pani teraz nos między pręty tamtej bramy, bo dalej by się pani nie dostała. Wtargnęła pani w wąski wycinek przestrzeni i/lub czasu, wykrojony w tym celu, żeby chronić uzdolnione dzieci przed tym właśnie rodzajem działalności, którą pani i jej podobni przychodzicie tutaj uprawiać. A w ogóle, dlaczego Orin? Gość pojawia się cztery razy w ciągu meczu, nigdy nie obrywa, nawet nie nosi ochraniaczy. Mistrz jednej sztuczki. Dlaczego nie John Wayne? Historia bardziej dramatyczna, geopolityka, prywacja, wygnanie, dramat. Gracz lepszy nawet od Hala. Bardziej kompletny. Nastawiony na Show jak rakieta gotowa do wystrzelenia, może nawet wejść do Górnej Piątki, jeśli nie spieprzy sprawy albo się nie wypali. Wayne to dla pani pokarm idealny. I właśnie dlatego będziemy trzymać panią z dala od niego, dopóki tu jest.

Reporterka popatrzyła po trybunach: głowy i kolana, torby ze sprzętem sportowym i kilka, ni w pięć, ni w dziewięć, puszek pasty do mebli.

– Wykrojony z czego, ten wycinek?

Z biurka Helen Steeply

Redaktorki Współpracującej

Magazynu „Moment”

13473 Blasted Expanse Blvd

Tucson, AZ, 857048787/2

Pan Marlon K. Bain

Saprogeniczne Pozdrowienia, Inc.

BPL-Waltham Oldg

1214 Totten Pond Road

Waltham, MA, 021549872/4

Listopad RPDD

Szanowny Panie,

bawiąc w Phoenix w innej sprawie, miałam szczęście poznać Pańskiego młodego przyjaciela, p. Orina J. Incandenzę, i zaintrygowała mnie możliwość napisania reportażu o rodzinie Incandenzów i jej osiągnięciach, nie tylko w sporcie, ale i w rozmaitych innych dziedzinach, m.in. w kinie niezależnym Bostonu i okolic, historycznym i obecnym.

Zwracam się do Pana z prośbą o współpracę w formie odpowiedzi na moje pytania, których mógłby Pan udzielić na piśmie, jako że zostałam poinformowana przez p. Orina Incandenzę o Pańskiej niechęci do odbywania spotkań poza domem i biurem.

Z nadzieją na Pańską rychłą odpowiedź.

Etc., etc., etc.

Saprogeniczne Pozdrowienia*

GDY ZALEŻY CI TAK BARDZO, ŻE DAJESZ TO POWIEDZIEĆ PROFESJONALIŚCIE

*dumny członek Rodziny ACME, Gagi & Pomysły,

Pakiety Emocji, Żartów, Niespodzianek i Odlotowych Przebieranek

Pani Helen Steeply

I tak dalej

Listopad RPDD

Szanowna Pani,

wal śmiało.

M.K. Bain

Saprogeniczne Pozdrowienia/ACME

Z biurka Helen Steeply

Redaktorki Współpracującej

Magazynu „Moment”

13473 Blasted Expanse Blvd

Tucson, AZ, 857048787/2

Pan M.K. Bain

Saprogeniczne Pozdrowienia, Inc.

BPL-Waltham Oldg

1214 Totten Pond Road

Waltham, MA, 021549872/4

Listopad RPDD

Szanowny Panie,

Pyt., Pyt., Pyt. (Pyt., Pyt.[Pyt.], Pyt., Pyt., Pyt.), Pyt. Pyt. (Pyt.), Pyt., Pyt.[269]

Liczne tunele EAT wydrążone zostały w łupku ilastym, żelazistym granicie i miejscowej glebie o specyficznej morfologii w tym samym mniej więcej czasie, gdy bulwę wzgórza ścięto, wywalcowano i wyrównano pod tenisa. Są tunele wejściowe i tunele korytarzowe, z pokojami, laboratoriami i przyłączami Pompowni do Płuca po obu stronach, tunele gospodarcze, tunele magazyny i krótkie tunele przechodnie, łączące jedne tunele z drugimi. W sumie około szesnastu różnych tuneli, zamkniętych w kształcie mniej lub bardziej owoidalnym.

11.11, godz. 16:25: LaMont Chu, Josh Gopnik, Audern Tallat-Kelpsa, Philip Traub, Tim „Śpiochu” Peterson, Carl Whale, Kieran McKenna – cała grupa mobilnych eschatonitów płci męskiej do 14. roku życia – plus dziesięcioletni Kent Blott – znajdują się dwadzieścia sześć metrów pod Kortem Pokazowym, na którym toczy się mecz Hal/Ciemny, z wiązanymi workami na śmieci Glad Handle-Tie[270] i niskodyfuzyjnymi latarkami rtęciowymi BP. Chu niesie dodatkowo podkładkę do pisania z długopisem doczepionym do klipsa sznurkiem. Odgłosy ruchu wyczynowych butów tenisowych zawodników i skrzypienie konstrukcji trybun, dochodzące tutaj przez metry ubitej gleby i strop tunelu z polimeryzowanego betonu z warstwą tynku, przypominają chrobot skradających się gryzoni, robactwa. To zaś podkręca emocje związane z misją, dla której się tu wszyscy znaleźli.

Zapuścili się tutaj po części dlatego, że mali amerykańscy chłopcy zdają się mieć maniackie upodobanie do zapuszczania się w podziemne fundamenty rozmaitych struktur – tunele, groty, szyby wentylacyjne, szkaradne przestrzenie pod drewnianymi werandami – w tym samym stopniu, w jakim starsi amerykańscy chłopcy mają pociąg do wysokości i spektakularnych widoków obejmujących wielkie połacie terenu, co tłumaczy, dlaczego wzgórze EAT jest jednym z atutów w rekrutacyjnej wojnie z Port Washington i innymi akademiami Wschodniego Wybrzeża.

Drugim powodem jest na wpół karna misja, z którą pewni gracze – oskarżeni o uczestnictwo w niestrategicznej awanturze ostatniego Eschatona, a niekontuzjowani[271] i nienarażeni na sankcje większe niż te, które grożą obecnym wówczas na scenie zdarzeń Starszym Kumplom – zostali karnie zesłani w podziemie w celu wykonania zadania uchodzącego za nieprzyjemne, a mianowicie przebycia tunelowej trasy, którą przyjdzie przemierzyć fachowcom z TesTar All-Weather Inflatable Structures Corp., gdy będą wynosili z Magazynu Płuca fiberglasowe rozpory, krzyżaki i dendryuretanowe zwoje tworzące Płuco, aby postawić Płuco, gdy administracja EAT dojdzie wreszcie do wniosku, że późnojesienna pogoda przekroczyła granice hartowania charakterów i zaczyna ujemnie wpływać na rozwój i morale młodzieży. To się zdarzy wkrótce. Ponieważ prorektorzy mieszkają w pokojach przyległych do większych tuneli, a Ekipa Techniczna i Porządkowa T.L. Harde’a mają tam kanciapy i trzymają narzędzia, i ponieważ w jednym z tuneli głównych znajdują się stare pracownie dr. Jamesa Incandenzy, optyczna i montażowa, z których korzysta się na lekcjach z Leithem/Ogilviem z produkcji rozrywki oraz na zajęciach z optyki etc., a ponadto w paru tunelach mniej uczęszczanych i łącznikowych opuszczający szkołę najstarsi uczniowie urządzili sobie tymczasowe magazyny, jako że nie są w stanie wywieźć całego nagromadzonego przez osiem lub więcej lat dobytku za jednym zamachem – zwłaszcza jeżeli wybierają się prosto na letni turniej satelitarny w ramach nowicjatu zawodowców, bo to oznacza podróż samolotem najwyżej z dwiema sztukami bagażu i sprzętem – z tych wszystkich powodów niektóre tunele są strasznie zagracone i zaśmiecone w sezonie letnim. A bywa nawet, że wezbrany nadmiar dobytku przelewa się poza małe wygięte tunele magazynu w korytarz prorektorów. Mniejsze dzieci nadają się idealnie do przeprowadzania rekonesansu w niskich, wąskich tunelach, częściowo zablokowanych rupieciami, a że nie jest sekretem w EAT, że mali chłopcy tak czy owak przesiadują w tunelach, to misja rekonesansowa ma aspekt karny w postaci worków na śmieci Glad, do których młodzież ma zbierać porozrzucane arkusze egzaminacyjne i kserokopie ćwiczeń laboratoryjnych, baterie od kalkulatorów, skórki od bananów, puszki po bezdymnym tytoniu Kodiak, spirale syntetycznej żyłki do naciągu rakiet i obrzydliwe pety po facetach z Ekipy Porządkowej – Śpiochu znajduje dwa kolorowe opakowania po prezerwatywach Trojan przy samym ujściu do tunelu korytarza prorektorów, a parę metrów dalej autentyczny kondom w kształcie połyskliwego tłustego robala i wybucha gorąca dyskusja, czy kondom jest używany, czy nie, ale na wypadek, gdyby jednak był używany, trzeba go podnieść i wrzucić do worka, no i pada na biednego Kenta Blotta – i puste pudełka po darmowych akcesoriach od sponsorów, i pełne pudełka z akcesoriami, których nikt nie chce, bo albo są pedalskie, albo nieprzydatne, i opakowania po puszkach Habitant, i gacie najstarszych uczniów, i minilodówki etc.; ponadto chłopcy mają usuwać pudła, które są w stanie udźwignąć, z drogi fachowców z TesTaru prowadzącej do Magazynu Płuca i Pompowni; a LaMont Chu ma za zadanie zapisywać dokładne położenie pudeł i innych obiektów, których nie udało się usunąć z drogi, by można było przysłać po nie byczków z Ekipy Porządkowej, a oni postąpią z zawalidrogami wedle własnego uznania.

Oto dlaczego znaczna liczba młodszych chłopców z EAT nie widzi, jak Stice urywa seta Halowi Incandenzie i omal nie wygrywa meczu: zostali zesłani w podziemia przez Neila Hartigana zaraz po potreningowych prysznicach.

Jak już zostało wspomniane, chłopcom nie bardzo przeszkadza bycie na dole, obecnie w jednym z dziecinnych rozmiarów tunelików łączących korytarz prorektorów z Magazynem Płuca. Eschatonici bywają tu często z własnej woli. Chłopcy poniżej 14. roku życia mają nawet w EAT uświęcony tradycją Klub Tunelowy. Jak wiele klubów małych chłopców, Klub Tunelowy ma bliżej nieokreśloną rację bytu. Jego działalność ogranicza się przeważnie do nieformalnych zebrań w lepiej oświetlonych tunelach głównych i wałęsania się, połączonego z wzajemnym przyłapywaniem się na kłamstwach w kwestii życia i kariery przed EAT oraz ze wspominaniem ostatniego Eschatona (zazwyczaj pięć na semestr), a jedyną formalną aktywnością jest przesiadywanie z pożółkłym egzemplarzem Regulaminu Roberta i nieustające szlifowanie reguł dotyczących tego, kto może, a kto nie może przystąpić do Klubu Tunelowego. Jak na prawdziwie chłopięcy klub przystało, najmniej niejasny raison d’être Klubu Tunelowego ma związek z wykluczaniem. Wykluczająca reguła Żadnych Dziewczyn jest jedynym żelaznym punktem karty Klubu Tunelowego[272]. Z wyjątkiem Kenta Blotta wszyscy chłopcy uczestniczący w tej misji są eschatonitami i członkami Klubu Tunelowego. Kent Blott, który nie nadaje się do Eschatona, gdyż jest typem młodocianego humanisty i nie uczył się jeszcze podstaw Algebry, i nie ma wstępu do Klubu, gdyż jak dotąd nie spełnia żadnych warunków przynależności, znalazł się tutaj tylko dlatego, że podczas lunchu wspomniał, iż był rano w północnej części tunelu głównego pomiędzy szafkami w Gmachu Soc.-Adm. a podziemną pralnią, skracając sobie drogę do pokoju w Gmachu Zachodnim po treningu i saunie, i podobno widział tam – czmychającego z kręgu rtęciowego światła jego latarki ku jednemu z tuneli bocznych wiodących do Subdormitoriów C i D oraz do Kortów Wschodnich i tej dokładnie sekcji tunelów, w której obecnie się znajdują – widział więc albo szczura, albo, co wydało mu się bardziej prawdopodobne, Wklęsłościowego zdziczałego chomika. Z tego powodu eschatonici emocjonują się dodatkowo misją odnalezienia szczura i zweryfikowania słów Blotta, dlatego też ściągnęli tu ze sobą bardzo zdenerwowanego lub bardzo przejętego Blotta, żeby ich poprowadził domniemanym szlakiem gryzonia, na którym też wyzbierają śmieci do worków Glad i odnotują ciężkie przeszkody, a dodatkowo będą mogli natychmiast osaczyć i zdyscyplinować Kenta Blotta, gdyby się okazało, że robi ludzi w konia.

Dodatkowo każą Blottowi odbierać pełne worki i związywać ich plastikowe uchwyty, a następnie wlec je z powrotem do punktu startu ekspedycji – czyli do wejścia w duży, gładki tunel główny przy saunie chłopców – gdyż żadnemu z nich nie uśmiecha się taszczyć pełnych worów solo przez ciemne tunele przy akompaniamencie gryzoniowatych odgłosów meczu i trybun z góry. Chu trzyma w zębach latarkę paluszkową i zapisuje ciężkie przeszkody. Napełnili już kilka worków i poprzesuwali lżejsze graty w takim stopniu, że utworzyło się wąskie przejście prawie do Pompowni, w której unosi się słodkawy zapach starej spalenizny, żadnemu z nich nieznany. Aplauz nagradzający Hala Incandenzę za to, że ledwo, ledwo wygrał pierwszego seta, brzmi tu na dole jak daleki deszcz. W bocznym tunelu jest ciemno jak w kieszeni, ale ciepło i sucho, i zaskakująco mało tu kurzu. Przewody i kable biegnące wzdłuż niskiego stropu zmuszają idących przodem Whale’a i Tallata-Kelpsę do posuwania się w postawie skulonej: ci dwaj przestawiają pudła i bezskutecznie usiłują usuwać z drogi minilodówki. Jest kilka skupisk małych, ale ciężkich minilodówek Maytag w drewnopodobnej obudowie, których żaden absolwent nie zabierze; część z nich to stare modele z trójbolcową wtyczką zamiast ładowarki. Niektóre puste lodówki zostały byle jak wymyte od środka i mają uchylone drzwiczki, zza których bije stęchły zapach. Większość spisanego przez Chu inwentarza zostawionego dorosłym mięśniakom to albo minilodówki, albo zamknięte kufry wypełnione zapewne czasopismami i ośmioletnimi zbiorami drobniaków. Dobiegające z góry zduszone gryzoniowate popiskiwanie butów na korcie podnieca chłopców z Klubu Tunelowego i wprawia ich w stan rozdrażnienia. Philip Traub wydaje znienacka ciche piski i łaskocze kolegów w kark, budząc nadzwyczajny popłoch: atakowani zatrzymują się i obracają w kółko, aż wreszcie Kieran McKenna jasnym snopem latarki przyłapuje Trauba na łaskotaniu Josha Gopnika, więc Gopnik zadaje Traubowi cios pięścią w nerw promieniowy, na co Traub łapie się za rękę, wybucha płaczem i mówi, że idzie sobie, wraca na górę – Traub jest tu najmłodszy, nie licząc Blotta, i w Eschatonie przeważnie odgrywa rolę próbnego rezerwowego – więc cała grupa staje, Chu wykorzystuje ten czas na spisanie dwóch porzuconych lodówek, a Peterson z Gopnikiem zagadują i rozweselają Trauba, żeby został i nie poleciał z jęzorem do Nwangiego.

Porzucone minilodówki, puste pudła, kufry nie do ruszenia, opatrzone nalepkami, na których widnieją zawiłe adresy, zużyte plastry i bandaże, nieliczne puste buteleczki po Visine (które Blott chomikuje w kieszeni bluzy od dresu z myślą o następnym konkursie Mike’a Pemulisa), opisy ćwiczeń laboratoryjnych z Optyki klas I i II, popsute automaty do podawania piłek i zabłąkane piłki tenisowe, zbyt sflaczałe nawet dla maszyny do regeneracji piłek, połamane i porzucone kartridże z nagraniami analizy zagrań albo zgrane filmy rozrywkowe, nietypowy komplet kielichów do parfait, skórki owoców i papierki po batonach energetycznych AminoPal – pamiątki po zebraniach Klubu Tunelowego, wyrzucone spirale owijki i szpule naciągu, kilka spinek do włosów (co najmniej dziwne), kilka starych telewizorów analogowych, które trzymali niektórzy starsi uczniowie, żeby oglądać kaszę na ekranie, oraz, wzdłuż linii zetknięcia ściany z podłogą, szorstkie łuski zaschniętego preparatu Lemon Pledge w kształcie kończyn, fragmenty rąk i nóg częściowo już skruszałe w wonny pył – oto jest skład tutejszej rupieciarni, którą dzieciaki bez specjalnych oporów inwentaryzują i pakują w worki, ponieważ ich umysły zajmuje rzecz zgoła nowa i wielce emocjonująca, możliwa racja bytu samego Klubu, o ile Blott nie pograł z nimi w chujki, bo jeśli tak, to biada Blottowi, postanawiają jednogłośnie.

Gopnik śpiewa pochlipującemu Traubowi, a Peterson oświetla latarką podkładkę, na której pisze Chu: „Marysia mała jagniątko miała z runem elektrostatycznym/Gdzie się udała, tam zakłócała światło latarniom ulicznym”.

Peterson recytuje Traubowi limeryk, a Gopnik trzyma latarkę: „Osiemnastoletni John Wayne po treningu/Uprawiał seks z Herr Schtittem w slipingu/Podróży płynął czas/A oni raz po raz/Raz po raz po raz raz po raz”. Chłopcy nieco starsi śmieją się z tego głośniej niż Traub.

Kent Blott pyta, dlaczego taki mięczak i mazgaj jak Phil należy do Klubu Tunelowego, a jego, Blotta, podania są stale odrzucane, ale Tallat-Kelpsa ucisza go natychmiast, robiąc mu po ciemku coś takiego, że Blott wydaje piskliwy wrzask.

W kompletnych ciemnościach błyszczą tylko dziesięciocentowej wielkości krążki niskodyfuzyjnych latarek BP, ponieważ chłopcy nie włączyli oświetlających tunele ciągów gołych żarówek, a to dlatego, że Gopnik, który pochodzi z Brooklynu i zna się na gryzoniach, twierdzi, że tylko kompletny glutojad i baran szukałby szczurów w świetle, a rozsądek nakazuje przypuszczać, że również zdziczałe chomiki mają szczurzy stosunek do światła.

Chu każe Blottowi sprawdzić, czy zdoła podnieść sporą starą kuchenkę mikrofalową bez drzwiczek, która leży na boku pod jedną ścianą, a Blott próbuje i prawie ją podnosi, i stęka płaczliwie, więc Chu odhacza kuchenkę jako obiekt do przeniesienia dla dorosłych i mówi Blottowi, żeby dał sobie spokój, co Blott bierze dosłownie, a wynikły z tego huk i brzęk doprowadza do szału Gopnika i McKennę, który mówi, że szukać szczurów z Blottem to tak, jak łowić ryby na muchę z epileptykiem, co dosyć rozwesela Trauba.

Zdziczałe chomiki – straszydła występujące w przerażających nocnych opowieściach o Wklęsłości razem z wysokimi na milę niemowlakami, widmami bez czaszek, mięsożerną florą i gazem błotnym, od którego twarz się roztapia, odsłaniając szaro-czerwoną muskulaturę, z którą trzeba aż po kres swoich dni wieść żywot upiora pariasa – widywane są rzadko na południe od pleksiglasowego muru i punktów kontrolnych ATHSCME, które wyznaczają granice Wielkiej Wklęsłości, a jeszcze rzadziej na terenach bardziej południowych, takich jak nowe przygraniczne miasto Methuen, MA, które Izba Handlowa nazywa Miastem Odbudowanym przez Współzależność, w każdym razie, pace Blott, prawie nigdy nie widuje się ich solo, gdyż są to żarłoczni jak szarańcza amatorzy ruchu zbiorowego, o których kanadyjscy agronomowie mówią Piranie Równin. Masowe pojawienie się zdziczałych chomików w obfitującym w odpady obszarze Bostonu, nie wspominając o zagraconych tunelach EAT, oznaczałoby katastrofalne zagrożenie zdrowia publicznego, wywołując wśród dorosłych odruch biegania w kółko i zagryzania knykci, a wśród graczy EAT konsumpcję megakalorii źle ulokowanego preadolescencyjnego stresu. Tego popołudnia w ciemnym bocznym tunelu każdy dzieciak z workiem nadstawia ucha i wytrzeszcza oczy w szczerej nadziei spotkania z chomikiem – każdy oprócz Kenta Blotta, on bowiem modli się gorąco o jakiegokolwiek gryzonia lub choćby odchody, które pozwolą mu uniknąć dyscyplinarnego wywieszenia głową w dół w kabinie ubikacji, gdzie będzie darł się, aż go znajdzie ktoś z personelu. Blott przypomina Klubowiczom, że nie powiedział, że widział, jak to coś biegnie w tę stronę; widział tylko dreptaninę, która mogła sugerować skłonność czy też prawdopodobieństwo przemieszczenia się w tę stronę.

Z pudła leżącego na boku, z którego zwisa wystrzępiona taśma klejąca, wysypała się część zawartości: stare kartridże TP, w większości bez nalepek, walają się po podłodze tunelu, tworząc wachlarz. Gopnik i Peterson narzekają, że kasety kartridżów mają ostre krawędzie i dziurawią worki Glad. Blott zostaje wysłany z trzema workami kartridżów i skórek po owocach, wypełnionymi tylko do połowy, do oświetlonego westybulu przed tunelem Gmachu Soc.-Adm., gdzie zaczyna już rosnąć całkiem poważna piramida woniejących worków.

Poza tym, uważają zgodnie Chu, Gopnik i „Śpiochu” Peterson, potwierdzone widzenie chomika mogłoby odwrócić uwagę Dyrekcji od posteschatonowych represji wobec Starszych Kumpli – Pemulisa, Incandenzy i Axforda – którym eschatonowa frakcja Klubu nie życzy kolejnej kary, chociaż nie miałaby nic przeciwko temu, żeby podła Ann Kittenplan zawisła gdzieś na zewnątrz, aż skruszeje. Grasujące chomiki można by też obwinić o tajemnicze pojawianie się dużych i niedorzecznych obiektów EAT w niestosownych miejscach, co zaczęło się w sierpniu, od tysięcy piłek ćwiczeniowych rozrzuconych po niebieskiej wykładzinie w hallu oraz od starannie ułożonej piramidy z batonów energetycznych AminoPal, znalezionej na Korcie 6 podczas porannych treningów w połowie września, i trwa nadal, przybierając na intensywności, co nikogo nie bawi – dzikie chomiki to słynni wywlekacze i układacze rzeczy, których nie jedzą, lecz nie potrafią zostawić w spokoju – toteż wykrycie ich złagodziłoby powszechną histerię, jaką rzeczone aranżacje wywołały wśród tubylczego roboczego personelu szkoły i uczniów poniżej lat 16. Dzięki czemu chłopcy z Klubu Tunelowego urośliby zapewne do rangi bohaterów.

Posuwają się wzdłuż tunelu, a rtęciowe światła ich latarek to krzyżują się, to rozdzielają, tworząc zębate szpice o lekko różowym zabarwieniu.

Ale nawet potwierdzony szczur to byłoby coś. Dziekan ds. Akademickich, pani Inc, ma silną fobię na punkcie robactwa, odpadków, owadów i ogólnie wszystkiego, co sprzeciwia się zasadom higieny, więc ludzie z firmy Orkin, z piwnymi brzuchami, rżnący w karty z gołymi babami w szpilkach na awersie (tak twierdzi McKenna), dwa razy na semestr za pomocą spreju oczyszczają teren EAT ze wszystkiego, co się rusza. Żaden z młodszych uczniów EAT – którzy mają ten sam postlatencyjny pociąg do robactwa co do podziemi i do ekskluzywnych Klubów – nie zaznał tu widoku pułapki na myszy ani szczura, ani karalucha, ani nawet głupiego rybika. Dlatego panuje między nimi milczący konsens, że chomik byłby optymalny, ale szczur też będzie do przyjęcia. Jeden parszywy szczur nadałby ich Klubowi formalny raison d’être, logiczne uzasadnienie dla zbierania się pod ziemią – bo wszyscy mają lekkie skrupuły w związku z tym, że lubią zbierać się pod ziemią bez wyraźnego powodu.

– Śpiochu, myślisz, że dałbyś radę to podnieść i ponieść?

– Chu, człowieku, nawet bym się do tego nie zbliżył, cokolwiek to jest, a co dopiero dotknął.

Z oddali słychać kroki i fałszywe pogwizdywanie powracającego Blotta, i popiskiwanie butów o powierzchnię.

Gopnik przystaje i omiata światłem latarki twarze kolegów.

– Okej. Ktoś pierdnął.

– Co tam leży obok tego, Śpiochu? – Chu cofa się, aby poszerzyć snop światła padającego na coś, co jest szerokie, niskie i ciemne.

– Moglibyście mi tu poświecić, chłopaki?

– Bo ktoś poszedł przodem i puścił bąka w tej ciasnej, niewentylowanej niszy?

– Chu, to lodówka pokojowa, nic więcej.

– Kiedy to jest większe niż lodówki pokojowe.

– Ale nie tak duże jak prawdziwa lodówka.

– Pośredniej wielkości.

– Ja też coś czuję, Gop, słowo daję.

– Tutaj śmierdzi. Jeżeli któryś pierdnął, niech się przyzna.

– Co za smród.

– Nie próbuj go opisać.

– Śpiochu, tak nie śmierdzi ludzkie pierdnięcie.

– Za bardzo jak na pierdnięcie.

– Może Teddy Schacht dostał ataku i zwlókł się tutaj na dół, żeby nasmrodzić.

Peterson kieruje światło na średniej wielkości brązową lodówkę.

– Nie myślicie chyba…

– Mowy nie ma. Mowy nie ma – mówi Chu.

– Mnie się zdaje, Chu, że nawet żaden ssak tak strasznie nie smrodzi.

Peterson patrzy na Chu i obaj bledną w rtęciowym świetle.

– To chyba niemożliwe, żeby któryś absolwent wyjechał i zostawił tu lodówkę z żarciem w środku.

– Żarcie tak śmierdzi? – pyta Blott.

– Czy to nie była w tamtym roku lodówka Pearsona?

Śpiochu odwraca się do reszty.

– Kto czuje, jakby… jakby coś się rozkładało?

Światła padają na strop tunelu – wszyscy podnieśli ręce.

– Kworum za wonią rozkładu.

– Sprawdzimy w środku? – mówi Chu. – Może to chomik Blotta.

– Który żuje jakieś świństwo, możliwe.

– Chcesz to otworzyć?

– Pearson miał lodówkę większą niż normalna.

– Otworzyć?

Chu drapie się za uchem.

– My z Gopem poświecimy, Peterson otworzy.

– Dlaczego ja?

– Bo stoisz najbliżej, Śpiochu. Wstrzymaj oddech.

– Jezu. No to cofnijcie się, żebym miał gdzie odskoczyć, jakby coś stamtąd wyleciało.

– Nie wierzę w takie chamstwo. Kto by wyjechał i zostawił pełną lodówkę?

– Cofnę się z przyjemnością, jak najdalej – mówi Carl Whale i światło jego latarki się oddala.

– Nawet Pearson nie zniżyłby się do zostawienia żarcia w niepodłączonej lodówce.

– To by wyjaśniało obecność gryzoni, i nie tylko.

– Uwaga… gotowi?… hymfff.

– Uaa! Spadamy!

– Poświeć tu na… o Boże.

– Iiiiiijeu.

– Hłyyyyyyy.

– O Boże.

– Bleeee.

– Co za smród!

– To majonez! Zostawił majonez w środku.

– A czemu ta pokrywka taka wzdęta?

– Spuchnięty karton soku pomarańczowego!

– Nic by nie przeżyło w tym smrodzie, nawet gryzoń.

– To dlaczego ta mielonka się rusza?

– Larwy?

– Larwy!

– Zamknij to! Śpiochu! Zamknij kopniakiem!

– Już bliżej nie podejdę do tej lodówki, Chu.

– Ten smród się rozprzestrzenia!

– Czuć go aż tutaj! – piszczy z daleka Whale.

– Kiepska zabawa.

– To jest Śmierć. Biada tym, którzy patrzą na Śmierć. To z Biblii.

– Co to są larwy?

– Może byśmy pobiegli sprintem w odwrotną stronę?

– Jestem za.

– Pewnie to właśnie wywąchał ten szczur czy chomik – mówi nieśmiało Blott.

– Gazu!

Wysokie oddalające się głosy, tańczące światła, światło Whale’a daleko na przedzie.

Kiedy Stice z Incandenzą podzielili się dwoma pierwszymi setami i Hal w przerwie skoczył do szatni, żeby zakropić sobie oczy Collyrium, bo mu dokuczały, a deLint z przeraźliwym, hucznym tupaniem zszedł po trybunach, by zamienić słowo ze Stice’em, który kucał przy słupku siatki, trzymając lewą rękę jak gotowy do operacji chirurg i owijając ją ręcznikiem, wówczas miejsce deLinta obok Helen Steeply zajęła prorektorka Thierry Poutrincourt, prosto spod prysznica, wysoka, z pociągłą twarzą, bez obywatelstwa amerykańskiego, pochodząca z Quebecu, była zawodowa tenisistka turniejów satelitarnych, w okularach bez oprawki i fioletowej czapce narciarskiej, różniącej się odcieniem od czapki żurnalistki na tyle, by ludzie siedzący za nimi udawali, że zasłaniają oczy, nie mogąc znieść gryzących się kolorów. Rzekoma łowczyni newsów przedstawiła się i zapytała Poutrincourt, kim jest chłopiec o gęstych brwiach siedzący na samym końcu najwyższej ławki za ich plecami, który kuli się, gestykuluje i przemawia w pustą pięść.

– James Troeltsch z Filadelfii, najlepiej dać mu spokój, niech się sam bawi w sprawozdawcę. To nieszczęśnik i dziwak – odrzekła Poutrincourt, której pociągła twarz o zapadniętych policzkach też nie tryskała zadowoleniem. Kiedy tak lekko wzruszała ramionami i mówiąc, patrzyła w bok, przypominała Rémy’ego Marathe’a. – Gdy dowiedzieliśmy się, że jest pani dziennikarką z błyszczącego, perfumowanego magazynu mód i trendów, kazano nam zachowywać się nieprzyjaźnie, ale ja chyba jestem przyjazna. – Jej rozdziawiony uśmiech odsłonił nierówne zęby. – Ja też w rodzinie mam osoby wielkiego formatu. Trudno jest być wielkim.

Steeply jeszcze przed podjęciem misji postanowił wszystkie aluzje do rozmiarów puszczać mimo uszu, jakby od młodości miał zdolność pomijania wszelkich uwag do wzrostu i tuszy.

– Wasz pan deLint zdecydowanie trzyma się na dystans.

– DeLint, kiedy nam, prorektorom, proponuje się jakieś zadanie, pyta tylko sam siebie: jak mogę wykonać to zadanie perfekcyjnie, żeby przełożeni popatrzyli z przyjemnością na deLinta. – Prawe ramię Poutrincourt było prawie dwukrotnie grubsze od lewego. Miała na sobie białe tenisówki i ocieplaną kamizelkę marki Donnay w kolorze błękit pruski metalic, który gryzł się okropnie z obiema czapkami. Kręgi pod jej oczami też były ciemnoniebieskie.

– Dlaczego polecono wam zachowywać się nieprzyjaźnie?

Poutrincourt po każdym pytaniu kiwała przez chwilę głową, zanim odpowiedziała, jakby musiała przepuścić słowa przez kilka programów translatorskich. Kiwała głową, drapała się po chudej szczęce, myślała.

– Przyjechała tu pani, żeby rozreklamować młodego gracza, jedną z naszych étoiles[273], więc dr Tavis, on jest, jak to się mówi, rozkrojony…

– Rozstrojony. Podejrzliwy. Ostrożny.

– Nie…

– Skonsternowany. Rozdarty. W rozterce.

– No właśnie: w rozterce. Bo to jest dobra szkoła i Hal jest dobry, lepszy niż przedtem, teraz może nawet jest étoile. – Wzruszenie ramion, założone ręce. Hal wyłonił się ponownie z Gmachu Soc.-Adm. i nie bacząc na ortezę na kostce, przebiegł swobodnym, rasowym truchtem wzdłuż pawilonu i trybun aż do furtki w południowym ogrodzeniu #12. Zachowywał się tak, jakby nie był obserwowany z trybun: wybrał dwie rakiety z dużymi główkami i postukał jedną o drugą, nasłuchując tonu naciągów, zamienił parę neutralnych słów z deLintem, który stał ze Stice’em na skraju cienia architrawu, Stice zaśmiał się z czegoś półgębkiem, zakręcił rakietą i powędrował z powrotem na serwis, a Hal tymczasem odzyskał piłkę spod północnego płotu. Rakiety obu graczy miały duże główki i grube ramy. Thierry Poutrincourt dodała: – A kto z natury nie życzy sobie błyszczącej atencji, żeby magazyn z wodą kolońską na stronicach napisał: „To jest étoile, Enfieldzka Akademia Tenisowa jest dobra”?

– Przyjechałam tu, żeby napisać subtelny, nieszkodliwy reportaż o jego bracie, Hal byłby tam wspomniany tylko jako członek amerykańskiej rodziny, która się wyróżniła w kilku dziedzinach. Nie rozumiem, co w tym może budzić rozterkę dr. Tavisa.

Ten mały, pulchny, nadgorliwy człowieczek, który chyba przez cały czas trzymał telefon pod brodą, demonstrując przesadną gotowość do współpracy, która dla osoby prowadzącej wywiad jest najgorszym koszmarem; ten człowieczek i jego monolog podziałały na mózg Steeply’ego tak, jak żarówka działa na oczy, i jeśli dosłownie odmówił mu dostępu do brata Orina, to musiał to zrobić, gdy Steeply był już kompletnie wykończony.

Trybuny lekko drżały i chwiały się, gdy deLint wchodził z powrotem na górę, przyciskając plik tabel do piersi, jak uczennica książki; uśmiechnął się do tenisistki z Quebecu, jakby jej nigdy przedtem nie widział, i usiadł ciężko po drugiej stronie Steeply’ego, zerkając w notes reporterki, która w nawiasie spisała dźwięki wydawane przez piłkę odbitą naciągiem w zimnym powietrzu: kat, king, ping, pons, pok, kop, szua, szuat.

Drugi syn reżysera samizdatowej Rozrywki posłał return prosto w taśmę, gdzie piłka przez moment zatańczyła, po czym spadła z powrotem na jego stronę.

– Veux que nous parlant en français? Serait plus facile, ça? – Pytanie to padło, bo Poutrincourt spuściła oczy, gdy tylko deLint osobiście dołączył do ich towarzystwa.

Wzruszenie ramion Poutrincourt było blase: frankofonom nigdy nie imponuje, że ktoś jeszcze mówi po francusku.

– Proszę bardzo – odpowiedziała (Poutrincourt, po quebecku). – Gwiazdy w wieku dojrzewania to nic nowego w tym sporcie. Lenglen, Rosewall. A.D. 1887 piętnastoletnia dziewczynka wygrała Wimbledon, ona była pierwsza. Evert w półfinałach US Open miała szesnaście lat, w ’71 albo ’2. Austin, Jaeger, Graff, Sawamatsu, Venus Williams. Borg. Wilander, Chang, Treffert, Miedwiediew, Esconja. Becker w latach 80. Teraz ten nowy Argentyńczyk Kleckner.

Steeply zapalił flanderfume’a, co wywołało pełne niesmaku skrzywienie na twarzy deLinta.

– Pani porównuje, że to jak gimnastyka, jazda figurowa na lodzie, pływanie.

Poutrincourt nie skomentowała składni Steeply’ego.

– No właśnie. Dobrze.

Steeply poprawił długą wiejską spódnicę i założył nogę na nogę, żeby odchylić się od deLinta, patrząc przy tym na jakby przezroczyste znamię na podłużnym policzku Poutrincourt. Jej grube szkła bez oprawki przywodziły na myśl jędzowatą zakonnicę. Wyglądała bardzo męsko: długa, twarda i bez piersi. Steeply starał się wydmuchiwać dym z dala od towarzystwa.

– Tenis na poziomie światowym nie wymaga gabarytów i mięśni hokeisty, koszykarza czy, dajmy na to, amerykańskiego futbolisty.

Poutrincourt pokiwała głową.

– Owszem, ani milimetrowej precyzji uderzenia baseballowego, ani też, jak mówią Włosi, senza errori, bezbłędnej konsekwencji, która golfistom nie pozwala osiągnąć prawdziwego mistrzostwa do trzydziestego co najmniej roku życia. – Prorektorka na moment przeszła na angielski, zapewne z uwagi na deLinta: – Pani francuszczyzna jest paryska, ale do przyjęcia. Ja, moja jest quebecka.

Teraz na Steeply’ego przyszła kolej kwaśnego galijskiego wzruszenia ramion.

– Pani do mnie mówi, że poważny tenis nie potrzebuje od sportowca niczego, czego dorastający młody człowiek już nie posiada, o ile jest wybitnie uzdolniony w tym kierunku.

– Lekarze sportowi dobrze wiedzą, czego wymaga tenis na najwyższym poziomie – powiedziała Poutrincourt, z powrotem po francusku. – Aż za dobrze. Zwinności, refleksu[274], szybkości na małych dystansach, równowagi, dobrej koordynacji oko–ręka i dużej wytrzymałości. Siły też, to dotyczy szczególnie mężczyzn. Ale niektórzy już to wszystko mają, gdy wchodzą w wiek dojrzewania. No tak, ale chwileczkę – powiedziała, przykrywając dłonią notes, w którym Steeply markował pisanie. – Pani zadała mi pytanie. Stąd ta rozterka. Młodzi gracze, oni mają także przewagę w psychice.

– Próg mentalności – uściślił Steeply, próbując ignorować chłopca gadającego do ręki kilka poziomów wyżej. DeLint na nic nie zwracał uwagi, pochłonięty meczem i swoimi tabelami. Dłonie kanadyjskiej prorektorki zataczały przed nią kółeczka, sygnalizując zaangażowanie w wymianę zdań. Amerykańskie dłonie podczas rozmowy tkwią zwykle nieruchomo jak grudy surowego ciasta, zauważył kiedyś Rémy Marathe.

– Ale tak, właśnie, ten wspaniały próg mentalności, że ich psychika nie jest jeszcze we wszystkim dorosła, a zatem, właśnie, oni nie odczuwają napięcia i stresu w taki sposób, w jaki odczuwają je dorośli gracze. To jest we wszystkich historiach o nastolatkach znikąd, którzy w grze zawodowej pokonują dorosłe sławy; efebowie nie odczuwają stresu, mogą grać swobodnie, nie znają lęku. – Zimny uśmiech. Rozbłysk słońca na szkłach jej okularów. – Na początku. Na początku są bez stresu i lęku i wyskakują nie wiadomo skąd na scenę profesjonalną, i natychmiast zostają étoiles, fenomenalni, odporni na stres, głusi na niepokoje; z początku. Wydaje się, że są jak dorośli gracze, tylko że lepsi; lepsi w emocjach, bardziej swobodni, nieludzcy wobec stresu, zmęczenia, ciągłych podróży samolotami, reklamy.

– Angielskie wyrażenie brzmi: jak dziecko w sklepie z cukierkami.

– Pozornie nieczuli na samotność i alienację, i na to, że każdy czegoś chce od étoile.

– I na pieniądze.

– Ale dość szybko zaczyna się w nich wypalenie, któremu takie szkoły jak nasza mają nadzieję zapobiec. Pamięta pani Jaegera, wypalonego w wieku szesnastu lat, Austina w wieku dwudziestu. Bardzo obiecująca Capriati, znana tragedia. Pat Cash z Australii, jako osiemnastolatek czwarty na świecie, skończył się po dwudziestce.

– Nie wspominając o wielkiej forsie. Sponsorach i reklamie.

– Zawsze tak było z młodymi étoiles. A dziś jest jeszcze gorzej, przez to, że sponsorzy nie mają telewizji do reklamy. Teraz efeb, który stał się sławną étoile, o którym pisze prasa i powstają reportaże aux disques, jest namawiany do zostania Chodzącym Billboardem. Używaj tego, noś to, za pieniądze. Rzucają ci miliony, zanim nauczysz się prowadzić samochody, które sobie kupujesz. Głowa puchnie do rozmiarów balona, czemu nie?

– Ale czy stres może być daleko? – zamyślił się Steeply.

– Wiele razy to samo. Wygrywasz dwa czy trzy mecze z mistrzami i nagle czujesz się uwielbiany, wszyscy mówią do ciebie, jakby cię kochali. A potem zawsze to samo. Bo budzi się w tobie świadomość, że jesteś kochany tylko za wygrywanie. Te dwie czy trzy wygrane stworzyły cię dla ludzi. Nie jest tak, że twoje wygrane uświadomiły ludziom coś, co istniało nieuświadomione przed tymi ważnymi wygranymi. To wygrana człowieka znikąd stworzyła ciebie. Musisz dalej wygrywać, żeby podtrzymać miłość, sponsorowanie i chęć błyszczących pism do zrobienia o tobie reportażu.

– Wkraczasz w stres – podsumował Steeply.

– Stres, jaki trudno sobie wyobrazić, bo wiesz, że teraz musisz wygrywać. Oczekuje się od ciebie wygranej. I jesteś całkiem sam, w hotelach i w samolotach, nie masz drugiego gracza, z którym mógłbyś porozmawiać o presji istnienia, która cię zjada, o chęci do istnienia ponad, a nie pod. A inni stale czegoś od ciebie chcą, ale tylko tak długo, jak długo grasz swobodnie, wygrywając.

– Stąd samobójstwa. Wypalenie. Narkotyki, pobłażanie sobie, zepsucie.

– Co to za nauka, jeśli kształtujemy efeba na sportowca, który może bez lęku wygrać, żeby zyskać miłość, ale nie przygotowujemy go na czasy po nadejściu lęku, nie?

– Stąd ta straszliwa presja, której są tutaj poddawani. Temperuje się ich. Hartuje, żeby byli twardzi.

Hal zaserwował szeroko i tym razem podbiegł za piłką, w kierunku linii serwisowej. Ciało Stice’a wydłużyło się, kiedy uniósł rakietę do returnu i wkręcił piłkę w kort forhendem. Hal odpowiedział za krótkim wolejem i cofnął się o parę kroków od siatki przed nadbiegającym Stice’em, nastawionym na łatwe minięcie. Hal odgadł kierunek lotu piłki i odskoczył w lewo, ale Ciemny posłał loba ponad nim i nasadą dłoni uderzył w naciąg, gdy Hal poddał się w połowie cofania; Stice nie chciał tym gestem pogrążyć Hala, tylko zmotywować siebie. Hal pocił się bardziej niż zawodnik z Kansas, ale twarz Stice’a była prawie brunatna od rumieńca. Obydwaj zakręcili rakietami, gdy Hal szedł na tył kortu po piłkę. Stice zajął pozycję w polu równowagi i podciągnął skarpetki.

– Jednak Hal sprytnie robi, że mniej więcej raz na gem idzie za serwisem – powiedział deLint Steeply’emu na ucho.

Skrajnie irytujący był ten smarkacz o krzaczastych brwiach i czerwonych nozdrzach, James Troeltsch, z samego końca najwyższej ławki: bez przerwy paplał w zwiniętą w pięść dłoń, to z jednej, to z drugiej strony, udając dwie osoby:

– Incandenza kontroluje sytuację. Incandenza ma taktykę.

– Rzadki błąd taktyczny Incandenzy: poszedł za serwisem, kiedy wreszcie zaczął przejmować kontrolę z linii końcowej.

– Proszę spojrzeć na Incandenzę: stoi i czeka z serwisem, aż Ortho Stice przestanie gmerać przy skarpetkach. Podobny do posągów Augusta w Rzymie. Królewska postawa, dumna głowa, twarz beznamiętna, emanująca władczością. Zimne niebieskie oczy.

– Ta zimna, gadzia błona skupienia w tych zimnych niebieskich oczach, Jim.

– Halster ma pewien kłopot z kontrolowaniem wolejów.

– Osobiście uważam, Jim, że szłoby mu lepiej ze starą średniej wielkości grafitową rakietą, zamiast z tą z wielką główką, na którą go namówił ten obleśny typ od Dunlopa.

– Stice, który jest młodszy, wychował się na rakietach z dużą główką. Ciemny zna tylko rakiety z dużą główką.

– Można powiedzieć, że Stice urodził się z dużą główką, a Incandenza przystosował swoją grę do dużej główki.

– Pamiętaj, Jim, że kariera Hala sięga czasów, kiedy żywice poliwęglanowe całkowicie zmieniły układ sił w grze juniorów.

– Co to był za dzień dla tenisa.

– Co to był za dzień dla wszelkich zabaw w gronie rodzinnym.

– To jest Bud dla całej rodziny. Mecz Bud tygodnia. Na waszych ekranach.

– Incandenza podobno nawet zmienił chwyt ze względu na tę dużą główkę.

– A jeszcze Multiphasix, rodzina świetnych żywic poliwęglanowych wzmocnionych grafitem, Ray.

– Jim, Ortho Stice… nie można sobie nawet wyobrazić Stice’a bez jego niezawodnej dużej główki.

– Niczego innego nie znają te dzieciaki.

DeLint się odwrócił, oparł łokieć na ławce powyżej i polecił Jamesowi Troeltschowi wyregulować głośność, bo inaczej osobiście zadba o to, żeby Troeltsch cierpiał.

Hal trzy razy odbił piłkę o ziemię, podrzucił, odchylił się bardziej po wyrzucie i zaserwował z całej siły, wygięty, jakby nie miał kręgosłupa, szeroko do zewnętrznej. Stice zachwiał się groteskowo, wyszedł do uderzenia zbyt daleko i walnął niezdarnie bekhendem, po linii i płytko. Hal podbiegł na linię serwisową po piłkę, zgarbił się, uniósł rakietę na sztorc za plecami i w tej pozie upodobnił się do owada. Stice stał pośrodku linii końcowej, spodziewając się bomby, więc był bezradny, kiedy Hal skrócił zagranie i posłał piłkę lekkim crossem: posłana backspinem piłka ledwo przeszła nad siatką, zmieniła rotację i spadła w półmetrową wolną przestrzeń, którą otworzył ostry kąt.

– Hal Incandenza ma większy tenisowy mózg – powiedziała Poutrincourt po angielsku.

Hal zagrał asa środkiem i wyszedł na prowadzenie 2:1 czy 3:2 w trzecim secie.

– Trzeba ci wiedzieć o Halu, bejbi, że on jest graczem kompletnym – powiedział deLint, gdy chłopcy zamieniali się stronami kortu; Stice niósł przed sobą dwie piłki na naciągu rakiety. Hal znowu poszedł po ręcznik. Dzieciaki na dolnej ławce gibały się tandemem w lewo i w prawo, dla zabawy. Zjawa z obiektywem i metalowym prętem znikła na wysokości.

– Oglądając grę juniorów na tym poziomie, warto wiedzieć jedno – mówił deLint, wciąż odwrócony i podparty łokciem, tak że górna część jego ciała była niewidoczna, a pozostały tylko nogi i głos drążący zimne ucho Steeply’ego. – Każdy z nich ma inne mocne strony, jest lepszy w pewnych elementach gry, więc można się pogubić, opisując mecz czy gracza w kategoriach poszczególnych mocnych punktów i sumy indywidualnych atutów.

– Nie przyjechałam opisywać tego chłopca – powiedział Steeply, z powrotem po francusku.

DeLint go zignorował.

– Bo nie chodzi tylko o mocne strony ani o ich sumę. Chodzi o to, czy one się składają na kompletną grę. O to, jak dalece gracz stanowi całość. Czy jest kompletnym graczem. Tych chłopców spotkała pani na lunchu.

– Ale nie mogłam z nimi pomówić.

– Ten w idiotycznym kapeluszu, Pemulis, Mike, ma świetne, świetne woleje, jest genialny przy siatce; fantastyczna koordynacja ręka–oko. Kolejny mocny punkt Mike’a to lob, bezdyskusyjnie najlepszy wśród juniorów Wschodniego Wybrzeża. To są jego mocne strony. Ale ci dwaj, na których pani teraz patrzy, ogrywają Pemulisa z palcem w dupie. A dlaczego? A dlatego, że mimo swoich mocnych stron Pemulis nie jest kompletny. Woleje są zagraniami ofensywnymi. Lob to broń na linii końcowej, kontratak. Nie da się posłać loba spod siatki ani woleja z linii końcowej.

– Mówi, że umiejętności Michaela Pemulisa znoszą się nawzajem[275] – powiedziała Poutrincourt w drugie ucho.

DeLint złożył dłonie w geście salaam, sygnalizując korektę.

– Mocne punkty Pemulisa znoszą się nawzajem. A weźmy Todda Possalthwaite’a, tego mniejszego, z opatrunkiem na nosie, bo poślizgnął się na mydle pod prysznicem: Possalthwaite też świetnie gra lobem, ale chociaż w tej chwili Pemulis pokonałby go dzięki przewadze wieku i siły, to Possalthwaite jest technicznie lepszym graczem, lepiej rokującym na przyszłość, ponieważ na tym lobie oparł całą swoją grę.

– Ten deLint się myli – powiedziała Poutrincourt po quebecku, uśmiechając się sztucznie do siedzącego za Steeplym deLinta.

– Bo Possalthwaite nigdy nie podchodzi do siatki. Possalthwaite za wszelką cenę trzyma się z tyłu i w przeciwieństwie do Pemulisa stara się uderzać po koźle, co pozwala mu trzymać się w głębi kortu i wyciągać przeciwnika do siatki, żeby go załatwić tym zabójczym lobem.

– Co znaczy, że mając czternaście lat, nigdy już nie zmieni gry ani jej nie rozwinie, a jeżeli nabierze siły i zechce atakować, nigdy nie będzie w stanie – powiedziała Poutrincourt.

DeLint okazał tak nikłe zainteresowanie wtrętem Poutrincourt, że Steeply zaczął go podejrzewać o potajemną znajomość francuskiego i nakreślił w notesie stosowny ideogram.

– Possalthwaite to czysty przykład stratega defensywnego. On ma gestalt. To termin, którego tutaj używamy na określenie całości gry: mówimy albo „gestalt”, albo „zawodnik kompletny”.

Stice ponownie zaskoczył Hala asem, posyłając piłkę w bok na pole przewagi; piłka utknęła w oku siatki ogrodzenia, tak że Hal musiał odłożyć rakietę i wyszarpnąć ją obiema rękami.

– Może do pani artykułu taki drobiazg o tym młodym, bracie kopacza: w lobach Hal nie jest nawet w połowie tak dobry jak Possalthwaite, a w porównaniu z Orthem czy Mikiem jego gra przy siatce jest mierna. Jednak w przeciwieństwie do brata, gdy ten tutaj był, Hal ma atuty, które zaczęły układać się w całość. Ma świetny serwis, świetny return i świetne, świetne uderzenia po koźle, ze świetną kontrolą i świetnym wyczuciem, świetnie opanowane dotknięcie siatki i spin; potrafi przegonić po korcie defensywnego gracza dzięki nadzwyczajnej kontroli i sprawić, że impet gracza atakującego zadziała na jego niekorzyść.

Hal minął Stice’a bekhendem wzdłuż linii i wydawało się pewne, że piłka wyląduje w obrębie kortu, tymczasem w ostatniej dosłownie sekundzie skręciła, jakby silny podmuch nie wiadomo skąd skierował ją w bok, na aut. Stice miał bardziej zdziwioną minę niż Hal. Brat kopacza nic nie dał po sobie poznać: stał w rogu przewagi i poprawiał coś w naciągu rakiety.

– Ale może to się jednak osiąga, wygraną. Wyobraźmy sobie panią. Staje się pani tym, kim zawsze chciała zostać, poświęcając temu całe swoje życie. Nie tylko bardzo dobrą, ale najlepszą. Dobra filozofia tej placówki i Schtitta – mniemam, że ta filozofia Enfield jest bardziej kanadyjska niż amerykańska, więc może pani zauważyć, że jestem uprzedzona – głosi, że trzeba dodatkowo mieć… chwilowo zostawmy na boku talent i dążenie do stania się najlepszym… że zgubiony[276] jest ten, kto nie posiada w sobie zdolności przekroczenia własnego celu, przekroczenia sukcesu bycia najlepszym, jeśli już się nim stanie.

Na parkingu za paskudnym, bulwiastym, neogeorgiańskim sześcianem Gmachu Socjalno-Administracyjnego widział Steeply kilku małych chłopców taszczących i wlokących białe plastikowe worki do śmietnika przyległego do szpaleru sosen zamykających parking: blade dzieci z szaleństwem w oczach konferowały między sobą i popatrywały nerwowo na tłum widzów za Kortem Pokazowym.

– W takim razie – powiedziała Poutrincourt – ci, którzy zostają étoiles, ci szczęśliwcy, których się opisuje i fotografuje dla czytelników, którzy w duchu amerykańskiej religii osiągnęli sukces, muszą mieć wpojone po drodze coś, co pozwoli im przekroczyć ten stan, bo inaczej będą zgubieni. Znamy to z doświadczenia. To się obserwuje we wszystkich kulturach pogoni, obsesyjnie nastawionych na cel. Spójrzmy na Japonois, ich statystykę samobójstw w ostatnich latach. Nasze zadanie w Enfield jest jeszcze subtelniejsze w odniesieniu do étoiles. Gdyż jeżeli osiągasz cel i nie znajdujesz sposobu na przekroczenie w sobie przekonania, że ów cel jest całym twoim istnieniem, twoim raison de faire[277], to wówczas zdarzy się jedna z dwóch rzeczy.

Steeply musiał chuchać na długopis, żeby mu nie zasychał.

– Jedną jest to, że osiągasz cel i uświadamiasz sobie szokującą prawdę, że osiągnięcie celu ani cię nie dopełnia, ani nie zbawia, nie sprawia, że wszystko w twoim życiu staje się OK, chociaż wychowałeś się w kulturze, która nauczyła cię zakładać, że tak właśnie będzie. I wówczas musisz zmierzyć się z faktem, że to, czemu przypisywałeś znaczenie, przestaje mieć znaczenie, gdy to osiągasz, i szok wywołany tą świadomością cię przeraża. Znamy z historii przykłady samobójstw ludzi, którzy znaleźli się na szczycie; młodzież naszej szkoły jest doskonale obznajomiona z tak zwaną sagą Erica Clippertona.

– Przez dwa „p”?

– Dokładnie. Ale jest i druga możliwość zguby dla étoiles, które osiągnęły sukces. Osiągają cel i tyleż pasji wkładają w celebrację swojego osiągnięcia, ile zainwestowali w jego realizację. My to tutaj nazywamy Zespołem Nieustającej Imprezy. Status celebryty, pieniądze, ekscesy seksualne, narkotyki i inne substancje. Blask sławy. Stają się celebrytami, zamiast być graczami, a skoro są celebrytami tylko tak długo, jak długo karmią głód kultury osiągania celu, kultury zwycięstwa, to już są zgubieni, ponieważ nie da się jednocześnie świętować i cierpieć, a gra zawsze jest cierpieniem, ot co.

– Nasz najlepszy tenisista jest lepszy od Hala, jutro zobaczy go pani na korcie, jeśli pani zechce. John Wayne. Nie ma związków rodzinnych z prawdziwym Johnem Wayne’em. Rodak naszej Terry. – Aubrey deLint siedział wyprostowany obok nich, a zimno czerwieniło jego ospowate policzki dwoma gorączkowymi owalami, jak u Arlekina. – John Wayne ma gestalt, bo Wayne ma po prostu wszystko, a w jego przypadku wszystko ma tempo, z którym finezyjny artysta i myśliciel typu Hala umie sobie poradzić.

– Czy Założyciel podzielał filozofię zatracenia, mam na myśli ojca kopacza Incandenzy, który podobno parał się także kręceniem filmów? – zagadnął Steeply Kanadyjkę.

Wzruszenie ramion Poutrincourt mogło mieć zbyt wiele znaczeń, żeby je odnotować.

– Ja przyszłam później. Pan Schtitt wyznacza inny cel naszym étoiles: być pomiędzy. – Nie zauważył też Steeply, że jego rozmówczyni zmieniła dialekt. – Wytyczyć sobie drogę pomiędzy sukcesem a kpiną z sukcesu.

DeLint się nachylił.

– Wayne ma wszystko. Atutem Hala stało się to, że on wie, że nie ma wszystkiego, i opiera grę zarówno na swoich brakach, jak na tym, co ma do dyspozycji.

Steeply udał, że poprawia czapkę, ale w istocie poprawiał perukę.

– Wszystko to brzmi potwornie abstrakcyjnie jak na coś tak fizycznego.

Poutrincourt wzruszyła ramionami i ruch ten sprawił, że okulary podjechały jej na nosie.

– W tym tkwi sprzeczność. Dwie jaźnie, z czego jedna nieobecna. Pan Schtitt, kiedy zmarł Założyciel Akademii…

– Ojciec kopacza, ten, który parał się filmem. – Raglanowy sweter Steeply’ego należał wcześniej do jego żony.

Znów kiwając beznamiętnie głową, Poutrincourt potwierdziła:

– Właśnie on. Pan Schtitt mówił mi, że Założyciel był badaczem typów widzenia.

DeLint ciągnął swoje:

– Jedyne ewentualne ograniczenie Wayne’a, które też jest jego atutem, to stalowa wola i determinacja, skłonność do narzucania przeciwnikowi własnej gry i woli i absolutna niezgoda na zmianę tempa gry, kiedy nie idzie mu dobrze. Wayne ma takie wyczucie i takie loby, że mógłby przez cały gorszy dzień trzymać się z tyłu, jednak tego nie robi: kiedy przegrywa albo gra nie idzie po jego myśli, wali po prostu coraz mocniej. Jego tempo jest tak powalające, że wybacza mu się bezpardonowy atak na północnoamerykańskich juniorów. Jednak w Show, gdzie Wayne trafi być może już w przyszłym roku, w Show ważniejsza jest elastyczność, i on to odkryje. Nazwijmy to pokorą.

Poutrincourt przyglądała się Steeply’emu wprost bez żenady, takie można było odnieść wrażenie.

– Przedmiotem jego badań nie był właściwie sposób postrzegania danej rzeczy, lecz relacja pomiędzy tym, kto patrzy, a tym, co widzi. Tłumaczył to wielokrotnie na wiele różnych dziedzin, mówi pan Schtitt.

– Syn scharakteryzował ojca jako, cytuję, gatunkowo dysforycznego.

Poutrincourt przekrzywiła głowę.

– Nie brzmi to jak słowa Hala Incandenzy.

DeLint soczyście pociągnął nosem.

– Jednak główną przewagą gestalt Wayne’a nad Halem jest głowa. Wayne to czysta siła. Nie czuje lęku, litości ani skruchy; gdy punkt jest zakończony, to tak, jakby go nigdy nie było. Dla Wayne’a. Hal w istocie ma lepsze uderzenia po koźle niż Wayne i mógłby mieć szybkość Wayne’a, gdyby zechciał. Ale w rankingu kontynentalnym Wayne jest Trójką, a Hal Szóstką, a powodem tego jest głowa. Hal wydaje się na korcie niewzruszony jak trup, ale jest delikatniejszy w sensie emocjonalnym. Hal pamięta punkty, przeczuwa kierunek rozwoju meczu. Wayne tego nie robi. Hal jest podatny na fluktuacje nastrojów. Na zniechęcenie. Dekoncentrację trwającą nieraz cały set. Bywają dni, że Hal jakby pojawia się i znika w trakcie meczu, tak jakby jakaś jego część odrywała się, szybowała gdzieś w górze, a potem wracała.

Niesforny Troeltsch powiedział:

– Święty bożek.

– A więc żeby tu przeżyć na przyszłe czasy, trzeba się, koniec końców, nauczyć działać na obie strony – rzekła cicho Poutrincourt po angielsku i prawie bez akcentu, jakby do siebie.

– Ta emocjonalna wrażliwość objawiająca się zapominaniem występuje częściej wśród graczy płci żeńskiej. Schtitt i ja uważamy, że to kwestia woli. Słaba wola bywa najczęściej cechą naszych najlepszych dziewczyn. Obserwujemy ją u Longley, obserwujemy ją u Millie Kent i u Frannie Unwin. Nie stwierdzamy natomiast tej zapominalskiej woli u sióstr Vaught ani u Spodek, które może pani obejrzeć w grze, jeśli ma ochotę.

Niesforny Troeltsch powiedział:

– Czy możemy obejrzeć to jeszcze raz, Ray, jak myślisz?

Steeply patrzył na profil Poutrincourt, a siedzący po jej drugiej stronie deLint powiedział:

– Ale osobą, u której obserwujemy to w najwyższym stopniu, jest Hal.

14 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Grill Okręt na Prospect: Matty siedział w gorącym klangorze portugalskiej restauracji, z rękami na podołku, patrząc w pustkę. Kelner przyniósł mu zupę. Kelner miał na fartuchu plamę krwi albo zupy i nie wiadomo dlaczego nosił fez. Matty zjadł zupę bez jednego siorbnięcia. Jadł najschludniej z całej rodziny. Matty Pemulis był męską prostytutką i dzisiaj skończył dwadzieścia trzy lata.

Grill Okręt mieści się na Prospect Street w Cambridge i frontowymi oknami wychodzi na zatłoczony chodnik łączący place Inman i Central. Czekając na zupę, Matty patrzył przez całą salę i szybę restauracji, jak starsza, nadszarpnięta życiem kobieta z licznymi torbami i w kilku warstwach ubrań uniosła spódnice, kucnęła na chodniku i wypróżniła się na oczach przechodniów i stołowników, po czym zgarnęła wszystkie swoje plastikowe torby i oddaliła się z godnością. Jej odchody zostały na chodniku i lekko parowały. Matty podsłuchał rozmowę studentów przy sąsiednim stoliku: nie mogli się zdecydować, czy wybrać totalne obrzydzenie, czy totalny podziw.

Rosły, smukły chłopak z dużą twarzą o ostrych rysach, ostrzyżony na krótko, uśmiechnięty, z podbródkiem dwukrotnie golonym od czternastego roku życia. Teraz łysiał schludnie od jasnego, wyniosłego czoła. Wiecznie uśmiechnięty, jakby chciał przestać, ale nie mógł. Tato zawsze mu mówił: „Przestań się szczerzyć”.

Inman Square: Mała Lizbona. W zupie pływają kawałki kalmarów, które Matty żuje, ćwicząc mięśnie twarzy.

Teraz dwaj Brazylijczycy w spodniach dzwonach i butach na koturnach przechodzą chodnikiem przed oknem ponad głowami jedzących: może zanosi się na uliczną bijatykę, bo jeden idzie przodem, a drugi tyłem, twarzami do siebie, obaj wymijają kupę na chodniku, mówią coś podniesionymi głosami w portugalskiej gwarze ulicznej, którą tłumi szyba i gorący klangor restauracji, ale każdy ogląda się za siebie, po czym wskazuje palcem własną pierś, jakby pytał: „Do mnie to mówisz, gnojku?”. Nagle ten, który szedł przodem, szarżuje i obaj zapadają się za prawą framugę okna.

Tato Matty’ego przybył tu łodzią z Louth w Leinster w 1989. Matty miał trzy czy cztery latka. Tato pracował w dokach Southie, zwijał liny grubości słupów telegraficznych w wysokie stożki i umarł, kiedy Matty miał siedemnaście lat, na niewydolność trzustki.

Matty oderwał wzrok od bułeczki, którą maczał w zupie, i ujrzał przez okno dwie chude dziewczyny rasy mieszanej, jedna jest Murzynką, żadna nawet nie spojrzy na gówno, które wszyscy omijają; a kilka sekund po nich nadchodzi Bidul Tony Krause, którego z powodu spodni i czapki Matty nawet nie poznał, a raczej poznał go z opóźnieniem, gdy znowu spojrzał w dół, a potem w górę: Bidul Tony Krause wygląda okropnie: policzki zapadnięte, oczy zapadnięte, gorzej niż chory, właściwie umrzyk, jego twarz ma zielonobiały odcień fauny morskiej z najgłębszych głębin, na oko raczej nieumarły niż żywy, a to, że jest to jednak biedny stary Bidul Tony, poznać tylko po boa i czerwonym skórzanym płaszczu oraz po charakterystycznym sposobie trzymania ręki przy dołku pod szyją, który Equusowi Reese’owi kojarzy się z gwiazdkami czarno-białego filmu, zstępującymi po kręconych schodach na jakiś elegancki bankiet, bo Krause nie tyle chodzi, ile wykonuje jedno po drugim Wielkie Wejścia w kolejne bloki przestrzeni, z wyniosłością królowej, budzącej mdłości i nabożny lęk, zważywszy na upiorny wygląd Krause’a; paraduje przed witryną Grilla i patrzy albo na, albo poprzez te dwie chude laski idące przed nim, i schodzi za nimi z pola widzenia Matty’ego prawą stroną okna.

Tato Matty’ego zaczął pieprzyć Matty’ego w odbyt, gdy ten miał dziesięć lat. Faka w dupcię. Matty pamiętał wszystko ze szczegółami. Znał przypadki osób, którym w dzieciństwie przydarzyły się przykre rzeczy i które w dorosłym życiu wypierały doznaną przykrość ze świadomości i zapominały. Nie tak było z Mattym Pemulisem. Matty pamiętał każdy kolejny raz co do milimetra, co do pryszczyka. Ojciec pod drzwiami pokoiku, w którym spali Matt i Micky, jest późna noc, światło z przedpokoju wciska się przez wąską szparę uchylonych przez Tatę drzwi, drzwi na dobrze naoliwionych zawiasach otwierają się coraz szerzej z nieubłaganą powolnością wschodzącego księżyca, cień Taty pada na podłogę, a za cieniem wślizguje się Tato we własnej osobie i stąpa po olśnionej księżycem podłodze w pocerowanych skarpetach, owiany zapachem, o którym później Matty dowiedział się, że to mocne piwo, ale wtedy nazywali go z Mickeyem inaczej. Matty leżał i udawał, że śpi; sam nie wiedział, dlaczego udaje, że nikogo nie ma; bał się. Nawet za pierwszym razem. Micky miał dopiero pięć lat. Za każdym razem było tak samo. Tato pijany. Zataczał się, idąc przez pokój. Skradał się. Jakimś cudem nigdy nie złamał karku na autkach porozrzucanych po podłodze, za pierwszym razem zostawionych tam przypadkowo. Tato siadał na skraju łóżka, które pod jego ciężarem zmieniało kąt nachylenia. Wielki chłop cuchnący tytoniem i czymś jeszcze. Po pijaku zawsze głośno dyszał. Siedział na skraju łóżka i tak długo potrząsał Mattym, żeby go „obudzić”, aż w końcu Matty musiał udać, że się budzi. Tato pytał go, czy już spał. Czułości, pieszczoty przekraczające irlandzką ojcowską serdeczność, wylewność uczuciowa mężczyzny bez Zielonej Karty, który dzień w dzień zaharowywał się, żeby wykarmić rodzinę. Pieszczoty w jakiś niejasny sposób przekraczające granicę pomiędzy wylewnością a czymś innym, po pijaku, gdy wszelkie reguły zmian nastrojów ulegały zawieszeniu i człowiek z minuty na minutę nie wiedział, czy zaraz będzie całowany, czy bity – nawet trudno powiedzieć, na czym polegało ich przegięcie. Ale były przegięte, te pieszczoty. Czułości, pieszczoty, gorący, przesłodzony, cuchnący oddech, ciche przeprosiny za wybuch furii albo surową karę z minionego dnia. Szczególny sposób otulania dłonią rozgrzanego od poduszki policzka i podbródka, z ogromnym małym palcem obrysowującym zagłębienie pomiędzy szyją a dolną szczęką. Matty odsuwał się: wstydamy się, synuś, boimy się? Matty odsuwał się, chociaż już wiedział, że odsuwanie się ze strachu pogorszy sprawę, bo Tato się wściekał: czego się boimy, no, czego? Co z ciebie za synuś, że się boisz własnego Taty? Jakby Tato, który zaharowuje się po całych dniach, był wiadomo kim. To Tato już nie może okazać synowi miłości, żeby syn nie wziął go za wiadomo kogo. Jakby Matty mógł leżeć z brzuchem pełnym jedzenia od Taty, pod kołdrą, za którą zapłacił Tato, i myśleć sobie, że jego Tato jest wiadomo kim. Ty pierdolenia się boisz, tak? Myślisz sobie, że taki Tato, co przychodzi porozmawiać z synusiem i przytulić go jak to Tato, nie ma w głowie nic innego, tylko pierdolenie? Jakby synuś był byle kurwą z doków za czterdzieści dolarów? Jakby Tato był wiadomo kim. Za takiego mnie masz. Więc za takiego mnie masz. Matty wciskał się w coraz bardziej spłaszczoną poduszkę kupioną przez Tatę, sprężyny łóżka wyśpiewywały jego strach; trząsł się. No to dostaniesz to, czego tak się boisz. Bierz mnie sobie, za kogo chcesz, Matty bardzo wcześnie się zorientował, że jego strach prowokuje to, co się później dzieje, budzi w Tacie ochotę. Ale nie umiał się nie bać. Próbował i próbował, nazywał siebie tchórzem, który na to zasługuje, ale nie był w stanie nazwać ojca wiadomo kim. Dopiero po latach olśniło go, że Tato wydymałby go tak czy owak. Że zdarzenie było zaplanowane, jeszcze zanim poszerzyła się szczelina światła w uchylonych drzwiach, więc cokolwiek Matty czuł, cokolwiek dał po sobie poznać, nie czyniło różnicy. Zaletą nieblokowania wspomnień jest to, że można je przywołać w przyszłości, z bardziej dojrzałej perspektywy: można zrozumieć, że żaden synuś na tej planecie nie może chcieć czegoś takiego, bez względu na wszystko. Gdy miał już trochę więcej lat, udawał, że śpi, kiedy Tato nim potrząsał, nawet gdy od tych potrząsań szczękały mu zęby w ustach, po których błąkał się nikły uśmieszek, bo Matty uznał, że właśnie taki grymas maluje się zawsze na twarzach ludzi głęboko śpiących. Im mocniej ojciec go szarpał, tym szczelniej Matty zaciskał powieki, tym szerzej się uśmiechał, a jego komiksowe chrapanie przeplatało się z głośnym pogwizdywaniem na wydechu. Mickey w łóżeczku pod oknem leżał zawsze cichutko jak w grobie, na boku, buzią do ściany i schowany pod kołdrą. Nigdy o tym nie rozmawiali, co najwyżej próbowali wspólnie odgadnąć, czy większa jest szansa, że dostaną całusa, czy w łeb. W końcu Tato brał go za obydwa ramiona i przekręcał na brzuch z odgłosem obrzydzenia i frustracji. Matty myślał, że to mu się chyba należy za zapach strachu, dopóki (po latach) nie nabrał nieco dojrzalszej perspektywy. Pamiętał obły dźwięk pokrywki odkręcanej ze słoika z wazeliną, ten sam dźwięk, który wydaje kamyk wrzucony do wody (nie była to zakrętka typu Bezpieczna dla Dzieci, nawet gdy już istniały takie zakrętki), pomruki Taty, gdy aplikował wazelinę najpierw sobie, uczucie wstrętnie lodowatego palca smarującego wokoło różany pączek Matty’ego, jego ciemną gwiazdę.

Dopiero dojrzalsza perspektywa lat i doświadczeń pozwoliła Matty’emu znaleźć w tym wszystkim powód do wdzięczności: że jego Tato przynajmniej używał lubrykantu. Skąd ten olbrzym był tak świetnie obznajomiony z tą substancją i jej conocnym stosowaniem – tego Matty nie umiał rozgryźć nawet z dorosłej perspektywy, nawet teraz, mając dwadzieścia trzy lata.

Człowiek słyszy „marskość wątroby” albo „zapalenie trzustki” i z miejsca łapie się za brzuch, niczym postrzelony z rewolweru aktor w starych filmach, by osunąć się cicho w wieczne odpoczywanie, z zamkniętymi oczami i spokojną twarzą. Tato Matty’ego śmiertelnie zachłysnął się krwią, istną fontanną najczarniejszej możliwej krwi, która spryskała Matty’ego, podtrzymującego go za pożółkłe nadgarstki, gdy tymczasem Mama udała się na oddział w poszukiwaniu ekipy wózka reanimacyjnego. Kropelki krwi były tak drobniutkie, niemal zatomizowane, że zawisły w powietrzu jak samo powietrze nad szpitalnym łóżkiem z bocznymi zabezpieczeniami, gdy chory wyzionął ducha, z szeroko otwartymi, żółtymi jak u kota oczami i twarzą zesztywniałą w potwornym krzywym uśmiechu bólu; jego ostatnie myśli (jeśli takowe miał) nieznane. Matty po dziś dzień wznosi toast za pożegnalne wspomnienie tego człowieka, dedykując mu pierwszy kieliszek, ilekroć pozwala sobie na chwilę słabości[278].

11 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Zaraz po kolacji Hal zachodzi do pokoju Schtitta przy hallu głównym Gmachu Soc.-Adm., aby zamarkować uważne słuchanie oceny strasznych błędów, jakie popełnił w grze ze Stice’em. A może i po jakieś wyjaśnienie, dlaczego w ogóle kazali mu grać z Ciemnym tak niedługo przed WhataBurgerem. Innymi słowy, co miał znaczyć ten pokaz. To nieustanne napięcie wśród wychowanków EAT: jak cię widzą trenerzy, jak oceniają twoje postępy, czy twoje akcje idą w górę, czy w dół. Ale w środku jest tylko A. deLint, pracujący nad jakimś wielkim wykresem: leży wyciągnięty, bez koszuli, na gołej podłodze, podpiera brodę ręką, w której trzyma śmierdzący magic marker, i mówi, że Schtitt wyjechał gdzieś motorem po deserze, ale żeby siadać. Zapewne ma na myśli fotel. Więc Hal wysłuchuje kilkuminutowej relacji z meczu w wykonaniu deLinta, uzupełnionej statystyką cytowaną z głowy przez prorektora. Plecy deLinta są blade i usiane czerwonymi śladami po starych pryszczach, chociaż to jeszcze nic w porównaniu z plecami Strucka czy Shawa. Jest fotel wiklinowy i fotel drewniany. Ciekłokrystaliczny laptop deLinta pulsuje szarawo na podłodze obok niego. Pokój Schtitta jest przesadnie oświetlony i bez jednego pyłku kurzu, nawet w najgłębszych kątach. System stereo ma włączone lampki, ale nic nie gra. Ani Hal, ani deLint nie wspominają o obecności na trybunach reporterki piszącej o Orinie ani o długiej wymianie zdań tej potężnej damy z Poutrincourt, która została zauważona. Nazwiska Stice’a i Wayne’a figurują na szczycie olbrzymiego wykresu, ale nazwiska Hala tam nie ma. Hal mówi, że sam nie wie, czy popełnił jakiś zasadniczy błąd taktyczny, czy po prostu był nie w formie tego popołudnia albo coś.

– Po prostu byłeś słabo obecny, chłopcze – ocenia deLint. Podpiera się liczbami na dowód tej nieobecności. Jego dobór słów przeszywa Hala chłodem do szpiku kości.

Później, podczas oficjalnie obowiązkowej popołudniowej Nauki Własnej i pomimo trzech rozdziałów Przygotowania do Egzaminów, których lekturę zaleca mu harmonogram Kursu Przygotowawczego, Hal siedzi sam w Sali Projekcyjnej 6, chorą nogę wyciągnął na kanapie i machinalnie ćwiczy chorą kostkę, kolano drugiej nogi zgiął przy piersi i ściska piłkę, ale tą ręką, którą nie gra, żując kodiak i spluwając bezpośrednio w niewyłożony niczym kosz na śmieci, minę ma neutralną: ogląda jakieś kartridże z filmami swojego nieboszczyka ojca. Ktoś, kto zobaczyłby go tutaj dziś wieczorem, powiedziałby, że Hal jest w depresji. Ogląda kilka kartridżów jeden po drugim. Ogląda Amerykańskie stulecie – widok przez cegłę i Intercyzę Nieba z Piekłem, a potem – częściowo – Cenny kupon został usunięty, wściekle irytujący, ponieważ jest cały monologiem mikrego okularnika z czasów Milesa Penna i Heatha Pearsona, niemal równie wszechobecnego w dziełach Jegomościa jak Reat i Bain, a jednak w tej chwili Hal za nic w świecie nie może sobie przypomnieć jego nazwiska. Ogląda częściowo Śmierć w Scarsdale i Związek Publicznie Ukrytych w Lynn, i Różne małe płomienie, i Rodzaje bólu. Sala Projekcyjna ma wygłuszającą boazerię pod tapetą i jest w zasadzie dźwiękoszczelna. Hal ogląda do połowy film Meduza kontra Odaliska, ale szybko wyjmuje go z odtwarzacza, gdy filmowi widzowie zaczynają zamieniać się w kamień.

Hal katuje się wizjami ogorzałych, szyderczych typów, którzy grożą, że zaczną torturować jego bliskich, jeśli on, Hal, nie przypomni sobie nazwiska tego mikrusa z Cennego kuponu, Wiedzy o społeczeństwie w niskich temperaturach i Zrób pa, pa biurokracie.

Na szklanych półkach SP 6 leżą dwa kartridże z wywiadami z Jegomościem, przeprowadzonymi na różnych artystowskich forach telewizji kablowej, których Hal nie zamierza oglądać.

Nieznaczne migotanie świateł i subtelna zmiana ciśnienia w pomieszczeniu sygnalizują, że w głębokich tunelach pod Gmachem Soc.-Adm. włączyły się piece. Hal przesuwa się ostrożnie na kanapie, spluwając do kosza na śmieci. Nikły swąd palonego kurzu też pochodzi od pieca.

Krótki film dydaktyczny, który podoba się Halowi tak, że ogląda go dwa razy z rzędu, nosi tytuł Zrób pa, pa biurokracie. Biurokrata w jakimś sterylnym, oświetlonym fluorescencyjnym światłem kompleksie biurowym jest fantastycznie wydajnym pracownikiem, kiedy nie śpi, ale ma straszny problem z porannym budzeniem i ustawicznie spóźnia się do pracy, co w biurokracji jest idiosynkratyczne, przeciwne porządkowi i zgoła nie do przyjęcia, widzimy więc biurokratę wezwanego do kabiny z wytłaczanego szkła, gdzie urzęduje jego zwierzchnik, który nosi staromodny garnitur sportowy, z kołnierzykiem koszuli wyłożonym na rdzawej barwy klapy marynarki, i mówi biurokracie, że jest dobrym pracownikiem i wspaniałym człowiekiem, ale jego chroniczne spóźnialstwo po prostu nie przejdzie i jeżeli powtórzy się jeszcze raz, to biurokrata będzie musiał sobie poszukać innego fluorescencyjnie oświetlonego kompleksu biurowego. To nie przypadek, że w biurokracji zwolnienie z pracy nazywa się „terminacją”, sugerując wymazanie ontologiczne, toteż nasz biurokrata opuszcza kabinę zwierzchnika stosownie wstrząśnięty. Wieczorem razem z żoną obchodzi całe mieszkanie urządzone w stylu Bauhaus, zbierając wszystkie posiadane przez nich budziki, każdy elektryczny, cyfrowy i superdokładny, i tymi budzikami przystrajają całą małżeńską sypialnię: kilkanaście czasomierzy z budzikiem nastawionym na godz. 6:15. Niestety, nocą zdarza się przerwa w dostawie prądu i wszystkie zegary gubią godzinę albo bezradnie mrugają 00:00, więc oczywiście biurokrata nazajutrz rano nie wstaje na czas. Budzi się późno, przez chwilę leży, wpatrując się z niedowierzaniem w 00:00. Wrzeszczy, łapie się za głowę, wskakuje w pomięte ubranie, buty wiąże już w windzie, goli się w samochodzie, przejeżdża na czerwonych światłach po drodze do kolejki podmiejskiej. Pociąg 8:16 do Miasta wyjeżdża na dolny poziom stacji dokładnie w chwili, kiedy auto oszalałego biurokraty hamuje z piskiem opon na dworcowym parkingu, i biurokrata widzi dach pociągu po drugiej stronie otwartego placu. Jest to absolutnie ostatni pasujący mu pociąg: jeżeli biurokrata na niego nie zdąży, spóźni się znowu i go zwolnią. Stawia auto na miejscu dla inwalidy, wysiada pod dziwnym kątem, przeskakuje przez bramkę, gna schodami w dół na peron, przeskakując po siedem stopni, spocony, z wybałuszonymi oczami. Ludzie z wrzaskiem czmychają mu z drogi. Pokonując wysokie schody, nie spuszcza oszalałego wzroku z otwartych drzwi pociągu 8:16, zaklinając je, by pozostały otwarte jeszcze chwilę dłużej. Wreszcie, sfilmowany w zwolnionym tempie, biurokrata zeskakuje z siedmiu najniższych stopni i rzuca się w otwarte drzwi pociągu, ale w połowie susa zderza się głową z poważnym malcem w grubych okularach, muszce i krótkich szkolnych spodenkach, który drepcze peronem, taszcząc naręcze starannie opakowanych paczek. Trach, zderzenie. Biurokrata i chłopiec zataczają się w tył od impetu. Paczki malca rozlatują się na wszystkie strony. Chłopczyk odzyskuje równowagę i staje oniemiały, w okularach i muszce na bakier[279]. Biurokrata spogląda gorączkowo to na chłopca, to na rozrzucone paczki, to na chłopca, to na drzwi pociągu, które wciąż stoją otworem. Pociąg stęka. Jego rozjarzone fluorescencyjnym światłem wnętrze zapełniają zatrudnieni, ontologicznie bezpieczni biurokraci. W systemie nagłośnienia stacji słychać głos, który blaszanym i bełkotliwym głosem mówi coś o odjeździe. Rzeka ruchu pieszego na peronie oblewa ze wszystkich stron biurokratę, zdumionego chłopczyka i rozrzucone paczki. Ogilvie kiedyś przez cały semestr omawiał postać tego chłopca jako przykład różnicy pomiędzy antagonistą a deuteragonistą w dramacie moralnym; przy tej okazji wymieniał raz po raz nazwisko dziecięcego aktora. Hal próbuje wydobyć z pamięci to nazwisko, uderzając się kilkakrotnie tuż nad prawym okiem. Wybałuszone oczy filmowego biurokraty wędrują w tę i z powrotem pomiędzy otwartymi drzwiami wagonu a chłopczykiem, który go mierzy spokojnym wzrokiem, wręcz badawczym, a oczy za szkłami ma duże i wilgotne. Kto grał biurokratę, Hal też nie pamięta, ale to nazwisko dzieciaka doprowadza go do szału. Biurokrata wyciąga się w bok, ku drzwiom wagonu, jakby coś ciągnęło tam komórki jego ciała. A jednocześnie patrzy na chłopczyka, na paczki z prezentami; toczy walkę ze sobą. To czysta chwila konfliktu wewnętrznego, jedna z bardzo nielicznych w filmach Jegomościa. Nagle oczy biurokraty cofają się na swoje miejsca w oczodołach. Biurokrata odwraca się od fluorescencyjnych drzwi, pochyla się nad malcem i pyta, czy nic mu się nie stało, i zapewnia, że wszystko będzie dobrze. Czyści chusteczką okulary małego, zbiera jego paczki. Mniej więcej w połowie tego zbierania z systemu nagłośnienia płynie komunikat finalny i drzwi pociągu zamykają się z pneumatycznym sykiem. Biurokrata cierpliwie obładowuje chłopca z powrotem paczkami, poprawia je. Pociąg odjeżdża. Biurokrata patrzy za odjeżdżającym pociągiem, twarz bez wyrazu. Trudno odgadnąć, co sobie myśli. Poprawia chłopczykowi muchę, klękając przed nim tak, jak to zawsze robią dorośli obsługujący dziecko, przeprasza go za zderzenie i mówi, że nic się nie stało. Odwraca się i chce odejść. Peron prawie opustoszał. Teraz dziwny moment. Chłopczyk wyciąga szyję spomiędzy paczek, patrzy do góry na odchodzącego i pyta:

– Proszę pana? Czy pan jest Jezusem?

– Chciałbym – rzuca przez ramię eksbiurokrata i odchodzi, a chłopczyk przesuwa paczki, uwalnia spod nich jedną rączkę i robi nią Pa, Pa plecom jego palta. Kamera, zamontowana, jak się okazuje, na końcu pociągu 0816, cofa się wzdłuż peronu i nabiera szybkości.

Zrób pa, pa biurokracie jest ulubionym dziełem Maria z całej twórczości nieboszczyka ojca, być może z racji swojej niemodnej szczerości. Hal, chociaż przed Mariem deklaruje, że to straszne gówno, w skrytości ducha też lubi ten kartridż i chętnie wciela się w wyobraźni w postać eksbiurokraty jadącego niespiesznie do domu, ku ontologicznemu wymazaniu.

W ramach osobliwego samobiczowania Hal zamierza jeszcze poddać się horrorom Zębów na wesoło i Niemowlęcych zdjęć słynnych dyktatorów, a na koniec jednemu z pośmiertnych hitów Jegomościa, kartridżowi pod tytułem Siostra Krwi. Twarda zakonnica, który zawsze uważał za nader złośliwy i przegięty, nie ma jednak pojęcia, że ten akurat film wywodzi się żywcem z jednorazowego i przykrego doświadczenia Jamesa O. Incandenzy z bostońskimi AA, w latach 90. PS, kiedy to Jegomość wytrwał tam dwa i pół miesiąca, po czym stopniowo wycofał się rakiem, zdegustowany symplistyczną gadką o Bogu i zawoalowanym dogmatyzmem. Obrzydlistwo: Hal spluwa częściej niż zwykle i przysuwa sobie bliżej kosz na śmieci na wypadek torsji. Tego popołudnia jego zmysł kinestetyczny miał wartość zero: Hal w ogóle nie czuł piłki na rakiecie. Jego mdłości nie mają nic wspólnego z kartridżami ojca. Przez cały miniony rok jego ręka była przedłużeniem umysłu, a rakieta przedłużeniem ręki, obie równie wrażliwe. Każdy kartridż jest starannie ometkowaną czarną dyskietką; schludny spis wszystkich figuruje na tablicy koło przeszklonej etażerki w kształcie jaja; umieszczone w oddzielnych przegródkach kartridże kolejno wpadają do odtwarzacza i są dekodowane cyfrowo.

14 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

B.T. Krause: North Cambridge: to sławetne, zwodnicze uczucie dobrostanu po ataku. Ten radosny stan jak po gorączce, jak po szczęśliwej odmianie losu, który przychodzi po incydencie neuroelektrycznym. Bidul Tony Krause przebudził się w karetce bez gada na szyi, trzymał mocz i czuł się jak młody bóg. Leżał i flirtował z niedogolonym ratownikiem medycznym, który się nad nim pochylał, używając obscenicznych wyrażeń typu „parametry życiowe” i „dylatacja”, aż ratownik zawiadomił przez radio Oddział Reanimacyjny Szpitala Miejskiego w Cambridge, żeby nie szykowali wózka reanimacyjnego. Manipulował chudymi ramionami, parodiując na leżąco Minimal Mambo. Wydrwił ostrzeżenie ratownika, że postatakowe uczucia dobrostanu są z reguły zwodnicze i przemijające.

Swoją drogą, bycie bez grosza i w posiadaniu przeterminowanej Karty Zdrowia, w dodatku na nie swoje nazwisko, ma pewną rzadko wymienianą zaletę: szpitale okazują ci swoisty szacunek à rebours; taka placówka jak Szpital Miejski w Cambridge przychyla się do twojej woli, gdy nie chcesz w niej pozostać; wszyscy nagle przytakują twojej subiektywnej wiedzy diagnostycznej o własnym stanie, który to stan po ataku ty sam widzisz jako zwrot ku poprawie; chylą czoła przed twoją donkiszoteryjną wolą; niestety, nie jest to szpital bezpłatny, ale żyjemy w wolnym kraju: respektują twoje życzenia, komplementują twoje mambo i mówią ci Idź z Bogiem.

Całe szczęście, że nie widzisz, jak wyglądasz.

Pomyślnym trafem Szpital Miejski w Cambridge znajduje się zaledwie osiem przecznic na wschód Cambridge St., a potem na południe Prospect St., spacerkiem, w mentolowym jesiennym powietrzu, od Inman Square, przez który dochodzi się do Antitoi Entertainment, ostatniego być może miejsca, w którym odnowiony po ataku, uskrzydlony diagnozą, chociaż wciąż lekko roztrzęsiony młody człowiek niepewny własnej płci może jeszcze liczyć na minimum uprzejmości, na kredyt farmakologiczny, po aferach z Wo, bibliotece na Copley i sercem.

Wielki ceglany tort szpitala za plecami Krause’a o fioletowym zmierzchu. Dziarskie klikanie jego obcasów po chodniku, boa swobodnie zarzucone na ramiona, końce upchnięte pod pachami, dłoń przytrzymuje czerwony skórzany kołnierz tuż przy szyi, głowa do góry i sama się tak trzyma, spokojny wzrok ze zblazowaną godnością spotyka oczy przechodniów. Godność człowieka podniesionego siłą woli z popiołów Odwyku, człowieka, który teraz jest na fali, ma dokąd pójść, ma się widzieć z potencjalnie życzliwymi Kanadyjczykami. Czarująca i potencjalnie znów w niedalekiej przyszłości świetlana istota, z odnowioną śmiałością patrzenia w oczy pieszym na Inman Sq., którzy gwałtownie odsuwają się od otaczających ją woni męskiej ubikacji i rzygowin z przejścia podziemnego, tych popiołów, z których Krause został wskrzeszony i raz jeszcze zmartwychwstał, i czuje się zdrowszy niż rydz. Grajcarek księżyca wisi na bakier ponad kościołem o czterech wieżach. A każda wschodząca gwiazda to jojo, tak się zdaje po ataku: Bidul Tony czuje, że mógłby przegnać je precz i ściągnąć z powrotem siłą woli.

Jako że Bidul Tony Krause, Lolasister i Susan T. Cheese zostali najemnikami czegoś, co srogi Bertraund Antitoi polecił im nazywać „Front-Contre-ONANisme”, wszyscy, w zamian za mocno rozcieńczoną paczuszkę do podziału na sześcioro, Lolasister, Susan T. Cheese, B.T. Krause, Bridget Tenderhole, Equus Reese i nieżyjący już Stokely „Ciemna Gwiazda” Mc Nair, musieli nosić identyczne czerwone skórzane płaszcze, rude peruki i szpilki i pętać się po foyer hotelu Sheraton Commander na Harvard Square w towarzystwie sześciu kobiet o męskiej urodzie w takich samych perukach i płaszczach, gdy androginiczny powstaniec quebecki, który wypełniał czerwony skórzany płaszcz w taki sposób, że Bridget Tenderhole wbijała sobie paznokcie w dłonie z czystej zielonej zawiści, wkraczał do Commandora przez obrotowe pleksiglasowe drzwi, zdecydowanym krokiem zdążał prosto do zatłoczonej Sali Balowej Epaulet i ciskał cuchnące, półpłynne fioletowe odpady z miniaturowej baryłki do relokacji odpadów w twarz kanadyjskiego Ministra Handlu Międzyonańskiego, który właśnie przemawiał do amerykańskiej prasy z mównicy w kształcie liścia. Zadaniem najemników wabików, wszystkich dwunastu, było wówczas wzniecić w foyer histeryczne zamieszanie, a potem rzucić się do obrotowych drzwi i rozproszyć po dwunastu różnych wektorach, aby androginiczny quebecki miotacz nieczystości mógł, korzystając z zamieszania, dać nogę z Sali Balowej Epaulet i wpaść do foyer, ścigany przez mężczyzn w białych garniturach, z odbiornikami w uszach i półautomatami Cobray M-11, tam zaś oczom ochroniarzy ukazałoby się trzynaście jednopłciowych postaci na szpilkach, rozpierzchających się w różne strony, i nie wiedzieliby, kogo ścigać. Susan T. Cheese i Bidul Tony spotkali się z Braćmi Antitoi – z których tylko jeden umiał i chciał rozmawiać – gdyż to oni sprawowali pieczę nad dywersyjnymi aspektami operacji Sheraton Commander, sami najwyraźniej podlegając jeszcze innym quebeckim wywrotowcom, o znacznie wyższym IQ. Krause i S.T.C. spotkali się z nimi w knajpie Ryle’s przy Inman Square, która co drugą środę urządzała Wieczorek Genderowo-Dysforyczny, przyciągający powabne i uładzone towarzystwo, i którą Bidul Tony właśnie mija, zaraz za Restauracją Okręt, już tylko o jedną przecznicę od witryny sklepu szkło-i-gadżety braci Antitoi. Czuje się nie tyle z powrotem chory, ile dogłębnie zmęczony, chociaż przemaszerował raptem jakieś pięć przecznic – jak po gorączce, takim zmęczeniem komórkowym typu mógłbym-teraz-przespać-tydzień – i spiera się sam ze sobą, czy zapolować na torebki dwóch młodych kobiet o nienachalnej urodzie, które idą kilka kroków przed nim z torebkami na wąziutkich paskach, jak do wieczorowej sukni, zawieszonymi na spadzistych ramionach. Duet jest niejednolity rasowo – rzecz to rzadka i niepokojąca w Bostonie; czarna dziewczyna trajkocze jak najęta, a biała nie odpowiada, jej znużony, ciężki krok i aura nieuwagi aż się proszą o wyrwanie torebki; obie wyglądają na rutynowe ofiary, emanują beznadziejnym znużeniem, które Bidul Tony zawsze uznawał za gwarancję minimum protestu czy pościgu – chociaż biała dziewczyna ma na wystających spod kraciastej spódnicy nogach fantastyczne buty do biegania. Bidul Tony tak się skupił na logistyce i implikacjach ewentualnego zdobycia torebek, którymi chyba sam Pan Bóg dyndał mu przed nosem – jakże inaczej stanąłby w progu sklepu braci Antitoi z żywą gotówką, proponując transakcję, a nie żebrząc łaski; byłaby to wręcz wizyta towarzyska, a nie pogardy godzien lament Odwykowca, który liczy na współczucie – tak intensywnie główkował, omijając imponujących rozmiarów psią kupę i przechodząc przed szerokimi oknami Okrętu, że nawet nie zauważył swojego starego kumpla Matty’ego Pemulisa, niezawodnego źródła współczucia, który wyjrzał przez okno, spuścił wzrok i znowu wyjrzał, przerażony widokiem Bidula Tony’ego po przejściach.

Geoffrey Day zauważył, że większość męskich rezydentów Ennet House nadaje pieszczotliwe przydomki swoim genitaliom. Na przykład Bruno, Jake, Kieł (Minty), Jednooki Mnich, Fritzie, Wania Mięsień Bzykania. Domniemywa, że może to mieć związek z klasą społeczną: ani on sam, ani Ewell, ani Ken Erdedy nie nadają przydomków swoim Oddziałowym. Day, podobnie jak Ewell, odnotowuje w swoim dzienniku sporo danych z dziedziny komparatystyki klas społecznych. Doony Glynn nazywa swój penis Biednym Ryszardem, Chandler Foss przyznaje się do ksywki Bam-Bam. Lenz mówi o swoim Oddziałowym Straszny Wieprz. Day prędzej by umarł, niż się przyznał, że tęskni za Lenzem i jego częstymi monologami o Wieprzu. Rzeczony penis był o tyle ciekawy, że był o dwa, trzy odcienie ciemniejszy niż reszta Lenza; niektórzy tak mają. Lenz potrząsał nim na swoich współlokatorów, ilekroć pragnął podkreślić punkt w dyskusji. Wieprz był krótki, gruby i tępo zakończony, a Lenz uważał go za koronny dowód Polskiej Klątwy – niepozorny na długość, ale szokujący w obwodzie: „Dna ledwo dotknie, ale rozpycha się na boki jak ten szatan, bracie”. Tak brzmiał Lenzowy opis Polskiej Klątwy. Zaskakująco dużą część Dziennika Rekonwalescencji Daya zapełniają cytaty z R. Lenza. Wskutek relegowania Lenza doradca podatkowy Tiny Ewell awansował do Trójki Męskiej z Dayem. Ewell był jedynym człowiekiem w Domu, z którym dało się nawiązać rozmowę o czymkolwiek, co zahacza o głębię, toteż Day poczuł się zniesmaczony, gdy po kilku długich nocach przyłapał się na tym, że prawie tęskni za Lenzem, jego obsesją czasu, paplaniną, zwyczajem robienia stójki przy ścianie w samych bokserkach, potrząsaniem Wieprzem.

A co do rezydentki Ennet House, Kate Gompert, i kwestii depresji:

Niektórzy pacjenci psychiatryczni – plus pewien procent ludzi, którzy tak się uzależnili od chemikaliów w pogoni za uczuciem dobrostanu, że gdy przychodzi chemikalia porzucić, doznają traumy straty sięgającej samego dna duszy – te osoby wiedzą z pierwszej ręki, że istnieje więcej niż jedna odmiana tak zwanej depresji. Jedna odmiana, lajtowa, nazywana jest czasem anhedonią[280] lub melancholią. Jest to rodzaj duchowego otępienia, w którym człowiek zatraca zdolność odczuwania przyjemności i przywiązania do rzeczy uprzednio dla siebie ważnych. Zagorzały gracz w kręgle wypada z ligi i wieczorami przesiaduje w domu, bezmyślnie przeglądając kartridże z kick-boxingiem. Żarłok przestaje jeść. Sensualista stwierdza, że jego ukochany Oddziałowy zmienił się nagle w pozbawiony czucia wyrostek, dyndający smętnie między nogami. Oddana żona i matka odkrywa, że myśl o rodzinie wzrusza ją nagle mniej więcej tak samo jak teoremat Euklidesa. Ta odmiana depresji jest czymś w rodzaju emocjonalnej nowokainy, wprawdzie niezbyt bolesnym, ale przez swoją martwotę deprymującym i… no, depresyjnym. Kate Gompert zawsze uważała ten anhedoniczny stan za swoiste radykalne ogołocenie wszystkich rzeczy przez wypatroszenie ich z treści afektywnych. Określenia, którymi ludzie niebędący w depresji szafują, biorąc ich sens za pełnokrwistą oczywistość – „szczęście”, „joie de vivre”, „upodobanie”, „miłość” – zostają ogołocone do szkieletu i zredukowane do abstrakcyjnych pojęć. Zachowują denotację, ale nie mają konotacji. Anhedoniczka jest nadal w stanie mówić o szczęściu, sensie et al., ale nie jest zdolna ich poczuć, zrozumieć, powiązać z nadzieją ani uwierzyć, że istnieją jako coś więcej niż pojęcia. Każda rzecz staje się zarysem rzeczy. Przedmioty stają się schematami. Świat staje się mapą świata. Anhedoniczka zna się na nawigacji, ale nie ma lokalizacji. Innymi słowy, w żargonie bostońskich AA, staje się Niezdolna do Identyfikacji.

Nic niewart jest standardowy pogląd na samobójstwo dr. J.O. Incandenzy, rozpowszechniony wśród młodszych wychowanków EAT, jakoby wsadził on głowę do mikrofalówki z powodu tego rodzaju anhedonii. Może sądzą tak, ponieważ anhedonia jest często kojarzona z kryzysem dotykającym kompulsywnych zadaniowców, którzy w pewnym wieku stwierdzają, że osiągnęli już wszystko, a nawet więcej, niż mieli nadzieję osiągnąć. Kryzys typu jakie-to-wszystko-ma-znaczenie dotyka Amerykanów w średnim wieku. Jednak nie on zabił Incandenzę. W gruncie rzeczy założenie, że Jegomość osiągnął wszystkie swoje cele i stwierdził, że ich osiągnięcie nie przynosi radości ani nie nadaje sensu egzystencji, mówi więcej o wychowankach EAT niż o ojcu Orina i Hala: pozostając pod wpływem filozofii kija i marchewki, wyznawanej przez deLinta i podobnych mu trenerów, a nie bardziej paradoksalnej szkoły Schtitta/Incandenzy/Lyle’a, młodzi sportowcy, którzy nie umieją się powstrzymać przed utożsamianiem całej swojej wartości z miejscem w rankingu, skłonni są wykorzystywać pogląd, że osiągnięcie celu może wiązać się z poczuciem własnej bezwartościowości, w charakterze psychologicznego straszaka i usprawiedliwiać nim swoją opieszałość w drodze na poranne treningi, kiedy wlokąc się noga za nogą, wąchają kwiatki przy ścieżkach EAT. Pogląd, że osiągnięcia nie gwarantują wewnętrznego poczucia wysokiej wartości, jest dla ludzi w tym wieku abstrakcją, zbliżoną do perspektywy własnej śmierci – „Kajusz jest śmiertelny” i tak dalej. W głębi duszy nadal uważają marchewkę wygranej za Świętego Graala. Mówiąc o anhedonii, markują zapożyczone gesty. Pamiętajmy, że to – w większości – tylko małe dzieci. Dość podsłuchać w łazience albo w kolejce do bufetu rozmowę małoletnich: „Hej tam, jak się masz?”. „Jestem ósmy w tym tygodniu, tak się mam”. Oni nadal wielbią marchewkę. Z ewentualnym wyjątkiem udręczonego LaMonta Chu wszyscy podpisaliby się pod złudnym przekonaniem, że drugi czternastolatek w rankingu kontynentalnym czuje się dwa razy tyle wart co #4 w rankingu kontynentalnym.

Ułuda ułudą, a jednak wiodą szczęśliwe życie. Nawet jeśli tymczasowo. Bardzo możliwe, że maluchy figurujące w dole rankingu są proporcjonalnie szczęśliwsze od dzieciaków sklasyfikowanych wyżej, jako że my (niebędący już przeważnie małymi dziećmi) wiemy, że „chcieć” jest poczuciem bardziej ożywczym niż „mieć”, na to przynajmniej wygląda. Chociaż może jest to tylko prosta odwrotność tego samego złudzenia.

Hal Incandenza, chociaż nie ma jeszcze pojęcia, dlaczego tak naprawdę jego ojciec wsadził głowę do specjalnie przerobionej mikrofalówki w Roku Mydełka Dove w Rozmiarze Próbnym, jest prawie pewien, że nie stało się tak z powodu standardowej amerykańskiej anhedonii. On sam od maleńkości nie doświadczył intensywności życia wewnętrznego: terminy joie i „wartość” są dla niego pospolitymi zmiennymi w równaniach i potrafi nimi sprawnie manipulować ku satysfakcji wszystkich, ale nie własnej, płynącej z przekonania, że jest obecny tu i teraz, wewnątrz własnej łupiny, jako istota ludzka – choć w istocie jest znacznie bardziej robotyczny niż John Wayne. Jednym z jego problemów z Mamuś jest to, że Avril Incandenza żyje w przekonaniu, iż zna go na wylot jako istotę ludzką, i to istotę wewnętrznie wartościową, gdy tymczasem Hal właściwie nic w sobie nie ma i wie o tym. Jego Mamuś, Avril, słyszy w nim swoje własne echo i myśli, że to, co słyszy, to on, co sprawia, że Hal czuje się ostatnio skrajnie samotny.

Ciekawe swoją drogą, że amerykańska sztuka przełomu mileniów traktuje anhedonię i wewnętrzną pustkę jako coś, co jest hip i cool. Może to być pozostałość romantycznej gloryfikacji zjawiska Weltschmertz, co oznacza znużenie światem lub hipsterskie ennui. Może przyczyną tego jest fakt, że większość dzieł sztuki tworzą znużeni światem i wyrafinowani ludzie starsi, a konsumują je młodzi, którzy nie tylko sztukę konsumują, ale studiują ją, szukając podpowiedzi, jak być hip i cool – a pamiętajmy, że dla dzieci i młodzieży być hip i cool znaczy to samo co być podziwianym, akceptowanym i wkluczonym, a zatem Niesamotnym. Zapomnijmy o tak zwanej presji rówieśniczej. To raczej głód rówieśników. No nie? Wkraczamy w duchowe dziecięctwo i oczy nam się otwierają na to, że największy transcendentalny lęk budzi samotność: wykluczenie i zamknięcie w klatce Ja. Gdy osiągamy ten wiek, jesteśmy w zasadzie gotowi przywdziać dowolną maskę, żeby się dopasować, przynależeć, nie być Samemu, my, młodzi. Sztuka amerykańska jest naszym przewodnikiem w inkluzji. Samouczkiem. Pokazuje się nam, jak modelować maskę z ennui i jadowitej ironii w odpowiednio młodym wieku, gdy twarz jest jeszcze dość plastyczna, by przybrać kształt tego, co na sobie nosi. I przywiera do nas ta maska, ten znużony cynizm, który chroni przed łzawym sentymentalizmem i niewyrafinowaną naiwnością. Na tym kontynencie (przynajmniej od Rekonfiguracji) sentymentalizm równa się naiwność. Jedną z cech, która zawsze podobała się widzom w filmie J.O. Incandenzy Amerykańskie stulecie. Widok przez cegłę, jest jego mało subtelna teza, że naiwność to ostatni z prawdziwie zgubnych grzechów w teologii milenialnej Ameryki. A ponieważ o grzechu mówić można tylko metaforycznie, to naturalną koleją rzeczy ponury kartridż Jegomościa traktował głównie o micie, a konkretnie o osobliwie trwałym amerykańskim micie, że cynizm i naiwność wzajemnie się wykluczają. Hal, który jest pusty w środku, ale nie głupi, teoretyzuje na swój prywatny użytek, że to, co uchodzi za modne cyniczne przekroczenie sentymentalizmu, jest w istocie swoistym lękiem przed prawdziwym człowieczeństwem, jako że być prawdziwie ludzkim (przynajmniej w konceptualizacji Hala) znaczy być nieuchronnie sentymentalnym i naiwnym, i skorym do łez, i generalnie żałosnym, znaczy pozostać w fundamentalnie wewnętrznym sensie na zawsze infantylnym, pozostać jakimś takim nie całkiem prawidłowo wyglądającym niemowlęciem, czołgającym się anaklitycznie po mapie, istotą o wielkich wilgotnych oczach i żabio miękkiej skórze, z ogromną czaszką, usmarkaną i zaślinioną. Jedną z prawdziwie amerykańskich cech Hala jest zapewne pogarda dla tego, za czym w istocie tęskni: za tym ohydnym wewnętrznym Ja, nietrzymającym sentymentów i potrzeb, które pulsuje i wije się tuż pod hipsterską pustą maską anhedonii[281].

W Amerykańskim stuleciu.Widoku przez cegłę głównym i sławnym obrazem kluczem jest wibrująca struna fortepianowa – wygląda na wysokie D – której wibracje tworzą przesłodkie, pozbawione ozdobników solo, ale w pewnym momencie w kadr wchodzi mały kciuk, tępo zakończony, wilgotny i blady, a jednak brudny, z jakimś świństwem zaschniętym w kąciku pod paznokciem, drobny i gładki, ewidentnie niemowlęcy, i gdy ten kciuk dotyka struny, wysoki ton natychmiast zamiera. Cisza, która następuje, jest miażdżąca. W późniejszej części filmu, po wyczerpującym i dydaktycznie panoramicznym prześledzeniu cegły, wracamy do struny fortepianowej, kciuk został usunięty i wysoki, słodki ton rozbrzmiewa na nowo, niezrównanie czysto i solo, a jednak tym razem, w miarę jak głośność się nasila, tym razem jest podszyty jakąś zgnilizną, czymś mdląco słodkim, przejrzałym i potencjalnie cuchnącym trąci to przeczyste D, w miarę nabierania głośności, zrazu coraz czyściejsze, głośniejsze i dysfotyczne, ale po upływie kilku sekund orientujemy się, że jesteśmy w samym środku tego czystego, niezmanipulowanego tonu i marzymy, i może nawet modlimy się o to, żeby niemowlęcy kciuk wrócił i go uciszył.

Hal jest jeszcze za młody, żeby wiedzieć, że drętwa pustka nie jest jedyną odmianą depresji. Martwooka anhedonia to zaledwie remora płynąca u boku prawdziwego drapieżnika, Wielkiego Białego Rekina bólu. Autorytety nazywają ten stan „depresją kliniczną”, „depresją inwolucyjną” lub „dysforią jednobiegunową”. Zamiast prostej niezdolności do uczucia, martwoty duszy, ta depresja ludojad, którą Kate Gompert odczuwa zawsze przy Odstawianiu sekretnej marihuany, jest sama w sobie uczuciem. Uczucie to ma wiele nazw – „boleść”, „rozpacz”, „udręka”, albo też Burtonowska „melancholia” lub bardziej autorytatywna „depresja psychotyczna” Jewtuszenki – jednak Kate Gompert, przyczajona z tym czymś w okopach, zna je po prostu jako To.

To oznacza poziom psychicznego bólu całkowicie niekompatybilny z ludzkim życiem, jakie znamy. To jest poczuciem radykalnego i przenikliwego zła, niebędącego cechą, lecz esencją świadomej egzystencji. To jest poczuciem zatrucia, które przenika Ja na najbardziej elementarnych poziomach. To oznacza mdłości komórek i duszy. To jest niedrętwą intuicją, że świat jest w pełni bogaty i ożywiony, i niepodobny do mapy, a zarazem doszczętnie bolesny i zły, i antagonistyczny wobec Ja, na którym to depresyjnym Ja To pieni się i koaguluje, zagarniając Ja w swoje czarne fałdy i wchłaniając w siebie, aż do osiągnięcia mistycznej wręcz jedności ze światem, którego każdy składnik oznacza bolesną krzywdę dla Ja. Emocjonalny charakter Tego, uczucie, które Gompert opisuje jako To, jest chyba w znacznej mierze nieopisywalne, chyba że jako swoiste podwójne wiązanie, w którym każda/wszystkie alternatywy kojarzone z ludzkim działaniem – siedzieć albo stać, działać albo odpoczywać, mówić albo milczeć, żyć albo umierać – są nie tylko nieprzyjemne, ale dosłownie koszmarne.

To jest również samotne na nieprzekazywalnym językiem poziomie. Nie ma sposobu, żeby Kate Gompert choćby zaczęła tłumaczyć komukolwiek, nawet innej osobie cierpiącej na kliniczną depresję, jak się odczuwa depresję kliniczną, ponieważ osoba w takim stanie nie jest zdolna do empatii z drugą żywą istotą. Anhedoniczna Niezdolność do Identyfikacji także stanowi integralną część Tego. Gdy osobie w bólu fizycznym trudno jest zająć się czymś innym poza bólem[282], to osoba w depresji klinicznej nie umie nawet wyobrazić sobie drugiej osoby lub rzeczy jako wolnej od uniwersalnego bólu, który ją trawi komórka po komórce. Wszystko stanowi część problemu i nie ma rozwiązania. To piekło.

Szczególną samotność odczuwa Kate Gompert wobec autorytatywnego terminu „depresja psychotyczna”. Pomyślmy o tym w ten sposób: dwaj ludzie wrzeszczą z bólu. Jednego torturują prądem elektrycznym. Drugiego nie. Torturowany prądem elektrycznym nie jest psychotykiem, jego wrzaski są stosowne do okoliczności. Ten, który nie jest torturowany, jest natomiast psychotykiem, gdyż postronni stawiający diagnozę nie widzą elektrod ani mierzalnego w amperach natężenia. Jedną z najmniej przyjemnych rzeczy związanych z byciem w depresji psychotycznej na oddziale pełnym pacjentów cierpiących na depresję psychotyczną, jest uświadomienie sobie, że ci inni wcale nie są psychotykami, że ich wrzaski są jak najbardziej stosowne do pewnych okoliczności, których specyficzny urok polega na tym, że są nie do wykrycia przez osoby z zewnątrz. Stąd też samotność: to jest obieg zamknięty: prąd pochodzi i jest odbierany ze środka.

Osoba w tak zwanej depresji psychotycznej, która próbuje się zabić, robi to nie z poczucia, cytuję, „beznadziejności” czy jakiegoś innego abstrakcyjnego przekonania, że życiowe aktywa i debety się nie zgadzają. A już na pewno nie dlatego, że śmierć wydała jej się nagle pociągająca. Osoba, u której niewidoczne udręczenie Tym doszło do poziomu nieznośności, zabija się na tej samej zasadzie, na jakiej ktoś uwięziony w płonącym wieżowcu wyskakuje wreszcie przez okno. Nie łudźcie się co do ludzi wyskakujących przez okna płonącego budynku. Ich lęk przed upadkiem z dużej wysokości jest dokładnie taki sam, jaki byłby wasz czy mój lęk, gdybyśmy stanęli w tym samym oknie, sprawdzając widok z góry: ergo lęk przed upadkiem to constans. Zmienną jest tutaj drugi lęk, tzn. lęk przed ogniem: gdy płomienie się przybliżają, śmiertelny upadek z okna staje się mniej strasznym z tych dwóch lęków. Motywem nie jest pragnienie upadku; jest nim lęk przed ogniem. Lecz żaden z ludzi, którzy stoją na chodniku, patrzą w górę i krzyczą: „Nie rób tego!” albo „Trzymaj się!”, nie rozumie tego skoku. Nie do końca. Trzeba by przeżyć uwięzienie w pożarze, żeby naprawdę zrozumieć lęk przerastający grozę upadku.

Dlatego wiązanie osoby tkwiącej w kleszczach Tego Paktem o Samobójstwie, praktykowane w dobrej wierze przez niektóre placówki odwykowe, jest zwyczajnym absurdem. Taka umowa będzie bowiem powstrzymywać daną osobę tylko do momentu wystąpienia tych dokładnie okoliczności psychicznych, które stanowiły powód podpisania umowy, a dzieje się to w sposób niewidoczny, niepostrzeżenie. Życzliwy Personel ośrodka odwykowego nie rozumie po prostu, że naczelny strach przed Tym skaże rezydenta w depresji na jeszcze głębszą samotność.

Dwa lata temu w szpitalu Newton-Wellesley w Newton Kate Gompert poznała pewnego współpacjenta w depresji psychotycznej: był to mężczyzna po pięćdziesiątce, inżynier budownictwa lądowego, którego hobby stanowiły modele pociągów – takie jak Lionel Trains Inc. etc. – dla których konstruował niewiarygodnie zawiłe systemy zwrotnic i torów, zapełniając nimi pokój wypoczynkowy w piwnicy. Jego żona przynosiła mu zdjęcia tych pociągów i torowisk na oddział zamknięty, żeby sobie przypomniał. Mężczyzna mówił, że cierpi na depresję psychotyczną od siedemnastu lat i Kate Gompert nie miała powodu mu nie wierzyć. Był krępy i smagły, z rzednącymi włosami i dłońmi, które trzymał absolutnie nieruchomo, kiedy siedział. Dwadzieścia lat wcześniej poślizgnął się na plamie oliwy 3 w 1, którą smarował tory swoich kolejowych modeli, i walnął głową o betonową podłogę pokoju rekreacyjnego w piwnicy domu na Wellesley Hills, a gdy ocknął się na oddziale intensywnej terapii, był w depresji przekraczającej ludzką wytrzymałość i tak mu już zostało. Nigdy nie próbował popełnić samobójstwa, chociaż przyznał się, że tęskni do nieświadomości bez końca. Jego żona była bardzo religijna i pełna miłości. Chodziła na mszę codziennie. Była bardzo religijna. On też chodził codziennie na mszę, gdy nie siedział na oddziale zamkniętym. Modlił się o ulgę. Nadal miał pracę i hobby. Do pracy chodził regularnie, biorąc zwolnienia lekarskie, tylko kiedy niewidzialna udręka nasilała się tak, że przestawał sobie ufać, albo kiedy psychiatrzy proponowali mu próbę jakiejś radykalnej nowej terapii. Próbowali z nim Trójpierścieniowych Leków Przeciwdepresyjnych, inhibitorów MAOI, terapii śpiączki insulinowej, Selektywnych Inhibitorów Wychwytu Zwrotnego Serotoniny[283], nowych i wywołujących liczne skutki uboczne leków czteropierścieniowych. Skanowali mu płaty mózgowe i matryce afektywne pod kątem obecności uszkodzeń i blizn. Nic nie działało. Nawet wysokoamperowe elektrowstrząsy nie łagodziły Tego. Czasami tak bywa. Niektóre przypadki depresji wykraczają poza granice ludzkiej pomocy. Przypadek tego mężczyzny wpędzał Kate Gompert w histeryczny lęk. Myśl, że ten mężczyzna chodzi dzień w dzień do pracy i na mszę i buduje zminiaturyzowane torowiska, nieustannie czując się mniej więcej tak, jak Kate Gompert czuła się na tym oddziale, przerastała jej wyobraźnię. Racjonalno-duchowym zmysłem wiedziała, że ten mężczyzna i jego żona muszą być obdarzeni odwagą wykraczającą poza wszelkie znane kryteria odwagi. Lecz w swojej zatrutej duszy Kate Gompert odczuwała jedynie paraliżujący lęk na myśl o skulonym, martwookim człowieku, który powoli i starannie układa miniaturowe tory w ciszy wyłożonego boazerią pokoju wypoczynkowego, w ciszy absolutnej, jeśli nie liczyć odgłosu oliwienia torów i spinania ich fragmentów, mając głowę pełną trucizny i robali, a każda komórka jego ciała wyje o uwolnienie od płomieni, na które nikt nie może nic poradzić ani nawet mu ich współczuć.

Ów mężczyzna w przewlekłej depresji psychotycznej został ostatecznie przeniesiony do ośrodka na Long Island, na badania kwalifikujące do radykalnie nowej metody psychochirurgii, polegającej na wtargnięciu głęboko w mózg i wyrwaniu całego układu limbicznego, czyli tej części mózgu, która odpowiada za uczucia i doznania. Największym marzeniem tego mężczyzny była anhedonia, kompletne odrętwienie psychiczne. Czyli śmierć na żywo. Kate Gompert domyśliła się, że perspektywa radykalnej psychochirurgii była dla niego marchewką nadającą życiu akurat tyle znaczenia, żeby trzymał się jeszcze parapetu samymi paznokciami, zapewne poczerniałymi i zdeformowanymi od ognia. No i żona: zdaje się, że autentycznie kochał żonę, a ona jego. Co wieczór kładł się do łóżka, tuląc ją w ramionach i płacząc, żeby To się skończyło, a żona się modliła albo odprawiała pobożne praktyki z różańcem.

Małżonkowie zdobyli adres matki Kate Gompert i od dwóch lat przysyłali Kate kartki bożonarodzeniowe, Państwo Ernestowie Feasterowie z Wellesley Hills, MA, w których zapewniali ją, że jest stale obecna w ich modlitwach i życzą jej wszelkiej dostępnej radości. Kate Gompert nie wie, czy panu Ernestowi Feasterowi wyrwali układ limbiczny, czy nie. Czy dostąpił anhedonii. Na kartkach bożonarodzeniowych figurowały bolesne akwarelki lokomotyw. Kate Gompert z trudem znosi myśl o nich, nawet w najlepszych czasach, do których obecne nie należą.

14 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Pierwszy dzień panny Ruth van Cleve po obowiązujących nowych rezydentów trzech dniach Reżimu Domowego. Wolno jej teraz uczestniczyć w spotkaniach poza Enfield, pod warunkiem że towarzyszy jej ktoś ze starszych rezydentów, uznany przez Personel za bezpiecznego. Ruth van Cleve kroczy w szpilkach obok cierpiącej na depresję psychotyczną Kate Gompert, przez Prospect St. na południe od Inman Square, Cambridge, tuż po godz. 22:00, paplając bez ustanku.

Ruth van Cleve staje się bolesnym towarzystwem dla Kate Gompert. Wywodzi się z Braintree na Południowym Wybrzeżu, ma wielokilogramową niedowagę, używa szminki barwy mosiądzu i ma suche włosy natapirowane zgodnie z modą na wielkie głowy sprzed kilkudziesięciu lat. Jej twarz ma typową dla późnego stadium uzależnienia od Kości[284] owadzią urodę, z wklęsłą, wydłużoną szczęką. Suche włosy tworzą zmierzwioną chmurę, spod której wyzierają malutkie oczka i ten sterczący dziób. Joelle van D. mówi, że Ruth van Cleve wygląda, jakby głowa wyrosła jej z włosów, a nie odwrotnie. Włosy Kate Gompert są strzyżone pod garnek i przynajmniej mają jakiś kolor.

Kate Gompert cztery noce nie spała, więc jej zgarbiona postać sunie przez Prospect leniwie jak łódka, której nigdzie się nie spieszy. Ruth van Cleve gada non stop w jej prawe ucho. Jest około godz. 22:00, sobota, i sodowe latarnie to gasną, to zapalają się z powrotem z urywanym buczeniem, coś widocznie słabo kontaktuje. Ruch pieszych nasilony, a umarlaki i pijacy, którzy zamieszkują ulice wokół Inman Square, tłoczą się na obrzeżach chodnika, a gdy Kate Gompert zerka na odbicia (przechodniów i półżywych domorosłych artystów) w przyciemnionych szybach okien sklepowych, widzi tylko przepływające bokiem głowy, nieprzyczepione do niczego. Odczepione płynące głowy. W niszach wejściowych sklepów widać niekompletne osoby na wózkach inwalidzkich, z kreatywnymi pojemniczkami w miejscach kończyn i wypisanymi ręcznie zachętami do udzielenia pomocy.

Narracja ustna zaczyna nabierać kształtu. Panna Ruth v.C. została zesłana do Ennet House przez Wydział Opieki Społecznej i Sąd Rodzinny, gdy na ślepej uliczce w Braintree, MA, znaleziono jej nowo narodzone dziecko, owinięte w ulotki MalMartu reklamujące Wielkie Promocje Równonocnej Pełni, których termin upływał 1.11, w niedzielę. Ruth van Cleve dość nieroztropnie zostawiła na rączce porzuconego noworodka szpitalną bransoletkę identyfikacyjną z datą urodzenia, swoim imieniem i nazwiskiem oraz numerem Karty Zdrowia. Dziecko podobno leży teraz w szpitalnym inkubatorze gdzieś na Południowym Wybrzeżu, podłączone do aparatury i szprycowane Klonidyną[285], którą mu przepisano z uwagi na wrodzone uzależnienie od substancji, których Kate Gompert może się tylko domyślać[286]. Ojciec dziecka Ruth van Cleve, według jej relacji, pozostaje pod ochroną i opieką Władz Więziennych hrabstwa Norfolk i jak podkreśla kilkakrotnie Ruth van Cleve, oczekuje wyroku za prowadzenie firmy farmaceutycznej bez licencji.

Kate Gompert uważa za nadzwyczajne to, że potrafi posuwać się do przodu bez jakiegokolwiek świadomego udziału woli poruszania się do przodu. Stawia lewą stopę przed prawą stopą, a potem prawą stopę przed lewą stopą i sunie naprzód całą swoją osobą, chociaż jest w stanie skupić się tylko na jednej stopie naraz. Głowy przepływają w pociemniałych oknach. Kilku Latynosów ze stojącej w pobliżu grupy poddaje je, gdy przechodzą obok, swoistej seksualnej inspekcji – bo chociaż ma niedowagę, suche włosy i jędzowaty wygląd, to Ruth van Cleve swoją manierą, strojem i włosami nadaje komunikat, że seksualność i seks to jej specjalność.

Ujemną stroną zapisania się na rekonwalescencję do AN zamiast do AA jest dostępność i lokalizacja zebrań. Innymi słowy, zebrań AN jest mniej. W sobotni wieczór można stanąć na dachu Ennet House w Enfield i mieć pewność, że w którąkolwiek stronę się splunie, zawsze trafi się w jakiś pobliski klub AA. Tymczasem najbliższe popołudniowo sobotnie zebranie AN odbywa się w Płn. Cambridge, w siedzibie grupy Czyści i Beztroscy, słynącej z pyskówek i rzucania krzesłami: Zebranie dla Początkujących trwa od 20:00 do 21:00, a stałych członków od 21:00 do 22:00, specjalnie tak późno, żeby zagłuszyć wiadomą tęsknotę, którą co sobota odczuwa wielu narkomanów, albowiem sobotni wieczór to legendarna Party Night, nawet dla osób, które już od dawna nie robią nic innego, tylko imprezują 24/7/365. Jednak powrót z Inman Square do Ennet House to istny koszmar: trzeba przejść pieszo Prospect St. do Central Square, tam wsiąść w Czerwoną Linię do stacji Park Street, gdzie szału można dostać, bo pociągi Zielonej Linii B jadą bez końca na zachód Comm. Ave. – a jest już po godz. 22:15, co znaczy, że Kate Gompert ma 75 minut na dowiezienie siebie i tej okropnej, przyprawiającej o depresję, dziwkowatej i gadatliwej nowicjuszki do Domu przed capstrzykiem. Słowotok Ruth van Cleve ma charakter tak dalece niezależny od uwagi słuchacza, że zdaniem Kate Gompert może się równać tylko z Randym Lenzem, który został poproszony o zażywanie Substancji i molestowanie zwierząt gdzie indziej, po czym odszedł z Domu, kto wie, ile to było dni czy tygodni temu.

Dziewczęta wchodzą i wychodzą ze stożków epileptycznego światła migających latarni. Kate Gompert próbuje się nie wzdrygnąć, gdy Ruth van Cleve pyta ją, czy wie, gdzie można dostać dobrą i tanią szczoteczkę do zębów. Cała energia duchowa Kate Gompert skupiona jest na lewej, a potem prawej stopie. Jedną z głów, których nie dostrzega w szybach, płynącą obok jej własnej nierozpoznawalnej głowy i chmury włosów Ruth van Cleve, jest koścista i upiorna przez zapadnięte oczy głowa Bidula Tony’ego Krause’a, który idzie za nimi w odległości kilku kroków, naśladując krok w krok ich nieco wężykowatą trajektorię i nie spuszczając z oka torebek, które, jak sobie wyobraża, zawierają coś więcej niż drobne na bilet i breloczki Nowicjuszek AN.

Waporyzator krztusi się, syczy i zaparowuje okna sali, gdy Jim Troeltsch wsuwa kartridż z walkami zapaśniczymi zawodowców do małego wizora TP, przywdziewa swoją najszykowniejszą sportową marynarkę, przyczesuje na mokro włosy, aż przybierają wygląd tupeciku, i zasiada z powrotem na swojej pryczy, obstawiony butelkami Seldane i dwuwarstwowymi chusteczkami do twarzy, gotowy do rozpoczęcia akcji. Jego współlokatorzy dawno już zwęszyli, co się święci, i się ewakuowali.

Stojąc na palcach w zakręcającym korytarzu Subdormitorium B i używając trzonka odwróconej rakiety tenisowej, której winylowy pokrowiec może machinalnie zapinać i rozpinać zamkiem błyskawicznym, gdy obraca trzonkiem w koło, Michael Pemulis delikatnie unosi jeden z paneli podwieszanego sufitu i podpiera go aluminiowym prętem, zmieniając pozycję panelu na pręcie z kwadratu na romb i bardzo uważając, żeby nie spadł.

Lyle wznosi się w siadzie skrzyżnym na parę mm ponad szczyt podajnika ręczników w nieoświetlonej siłowni: oczy wywrócone białkami do góry, usta poruszają się nieznacznie, nie wydając dźwięku.

Trener Schtitt i Mario prują z góry w dół West Commonwealth na starym bmw Schtitta, zmierzając do Niskotemperaturowych Wyrobów Cukierniczych Evangeline’s w Newton Center, u stóp tak zwanego Wzgórza Złamanych Serc, Schtitt z zaciekłą miną wychyla się do przodu jak narciarz, a jego biały szal łopocze bezładnie, biczując po twarzy Maria, usadowionego w koszu motocykla i też wychylonego w kierunku jazdy, w pełnej gotowości do wzniesienia triumfalnego okrzyku, gdy wylądują na dole.

Pani Avril Incandenza, która ma koło siebie trzy czy cztery zapalone papierosy, zdobywa w Informacji numer telefonu i e-mail instytucji dziennikarskiej mieszczącej się pod adresem Blasted Expanse Blvd, East Tucson, AZ, a następnie zaczyna tam dzwonić, wciskając klawisze konsoli tępym końcem niebieskiego flamastra.

– AJJJA! – krzyczy mężczyzna, nacierając na zakonnicę z narzędziem elektrycznym.

Krzepka zakonnica natychmiast odkrzykuje „AJJJA!” i wymierza mężczyźnie fachowego kopniaka, przy czym jej habit faluje w skomplikowany sposób. Walczący obchodzą się czujnie dookoła w opuszczonym magazynie; oboje powarkują. Zakonnicy przekrzywił się przybrudzony welon; wierzch jej dłoni, zwiniętej w ostrą pięść według reguły sztuki walk i wystawionej do przodu, zdobi fragment spłowiałego tatuażu z jakimś szponiastym ptakiem drapieżnym. Tak zaczyna się kartridż, gwałtownym in medias res, ale zaraz zastyga w połowie bojowego wyskoku zakonnicy, a jego tytuł, Siostra Krwi. Twarda zakonnica, roztapia się i ocieka upiornym krwistym światłem na napisy przesuwające się dołem ekranu. Bridget Boone i Francis L. Unwin weszły nieproszone i przyłączyły się do Hala w Sali Projekcyjnej 6: teraz siedzą skulone przy bocznych oparciach drugiej w tym pokoju kanapy, stykając się podeszwami stóp, a Boone zajada nieautoryzowany mrożony jogurt z walcowatego kartonu. Hal przykręcił potencjometr. Tytuł filmu i napisy końcowe rzucają czerwony blask na ich twarze. Bridget Boone zapraszającym gestem wyciąga karton z deserem w stronę Hala, który tytułem odmowy wskazuje swój policzek wypchany grudką kodiaka i nachyla się teatralnie, żeby splunąć. Można odnieść wrażenie, że śledzi napisy z wielką uwagą.

– Co to ma być? – pyta Fran Unwin.

Hal odwraca się do niej bardzo powoli, a potem jeszcze wolniej podnosi prawą rękę z piłką tenisową, którą ściska w garści, wskazuje monitor, na którym 50-punktowy tytuł nadal ciurka czerwienią, napisy i zatrzymaną scenę.

Bridget Boone gromi go wzrokiem.

– Co cię ugryzło?

– Izoluję się. Przyszedłem tutaj, bo chcę pobyć sam.

Bridget Boone je czekoladowy jogurt w irytujący Hala sposób: wygrzebuje go łyżką, po czym odwraca łyżkę, tak że zawartość łyżki zawsze trafia do jej ust do góry nogami, na co tylko czeka wysunięty język, który przenosi jogurt do jamy ustnej bez pośrednictwa zimnej łyżki, co z jakiegoś powodu za każdym razem działa Halowi na nerwy.

– No to trzeba było zamknąć drzwi na zasuwkę.

– Tylko że drzwi Sal Projekcyjnych nie mają zasuwek[287], jak doskonale wiesz.

Okrągłolica Frannie Unwin mówi:

– Ćśśś.

Boone do tego czasami bawi się pełną łyżką, udając, że to samolocik, zanim odwróci ją i wprowadzi do ust.

– Może to trochę dlatego, że to jest sala publiczna, dla wszystkich, której osoba myśląca nie wybrałaby do izolacji.

Hal się nachyla, żeby splunąć i pozwala ślinie powisieć chwilę, zanim ją wypuści, więc ślina wisi i powoli się rozciąga.

Boone równie wolno wyjmuje z ust oblizaną łyżkę.

– I to bez względu na to, jak dąsałaby się ta osoba z powodu swojej gry czy też prawie przegranej na oczach wszystkich, jak słyszałam.

– Bridget, zapomniałem ci powiedzieć, że w Rite Aid widziałem wielką wyprzedaż emetyków. Na twoim miejscu pognałbym tam natychmiast.

– Jesteś podły.

Bernadette Longley wtyka w drzwi swoją podłużną, kanciastą głowę, widzi Bridget Boone i mówi:

– Tak mi się zdawało, że cię słyszę w środku.

Po czym wchodzi nieproszona, holując za sobą Jennie Bash.

Hal pojękuje.

Jennie Bash spogląda na duży ekran. Tematem muzycznym kartridża jest chorał żeński, bardzo ciężki i ironiczny w dyskantach. Bernadette Longley patrzy na Hala.

– Wiesz, że po korytarzach chodzi taka wielka baba z notesem i strasznie zawziętą miną i cię szuka?

Boone machinalnie huśta łyżką w tę i z powrotem.

– On się izoluje. Nie odpowiada na pytania i pluje megaobrzydliwie, żeby dać temu wyraz.

Jennie Bash zagaduje Hala:

– Nie masz przypadkiem wielkiego wypracowania dla Thierry na jutro? Bo słyszałam jęki przez drzwi pokoju Strucka i Shawa.

Hal ugniata żuty tytoń językiem.

– Już napisane.

– Coś podobnego – mówi Bridget Boone.

– Napisane, przepisane, sformatowane, wydrukowane, sprawdzone, zszyte.

– Sprawdzone tak, że mucha nie siada – dodaje Boone, kręcąc młynka łyżką. Hal widzi po niej, że wypaliła parę lufek. On sam patrzy prosto w ekran na ścianie, ściskając piłkę tak mocno, że ramię nabrzmiewa mu do dwukrotnej grubości.

– Plus słyszałam, że twój najlepszy przyjaciel na świecie zrobił dzisiaj coś bardzo śmiesznego – mówi Longley.

– Ma na myśli Pemulisa – informuje Hala Fran Unwin.

Bridget Boone buczy jak bombowiec i zatacza łyżką szeroki krąg.

– To na pewno za dobra historia, żeby jej nie zataić, skazując mnie na niezaspokojoną ciekawość, która będzie narastała i narastała, aż w końcu będę musiał usłyszeć, o co chodzi, albo paść trupem na miejscu.

– Co go ugryzło? – pyta Jennie Bash, zwracając się do Fran Unwin. Fran Unwin jest dziewczyną o twarzy Hanumana, z tułowiem dwa razy dłuższym niż nogi, i gra w przykucu, jakby po małpiemu. Bernadette Longley ma na sobie spodnie do kolan w ukośne biało-czerwone paski i bluzę na lewą stronę. Wszystkie dziewczyny są już w samych skarpetkach. Hal zauważył, że dziewczyny zawsze zzuwają buty, gdy zamierzają coś oglądać. Osiem pustych białych sneakersów stoi niemo i kuriozalnie w różnych punktach sali, zapadając się lekko w wykładzinę dywanową. Nie ma dwóch, które wskazywałyby dokładnie ten sam kierunek. Gracze płci męskiej mają natomiast skłonność do niezdejmowania obuwia, kiedy przychodzą gdzieś posiedzieć. Dziewczyny literalnie ucieleśniają powiedzenie „poczuć się jak w domu”. Chłopcy, kiedy przychodzą gdzieś i siadają, emanują aurą przejściowości. Pozostają ubrani i gotowi do wyjścia. Tak samo jest, gdy Hal przychodzi gdzieś, gdzie już zebrali się inni ludzie. Zdaje sobie sprawę, że ludzie odczuwają jego obecność jako czysto techniczną, że widzą jego gotowość do wyjścia w każdej chwili. Boone wyciąga kartonowy kubek TCBY[288] w stronę Longley, przechylając go zachęcająco w przód i w tył. Longley nadyma policzki i wypuszcza powietrze, wydając odgłos znużenia. Co najmniej trzy różne zapachy wody kolońskiej i kremu do twarzy walczą o prymat w tym pomieszczeniu. Darmowe buty LA Gear należące do Bridget Boone leżą oba na boku, przewrócone siłą, z jaką Bridget skopała je z nóg. Ślina Hala uderza dźwięcznie w dno kosza na śmieci. Jennie Bash ma grubsze ramiona niż Hal. W Sali Projekcyjnej panuje czerwony półmrok. Bash pyta Unwin, co oglądają.

Siostra Krwi. Twarda zakonnica, jeden z nielicznych komercyjnych sukcesów Jegomościa, nie zarobiłby tyle, ile zarobił, gdyby nie ukazał się w momencie, gdy InterLace zaczynał kupować premierowe filmy fabularne do swojego płatnego menu, promując je jednorazową Dyseminacją Spontaniczną. Tego rodzaju nieprzyzwoity, szokujący film mógł liczyć na góra dwutygodniową projekcję w ośmio- i więcej salowych multipleksach, po czym zszedłby z ekranów prosto w limbo nijakich brązowych pudełek taśm wideomagnetycznych. Krytyczna opinia Hala o tym filmie jest taka, że Jegomość w mrocznych chwilach, gdy abstrakcyjne kwestie teoretyczne zdawały się otwierać drogę ucieczki od znacznie dokuczliwszego wysiłku tworzenia kartridżów, które byłyby po ludzku prawdziwe lub zabawne, kręcił filmy w duchu komercyjnych obrazów gatunkowych, lecz tak groteskowo wyolbrzymiał w nich sztuczki formalne odnośnych gatunków, że powstawały ironiczne metakinematograficzne parodie tychże gatunków: „sub/inwersje gatunkowe”, jak zwykli je nazywać omamieni znawcy. Sama idea metakinematograficznej parodii była, zdaniem Hala, nadęta i kabotyńska i żenujący był dla niego fakt, że Jegomość najwyraźniej zawsze dawał się uwieść tym samym komercyjnym konwencjom, które usiłował parodiować, zwłaszcza chwytliwej konwencji brutalnego odwetu, czyli katartycznej krwawej łaźni, czyli sytuacji, w której bohater wszelkim sposobem stara się odejść od gatunkowego świata kija i pięści, lecz niesprawiedliwe okoliczności każą mu wrócić do stosowania przemocy i w finale następuje katartyczna krwawa łaźnia, a publiczność, zamiast się smucić, bije brawo. Najlepszy w tym duchu był film Jegomościa Noc chodzi w sombrero, metawestern w stylu Langa, ale także całkiem solidny western, z kiczowatą, chałupniczej roboty scenografią wnętrz, ale z zapierającymi dech zdjęciami plenerów w okolicach Tucson, AZ, historia o ambiwalentnym, lecz ostatecznie mściwym synu, rozegrana na tle popielatego nieba i szerokokątnych cielistych gór, z minimalną chlapaniną – śmiertelnie postrzeleni łapali się za pierś i rozkosznie padali na bok, nie tracąc kapeluszy z głów. Siostra Krwi. Twarda zakonnica była w zamyśle ironiczną prześmiewką z krwawych filmów o duchownych mścicielach z późnych lat 90. PS. Jegomość nie zaskarbił sobie przyjaciół po żadnej stronie Wklęsłości staraniami o kręcenie tego filmu w Kanadzie.

Hal próbuje sobie wyobrazić tyczkowatego, zgarbionego, roztrzęsionego, bocianopodobnego Jegomościa, jak pochylony pod osteoporotycznym kątem nad sprzętem do montażu cyfrowego godzinami powtarza komendę wytnij/wklej, montując Siostrę Krwi. Twardą zakonnicę w subwersyjną inwersję gatunku – i ani w ząb nie daje rady odgadnąć, co Jegomość mógł czuć, kiedy tak cierpliwie się trudził. Może taki właśnie był cel metagłupoty tego przedsięwzięcia: wprawiać coś w ruch, nie czując nic[289].

Jennie Bash zostawiła drzwi SP 6 otwarte na oścież, więc Idris Arslanian, Todd „Postaw Hej!” Possalthwaite i Kent Blott dryfują po kolei do środka i zasiadają po indiańsku, luźnym półkolem, na grubym dywanie, pomiędzy rozwalonymi na kanapie dziewczynami a rozwalonym Halem, zachowując mniej więcej pełną uszanowania ciszę. Żaden nie zdjął butów. Nos Possalthwaite’a jest gigantycznym obandażowanym kulfonem. Kent Blott nosi wędkarską czapkę z bardzo długim daszkiem. Dziwna, nikła woń hot dogów, która snuje się za Idrisem Arslanianem, zaczyna przenikać zapachy wód kolońskich unoszące się w pomieszczeniu. Arslanian nie ma tym razem nylonowej chustki na oczach, ale ma ją na szyi; nikt go o to nie zagaduje. Wszystkie młodsze dzieciaki to wytrawni widzowie, więc natychmiast pochłania je akcja Siostry Krwi, co starsze dziewczyny poczytują widocznie za psychiczną sugestię, bo ulegają i też zaczynają oglądać, a po chwili Hal jest w tej sali jedyną osobą nie w pełni zaangażowaną.

Akcja filmu zaczyna się od znalezienia krzepkiej panny w typie motocyklistki z podłej dzielnicy Toronto w stanie przedawkowania, pobitej, molestowanej i okradzionej ze skórzanej kurtki, pod furtą klasztoru żeńskiego w centrum miasta. Panna zostaje odratowana, odchuchana, otoczona przyjaźnią i kierownictwem duchowym, wreszcie nawrócona – „wybawiona”: to słowo pada bardzo często w dialogach pierwszego aktu – przez twardą starszą zakonnicę, która, jak się okazuje (jak wyznaje), sama została wyciągnięta z życia harleyowców, dilowania i narkomanii przez jeszcze twardszą zakonnicę, która to zakonnica została wybawiona przez twardą zakonnicę eksharleyówę i tak dalej. Ostatnia uratowana motocyklistka zostaje twardą, otrzaskaną z życiem ulicy zakonnicą w tymże miejskim zakonie i w podłej dzielnicy zyskuje sobie przydomek Siostra Krwi. Nie bacząc na welon, dalej jeździ harleyem po parafiach, dalej zna aikido i nie ma z nią żartów; taka jest opinia ulicy.

Osią motywacyjną narracji jest fakt, że prawie całe zgromadzenie zakonne składa się z sióstr wybawionych z podłych zaułków Toronto przez starsze, twardsze wybawione zakonnice. I tak, niezliczone nowenny później, Siostra Krwi czuje ów przechodni duchowy zew do wyjścia na miasto i znalezienia sobie zdemoralizowanej nastoletniej kobiety, aby ją „wybawić” i sprowadzić do zakonu, a tym samym spłacić duchowy dług wobec starej twardej zakonnicy, która wybawiła ją. Niejasne procesy (może Toronto prowadziło spis zdemoralizowanych-lecz-wybawialnych nastolatek? – wtrąca średnio dowcipnie Bridget Boone) doprowadzają Siostrę Krwi do mocno zdemoralizowanej torontońskiej punkówy z bliznami po oparzeniach, ponurej i, owszem, stosunkowo twardej, ale zarazem wrażliwej i udręczonej emocjonalnie (jej pokryta różowymi lśniącymi bliznami twarz krzywi się żałośnie, gdy dziewczyna myśli, że Siostra Krwi na nią nie patrzy) straszliwym spustoszeniem, jakie znosi na skutek szaleńczego i niewzruszonego uzależnienia od cracku, który trzeba samemu preparować za pomocą eteru, który jest silnie zapalny, a stosowany był, zanim ktoś odkrył, że ten sam efekt można osiągnąć z sodą oczyszczoną poddaną przepływowi temperatury, co lokuje film w czasie Przed Sponsoringiem nawet dosadniej niż gwiaździsta fioletowa fryzura twardej udręczonej punkówy[290].

Tak czy owak, Siostra Krwi ostatecznie wyciąga dziewczynę z nałogu, pielęgnując ją przez okres Odwyku w zamkniętej zakrystii, a dziewczyna stopniowo się rozchmurza – przestaje majstrować przy zamku szafki z winem mszalnym, przestaje pierdzieć demonstracyjnie podczas porannego brewiarza i nieszporów, przestaje nachodzić przebywających w klasztorze trapistów, pytając o godzinę albo o jakiś inny drobiazg, żeby podpuścić ich do nieopatrznej wypowiedzi, etc. Kilka razy jej twarz krzywi się boleśnie i wrażliwie, nawet gdy Siostra Krwi na nią patrzy. Dziewczyna zostaje ostrzyżona na krótko, tak jakoś po lesbijsku, i odrosty jej włosów okazują się jasnobrązowe. Siostra Krwi, odsłaniając bicepsy że daj Panie Boże, pokonuje dziewczynę w siłowaniu się na rękę; obie chichoczą, porównują tatuaże: to wyznacza początek brutalnie rozwlekłej sekwencji Bliższe-Poznanie-i-Budowanie-Zaufania, w konwencji gatunku, z włączeniem jazd harleyem z taką szybkością, że dziewczyna musi przytrzymywać Siostrze Krwi welon na głowie, żeby go nie zwiało, i długich rozmów na spacerach filmowanych szerokokątnym obiektywem, a także długotrwałych i praktycznie niewygrywalnych zabaw w szarady z trapistami, z dodatkiem kilku szybkich scen, w których Siostra Krwi znajduje należące do dziewczyny marlboro i zapalniczkę w kształcie dildo w koszu na śmieci, dziewczyna wykonuje bez szemrania prace domowe pod oszczędnie życzliwym okiem S.K., dziewczyna studiuje Pismo Święte przy świecy, śledząc kolejne słowa palcem, dziewczyna starannie wycina sobie rozdwojone fioletowe końcówki z jasnobrązowych włosów, twarde siostry seniorki z aprobatą trącają w ramię Siostrę Krwi, gdy w oczach dziewczyny pojawia się błysk rychłego nawrócenia, no i wreszcie Siostra Krwi razem z dziewczyną kupują habit, poparzony wydatny podbródek dziewczyny i jej bezwłose prometejskie czoło zastygają w pełnym światła kluczowym ujęciu pod skrzydłami kornetu nowicjuszki – a wszystkiemu temu towarzyszy – bez żartów – przebój Getting to Know You, który – w wyobrażeniu Hala – Bocian usprawiedliwił przed sobą jako subwersyjnie landrynkowaty. Całość trwa około pół godziny. Bridget Boone z archidiecezji Indianapolis zaczyna zwięźle krytykować ironicznie antykatolicki podtekst Siostry Krwi. Twardej zakonnicy – że „wybawienie” zeszpeconej narkomanki zakrawa na prostą zamianę jednego ubezwłasnowolniającego „habitu” na drugi, a jedną dziwaczną dekorację głowy zastępuje druga – ale Jennie Bash ją szczypie, a reszta towarzystwa ucisza, no, prawie cała reszta, z wyjątkiem Hala, którego można by wziąć za śpiącego, gdyby nie regularne spluwanie do kosza na śmieci, ponieważ Hal doświadcza właśnie radykalnej dekoncentracji, jaka towarzyszy Odwykowi od THC, i myśli już o następnym, jeszcze słynniejszym kartridżu J.O. Incandenzy, mimo że wciąż ogląda ten razem z kolegami. Nowym obiektem uwagi Hala jest stworzona przez nieboszczyka Jegomościa tak zwana inwersja gatunku dramat korporacyjno-polityczny, Wiedza o społeczeństwie w niskich temperaturach, serial rozgrywający się w dyrektorskim gabinecie, pełen przemocowych rozgrywek, żonglerki stanowiskami, nieśmiałych zdrad małżeńskich, kieliszków martini i drapieżnie ładnych dyrektorek w szykownych, obcisłych garsonkach sukcesu, które połykają swoich brzuchatych i tępawych męskich kolegów na polityczny lunch. Hal wie, że WOSWNT nie był żadną inwersją ani prześmiewką, ale wywodził się wprost z mrocznych lat 80. PS, kiedy Jegomość zmieniał zawód i z budżetówki przechodził do prywatnej inicjatywy, gdyż nagła infuzja dochodu z patentów wpędziła go w anhedonię i destabilizację egzystencjalną, tak że wziął roczny urlop, żeby pić wild turkey i oglądać seriale w rodzaju Dynastii Lorimara et al. w odległym spa na północno-zachodnim wybrzeżu Kanady, gdzie podobno zapoznał się i zakumplował z Lyle’em, obecnym guru siłowni EAT.

Intrygujące, chociaż niewiadome osobom obecnym w SP 6, jest to, że interpretacja Boone, która w filmie Jegomościa dopatrzyła się zastąpienia uzależnienia chemicznego wiarą katolicką, jest bardzo bliska myśleniu wielu jeszcze nie do końca zdesperowanych nowicjuszy bostońskich AA, którzy postrzegają ten ruch jako prostą zamianę niewolniczego uzależnienia od flaszki/fajki na niewolnicze uzależnienie od zebrań, banalnych formułek i robotycznej pobożności, co jest dla nich wymówką usprawiedliwiającą porzucenie prób wytrwania w AA i powrót do pierwotnego niewolniczego uzależnienia od Substancji, w którym trwają do czasu, aż to uzależnienie wpędzi ich w tak morderczą desperację, że w końcu wracają z obwisłymi twarzami i błagają, żeby im powiedzieć, jakie dokładnie slogany mają wykrzykiwać i jak szeroko szczerzyć się w pustych uśmiechach.

Niektóre osoby uzależnione od Substancji są już jednak tak dalece złamane, gdy wchodzą w AA, że takie drobiazgi jak substytucja i banał są im obojętne i oddałyby lewe jądro, żeby zamienić swoje pierwotne uzależnienie na robotyczne klepanie sloganów i wiecowy entuzjazm. Są to ci, którzy mają lufę przystawioną do skroni, ci, którzy potem Trwają, choćby nie wiem co. Jeszcze nie wiadomo, czy Joelle van Dyne, która debiutowała u Jamesa O. Incandenzy właśnie w tejże Wiedzy o społeczeństwie w niskich temperaturach, zalicza się do tych, którzy przychodzą do AA/AN dostatecznie rozbici, żeby wytrwać, ale faktem jest, że Joelle zaczyna coraz bardziej Utożsamiać Się z przemawiającymi na Misjach, którzy jak słyszy, wstąpili do AA w stanie tak kompletnej rozsypki, że wiedzieli, iż mają tylko jeden wybór: trzeźwość albo śmierć. Półtora kilometra prostą drogą w dół od EAT Joelle przybywa na zebranie odłamu AN zwanego Anonimowi Kokainiści (AK)[291], zorganizowane przez Grupę Rzeczywistość Jest Dla Ludzi, Którzy Nie Biorą Dragów, głównie dlatego, że zebranie odbywa się w Auli Wielkiej Szpitala św. Elżbiety, parę pięter zaledwie pod salą Oddziału Pourazowego, gdzie w ciężkim stanie leży Don Gately, którego właśnie odwiedziła i otarła mu wielkie, nieprzytomne czoło. Zebrania AK mają długą preambułę i mnóstwo drobnych formalności odczytywanych głośno na wstępie z kserokopii; dlatego między innymi Joelle unika AK; na szczęście, zanim zeszła z góry, weszła do auli, nalała sobie przypalonej kawy z dna baniaka i znalazła wolne miejsce, otwarcie zostało już dokonane. Jedyne wolne miejsca są w ostatnim rzędzie – w Strefie Wyparcia, jak się tu zwykle nazywa ostatnie rzędy – i Joelle siedzi w otoczeniu katektycznych nowicjuszy, którzy co parę sekund zakładają nogę na nogę, kompulsywnie pociągają nosami i wyglądają, jakby ubrali się we wszystko, co mają. Ponadto jest rząd mężczyzn stojących – istnieje w grupach bostońskich typ facetów o zaciętych minach, którzy odmawiają nawet siadania na zebraniach – stojących za ostatnim rzędem w szerokim rozkroku, z założonymi rękami, i gadających półgębkiem między sobą, którzy, jak czuje Joelle, przyglądają się zza jej pleców jej gołym kolanom i wygłaszają lakoniczne komentarze na temat tych kolan i woalu. Z przerażającym sentymentem[292] myśli o Donie Gatelym, który leży w szpitalnym łóżku z tubą w gardle, targany gorączką, poczuciem winy i bólem barku, namawiany na Demerol przez życzliwych, lecz nieświadomych lekarzy, więc co chwila wpadający w delirium, rozdarty, przekonany, że mężczyźni w czepkach źle mu życzą, wpatrzony w półprywatny sufit swojej sali, jakby ten sufit miał go pożreć, gdy on sam choć na moment opuści gardę. Wielka czarna tablica na scenie głosi, że Grupa Rzeczywistość Jest Dla Ludzi, Którzy Nie Biorą Dragów wita dzisiejszych mówców Zobowiązania, Grupę Wstęp Wolny z Mattapan, dzielnicy położonej w głębi kolorowej części Bostonu, gdzie Anonimowi Kokainiści koncentrują się najgęściej. Mówcą, który właśnie zaczyna występ na podium, gdy Joelle zajmuje miejsce siedzące, jest wysoki, żółtawy ciemnoskóry mężczyzna o sylwetce ciężarowca i przerażających oczach, skośnych i płowobrązowych. W AK od siedmiu miesięcy, przedstawia się. Pomija rytualny wstępny maczystowski dragolog o walkach wewnętrznych i przechodzi prosto do Sedna, swojego punktu odbicia od Dna. Joelle widzi, że facet stara się mówić prawdę, że nie pozuje i nie performuje jak wielu innych Anonimowych Kokainistów. Jego historia jest pełna barwnych etnicznych idiomów i lekko irytującej gestykulacji ciemnoskórych rąk, ale Joelle jakoś już za bardzo się tym nie przejmuje. Jest w stanie Identyfikować się z tym facetem. Prawda ma na zebraniach nieodparty podświadomy urok, bez względu na kolor skóry i przynależność mówcy. Nawet Strefa Wyparcia i stojący mężczyźni wciągają się w opowieść ciemnoskórego. Ciemnoskóry opowiada, że miał żonę i córeczkę w domu na osiedlu Perry Hill w dzielnicy Mattapan, i drugie dziecko w drodze. Jakoś trzymał się w robocie jako pomocnik montera w firmie Universal Bleacher, o przecznicę stąd w Enfield, bo jeszcze nie brał cracku codziennie; popalał imprezowo, głównie w weekendy. Ale były to imprezy piekielne, psychopatyczne, pustoszące konto bankowe. Jakby go przytroczyli do rakiety Raytheon, z którą musi lecieć, póki ta się nie zatrzyma. Opowiada, że jego żona pracowała dorywczo przy sprzątaniu mieszkań, ale wtedy musiała umieszczać małą w żłobku, który pochłaniał całą jej (żony) dzienną wypłatę. No więc mieli tyle, ile on zarobił, a przez te jego weekendowe imprezki ze szklaną fajką żyli w ciągłej Niepewności Finansowej, jak deklaruje z błędem w wymowie. I tak dochodzi w opowieści do swojej ostatniej imprezy, do Dna, które, jak się można spodziewać, nastąpiło w dzień wypłaty. Te pieniądze musiały iść na żywność i czynsz. Z czynszem zalegali już dwa miesiące, a w domu nie było co do gęby włożyć. Podczas przerwy na papierosa w Universal Bleacher kupił więc tylko jedną fiolkę, za dziesiątaka, żeby się nią uraczyć w niedzielę wieczorem, w nagrodę za weekend abstynencji, żarcie do domu i przyjemne chwile z ciężarną żoną i małą córeczką. Żona z córeczką miały na niego czekać po pracy na przystanku autobusowym koło banku Brighton Best Savings, pod tym dużym zegarem, żeby mu „pomóc” wpłacić forsę tu i teraz. Pozwolił żonie zorganizować spotkanie w banku, gdyż wiedział, sam czując do siebie obrzydzenie, że istnieje ryzyko incydentu z wypłatą, znanego mu już z imprezowej przeszłości, a ich Niepewność Finansowa osiągnęła już stan, o którym powiedzieć „w szambie po uszy” to mało, więc wiedział aż za dobrze, że tym razem nie stać go na to, żeby spieprzyć sprawę.

Mówi, że tak właśnie sobie wtedy pomyślał: spieprzyć sprawę.

Nie doszedł nawet do autobusu po odbiciu karty, mówił dalej. Dwóch innych Holmesów[293] z Montażu miało po trzy fiolki, którymi to fiolkami wręcz wymachiwali mu przed nosem, więc szybko dorzucił swoją jedną fiolkę, bo dwie i jedna trzecia fiolki wobec marnej pojedynczej sztuki odłożonej na niedzielę wieczór to była okazja, którą tylko pierdolony dureń by pogardził. Krótko mówiąc, dopadło go znajome szaleństwo forsy w kieszeni i bezbronności wobec nałogu, a myśl o tym, że jego kobieta stoi o zimnym marcowym zmierzchu pod wielkim zegarem i trzyma za rączkę małą dziewczynkę w włóczkowej czapeczce i rękawiczkach z jednym palcem, nie tyle poszła w odstawkę, ile skurczyła się do rozmiarów malutkiego obrazka z medalionu w samym środku tej części jego osoby, którą do spółki z Holmesami szykował się zabić fajką.

Mówi, że nawet nie wsiadł do autobusu. Siedząc w fordzie mystique jednego z Holmesów, puścili w obieg flaszkę żytniej whisky i odpalili, tam na miejscu, w samochodzie, a gdy już raz zapalił z $ w kieszeni, gruba baba w ciasnym hełmie z rogami normalnie, kurwa, zaśpiewała, Jim[294].

Dłonie mężczyzny zaciskają się na bokach pulpitu, a sposób, w jaki opiera on cały ciężar ciała na usztywnionych łokciach, sugeruje wzgardę i odwagę. Mówca zachęca Anonimowych Kokainistów, by spuścili zasłonę miłosierdzia na resztę nocnej sceny, którą zresztą po przystanku na podjęcie kasy przesłoniły narkotyczne opary; dość, że wrócił do domu w Mattapan następnego dnia rano, w sobotę rano, żółtozielony od mdłości, na podłym kokainowym kacu, ale chciał jeszcze, byłby gotów zabić za jeszcze, a jednocześnie tak upokorzony i zawstydzony, że spieprzył sprawę (znowu), że głupia jazda windą do mieszkania była chyba najodważniejszym czynem, na jaki się kiedykolwiek zdobył, do tamtej chwili, tak to odczuwał.

Było około 6:00, a w domu nikogo. Pulsująca i ziejąca pustka. Podniósł wsuniętą pod drzwi kopertę z BHA[295], nie łososiową z Nakazem Eksmisji, ale zieloną – Ostatnie Ostrzeżenie w sprawie czynszu. I wszedł do kuchni, i otworzył lodówkę, nienawidząc się za nadzieję, że jest w niej piwo. W lodówce stał prawie pusty słoik galaretki winogronowej i opróżniona do połowy puszka mieszanki sucharków, to tyle plus kwaśnawy fetor pustej lodówki, Jim. Poza lodówką znalazł w kuchni tylko plastikowy słoiczek po maśle orzechowym – bez nalepki, czyli z Banku Żywności – tak pusty, że ścianki od wewnątrz nosiły zadrapania po nożu, i pudełeczko zbrylonej soli.

Ale mina mu całkiem zrzedła i załamał się na dobre dopiero wtedy, gdy, jak mówił, ujrzał lśniącą czystością patelnię na kuchence i plastikowy krążek od hermetycznego zamknięcia masła orzechowego na szczycie pełnego kosza na śmieci. Zepchnięty w głąb pamięci miniaturowy obrazek z medalionu nabrzmiał gwałtownie i ukazała mu się ostro zarysowana scena z żoną, córeczką i nienarodzonym dzieciątkiem, jedzącymi to, co, jak teraz widział, musiały jeść wczoraj wieczorem i dziś rano, podczas gdy on puszczał z dymem ich żywność i czynsz. To była jego prywatna krawędź urwiska, jego osobiste rozstaje decyzyjne, gdy tak stał w kuchni ze zbolałą miną, omiatając palcem lśniącą patelnię bez jednego zostawionego okruszka. Siadł na posadzce, zacisnął powieki, lecz nadal widział buzię córeczki. Zjadły sucharki posmarowane masłem orzechowym z darów, popiły wodą z kranu, skrzywiły się.

Ich mieszkanie znajdowało się na piątym piętrze bloku numer 5 w osiedlu Perry Hill. Okno się nie otwierało, ale szyba dałaby się wybić z rozpędu.

Jednak się nie zabił, opowiada. Po prostu wstał i wyszedł. Nie zostawił listu do żony. Nic a nic. Wyszedł i przedrałował całe cztery kilometry do schroniska Shattuck w dzielnicy Jamaica Plain. Miał absolutną pewność, że żonie z dziećmi lepiej będzie bez niego, mówił dalej. Ale, mówił, sam nie wiedział, dlaczego właściwie się nie zabił. Ale się nie zabił. Wydaje mu się, że Bóg miał coś z tym wspólnego, jak siedział na tej posadzce. Po prostu postanowił iść do schroniska i Poddać się; wytrzeźwieć i nigdy więcej nie widzieć w wyobraźni skrzywionej buzi córeczki, James.

A czystym zbiegiem okoliczności schronisko Shattuck, które zazwyczaj w marcu, dopóki nie zrobiło się ciepło, miało długą listę oczekujących, wyrzuciło właśnie za drzwi jakiegoś łajzę za defekację pod prysznicem, i na to miejsce przyjęło jego, prelegenta. Natychmiast zgłosił chęć udziału w Zebraniu AK. Pracownik Shattucka przywołał Afroamerykanina, który od dawna już był czysty, i prelegent został zabrany na swoje pierwsze Zebranie AK. Od tego czasu mijały właśnie 224 dni. Tamtego wieczoru, gdy ciemnoskóry Krokodyl AK przyprowadził go z powrotem do Shattucka – po tym pierwszym zebraniu, na którym rozpłakał się przed innymi ciemnoskórymi, opowiadając, jak sobie nie radzi z wielkim zegarem, szklaną fajką, paskiem wypłaty, sucharkami i buzią swojej córeczki – kiedy już wrócił do Shattucka i przeszedł przez drzwi z brzęczykiem, i zabrzmiał brzęczyk na kolację, okazało się – czystym zbiegiem okoliczności – że w tamtą sobotę na kolację w Shattucku była kawa i kanapki z orzechowym masłem. Jako że był koniec tygodnia i jedzenie z darów się skończyło, dostali tylko masło orzechowe na najtańszym białym chlebie i kawę rozpuszczalną Sunny Square, tę najtańszą, co to nawet całkiem się nie rozpuszcza.

Przemawia ze swadą oratora samouka, dramatycznie zawieszając głos z emocji, co nie sprawia wrażenia egzaltacji. Joelle robi paznokciem drugą kreskę na styropianowym kubku i świadomie decyduje się uwierzyć, że w tej wzruszającej opowieści nie ma egzaltacji. Pod powiekami czuje piasek, bo zapomniała mrugać. Tak bywa zawsze, kiedy się tego nie spodziewamy, kiedy wleczesz się niechętnie na zebranie, przekonana, że będzie do kitu. Twarz prelegenta utraciła kolor, kształt, charakterystyczne rysy. Coś rozluźniło ciasny supeł w brzuchu Joelle. Po raz pierwszy ma ona pewność, że chce wytrwać w trzeźwości, bez względu na rygory, jakich by to wymagało. Mniejsza o to, czy Don Gately weźmie Demerol, czy pójdzie siedzieć, czy ją odtrąci, jeśli nie będzie mogła pokazać mu twarzy. Po raz pierwszy od dawna – właśnie dzisiaj, 14.11 wieczorem – Joelle bierze pod uwagę możliwość pokazania komuś twarzy.

Po pauzie prelegent mówi, że cała reszta tych żałosnych pojebusów ze schroniska Shattuck zaczęła się awanturować, co to, kurwa, ma znaczyć, żeby na kolację było takie gówno, kanapki z masłem orzechowym. On sam natomiast w cichości ducha dziękował za tę kanapkę, którą trzymał w ręku i żuł, popijając pełną drobinek kawą Sunny Square, i właśnie to stało się jego Siłą Wyższą. Teraz jest czysty od ponad siedmiu miesięcy. Z Universal Bleacher go zwolnili, ale dostał stałą pracę w firmie Logan jako sprzątacz na trzeciej zmianie, a jeden Holmes z jego ekipy też jest w Programie – czysty zbieg okoliczności. Jego ciężarna żona, jak się okazało, zgłosiła się owej nocy do Schroniska dla Niezamężnych Matek, razem z córeczką Shantel. Nadal tam jest. Wydział Opieki Społecznej wciąż nie pozwala mu złożyć apelacji w sprawie Zakazu Zbliżania się do żony i widzeń z Shantel, ale miesiąc temu mógł porozmawiać z córeczką przez telefon. I wyszedł na prostą, bo Przestał Brać i wstąpił do Grupy Wolny Dostęp, stał się Aktywny i dobrowolnie stosuje się do zaleceń Towarzystwa Anonimowych Kokainistów. Jego żona powinna była urodzić około Bożego Narodzenia. Co będzie z nim i jego rodziną – prelegent nie wie. Ale, mówi, uzyskał pewne obietnice od swojej nowej rodziny – Grupy Wolny Dostęp Anonimowych Kokainistów – więc żywi w duchu bliskie nadziei uczucia w związku z przyszłością. Właściwie nie zakończył ani nie wygłosił obowiązkowego odwołania do Wdzięczności i innych zwyczajowych komunałów, tylko wczepił się dłońmi w pulpit, wzruszył ramionami i powiedział, że od miesiąca zaczyna czuć, że wybór, którego dokonał na podłodze w kuchni, był słuszny, jego prywatnym zdaniem.

Co do Rozrywki, obserwujemy drastyczny zwrot w stronę krwawej łaźni, gdy twarda dziewczyna, którą, zdawało się, wybawiła Siostra Krwi, zostaje znaleziona jako siny trup na swojej nowicjackiej pryczy. Wewnętrzne kieszenie jej habitu są wypchane wszelkiej maści substancjami i parafernaliami, a z ramienia sterczy dosłownie las strzykawek. Zbliżenie na twarz S.K., która purpurowieje, wpatrując się w eksekspunkówę. Podejrzewając raczej nieczystą grę aniżeli duchową recydywę, Siostra Krwi, nie bacząc na pobożny nakaz Nadstawienia Drugiego Policzka oraz na usilne błagania i bezpośrednie polecenia Wice-Matki Przełożonej – którą jest teraz ta twarda zakonnica, która dawno temu wybawiła Siostrę Krwi – powraca do swoich dawnych praktyk motocyklowych, uprawianych przed wybawieniem na podłych ulicach Toronto: zdejmuje tłumik ze swojego harleya, wyciąga z magazynu spłowiałą ze starości nabijaną ćwiekami kurtkę motocyklową i wciska ją na rozdęty biustem habit, rozbandażowuje najwulgarniejsze tatuaże, wytrząsa informacje z byłych ministrantów, spycha na bok kierowców, którzy zajeżdżają jej drogę, odnawia stare uliczne kontakty w mrocznych spelunach i pije nawet z najgorszymi wątrobiarzami; bijąc, waląc pałką i stosując aikido, rozbraja zbirów z narzędzi elektrycznych, mszcząc się za mord na młodej podopiecznej, zdeterminowana, by dowieść, że śmierć dziewczyny nie była wypadkiem ani nawrotem do nałogu, że ona, Siostra Krwi, nie poniosła porażki z duszyczką, którą sobie wybrała do wybawienia, aby spłacić własny dług duchowy wobec twardej Wice-Matki Przełożonej, która ją, Siostrę Krwi, wybawiła przed wielu laty. Kilku zbójowatych kaskaderów i niezliczone litry tiocyjanianu potasu[296] później prawda wychodzi na jaw: nowicjuszkę zamordowała Matka Przełożona, najwyższa rangą i najtwardsza z sióstr tego zgromadzenia. Owa M.P. wybawiła Wice-Matkę Przełożoną, która wybawiła Siostrę Krwi, co znaczy, jak na ironię, że dowody potrzebne Siostrze Krwi do wykazania, że jej dług duchowy został spłacony, są zarazem dowodami przeciwko interesom prawnym twardej zakonnicy, której zawdzięcza wybawienie Siostra Krwi, toteż Siostra Krwi cierpi coraz większe katusze i ataki złości, w miarę jak przybywa dowodów winy Matki Przełożonej. W jednej scenie mówi „o, kurwa”. W innej wymachuje kadzielnicą jak maczugą i wymóżdża starego kościelnego, który był jednym z pachołków Matki Przełożonej, odcinając mu schludnie bezzębną głowę. Następnie, w Akcie III, dochodzi do istnej orgii retrybucji po całkowitym ujawnieniu ponurej prawdy: otóż twarda stara Wice-Matka Przełożona, czyli ta zakonnica, która wybawiła Siostrę Krwi, w gruncie rzeczy sama nie była wybawiona, w związku z czym przez 20+ lat przykładnego odmawiania nowenny i wypiekania opłatków znosiła w sekrecie degeneracyjną, recydywistyczną zgniliznę duszy, wskutek czego, mniej więcej wtedy, gdy Siostra Krwi złożyła śluby wieczyste, nie tylko powróciła do uzależnienia od Substancji, ale zaczęła wręcz handlować znacznymi ilościami najbardziej podówczas dochodowych preparatów (po 20+ latach marsylską heroinę zastąpiła w tej kategorii kolumbijska kokaina), aby mieć za co folgować własnym skrytym namiętnościom, a swoich operacji na wielką skalę dokonywała w mało używanych konfesjonałach prowadzonej przez zgromadzenie Zbawczej Misji Frontem do Społeczeństwa. Przełożona tej zakonnicy, najwyższa rangą i najtwardsza Matka Przełożona, połapała się w sytuacji, gdy ukatrupiony później kościelny powiadomił ją, że podejrzana liczba limuzyn przywozi do Zbawczej Misji Frontem do Społeczeństwa osoby obwieszone złotymi łańcuchami o niezbyt skruszonym wyglądzie, a będąc katastrofalnie niezdolna do pobożnej pokory, która pozwoliłaby jej pogodzić się z tym, że poniosła porażkę w dziele szczerego i trwałego wybawienia eksdilerki, której zbawienie było Matce Przełożonej niezbędne do pozbycia się długu wobec emerytowanej już zakonnicy po osiemdziesiątce, która wybawiła ją samą – ta oto Matka Przełożona we własnej osobie zamordowała ekspunkową nowicjuszkę Siostry Krwi, żeby ją uciszyć. Okazuje się, że bazą dilerskiej działalności uzależnionej punkówy, gdy jeszcze żyła Tam na Zewnątrz, przed wybawieniem, było nie co innego jak sławetna Zbawcza Misja Frontem do Społeczeństwa Wice-Matki Przełożonej. Innymi słowy, zakonnica, która wybawiła Siostrę Krwi, sama nie będąc wybawioną, była kokainową dilerką twardej pannicy i to wyjaśnia, skąd u tej twardej niekatoliczki taka biegłość w Confiteor. Matka Przełożona zgromadzenia przewidywała, że nawrócenie i zbawienie tej dziewczyny to tylko kwestia czasu, wtedy zaś nastąpi u niej takie wzmożenie duchowe, że przerwie pilnie strzeżone milczenie i wygada Siostrze Krwi ohydną prawdę o zakonnicy, którą ta (Siostra Krwi) miała za swoją wybawicielkę. Więc Matka Przełożona ukatrupiła dziewczynę – rzekomo po to, jak powiedziała (Matka Przełożona) swojej przybocznej, Wice-Matce Przełożonej, żeby ratować ją (Wice-Matkę Przełożoną) przed demaskacją i ekskomuniką, a może i czymś gorszym, gdyby dziewczyna nie została uciszona[297].

Ten przegadany i zawiły materiał narracyjny znajduje głośne niemal jak w kabuki objaśnienie podczas zapierającej dech wolnej amerykanki w gabinecie Matki Przełożonej, która nie wybawiła Wice-M.P., która wybawiła Siostrę Krwi: dwie starsze zakonnice – które były twarde i niewybawione jeszcze w Ontario, w epoce, gdy mężczyźni byli mężczyznami, a narkomanki laskami na motorach – łączą siły i spuszczają łomot Siostrze Krwi; scena walki jest rozmazaną gmatwaniną habitów i fachowych ciosów na oświetlonym punktowcem tle ściany z olbrzymim i ozdobnym mahoniowym krucyfiksem; Siostra Krwi poczyna sobie dzielnie, ale i tak traci welon i ostatecznie, po kilku kopniakach w czoło, zaczyna żegnać się z cielesną powłoką i oddawać się w ręce Boże, lecz wtedy niezbawiona recydywistka Wice-Matka Przełożona, która swego czasu wybawiła Siostrę Krwi, ociera krew z oczu po ciosie z byka i widząc, że Matka Przełożona zaraz zdekapituje Siostrę Krwi pamiątkowym tomahawkiem z epoki Champlaina, którym siostra z plemienia Huronów, wybawiona przez założycielkę torontońskiego zakonu wybawiania trudnych dziewcząt, ścinała była głowy jezuickim misjonarzom, zanim została wybawiona, widząc tomahawk wzniesiony oburącz na wysokość twarzy Matki Przełożonej o pobożnych zazwyczaj oczach – twarzy, na której maluje się teraz doszczętny brak pokory i pasja uciszenia prawdy, sumujące się w czyste i radykalne zło – widząc więc wzniesiony toporek i demoniczne oblicze M.P., niewybawiona wicezakonnica doznaje chwili epifanicznej jasności duchowej i nie dopuszcza do dekapitacji Siostry Krwi, przeskakując przez cały gabinet i waląc w łeb Matkę Przełożoną olbrzymim i ozdobnym mahoniowym przedmiotem kultu chrześcijańskiego, tak symbolicznie oczywistym, że nie trzeba go nawet nazywać po imieniu, a niesubtelna symbolika tego obiektu sprawia, że Hal i Bridget Boone się wzdrygają. Toporek z epoki Champlaina znajduje się teraz w rękach Siostry Krwi, a niewybawiona zakonnica, która ją wybawiła, trzyma nienazwany obiekt z mahoniu, który w starciu z toporkiem nie ma szans, i stoją tak na wprost siebie ponad kałużą sukien rozłożonej na łopatki Matki Przełożonej, stoją i dyszą, a Wice-M.P. patrzy zaczepnie spod przekrzywionego kornetu, jakby mówiła: „No, dalej, zamknij koło recydywistycznego odwetu na zakonnicy, która rzekomo cię wybawiła, a w końcu nawet siebie nie potrafiła wybawić, domknijże, domknij to koło upadku” czy coś w tym stylu. Wpatrują się w siebie przez niezliczoną liczbę klatek na tle tej ściany pobladłej w kształcie krucyfiksu w miejscu, gdzie wisiał był nienazwany obiekt. Wtem Siostra Krwi z rezygnacją wzrusza ramionami i upuszcza tomahawk, odwraca się i z ironicznym zdawkowym dygnięciem wychodzi z gabinetu Matki Przełożonej, przechodzi przez małą zakrystię i ołtarz, idzie wąską klasztorną nawą (echo motocyklowych butów po posadzce podkreśla ciszę) i przekracza próg wielkich drzwi z tympanonem, na którym jest wyryty miecz, pług, strzykawka i chochla oraz motto CONTRARIA SUNT COMPLEMENTA, którego dosadność tak dalece zniesmacza Hala, że to Boone musi podać tłumaczenie, o które prosi Kent Blott[298]. Na ekranie śledzimy nadal twardą zakonnicę (czy też ekszakonnicę). To, że upuszczony przez nią z rezygnacją toporek rąbnął z całej siły leżącą Matkę Przełożoną, przedstawione jest jako czysty przypadek… ponieważ ona (Siostra Krwi) oddala się od klasztoru, posuwając się emfatycznie w stopniowo rosnącą głębię ostrości. Kulejąc, dzielnie zdąża na wschód, w rozćwierkany torontoński świt. Zamykająca film sekwencja ukazuje ją siedzącą okrakiem na harleyu, na najgorszej ulicy Toronto. Czy grozi jej upadek? Powrót do twardego stylu życia sprzed wybawienia? Nie ma na to jasnej odpowiedzi, co ma sugerować bogactwo znaczeń: wyraz twarzy protagonistki jest w najlepszym razie agnostyczny, ale wielka tablica reklamująca outlet tłumików do harleyów wystaje tuż ponad horyzont, ku któremu ekszakonnica pruje dziarsko z rykiem silnika. Napisy końcowe mają niezdrowy, cytrynowozielony odcień owadów porozgniatanych na przedniej szybie samochodu.

Trudno powiedzieć, czy oklaski Boone i Bash są sarkastyczne. Trwa pofilmowy spektakl zmieniania pozycji, przeciągania się i krytycznych komentarzy. Ni stąd, ni zowąd Hal przypomina sobie: Smothergill. Possalthwaite mówi, że razem z Idem przyprowadzili Blotta, żeby pogadał z Halem o czymś niepokojącym, na co młodzi natknęli się po południu podczas karnego zbierania śmieci po tunelach. Hal unosi otwartą dłoń, dając dzieciakom znak, żeby poczekały, a sam przerzuca kasety z kartridżami, sprawdzając, czy jest wśród nich Wiedza o społeczeństwie w niskich temperaturach. Wszystkie pudełka są starannie opatrzone nalepkami.

Zjawa rejterowała, czerwień jej płaszcza kurczyła się w swingującej perspektywie Prospect St., chodnika i śmietników, i przytłaczających witryn sklepowych; Ruth van Cleve deptała jej po piętach, także malejąc w oddali i wykrzykując strzępy fraz w miejskim argot, nie tyle słabnące, ile połykane. Kate Gompert trzymała się za bolącą głowę i słyszała w niej ryk. Pościg Ruth van Cleve spowalniały jej ramiona, wymachujące na wszystkie strony pośród krzyków; a zjawa majtała ich torebkami, wycinając sobie drogę przez tłum na chodniku. Kate Gompert widziała w oddali pieszych wyskakujących na jezdnię, żeby uniknąć ciosu. Cała scena zdawała się zabarwiona błękitnym fioletem.

Tuż obok niej głos spod sklepowej markizy powiedział:

– Widziałam!

Kate Gompert znów się nachyliła i przykryła dłonią tę część głowy, która otaczała oko. Oko puchło namacalnie aż do zamknięcia, więc całą wizję miała dziwnie fioletową. Odgłos w jej głowie przypominał otwieranie zwodzonego mostu: nieubłagane dudnienie i zgrzyty. Usta miała pełne rzadkiej, gorącej śliny, którą co chwila przełykała, zwalczając mdłości.

– Widziała pani? Słowo honoru, ja wszystko widziałem! – Jakiś gargulec oderwał się od wystawy sklepu i wszedł jej w drogę, a ruchy miał dziwnie urywane, jak w filmie, w którym brakuje niektórych klatek. – Jestem świadkiem! – powiedziało to coś.

Kate Gompert przytrzymała się latarni drugą ręką i z wysiłkiem stanęła prawie prosto, patrząc na to coś.

– Na własne oczy widziałem, co za świństwo – mówiło to coś. W oku, które nie spuchło aż do zamknięcia, to coś zmaterializowało się na fioletowo w brodacza w wojskowym płaszczu i drugim wojskowym płaszczu bez rękawów na tym pierwszym płaszczu; broda była zapluta. Jedno oko pokrywała siatka popękanych arterii. Mężczyzna trząsł się jak stara maszyna. Do tego śmierdział. Ten stary człowiek podszedł bardzo blisko, stanął nad nią groźnie, tak że przechodnie musieli z obu stron okrążać ich oboje. Kate Gompert czuła pulsowanie w oku.

– Świadek! Naoczny świadek! Od początku do końca! – Patrzył jednak gdzie indziej, raczej na przechodzących ludzi. – Pani widziała? To ja! – Nie było jasne, do kogo tak krzyczy. Na pewno nie do niej, a przechodnie darzyli go wystudiowaną miejską nieuwagą, gdy rozdzielali się, opływali ich z obydwu stron przy latarni, po czym na powrót zwierali szyki. Kate Gompert chciała wierzyć, że dopóki trzyma się latarni, to się nie porzyga. Wstrząśnienie, tak się fachowo nazywa uraz mózgu. Starała się nie myśleć o tym, że siła uderzenia sprawiła, iż jedna część jej mózgu siłą bezwładu walnęła o czaszkę i teraz ta część krwawo nabrzmiewa, rozpłaszczona o wewnętrzną stronę jej czaszki. Sprawcą uderzenia był słup latarni, którego się trzymała.

– Szuka pani pomocy? Ja pomogę. Świadka? Wszystko widziałem! – I stary gostek podstawił drżącą dłoń pod sam podbródek Kate Gompert, tak jakby chciał, żeby mu w nią narzygała. Dłoń była fioletowa, usiana plamkami grzybicy i poznaczona rozgałęziającymi się ciemnymi liniami tam, gdzie ludzie niemieszkający na śmietnikach mają różowe linie dłoni. Kate Gompert przyglądała się bezmyślnie starczej dłoni i leżącemu poniżej nad chodniku spłowiałemu kuponowi GIGABUCKS[299]. Kupon jak gdyby tonął w fioletowej mgiełce i znów się z niej wynurzał. Przechodnie omiatali ich wzrokiem i pilnie odwracali głowy: blada dziewczyna o wyglądzie pijanej i bezdomny menel pokazujący jej coś na dłoni. – Byłem świadkiem popełnienia przestępstwa – poinformował obdartus przechodnia z telefonem komórkowym na pasku spodni. Kate Gompert nie miała odwagi powiedzieć mu, żeby spierdalał. Tak się mówiło tu, w prawdziwym mieście: Spierdalaj, z małym zgrabnym gestem kciuka. Nie umiała nawet powiedzieć Proszę Odejść, chociaż zapach mężczyzny potęgował jej mdłości. Żeby tylko nie zwymiotować – to wydawało jej się najważniejsze. Czuła pulsowanie w oku, którym walnęła w słup. Jakby napięcie wymiotowania miało pogorszyć gąbczaste zaognienie tej części mózgu, którą uszkodził słup latarni. Na tę myśl omal nie zwymiotowała w obmierzłą, roztrzęsioną dłoń. Spróbowała pomyśleć logicznie. Skoro ten człowiek widział całe zajście, to jak mógł myśleć, że ona ma jakieś drobne, żeby włożyć mu do ręki. Ruth van Cleve wymieniała właśnie co dowcipniejsze pseudonimy odsiadującego wyrok ojca jej dziecka, gdy Kate Gompert poczuła, że czyjaś ręka trąca ją w plecy i zaciska się na pasku torebki. Ruth van Cleve podniosła krzyk, bo zjawa najmniej chyba atrakcyjnej kobiety, jaką Kate Gompert w życiu widziała, wdarła się pomiędzy nie, roztrącając je na boki. Pasek winylowej torebki Ruth van Cleve pękł natychmiast, ale gęsto pleciony, chociaż wąski, pasek makramowej torebki Kate Gompert trzymał się mocno jej ramienia, więc damska zjawa szarpnęła ją boleśnie i pociągnęła za sobą, usiłując zwiać sprintem w górę Prospect St., ale porządna francuska makrama marki Filene’s, czysta bawełna, wytrzymała i szarpnęła boleśnie w tył tę czerwoną jędzowatą postać, a Kate Gompert poczuła smród najbardziej cuchnącego miejskiego rynsztoka i zoczyła pięciodniowy zarost na twarzy jędzy, którą/którego otrzaskana z ulicą Ruth van Cleve już trzymała za skraj czerwonego skórzanego płaszcza, wyzywając złodziejkę/złodzieja od sukinsynów. Kate Gompert zatoczyła się do przodu, usiłując wyswobodzić ramię z pętli paska. I tak we trójkę posuwały się teraz do przodu. Zjawa okręciła się znienacka, próbując strząsnąć z siebie Ruth van Cleve, a jej/jego piruet z torebką sprawił, że przyczepiona doń paskiem Kate Gompert (która nie ważyła wiele) zatoczyła szerokie koło (mignęło jej w pamięci wspomnienie dziecięcej zabawy na lodowisku w Klubie Łyżwiarskim Wellesley Hills podczas Godziny Malucha), nabierając coraz większej prędkości; i wtedy w jej stronę zatoczył się pordzewiały słup stojącej przy krawężniku latarni, też nabierając prędkości, i rozległ się dźwięk pośredni między bonk a klang, niebo i chodnik zamieniły się miejscami i wybuchło fioletowe słońce, i cała ulica zabarwiła się fioletem, i zabujała jak rozhuśtany dzwon; a potem Kate Gompert była sama i bez torebki i patrzyła, jak tamci dwoje się oddalają: oboje zdawali się wzywać pomocy.

14 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Wadą kokainy wciąganej przez nos jest to, że gdy mija szczyt euforii – o ile nie ma się dość rozumu, żeby przestać i po prostu dać się ponieść fali, tylko wciąga się dalej – przychodzi uczucie międzygwiezdnego zimna i odrętwienie nosa. Nozdrza Randy’ego Lenza przymarzły do czaszki, odrętwiałe i obwieszone krystalicznym szronem. Miał wrażenie, że nogi mu się kończą w kolanach. Szedł za dwiema malutkimi Chinkami taszczącymi olbrzymie papierowe torby z zakupami po wschodniej stronie Bishop Allen Drive pod Central. Jego serce wydawało odgłos buta w elektrycznej suszarce do bielizny z piwnicy Ennet House. Tak głośno biło mu serce. Chinki dreptały w niesamowitym tempie, zważywszy na ich rozmiary i rozmiary toreb. Była mniej więcej godzina 22:12:30–40, sam środek dawnej Przerwy w Rozwiązywaniu Problemów. Chinki nie tyle szły, ile pomykały z jakąś owadzią prędkością, więc Lenz miał trudność z dotrzymaniem im kroku i jednoczesnym markowaniem swobodnej przechadzki, odrętwiały od kolan w dół i od nozdrzy w głąb. Skręciły w Prospect St. parę przecznic poniżej Central Square i posuwały się dalej w stronę Inman Square. Lenz szedł dziesięć do trzydziestu kroków za nimi, nie odrywając wzroku od sznurkowych uchwytów wypchanych toreb. Chinki były wielkości hydrantów, a poruszały się, jakby miały nadnormatywną liczbę nóg, rozmawiając w swoim nerwowym, piskliwym małpim języku. Ewolucja dowiodła, że języki orientoidalne są najbliższe językom naczelnych. Początkowo, na ceglanych chodnikach odcinka Massachusetts Avenue pomiędzy placami Harvard i Central, Lenz myślał, że to one śledzą jego – swego czasu często bywał śledzony i podobnie jak oczytany Geoffrey D., wiedział doskonale, że najbardziej niebezpieczne są osoby z wyglądu niepozorne, które śledzą człowieka, idąc przed nim z małymi lusterkami w okularach albo posługując się wyszukanymi systemami komunikacji komórkowej w bezpośredniej łączności z Centrum Dowodzenia – mogą też korzystać z krążących górą, niewidocznych dla oka helikopterów, których terkot udaje bicie twojego własnego serca. Ale kiedy udało mu się zgubić Chinki dwa razy – za drugim razem tak skutecznie, że musiał przedrałować okrężną drogą przez alejki między domami, przeskakując drewniane płoty, żeby je dogonić na Bishop Allen Drive, o kilka przecznic dalej na północ, pomykające i rozgadane – pozbył się wątpliwości, kto tu kogo śledzi. I kto kontroluje sytuację. Wydalenie go z Domu, które w pierwszej chwili uznał za wyrok, za pocałunek śmierci, mogło w istocie być uśmiechem losu. Lenz próbował pójść Drogą Prostą, lecz Wąską i za swoje starania został karnie zesłany na ulicę; dawał z siebie wszystko, przeważnie w sposób imponujący, a skazali go na Oddalenie i Samotność. No to teraz mógł przynajmniej otwarcie się ukrywać. R. Lenz żył dzięki własnej inteligencji, głęboko zakamuflowany, na anonimowych ulicach North Cambridge i Somerville: nie sypiając w ogóle, stale w ruchu, ukrywał się w pełnym świetle na oczach ludzi – w ostatnim miejscu, w którym przyszłoby Im do głowy go szukać.

Lenz chodził w odblaskowych żółtych spodniach narciarskich, w lekko połyskliwej smokingowej marynarce z długimi połami, w sombrero z drewnianymi kuleczkami wokół ronda, w za dużych szylkretowych okularach, które przyciemniały się automatycznie w jaskrawym świetle, i z błyszczącym czarnym wąsem, ściągniętym z manekina u Lechmere’a w Cambridgeside – strój ten był owocem serii śmiałych nocnych ataków rabunkowych zakończonych ucieczką wzdłuż rzeki Charles, popełnionych kilka dni temu, gdy Lenz wyszedł z Podziemia na południowy wschód od Enfield. Absolutna czerń wąsów manekina – doskonale przylepionych na Krazy-Glue i dodatkowo wyświeconych wydzieliną sączącą się Lenzowi z nosa – nadaje jego bladości upiorny rys, zwłaszcza w przenośnym cieniu sombrera – inną zaletą a zarazem wadą donosowej kokainy jest jadłowstręt i opcjonalność jedzenia, o którym można na długo zapomnieć – więc Lenz w swoim krzykliwym, pastiszowym przebraniu z łatwością uchodzi za jednego z bezdomnych i włóczących się po mieście bostońskich wariatów, za chodzącego trupa, któremu wszyscy ustępują z drogi. Cała sztuka, jak odkrył, polega na niespaniu i niejedzeniu; trzeba być przytomnym i stale w ruchu, być w każdej chwili czujnym na wszystkie sześć kierunków i kryć się na stacji albo w pasażu handlowym, kiedy sercowy odgłos niewidzialnych śmigieł zdradzi obserwację z góry.

Szybko zapoznał się z siecią alejek i przesmyków Małej Lizbony, z jej zaśmieconymi podwórkami na zapleczach domów i (malejącą) populacją zdziczałych kotów oraz psów. Panował tam urodzaj wysoko umieszczonych, kościelnych i bankowych zegarów, które dyktowały ruchy. Lenz nosił swój browning X444 serrated w naramiennej kaburze przypiętej pod skarpetką, tuż nad getrami osłaniającymi wieczorowe obuwie zabrane z tej samej ulicznej ekspozycji sklepu A Formal Affair, Ltd., z której pochodziła smokingowa marynarka. Zapalniczkę trzymał w odblaskowej skośnej kieszonce na zamek; pierwszorzędnych worków na śmieci było pełno w pojemnikach i śmieciarkach czekających na zielone światło. Jamesowe Podstawy psychologii i Wykłady Gifforda, których wycięty żyletką schowek był już, niestety, bardziej pusty, niż Lenz chciałby wiedzieć, trzymał w dłoni wciśniętej pod pachę. A Chinki pomykały ramię w ramię, jak te stonogi, trzymając wielkie torby jedna w prawej, druga w lewej ręce, tak że torby stykały się bokami pomiędzy nimi. Lenz szedł za nimi w coraz mniejszej odległości, lecz zmniejszał ją stopniowo i z dość nonszalancką dyskrecją, zważywszy na to, jak trudno było iść dyskretnie, nie mając czucia w stopach, kiedy w dodatku okulary przyciemniały się automatycznie pod każdą latarnią, a potem dosyć długo znów jaśniały, tak że co najmniej dwa podstawowe zmysły uliczne Lenza ulegały dezorientacji; mimo to udawało mu się zachować zarówno dyskrecję, jak i nonszalancję. Nie miał pojęcia, jak naprawdę wygląda. Tak jak wielu wędrownych wariatów miasta Boston, łatwo mylił trzymanie się na dystans z niewidzialnością. Torby z zakupami wyglądały na ciężkie i warte grzechu, ich ciężar lekko naginał Chinki ku sobie. Powiedzmy, że była 22:14:10. Chinki, a potem Lenz minęli szarolicą kobietę, która zadarła liczne kiece i kucała między dwoma pojemnikami na śmieci. Wzdłuż całego krawężnika parkowały zderzak w zderzak samochody, a ich miriady tworzyły drugi rząd. Chinki przeszły obok mężczyzny wyciągniętego na krawężniku z dziecięcym łukiem i strzałami, Lenz też go zobaczył, gdy okulary mu pojaśniały: gość był ubrany w szczurzego koloru garnitur i wypuszczał właśnie z łuku strzałkę z przyssawką w dom Do Wynajęcia, a potem podszedł tam i narysował kredą miniaturowe kółko na cegle, do której przywarła strzałka, i drugie kółko wokół tego kółka itd., jak w… jak to się nazywa? Chinki nie zwracały na niego orientoidalnej uwagi. Sznurkowy krawat od garnituru też był brunatny, a zatem niepodobny do szczurzego ogona. Kreda, którą łucznik rysował po murze, była różowawa. Jedna z Chinek powiedziała coś do drugiej na wysokim tonie; przypominało to wykrzyknik. Wykrzykniki w tych małpich językach brzmią jak eksplozje z rykoszetem. Jakby każde słowo zawierało składnik ping. Z okna po drugiej stronie ulicy leciał przez cały czas Gwiaździsty sztandar. Mężczyzna miał sznurkowy krawat i malutkie rękawiczki bez palców; odstąpił na krok od muru, żeby przyjrzeć się swoim różowym kółkom, i omal nie zderzył się z Lenzem – spojrzeli na siebie i obaj pokręcili głowami, jakby mówili: „Patrzcie na tego żałosnego z miejskiej kurwy syna, z którym muszę chodzić po jednej ulicy”.

Wiadomo było powszechnie, że typy orientoidalne noszą całe swoje ziemskie bogactwo przy sobie. A nawet na sobie, gdy pomykają po okolicy. Orientoidalna religia zabrania banków, a Lenz naoglądał się już dość gigantycznych toreb sklepowych na podwójnych parcianych uchwytach w rękach maciupeńkich chińskich kobiet, żeby wydedukować, że te chińskie okazy rasy orientalnej płci żeńskiej używają sklepowych toreb do przenoszenia swoich dóbr doczesnych. Czuł, że energia niezbędna do ataku łap-i-wiej narasta w nim z każdym krokiem, więc przybliżał się nonszalancko i był już w stanie rozróżnić desenie przezroczystych plastikowych flag, którymi obwiązały marne włosy. Te Chinki. Serce Lenza przyspieszyło do równego, rozgrzewającego galopu. Zaczęło mu wracać czucie w stopach. Adrenalina w związku z tym, co niebawem się stanie, osuszyła mu nos i zatrzymała niekontrolowane ruchy ust. Straszny Wieprz nigdy nie tracił czucia i poruszał się teraz lekko w narciarskich spodniach, ożywiony ekscytacją intelektu i duchem polowania. Nieświadome orientalne kobiety nie wiedziały, z kim mają do czynienia, kto za nimi kroczy, nie miały pojęcia, że Lenz je śledzi i skraca nonszalancko odległość, potykając się tylko trochę po minięciu kolejnej latarni. Całkowicie kontrolował sytuację. A one nawet nie wiedziały, że jest jakaś sytuacja. Strzał w dziesiątkę. Lenz jednym palcem naprostował wąsy i zanucił cicho Yellow Brick Road, z czystej uciechy panowania: jego adrenalina pozostała niewidoczna dla postronnych.

Metody były dwie i Les Assassins des Fauteuils Rollents gotowi byli skorzystać z obu. Gorsza była droga pośrednia: inwigilacja i infiltracja żyjących osób związanych z auteur Rozrywki: jego aktorki i domniemanej performerki, krewnych – w razie potrzeby można ich poddać przesłuchaniu technicznemu, które, miejmy nadzieję, doprowadzi do oryginalnego, autorskiego kartridża z Rozrywką. Ta metoda obarczona była wielorakim ryzykiem wyjścia z cienia, więc trzymali ją abeyant do czasu wykorzystania metody bardziej bezpośredniej – samodzielnego zlokalizowania i zabezpieczenia kopii Matki Rozrywki. Dlatego nadal znajdowali się tutaj, w sklepie braci Antitoi w Cambridge, gdzie zamierzali – comme on dit – wszystko przetrząsnąć.

14 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Bidul Tony Krause wiedział, że sekret sprintu na wysokich obcasach polega na tym, żeby biec na palcach, w sporym wychyleniu do przodu i z takim impetem, żeby utrzymać się pewnie na palcach stóp, nie angażując pięt. Niestety, ta podła Kreatura, która biegła za nim, też najwyraźniej znała tę sztuczkę. Gnali w górę Prospect St., a chciwą rękę Kreatury dzieliły dosłownie mm od powiewającego końca boa. Bidul Tony wcisnął obie torebki razem pod pachę, jak futbolista amerykański piłkę. Przechodnie zwinnie usuwali się na boki, nauczeni długim doświadczeniem. Bidul Tony, poprzedzany smrodem jak falą uderzeniową, widział twarze przechodniów bardzo wyraźnie. Mężczyzna w płaszczu automobilisty skrzywił się z obrzydzeniem i wykonał skomplikowaną figurę, żeby ich przepuścić. Bidul Tony dyszał spazmatycznie odgłosem dartego płótna. Nie spodziewał się pościgu. Poczuł, że ręka Kreatury próbuje uczepić się resztek jego boa. Kaszkiet sfrunął mu z głowy, ale Tony pożegnał go bez żałoby. To Coś też dyszało chrapliwie, ale nie przestawało bluzgać z przepony, z przekonaniem i wigorem. Tamto drugie Coś wpadło na słup latarni z mięsistym odgłosem, który przejął Tony’ego dreszczem. Jego rodzony ojciec bił się po głowie i barkach w żałobie po symbolicznie martwym synu. W sekundę po zadaniu ciosu i zerwaniu paska Tony pomykał na palcach, nie spodziewając się pościgu ze strony tej drugiej, tej czarnej Kreatury, która z dzikim wrzaskiem deptała mu po piętach. Przez kilka pierwszych przecznic Kreatura wrzeszczała „Pomocy” i „Łapać skurwiela”, a Bidul Tony, wtedy na przyzwoitym prowadzeniu, darł się „Ratunku!” i „Na litość boską, zatrzymajcie ją”, wprawiając w konsternację niedoszłych obywateli. To prastara sztuczka cwaniaków z Harvard Square. Teraz jednak czarna Kreatura przybliżyła się na odległość mm i już trzymała go mocno za boa, kiedy tak gnali na palcach z maksymalną prędkością, więc Krause teatralnym ruchem zdarł boa z szyi i poświęcił je na rzecz tego Czegoś, ale obmierzłe łapsko Kreatury natychmiast wróciło, już łowiło powietrze tuż nad jego skórzanym kołnierzem, a chrapliwy oddech sapał mu prosto w ucho, mnożąc przekleństwa. Bidul Tony zasmucił się w pół kroku na myśl, że to Coś na pewno bez uszanowania porzuciło boa w ulicznym rynsztoku. Noski ich butów wybijały zawiłe, zmienne rytmy na płytach chodnika; chwilami stukały synchronicznie, chwilami nie. To Coś trzymało się nieznośnie blisko. Bokiem mignęły tablice zachwalające tłustym drukiem KURCZĘTA ZE ŚWIEŻEGO UBOJU i CAŁKOWITE ZNISZCZENIE; sklep Antitoi Entertainment oddalony był już tylko o dwa długie ciągi domów na osi północ–południe. Krause i jego prześladowczyni przemknęli sprintem przez czerwone światło na skrzyżowaniu. Bidul Tony krzyczał „Pomocy!” i „Błagam!”. Ta ręka i ten syczący oddech tuż za nim były jak z koszmarnego snu, w którym coś niewyobrażalnego ściga cię całymi kilometrami i już, już ma zatopić szpony w twoim karku, gdy budzisz się na siedząco we własnym łóżku; tyle że ten scenariusz o szponiastej ręce ohydnej Kreatury, która dybie na niego z tyłu, ciągnął się i ciągnął, a fronton sklepu, krawężnik i uskakujący przechodnie zlewali się w jedno w widzeniu peryferyjnym z prawej strony. Dyskretne tylne wejście do Antitoi Ent. znajdowało się za alejką parkingową odchodzącą od Prospect na zachód tuż przed Broadway i dalej na zachód przecinającą mniejszą alejkę na osi północ–południe, obstawioną pojemnikami na śmieci, z których jeden (Bidul Tony sypiał w nim nieraz, gdy zabawił w mieście do późna i nie miał na metro) stał o rzut beretem od tylnych drzwi lokalu kanadyjskich braci. Bidul Tony, z torebkami pod pachą i w peruce przytrzymywanej drugą ręką, kombinował w biegu, że jeśli mu się uda zostawić w tyle Kreaturę, zanim wpadną w mniejszą alejkę, to śmietniki nie pozwolą Temu dostrzec, za którymi, daj Boże, niezamkniętymi drzwiami Bidul Tony znalazł miłosierne schronienie. Zmyłkowo okrążył zewnętrzną wystawę owoców przed warzywniakiem i obejrzał się pospiesznie, z nadzieją, że Kreatura wbiegnie z rozpędu prosto w owocową piramidę. Tak się nie stało. Kreatura nadal była tuż za nim i dyszała. Jej dźwięczny truchcik dookoła ustawionych piętrowo kartonowych pudełek z żurawiną z Cape był zniechęcająco zwinny. To Coś najwyraźniej nie po raz pierwszy ścigało człowieka. Dyszało w sposób nieubłagany. Było aż nadto jasne, że to długodystansowiec. Już nie krzyczało „Stop” i nie miotało rynsztokowych wulgaryzmów. Bidul Tony natomiast czuł ogień w płucach. Jego oddech brzmiał prawie jak szloch. Spróbował krzyknąć „Ratunku!”, ale nie mógł; nie starczyło mu tchu; czarne plamki migały mu przed oczami; tylko niektóre latarnie działały; serce mu waliło zuckungzuckungzuckung. Bidul Tony przesadził susem głupio ustawioną kartonową wystawkę czegoś na wózku inwalidzkim i usłyszał, że Kreatura zrobiła to samo, lądując lekko na palcach. Nie miała na nogach wykwintnych sandałków Aigner, których paski wrzynały się w ciało; Tony czuł krew na stopach. Wlot alejki parkingowej biegnącej na zachód znajdował się pomiędzy Biurem Rachunkowym a czymś tam; musiał być gdzieś tutaj; Krause spojrzał zezem; czarne plamki miały postać maleńkich krążków z matowym środkiem i podfruwały w jego oczach jak baloniki, leniwie; Bidul Tony był po ataku epilepsji, niedysponowany, nie mówiąc o tym, że na Odstawce; jego urywany oddech był na wpół szlochem; ledwo trzymał się na nogach; ostatni raz jadł przed pobytem w męskiej toalecie biblioteki, czyli ile to już dni; kątem oka omiatał migające bokiem, zamazane wystawy sklepów; jakaś starsza osoba upadła z hałasem, potrącona sztywnym ramieniem Kreatury; skądś zabrzmiał gwizdek sygnalizujący zagrożenie gwałtem; Biuro Rozliczeń Podatkowych anonsowało dziwacznie w witrynie ON PARLE LE PORTUGAIS ICI. Paluch Kreatury uderzał z każdym krokiem o skórzany kołnierz Tony’ego, aż wreszcie łapsko podjechało wyżej i Bidul Tony poczuł palce Tego Czegoś w koku peruki, którą przyciskał dłonią do głowy. Ojciec Bidula Tony’ego miał zwyczaj po powrocie do domu na 412 Mount Auburn Street w Watertown po długim dniu cesarskich cięć siadać na krześle w ciemniejącej kuchni i drapać się po głowie w miejscu, gdzie wpiły się w nią zielone sznurki maski chirurgicznej. Paluchy Tego Czegoś, niewątpliwie z ohydnie długimi pazurami, gmerały we włosach peruki, gdy dobiegli do Biura Rachunkowego i Tony skręcił ostro w prawo, łamiąc obcas, ale zyskując przewagę kilku kroków, gdyż Kreatura siłą rozpędu minęła wlot alejki. Krause zakwilił i pognał na zachód, na zakrwawionych palcach stóp, słysząc swój oddech odbity echem od obu ścian alejki, omijając potłuczone szkło i leżących bezdomnych, a parę kroków za sobą słyszał To Coś, wrzeszczące „Stój Skurwysynu Stój!”; nagle jeden z leżących, przez którego Krause przeskoczył, uniósł z ziemi nadgniłą głowę i mruknął:

– Chodu.

Wpadłszy na trop – poprzez wyczerpujące przesłuchanie techniczne sartorialnie ekscentrycznego specjalisty od bólu twarzowo-czaszkowego, na którego trop wpadli poprzez fatalne, niestety, w skutkach techniczne przesłuchanie młodego włamywacza[300], który okazał się mieć sporo niższą tolerancję na prąd elektryczny niż jego domowy komputer – wpadłszy na trop realnej szansy na zdobycie kopii w sklepie nieszczęsnych braci Antitoi, członkowie AFR szperali tam jeszcze przez kilka dni, zanim znaleźli to, czego szukali: prawdziwą Rozrywkę.

Przywódca amerykańskiej komórki AFR, Fortier, syn dmuchacza szkła z Glen Almond, nie pozwolił stłuc ani rozkręcić żadnego lustra. Pod każdym innym względem przeszukanie było metodyczne i gruntowne. Przeprowadzono je schludnie i porządnie, nie szczędząc czasu. Ponieważ sklepowy wizor nie działał, zakupiono TP i zainstalowano go w magazynie na zapleczu, gdzie chętni mogli oglądać materiały. Każdy kartridż na tasiemcowych półkach był oglądany we fragmencie przez ochotnika, a następnie wrzucany do któregoś z wielkich metalowych coffre d’amas w przesmyku za tylnymi drzwiami sklepu. Wyznaczono drużynę z zadaniem obtoczenia zgasłych braci Antitoi w plastiku budowlanym i odstawienia ich do składziku na zapleczu. Przesądziły o tym względy higieniczne. Inna drużyna sprokurowała ceratę do zasłonięcia szklanych drzwi i tablice z napisami ZAMKNIĘTE, ROPAS, RELÂCHE. Dzięki temu przez pierwsze kilka godzinach nikt nie pukał do drzwi.

Szybko, bo już pierwszego dnia, w wilgotnej i cuchnącej skrzynce po alkoholu znaleźli przykład taktycznej działalności konkurencyjnego FLQ: kartridż z ulicznej ekspozycji, z byle jak nadrukowaną uśmiechniętą buźką i wyrytym hasłem IL NE FAUT PLUS QU’ON PURSUIVRE LE BONHEUR. Młody Tassigny z właściwą sobie odwagą zgłosił się do weryfikacji tego okazu – w tym celu mieli zawieźć go do składziku i przypiąć pasami – a Fortier wyraził zgodę. Wszyscy wznieśli toast za Tassigny’ego i obiecali, że zajmą się jego leciwym ojcem oraz pułapkami na zwierzęta futerkowe, a M. Fortier uściskał młodego ochotnika i ucałował go w oba policzki, po czym Tassigny’ego odwieziono, M. Broullime założył mu kable EEG i przypiął go pasami do fotela, zanim do składziku wstawiono wizor.

A ten kartridż z ulicznej wystawy okazał się pusty, nic na nim nie było. Drugi z tego samego pudełka, też wilgotny – też pusty. Dwa pustaki. Donc. D’accord. Fortier, filozoficznie, radził się nie frustrować i nie zniechęcać – wspólnie z Marathe’em od dawna ostrzegali, że FLQ-owskie wystawy Rozrywki i inwalidy na wózku to prawdopodobnie ściema, mająca na celu sianie strachu. To, że wystawy z postacią na wózku inwalidzkim są ciosem w jądra AFR, zostało zignorowane. AFR-owcom zależało tylko na odzyskaniu tej kopii Rozrywki. Interesowała ich żywotnie odpowiedź na pytanie, czy ta kopia DuPlessisa daje się kopiować. Bo prawdziwym celem było właśnie to: kartridż Matka[301]. W przeciwieństwie do FLQ Les Assassins des Fauteuils Rollents nie interesowali się szantażem ani wymuszeniami kartograficznymi, mającymi na celu powrót Wypukłości do macierzy. Nie wzruszała ich Rekonfiguracja ONAN-u ani rozwiązanie jego karty. Kręciło ich wyłącznie wymierzanie ciosów w podbrzusze interesów USA, które samą Kanadę zniechęcą do narażania się na sankcje ze strony USA – gdyby AFR zdobyli kopię i rozpowszechnili Rozrywkę, Ottawa już nie tyle zezwoliłaby Quebecowi na secesję, ile wręcz by tego zażądała, skazując Quebec na zmierzenie się w pojedynkę z gniewem sąsiada, rozjuszonego własną niezdolnością do powiedzenia „Non” zabójczym przyjemnościom[302].

Fortier nalegał, by AFR-owcy metodycznie kontynuowali rewizję. Młodszych ochotników wtaczano do składziku rotacyjnie, by oglądali próbki kolejnych zestawów kartridżów. Pomijając drobne niesnaski na tle portugalskiej pornografii, rotacja postępowała mężnie i uważnie. Zatopione w plastiku trupy zaczynały puchnąć, lecz plastik gwarantował warunki higieniczne odpowiednie do obejrzenia w składziku jeszcze wielu próbek kartridżów. Szukanie i inwentaryzacja dokonywały się mozolnie i powoli.

M. Fortier musiał wyłączyć się na pewien czas w połowie poszukiwań, aby zająć się usprawnieniem operacji na południowym zachodzie – chodziło o infiltrację krewnego naszego auteur, który (zdaniem Marathe’a) mógł wiedzieć coś na ten temat albo być w posiadaniu egzemplarza dającego się powielać. Był powód, aby sądzić, że M. DuPlessis otrzymał swoje oryginalne kopie od tego właśnie krewnego, sportowca. Marathe przeczuwał, że BSN USA przeczuwa, iż ta osoba może ponosić odpowiedzialność za zamieszki w Berkeley i Bostonie, USA. Amerykański agent terenowy, naszpikowany protezami, trzymał się tej osoby jak przykry odór.

Naród amerykański traktował osoby na wózkach inwalidzkich z zatroskaniem, które słabi biorą za szacunek. Jakby Fortier był chorowitym dzieckiem. Autobusy przyklękały, gładkie rampy obramowywały schody, asystenci wtaczali go do samolotów na pełnych zatroskania oczach tych, co stali na nogach. Fortier miał odpinane nogi z cielistej żywicy polimerowej, których wewnętrzna instalacja reagowała na wiele bodźców nerwowych z jego kikutów, dzięki czemu metalowe kule z opaskami zamykanymi na przegubach pozwalały na pokrętną parodię chodzenia. Ale Fortier rzadko nosił te protezy, nigdy w USA i nigdy w publicznych środkach transportu. Wolał pobłażliwą wyższość i pozór instytucjonalnej „wrażliwości” od przynależnego mu „prawa” do „równego dostępu”; wyostrzało to jego poczucie celowości. Jak oni wszyscy, Fortier miał chęć się poświęcać.

14 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Po tak długim nieprzejmowaniu się nagle przejmowanie się wraca na całego i zamienia się w obsesyjne zamartwianie, na trzeźwo. Kilka dni przed awanturą, w której Don Gately został ranny, Joelle zaczęła zamartwiać się obsesyjnie o swoje zęby. Palenie kokainy zżera zęby, atakując bezpośrednio szkliwo. Chandler Foss objaśnił jej to dokładnie przy kolacji, demonstrując własne skorodowane pieńki. Teraz w swojej latynoskiej płóciennej torebce nosi Joelle turystyczną szczoteczkę do zębów i drogą pastę ze składnikami rzekomo odnawiającymi szkliwo i zapobiegającymi próchnicy. Kilkoro rezydentów Ennet House, którzy sięgnęli dna ze szklaną fajką, nie miało zębów w ogóle albo miało je poczerniałe i popsute; widok uzębienia Wade’a McDade’a albo Chandlera Fossa doprowadzał Joelle do wyjących fantodów bardziej niż cokolwiek innego na zebraniach. Jej pasta do zębów była dopiero od niedawna dostępna bez recepty, a mocą działania i ceną znacznie przewyższała standardowe pasty dla palaczy.

Gdy tak leży na boku obok pustej pryczy Kate Gompert, z rąbkiem woalu starannie zatkniętym między poduszkę a podbródek, a naprzeciwko w tej samej oświetlonej sali śpi Charlotte Treat, Joelle śni, że Don Gately, nieuszkodzony i mówiący ze środkowo-południowym akcentem, zajmuje się jej zębami. Nosi fartuch w kolorze dentystycznej bieli, nuci sobie cicho pod nosem, a jego duże dłonie zręcznie wybierają narzędzia z lśniącej tacki przy fotelu dentystycznym. Joelle, odchylona na fotelu, wznosi ku niemu twarz, ściskając mocno nogi i wyciągając je daleko przed siebie. Oczy doktora Dona są abstrakcyjnie uprzejme, przejęte jej zębami, a jego grube palce, gdy wkłada jej w usta różne przedmioty, są bez rękawiczek i smakują ciepłem oraz czystością. Nawet światło wydaje się sterylnie czyste. Nie ma asystentki; dentysta występuje solo, pochyla się nad nią i nucąc bezwiednie, grzebie jej w zębach. Głowę ma masywną i kanciastą. W tym śnie Joelle martwi się swoimi zębami i czuje, że Gately podziela jej troskę. Jest zadowolona, że on nie zagaduje i chyba nawet nie zna jej imienia. Kontakt wzrokowy znikomy. Dentysta jest całkowicie skupiony na jej zębach. Jego rolą jest pomóc w miarę możności i taki komunikat przekazuje całą swoją postacią. Jego fartuch wisi na kulkowym łańcuszku i nie mógłby być bielszy, głowę otacza aureola paska z wypolerowanym metalowym dyskiem tuż nad oczami i maciupeńkim lusterkiem z nierdzewnej stali, czyściutkim jak tacka na narzędzia; a obecny we śnie nastrój spokojnej uległości i ufności zakłóca tylko widok jej twarzy w lusterku aureoli, które jest jak trzecie oko na szerokim, czystym czole Gately’ego: ponieważ Joelle widzi swoją twarz, zniekształconą w wypukłym odbiciu, zniszczoną przez lata kokainy i zaniedbania, wyłupiaste oczy i zapadnięte policzki, smolisto czarne smugi pod oczami, a kiedy ciepłe, grube palce dentysty delikatnie wywijają jej wargi, Joelle spogląda w jego czołowe lusterko i widzi długie rzędy samych kłów, spiczastych i ostrych, a za nimi następne rzędy kłów, na zapas. Niezliczone rzędy kłów ostrych, mocnych i niepoczerniałych, za to zabarwionych na czubkach dziwną czerwienią, jakby starej krwi; są to zęby stworzenia, które łapczywie rzuca się na mięso. Te zęby wyczyniały rzeczy, o których ona nie ma pojęcia, próbuje powiedzieć przez palce dentysty. Dentysta nuci, gmera. We śnie Joelle spogląda w górę, w dysk z lusterkiem na czole Dona Gately’ego, i ogarnia ją strach przed własnymi zębami, przerażenie, a gdy jej rozdziawione usta rozdziawiają się jeszcze szerzej, do krzyku przerażenia, widzi w okrągłym lustereczku nieskończone rzędy krwawych zębisk, sięgające w głąb czarnej jak smoła rury, i obraz wszystkich tych zębisk w wypolerowanym dysku zasłania poczciwą twarz dużego dentysty, który grzebie haczykiem i mówi, i zapewnia ją, że te zęby są do uratowania.

Później, zanim Fortier powrócił do rozbabranego sklepu, zlokalizowali trzeci kartridż oznaczony wstemplowaną buźką i napisem o potrzebie pogoni za przyjemnością, i poniósłszy z żalem kilka strat w ludziach, zabezpieczyli go i zweryfikowali jako samizdat Rozrywki wykradziony przez włamywacza przy okazji śmierci DuPlessisa.

Fortierowi opowiedziano całą historię. Należący do komórki młody Desjardins, który pełnił akurat dyżur przy rotacyjnym oglądaniu, siedział w składziku z młodym Tassignym we wczesnych godzinach porannych: przeglądali próbki wyrzuconych kartridżów, znalezionych w workach na śmieci w tym samym schowku, w którym puchły trupy braci Antitoi. Desjardins dopiero co się uskarżał, że marnują czas na kartridże przeznaczone do coffre d’amas.

Tassigny, który był w składziku razem z Desjardinsem, uratował się, bo musiał opuścić kanciapę, żeby wymienić worek kolostomijny. Ale, relacjonował Marathe, stracili Desjardinsa, a także starszego i wysoko cenionego Joubeta, który wbrew rozkazowi zajrzał do składziku, ciekaw, dlaczego Desjardins nie odsyła przejrzanych taśm, żeby dostać nowe. Obaj przepadli. Więcej strat w ludziach nie było tylko dzięki temu, że ktoś przytomnie pomyślał, żeby zbudzić Broullime’a, którego Fortier starannie poinstruował na okoliczność znalezienia wiadomej Rozrywki. Ale dwóch ludzi przepadło – Joubet, rudobrody wół roboczy, który uwielbiał stawać dęba wózkiem podczas jazdy, i młody Desjardins, młody idealista, który wciąż jeszcze czuł bóle fantomowe w swoich kikutach. Rémy Marathe poinformował Fortiera, że tym dwóm zapewniono po stracie wygodne warunki, pozostawiając ich w zamkniętym składziku, gdzie mogli w kółko oglądać Rozrywkę, i siedzieli cicho za drzwiami, tylko czasem dyżurny wartownik meldował, że słyszy krzyki zniecierpliwienia na przewijarkę odtwarzacza, żeby przewijała szybciej. Marathe dodał, że zamknięci odmawiają opuszczenia pomieszczenia i wyjścia po wodę i pożywienie, a Joubet – który był cukrzykiem – także po insulinę. M. Broullime szacował, że to w tej chwili kwestia godzin dla Joubeta i dnia, najwyżej dwóch dla Desjardinsa. Fortier zareagował na to smutnym „Bof” i przyzwalającym wzruszeniem ramion: wszyscy mieli świadomość, że mogą być ofiary: każdy z oglądających w trybie rotacyjnym ryzykował.

Po powrocie Fortiera Marathe przekazał mu także spodziewaną złą wiadomość o znalezisku: szybkoobrotowy sprzęt do kopiowania nie będzie jeszcze potrzebny, gdyż znaleziona kopia to Read-Only[303].

Fortier w filozoficznym zapędzie przypomniał AFR-owcom, że teraz przynajmniej wiedzą z pierwszej ręki, iż Rozrywka o takiej mocy naprawdę istnieje, więc powinni zmobilizować odwagę i hart do pogodzenia się z niemożnością pozyskania kopii Matki, a w zamian dążyć do pozyskania oryginalnej Matrycy, czyli kartridża samego auteur, z którego zapewne skopiowano wszystkie kopie Read-Only.

To zaś, mówił, wiąże się ze śmiałym i ryzykownym zadaniem technicznego przesłuchania wszystkich osób, o których wiadomo, że miały związek z Rozrywką, w celu zlokalizowania oryginalnej, kopiowalnej Matrycy samego twórcy. Rzecz nie byłaby warta takiego ryzyka, gdyby nie ustalenie, poprzez heroiczne poświęcenie Joubeta i Desjardinsa, że narzędzie, które doprowadzi autodestrukcyjną logikę onańską do ostatecznego końca, leży w zasięgu ich ręki.

Fortier wydał szereg rozkazów. Pluton AFR pozostał w zamkniętym sklepie Antitoi Entertainment, za poliglotyczną roletą. Zarzucono obserwację znienawidzonego bureau centrale FLQ w niezdyscyplinowanym domu na Rue de Brainerd w Allston, a ściągnięty stamtąd personel AFR przerzucono do sklepu na Inman Square, gdzie Fortier, Marathe i M. Broullime koordynowali poszczególne etapy działania w tej nowej, śmielszej i bardziej finezyjnej fazie, a także rewidowali taktykę.

Kolegów i krewnych zmarłego auteur wzięto pod stałą obserwację. Ich koncentracja na jednym obszarze działała na korzyść spiskowców. Zrekrutowano pracownika Enfieldzkiej Akademii Tenisowej, który przyłączył się do kanadyjskiej trenerki i kanadyjskiego ucznia, którzy już wykonywali krecią robotę. Na Pustyni niezrównana Mlle Luria P. pozyskiwała konfidentów z właściwą sobie skwapliwością. Kosztowne źródło z byłego Wydziału Podmiotu na Uniwersytecie MIT doniosło o ostatnim znanym miejscu zatrudnienia domniemanej performerki z Rozrywki – małej radiostacji w Cambridge, której nazwę Marathe i Beausoleil wymawiali Wiii – gdzie przywdziała ona maskujący twarz woal.

Należało skupić uwagę na performerce z kartridża oraz na Akademii Tenisowej założonej przez auteur. Można byłoby wykorzystać to, że Akademia miała rozegrać mecz z wyselekcjonowaną na szczeblu prowincji drużyną z Quebecu, gdyby AFR dysponowała tenisistą obdarzonym talentem i kończynami dolnymi. Śledztwo w sprawie składu osobowego i sposobu podróżowania drużyny quebeckiej było w toku na miejscu, w Papineau.

W tymże dniu powrotu Fortiera pozyskano też do współpracy technika inżyniera z programu radiowego performerki, przejmując go w operacji publicznej niskiego ryzyka, której sukces obudził nadzieję na pozyskanie w tej fazie osób bardziej bezpośrednio związanych z Rozrywką. Wspomniana osoba z amerykańskiego radia zeznała wszystko, co wiedziała, po opisowej groźbie zastosowania procedur przesłuchania technicznego. Marathe, najlepszy świecki sędzia amerykańskiej prawdomówności, jakiego posiadała komórka, uwierzył słowom inżyniera; niemniej zastosowano pro forma przesłuchanie techniczne w celu weryfikacji. Zeznanie tego pryszczatego młodzieńca pozostało spójne dwa poziomy powyżej średniej wytrzymałości amerykańskiej, a jedynym jego elementem budzącym zaciekawione komentarze było stwierdzenie, że Massachusetts Institute of Technology jest defensywny w łóżku.

W dniu dzisiejszym Fortier we własnej osobie oraz Marathe, młody Balbalis i R. Ossowiecke – wszyscy jako tako mówiący po angielsku – odbywali więc rundy po Oddziałach Terapii Uzależnień w szpitalach, zakładach psychiatrycznych i demi-maisons w promieniu 25 km. Sformułowano procedury poszerzenia promienia dochodzeń dwu- i trzykrotnie, skompletowano ekipy, przećwiczono role. Joubet i Desjardins poddali się już wcześniej i zostali odtransportowani na północ furgonetką, wraz ze szczątkami doczesnych szczątków Antitoich. Amerykański inżynier od studenckiego radia, którego prawdomówność w skąpych zeznaniach o lokalizacji Podmiotu Broullime ocenił na +/– (.35) grubo przed zastosowaniem poziomów przesłuchania niekompatybilnych z egzystencją fizyczną, dostał kilka godzin na dojście do siebie, po czym posłużył AFR-owcom za pierwszy Podmiot w testach terenowych skali motywacyjnej kartridża samizdatu. Ponownie wykorzystano w tym celu pomieszczenie magazynowe w sklepie braci Antitoi. Z głową unieruchomioną pasami Podmiot testowy obejrzał Rozrywkę dwa razy gratis, nie prosząc o przesłuchanie motywacyjne. Aby ustalić stopień motywacji, jaką pobudzał kartridż, M. Broullime wjechał z zawiązanymi oczami do pomieszczenia magazynowego zaopatrzony w piłę ortopedyczną i poinformował Podmiot badania, że każde następne obejrzenie Rozrywki będzie go kosztowało jeden palec z dowolnej kończyny. Na dowód dał Podmiotowi potrzymać piłę ortopedyczną. Jak wyjaśnił Broullime Fortierowi, w ten sposób można będzie stworzyć matrycę do obliczania statystycznej zależności między (n) liczbą odtworzeń Rozrywki przez Podmiot a (t) długością czasu podejmowania decyzji i obcinania sobie jednego palca za każde następne (n+1) obejrzenie. Celem badania było potwierdzenie ze statystyczną pewnością, że odczuwane przez Podmiot pragnienie oglądania i ponownego oglądania jest nie do zaspokojenia. Nie działa tu indeks malejącej satysfakcji, znany z ekonometrii normalnych amerykańskich towarów. Aby można było mówić o makropolitycznym zasięgu zabójczej atrakcyjności samizdackiej Rozrywki, dziewiąty palec kończyny powinien spaść równie szybko i chętnie jak drugi. Osobiście Broullime zapatrywał się na tę metodę dość sceptycznie. Ale taka już była rola Broullime’a w komórce AFR: ekspertyza w połączeniu ze sceptycyzmem de cœur.

Później, naturalnie, potrzebny będzie szerszy wachlarz Podmiotów badań terenowych, a to w celu sprawdzenia, czy reakcje tego Podmiotu nie były zaledwie subiektywne i typowe jedynie dla konsumentów rozrywki o określonej wrażliwości. Okno autobusu dawało nikłe i upiorne odbicie Fortiera, a przez ten nikły obraz przebijały światła miejskiego życia poza autobusem. Osoba z dyrekcji Phoenix House w Somerville, Massachusetts, USA, wysłuchała mowy Fortiera z demonstracyjnym współczuciem, po czym cierpliwie wyjaśniła, że ich zakład nie przyjmuje osób uzależnionych, dla których angielski nie jest językiem ojczystym. D’accord, chociaż udał rozczarowanie. Fortier widział pensjonariuszy Phoenix House, bo akurat mieli zebranie w salonie za drzwiami gabinetu: ani jedna osoba nie nosiła zasłaniającej twarz woalki, więc c’est ça. Cztery małe ekipy jeździły właśnie na wózkach po ulicach, uliczkach i zaułkach nieprzyjemnej dzielnicy, w której znajdował się sklep braci Antitoi, a ich celem było pozyskanie dodatkowych Podmiotów dla M. Broullime’a na przyszłość, kiedy skończą się palce pierwszego Podmiotu. Odpowiednie Podmioty musiały być dość bierne i bezbronne, aby dały się spokojnie pozyskać publicznie, jednak nieuszkodzone na umyśle i niepozostające pod wpływem któregoś z licznych miejscowych środków odurzających. AFR-owcy byli świetnie wyszkoleni w cierpliwości i dyscyplinie.

Jadący na południe autobus, pusty i (ku jego obrzydzeniu) fluorescencyjnie oświetlony, pnie się na wąskie wzgórze za parkiem Zimowym w północnym Cambridge, zmierzając ku placom Inman i Central. Fortier wygląda przez szybę na umykające światła. Czuje zapowiedź śniegu: wkrótce spadnie śnieg. W wyobraźni widzi dwie trzecie największego miasta NNA unieruchomione, sybarytycznie obwałowane, uwięzione po domach bez możliwości cielesnego ruchu, obsrywające kanapy i fotele, które można rozkładać. Widzi dzielnicę wież biurowców i luksusowych apartamentów całą w poprzeczne pasy, jako że na dwóch z każdych trzech pięter panuje matowoczarne zaciemnienie. Jedynie tu i ówdzie migocze na niebiesko ekran kosztownego cyfrowego sprzętu do wyświetlania rozrywki. Wyobraża sobie M. Tine’a trzymającego trzymającą długopis rękę Prezydenta J. Gentle’a: Prezydent ONAN podpisuje właśnie wypowiedzenie wojny. Wyobraża sobie filiżanki pobrzękujące cienko w drżących dłoniach osobników znajdujących się w wewnętrznych sanktuariach sanktuarium władzy w Ottawie. Poprawia klapy sportowej marynarki, pod którą nosi pulower, i przygładza kręcone włosy, które mają skłonność do unoszenia się wokół plamy łysiny. Obserwuje kark kierowcy autobusu, a kierowca wpatruje się przed siebie.

Chinki jak to Chinki, słabosilne i wagi lekkiej, poleciały na boki jak lalki, a ich torby okazały się ciężkie niczym skrzynie skarbów, z trudem dały się dźwignąć; ale gdy Lenz biegł w lewo pasażem północ–południe, trzymał już torby za parciane uchwyty nieco przed sobą, tak że niejako ciągnęły go swoim ciężarem. Krzyżujące się uliczki osiedlowe pomiędzy placami Central i Inman w Małej Lizbonie stanowiły jakby drugie miasto. Lenz biegł. Oddychało mu się łatwo, czuł własne ciało od czubka głowy po podeszwy stóp. Stojące pod obiema ścianami zielone i zielone-z-czerwonym pojemniki na śmieci zwężały drogę ucieczki. Lenz przeskoczył nad dwiema siedzącymi na ziemi postaciami w khaki, dzielącymi się płomieniem Sterno. Przefrunął przez zalegające nad nimi stęchłe powietrze, nietknięty smrodem. Odgłosy za jego plecami to były echa jego własnych kroków, odbite od żelaza śmietników i schodów pożarowych. Lewa ręka bolała go przyjemnie od jednoczesnego trzymania uchwytu torby i tomu pism dużym drukiem. Dalej przed nim pojemnik został podczepiony do ciężarówki ZROE i tak wisiał: widocznie nastał fajrant. Chłopaki z „Empire” mieli niesamowity związek zawodowy. W głębi za zaczepami na pojemnik zamigotało niebieskie światełko i zgasło. Działo się to dwanaście śmietników dalej. Lenz zwolnił do żwawego chodu. Płaszcz ześlizgiwał mu się z ramienia, ale nie miał wolnej ręki, żeby go poprawić, a nie zamierzał tracić czasu na odstawianie toreb. W lewej ręce czuł skurcz. Godzina niepewna, gdzieś między 22:24 a 22:26. W alejce ciemno jak w kieszeni. Nikły trzask od południowej strony sieci alejek: to Bidul Tony Krause turlał stalową beczkę po odpadach, o którą potknęła się Ruth van Cleve. Niebieski płomyk rozbłysł, zastygł bez ruchu, zachybotał się, przesunął, zawisł, zgasł z powrotem. Jego poświata odcinała się granatem od tyłu wielkiej śmieciarki ZROE. Śmieciarki „Empire” były nierozmontowywalne: taki zaczep to cenna rzecz, ale zabezpieczony jest zatrzaskiem Kryptonite, który da się przeciąć tylko spawarką. Spoza zaczepów dobiegały nikłe dźwięki. Gdy znów rozbłysnął płomyk zapalniczki, Lenz był tuż przy nich: dwóch chłopaczków na zaczepie i dwóch przykucniętych w głębi, twarzami do tamtych, w sumie czterech, a tuż nad nimi, jak wywalony jęzor, drabina schodów pożarowych. Żaden z chłopaków nie mógł mieć więcej jak dwanaście lat. Posługiwali się butelką po M. Fizzy zamiast fajki i smród nadpalonego plastiku mieszał się z mdląco słodkawym odorem cracka z nadmiarem dwutlenku węgla. Wszyscy byli mali i chudzi, i albo czarni, albo Latynosi; pochyleni chciwie nad płomykiem, przypominali szczury. Lenz śledził ich kątem oka, przechodząc obok żwawym krokiem, objuczony torbami, wyprężony jak struna i emanujący szlachetnym zamiarem. Zapalniczka zgasła. Chłopcy pożerali wzrokiem torby Lenza. Ci kucający poodwracali głowy w jego stronę. Lenz śledził ich kątem oka. Żaden nie miał zegarka. Jeden był w wełnianej czapce i spoglądał śmiało. Złapał kontakt wzrokowy z lewym okiem Lenza, ułożył małą dłoń w kształt pistoletu i udał, że powoli celuje. Jakby się popisywał przed kumplami. Lenz przeszedł mimo, z miejską godnością, jakby ich widział i nie widział. Zapach był intensywny, ale w gruncie rzeczy swojski, cracka i butelki. Lenz musiał się uchylić, żeby nie wpaść na lusterko boczne śmieciarki Empire na stalowym wysięgniku. Oddalając się od śmieciarki, słyszał, że chłopcy za nim coś gadają i śmieją się nieżyczliwie, a potem któryś krzyknął coś w nieznanym mu młodzieżowym żargonie. Pstryknęła zapalniczka. Dupki jedne, pomyślał sobie. Rozglądał się za kawałkiem pustego miejsca, gdzieś, gdzie jest trochę więcej światła, żeby przejrzeć zawartość toreb. No i żeby było czyściej niż w tej alejce północ–południe, w której śmierdziało dojrzałymi odpadami i gnijącą skórą. Zamierzał podzielić towar z toreb na to, co wartościowe, i to, co bezwartościowe, i rzeczy wartościowe przenieść do jednej torby. Cenne przedmioty upłynni w Małej Lizbonie i zapełni schowek w słowniku medycznym, i kupi sobie atrakcyjniejsze buty. W alejce nie było ani kotów, ani gryzoni; nie zastanowił się dlaczego. Tuż za nim wylądował kamień czy może fragment cegły – prezent od młodej kadry kokainistów – uderzył w coś, brzęknęło, ktoś głośno krzyknął; jakaś bezpłciowa postać leżała na parcianym worku lub kartonie pod śmietnikiem: odwrócona stopami w głąb zaułka, poruszała z pasją ręką w pachwinie, miała buty nie do pary, skołtunione włosy i patrzyła na Lenza w słabej poświacie padającej od skrzyżowania z szerszą uliczką, podśpiewując sobie z cicha: „Śliczny, śliczny, śliczny”, co Lenz usłyszał, przekraczając ostrożnie jej zalatujące gnilcem nogi. Lenz wyszeptał do siebie:

– Jezu, co za kupa pojebanych, zasranych, pierdolonych przegrywów.

– W naszym kulcie paliliśmy pieniądze na opał.

– Znaczy się walutę.

– Używaliśmy tych z nominałem Jeden. Półboski zalecał oszczędność. Znosiliśmy je do Niego do pieca. Piec był jeden. Musieliśmy przynosić Mu szmal na kolanach, nie dotykając podłogi żadną częścią stopy. A On siedział przy piecu w naszych kocach i dorzucał banknoty do ognia. Jak banknot był nowy, obrywało się dodatkowo w łeb.

– Znaczy się nówka sztuka.

– To było oczyszczające. Ktoś zawsze grał na bębnie.

– W naszym kulcie Bosko Wybrany Przywódca jeździł rollsem. Na luzie. Pchaliśmy go wszędzie tam, gdzie był Wzywany. Nigdy go nie uruchamiał. Tego rollsa. Bardzo mi się rozwinęły mięśnie.

– Latem kazali nam się czołgać na brzuchu. Mieliśmy objąć miłośnie naszą naturę węża. To było oczyszczające.

– Czołgaliście się na brzuchu.

– Serio. Krępowali nam drutem ręce i nogi.

– Dobrze, że nie drutem kolczastym.

– W końcu poczułem się zbyt oczyszczony, żeby tam zostać.

– Masz na myśli: przeczysty, rozumiem cię całkowicie.

– Było jakoś za dużo miłości do zniesienia.

– Czuję, że utożsamiam się z tobą kompletnie, znaczy…

– Plus pod koniec doszedłem do trzech worków dziennie.

– A nasze Bosko Wybrane Eskadry Miłości kazały nam rąbać drewno zębami, jak było zimno. Znaczy się poniżej zera, w porze zimowej.

– Pozwalali wam zachować zęby?

– Tylko te przeznaczone do żucia. Widzisz?

– O kurczę.

– Tylko do żucia.

Rémy Marathe siedział zawoalowany, z kolanami okrytymi pledem, w mocno zatłoczonym, jak to wieczorem, salonie Ennet House, Domu Przejściowego dla Uzależnionych od Narkotyków i Alkoholu, ostatniego demi-maison na jego liście na ten dzień. Wzgórza górnego Enfield stanowiły l’infère trudności, ale sam demi-maison miał rampę. Ktoś z kierownictwa przeprowadzał wywiady z kandydatami do zapełnienia niedawnych wakatów w Biurze ośrodka, którego zamknięte drzwi były widoczne z salonu. Marathe’a i innych poproszono, żeby usiedli w tym salonie, z kubkiem nieprzyjemnej kawy. Kto chciał, mógł palić. Cała reszta paliła. Salon śmierdział jak popielniczka, a jego sufit był pożółkły jak palce starego palacza. Wieczorynka w salonie przypominała też mrowisko poruszone kijem: ludzi było za dużo, a wszyscy niespokojni i głośni. Pacjenci demi-maison oglądali kartridż o konflikcie angażującym sztuki walki; byli pacjenci i osoby z okolicy górnego Enfield obsiedli meble i konwersowali. Uszkodzona kobieta, także na fauteuil de rollent, jak Marathe, kuliła się inutile przy odtwarzaczu kartridża, a osoba płci męskiej o zaawansowanej bladości imitowała kopniaki i ciosy, udając, że celuje w znieruchomiałą głowę inwalidki, żeby ją zmusić choćby do skrzywienia ust albo okrzyku. Mężczyzna bez dłoni i bez stóp usiłował wejść po schodach. Inne osoby, prawdopodobnie uzależnione, czekały w salonie, bo chciały się ubiegać o przyjęcie do domu przejściowego. Pomieszczenie było głośne i przegrzane. Marathe usłyszał, że ktoś z kandydatów do przyjęcia wymiotuje w krzakach tuż pod oknem. Wózek Marathe’a stał na hamulcu przy podłokietniku kanapy, przodem do okna. Czuł, że można by sobie życzyć, aby okno było nieco bardziej uchylone. Po burym dywanie jakiś udręczony człowiek miotał się jak krab, a dwóch chuliganów w skórach zabawiało się okrutnie, przeskakując ponad nim. Niektórzy czytali komiksy albo malowali sobie paznokcie kończyn. Kobieta z wysoką koafiurą podniosła stopę do ust, żeby podmuchać sobie na palce u nogi. Inna młoda dziewczyna wyłuskała sobie oko z głowy i wsadziła do ust. Nikt inny z obecnych nie nosił na twarzy woalu organizacji ZONO, do której należała performerka z Rozrywki. Smród amerykańskich papierosów przenikał przez woal Marathe’a i wyciskał mu łzy z oczu, aż i jemu zachciało się wymiotować. Dwa dodatkowe okna były otwarte, ale w pokoju i tak brakowało powietrza.

Kilka osób zbliżyło się w czasie oczekiwania do Marathe’a, ale wszystkie miały mu do wyszeptania tylko jedno: „Pogłaskaj psy”, ewentualnie: „Nie zapomnij pogłaskać psów”. Ten zwrot idiomatyczny nie należał, o ile Marathe się orientował, do zbioru idiomów amerykańskich.

Podeszła też do niego osoba z twarzą, której skórę ewidentnie zżerał gnilec, i zapytała, czy on, Marathe, jest tu z nakazu sądu.

Marathe był jednym z nielicznych niepalących. Zauważył, że nikt z obecnych nie zwraca uwagi na gazowy woal na jego twarzy jako na coś ciekawego lub niestosownego. Dzięki starej sportowej marynarce, którą włożył na golf Desjardinsa, Marathe wyglądał nobliwiej niż pozostali aspiranci do Ośrodka. Chociaż dwóch pacjentów nosiło krawaty. Marathe cały czas pociągał nosem, udając katar; sam nie wiedział dlaczego. Siedział obok kanapy obitej sztucznym welurem, przy końcu zajętym przez dwie kobiety, które wcześniej szukały uwolnienia od nałogu w kultach religijnych, o których teraz rozmawiały, wymieniając uwagi o niewesołej egzystencji tamże.

Do każdego, kto się przybliżał, Marathe starannie recytował tekst, który opracowali w pośpiechu we dwóch z M. Fortierem:

– Dobry wieczór, jestem uzależniony i zeszpecony, desperacko potrzebuję stacjonarnej terapii uzależnień.

Odpowiedzi na to zagajenie były trudne do zinterpretowania. Jeden z dwóch starszych mężczyzn w krawatach, którzy do niego podeszli, klepnął się dłonią w miękki policzek i odrzekł:

– No to nadzwyczajnie się panu udało.

W czym Marathe wyczuł sarkazm. Dwie kobiety doświadczone w kultach skłaniały się ku sobie, siedząc na kanapie. Podekscytowane rozmową, co chwila dotykały nawzajem swoich ramion. Gdy chichotały uszczęśliwione, zdawały się żuć powietrze. Śmiech jednej z nich zawierał w sobie element chrząkania. Brzęk i dwa cienkie okrzyki: te dobiegły z końca stołówki, w planach domu przedstawionej jako duża kuchnia. Za tymi odgłosami buchnął kłąb pary i seria przekleństw niewidocznych osób. Łysy czarnoskóry wielkolud w białym bawełnianym podkoszulku rozkaszlał się z niepohamowanego śmiechu. Dwaj pacjenci w krawatach i dziewczyna z wyjmowanym okiem mówili intensywnie i głośno wszyscy naraz w dalszym końcu drugiej kanapy.

– Ale zastanów się nad cechą przenośności w odniesieniu do, powiedzmy, samochodu. Czy samochód jest przenośny? W odniesieniu do samochodu to raczej ja jestem przenośny.

– Są przenośne, kiedy stoją na lawecie do przewożenia nowych samochodów z cenami za szybą; potrafi ich stać dobre paręnaście na takiej lawecie, która jedzie wężykiem po I-93, a ty się boisz, że auta zaraz zaczną z niej spadać na całą drogę, akurat kiedy chcesz wyprzedzać.

Ten pulchny, który ironicznie odpowiedział Marathe’owi, kiwał głową:

– Albo, powiedzmy, w odniesieniu do pojazdu pomocy drogowej, jak ci się auto rozkraczy na szosie. Można powiedzieć, że takie niesprawne auto jest, w cudzysłowie, przenośne, jednak w odniesieniu do sprawnego samochodu to ja jestem przenośny.

Gdy dziewczyna pokiwała głową, jej specyficzne oko zatoczyło się drżąco w oczodole.

– Ja to kupuję, Day.

– Skoro już tak drobiazgowo roztrząsamy definicję słowa „przenośny”.

Drugi mężczyzna bez przerwy glancował sobie buty chusteczką higieniczną, a koniec jego krawata dotykał podłogi.

Wspomniani rozmówcy tworzyli triadę na nierówno wybrzuszonej kanapie obitej plastikiem w kolorze skóry i stojącej w drugim końcu pokoju, w którym teraz było jeszcze duszniej, a zarazem, z racji pary buchającej z kuchni, wilgotno. Dokładnie na wprost Marathe’a, w żółtym fotelu pod ścianą obok kanapy trojga rozmówców, siedział mężczyzna oczekujący przyjęcia na terapię. Ten z kolei miał kilka zapalonych papierosów. Trzymał na kolanach blaszaną popielniczkę i z werwą kiwał butem nogi założonej na nogę. Marathe’owi nie było trudno zignorować bazyliszkowy wzrok tamtego. Zauważył go, nie rozumiał, czemu mężczyzna wgapia się w niego z taką nienawiścią, ale nic sobie z tego nie robił. Marathe był w każdej chwili gotowy na gwałtowną śmierć, co pozwalało mu swobodnie wybierać między emocjami. M. Steeply z BSN USA potwierdził, że Amerykanie ani tego nie rozumieją, ani nie doceniają: było im to zgoła obce. Woal dawał Marathe’owi swobodę spokojnego wpatrywania się w uzależnionego mężczyznę, bez wiedzy tamtego, co Marathe’a, jak stwierdził, bawiło. Czuł się fizycznie chory od tego dymu w zadymionym pokoju. Marathe kiedyś, jako dziecko, z nogami, zaparł się i obrócił spróchniałą kłodę w lesie regionu Lac de Deux Montagnes, gdzie spędził czterokończynowe dzieciństwo, przed La Culte du Prochain Train[304]. Bladość tych istot, które wiły się i mrowiły pod wilgotną kłodą, równy był bladości tego uzależnionego mężczyzny, który nosił kwadracik zarostu pomiędzy dolną wargą i podbródkiem, a górną część płatka ucha miał przebity igłą, która to igła połyskiwała i gasła w szybkim tempie, wibrując zgodnie z podrygiwaniem podrygującego buta. Marathe przyglądał mu się spokojnie przez woal, przepowiadając sobie w głowie wyuczoną kwestię. Bardziej idiomatycznie byłoby powiedzieć, że igła podrygiwała sympatycznie z podrygami buta, który był matowoczarny i na klockowym obcasie, motocyklowy but tych, co nie mają motocykli, ale noszą buty tych, którzy mają.

Uzależniony podniósł się powoli i przeniósł się z kopcącą popielniczką bliżej Marathe’a, gdzie spróbował przyklęknąć. Jego markowe dżinsy Levi’s 501 były miejscami dziwnie podarte i wystrzępione w białe nitki, spoza których prześwitywała bladość kolan; wydarte dziury miały wielkość i uszkodzenia obwodu, które Marathe rozpoznał jako ślady po strzałach ze strzelby o szerokim przekroju lufy. Marathe zapamiętywał wszystkie szczegóły na potrzeby swoich dwóch raportów. Uzależniony klęczał przed nim i się kulił, usiłując usunąć sobie rzekomy paproch z wargi. Z bliska wyraz twarzy mężczyzny, a zwłaszcza jego oczy miały w sobie pustą intensywność gwałtownej śmierci.

Mężczyzna wyszeptał:

– Jesteś prawdziwy?

Marathe spojrzał przez woal w kwadrat jego twarzy.

– Prawdziwy jesteś? – powtórzył tamten szeptem. I cały czas kulił się pomalutku coraz niżej. – Jesteś prawdziwy, widzę to, no nie – szeptał dalej. Pospiesznie obejrzał się za siebie na gwarny pokój i z powrotem nachylił się do Marathe’a. – No to posłuchaj.

Marathe spokojnie trzymał ręce na podołku, jego pistolet maszynowy tkwił bezpiecznie w kaburze przytroczonej do prawego kikuta pod kocem. Gmerające palce szepczącego mężczyzny pozostawiały drobinki brudu na jego wardze.

– Z tych biednych fiutów – mężczyzna skąpą gestykulacją wskazał salon – większość nie jest prawdziwa. Dlatego pilnuj swojej szóstej. Większość tych fiutów to… ludzie z metalu.

– Jestem Szwajcarem – odparł eksperymentalnie Marathe. Była to druga kwestia z jego wyuczonej formułki autoprezentacji.

– Chodzą, więc człowiek myśli, że są żywi. – Uzależniony przez cały czas rozglądał się subtelnie, w sposób kojarzący się Marathe’owi z zawodowymi szpiegami. W jednym oku pękła mu żyłka. – Ale to tylko warstwa – ciągnął swoje. Nachylił się tak, że Marathe widział przez woal pory jego skóry. – Supercienka warstewka skóry. A pod spodem metal. W głowach mają masę części. Pod mikrocienką warstwą organiczną. – Oczy ludzi zmarłych gwałtowną śmiercią są takie same jak oczy ryby w pełnej lodu kadzi handlarza ryb: badawczo obserwują nic. Zapach mężczyzny przywodził na myśl zwierzęta gospodarskie w upalny dzień, facet capił, co czuć było nawet w tym zadymionym pomieszczeniu. Kwas trans-3-metylo-2-heksenowy, jak nauczał M. Broullime, by zabić czas podczas wielogodzinnych obserwacji, to materiał chemiczny w pocie osób ciężko chorych psychicznie. Marathe bez trudu dostosował swój oddech do oddechu coraz bliżej nachylonego mężczyzny, tak że ich wydechy wypadały jednocześnie.

– Jest jeden sposób, żeby to sprawdzić – prawił tamten. – Przysunąć się blisko. Wtedy słychać taki terkot. Mega cichy. To terkotanie trybików procesorów. Taką mają wadę. Maszyny zawsze terkoczą. Oni są dobrzy w wyciszaniu tego terkotu.

– Ja nie mam swojej szóstki.

– Ale nie mogą, nie mogą go wyeliminować.

– Jestem Szwajcarem i rozpaczliwie potrzebuję terapii stacjonarnej.

– Pod mikrocienką warstewką tkanki po prostu się nie da.

Gdyby jego wzrok nie był pusty, byłby posępny, przerażony. Marathe przypomniał sobie jak przez mgłę emocję zwaną lękiem.

– Słyszałeś, co ona powiedziała? – zaśmiał się ten z ironiczną miną na kanapie. – Potable znaczy pitny. To nie jest nawet ten sam rdzeń. Słyszałeś, co powiedziała?

Oddech mężczyzny zalatywał też kwasem trans-3-metylowym.

– Zdradzam ci sekret – szeptał uzależniony. – Oni są tutaj po to, żeby nas nabrać. My, prawdziwi, dajemy się nabrać. Przez dziewięćdziesiąt dziewięć z hakiem procent czasu. – Skóra kolan prześwitująca przez dziury w dżinsach miała biały odcień dawnej śmierci. – Po tobie zaraz poznałem, że jesteś prawdziwy. – Wskazał woal. – Nie masz mikrocienkiej powłoki. Ci metalowi mają twarze. – Dym z jego papierosa w popielniczce wznosił się ruchem korkociągu. – Właśnie dlatego – ciągnął, macając wargę – dlatego ci w pociągu albo na ulicy nie pozwalają się do siebie zbliżyć. Spróbuj. Nigdy nie dopuszczą cię naprawdę blisko. Tak są zaprogramowani. Umieją przybrać wygląd przestraszonych albo urażonych i przesiąść się na inne miejsce. Najbardziej zaawansowani dadzą ci nawet drobne, żebyś się usunął. Spróbuj. Przysuń się… o tak… bliziutko.

Marathe siedział spokojnie za woalem, który falował coraz silniej w oddechu tamtego, i cierpliwie czekał, aż będzie mógł zrobić wdech. Kobiety doświadczone w kultach zwęszyły już fetor trans-3 mężczyzny i przesunęły się w drugi koniec kanapy. Twarz mężczyzny uśmiechnęła się ze znawstwem, półgębkiem, komentując ich rejteradę. Facet był teraz tak blisko, że jego nos dotknął woalu, akurat w chwili, gdy Marathe robił wdech. Marathe był przygotowany na każdą formę śmierci. Ten smród stanowił mieszankę kwasu trans-3-metylo-2-heksanowego, przetrawionego sera i pachy, a pochodził od skóry twarzy. Marathe zignorował nawracający impuls jednoczesnego wbicia dwóch palców w oczodoły. Mężczyzna osłaniał dłonią ucho na znak, że słucha bardzo uważnie. Jego uśmiech odsłonił coś, co kiedyś mogło być zębami.

– Nic a nic – obwieścił z uśmiechem. – Wiedziałem. Żadnego dźwięku.

– My, Szwajcarzy, jesteśmy spokojnymi ludźmi i powściągliwymi. Co więcej, jestem zdeformowany.

Mężczyzna ze zniecierpliwieniem machnął papierosem.

– Słuchaj dobrze. Powiem ci dlaczego. Ty jesteś taki jak ja. Ja też myślałem, że to tylko taki zwyczaj. Oni potrafią człowieka nabrać. – Gwałtownie potarł wargę. – Jestem tu po to, żeby ci powiedzieć. Słuchaj. Ciebie tu nie ma.

– Wyemigrowałem z ojczystej Szwajcarii.

Dalej szeptem:

– Ciebie tutaj nie ma. Te fiuty są metalowe. My… my, którzy jesteśmy prawdziwi… nie ma nas wielu… oni nas nabierają. Jesteśmy wszyscy w jednym pokoju. Prawdziwi. W jednym pokoju przez cały czas. Wszystko jest pro…jekcją. Oni potrafią to robić maszynami. To pro…jekcja. Żeby nas nabrać. Obrazki na ścianach się zmieniają, więc myślimy, że przechodzimy w różne miejsca. Tutaj i tam, to i tamto. A oni tylko zmieniają pro…jekcje. Miejsce jest przez cały czas to samo. Oszukują twój umysł maszynami, żebyś myślał, że się poruszasz, jesz, ćpasz, robisz to czy tamto.

– Przybyłem tutaj w desperacji.

– Prawdziwy świat to jeden pokój. Tak zwani ludzie, tak zwani – znów szeroki gest ręki – to wszyscy, których znasz. Już kiedyś ich spotkałeś, setki razy, tylko z innymi twarzami. Prawdziwych jest zaledwie dwudziestu sześciu. Odgrywają różne postacie, które tobie się wydaje, że znasz. Noszą różne twarze w różnych obrazkach, które oni pro…jektują na ścianę. Czaisz?

– Ten Ośrodek był gorąco polecany.

– Kapujesz? Policz. Zbieg okoliczności? Jest ich tu dwudziestu sześciu, wliczając tego bez stóp na schodach. Zbieg okoliczności? Przypadek? Masz tu wszystkie maszyny, które grają wszystkich twoich znajomych. Słyszysz mnie? Oni nas nabierają. Wycofują te maszyny na zaplecze i tam… no wiesz…

Widoczne drzwi zamkniętego Biura się otworzyły i wyszedł przez nie uzależniony pacjent z osobą urzędową, trzymającą podkładkę do pisania. Uzależniony pacjent kulał i przechylał się mocno na jeden bok, chociaż był przystojny w blond stereotypie amerykańskiej kultury obrazkowej.

– …ich zmieniają. Wymieniają im te cienkie organiczne powłoki. Wszyscy najróżniejsi ludzie, których znasz. Tak zwani ludzie. To są te same maszyny.

– Fizycznie nienormatywna osoba z zagranicy o niewymawialnym nazwisku! – zawołała osoba urzędowa z podkładką.

– Wzywają mnie – powiedział Marathe, pochylając się, żeby porozpinać blokady kół swojego fauteuil.

– …dlatego ja się pojawiam w tej pro…jekcji, żeby cię oświecić. No to już wiesz.

Marathe wymanewrował fauteuil w prawo niezawodnym lewym kołem.

– Pan wybaczy, muszę aplikować o leczenie.

– Pamiętaj, jak najbliżej!

– Dobranoc – rzucił Marathe przez lewe ramię. Kobieta inutile jakby drgnęła lekko w swoim ciężkim fauteuil, gdy koło niej przejeżdżał.

– Tobie się tylko zdaje, że gdzieś jedziesz! – krzyknął za nim uzależniony, wciąż w przyklęku.

Marathe podturlał się do osoby urzędowej najwolniej, jak umiał, kuląc się w swojej sportowej marynarce i żałośnie zygzakując. Co znamienne, dorodna i uzbrojona w podkładkę urzędowa kobieta odniosła się najzupełniej obojętnie do woalu ZONO. Marathe wyciągnął na powitanie dużą dłoń, którą wprawił w drgania.

– Dobranoc – powiedział.

Leżący na dywanie mężczyzna o zapachu wariata zawołał za nim:

– Nie zapomnij pogłaskać psy!

Joelle kiedyś lubiła porządnie się naćpać i posprzątać. Teraz odkrywała, że lubi tylko sprzątać. Starła kurz z powierzchni kredensu, który użytkowała do spółki z Nell Gunther. Kredens wykonany był z płyty pilśniowej. Odkurzyła owalną ramę kredensowego lustra, a samo lustro jak najstaranniej wypolerowała. Używała w tych celach jednorazowych chusteczek do nosa i odstałej wody ze szklanki zostawionej przy łóżku Kate Gompert. Z dziwną awersją pomyślała o włożeniu skarpetek i drewniaków, żeby zejść na dół do kuchni po prawdziwe środki czystości. Słyszała z dołu gwar rezydentów, którzy wracali z późnych zebrań, gości i kandydatów. Czuła ich głosy przez podłogę. Gdy dentystyczny koszmar brutalnie wyrwał ją ze snu, miała usta otwarte do krzyku, ale krzyk, który się rozległ, dobiegał z salonu i miał głos Nell G., która zawsze śmiała się tak, jakby jej wypruwali flaki. Nell udaremniła krzyk Joelle. Wtedy Joelle wzięła się do sprzątania. Możliwe, że sprzątanie jest formą medytacji dla odwykowych nowicjuszy, którzy jeszcze nie umieją usiedzieć bez ruchu. Zryta podłoga w Damskiej Piątce była tak zaświniona, że Joelle zgarnęła kupkę brudu niewykorzystaną nalepką na zderzak, wygraną w Brookline Young People’s. Potem wilgotnym kleeneksem zbierze większość tej kupki i wyrzuci. Miała zapaloną tylko małą lampkę nocną Kate G. i nie słuchała żadnych taśm YYY przez wzgląd na Charlotte Treat, która była niedysponowana i nie poszła na swoje sobotnie zebranie Saturday Night Lively, a teraz spała w maseczce na oczy, ale bez zatyczek w uszach. Piankowe zatyczki do uszu wydawane były wszystkim nowym rezydentom Ennet, z powodów, które, jak im obiecywał Personel, same się wkrótce ujawnią, ale Joelle nie chciała ich używać – blokowały wprawdzie hałas zewnętrzny, ale jednocześnie czyniły słyszalnym puls w czaszce, a własny oddech brzmiał w nich jak w skafandrze astronauty – a Charlotte Treat, Kate Gompert, April Cortelyu i Amy Johnson były tego samego zdania. April twierdziła, że od piankowych zatyczek do uszu swędzi ją mózg.

Zaczęło się od Orina Incandenzy, to sprzątanie. Gdy ich relacja stawała się napięta lub gdy Joelle ogarniał niepokój w związku z powagą i ewentualną nietrwałością życia w Back Bay, wówczas naprzemienne stany bycia na haju i sprzątania stawały się dla niej ważnym ćwiczeniem, czymś w rodzaju twórczej wizualizacji, przedsmakiem dyscypliny i porządku, w których umiałaby przetrwać samopas, gdyby przyszło co do czego. Osiągała stan haju i wizualizowała siebie solo w oślepiająco czystej przestrzeni, w której każda powierzchnia skrzy się i każda rzecz jest na miejscu. Widziała się w sytuacji, gdy podnosi z dywanu upuszczone ziarno popcornu i spożywa je z całkowitym spokojem. Aura stalowej niezależności otaczała ją, kiedy sprzątała mieszkanie, nawet z okazjonalnym skomleniem i jękiem, które wydobywały się z jej ust, gdy była na haju. Mieszkanie to nieomal gratis udostępnił im Jim, który tak mało odzywał się do Joelle podczas ich kilku pierwszych spotkań, że Orin musiał wielokrotnie zapewniać ją, że to nie dezaprobata – Jegomość po prostu nie posiadał tej części ludzkiego mózgu, która uświadamiałaby mu obecność innych ludzi na tyle, żeby mógł ich dezaprobować, twierdził Orin, czy też nie lubić. Taki po prostu był Wściekły Bocian. Orin mówił o Jimie albo per Jegomość, albo per Wściekły Bocian – oba te rodzinne przydomki już wtedy przyprawiały Joelle o gęsią skórkę.

To Orin wprowadził ją w świat filmów swojego ojca. Dorobek Jima był podówczas tak niszowy, że nawet miejscowi badacze kina poważnego nie znali nazwiska Incandenza. Aby zapewnić sobie dystrybucję, Jim wciąż zakładał własne spółki dystrybucyjne. Sławę zyskał, dopiero kiedy już znał Joelle. Ich relacja osiągnęła wówczas bliskość, jakiej nigdy nie miał związek Jima z Orinem, co po części powodowało stres będący podłożem straszliwej czystości w mieszkaniu Joelle i Orina.

Świadomie prawie nie myślała o żadnym z Incandenzów przez cztery lata przed Donem Gatelym, który, nie wiedzieć czemu, uparcie przywodził jej na myśl ich rodzinę. Była to druga najsmutniejsza rodzina, z jaką Joelle zetknęła się w życiu. Orin czuł, że Jim go nie lubi, dokładnie w takim stopniu, w jakim w ogóle jest go świadom. Orin dużo opowiadał o swojej rodzinie, najczęściej w nocy. O tym, jak żaden sukces futbolowy nie jest w stanie zmazać psychicznej skazy fundamentalnej antypatii ze strony ojca, który go nie dostrzega i nie uwzględnia. Orin nie miał pojęcia, jak banalne i przeciętne są jego relacje z rodzicem tej samej płci; był przekonany, że stanowią ohydny wyjątek. Joelle wiedziała, że jej matka nie za bardzo ją lubi, od czasu gdy jej własny osobisty Tatuś po raz pierwszy oświadczył, że woli sam pójść z Pokie do kina. Wiele z tego, co mówił Orin o swojej rodzinie, zalatywało stęchlizną długich lat braku odwagi do powiedzenia tego głośno. Orin przypisywał Joelle jakąś osobliwą dobroć z tego powodu, że nie uciekała z wrzaskiem z pokoju, gdy zwierzał jej swoje banały. Pokie to był rodzinny przydomek Joelle, chociaż jej matka nigdy nie mówiła na nią inaczej niż Joelle. Na początku ich znajomości Orin żył w przekonaniu, że jego matka stanowi puls i centrum całej rodziny, że jest wcielonym promieniem światła, a jej głęboka miłość i nieskrywana matczyna troska prawie że rekompensują ojca, który jako rodzic niemal nie istniał. Życie wewnętrzne Jima było dla Orina czarną dziurą, Orin sam tak mówił, twarz ojca była dlań piątą ścianą każdego pokoju. Joelle starała się usilnie nie zasnąć i uważnie słuchać, jak Orin wyciąga na jaw swoje stęchłe brudy. Orin nie miał pojęcia, co jego ojciec myśli i czuje w związku z czymkolwiek. Uważał, że Jim nosi zerowy wyraz twarzy, który matka Orina po francusku i w żartach nazywała czasami Le Masque. Facet był tak szczelnie i nieodwracalnie skryty, że Orin w końcu zaczął widzieć w nim autystyka, wręcz katatonika. Jim otwierał się tylko przed matką, mówił Orin. Jak wszyscy, dodawał. Matka była psychiczną ostoją ich wszystkich. Była światłem, pulsem i spajającym centrum tej rodziny. Joelle umiała ziewać w łóżku tak, że nie było widać, że ziewa. Dzieci mówiły na matkę „Mamuś”. Jego młodszy brat był beznadziejnie upośledzony. Orin pamiętał, że Mamuś powtarzała mu, że go kocha, ze sto razy na dzień. To prawie rekompensowało beznamiętne spojrzenie Jegomościa. Ogólnie rzecz biorąc, Orin zapamiętał ojca z dzieciństwa jako pozbawione wyrazu spojrzenie z wielkiej wysokości. Jego matka też była bardzo wysoka, jak na dziewczynę. Orin mówił, że dziwiło go w głębi ducha, iż żaden z jego braci nie jest wyższy. Ten upośledzony brat był skarlały do rozmiarów hydrantu przeciwpożarowego. Joelle czyściła ścianę za kaloryferem tak daleko, jak sięgała, pilnując się, żeby nie dotknąć kaloryfera. Orin nazwał matkę z czasów swojego dzieciństwa swoim emocjonalnym słońcem. Joelle przypomniała sobie, że T.S., wuj jej osobistego Tatusia, opowiadał, że jej osobisty Tatuś wierzył w dzieciństwie, że to jego Mamuś codziennie „wiesza cholerny księżyc” na niebie. W Ennet House kaloryfery po żeńskiej stronie włączone były stale, 24/7/365. Z początku Joelle myślała, że pani Avril Incandenza swoją wysokowatową macierzyńską miłością być może zniszczyła Orina, uwydatniając ojcowskie skupienie na sobie, które, przez porównanie, wyglądało na zaniedbanie czy antypatię. Że mogło to uczynić Orina przesadnie uzależnionym emocjonalnie od matki – bo inaczej dlaczego byłoby dla Orina taką traumą nagłe pojawienie się na świecie młodszego brata, zwłaszcza brata, który był od urodzenia dzieckiem specjalnej troski i potrzebował jeszcze więcej matczynej uwagi niż Orin? Pewnej późnej nocy na składanej kanapie w ich mieszkaniu Orin opowiedział Joelle, jak kiedyś zakradł się chyłkiem, ciągnąc za sobą kosz na śmieci, który postawił odwrócony przy specjalnym łóżeczku malutkiego braciszka, i wspiął się na ten kosz, trzymając ciężkie pudło Quaker Oats wysoko nad główką niemowlęcia, z zamiarem wymóżdżenia upośledzonego maleństwa. Semestr wcześniej Joelle dostała 5- z Psychologii Rozwojowej. Uzależniony psychicznie albo nawet metafizycznie Orin relacjonował, że wychowując się najpierw w normalnym domu w Weston, a potem w Akademii w Enfield, nauczył się dzielić świat istot ludzkich na tych, którzy są otwarci, czytelni i spolegliwi, oraz na tych zamkniętych i skrytych do tego stopnia, że nie miałeś pojęcia, co o tobie myślą, ale mogłeś sobie świetnie wyobrazić, że to nie jest nic zbyt pochlebnego, bo inaczej po co by to ukrywali? Orin wspomniał, że pod koniec swojej juniorskiej kariery zaczął widzieć siebie samego jako stopniowo coraz bardziej zamkniętego, pozbawionego wyrazu i skrytego tenisistę, pomimo rozpaczliwych wysiłków Mamuś, mających na celu uchronienie go przed skrytością. Joelle pomyślała wtedy o Stadionie Nickersona przy Uniwersytecie Bostońskim, gdzie trzydzieści tysięcy głosów otwarcie wyraża poparcie, które z każdym celnym podaniem urasta do amniotycznego pulsu czysto pozytywnego szumu. Przeciwieństwem tego był powściągliwy aplauz widowni na meczu tenisa. Jakże łatwo było wyobrazić sobie to wszystko i zrozumieć, słuchając Orina, kochając go i współczując mu: biedny, mały, bogaty i genialny chłopczyk – wszystko to było prawdą, zanim Joelle poznała Jima i Dorobek.

Joelle tarła odbarwiony kwadrat odcisków palców wokół włącznika światła, aż mokry kleenex zdezintegrował się w szare gryble.

Nigdy nie ufaj mężczyźnie, kiedy opowiada o rodzicach. Choćby był wysoki, barczysty i przemawiał basowym głosem, rodziców zawsze postrzega z perspektywy małego dziecka, tak jest i tak będzie. A im nieszczęśliwsze było jego dzieciństwo, tym bardziej wycofana będzie perspektywa, z jakiej je postrzega. Joelle to wie, bo nauczyło ją tego doświadczenie.

„Gryblami” matka Joelle nazywała grudki wydzieliny w kącikach oczu. Jej osobisty Tatuś mówił na to samo „smarki w oczach” i usuwał je z oczu Joelle rożkiem zwiniętej chustki do nosa.

Jakkolwiek rodzicom też lepiej przesadnie nie ufać w kwestii pamięci o ich dzieciach.

Tandetny szklany klosz osłaniający żarówkę pod sufitem był czarny od nagromadzonego wewnątrz brudu i martwych owadów. Niektóre z tych owadów wyglądały jak należące do gatunków dawno wymarłych. Sam ten sypki brud zapełnił do połowy puste pudełko po podpaskach Carefree. Najbardziej uparte plamy wymagały jednak druciaka i amoniaku. Joelle odstawiła klosz, aby skoczyć do kuchni, gdzie wyrzuciwszy kilka pudełek brudu i mokrych kleeneksów, znalazła w szafce pod zlewem przybory i środki do szorowania.

Orin powiedział jej kiedyś, że jest trzecią najbardziej porządnicką osobą, jaką zna, po jego Mamuś i pewnym byłym tenisiście, znanym mu z kortu, który cierpiał na Zaburzenia Obsesyjno-Kompulsywne. Członkowie ZONO powszechnie spotykali się z taką obosieczną diagnozą. Jednak w owym czasie Joelle nie pochwyciła aluzji. W owym czasie nie przyszłoby jej do głowy, że pociąg Orina do jej osoby ma cokolwiek dodatnio lub ujemnie wspólnego z jego matką. Jej największym zmartwieniem było wtedy, że Orin leci tylko na jej urodę, przed czym zawsze przestrzegał ją osobisty Tatuś, mówiąc, że najsłodszy miód przywabia najgorsze muchy, więc lepiej mieć się na baczności.

Orin w niczym nie przypominał jej osobistego Tatusia. Kiedy wychodził z pokoju, nie czuła ulgi. Gdy przebywała w domu, jej osobisty Tatuś nigdy nie zostawiał jej samej na dłużej niż kilka sekund. Matka skarżyła się, że w ogóle nie rozmawia z mężem, gdy jego Pokie jest w domu. Snuł się za nią z pokoju do pokoju, co było na swój sposób żałosne, paplając o pałeczkach i środkach chemicznych z niskim pH. Mówiąc obrazowo, kiedy ona robiła wydech, on robił wdech i odwrotnie. Było go pełno w całym domu, o każdej porze. Jego obecność przenikała pomieszczenie i trwała tam dłużej niż on sam. Nieobecność Orina, czy to z powodu wykładów, czy treningów, pustoszyła mieszkanie do cna. Wydawało się wtedy świeżo odkurzone i domyte, chociaż jeszcze nie było sprzątane. Nie czuła się samotna w mieszkaniu bez niego, ale czuła się sama, poznawała przedsmak bycia samej, a ponieważ nie była głupia[305], od początku fortyfikowała się na tę okoliczność.

To Orin, oczywiście, poznał ich ze sobą. Dręczyła go uparta myśl, że Jegomość zechce ją wykorzystać. W swoim Dorobku. Była za ładna, żeby mógł nie chcieć jej pozyskać, złowić. Lepszy już Jegomość niż jakiś akademicki wymoczek. Joelle oprotestowała cały pomysł. Jak przystało na mądrą dziewczynę, odczuwała dyskomfort w związku z własną urodą i jej wpływem na mężczyzn, była więc czujna, którą to cechę zintensyfikowały w niej ponawiane przestrogi osobistego Tatusia. Co więcej i bardziej à propos, jej filmowe zainteresowania plasowały się za kamerą. Łowić to będzie ona, wielkie dzięki. Chciała kręcić filmy, a nie w nich występować. Jak wszyscy studenci reżyserii, czuła lekką pogardę dla aktorów. Najgorsze jednak, że prawdziwy motyw działania Orina był oczywisty: liczył on na to, że poprzez Joelle wkradnie się jakoś w łaski ojca. Wyobrażał sobie, jak prowadzi z nim ważkie dysputy na temat gry Joelle i jej wyglądu. Trójstronne powiązanie. Żenujące dla Joelle. Teoretyzowała, że Orin podświadomie życzy sobie, aby ona mediowała pomiędzy nim a Jegomościem, tak jak to, sądząc z relacji, robiła jego matka. Peszyły ją pełne podniecenia zapowiedzi Orina, że jego ojciec „nie oprze się pokusie wykorzystania” jej. A już szczególnie peszyło ją to, że Orin mówi na ojca Jegomość. Było to bardzo oczywiste z punktu widzenia psychologii rozwojowej. Poza tym czuła się – tylko odrobinę mniej, niż deklarowała owej nocy na kanapie – zażenowana perspektywą jakiegokolwiek powiązania z człowiekiem, który tak boleśnie zranił Orina, człowiekiem monstrualnie wysokim, zimnym i skrytym. Joelle usłyszała skowyt i huk z kuchni, a zaraz potem gruźliczy śmiech McDade’a. Charlotte Treat dwukrotnie zrywała się przez sen, zlana potem, i martwym głosem recytowała coś, co brzmiało jak „transy, w których nie oddychała”, po czym opadała z powrotem na poduszkę, nieprzytomna. Joelle usiłowała zidentyfikować osobliwy zapach zjełczałego tłuszczu i cynamonu, dobywający się z głębi schowka zapchanego bagażami. Wyjątkowo trudno było tam posprzątać, skoro obowiązywał zakaz dotykania rzeczy innych rezydentów.

Mogła była poznać po Dorobku. Dorobek tego człowieka był amatorski, przekonała się o tym, gdy Orin nakłonił swojego brata – tego nieupośledzonego – żeby wypożyczył im kilka kopii Read-Only z filmami Wściekłego Bociana. Czy „amatorski” to właściwe określenie? Były to raczej dzieła genialnego optyka i technika, który jest amatorem w każdym rodzaju prawdziwej komunikacji. Technicznie Dorobek był wyborny, światło i kąty dostosowane do każdej klatki. A jednocześnie cechowała je osobliwa płytkość, pustka, brak dramaturgicznej celowości – zero narracyjnego postępu w kierunku prawdziwej opowieści, zero emocjonalnego gestu w kierunku widza. Przypominało to rozmowę z więźniem przez plastikowy ekran, z użyciem słuchawek, powiedziała Molly Notkin o wczesnych pracach Incandenzy. Joelle uważała je raczej za konwersacje bardzo inteligentnego człowieka z samym sobą. Zastanowiło ją znaczenie w tym kontekście przezwiska Jegomość. Zimne. Intercyza Nieba z Piekłem – kąśliwa, wysmakowana, kampowa, hipsterska, cyniczna, technicznie wyrywająca z butów; ale zimna, trącąca amatorszczyzną, skryta: zero ryzyka empatii z modelowanym na wzór Hioba bohaterem, którego, zdaniem Joelle, widownia miała postrzegać jako postać usadowioną na beczce śmiechu. Komizm „odwróconych” gatunków: arcyśmieszny i chwilami wnikliwy, ale zarazem jakoś prowizoryczny, niczym palcówki obiecującego kandydata na pianistę, który odmawia zagrania na poważnie czegoś, co pozwoliłoby sprawdzić tę obietnicę. Już jako początkująca studentka Joelle żywiła przekonanie, że parodyści nie są wcale lepsi od zwolenników kampu w maskach ironii, a satyra jest zazwyczaj dziełem człowieka, który nie ma do powiedzenia nic nowego[306]. Meduza kontra Odaliska – zimna, aluzyjna, narcystyczna, nieprzyjemna: jedynym możliwym uczuciem wobec widowni zdawała się pogarda, jako że metawidownia filmu w filmie przedstawiona była jako przedmioty na długo przed jej zamianą w ślepy kamień.

Ale zdarzały się przebłyski czegoś innego. Nawet we wczesnych dziełach, zanim Jegomość wykonał przeskok na narracyjnie niekonfluencyjny, lecz nieironiczny melodramat, którego żywotność przedłużyła Joelle, zdarzało mu się porzucać techniczne fajerwerki i tworzyć postacie wzruszające, choć pozbawione sensu, przez co okazywał odwagę, gdyż porzucał wszystko, co robił dobrze, i z własnej woli ryzykował pomówieniem o amatorszczyznę (notabene słusznym). A więc nawet we wczesnym Dorobku są te przebłyski. Bardzo skryte i szybkie. Niemal ukradkowe. Joelle dostrzegała je tylko wtedy, gdy oglądała filmy sama, bez Orina i jego reostatycznego przyciemniacza świateł, przy pełnym oświetleniu salonu, tak jak lubiła, ponieważ lubiła widzieć siebie i pokój w szybie ekranu – Orin zaś lubił siedzieć po ciemku i wchodzić w to, co ogląda, z rozdziawionymi ustami dziecka wychowanego na wielokanałowej kablówce. Ale Joelle zaczęła – przy wielokrotnym oglądaniu, którego pierwotnym celem było zbadanie, jak autor filmu blokuje sceny, gdyż to było jej potrzebne na kurs Zaawansowanego Scenopisarstwa, na który się zapisała, żeby uzyskać dodatkowy punkt – zaczęła dostrzegać drobne przebłyski czegoś. W M.k.O. były to trzy krótkie zbliżenia na profile twarzy fantastycznych rywalek, wykrzywione nie do poznania jakąś straszliwą udręką. Po każdym zbliżeniu zbolałej twarzy następował huk skamieniałego widza zwalającego się z fotela. Trzy ułamkowo sekundowe przebłyski bólu wypisanego na twarzy. Nie bólu ran, bo rywalki nie dotykały się nawzajem, walcząc wyłącznie na wirujące lustra i ostrza, obrona każdej nie do sforsowania. Wrażenie było takie, jakby ich piękno pożerało żywcem na scenie tych, których przyciągnęło widowisko, o czym zdawały się świadczyć migawki. Ale migawki były tylko trzy, każda podprogowo wręcz pospieszna. Przypadki? Jednak żadne ujęcie w całym tym dziwnym filmie nie było przypadkowe – widocznie rzecz była montowana klatka po klatce. Musiało to trwać setki godzin. Zdumiewająca analność techniczna. Joelle raz po raz próbowała zatrzymać kartridż Pauzą na migawkach mimicznej udręki, ale działo się to w początkach ery kartridżów InterLace, kiedy Pauza wciąż zniekształcała obraz na ekranie, uniemożliwiając jej dostrzeżenie tego, co chciała przeanalizować. Ponadto miała niemiłe wrażenie, że akurat w tych nielicznych klatkach film został przyspieszony przez autora, aby udaremnić właśnie takie badanie. Jakby reżyser nie mógł się powstrzymać przed włączeniem paru migawek o charakterze bardziej ludzkim, ale chciał zrobić to możliwie szybko i niekontemplowalnie, tak jakby wtręty te go kompromitowały.

Orin Incandenza był dopiero drugim chłopakiem, z którym nawiązała relacje męsko-damskie[307]. Pierwszym był zaśliniony i półślepy z przepicia ponczem Everclear, pochodzący z Kentucky obrońca liniowy drużyny Shiny Prize Biting Shoats na zawodach w Shiny Prize, KY, podczas imprezy, na którą drużyna Boosters zaprosiła kibicki i czirliderki. Liniowy z miną zawstydzonego chłopięcia wyznał jej – tytułem przeprosin za to, że prawie ją obrzygał, kiedy wymiotował – że jest cholernie, paraliżująco ładna, o wiele za ładna, żeby zbliżyć się do niej inaczej niż w stanie totalnego ubzdryngolenia. Wyznał też, że cała jego drużyna odczuwa paraliżujący lęk przed urodą uniwersyteckiej mistrzyni kręcenia pałeczką, czyli Joelle. Orin przyznał się, że wymyślił dla niej prywatny pseudonim. Wspomnienie tamtego szkolnego popołudnia bardzo mocno wryło jej się w pamięć. Towarzyszył mu zapach dymu płonącego jadłoszynu, niebieskich sosen i środka przeciwko komarom YardGuard i odgłosy rzężenia zwierząt, które zarzynano i czyszczono na miejscu, w ramach symbolicznych przygotowań do meczu otwierającego z drużyną Rivermen, reprezentującą Technikum z North Paducah. Joelle wciąż miała w oczach obraz słaniającego się liniowego, który zwierza jej się obślinionymi ustami, podtrzymywany w pionie przez młodą niebieską sosenkę, której pień w końcu nie wytrzymał i złamał się z trzaskiem.

Do tamtej imprezy i wyznania Joelle myślała, że to wszystko przez jej osobistego Tatusia, który ją zniechęcał do randek i kontaktów męsko-damskich. „Te rzeczy” były dla niej dziwaczne i wpędzające w poczucie osamotnienia, aż do czasu, gdy poznała Orina, który nie ukrywał, że jeśli idzie o przerażająco ładne dziewczyny, ma jaja z hartowanej stali.

Ale nie chodziło jej nawet o subiektywną identyfikację, jaką odczuwała podczas oglądania filmów, wypatrując migawek i pozornych niekonsekwencji, zdradzających coś ponad zimną, technicznie doskonałą abstrakcję. Jak na przykład w 240-sekundowym nieruchomym ujęciu Ekstazy św. Teresy Gianlorenzo Berniniego, które – tak właśnie! – zakłócało dramatyczną akcję Intercyzy… irytującym zatrzymaniem, nie dodając niczego, co równie dobrze dodać mogło nieruchome ujęcie trwające piętnaście czy trzydzieści sekund; a jednak przy piątym czy szóstym oglądaniu Joelle zaczęła pojmować, że ten czterominutowy nieruchomy kadr jest ważny przez zawartą w sobie nieobecność: cały film jest narracją z PW[308] komiwojażera alkoholika, który to alkoholik komiwojażer – a raczej sama jego głowa – jest stale na ekranie, nawet podczas niebiańskiego maratonu gry w tarota – jego wybałuszone oczy, wklęsłe skronie i różaniec potu nad górną wargą narzucają się non stop rzeczywistości ekranowej i widzowi… poza tą czterominutową sekwencją, podczas której komiwojażer alkoholik stoi w Sali Berniniego, a klimaktyczny posąg wypełnia ekran, napierając na wszystkie cztery jego krawędzie. Ten posąg, ta zmysłowa obecność obiektu, pozwala komiwojażerowi alkoholikowi uciec od siebie – a więc, zrozumiała Joelle, chodziło o jego męczącą, wszędobylską głowę; w niej tkwił sens. Czterominutowe nieruchome ujęcie mogło nie być po prostu artystowskim gestem ani aktem wrogości wobec widza. Wolność od własnej głowy, od własnego PW – Joelle wyczuwała w tym tak dyskretny, że prawie niewidoczny emocjonalny gest, gdyż zapośredniczona transcendencja Ja była dokładnie tym, czego pozornie dekadencka figura ogarniętej ekstazą zakonnicy domagała się dla siebie jako podmiotu. Oto więc, po mozolnych (i, przyznajmy, dosyć nudnych) dociekaniach, objawiła się nieironiczna, moralizatorska wręcz teza kampowego abstrakcyjnie zjadliwego kartridża: statyczność klimaktycznej filmowej rzeźby przedstawiała teoretyczny podmiot jako emocjonalny rezultat – samozapomnienie jako Święty Graal – nieomal moralizatorski w dyskretnym geście. Tak rozmyślała Joelle, popatrując na oświetlony pokojem ekran, gdy sprzątała, pozostając na haju i krzywiąc z wysiłku usta. Samozapomnienie, które daje alkohol, przedstawione jako pośledniejsze od tego, które daje religia/sztuka (gdyż głowa komiwojażera puchła stopniowo od konsumpcji burbona do horrendalnych rozmiarów, tak że pod koniec filmu nie mieściła się w kadrze, a przepchnięcie jej przez portal kościoła Santa Maria della Vittoria było zadaniem przykrym i upokarzającym).

To już nie miało większego znaczenia, odkąd Joelle poznała całą rodzinę. Dorobek i jego wielokrotne oglądanie były już tylko kaprysem, dającym o sobie znać zazwyczaj po małych dawkach koki, które pozwalały widzieć rzeczy głębiej, mocniej – a zatem być może rzeczy obiektywnie nieobecne w samym Dorobku – rodzajem intuicji ulokowanej w podbrzuszu, która podpowiadała, że uraza, jaką kopacz żywi do ojca, jest ograniczona, powstrzymana, może nawet nierealna.

Z Joelle bez makijażu, trzeźwą jak świnia, z włosami zebranymi w niechlujny węzeł kolacja zapoznawcza z Orinem i Jegomościem w lokalu Legal Seafood w Brookline[309] nie przyniosła większych rewelacji, z tym może wyjątkiem, że reżyser zdawał się nader skutecznie odpierać pokusę „wykorzystania” Joelle w dowolnym charakterze – Joelle dostrzegła skrzywienie wysokiego pana, gdy Orin poinformował go, że NDWC studiuje F&C[310] – Jim powiedział jej później, że wydała mu się zbyt konwencjonalnie, zbyt komercyjnie ładna jak na którekolwiek z Dzieł tego okresu, po części wymierzonych w komercyjną amerykańską konwencję „ładności” – a Orin był tak spięty w obecności Jegomościa, że przy stole nie starczyło już miejsca na inne emocje; Orin stopniowo zapełniał chwile ciszy coraz szybszą paplaniną, aż oboje, Joelle i Jim, poczuli się zażenowani faktem, że kopacz nawet nie tknął swojego strzępiela na parze ani nie dał nikomu okazji do wtrącenia choćby słowa odpowiedzi.

Jim zdradził później Joelle, że po prostu nie wie, jak rozmawiać z którymkolwiek ze swoich nieupośledzonych synów bez obecności i mediacji ich matki. Orina nie dawało się zamknąć, a Hal był tak kompletnie zamknięty w obecności Jima, że jego milczenie stawało się bolesne. Jim mówił, że swoboda, z jaką obcuje z Mariem, jest zapewne zasługą zbyt daleko posuniętego upośledzenia chłopca, który nie mówił do szóstego roku życia, dzięki czemu obaj, ojciec i syn, przywykli do wzajemnego milczenia, chociaż Mario zdradzał zainteresowanie obiektywami i filmem, które nie miało nic wspólnego z ojcem czy chęcią podlizania się, i owo zainteresowanie prawdziwie ich połączyło; a nawet gdy Mario dostawał pozwolenie na pracę w ekipie przy którymś z późniejszych Dzieł Jima, to nie wiązały się z tym żadne naciski na interakcję czy więź via film, tak jak to było w przypadku Orina i Hala z tenisem, w którym Jim (o czym poinformował ją Orin) jako junior późno okazał talent, ale jako student przodował.

O swoich filmach Jim mówił „rozrywki”. Przeważnie ironicznie.

W taksówce (którą Jim dla nich przywołał) w drodze powrotnej do domu z Legal Seafood Orin walił swym pięknym czołem w plastikowe przepierzenie oddzielające pasażerów od kierowcy i płakał, że nie umie porozumieć się z Jegomościem bez obecności i pośrednictwa matki. Nie było jasne, w jaki sposób Mamuś pośredniczy czy też ułatwia komunikację pomiędzy pozostałymi członkami rodziny, mówił Orin. Ale ułatwiała. Orin z płaczem ubolewał, że nie ma pojęcia, jak Jegomość się czuje w związku z tym, że on porzucił tenis po dziesięciu latach na rzecz futbolu. Ani z tym, że nareszcie Orin jest w czymś naprawdę świetny. Czy był dumny, czy zazdrosny, bo poczuł się zagrożony, czy może miał za złe Orinowi porzucenie tenisa, czy co?

Materace w Piątce Żeńskiej były za wąskie do ram łóżek, więc szpary pomiędzy deskami zatykał zbity kurz, przetykany damskimi włosami, tak że potrzebna była jedna mokra chusteczka higieniczna, żeby cały ten brud zwilżyć, i kilka suchych, żeby go usunąć. Charlotte Treat leżała chora od wielu dni i nie brała prysznica, więc przykro było podejść do jej łóżka.

Na pierwszym interfejsie Joelle z całą smutną komórką rodzinną – Święto Dziękczynienia, Dom Dyrekcji, EAT, dojazd Comm. Ave., cały czas prosto, w Enfield – Mamuś Orina, p. Incandenza („Mów do mnie Avril, proszę cię, Joelle”) była urocza, ciepła i uważna bez przesady i nieostentacyjnie trudziła się, by wprawić wszystkich w swobodny nastrój i ułatwić im porozumienie, a jednocześnie zabiegała o to, żeby Joelle poczuła się mile widzianym gościem i częścią rodzinnego zgromadzenia – a jednak było w tej kobiecie coś, od czego Joelle dostawała gęsiej skórki na całym ciele. Nie to, że Avril Incandenza była jedną z najwyższych kobiet, jakie Joelle kiedykolwiek widziała, a już na pewno najwyższą ładną starszą kobietą o nienagannej postawie (dr Incandenza garbił się okropnie), jaką poznała. Ani to, że jej składnia była taka klarowna, płynna i wyniosła. I nie chodziło o sterylną czystość na parterze domu (sedes w łazience wyglądał nie tylko na wyszorowany, ale też na wyglansowany na wysoki połysk). Ani o to, że urocza maniera Avril była w jakikolwiek konwencjonalny sposób fałszywa. Długo trwało, zanim Joelle zaczęła się domyślać, czym matka Orina wprawia ją w wyjące fantody. Sam obiad – bez indyka, okoliczność skwitowana jakimś polityczno-familijnym żarcikiem o niejedzeniu indyka w Święto Dziękczynienia – był przepyszny, aczkolwiek nie wystawny. Nawet nie usiedli do stołu przed godz. 23:00. Avril piła szampana z małego, wąskiego kieliszka, w którym poziom płynu jakimś cudem wcale się nie obniżał. Dr Incandenza (odnotowała brak zachęty do zwracania się do niego per „Jim”) popijał coś z trójgraniastej szklanki, nad którą powietrze lekko falowało. Avril wprowadzała swobodny nastrój. Orin nadzwyczajnie parodiował sławne postacie. I on, i mały Hal podśmiewali się z kanadyjskiej wymowy niektórych dyftongów, jakiej hołdowała Avril. Avril i dr Incandenza na zmianę kroili na talerzu Maria porcję łososia. Joelle miała niesamowitą półwizję, w której Avril chwyta za nóż i wbija go w jej pierś. Hal Incandenza oraz dwaj niesymetrycznie umięśnieni chłopcy ze szkoły tenisowej pałaszowali jak uchodźcy, budząc życzliwe rozbawienie. Avril po każdym kęsie miała patrycjuszowski zwyczaj dotykania ust rogiem serwetki. Joelle ubrała się po dziewczęcemu, w sukienkę z bardzo płytkim wycięciem pod szyją. Hal i Orin byli jakoś do siebie podobni. Avril co czwartą wypowiedź kierowała do Joelle, żeby ją włączyć do towarzystwa. Brat Orina, Mario, był karłowaty i kompletnie zdeformowany. Pod stołem stała nieskazitelnie czysta psia miska, ale psa nie było ani też nikt o psie nie wspomniał. Joelle zauważyła, że Avril kieruje co czwartą wypowiedź również do Orina, Hala i Maria, przestrzegając cyklu równej inkluzji. Pito nowojorskie białe wino i albertańskiego szampana. Dr Incandenza zamiast wina pił swój napój, po który kilkakrotnie chodził do kuchni. Gęsty wiszący ogród za kapitańskimi krzesłami Avril i Hala rzucał skomplikowane cienie pod światło UV, w którym świece na stole płonęły upiornym jaskrawym błękitem. Reżyser był tak wysokiego wzrostu, że gdy wstawał ze szklanką w dłoni, wydawało się, że nigdy nie przestanie się podnosić. Joelle doznała przedziwnego, nieuzasadnionego uczucia, że Avril źle jej życzy: jeżyły jej się włoski na różnych częściach ciała. Każdy Prosił i Dziękował w stylu jankeskich WASP-ów. Po drugiej wycieczce do kuchni dr Incandenza uformował swoje dwukrotnie upieczone ziemniaki w misterny futurystyczny zarys pejzażu miejskiego i nagle zaczął z ożywieniem rozprawiać o załamaniu się monolitycznego systemu hollywoodzkiego Studio w roku 1946, kiedy to do akcji wkroczyli aktorzy Metody: Brando, Dean, Clift et al., nie przestrzegając związków przyczynowo-skutkowych. Głos jego miał średni rejestr, był łagodny i pozbawiony akcentu. Mamuś Orina musiała mierzyć ponad dwa metry, o wiele więcej niż osobisty Tatuś Joelle. Joelle wyczuła, że Avril zalicza się do tych kobiet, które w dzieciństwie są pokraczne, a potem rozkwitają, ale naprawdę piękne stają się w wieku dojrzałym, około trzydziestki piątki. Dr Incandenza wydał jej się podobny do żurawia po katastrofie ekologicznej, o czym mu w swoim czasie powiedziała. Pani Incandenza dbała o swobodny nastrój. Joelle wyobraziła ją sobie z pałeczką dyrygencką w dłoni. Nigdy nie zdradziła Jimowi, że Orin mówi o nim Wściekły, ewentualnie Smutny Bocian. Cały świętodziękczynny stół skłaniał się bardzo subtelnie ku Avril, bardzo nieznacznie i bardzo subtelnie, jak heliotropy. Joelle też się na tym przyłapała. Że się skłania. Dr Incandenza osłaniał oczy przed bijącym spośród roślin światłem UV gestem, który przypominał salutowanie. Avril mówiła o swoich roślinach „moje Zielone Dzieci”. W pewnym momencie, ni z gruszki, ni z pietruszki, mały Hal Incandenza, może dziesięcioletni, oznajmił, że podstawową jednostką natężenia światła jest kandela, którą – nie zwracając się szczególnie do nikogo – zdefiniował jako natężenie światła 1/600000 metra kwadratowego ciała doskonale czarnego w temperaturze krzepnięcia platyny. Wszyscy obecni przy stole osobnicy rodzaju męskiego nosili marynarki i krawaty. Większy z dwóch partnerów tenisowych Hala puścił w obieg stymulatory do dziąseł i nikt się z niego nie śmiał. Szeroki uśmiech Maria był zarazem obsceniczny i szczery. Hal, do którego Joelle nie zapałała żywiołową sympatią, pytał raz po raz, czy nikt nie zamierza go spytać o temperaturę krzepnięcia platyny. Joelle i dr Incandenza nieoczekiwanie wdali się w prywatną rozmowę o Bazinie, teoretyku filmu, którym Jegomość pogardzał, krzywiąc się boleśnie na samo nazwisko. Joelle zaintrygowała naukowca optyka i reżysera wyjaśnieniem, że Bazinowska niechęć do swobodnej reżyserskiej ekspresji ma historyczny związek z neotomistycznym Realizmem Personalistes, szkołą estetyczną, która wywarła silny wpływ na francuskich intelektualistów katolickich circa 1930–1940 – wielu nauczycieli Bazina zaliczało się do wybitnych Personalistes. Avril zachęciła Joelle do opisania wsi w stanie Kentucky. Orin przedstawił rozbudowaną parodię zmarłego popularyzatora astronomii, Carla Sagana, wyrażającego telewizyjne zadziwienie skalą kosmosu. „Miliardy miliardów”, powiedział. Jeden z kolegów tenisistów beknął wprost haniebnie, na co nikt nie zareagował. Orin powtórzył „Miliardy miliardów miliardów” głosem Sagana. Avril z Halem pospierali się dobrodusznie o to, czy termin „circa” stosuje się także do interwału czasowego, czy tylko do konkretnego roku. Następnie Hal poprosił o kilka przykładów czegoś, co nazwał Haplologią. Joelle walczyła z pokusą trzepnięcia popisującego się malca w łeb, aż mu się mucha przekręci. „Wszechświat – ciągnął Orin, chociaż dowcip już dawno przestał kogokolwiek śmieszyć – «zimny, ogromny, niewiarygodnie uniwersalny»”. Tematy takie jak tenis, kręcenie pałką i futbol nie wypłynęły w rozmowie: nie zająknięto się na temat sportów zorganizowanych. Joelle zauważyła, że nikt oprócz niej nie patrzy wprost na dr. Incandenzę. Za oknem jadalni część terenu Akademii osłaniała dziwaczna, wiotka, biała, piersiowata kopuła. Mario wbił swój specjalny widelec w kartoflany pejzaż miejski dr. Incandenzy, ku ogólnemu aplauzowi i kilku kąśliwym żarcikom na temat dekonstrukcji, wygłoszonym przez nieznośnego smarkatego Hala. W blasku świec i UV wszystkim olśniewająco błyszczały zęby. Avril nader serdecznie zachęciła Joelle, by ta zadzwoniła z życzeniami świętodziękczynnymi do swojej rodziny na wsi w Kentucky, jeśli tylko ma na to ochotę. Joelle dopijała siódmy kieliszek wina. Orin manipulował przy półwindsorze swojego krawata i wyglądało to coraz bardziej jak dawanie komuś znaków. Avril zachęciła dr. Incandenzę do obsadzenia Joelle w którymś filmie, skoro jest ona studentką filmoznawstwa, a teraz jeszcze mile widzianym honorowym dodatkiem do rodziny. Mario, sięgając po sałatkę, wypadł ze swojego krzesełka, na które wsadził go z powrotem jeden z tenisistów, pośród ogólnej wesołości. Deformacje ciała Maria były rozliczne i trudne do nazwania. Joelle doszła do wniosku, że Mario wygląda jak skrzyżowanie pacynki z wielkogłowym mięsożercą ze starego, pełnego efektów specjalnych filmu Spielberga o gadach. Hal i Avril ścieli się na temat słowa „misspoke”, czy w ogóle jest takie słowo. Pociągła, długa głowa dr. Incandenzy co chwila opadała w kierunku talerza i podnosiła się powoli, w sposób zdradzający głęboką medytację albo odurzenie alkoholem. Szeroki uśmiech zdeformowanego Maria był tak niezmienny, że na jego koniuszkach można by coś powiesić. Z udawanym akcentem południowej ślicznotki, co nie było absolutnie aluzją do Joelle, a raczej przypominało akcent Scarlett O’Hary, Avril oznajmiła, że albertyński szampan zawsze wywołuje u niej „wapory”. Joelle zauważyła, że właściwie wszyscy obecni przy stole uśmiechają się szeroko i ustawicznie i że oczy im błyszczą w dziwnym roślinnym świetle. Zauważyła, że i ona to robi: mięśnie policzków zaczynały ją boleć. Większy kolega Hala robił przerwy w jedzeniu, by podłubać w zębach stymulatorem do dziąseł. Nikt inny nie używał stymulatora, ale wszyscy po kolei wzięli swój do ręki, jakby okazując gotowość do użycia. Hal i obaj jego koledzy wykonywali jedną ręką rytmiczne ruchy ściskania. Nikt nie zwracał na to uwagi. Ani razu w obecności Orina nie padło słowo „tenis”. Orin przez pół poprzedzającej nocy wymiotował z nerwów. Teraz poprosił Hala o podanie temperatury krzepnięcia platyny. Joelle za nic w świecie nie mogła sobie przypomnieć żadnego z tytułów starych celuloidowych, podrasowanych komputerowo filmów o dinozaurach, nakręconych przez poczciwego starego Spielberga, chociaż jej osobisty Tatuś zabrał ją na obydwa. W pewnym momencie ojciec Orina wyszedł po nowego drinka i już nie wrócił.

Tuż przed deserem – płonącym – Mamuś Orina zapytała, czy mogliby na moment w sposób świecki wziąć się za ręce i wyrazić wdzięczność za to, że są razem. Zwróciła się oddzielnie do Joelle z prośbą o uczestnictwo w trzymaniu się za ręce. Joelle trzymała za rękę z jednej strony Orina, a z drugiej mniejszego kolegę Hala, którego dłoń tak szczelnie pokrywały odciski, że przypominała pancerz. Na deser był Wiśniowy Jubileusz z luksusowymi lodami z Nowego Brunszwiku. Nieobecność przy stole dr. Incandenzy przeszła bez echa, wręcz jakby jej nie zauważono. Hal i jego mało inspirujący kolega zaczęli się głośno domagać likieru Kahlúa, a Mario, naśladując ich, żałośnie klapał płetwami w stół. Avril zgorszyła się teatralnie, gdy Orin wyjął cygaro i gilotynkę. Podano też blackmange. Kawa była bezkofeinowa, z cykorią. Gdy Joelle znów zerknęła na Orina, okazało się, że odłożył on cygaro, nie zapaliwszy go.

Obiad zakończył się czymś w rodzaju eksplozji dobrej woli.

Joelle była bliska obłędu. Nie wytropiła żadnego fałszu w radosnej sympatii, jaką okazała jej pani domu, w jej dobrej woli. A jednocześnie czuła wewnętrzną pewność, że dama ta mogłaby, nie zmieniając miejsca, wyciąć jej trzustkę i grasicę, wymieszać je, rozsmarować na kanapkach i pożreć po schłodzeniu, nie mrugnąwszy nawet okiem. I nikt z pochylających się w jej stronę nie zwróciłby na to uwagi.

W drodze powrotnej do domu taksówką, której telefon Hal przywołał z pamięci, Orin przełożył nogę przez skrzyżowane nogi Joelle i powiedział, że jeśli ktoś może wpłynąć na Bociana, by w jakiś sposób wykorzystał Joelle, to tylko Mamuś. Dwukrotnie zapytał Joelle, jak jej się podobała jego rodzicielka. Joelle odczuwała straszliwy ból w mięśniach policzków. Gdy powrócili do mieszkania w owo ostatnie Przed Sponsoringiem Święto Dziękczynienia, nastąpił historyczny moment: Joelle po raz pierwszy intencjonalnie wciągnęła parę kresek kokainy, żeby nie zasnąć. Orin nie mógł niczego zażywać w trakcie sezonu, nawet gdyby chciał: drużyny sportów głównych na BU testowano wybiórczo i z zaskoczenia. Tak więc o godz. 4:00 Joelle była na nogach i po raz drugi sprzątała za lodówką, gdy Orin krzyknął głośno, dręczony sennym koszmarem, który w odczuciu Joelle powinien był dręczyć ją.

Podważając zaufanie Marathe do własnych sądów o tych osobach, ta, którą wziął za desperacko uzależnioną, okazała się kobietą sprawującą władzę w demi-maison Ennet. Ta z podkładką do pisania natomiast była zaledwie jej podwładną. Marathe niezmiernie rzadko mylił się w ocenach osób i ich ról.

Kobieta sprawująca władzę demonstrowała przez telefon postawę negatywną.

– Nie, nie. Nie – powtarzała w słuchawkę. – Nie.

– Przepraszam – powiedziała do Marathe’a ponad mikrofonem słuchawki, nie zasłaniając go ręką. – To zajmie sekundę. Nie, nie wolno jej, Mars. Obietnice nic nie znaczą. Obiecywała już wcześniej. Ile razy. Nie, Mars, ponieważ znów skończy się naszą krzywdą, to tylko dawanie jej okazji.

Męski głos z drugiej strony zabrzmiał donośnie i osoba sprawująca władzę stłumiła szloch wierzchem dłoni, po czym zesztywniała. Marathe obserwował ją z twarzą bez wyrazu. Był strasznie zmęczony, a w tym stanie angielski przychodził mu z trudem. Na podłodze leżały psy.

– Wiem, ale nie. Na dzisiaj: nie. Następnym razem jak zadzwoni, każ jej zadzwonić do mnie tutaj. Tak.

Rozłączyła się i przez chwilę wpatrywała intensywnie w blat biurka. Dwa psy leżały na podłodze pomiędzy jej krzesłem a fauteuil Marathe’a. Jeden z psów lizał swoje organy intymne. Marathe powstrzymał się przed wzdrygnięciem i nieznacznie podciągnął pled, kuląc plecy, by zminimalizować zdrową muskulaturę torsu.

– Dobranoc… – zaczął Marathe.

– Nie, proszę nie wychodzić! – wykrzyknęła kobieta sprawująca władzę, otrząsając się ze smutnej zadumy. Obróciła siedzenie krzesła ku Marathe’owi. Wysiliła się na profesjonalny amerykański uśmiech. – Tyle się pan naczekał tam na zewnątrz. Widziałam, że nawiązał pan rozmowę z Selwynem. Selwyn lubi się tu kręcić, kiedy przeprowadzamy przyjęcia grupowe.

– Ja, mnie się zdaje, że on cierpi na chorobę psychiczną. – Marathe zauważył, że kobieta ma jedną nogę znacznie cieńszą od drugiej. Dodatkowo rozpraszał go nawyk pociągania nosem w udawanym katarze. Nie kontrolował tego.

Kobieta założyła nogę na nogę. Za wypukłym oknem, pod którym stało jej biurko, zatrąbiły przeraźliwie dwa klaksony.

– Ten Selwyn radził mi, żebym pogłaskał pani zwierzęta, czego z zażaleniem nie zrobię.

Kobieta zaśmiała się cicho i nachyliła korpus nad skrzyżowanymi nogami. Co gorsza, jeden z psów miał flatulencję.

– Podał pan narodowość szwajcarską.

– Jestem rezydującym cudzoziemcem, uzależnionym od H i innych dragów, który desperacko pragnie stacjonarnej terapii.

– Ale czy rezyduje pan legalnie? Z Zieloną Kartą? Ma pan Kod Rezydenta OINS?[311]

Marathe z kieszeni sportowej marynarki wydobył dokumenty, które dawno temu załatwił mu zapobiegliwy M. DuPlessis.

– Także kaleka. Oraz zdeformowany – powiedział Marathe, wzruszając stoicko ramionami i skłaniając się woalem ku ciemnemu dywanowi.

Kobieta sprawdzała jego dokumenty OINS z wydętymi ustami i pokerową twarzą władz onańskich w dowolnym miejscu. Jedna z jej dłoni była wykręcona w szpon.

– Wszyscy przychodzimy tu z problemami, Henry – powiedziała.

– Henri. Pardon. Hen-ri.

Jakaś kobieta tuż za drzwiami przy wejściu do demi-maison śmiała się w sposób przypominający karabin maszynowy. Mokre odgłosy dobywały się spod tylnej łapy psa z organami intymnymi, którego łeb skrywał się pod wzniesioną łapą. Kobieta sprawująca władzę musiała się podeprzeć o biurko, żeby wstać i otworzyć kluczykiem, a następnie unieść klapę drzwi czarnej metalowej szafki nad swoim TP i konsolą, które stały na biurku. Klapa otwierała się na zewnątrz. Marathe zanotował w pamięci numer modelu teleputera, który był tanim egzemplarzem produkcji indonezyjskiej.

– A więc, Henri, Ennet House w ciągu lat, które tu przepracowałam, miewał już rezydentów obcokrajowców, dla których angielski był drugim językiem o wiele gorszym niż twój.

Stanęła na grubszej nodze, żeby poszukać czegoś głęboko w szafce. Marathe skorzystał z jej nieuwagi i odnotował w pamięci szczegóły gabinetu. Na drzwiach widniała dekoracja w postaci trójkąta wpisanego w koło. Drzwi nie miały sztaby zabezpieczającej, a jedynie tandetną zasuwkę. Nigdzie nie było widać charakterystycznego ryjka standardowego alarmu mikrofalowego 10.525 GHz. Duże okna nie miały końcówek kabli przy framugach. Pozostawiało to możliwość tylko alarmu magnetycznego, który trudno było przeskoczyć, lecz nie było to niemożliwe. Marathe zatęsknił nagle mocno za żoną, co zawsze sygnalizowało mu skrajne zmęczenie. Dwa razy pociągnął nosem.

Kobieta mówiła coś w głąb szafki, adresując to do niego:

– …musiał podpisać mi parę upoważnień, żebyśmy mogli sporządzić kopie twoich dokumentów OINS i wystąpić o Wypis z detoksykacji, która miała miejsce w…?

– Chit Chat Farms Rehabilitation w stanie Pensylwania. W ubiegłym miesiącu.

Łącznik bazy danych AFR w Montrealu obiecywał bezzwłocznie załatwić wszystkie papiery.

– Jak się nazywa ta miejscowość? Wernersdale?

Marathe nieznacznie przekrzywił zawoalowaną głowę.

– Wernersberg, Pensylwania.

– Znamy Chit Chat, mieliśmy już osoby po Chit Chat w naszym Domu. Wyrazy najgłębszego… szacunku.

Jej głowa znikła wewnątrz szafki, wraz z ramieniem. Grzebanie w szafce z jednoczesnym utrzymywaniem równowagi sprawiało jej wyraźną trudność. Doszedłszy do wniosku, że optymalną drogą wejścia do gabinetu będą w razie potrzeby wykuszowe okna, Marathe skupił się na obserwacji wysiłków kobiety, mających na celu zachowanie równowagi bez wychodzenia z szafki. Nagle Marathe zamrugał powoli. W szafce, w dwóch kolumnach blisko otwartej klapy szafki, leżało wiele kartridżów TP.

Kobieta powiedziała:

– A Dostępni dla Niepełnosprawnych jesteśmy od początku. Ennet House to jeden z nielicznych miejskich Domów w pełni przystosowanych do przyjmowania niepełnosprawnych klientów, zapewne powiedzieli ci o tym w Chit Chat. – Ściana dudniła żywiołowymi odgłosami z poczekalni, gdzie ktoś albo się śmiał, albo jęczał z bólu. Marathe pociągnął nosem. Kobieta mówiła dalej: – …dlatego od razu się tutaj zgłosiłam. Też z początku byłam na wózku, trzeba ci wiedzieć. – Odstąpiła chwiejnie od szafki, z folderem żółtobrązowych kopert. – Rozpowiadałam wówczas na prawo i lewo, że kalectwo nie pozwala mi klęknąć do modlitwy. Niech to da ci obraz mojego ówczesnego stanu. – Roześmiała się radośnie. Była atrakcyjna.

– Ja – odrzekł Marathe – spróbuję modlić się na rozkaz. W ramach przygotowywania podstępu odkryli z Fortierem, że amerykańska metoda odwykowa ma charakter poniekąd paramilitarny. Były rozkazy i wykonywanie rozkazów. AFR-owcy oglądali kartridże ze starymi programami stosowanymi w USA, które to kartridże znaleźli szczęśliwym trafem w zbiorach braci Antitoi, i nauczyli się z nich wielu rzeczy. Marathe, nie przerywając rozmowy, zadarł głowę, aby przebiec wzrokiem po grzbietach plastikowych kaset kartridżów zmagazynowanych w szafce. Pośród tytułów małą czcionką, takich jak Parametry ogniskowej X-XL czy Drop Volley, ćwicz. II, widniały dwa pudełka z brązowego plastiku, bez etykiet, jeśli nie liczyć – dlatego jego woal pozostał uniesiony tak długo, że Marathe zaczął się martwić, iż ta kobieta sprawująca władzę – jeśli nie liczyć – lecz trudno było mieć pewność, gdyż jarzeniówka, jak to w USA, biła po oczach, a ocieniona klapą szafka plus woal znacznie ograniczały ostrość widzenia – jeśli nie liczyć maleńkich uśmiechniętych buziek na brązowych pudełkach. Marathe poczuł nagłe podniecenie – M. Hugh Steeply powiedziałby „jak grom z jasnego nieba”.

Władza też przemówiła:

– Nie wspominając o członkach ZONO, co może cię zainteresować. – Gest w stronę woalu Marathe’a nie liczył się jako wspominanie. Kobieta usiłowała teraz przypiąć do tablicy blado zadrukowany arkusz. – Akurat mamy tu teraz nową rezydentkę, która należy do ZONO.

Marathe mrugnął jeszcze dwa razy.

– Ja jestem zdeformowany – powiedział.

– Ona może pomóc ci przystosować się, utożsamić. Jej też dobrze to zrobi.

Marathe magazynował w pamięci RAM każdy szczegół każdej chwili, która minęła od przekroczenia progu demi-maison Ennet House. Inną częścią mózgu rozważał jednocześnie, czy złożyć raport zgodny z prawdą najpierw M. Fortierowi czy Steeply’emu z BSN USA, którego numer kontaktowy miał zawsze prefiks 8000. Jeszcze inna część jego mózgu starała się ustalić, czy kręci go perspektywa poznania performerki z Rozrywki, jego siostry-w-woalu, tu i teraz. I czego mogłaby chcieć zdesperowana narkomanka. Przez cały czas tych rozważań Marathe uśmiechał się szeroko do kobiety, zapominając, że ona nie może tego widzieć.

– To się szczęśliwie składa – powiedział w końcu.

– Twoje problemy z twarzą… – powiedziała osoba, wychylając się z krzesła ponad skrzyżowanymi nogami. – Czy mają związek z twoim uzależnieniem? Czy w Chit Chat pracowano z tobą nad progresją, nad YET[312], nad przyjmowaniem konsekwencji?

Marathe zaczynał się już trochę spieszyć, gdyż chciał wrócić chez Antitoi. Wykorzystał swoją umiejętność recytowania skomplikowanej kwestii o uzależnieniu, jednocześnie dokonując mentalnego przeglądu zapamiętanych twarzy i lokalizacji poszczególnych osób w Ennet House. Albowiem AFR-owcy wybierali się tutaj, być może z towarzyszeniem Służb Niesprecyzowanych Steeply’ego oraz Tine’a. Marathe posiadł zdolność rozszczepiania umysłu i myślenia kilkoma równoległymi torami.

– Z nogami… Przedawkowuję w Bernie, gdzie mam dom w Szwajcarii, sam w domu, i padam na twarz, a moje nogi, one zostają, jak to się mówi, splątane, wplątane w krzesło, na którym doszło do wkłucia, na amen. Głupio. Leżę tam bezprzytomny i bez ruchu przez wiele dni, a moje nogi, one, comment-on-dit?, one są śpiące, gubią krążenie, gangrena, infekcja. – Marathe pociągnął nosem, stoicko wzruszając ramionami. – Jak również nos i usta, od twarzowego zgniatania w leżeniu twarzą w dół bez świadomości całymi dniami. Prawie umieram. Wszystko mi amputują, żeby ratować życie. Wycofuję się z hery w l’infirmière. Skutek nadużycia dragów.

– Oto twoja historia. Twój pierwszy krok.

Marathe wzruszył ramionami.

– Moje nogi, mój nos i aparat mowy. A wszystko w konsekwencji progresji. W Chit Chat przyznaję się do wszystkich tych rzeczy i uświadamiam sobie, że jestem rozpaczliwie uzależniony.

Marathe się wahał, czy powinien próbować doprowadzić do tego, żeby kobieta sprawująca władzę wyszła na chwilę z gabinetu, a wówczas Marathe mógłby się szybko wspiąć na rękach do szafki nad biurkiem i obejrzeć z bliska kartridże z buźką, zanim szafka zostanie zamknięta. Czy też raczej należałoby wrócić tutaj pod byle pretekstem i pokręcić się po salonie, podglądając oczekujące osoby w celu ustalenia, kim jest wspomniana rezydentka w damskim woalu ZONO; taki bowiem cel przybycia do demi-maison wyznaczył mu M. Fortier. Wówczas Marathe mógłby sprzedać potwierdzony fakt obecności kartridżów Fortierowi, a zawoalowaną dziewczynę Steeply’emu. Albo na odwrót. Zmęczenie powróciło. Tyle że Steeply, zanim podejmie otwarte działanie, będzie chciał potwierdzenia, że te kartridże w szafce zawierają autentyczną Rozrywkę, a nie puste kartridże z wystawek FLQ. Z jego głowy dobywał się cichy terkot, takie miał wrażenie. Podręczna broń Marathe’a spoczywała w kaburze pod siedzeniem fauteuil, zamaskowana pledem w kolorową kratę otulającym mu podołek. Mógłby z łatwością zabić osobę sprawującą władzę, ale było to inutile w sytuacji, gdy nie widział jeszcze dziewczyny, a wokoło roiło się od świadków. Fauteuil Marathe’a mógł rozpędzić się do 45 km/h na równej powierzchni, przy krótkim dystansie. Osoba sprawująca władzę lubiła przeczesywać swoje jasne włosy szponem zdeformowanej dłoni. Powiedziała fałszywemu narkomanowi Marathe’owi, że jego szczerość jest pomyślnym znakiem, i poprosiła go o podpisanie upoważnień. Gdy Marathe kaligrafował z namaszczeniem nazwisko zmarłego administratora Zasiłków Zdrowotnych w Caisse de Dépôt et Placement[313], kobieta zaczęła się dopytywać, jak dalece, w swoim mniemaniu, gotów jest się zaangażować.

Doszła do wniosku, że cała ta rodzinka ma kłopot z sekretami i to po części sprawia, że obiad bez indyka jest tak smętny. Wszyscy udawali przed sobą nawzajem i każdy przed sobą samym. Największym ich sekretem było udawanie, że jawna ekscentryczność to to samo co otwartość. Tj. wszyscy są „dokładnie tak zwariowani, jak się wydają” – słowa kopacza.

Mamy znacznie lepszą intuicję w kwestii rodzin naszych kochanków niż swoich własnych – to już wiedziała. Twarz Charlotte Treat błyszczała; głębokie blizny na jej policzkach pałały intensywniejszą czerwienią niż reszta. Jej żebra pod wilgotnym T-shirtem Michelob Dry nieznacznie sterczały, a wychudła szyja nasuwała myśl o kateksji. Wyglądała jak zmaltretowany ptak. Łóżko Kate Gompert było rozbebeszone, a leżąca na materacu okładką do góry pożółkła książka w miękkiej oprawie, pod tytułem Czuć się dobrze, zaczynała się wywijać. Joelle ogarnął dziwny lęk, że Gompert, która peszyła ją nawet w najlepszych chwilach, wejdzie nagle do pokoju i przyłapie Joelle na sprzątaniu, z głową omotaną chustką i lepiącym się od potu woalem. Ostatniego kleeneksa zużyła do starcia kurzu ze wszystkich pięciu nocnych stolików, zakreślając staranne kręgi wokół przedmiotów, których nie było jej wolno dotykać.

Sytuacja stała się podchwytliwa, gdy osoba z kierownictwa demi-maison zaproponowała Marathe’owi miejsce tymczasowe. Rozpaczliwie uzależniony Szwajcar Henri może się przespać na wersalce w kantorku na zapleczu, powiedziała, jeżeli gotów jest znieść panujący tam bałagan i okazjonalne insekty. Marathe widział, że kobieta ma wielką słabość do niepełnosprawnych. Co do podchwytliwości sytuacji: Fortier nie przygotował mu tekstu na okoliczność odmowy przyjęcia prowizorycznego miejsca w demi-maison. Kobieta sprawująca władzę uśmiechnęła się i powiedziała, że bawienie się kołami fauteuil zdradza typowe dla uzależnionych zmaganie rozpaczy z wyparciem. Marathe gorączkowo kalkulował, czy bardziej mu się opłaci zostać w demi-maison na jedną noc i poobserwować zawoalowaną pacjentkę z ZONO, czy też raczej powinien wyjść stąd i doturlać się do najbliższego miejsca, skąd można odbyć poufną rozmowę telefoniczną, aby zaalarmować przebywających w sklepie ludzi z AFR informacją, że w tym demi-maison znajdują się być może autentyczne kartridże z Rozrywką, niewykluczone, że jest wśród nich dający się kopiować kartridż Matka lub antysamizdatowy kartridż antidotum, o którym donosiło FLQ, a potem wrócić chez Antitoi i przybyć z powrotem dwuśladową siłą do demi-maison, i wejść w posiadanie obu kartridżów oraz zawoalowanej performerki, o ile przebywająca na terapii pacjentka z ZONO okaże się zamaskowaną performerką. Inżynier radiowiec z lubością opowiadał o woalu i obliczu tej osoby. A może najlepiej będzie zatelefonować nie do Antitoi Entertainment, tylko na 24-godzinny bezpłatny prefix M/Mlle Steeply i przekazać tę samą informację najpierw do Bureau des Services sans Spécificité, stawiając na ONAN, a przeciwko Fortierowi, wiążąc swój los ostatecznie z jedną tylko stroną, a potem sprowadzić restenotyczną żonę i zgłodniałe rozrywki dziatki z zaśmieconych ugorów St. Rémi-d’Amherst i zamieszkać z nimi na resztę życia tutaj, w amerykańskim zamęcie nieograniczonych wyborów, domagając się cichej ochrony od Steeply’ego i kosztownej opieki medycznej dla chromego serca i głowy ukochanej Gertraud.

Można by jeszcze powiedzieć tej postaci obdarzonej autorytetem medycznym, żeby się obejrzała za siebie na wielkiego pająka, i w tym momencie skręcić jej chudą szyję jedną ręką, a następnie skorzystać z jej konsoli telefonicznej, aby wezwać Fortiera oraz elitę AFR bezpośrednio do tego demi-maison. Lub wezwać bezpośrednio Steeply’ego i siły ONAN w białych kombinezonach. Osoba sprawująca władzę ustawiła wieżę z palców pod brodą i patrzyła na przekrzywioną głowę Marathe’a z szacunkiem i współczuciem, ale bez przesady, co też sprawiło, że wizja ukręcenia jej karku jedną ręką wydała się Marathe’owi smutną ewentualnością. Udał, że musi pociągnąć nosem. Ani Mssrs Fortier i Broullime, ani pozostali AFR-owcy, których znał dobrze z dni wspólnego wystawania na przejazdach kolejowych pod księżycem – nikt nie wyczuł, że Marathe stracił pazur do takiej roboty. Że Marathe musiał zwalczać mdłości, wpychając zaostrzony koniec kija od miotły manche à balai w bebechy Antitoiego, a później i tak wymiotował ukradkiem w alejce za domem. Jeden z obecnych w Gabinecie psów zajadle gryzł się w udo, z rozpaczy. W USA czasów ONAN M/Mlle Hugh/Helen Steeply z tajnego BSN USA/USBSS ukrył(a)by rodzinę Marathe’a w jakimś ustronnym podmiejskim lokalu, z papierami tożsamości wykonanymi przez wybitnych specjalistów, a więc niebudzącymi podejrzeń; a co do samego Marathe’a, to jego wiedza o quebeckim ruchu powstańczym zostałaby należycie wynagrodzona, gdy tylko Notre Rai Pays dokona secesji, ściągając na siebie cały gniew chanter-fou Gentle’a. AFR zatriumfuje, rozpowszechniając zabójczą Rozrywkę, co zagwarantuje Marathe’owi lukratywne przyjęcie przez Gentle’a, a jego żonie – upragnione leczenie na wadliwą komorę serca i bezczaszkowie. Marathe wyobraził sobie Gertraud w hełmie ze złotym haczykiem, oddychającą swobodnie przez kosztowne rurki. Zmienną rachunku różniczkowego był czas pozostania po stronie quebeckiej i pracy na rzecz rozpowszechniania Rozrywki, przed skokiem w bezpieczny azyl amerykańskiej serdeczności. Gniew Fortiera na Marathe’owe perdre son cœur[314] będzie nieubłagany, więc znacznie mądrzej będzie zaczekać z ujawnieniem poczwórnej agentury, aż Quebec zostanie wydalony z ONAN, a AFR rozkręci akcję na całego.

Do gabinetu zapukała i jednocześnie weszła młoda dziewczyna z brakami w uzębieniu, owiana zimnem spoza czterech ścian demi-maison. Stojąc w progu, wychyliła do środka gabinetu tylko górną połowę ciała.

– Melduję się, szefowo – oznajmiła z płaskim, nosowym akcentem znamiennym dla Bostonu, USA.

Kobieta sprawująca władzę uśmiechnęła się w odpowiedzi.

– Mam jeszcze dwoje do przesłuchania, Johnette, a potem się zmywam.

– Ciężki los.

– Wpuścisz tych ludzi z szopy, jak przyjdą po panią Lopate?

Młoda wychylona dziewczyna skinęła smukłą głową. W jednym nozdrzu nosiła transperce agrafkę, która połyskiwała w jarzeniowym świetle podczas potakiwania.

– A Janice kazała powiedzieć, że już spierdala, i pyta, czy ma pani jeszcze coś do niej.

Władza zaprzeczyła ruchem głowy. Młoda dziewczyna w drzwiach spojrzała z góry na Marathe’a i powiedziała „Hej”, a może „Ej”, tytułem neutralnego emocjonalnie powitania. Marathe uśmiechnął się z desperacją i pociągnął nosem. Widzialny odór dymu bił przez otwarte drzwi z gwarnego salonu. Marathe kategorycznie postanowił nie skręcać żadnych karków podczas tej wizyty, skoro w tym gabinecie zdarzały się nagłe wtargnięcia pochylonych ciał. Tors osoby zaczął się cofać, a wówczas władza podniosła nagle oczy i powiedziała:

– Aha, Johnette?

Drzwi ponownie rozwarły się z impetem, a wychylona z nich górna połowa ciała odrzekła:

– Jo.

– Zrobisz coś dla mnie? Clenette H. przyniosła dziś po południu z EAT jakieś kartridże z darów.

– Niech zgadnę.

– Tubylcy są niespokojni. – Władza roześmiała się w głos. – Coś nowego.

Korpus też się roześmiał.

– Widziałaś, z jaką miną McDade oglądał tutaj znowu ten koreański film?

– Więc mogłabyś je przejrzeć po zgaszeniu świateł, tyle, ile dasz radę, i sprawdzić, czy nie ma tam nic niestosownego?

– Żadnej golizny, żadnych substancji, picie umiarkowane – wyrecytowała młoda, tak jakby powtarzała wyuczoną kwestię.

– Przejrzyj tyle, ile zdołasz, a potem zostaw je na biurku Janice, a ja ją poproszę, żeby je gdzieś schowała na samym początku dziennej zmiany.

Młoda dziewczyna zastępująca władzę nakreśliła dwoma palcami w obramowanym framugą powietrzu tajemnicze kółko. Musiał to być jakiś sygnał dla władzy zwierzchniej. Na wszystkich palcach dłoni dziewczyny widniały pierścionki, każdy inny.

– Tubylcy będą wdzięczni, chociaż raz.

– Leżą w szafce z formularzami przyjęć – uzupełniła informację władza.

– Przejrzę je na Dyżurze Sennym, tyle, na ile starczy mi czasu.

– Aha, Johnette?

Korpus raz jeszcze wciągnął się do środka.

Kobieta sprawująca władzę powiedziała:

– I nie pozwól Emilowi i Wade’owi dręczyć Davida K., bardzo cię proszę.

Marathe uśmiechnął się szeroko, kiedy drzwi całkiem się zamknęły i władza drobnym gestem ręki przeprosiła za najście.

– Nie rozumiem „z darów” i „tubylcy”, za pozwoleniem – powiedział. – Ani „iejti”.

Przyjazny śmiech. Marathe zrozumiał nagle, że ma do czynienia z osobą wesołego usposobienia.

– Z darów znaczy gratis. Polegamy na darach bardziej, niżbyśmy chcieli. Rezydenci i pacjenci rozglądają się za nimi na prawo i lewo. Tubylcami nazywamy czasem bieżących rezydentów; to sympatyczne określenie. A to była Johnette, nasza żyjąca[315] pracownica. Mamy dwoje żyjących pracowników, byłych pacjentów domu. Jeden jest chwilowo niedysponowany, ale Johnette… polubisz Johnette. Johnette jest naszą intendentką. EAT to trzy litery: „i-ej-ti”.

Marathe udał głośne rozbawienie.

– Przepraszam bardzo, bo myślałem, że to etier w wymowie mojego ojczystego języka szwajcarskiego.

Władza uśmiechnęła się wyrozumiale.

– EAT to szkoła prywatna. Nasi rezydenci często pracują tam na część etatu. Mieści się na wzgórzu.

Widząc głębokie zassanie woalu, które było skutkiem chwilowego głębszego wdechu, władza wyraziła zdziwienie:

– Przecież wiedziałeś, że Ennet jest domem ludzi pracujących. Nasi rezydenci mają z reguły miesiąc na znalezienie sobie pracy.

Robiąc ostrożny wydech, Marathe nieznacznie machnął ręką, jakby mówił: „Ależ oczywiście”.

11 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Gromadzenie materiału do filmu dokumentalnego o EAT, który pozwolili mu nakręcić tej jesieni, sprowadza się częściowo do tego, że Mario spaceruje po różnych częściach Akademii z kamerą Bolex H64 przytroczoną do głowy, połączony kablem koncentrycznym z pedałem nożnym, który jedną ręką przytrzymuje przy opiętej swetrem klatce piersiowej, a drugą uruchamia. O godz. 21:00 na dworze jest zimno. Korty Centralne są jasno oświetlone, ale używany jest tylko jeden, na którym Gretchen Holt i Jolene Criess wciąż kończą jakiś maratoński challenge z popołudniowej sesji treningów: ich dłonie na uchwytach rakiet są sinawe, a przepocone włosy zastygły w naelektryzowane strąki; w przerwach między punktami smarkają w rękawy, a mają na sobie tyle warstw dresów, że wyglądają z daleka jak dwie baryłki, więc Mario nie traci czasu na zmianę prędkości filmu na taką, która pozwoliłaby mu zarejestrować ten widok przez zapocone okno pokoju Schtitta, gdzie się znajduje. Hałas w tym pokoju jest ogłuszający.

Pokój Trenera Schtitta ma numer 106 i sąsiaduje z jego gabinetem na parterze Gmachu Soc.-Adm., za gabinetem dr Rusk i dwa zakręty korytarza od hallu głównego.

Jest to pomieszczenie duże i puste, urządzone pod stereo. Dębowy parkiet, który przydałoby się wycyklinować, fotel drewniany i fotel wiklinowy, wojskowa prycza. Na niskim stoliczku nie mieści się nic prócz stojaka na fajki Schtitta. Składany stolik do gry w karty jest złożony i oparty o ścianę. Wszystkie ściany są wyłożone płytką akustyczną i pozbawione jakichkolwiek dekoracji. Na suficie też płytki akustyczne oraz goła żarówka z długim łańcuszkiem, zamontowana w brudnym wentylatorze sufitowym z krótkim łańcuszkiem. Wentylator nigdy się nie obraca, ale wydaje czasem dźwięki spięcia elektrycznego. W pokoju unosi się słaby zapach pisaka Magic Marker. Nic tu nie jest obite tapicerką, na pryczy nie ma poduszki, żadna miękkość nie absorbuje i nie zniekształca dźwięków dobywających się ze sprzętu rozmieszczonego na podłodze, czarnej niemieckości systemu dźwiękowego z najwyższej półki i kolumn wielkości Maria, ustawionych po jednej w każdym kącie pokoju, z których zdjęto tekstylne osłony, obnażając dudniące dźwiękiem głośniki. Pokój Schtitta jest dźwiękoszczelny. Okno wychodzi na Korty Centralne, galerię i wieżę obserwacyjną, która deformuje cienie padających na korty świateł. Okno znajduje się bezpośrednio nad kaloryferem, który, kiedy stereo jest wyłączone, wydaje dziwnie głuche, rytmiczne pobrzękiwania, jakby głęboko pod ziemią ktoś walił w rury młotkiem. Zimna szyba okienna nad kaloryferem jest zapocona i drży nieznacznie od wagnerowskich basów.

Gerhardt Schtitt śpi w wiklinowym fotelu pośrodku pustego pokoju, z odrzuconą w tył głową i zwieszonymi ramionami, a jego dłonie z drzewkami naczyń krwionośnych pozwalają śledzić powolny puls. Stopy opierają się mocno o podłogę, a kolana są szeroko rozstawione – Schtitt zawsze musi tak siadać z uwagi na żylaki powrózka nasiennego. Z kącika uchylonych ust zwisa wygasła fajka. Mario już od jakiegoś czasu rejestruje śpiącego Schtitta, który we śnie wydaje się bardzo stary, siwy i kruchy, a przy tym obscenicznie sprawny. Odtwarzany w tej chwili utwór, od którego drży okno, a skondensowane kropelki tworzą strużki, które ukosem przecinają szybę, to duet o rosnącym natężeniu dźwięku i emocji: niemiecki drugi tenor i niemiecki sopran są albo bardzo szczęśliwi, albo bardzo nieszczęśliwi, albo jedno i drugie. Mario ma nadzwyczajnie wrażliwe ucho. Schtitt sypia wyłącznie z towarzyszeniem boleśnie głośnych europejskich oper. Podzielił się już z Mariem kilkoma różnymi opowiastkami o ponurych doświadczeniach z dzieciństwa spędzonego w sponsorowanej przez BMW austriackiej Akademie o profilu Kontrola Jakości, którą obwinia o specyfikę swojej fazy REM. Sopran porzuca tenora i pnie się na wysokie D, gdzie zawisa, zdruzgotany lub ekstatyczny. Schtitt ani drgnie, nawet gdy Mario upada dwukrotnie, z łoskotem, usiłując dobrnąć do drzwi, gdyż zatyka uszy palcami.

Schody w budynku Soc.-Adm. są wąskie i ściśle funkcjonalne. Czerwone poręcze z zimnego żelaza, pomalowane jedną warstwą podkładu. Stopnie i ściany z surowego betonu. I chrzęszczące jak piasek echo, które każe pokonywać schody najszybciej, jak się da. Maść wydaje cmoktający odgłos. Górne korytarze są puste. Przyciszone głosy i światło spod drzwi na pierwszym piętrze. O 21:00 trwa jeszcze obowiązkowa Nauka Własna. Większy ruch zacznie się około 22:00, kiedy dziewczyny zaczną dryfować z pokoju do pokoju, zbierać się w grupki i robić to, co grupki dziewczyn w szlafrokach i puszystych kapciach porabiają późnymi wieczorami, aż do chwili, gdy deLint zgasi światło we wszystkich sypialniach wyłącznikiem głównym, około 23:00. Pojedyncza akcja: drzwi w głębi korytarza otwierają się i zamykają, bliźniaczki Vaught idą korytarzem do łazienki na jego końcu, owinięte tylko wielkim ręcznikiem; jedna ma głowę w wałkach. Jeden z upadków w pokoju pana Schtitta powalił Maria na poparzone biodro i zduszona maść z opatrunku zaciemnia teraz fragment sztruksów po tej stronie pachwiny, chociaż urażone miejsce wcale nie boli. Trzy spięte głosy zza drzwi pokoju Carol Spodek i Shoshany Abrams – recytacja stopni i długości ogniskowych – to grupowa nauka do jutrzejszego egzaminu z Refleksji nad refrakcją u p. Ogilviego. Dziewczęcy głos zza nie wiadomo których drzwi mówi: „Stroma gorąca plaża, morze”, dwukrotnie, bardzo dobitnie, po czym milknie. Mario opiera się plecami o ścianę korytarza i kręci panoramę. Felicity Zweig wyłania się ze swojego pokoju przy schodach, z mydelniczką, w ręczniku zawiązanym na poziomie piersi, gdyby miała piersi. Musi przejść obok Maria w drodze do łazienki. Przechodząc, wystawia dłoń przed obiektyw zamontowanej na głowie Maria kamery:

– Jestem w ręczniku.

– Rozumiem – mówi Mario i za pomocą rąk obraca się o sto osiemdziesiąt stopni, wycelowując obiektyw w gołą ścianę.

– Jestem w ręczniku.

Krótkie, kontrolowane odgłosy rzygania zza drzwi pokoju Diane Prins. Mario łapie parosekundowe ujęcie filigranowej Zweig, spieszącej w ręczniku do łazienki drobnymi krokami.

Schody pachną betonem, z którego są zrobione.

Za drzwiami 310, u Ingersolla i Penna, słychać gumowe popiskiwanie: ktoś chodzi o kulach. W 311 ktoś krzyczy: „Fiuty do kontroli! Fiuty do kontroli!”. Sporą część drugiego piętra zamieszkują chłopcy poniżej czternastego roku życia. Chodnik korytarza jest tu ektoplazmatycznie poplamiony, a ściany pomiędzy pokojami obwieszone są plakatami zawodowych graczy w pełnym rynsztunku. Ktoś dorysował capią bródkę i kły na starym plakacie Donnaya przedstawiającym Matsa Wilandera, natomiast plakat z Gilberten Treffertem jest pomazany antykanadyjskimi hasłami. Na drzwiach Otisa Lorda, obok tabliczki z jego nazwiskiem, widnieje napis „Izba Chorych”. Na drzwiach Penna też był napis „Izba Chorych”. Z pokoju Beaka, Whale’a i Virgilia dobiega cichy głos przemawiający do kogoś, kto szlocha, i Mario tłamsi w sobie impuls zapukania. Sąsiednie drzwi pokoju LaMonta Chu są szczelnie oblepione prasowymi zdjęciami akcji meczowych. Mario odchyla się właśnie, żeby sfilmować te drzwi, gdy z łazienki w końcu korytarza wychodzi LaMont Chu we frotowym szlafroku i japonkach, z mokrymi włosami, autentycznie pogwizdujący Dixie.

– Mario!

Mario filmuje go biegnącego – bezwłose muskularne łydki, włosy ociekające na szlafrok przy każdym kroku.

– LaMont Chu!

– Co się dzieje?

– Nic się nie dzieje!

Chu zatrzymuje się w odległości konwersacyjnej. Jest tylko odrobinę wyższy od Maria. W głębi korytarza otwierają się drzwi, czyjaś wytknięta głowa skanuje teren i cofa się do środka.

– No to jak? – Chu prostuje barki i patrzy w kamerę na głowie Maria. – Chcesz, żebym coś powiedział dla potomności?

– Jasne!

– Co mam powiedzieć?

– Co chcesz!

Chu wyciąga się w górę i przybiera przenikliwy wyraz twarzy. Mario sprawdza licznik na pasku, pedałem skraca długość ogniskowej i kieruje obiektyw lekko w dół, prosto na Chu, a bolex wydaje ciche, zgrzytliwe odgłosy ustawiania parametrów.

Chu stoi nieruchomo.

– Nie wiem, co powiedzieć.

– Ja tak mam stale.

– W momencie, gdy zaprosiłeś mnie oficjalnie, dostałem pustki w głowie.

– Zdarza się.

– Teraz mam tam białą plamę.

– Wiem dokładnie, co masz na myśli.

Stoją i milczą, kamera dyskretnie powarkuje.

– Widzę, że właśnie wyszedłeś spod prysznica – mówi Mario.

– Rozmawiałem na dole z dobrym starym Lyle’em.

– Lyle jest super!

– Chciałem od razu iść pod prysznic, ale w szatni okropnie, no tego, śmierdziało.

– Zawsze fajnie jest pogadać z dobrym starym Lyle’em.

– No to przyszedłem tutaj.

– Wszystko, co mówisz, jest bardzo fajne.

LaMont Chu przez chwilę patrzy na Maria, który się uśmiecha i najwyraźniej chciałby energicznie pokiwać głową, ale nie może, bo musi trzymać boleksa w równowadze.

– Mówiłem Lyle’owi o tej hecy z Eschatonem, poskarżyłem się na brak twardego info i sprzeczne plotki, które chodzą po szkole, że Kittenplan i niektórzy Starsi Kumple poniosą konsekwencje. Że planowana jest akcja dyscyplinarna przeciwko Starszym.

– Lyle jest najfajniejszym człowiekiem, do którego można iść z kłopotami – mówi Mario, broniąc się przed odruchem energicznego pokiwania głową.

– Głowa Lorda, noga Penna, złamany nos Postmana. Co teraz będzie z Incsterem?

– Twoje zachowanie jest zupełnie naturalne. To bardzo dobra wypowiedź.

– Ciekawi mnie, czy miałeś jakieś wiadomości od Hala, co oni zrobią, jeżeli Tavis uzna go za winnego. Pemulisa i Kittenplan umiem sobie wyobrazić, ale trudno mi uwierzyć, że Struck albo twój brat dostają dyscyplinarkę za to, co się stało na boisku. Przecież oni byli tylko widzami. Starszą Kumpelą Kittenplan jest Spodek, a jej tam nawet nie było.

– Pocieszę cię, że wszystko rozumiem.

Chu teraz patrzy na Maria, co dla Maria jest dziwne, gdyż sam patrzy przez wizjer, przez soczewkę, w związku z czym, kiedy Chu przenosi wzrok z obiektywu w dół na Maria, Mariowi się zdaje, że Chu patrzy w dół na południe, gdzieś w okolice jego torsu.

– Mario, pytałem, czy Hal coś mówił o tym, co zamierzają zrobić z ludźmi.

– Opowiadasz dalej czy pytasz mnie?

– Pytam ciebie.

Twarz Chu jest nieco owalna i wypukła przez rybie oko soczewki.

– Co powiesz na to, że użyję tego, co do mnie mówisz, w filmie dokumentalnym, o którego nakręcenie mnie poproszono?

– Jezu, Mario, używaj sobie, czego chcesz. Ja tylko mówię, że sumienie mnie gryzie z powodu Hala i Troeltscha. A Struck chyba nawet nie był świadom, że jest jakaś awantura.

– Muszę ci powiedzieć, że powstaje tutaj całkowicie prawdziwy LaMont Chu. Takie mam przeczucie.

– Mario, mniejsza o kamerę, ja tutaj stoję i ociekam, bo pytam cię o wrażenia Hala z tej rozmowy, na którą Tavis ich wezwał; przekazywał ci jakieś wrażenia? Wczoraj przy lunchu van Vleck powiedział, że widział Pemulisa i Hala wychodzących z gabinetu Tavisa z tym gościem od moczu ze Związku, który ich obu prowadził za uszy. Podobno twarz Hala miała kolor Kaopectate’u.

Mario kieruje obiektyw na kąpielowe japonki Chu, więc może spojrzeć na Chu ponad wizjerem.

– Ty tak mówisz czy tak się zdarzyło?

– Właśnie o to cię pytam, Mario: czy Hal opowiedział ci, co się zdarzyło.

– Nadążam za tym, co mówisz.

– Pytałeś, czy cię pytam, więc mówię, że pytam.

Mario robi bardzo bliski najazd kamerą: cera Chu jest kremowozielonkawa, bez jednego wyprysku.

– LaMont, to jest takie dobre, że znajdę cię później i powiem ci, co Hal mi powiedział.

– To znaczy, że nie rozmawiałeś z Halem?

– Kiedy?

– Jezu, Mario, czasem rozmowa z tobą to jak z kamieniem.

– Świetnie nam idzie!

Ktoś głośno płucze gardło. Głos Guglielma Redondo recytuje różaniec, tak to przynajmniej brzmi, tuż za drzwiami pokoju, który dzieli w Estebanem Reynesem. Apartament Clippertona w Domu Wschodnim był przez ponad miesiąc zaklejony odblaskowożółtą taśmą Bostońskiej Policji. Drzwi Pokoju Chłopców są z innego rodzaju drewna niż drzwi do tego pokoju. Do drzwi Apartamentu Clippertona przyklejone było zdjęcie Rossa Reata udającego, że całuje Clippertona w pierścień przy siatce. Ryk spuszczanej wody i skrzypnięcie drzwi kabiny w ubikacji. Kanalizacja w Akademii ma wysokie ciśnienie. Mario dłużej schodzi po schodach, niż wchodzi. Czerwona farba plami mu dłoń – tak mocno musi Mario ściskać poręcz.

Odświętna cisza dywanu w hallu głównym i zapach papierosów Benson & Hedges w poczekalni. Drzwi korytarzyka, które są zawsze zamknięte, ale nigdy na klucz. Gumowe osłonki na gałkach. Benson & Hedges kosztują 5,60 onańskiego dolara za paczkę w sklepie Father & Son u stóp wzgórza. Podświetlana tabliczka na biurku Bocznej Alice Moore, UWAGA: TRZECIA SZYNA, jest niepodświetlona, a zestaw komputerowy nosi pokrowiec z nieprzezroczystego plastiku. Na siedzeniach niebieskich krzeseł trwają słabe odciski ludzkich pup. W poczekalni panuje pustka i półmrok. Trochę światła dochodzi z oświetlonych kortów na zewnątrz. Spod podwójnych drzwi widać blask lampy, mocno przytłumiony przez podwójne drzwi, z gabinetu Dyrektora, którego Mario nie eksploruje; Tavis tak strasznie się stresuje w obecności Maria, że jest to żenujące dla obu stron[316]. Gdyby zapytać Maria, czy dobrze żyje z Wujem C.T., odpowiedziałby: „Jasne”. Światłomierz boleksa wskazuje Nie Ma Mowy. Poczekalnię rozjaśnia głównie światło bijące z pozbawionego drzwi gabinetu Pani Dziekan ds. Dziewcząt. Co znaczy, że Mamuś jest w pracy.

Ciężki kosmaty dywan jest szczególnie zdradliwy dla Maria objuczonego sprzętem. Avril Incandenza, maniaczka oświetlenia, ma włączony cały górny panel, dwa kinkiety i kilka lamp na biurku, a do tego jeszcze zapalony papieros B&H w dużej glinianej popielniczce, którą ulepił dla niej Mario w Szkole Specjalnej Rindge and Latin. Obróciła się wraz z obrotowym krzesłem i siedzi przy biurku, twarzą do okna, słuchając kogoś przez telefon, którego słuchawkę trzyma jak skrzypce, pod brodą, ponieważ w rękach trzyma otwarty zszywacz biurowy i sprawdza zawartość magazynku. Na jej biurku, niczym pejzaż miejski, piętrzą się równiutkie stosy folderów i książek, pogrupowane według rozmiarów: nic się nie chwieje. Otwarta książka na szczycie stosu na wprost Maria to przełomowe dzieło Dowty’ego, Walla i Petersa, Wstęp do semantyki Montaguego[317], zawierające fascynujące ilustracje, których Mario tym razem nie ogląda, gdyż próbuje sfilmować przekrzywienie maminej głowy i wyciągniętą antenkę telefonu na tle cumulusa fryzury widocznej od tyłu i zrobić to znienacka.

Jednak odgłos Maria wchodzącego nawet po kosmatym dywanie jest nieomylny, plus Avril widzi jego odbicie w szybie okna.

– Mario!

Jej ramiona już tworzą V, w jednej dłoni zszywacz biurowy, przodem do okna.

– Mamuś!

Jest dobre dziesięć metrów, wzdłuż stołu seminaryjnego, ekranu wizora i przenośnej czarnej tablicy, do tej części gabinetu, gdzie stoi jej biurko, a każdy krok po głębokim kosmatym dywanie grozi upadkiem, więc Mario przypomina teraz bardzo starego połamańca albo kogoś, kto dźwiga stertę łatwo tłukących się przedmiotów w dół po śliskim zboczu.

– Hel-lo! – mówi Mamuś do odbicia Maria w podzielonym na czworo oknie, obserwując, jak synek ostrożnie składa pedał na biurko i mocuje się z tornistrem na plecach. – To nie do ciebie – rzuca w słuchawkę telefonu. Zszywaczem wskazuje odbicie boleksa na odbiciu głowy Maria: – Jesteśmy na wizji?

Mario wybucha śmiechem:

– A chciałabyś być?

Mamuś informuje telefon, że wciąż jest obecna, że przyszedł Mario.

– Nie chcę przerywać waszej rozmowy.

– Nie bądź śmieszny. – Przemawia do telefonu widocznego w szybie. Obraca kręcony fotel, aby być twarzą do Maria, zakreślając półksiężyc antenką słuchawki, która teraz wskazuje okno za jej plecami. Przed jej biurkiem stoją dwa niebieskie krzesła, takie jak w poczekalni; nie daje Mariowi znaku, aby usiadł. Mariowi jest wygodnie na stojąco: oparty na wsporniku policyjnego zamka, który usiłuje odczepić od brezentowego podkładu i opuścić, jednocześnie strząsa plecak z ramion. Avril patrzy na niego jak dumna wzorowa matka, której sam widok dziecka sprawia radość. Nie spieszy z pomocą przy wyjmowaniu ołowianej klamry zamka z plecaka, ponieważ wie, że Mario bez żenady poprosiłby o pomoc, gdyby jej potrzebował. Ma poczucie, że ci dwaj synowie są w jej życiu jedynymi osobami, z którymi trzeba wymieniać tak niewiele ważnych słów, że to ją zachwyca. Bolex, uprząż podtrzymująca i wizjer nad czołem nadają Mariowi podwodny wygląd. Jego ruchy, gdy zestawia i zapina policyjny zamek, są zarazem nieporadne i zręczne. Oświetlone Korty Centralne, teraz puste, widoczne są po lewej stronie okna Avril, jeśli się przez nie wychylić. Ktoś zapomniał torby ze sprzętem i stosu rakiet przy słupku siatki na Korcie 17.

Milczenie nigdy nie wprawia ich w zakłopotanie. Mario nie umie zgadnąć, czy osoba po drugiej stronie linii wciąż mówi, czy tylko Avril nie odłożyła wyłączonego telefonu. Avril wciąż trzyma w ręku czarny zszywacz. Jego szczęki są rozwarte i wygląda w jej dłoni aligatorowato.

– Przechodziłeś przypadkiem i zajrzałeś tylko, żeby się przywitać? Czy jestem dzisiaj twoim wieczornym tematem?

– Możesz być tematem, Mamuś. – Mario zatacza dużą głową znużony okrąg. – Męczy mnie noszenie tego.

– Tak, to ciężkie. Podnosiłam.

– Ale dobre.

– Pamiętam, jak to robił. Bardzo się starał. To był chyba ostatni raz, kiedy coś mu sprawiało przyjemność, tak prawdziwie.

– To fantastycznie!

– Tygodniami montował wszystko w całość.

Mario też lubi na nią patrzeć: pochyla się i daje jej do zrozumienia, że patrzy z przyjemnością. Są dwojgiem najmniej zdolnych do zażenowania ludzi, jakich nawzajem znają. Avril rzadko zostaje w pracy do tak późna; ma duży gabinet w DDyr. Zmęczenie widać u niej wyłącznie po tym, że włosy układają jej się w długi biały kosmyk, jak fala oceanu, i tylko z jednej strony, tej, po której zwykle trzyma telefon; widocznie elektryzują się od antenki. Jej włosy są śnieżnobiałe, odkąd Mario pamięta, jak pierwszy raz patrzyła na niego przez szkło inkubatora. Włosy jej ojca na zdjęciach są takie same. Włosy Avril sięgają połowy pleców i spływają po obu ramionach, zwieszając się poniżej łokci. Przedziałek ukazuje różową skórę głowy. Są zawsze bardzo czyste i dobrze uczesane. Na szyi Avril wisi jeden z dużych gwizdków p. deLinta. Długi kosmyk włosów rzuca zagięty cień na parapet okna. Po obu stronach okna wiszą sflaczałe flagi na mosiężnych masztach: flaga z klonowym liściem i 50-gwiazdkowa flaga USA; w najdalszym kącie widać proporce z lilijką na wysokich, ostro zakończonych i wypolerowanych kijach. Gabinet C.T. zdobi flaga ONAN i 49-gwiazdkowa flaga USA[318].

– Odbyłem kapitalny dialog z LaMontem Chu na piętrze. Ale ta dziewczynka, Felicity, ta bardzo chuda, się przeze mnie zasmuciła. Mówiła, że tylko ręcznik.

– Felicity da sobie radę. A więc robisz obchód. Perypatetyczne wprawki. – Avril nie przystosowuje składni ani nie upraszcza języka dla potrzeb Maria, to byłoby poniżej jego godności, chociaż sam Mario nie ma nic przeciwko temu, że większość ludzi przemawia do niego jak do dziecka.

Nie spyta go też o oparzenie na miednicy, chyba że Mario sam poruszy ten temat. Avril bardzo uważa, żeby nie mieszać się w sprawy zdrowotne Maria, dopóki on sam nie zacznie rozmowy na ten temat; robi to przez delikatność, żeby nie wyjść na wścibską matkę kwokę.

– Zobaczyłem światło u ciebie. Dlaczego Mamuś wciąż tu jest, pomyślałem sobie.

Avril udaje, że chce złapać się za głowę.

– Nawet nie pytaj, bo się rozkleję. Jutro mam piekielnie pracowity dzień. – Mario nie słyszał, żeby mówiła do widzenia temu panu, z którym rozmawiała przez telefon. Antenka telefonu wskazuje teraz pierś Maria. Avril gasi niedopałek papierosa Benson & Hedges o podpórkę w kształcie koguciego grzebienia, którą Mario wcisnął w sam środek miseczki, kiedy ją lepił, bo Avril powiedziała, że chciałaby mieć z tego popielniczkę. – Sprawiasz mi wielką przyjemność, gdy tak stoisz w pełnym rynsztunku do pracy – powiedziała. – Szacun! – Zdusiła pojedyncze iskry w popielniczce. Miała wrażenie, że Mario martwi się, gdy ona przy nim pali, chociaż nigdy nie zająknął się na ten temat. – Jestem umówiona na śniadanie o 7:00, co znaczy, że wszystkie przygotowania do porannych lekcji muszę skończyć teraz; wolałam przyjść tutaj niż nosić wszystko tam i z powrotem.

– Jesteś zmęczona?

Tylko się do niego uśmiechnęła.

– To jest wyłączone – rzekł Mario, wskazując swoją głowę. – Wyłączyłem.

Patrząc na nich, nikt by się nie domyślił, że te dwie osoby są spokrewnione, ta siedząca i ta stojąca w pochyleniu.

– Zjesz z nami? Nawet nie pomyślałam o kolacji, póki cię nie zobaczyłam. Nie mam nawet pojęcia, co zrobić na kolację. Garnek Cudów[319]. Indyka w galarecie. Twoja torba stoi koło radia. Zostaniesz znowu? Charles chyba ma jeszcze konferencję, tak zapowiadał.

– O drace z Eschatonem i nosem Postmana?

– Ktoś z prasy przyjechał robić reportaż o twoim bracie. Charles rozmawia z tą panią w imieniu uczniów. Ty mógłbyś z nią porozmawiać o Orinie, jeśli chcesz.

– Ortho mówił, że ona poluje na Hala.

Avril w szczególny sposób przekrzywia swoją piękną głowę, gdy na niego patrzy.

– Twój nieszczęsny Wuj Charles siedzi z Thierry i tą osobą z prasy już od popołudnia.

– Rozmawiałaś z nim?

– Próbowałam złapać twojego brata. W waszym pokoju go nie ma. Mary Esther widziała, jak ten cały Pemulis brał ich furgon przed Nauką Własną. Czy Hal jest z nim, Mario?

– Nie widziałem Hala od lunchu. Mówił, że ma coś z zębem.

– Ja dopiero dzisiaj dowiedziałam się, że był u Zegarellego.

– Zapytał mnie, co z tym oparzeniem na biodrze.

– O co ja nie zapytam, dopóki sam mi nie powiesz, jak z tym jest.

– Dobrze. Hal mówił jeszcze, że chciałby, żebym wrócił i tam spał.

– Zostawiłam mu dwie wiadomości z prośbą, żeby dał mi znać, co z zębem. Tak mi przykro, że nie byłam przy nim. Hal i jego zęby…

– C.T. powiedział, co się stało? Był zły? Czy to z C.T. rozmawiałaś przez telefon? – Mario nie rozumie, dlaczego Mamuś miałaby dzwonić do C.T., kiedy ten siedział za drzwiami po drugiej stronie korytarza. Avril, gdy dłużej nie paliła, trzymała w ustach długopis; Mario nie rozumiał dlaczego. W jej studenckim kubku na biurku stoi chyba ze sto niebieskich długopisów. Avril lubi przybierać w fotelu władczą pozę: siada superprosto i zaciska dłonie na podłokietnikach. Kiedy tak robi, wygląda jak coś, czego Mario nie umie prawidłowo nazwać. Ciągle mu się przypomina słowo „magnes”. Mario wie, że Mamuś świadomie nie zachowałaby się władczo wobec niego.

– Chciałabym usłyszeć, jak ci minął dzień.

– Mamuś?

– Wiele lat temu przyjęłam postawę zaufania do własnych dzieci, więc nie słucham doniesień osób postronnych, skoro moje porozumienie z dziećmi cechuje taka otwartość i brak osądu, jak to szczęśliwie jest.

– To chyba dobre stanowisko. Mamuś?

– Więc bez problemu czekam, aż dowiem się o Eschatonie, zębach i moczu od twojego brata, który przyjdzie do mnie, gdy uzna, że nadszedł właściwy moment.

– Mamuś?

– Jestem tutaj, kochanie.

„Magnat” – to jest to słowo, które przychodzi na myśl, gdy Avril przyjmuje postawę władczą, z dłońmi wczepionymi w podłokietniki fotela i z długopisem ściśniętym w zębach jak cygaro biznesmena. Gruby dywan nosił i inne odciski stóp.

– Mamuś?

– Słucham.

– Mogę cię o coś spytać?

– Proszę, pytaj.

– Jest wyłączona – mówi Mario, wskazując bezgłośną aparaturę na swojej głowie.

– A więc to sprawa poufna?

– To nie jest żaden sekret. Przez cały dzień zastanawiałem się nad czymś. W rozumie.

– Jestem do twojej dyspozycji przez cały dzień i noc, Mario, tak jak ty dla mnie, tak jak ja dla Hala i my wszyscy dla siebie nawzajem. – Avril robi trudny do opisania gest. – Tu i teraz.

– Mamuś?

– Jestem tu i teraz, cała moja uwaga jest skupiona na tobie.

– Jak można poznać, czy ktoś jest smutnym?

Szybki uśmiech.

– Chciałeś powiedzieć, czy ktoś jest smutny.

Uśmiech w odpowiedzi, ale dalej powaga:

– Tak, tak jest dużo lepiej. Czy ktoś jest smutny; po czym to poznać, żeby mieć pewność?

Jej zęby nie są pożółkłe; czyści je regularnie u dentysty z powodu palenia, którym to nawykiem (palenia) pogardza. Hal odziedziczył problemy stomatologiczne po Jegomościu; Jegomość miał straszliwe problemy z zębami; połowę jego uzębienia stanowiły mostki.

– Nie jesteś pozbawiony wyczucia nastrojów innych ludzi, kochanie.

– No ale kiedy tylko podejrzewasz, że ktoś jest smutny. Jak wzmocnić to podejrzenie?

– Potwierdzić to podejrzenie?

– W rozumie.

Niektóre odciski w kosmatym dywanie są śladami butów, ale są i inne, przypominające ślady knykci. Lordoza uczula i wyostrza uwagę Maria na takie rzeczy jak odciski w dywanie.

– Pytasz, jak ja potwierdziłabym podejrzenie czyjegoś smutku, o to ci chodzi?

– Tak. Dobrze. W porządku.

– No cóż, ta osoba może płakać, szlochać, łkać albo, w pewnych kulturach, zawodzić, jęczeć lub rozdzierać szaty.

Mario zachęcająco kiwa głową, a konstrukcja na jego głowie pobrzękuje.

– Ale w przypadku, kiedy nie łka i nie rozdziera, ale ty wciąż masz podejrzenie, że jest smutna.

Avril obraca długopis w ustach jak dobre cygaro.

– On albo ona może na zmianę wzdychać, ściągać brwi, uśmiechać się niemrawo, spuszczać nos na kwintę, garbić się, patrzeć w podłogę częściej, niż wypada.

– A jak tego nie robią?

– No to mogą sprawiać wrażenie roztargnionych, stracić entuzjazm dla dotychczasowych zainteresowań. Taka osoba może się wydawać rozleniwiona, pogrążona w letargu, zmęczona, zobojętniała, niechętna do rozmowy. Otępiała.

– Co jeszcze?

– Niezwykle wyciszona, małomówna, dosłownie „zdołowana”.

Mario całym ciężarem ciała polega na zamku policyjnym, co każe mu zadzierać głowę z miną wyrażającą zbolałe zdziwienie, jakby z wysiłkiem próbował coś rozstrzygnąć. Pemulis mówi, że to Mariowa Mina Wyszukiwarki Danych, co Mariowi się podoba.

– A co, jeśli czasami takie osoby zachowują się, jakby były nawet mniej zdołowane niż normalnie. A ty nadal masz te podejrzenia.

Avril na siedząco jest mniej więcej tego samego wzrostu co stojący i nachylony do przodu Mario. Teraz już niezupełnie patrzą sobie w oczy, wzrok obojga zbacza o parę stopni. Avril postukuje długopisem o przednie zęby. Jej telefon miga lampką, ale nie dzwoni. Antenka słuchawki wciąż wskazuje na Maria. Dłonie Avril nie pasują do jej wieku. Avril przechyla dyrektorski fotel lekko w tył, żeby założyć nogę na nogę.

– Mógłbyś bez skrępowania zdradzić mi, czy rozmawiamy o konkretnej osobie?

– Mamuś?

– Czy jest ktoś, w kim intuicyjnie wyczuwasz smutek?

– Mamuś?

– Czy to jest Hal? Czy Hal jest smutny i z jakiegoś powodu nie może o tym mówić?

– Pytałem tylko, jak ogólnie mieć pewność.

– I nie masz pojęcia, gdzie on w tej chwili jest ani czy był smutny, opuszczając teren Akademii dziś wieczorem?

Na lunch dzisiaj było dokładnie to samo co wczoraj: makaron z tuńczykiem i czosnkiem, do tego grube pajdy pszennego chleba i obowiązkowa sałata, do picia mleko lub sok, i gruszki w syropie w salaterce. Pani Clarke poszła rano na Chorobowe, ponieważ kiedy rano przyszła do pracy, Pemulis przy lunchu powiedział, że jedna z dziewczyn wydających śniadanie mówiła, że zastała na ścianie miotły ułożone w X, ni stąd, ni zowąd, na ścianie, kiedy przyszła do pracy bardzo wcześnie postawić kocioł na ogniu, i nikt nie wiedział, skąd te miotły się tam znalazły ani kto je przykleił, co podziałało na nerwy pani Clarke, która była u Incandenzów jeszcze grubo przed założeniem EAT i miała zszargane nerwy.

– Nie widziałem Hala od lunchu. Przyniósł sobie jabłko, które pokroił na cząstki i posmarował masłem orzechowym, zamiast gruszek w syropie.

Avril z ożywieniem kiwa głową.

– LaMont też nie wiedział. Pan Schtitt śpi w fotelu w swoim pokoju. Mamuś?

Avril Incandenza umie przesunąć długopis Bic z jednej strony ust na drugą bez użycia rąk i nawet nie wie, że to robi, kiedy to robi.

– No więc: czy rozmawiamy o kimś konkretnym, czy nie?

Mario uśmiecha się do niej.

– Hipotetycznie, można dostrzec u kogoś pewną bardzo dziwną odmianę smutku, która objawia się jako rodzaj dysocjacji od siebie samej, to możliwe, kochanie.

– Nie rozumiem „dysocjacji”.

– Ale znasz idiom „nie być sobą”: „On dzisiaj nie jest sobą”, na przykład. – Mówiąc to, Avril zagina i rozgina palce, zaznaczając w powietrzu cudzysłowy; Mario jest zachwycony. – Są osoby, które głęboko lękają się własnych emocji, zwłaszcza bolesnych. Przygnębienia, żalu, smutku. Może szczególnie smutku. Dolores mówi o takich ludziach, że boją się osaczenia, emocjonalnej otchłani. Jakby prawdziwe, szczere odczuwanie nie miało końca albo dna. I mogło stać się nieskończone i pochłonąć ich.

– „Pochłonąć” znaczy „unieważnić”.

– A ja mówię, że takie osoby mają zazwyczaj bardzo kruche poczucie samych siebie jako osób. W sensie: własnego istnienia. To jest interpretacja „egzystencjalna”, Mario, co znaczy nieprecyzyjna i z lekka naciągana. Sądzę jednak, że w niektórych przypadkach prawdziwa. Mój ojciec dużo opowiadał o swoim ojcu, który miał farmę ziemniaczaną w St. Pamphile, o wiele większą niż farma mojego ojca. Któregoś roku dziadek zebrał fantastyczne plony i zapragnął zainwestować pieniądze. Było to na początku lat tysiąc dziewięćset dwudziestych, gdy można było zrobić wielkie pieniądze na nowych firmach wytwarzających produkty amerykańskie. Dziadek zawęził wybór do dwóch produktów: delawarskiej odmiany ponczu i mało znanego, słodkiego, gazowanego substytutu kawy, który sprzedawano w aptecznych saturatorach i o którym chodziły plotki, że zawiera śladowe ilości kokainy, co w tamtych czasach budziło spore kontrowersje. Ojciec mojego ojca postawił na Delaware Punch, który smakował podobno jak skwaśniały sok z czarnych porzeczek, a główny jego producent krótko potem splajtował. A potem przez dwa kolejne lata plony ziemniaka dziesiątkowała zaraza i koniec końców dziadek musiał sprzedać farmę. Coca-Cola jest do dziś Coca-Colą. Mój ojciec mówił, że jego ojciec nie zdradzał w związku z tym większych emocji, nie złościł się ani nie smucił. Nie był w stanie. Zamurowało go i emocje odczuwał tylko po pijaku. Podobno upijał się cztery razy do roku i wtedy szlochał nad swoim życiem, wyrzucał mojego ojca przez okno salonu i znikał na parę dni, by wściekły, w pijanym widzie błąkał się po wsiach hrabstwa L’Islet.

Przez cały czas nie patrzyła na Maria, chociaż Mario patrzył na nią.

Uśmiechnęła się.

– Mój ojciec, oczywiście, był w stanie to opowiadać, kiedy sam był pijany. Nikogo nie wyrzucał przez okna. Po prostu siedział w swoim fotelu, pił piwo i czytał gazetę, godzinami, aż spadł z fotela. No i pewnego dnia spadł z fotela i już się nie podniósł, i tak oto dobiegło końca życie twojego dziadka ze strony matki. Nigdy nie poszłabym na uniwersytet, gdyby nie umarł, kiedy byłam mała. Był zdania, że edukacja dla dziewcząt to strata czasu. Tak uważano za jego czasów; to nie była jego wina. Spadek po nim, który odziedziczyliśmy z Charlesem, sfinansował mi studia.

Avril przez cały czas miło się uśmiecha, wyrzuca niedopałek z popielniczki do kosza, czyści chusteczką higieniczną wnętrze miseczki, prostuje proste sterty folderów na biurku. Dwa dziwne, długie, pomarszczone paski jaskrawoczerwonego papieru zwieszają się przez krawędź kosza na śmieci, który zwykle jest całkiem pusty i czysty.

Avril Incandenza należy do tych wysokich, pięknych kobiet, które nie osiągają światowej klasy urody jak z kolorowych magazynów, już od wczesnej młodości natomiast plasują się wysoko na skali urody i nie schodzą z wiekiem z tego poziomu, gdy inne piękne kobiety z wiekiem brzydną. Ma pięćdziesiąt sześć lat, ale Mario jeszcze ciągle czerpie przyjemność z samego patrzenia na jej twarz. Avril nie uważa siebie za ładną, Mario to wie. Orin i Hal odziedziczyli po niej elementy tej ładności, każdy po swojemu. Mario lubi patrzeć na Hala i matkę razem i dociekać, jakie zbliżenia lub oddalenia poszczególnych rysów sprawiają, że twarz kobiety różni się od twarzy mężczyzny, u ładnych ludzi. Twarz męska w opozycji do twarzy, po której zaraz widać, że jest kobieca. Avril uważa, że jest o wiele za wysoka na to, żeby być ładną. Wydawała się mniej wysoka w zestawieniu z Jegomościem, który był wysoki nie na żarty. Mario nosi specjalne małe buciki, takie prawie klocki, z obciążeniem w obcasach i zapięciem na rzepy zamiast sznurówek, oraz sztruksowe spodnie, które Orin Incandenza nosił w podstawówce; kocha te sztruksy i nosi je stale, zamiast nowiutkich spodni, które niedawno dostał. Stroju dopełnia ciepły sweter pod szyję, prążkowany jak pchła.

– Chodzi mi o to, że pewne typy ludzi panicznie boją się nawet dotknięcia palcem autentycznego żalu, smutku czy złości. To znaczy, że ci ludzie boją się żyć. Są niejako uwięzieni, tak sądzę. Skamieniali wewnętrznie, emocjonalnie. Skąd to się bierze. Tego nikt nie wie, kochanie. Czasem nazywa się to „supresją” – mówi Avril, znów palcami wyrażając cudzysłów. – Dolores uważa, że to skutek traumy dzieciństwa, ale ja podejrzewam, że nie zawsze. Może być, że niektóre osoby rodzą się uwięzione. Ironia losu, oczywiście, polega na tym, że sam fakt uwięzienia, które nie dopuszcza ekspresji smutku, musi powodować uczucie głębokiego smutku i bólu. W hipotetycznej osobie, o której mowa. Możliwe, że są tacy ludzie w naszej Akademii, Mario, a ty być może jesteś na nich uwrażliwiony. Ciebie nie można nazwać nieczułym w kontaktach z ludźmi.

Mario znów drapie się po wardze.

– Wiem, co zrobię – mówi Avril, pochylając się, by zapisać coś na samoprzylepnej karteczce, innym długopisem niż ten, który trzyma w ustach. – Zapiszę ci terminy „dysocjacja”, „osaczenie” i „supresja”, to ostatnie obok innego słowa, „represja”, z podkreślonym znakiem nierówności pomiędzy nimi, ponieważ oznaczają dwie zupełnie różne rzeczy i nie powinny być traktowane jak synonimy.

Mario przemieszcza się nieznacznie do przodu.

– Czasem się boję, kiedy zapominasz, że masz do mnie mówić prościej.

– W takim razie przepraszam cię za to, a jednocześnie jestem wdzięczna, że możesz mi o tym powiedzieć. Rzeczywiście, czasem się zapominam. Szczególnie kiedy jestem zmęczona. Zapominam i po prostu gadam dalej.

Składa lepką karteczkę na pół i jeszcze raz na pół, po czym wrzuca ją do kosza na śmieci, nie sprawdzając, gdzie stoi kosz. Jej fotel jest pięknym, obitym skórą dyrektorskim meblem, ale trochę skrzypi, gdy Avril pochyla się w tył albo w przód. Mario wie, że Mamuś powstrzymuje się przed spojrzeniem na zegarek, i to jest w porządku.

– Mamuś?

– Ludzie, którzy są smutni, ale nie pozwalają sobie na odczuwanie smutku ani na jego wyrażanie, tego smutku, co dość niezręcznie usiłuję ci powiedzieć, takie osoby mogą komuś wrażliwemu wydawać się nie całkiem w porządku. Nie całkiem obecne. Bez wyrazu. Zdystansowane. Przygaszone. Zdystansowane. „Jak z kosmosu”, mówiło się po amerykańsku, gdy dorastałam. Drewniane. Obumarłe. Niekontaktujące. Zdystansowane. Może być, że piją alkohol albo biorą narkotyki. Narkotyki stępiają prawdziwy smutek, a jednocześnie pozwalają na wyrażenie jakiejś zniekształconej wersji smutku, co się może objawić wyrzuceniem kogoś przez okno salonu na rabatki, które matka z niezwykłą starannością odtworzyła po poprzednim incydencie.

– Mamuś, zdaje mi się, że rozumiem.

– Więc wolisz tak niż wysłuchiwać moich wywodów?

Wstała, by nalać sobie kawy z resztek czerni w szklanym dzbanku. Stoi teraz prawie plecami do niego przy kredensiku. Na szczycie jednej z szafek kartotekowych koło flagi leżą poskładane spodenki do futbolu amerykańskiego i kask. Jej jedyne memento Orina, który z nimi nie rozmawia i w ogóle zerwał kontakty. Avril ma stary kubek z komiksowym rysunkiem przedstawiającym kogoś w sukience, kto, mały i perspektywicznie oddalony, stoi w wysokim po kolana polu pszenicy lub żyta, a napis na kubku głosi: DLA KOBIETY WYBIJAJĄCEJ SIĘ NA SWOIM POLU. Granatowy żakiet z insygniami ONANTA wisi bardzo schludnie i prosto na drewnianym ramiączku, zahaczonym o metalowy wieszak drzewko w rogu pokoju. Zawsze piła kawę z kubka WYBIJAJĄCEJ SIĘ NA SWOIM POLU, nawet jeszcze w Weston. Mamuś wiesza swoje rzeczy, takie jak bluzki i żakiety, porządniej niż ktokolwiek spośród żyjących. Kubek ma cienkie jak włos pęknięcie z jednej strony, ale nie jest brudny czy niedomyty i Mamuś nigdy nie paprze brzegu szminką, jak inne panie po pięćdziesiątce.

Mario bezwiednie nie trzymał moczu aż do wczesnej adolescencji. Jego ojciec i Hal przewijali go latami, nigdy nie oceniając, nie krzywiąc się, nie złoszcząc ani nie smucąc.

– Tylko że, hej, Mamuś?

– Jestem tu cały czas.

Avril nie była w stanie zmieniać pieluch. Przychodziła do Maria we łzach, gdy miał siedem lat, tłumaczyła się i przepraszała. Po prostu nie była w stanie wziąć pieluchy do ręki. Nie mogła się tym zajmować. Łkała, błagała go o wybaczenie, prosiła, żeby ją zapewnił, że rozumie, że to nie znaczy, że ona go nie kocha albo się brzydzi.

– Czy można być wrażliwym na coś smutnego, chociaż ta osoba sama nie jest?

Avril szczególnie lubi trzymać ten kubek z kawą w obu dłoniach.

– Słucham?

– Wytłumaczyłaś bardzo dobrze. Bardzo pomocnie. Tylko co, jeżeli taki ktoś jest prawie jakby nawet więcej sobą niż normalnie? Niż był przedtem? Jeżeli wcale nie jest bez wyrazu ani martwy. Jeżeli jest sobą nawet bardziej, niż zanim ta smutna rzecz się zdarzyła. Co, jeśli tak się dzieje, a ty jednak myślisz, że on jest smutny, gdzieś w środku?

Jedną z rzeczy, które się pojawiły, gdy przekroczyła pięćdziesiątkę, jest czerwona pozioma kreseczka w skórze pomiędzy oczami, widoczna, gdy nie nadąża za rozmówcą. Pani Poutrincourt ma taką samą kreskę, a liczy sobie dwadzieścia osiem lat.

– Nie rozumiem. Jak ktoś może być za bardzo sobą?

– Ja chyba właśnie o to chciałem cię zapytać.

– Czy mówimy o twoim Wuju Charlesie?

– Mamuś?

Avril na niby wali się w czoło za swoją tępotę.

– Mario, kochanie, czy to ty jesteś smutny? Próbujesz się dowiedzieć, czy ja wyczułam, że to ty jesteś smutny?

Wzrok Maria wędruje od Avril do okna za jej plecami i tak w kółko. Mario może uruchomić pedał nożny boleksa rękami, gdy zachodzi taka potrzeba. Wysokie lampy nad Kortami Centralnymi rzucają bladą poświatę w górę i w noc. Niebo ma w sobie wiatr i ciemne, cienkie wysokie chmury, które wiją się i przeplatają. Wszystko to jest widoczne za bladym odbiciem oświetlonego pokoju, powyżej którego odblaski tenisowych świateł krzyżują się jak rozbiegane punkciki.

– Chociaż, oczywiście, słońce zgasłoby na moim niebie, gdybym nie umiała przypuścić, że przychodzisz do mnie po prostu, żeby powiedzieć mi, że jest ci smutno. Do tego nie potrzeba żadnej intuicji.

A dalej na wschód, za wszystkimi kortami, widać światła domów znajdujących się poniżej, w Enfield Marine Complex, a jeszcze dalej – światła samochodów ma Commonwealth, światła sklepów i patrzącą w dół podświetloną figurę damy w królewskiej szacie na szczycie Szpitala św. Elżbiety. Z prawej strony, na północ, ponad mnóstwem różnych świateł, obraca się czerwona końcówka nadajnika WYYY, a czerwony pierścień jej wirowania odbija się w widocznej rzece Charles, napęczniałej deszczem i roztopami, miejscami iluminowanej reflektorami aut jadących Memorial i Storrow 500, rzece wijącej się, nabrzmiałej i garbatej, którą pokrywa mozaika oleistych tęcz i martwych gałęzi, z mewami, które śpią albo medytują, bujając na fali z głową pod skrzydłem.

Ciemność miała kształt pozbawiony odległości. Sufit pokoju mógł równie dobrze być powłoką chmur.

– Skkkkk.

– Bubu?

– Skk-kkk.

– Mario.

– Hal!

– Spałeś, Bubu?

– Chyba nie.

– Bo jak spałeś, to nie chciałbym cię zbudzić.

– Ciemno jest czy mi się zdaje?

– Słońce jeszcze tak prędko nie wstanie.

– Czyli jest ciemno.

– Bubu, miałem przed chwilą zły, okropny sen.

– Mówiłeś: „Dziękuję panu, mogę prosić o jeszcze”, kilka razy.

– Sorry, Bu.

– Wiele razy.

– Sorry.

– Zdaje mi się, że wszystko przespałem.

– Jezu, tu słychać, jak Schtitt chrapie tam u siebie. Wibracje jego pochrapywań czuje się w przeponie.

– Wszystko przespałem. Nie słyszałem nawet, jak wszedłeś.

– To całkiem miła niespodzianka: wejść do pokoju i znów zobaczyć starą dobrą wielopoduszkową postać Maria z powrotem na łożu tortur.

– …

– Mam nadzieję, że nie przeniosłeś tu z powrotem torby tylko dlatego, że wyglądało, jakbym cię prosił. O to.

– Znalazłem kogoś z taśmami starej Psychosis, do czasu, aż wróci. Musisz mi pokazać, jak poprosić kogoś, kogo nie znam, żeby pożyczył taśmy, jeżeli obaj jesteśmy wielbicielami.

– …

– Hal?

– Bubu, przyśniło mi się, że tracę zęby. Że kiedy jem albo mówię, moje zęby próchnieją i pękają, i pluję wokoło ich fragmentami, a potem była długa scena, w której wyceniałem sztuczne szczęki.

– Wczoraj przez cały wieczór ludzie wypytywali mnie, gdzie jest Hal, czy widziałeś Hala, co się stało z C.T. i z doktorem od moczu, i z moczem Hala. Mamuś też mnie pytała, gdzie jest Hal, i zdziwiłem się, bo przecież ona zawsze bardzo podkreśla, że nas nie sprawdza.

– A potem, bez żadnej ciągłości, siedzę w zimnym pokoju, goły jak święty turecki, w trudnopalnym fotelu, i odbieram przychodzące pocztą rachunki za zęby. Doręczyciel co chwila puka do drzwi i wchodzi bez zaproszenia, by wręczyć mi kolejny rachunek za zęby.

– Ona chce, żebyś wiedział, że zawsze ci ufa, a ty jesteś zbyt godny zaufania, żeby się o ciebie martwić albo cię sprawdzać.

– Tylko że nie za moje zęby, Bu. To są rachunki za cudze zęby, nie za moje zęby, ale nijak nie mogę przekonać o tym doręczyciela, że to nie za moje zęby.

– Obiecałem LaMontowi Chu, że przekażę mu wszystkie informacje, które ty mi podasz, tak się przejął.

– Rachunki przychodzą w kopertkach z foliowymi okienkami, przez które widać dane adresata. Składam je na kolanach, aż sterta robi się tak wielka, że zaczyna się osypywać na podłogę.

– LaMont i ja odbyliśmy cały dialog o przejmowaniu się. Bardzo lubię LaMonta.

– Bubu, pamiętasz może S. Johnsona?

– S. Johnson to był pies Mamuś. Który umarł.

– I na pewno pamiętasz, jak umarł.

– Hal, a pamiętasz w Weston, jak byliśmy mali, że Mamuś nigdzie nie chodziła bez S. Johnsona? Zabierała go do pracy i woziła dla niego takie specjalne siedzenie samochodowe, jak jeszcze miała volvo, zanim Jegomość miał wypadek w tym volvo. To siedzenie było z Fisher-Price Company. Pojechaliśmy na premierę Odmian światła Jegomościa w Haydenie[320], gdzie był zakaz papierosów i psów, ale Mamuś wprowadziła S. Johnsona w uprzęży dla psów przewodników niewidomych, która okrążała mu tułów i miała kwadratowy uchwyt przy zapięciu smyczy, a Mamuś nosiła ciemne okulary i patrzyła przez cały czas do góry i w prawo, więc wyglądało, jakby była legalnie niewidoma, no i wpuścili S.J. do Haydena razem z nami, bo musiał tam być. I jak Jegomość powiedział, że to dobry kawał i Haydenowi się należało, tak powiedział.

– Ciągle pamiętam Orina, jak stoi przed Mamuś i kłamie jej o zejściu S. Johnsona.

– Była smutna.

– O Orinie myślę kompulsywnie, odkąd C.T. wezwał nas wszystkich do siebie. A ty kiedy myślisz o Orinie, to co sobie myślisz, Bu?

– Najlepsze było, jak musiała polecieć samolotem i nie chciała go umieścić w klatce, a do samolotu nie wpuszczali nawet psów przewodników, więc zostawiała S. Johnsona i zostawiała go na dworze, przywiązanego do volvo, i kazała Orinowi kłaść tam za dnia telefon z wyciągniętą antenką, i dzwoniła do S. Johnsona, bo mówiła, że S. Johnson poznaje jej osobisty dzwonek w telefonie i jak go usłyszy, to będzie wiedział, że pani o nim myśli i troszczy się o niego z daleka, tak powiedziała, pamiętasz?

– Była niezłomna, gdy chodziło o tego psa, to pamiętam. Kupowała mu jakieś ezoteryczne karmy. A pamiętasz, jak często go kąpała?

– …

– Co to było między nią a tym psem, Bu?

– Albo wtedy, jak turlaliśmy piłki na podjeździe, i Orin, i Mario też tam byli, a S. Johnson leżał na podjeździe, przywiązany do zderzaka, z telefonem obok, i telefon dzwonił i dzwonił, aż Orin go podniósł i zaszczekał do niego jak pies, a potem go wyłączył?

– …

– Żeby sobie pomyślała, że to S. Johnson? Jak Orin mówił, że to świetny kawał?

– Jezu, Bu, kompletnie tego nie pamiętam.

– I jak powiedział, że zrobi nam Indiańskie Przypalanie na obu rękach, jak nie będziemy udawali, że nie wiemy, o czym ona mówi, jak nas zapyta o szczekanie przez telefon po powrocie do domu?

– Indiańskie Przypalanie pamiętam aż za dobrze.

– Mieliśmy wzruszać ramionami i patrzeć na nią, jakby zgubiła piątą klepkę, bo inaczej…

– Orin jako nastolatek kłamał naprawdę patologicznie intensywnie, to faktycznie pamiętam.

– Ale często okropnie nas rozśmieszał. Tęsknię za nim.

– A ja nie wiem, czy tęsknię, czy nie.

– Ja tęsknię za Familijnymi Dyrdymałkami. Pamiętasz, jak cztery razy pozwolił nam popatrzeć, jak grają w Familijne Dyrdymałki?

– Masz fenomenalną pamięć do tych rzeczy, Bu.

– …

– Zapewne myślisz, że dziwię się, dlaczego mnie nie pytasz o zajście z C.T. i Pemulisem i o test moczu z zaskoczenia po awanturze z Eschatonem, kiedy urolog zaprowadził nas do toalety dla dyrekcji i zamierzał osobiście obserwować nas przy napełnianiu pojemników, znaczy patrzeć, jak do nich sikamy, żeby mieć pewność, że mocz pochodzi od nas osobiście.

– Ja myślę, że szczególnie fenomenalną pamięć mam do tych rzeczy, które mi się podobały.

– Możesz mnie spytać, jeśli chcesz.

– Hal?

– Kluczową daną jest to, że ten gość z ONANTA w końcu nie pobrał od nas próbek moczu. Powstrzymaliśmy się od oddania moczu, o czym Mamuś bez wątpienia dobrze wie, nie oszukujmy się, od C.T.

– Mam fenomenalną pamięć do rzeczy, które mnie rozśmieszają, tak uważam.

– I że Pemulis, bez poniżania się i kompromisów, namówił tego gościa, żeby nam dał trzydzieści dni. Niech się odbędzie Fundraiser, WhataBurger, Przerwa na Święto Dziękczynienia, a potem Pemulis, Axford i ja nasikamy mu jak konie wyścigowe w dowolnej wielkości pojemniki. Taką zawarliśmy umowę.

– Słyszę Schachta, miałeś rację. Wentylatory też.

– Bu?

– Lubię dźwięki wentylatorów w nocy. A ty? To tak, jakby ktoś duży powtarzał z daleka: jestOKjestOKjestOKjestOK i tak w kółko. Z bardzo daleka.

– Pemulis, rzekomo taki cykor, którego brzuch boli na zawołanie, ten Pemulis pod presją, stojąc nad pisuarem, okazał prawdziwe męstwo. Zagrał na tym gościu z ONANTA jak na najlepszym instrumencie. Prawie że jestem z niego dumny.

– …

– Możesz pomyśleć, że zastanawiam się, dlaczego mnie nie spytasz, czemu trzydzieści dni, dlaczego tak ważne było, żeby wysępić akurat trzydzieści dni od tego gościa w granatowej marynarce przed testem GC-MS. W sensie: czego tu się bać, możesz spytać.

– Hal, ja właściwie nic innego nie robię, tylko cię kocham i cieszę się, że mam takiego świetnego brata pod każdym względem, Hal.

– Jezu, Bu, z tobą czasami rozmawia się jak z Mamuś.

– Hal?

– Tylko że z tobą czuję, że mówisz szczerze.

– Opierasz się na łokciu. Leżysz na boku, odwrócony do mnie. Widzę twój cień.

– Jak ktoś z twoją panglossową konstrukcją psychiczną rozpoznaje, czy jest oszukiwany? Czasem się nad tym zastanawiam, Bubu. Co o tym decyduje? Intuicja, indukcja, redukcja, co?

– Zawsze trudno jest cię zrozumieć, kiedy leżysz na boku podparty łokciem, tak jak teraz.

– Może do ciebie to w ogóle nie dociera. Nawet sama możliwość. Może nigdy nie przyszło ci na myśl, że coś może być sfabrykowane, fałszywie podane, przeinaczone. Ukryte.

– Hal?

– I może to jest właściwy klucz. Może skoro ty wierzysz bez zastrzeżeń we wszystko, co ci się powie, to staje się to poniekąd chwilową prawdą. Leci w powietrzu w twoją stronę, ale odwraca spin i uderza cię jako prawda, bez względu na to, jak kłamliwie odbiło się od rakiety twojego partnera.

– …

– Wiesz, Bu, a mnie się zdaje, że wszyscy kłamią, na różne, ale ściśle określone sposoby. Możliwe, że nie umiem zmienić kierunku rotacji, tak jak ty to potrafisz, bo udało mi się osiągnąć tylko tyle, że stworzyłem rodzaj przewodnika terenowego po różnych odmianach kłamstwa.

– …

– Niektórzy ludzie, z tego, co zaobserwowałem, Bu, kiedy kłamią, stają się bardzo sztywni i skupieni, a ich spojrzenie jest skoncentrowane i przeszywające. Próbują zdominować okłamywanego. Osobę, którą okłamują. Inny typ będzie roztrzepany i mało konkretny, a swoje kłamstwa będzie podkreślał samoponiżającymi gestami i dźwiękami, jakby chciał, żebyś uwierzył mu z litości. Jeszcze inni zagrzebują kłamstwo w takiej mnogości dygresji i dodatkowych informacji, jakby usiłowali przemycić je przez te zbędne dane niczym małego insekta przez uchyloną szybę.

– Tylko że Orin w końcu zawsze mówił prawdę, nawet kiedy nie myślał, że to robi.

– Oby to było rodzinne, Bu.

– Może jakbyśmy do niego zadzwonili, przyjechałby na WhataBurgera. Mógłbyś się z nim spotkać, jak chcesz, jeśli poprosisz. Może.

– Są jeszcze tacy, których nazwałbym kamikadze kłamstwa. Ci spróbują ci wcisnąć kłamstwo surrealistyczne i z gruntu niewiarygodne, po czym udadzą kryzys sumienia i cofną to pierwsze kłamstwo, a w zamian za nie podsuną ci kłamstwo, które naprawdę chcą ci sprzedać, tak że to prawdziwe kłamstwo wygląda na swego rodzaju ustępstwo, przymierze z prawdą. Ten typ miłościwie łatwo jest rozpoznać.

– Miłościwy typ kłamstwa.

– Albo jest jeszcze taki typ kłamców, którzy dopracowują kłamstwo do przesady, obudowują je rokokowymi konstrukcjami detali i przyczynków, tak że zawsze jest do rozpoznania. Pemulis taki był, w każdym razie ja tak zawsze myślałem, aż do jego popisu nad pisuarem.

– Rokoko to jest ładne słowo.

– Ustanowiłem więc podtyp kłamcy, który przesadza z konstrukcją kłamstw. To kłamca, który kiedyś działał w stylu rokoko, ale połapał się, że rokokowe elaboracje zdradzają go za każdym razem, więc zmienił front i teraz kłamie zwięźle, oszczędnie, niemal ze znudzeniem, jak gdyby to, co mówi, było zbyt oczywistą prawdą, by marnować na to czas.

– …

– Zrobiłem z tego coś w rodzaju podtypu.

– Mówisz tak, jakbyś zawsze umiał się poznać.

– Pemulis, Bu, mógł temu urologowi sprzedać hektary. To była chwila niewiarygodnie wysokiego ciśnienia. Nigdy nie myślałem, że Pemulis tak potrafi. Jakby nie miał nerwów ani żołądka. Emanował swoistym znużonym pragmatyzmem, którego urolog nie zdołał zlekceważyć. Jego twarz była kamienną maską. Można się było przestraszyć. Powiedziałem mu, że nigdy bym nie uwierzył, że potrafi tak zagrać.

– Psychosis na żywo przez radio czytała kiedyś broszurę o urodzie Eve Arden, w której Eve Arden pisze: „Znaczenie maski polega na wzmożeniu krążenia”, cytat.

– Prawda jest taka, Bu, że nie ma nikogo, kto by zawsze umiał się poznać. Niektóre kłamstwa są po prostu za dobre, zbyt skomplikowane i idiosynkratyczne, zbyt bliskie istoty prawdy, żeby je przejrzeć.

– Ja nigdy nie wiem, że ktoś kłamie. Chciałeś wiedzieć. Masz rację. To mi nigdy nie przychodzi do głowy.

– …

– Myślę, że jestem typem, który by kupił hektary.

– Pamiętasz moją obrzydliwą fobię potworów, jak byłem mały?

– Jeszcze jak.

– Myślę, Bu, że już nie wierzę w potwory jako gęby na podłodze, dzikie niemowlęta, wampiry czy co tam chcesz. Myślę, że teraz, mając siedemnaście lat, wierzę tylko w to, że prawdziwy potwór to kłamca, który żadną miarą nie daje się przyłapać na kłamstwie. Taki, który niczego nie zdradza.

– Ale po czym wtedy poznajesz, że to są potwory?

– Zaczynam myśleć, że właśnie w tym jest cała potworność, Bu.

– O kurczę.

– Że chodzą między nami. Uczą nasze dzieci. Nieprzeniknieni. Z kamiennymi twarzami.

– Mogę cię spytać, jak to jest siedzieć na tym czymś?

– Tym czymś?

– Wiesz przecież. Nie rżnij głupa i nie krępuj mnie.

– Wózek inwalidzki to jest takie coś, co, czy wolisz, czy nie wolisz, nie ma różnica. Różnicy. Siedzisz na tym wózku, nawet jak tego nie wolisz. No więc lepiej jest woleć, no nie?

– Nie chce mi się wierzyć, że piję. Dużo ludzi w Domu stale się martwi, że zaczną pić. Ja tam siedzę za dragi. Nigdy w życiu nie wypiłam więcej niż jedno piwo. Przyszłam tutaj, żeby się wyrzygać, bo mnie pobili. Jakiś bezdomny proponował, że będzie moim świadkiem, i nie chciał zostawić mnie w spokoju. A ja nie miałam ani centa. Przyszłam tutaj zwymiotować.

– Rozumiem, co do mnie mówisz.

– Jak się nazywasz, powtórz.

– Nazywam siebie Rémy.

– To piękna rzecz, jak powiedziałaby Hester. Już nie czuję się tak podle. Czuję się lepiej, Rémy, niż się czuję, czułam, od nie wiem jak dawna. To jest jak nowokaina dla duszy. Myślę sobie: po co ja zmarnowałam tyle czasu na palenie lufek, kiedy to jest naprawdę to, co się zowie fantastyczne uczucie.

– My, ja nie biorę żadnych dragów. Piję nieczęsto.

– Muszę powiedzieć, że dzielnie nadrabiasz stracony czas.

– Jak już piję, to wiele drinków. Tak to jest w moim narodzie.

– Moja mama nie chce nawet trzymać tego w domu. Mówi, że przez to jej ojciec wjechał w beton i załatwił za jednym zamachem całą rodzinę. O czym ja już nie mogę słuchać. Przyszłam tutaj… jak się to miejsce nazywa?

– To jest knajpa Ryle’s przy Inman Square. Moja żona umiera w domu w mojej ojczystej prowincji.

– Jest o tym w tej Wielkiej Księdze, którą każą nam co niedziela… musimy zwlec się z łóżek o absolutnie bladym świcie, zasiąść w kręgu i czytać z tej księgi, a połowa ludzi ledwo umie czytać, więc słuchanie tego jest istną torturą.

– Powinnaś mówić ciszej, bo w godzinach bez jazzu oni tu lubią ciche głosy, przychodzą na ciszę.

– Jest taka historia o sprzedawcy samochodów, który chce rzucić picie, a właściwie o tym, co się nazywa szaleństwem pierwszego kieliszka. Przychodzi facet do baru na kanapkę i szklankę mleka… Jesteś głodny?

– Non.

– Bo już mówiłam, że ja nie mam pieniędzy. Nie mam nawet torebki. To świństwo ogłupia, ale naprawdę dobrze robi. No więc, on nie myślał o piciu, ale nagle pomyślał o piciu. Ten facet.

– Ni stąd, ni zowąd, w jednym mgnieniu oka.

– No właśnie. Ale szaleństwo polega na tym, że po tak długiej hospitalizacji, utracie firmy i żony z powodu picia on nagle ubzdurał sobie, że jeden kieliszek mu nie zaszkodzi, jeśli go wleje do szklanki mleka.

– Stuknięty na głowę.

– Więc kiedy ten kawał gada, od którego mnie wybawiłeś, siadając, staczając się, no, wszystko jedno. Sor-ry. Kiedy on mówi, czy może postawić mi jednego, mnie staje przed oczami ta książka i właściwie dla zgrywu zamówiłam kahlúę z mlekiem.

– Mnie, ja przychodzę tu na wieczór, zmęczony, jak już muzyka się wyniosła, na tę ciszę. Korzystam tu także z telefonu, czasami.

– Chciałam powiedzieć, że nawet jeszcze zanim mnie pobili, chodziłam na trzeźwo, deliberując, jak się zabić, więc trochę głupio teraz martwić się o picie.

– Masz pewien wyraz podobieństwa do mojej żony.

– Twoja żona umiera. O Jezu, jak tu sobie siedzę, zaśmiewam się, a twoja żona tymczasem umiera. Rzecz jest w tym, że ja się nie czuję przyzwoicie, i to od dawna, wiesz, o co mi chodzi? Nie mówię dobrze, nie mówię przyjemnie, nie chciałabym przegiąć sprawy, ale przynajmniej zerowo, jak to się mówi, Bez Bólu.

– Wiem o tym uczuciu. Ja spędzam dzień, żeby znaleźć kogoś do zabicia dla moich kolegów, a cały czas czekam na okazję, żeby kolegów zdradzić, i przychodzę tutaj zatelefonować, żeby ich zdradzić, i widzę tę pobitą osobę, która silnie przypomina moją żonę. Myślę: Rémy, czas wypić dużo drinków.

– Ja uważam, że jesteś miły. Właściwie, myślę, uratowałeś mi życie. Od dziewięciu miesięcy czułam się tak podle, że normalnie chciałam się zabić, czy to na haju, czy nie. Doktor Garton nigdy nie wspomniał o tym. Dużo mówił o szoku, ale nigdy nawet nie wspomniał, że istnieje kahlúa z mlekiem.

– Katherine, opowiem ci historię o czuciu się źle i ratowaniu życia. Nie znam cię, ale teraz upijamy się razem, więc czy zechcesz wysłuchać tej historii?

– Nie będzie o Znalezieniu się w Dupie po zażyciu dowolnej Substancji i o Kapitulacji, mam nadzieję?

– Mój naród, my nie klepiemy kobiet po dupie. Ja jestem, powiedzmy sobie, Szwajcarem. Moje nogi, straciłem je w młodych latach przez uderzenie pociągiem.

– To musiało zaboleć.

– Mam pokusę powiedzieć, że nie masz pojęcia. Ale wyczuwam, że masz pojęcie o bólu.

– Nie masz pojęcia.

– Mam zaraz po dwudziestu latach, bez nóg. Wielu moich kolegów także: bez nóg.

– To musiał być okropny wypadek kolejowy.

– Także mój ojciec: umarł, kiedy jego rozrusznik Kenbeck dostał się w zasięg źle wybranego numeru telefonu komórkowego daleko w Trois-Rivieres, w przedziwnym zdarzeniu tragedii.

– Mój tata porzucił nas emocjonalnie i przeniósł się do Portland, to w Oregonie, ze swoją terapeutką.

– Także w obecnym czasie mój szwajcarski naród, my jesteśmy silni ludzie, ale nie silni jako naród, otoczeni silnymi narodami. Wiele jest nienawiści naszych sąsiadów i niesprawiedliwości.

– Zaczęło się, jak mama znalazła zdjęcie tej terapeutki w jego portfelu i mówi: „Co to tutaj robi?”.

– To jest dla mnie, który jestem słaby, bardzo bolesne być bez nóg zaraz po dwudziestu latach. Czujesz się groteskowy dla ludzi; twoja wolność zostaje ograniczona. Nie mam już szans na pracę w kopalniach Szwajcarii.

– Szwajcarzy mają kopalnie złota.

– Jak mówisz. I wiele pięknego terytorium, które silniejsze narody w czasie utraty moich nóg dopuściły się niegodziwości w papierach przeciwko ziemi mojego narodu.

– Pieprzone dranie.

– To długa historia na boku tej historii, ale część mojego szwajcarskiego narodu jest w moim czasie bez nóg najechana i złupiona przez silniejsze i zło wielbiące sąsiednie narody, które głoszą jak w Anschlussie Hitlera, że są przyjaciółmi i nie najeżdżają Szwajcarów, tylko przynoszą do nas dary sojuszu.

– Totalne kutasy.

– To na boku, ale dla moich szwajcarskich kolegów i dla mnie bez nóg to jest ciemny okres niesprawiedliwości i hańby, i straszliwego bólu. Niektórzy moi koledzy jadą na wózkach do walki przeciwko tej inwazji na papierze, ale mnie, ja jestem za bardzo obolały, żeby mi zależało aż tak, żebym walczył. Dla mnie ta walka wydaje się bez sensu: nasi szwajcarscy przywódcy zostali przekabaceni na udawanie, że ta inwazja to jest sojusz; my bardzo nieliczni, bez nóg, młodzi, nie możemy odeprzeć inwazji; nie możemy nawet zmusić naszego rządu, żeby przyznał, że jest inwazja. Ja jestem słaby i w bólu widzę wszystko jako bezsensowne: nie widzę sensu w wybieraniu walki.

– Jesteś w depresji, ot co.

– Nie widzę sensu, nie robię żadnej pracy i do niczego nie należę; jestem sam. Myślę o śmierci. Nie robię nic, tylko często piję, jeżdżę wózkiem po złupionym obszarze wiejskim, czasem unikam spadających pocisków inwazji, myślę o śmierci, opłakuję grabież szwajcarskiej ziemi, w wielkim bólu. Mam ból. Nie mam nóg.

– Utożsamiam się z każdym krokiem twojej drogi, Rémy. O Boże, co ja powiedziałam?

– A my, nasza szwajcarska wieś jest bardzo górzysta. Trudno jest wturlać fauteuil na wiele wzgórz, a potem hamuje się z całej siły, żeby nie wypaść kontroli na zjeździe w dół.

– Jak się chodzi, jest czasami tak samo.

– Katherine, ja jestem, po angielsku, moribund. Nie mam nóg, szwajcarskiego honoru, przywódców, którzy chcą walczyć o prawdę. Ja nie jestem żywy, Katherine. Jeżdżę wózkiem od stacji narciarskiej do gospody, często piję, sam, życzę sobie śmierci, zamknięty wewnątrz mojego bólu w sercu. Życzę sobie śmierci, ale nie mam odwagi podjąć akcji do spowodowania śmierci. Dwa razy próbuję przeturlać się przez krawędź wysokiego szwajcarskiego wzgórza, ale nie mogę się zdobyć. Przeklinam się za tchórzostwo i bezużyteczność. Jeżdżę gdzie popadnie, mając nadzieję, że potrąci mnie pojazd kogoś innego, ale w ostatniej chwili zjeżdżam ze ścieżki pojazdom na autostradach, gdyż jestem niezdolny do woli śmierci. Im więcej bólu we mnie, tym bardziej jestem w sobie i nie potrafię chcieć umrzeć, tak myślę. Czuję, że jestem przykuty łańcuchem w klatce swojego ja, przez ten ból. Niezdolny do tego, żeby się czymś przejąć albo wybrać cokolwiek na zewnątrz tej klatki. Niezdolny widzieć i czuć cokolwiek na zewnątrz mojego bólu.

– Wzdęty czarny żagiel. Tak całkowicie się Utożsamiam, że to nawet nie jest śmieszne.

– Moja historia była pewnego dnia na szczycie wzgórza, po pijanemu przez wiele minut trudziłem się, żeby wjechać na ten szczyt, i wyglądając w dół na zbocze, widzę małą skuloną kobietę w takiej, jak myślę, metalowej czapce, daleko na samym dole, próbującą przejścia przez Szwajcarską Prowincjalną Autostradę na samym dole, pośrodku Drogi Prowincjalnej, ta kobieta stoi i patrzy w przerażeniu na jedną z tych znienawidzonych długich i wielokołowych ciężarówek naszych papierowych najeźdźców, która jedzie wprost na nią w wielkim pędzie, spiesząc się, by zagrabić część szwajcarskiej ziemi.

– Jak te szwajcarskie metalowe hełmy? Ona miota się jak szalona, żeby zejść drogi?

– Stoi jak zaklęta z przerażenia tą ciężarówką, identycznie jak ja stałem bez ruchu, jak zaklęty wewnętrznym przerażeniem, niezdolny się ruszyć, jak jeden z tych wielu szwajcarskich łosi zahipnotyzowanych reflektorami jednej z wielu ciężarówek drwali szwajcarskich. Światło słońca odbija się wściekle od jej metalowej czapki, kiedy w zgrozie potrząsa głową i łapie się za, wybacz mi, ale za swój damski biust, jak gdyby serce jej miało eksplodować z przerażenia.

– A ty myślisz sobie: o kurwa, super, jeszcze jedna straszna rzecz, której muszę być tutaj świadkiem, a potem czuć ból z jej powodu.

– Ale wielkim darem tego czasu na szczycie wzgórza ponad Drogą Prowincjalną jest, że nie myślę o mnie. Nie znam tej kobiety, nie kocham jej, ale bez namysłu zwalniam hamulec i zjeżdżam w dół zbocza, nieomal kosząc liczne miejsca na garbach i kamieniach tego zbocza wzgórza, i jak to mówimy w Szwajcarii, ja schussch z dostateczną prędkością, żeby dobić do mojej żony, porwać ją na fotel i przetoczyć się w poprzek Drogi Prowincjalnej prosto w nasyp, tuż przed nosem tej ciężarówki, która nie zwolniła.

– Niech mnie powieszą głową w dół i wyjebią w oba uszy. Wyrwałeś się z klinicznej depresji, zostając, kurde, bohaterem.

– Toczyliśmy się i pędziliśmy w dół nasypu Drogi, po tej dalszej stronie, od czego mój fotel przewrócił się, raniąc mój kikut i strącając jej z głowy tę grubą metalową czapkę.

– Uratowałeś komuś, kurde, życie, Rémy. Oddałabym lewe jajo za szansę wyrwania się tym sposobem z cienia tego skrzydła, Rémy.

– Nie rozumiesz tego. To ta zmrożona przerażeniem kobieta, ona uratowała moje życie. Bo to uratowało mi życie. Ten moment zerwał moje moribund łańcuchy, Katherine. W jednej chwili i bez myśli wolno mi było wybrać coś jako ważniejsze od mojego myślenia o własnym życiu. Jej, ona sprawiła tę wolę bez myślenia. Ona jednym dmuchnięciem zerwała łańcuchy klatki bólu z powodu połowy mojego ciała i narodu. Kiedy doczołgałem się z powrotem do mojego fauteuil i postawiłem przewrócony fauteuil, jak należy, i usiadłem z powrotem, uświadomiłem sobie, że ból w środku już mnie nie boli. Stałem się wtedy dorosły. Wolno mi było porzucić ból mojej własnej straty i żal na szczycie szwajcarskiej góry Papineau.

– Bo nagle spojrzałeś na dziewczynę bez metalowej czapki i poczułeś falę pożądania, i zakochałeś się jak wariat, dostatecznie, aby się ożenić i sturlać się we dwoje w…

– Ona nie miała czaszki, ta kobieta. Później dowiaduję się, że była wśród pierwszych szwajcarskich dzieci z południowo-zachodniej Szwajcarii, które urodziły się bez czaszki, z powodu toksyczności związanych z papierową inwazją naszego wroga. Bez zamknięcia w metalowej czapce głowa zwisała z ramion jak do połowy nadmuchany balon albo pusty worek; oczy i jama ustna wielce się rozciągnęły od tego zwisania, a dźwięków wychodzących z tej jamy trudno było słuchać.

– A jednak coś w niej kazało ci się szaleńczo zakochać. Jej wdzięczność, pokora i ten specyficzny rodzaj cichej godności, jaki zazwyczaj mają w sobie osoby straszliwie okale… naznaczone wadą od urodzenia.

– To nie było szalone. Ja już wybrałem. Odblokowanie hamulców fauteuil i schussch na Autostradę to była miłość. Wybrałem kochanie jej ponad moje utracone nogi i tę połowę istnienia.

– A ona popatrzyła na twoje brakujące nogi i wcale ich nie zobaczyła, i natychmiast wybrała cię wzajemnie, rezultat: namiętna miłość.

– Dla tej kobiety na nasypie nie było wybierania. Bez zawierającego hełmu cała jej energia była skupiona na kształtowaniu jamy ustnej w kształt, który umożliwia oddychanie, co było zadaniem wielkiego ogromu, gdyż jej głowa nie miała także ani mięśni, ani nerwów. Specjalna czapka znalazła się wgnieciona do wewnątrz z jednej strony, a ja nie miałem umiejętności ukształtowania głowy mojej żony w taki kształt, żebym mógł wepchnąć worek jej głowy w tę czapkę, i wybrałem zawiezienie jej na plecach z wielką prędkością fauteuil do najbliższego szwajcarskiego hôpital, specjalizującego się w deformacjach poważnej natury. To tam dowiedziałem się o innych kłopotach.

– Myślę, że wypiłabym jeszcze parę szklanek kahlúa z mlekiem.

– Był kłopot z przewodzeniem pokarmowym. Była też epilepsja. Były postępujące gnicia naczyń krążenia, co się nazywa restenoza. Była więcej niż standardowa liczba oczu i jam w różnych stadiach rozwoju na różnych częściach ciała. Były stany fugi, napady szału i częstotliwość śpiączki. Ona wywędrowała z publicznego zakładu szwajcarskiej charytatywnej opieki. Najgorszy do kochania był płyn mózgowy i rdzeniowy, który kapał w każdym czasie z jej rozciągniętej jamy ustnej.

– Ale wasza namiętna miłość osuszyła jej wyciek mózgowo-rdzeniowy, położyła kres atakom epilepsji i znalazły się czapki, w których ona wyglądała tak świetnie, że nieomal szalałeś z miłości? Tak było?

– Garçon!

– Czy teraz będzie o szaleńczym zakochaniu?

– Katherine, ja też myślałem, że nie ma miłości bez namiętności. Rozkoszy. To była część mojego bólu bez nóg, ten lęk, że dla mnie nie będzie namiętności. Lęk przed bólem jest wiele razy gorszy niż ból bólu, n’est ce…?

– Rémy, coś mi się nie wydaje, żeby to była historia podnosząca na duchu, bynajmniej.

– Próbowałem zostawić tę mózgowo-rdzeniowo nieszczelną kobietę z miękką głową, m’épouse au future, w tym hôpital dla ciężkich przypadków i odjechać fauteuil w moje nowe życie bezklatkowej akceptacji i wyboru. Pojechałbym staczać bitwę o mój zgrabiony naród, gdyż zobaczyłem oto sens nie wygrania, ale wybrania po prostu walki. Ale przemierzyłem nie więcej niż kilka obrotów kołowych fauteuil, gdy dawna rozpacz sprzed wybrania tego bezczaszkowego stworzenia powstała ponownie wewnątrz mnie. Po kilku obrotach znowu nie było sensu i nie było nóg, i tylko lęk przed bólem, który mi kazał nie wybierać. Ból zatoczył mnie wstecz do tej kobiety, mojej żony.

– I mówisz, że to jest miłość? To nie jest miłość. Ja poznam miłość po tym, jak będę się czuła. I nie będzie to miało związku z płynem rdzeniowym i rozpaczą, wierz mi, młodzieńcze. Wasze oczy spotkają się z oddalenia i ugną się pod tobą oba kolana, i od tej sekundy będziesz wiedział, że nie będziesz samotny, że nie będziesz w piekle. Ray, ty nawet w połowie nie dorastasz do faceta, za jakiego zaczynałam cię mieć.

– Musiałem stawić czoło: już wybrałem. Mój wybór, to była miłość. Wybrałem, myślę, drogę wyjścia z łańcuchów klatki. Potrzebowałem tej kobiety. Bez wybrania jej ponad siebie miałem tylko ból i niewybieranie, turlanie się po napiciu i robienie fantazji o śmierci.

– To ma być miłość? To jest tak, jakbyś był do niej przykuty łańcuchem. Jeśli próbujesz żyć własnym życiem, ból klinicznej depresji wraca. Czyli że kliniczna depresja była lufą strzelby, która cię pchnęła przed ołtarz. Przeszliście pod ołtarz? Czy ona dała radę dojść przed ołtarz?

– Ślubny hełm mojej żony był z najlepszego niklu, wydobytego i wykutego przez przyjaciół z kopalni niklu w południowo-zachodniej Szwajcarii. Każde z nas powieziono przed ołtarz w specjalnych transporterach. Jej miał specjalne miseczki i rurki, na te płyny. Był to dla mnie najszczęśliwszy dzień w życiu, od pociągu. Kleryk spytał, czy wybieram tę kobietę. Była przez długi czas cisza. Moje całe istnienie zbiegło się w tamtej chwili w punkt jak czubek noża, Katherine, ręką trzymałem czule moją żonę za hak.

– Hak? Masz na myśli hak zamiast dłoni?

– Od nocy poślubnej wiedziałem, że jej śmierć nadchodzi. Jej restenoza serca, to jest nieodwracalne. Teraz moja Gertraud, ona leży w śpiączce i wegetującym stanie od ponad roku. Z tej śpiączki nie ma wyjścia, tak mówią. Jej szansą na życie jest zaawansowane Zewnętrzne Sztuczne Serce Jarvik IX, tak mówią szwajcarscy kardiolodzy z publicznej opieki zdrowotnej. Mówią, że z tym sercem moja żona może żyć wiele lat w stanie śpiączki i wegetacji.

– Więc jesteś tutaj po to, żeby pchnąć sprawę z ludźmi od Jarvika na Harvardzie czy gdzieś tam.

– To dla niej zdradzam moich przyjaciół i moją komórkę, sprawę mojego narodu, który teraz, kiedy zwycięstwo i niepodległość od sąsiadów są możliwe, ja go zdradzam.

– Szpiegujesz i zdradzasz Szwajcarię, żeby spróbować podtrzymać przy życiu kogoś, kto ma hak, płyn rdzeniowy, kto nie ma czaszki i jest w stanie nieodwracalnej śpiączki? A ja myślałam, że to ja jestem zaburzona. Sprawiasz, że całkowicie reorientuję swoje pojęcie o zaburzeniach, mój panie.

– Nie opowiadam, żeby cię niepokoić, biedna Katherine. Opowiadam o bólu i ratowaniu życia, i miłości.

– Wiesz, Ray, nie chciałabym cię obrazić, ale to nie jest miłość: to jest niska samoocena i samogwałt, i Zgoda na Mniej, taki wybór śpiączki ponad towarzyszy. Zakładając, rzecz jasna, że mi nie kłamiesz w żywe oczy, bo chcesz się ze mną bzyknąć albo masz jeszcze inny chory pomysł.

– To…

– Muszę cię uprzedzić, że gadka o tym, że ci ją przypominam, nie jest najlepszym sposobem oczarowania mnie, rozumiesz, co mówię?

– Dlatego to jest tak trudno opowiedzieć. Poprosić drugą osobę, żeby zrozumiała. To nie jest wybór. To nie jest wybieranie Gertraud ponad moich towarzyszy z AFR. Ponad Sprawę. Wybór Gertraud na moją ukochaną żonę był konieczny dla tych innych wyborów. Bez wybrania jej życia nie ma innych wyborów. Próbowałem odejścia na początku. Ujechałem tylko kilka obrotów kołowych fauteuil.

– To brzmi raczej jak lufa przy skroni niż wybór. Jeśli nie możesz wybrać inaczej, to nie ma wyboru.

– Nie, ale ten wybór, Katherine, ja go dokonałem. On mnie wiąże, ale te łańcuchy są z mojego wyboru. Inne łańcuchy: nie. Inne były łańcuchami bez wyboru.

– Masz bliźniaka, który właśnie tu wszedł i usiadł po twojej lewej ręce, a nawet jedną trzecią na ciebie zachodzi?

– Po prostu się upiłeś. To się dzieje szybko, jeżeli ktoś nie przywykł do alkoholu. Często towarzyszą temu mdłości. Proszę się nie niepokoić, jeżeli występuje podwojenie wizualne, utrata równowagi i mdłości.

– To cena posiadania normalnego ludzkiego przewodu pokarmowego. Kiedyś rzygałem co rano bez picia. Słońce czy deszcz, bez różnicy.

– Ty myślisz, że nie ma miłości bez rozkoszy, pozbawionego wyboru przymusu namiętności.

– Doceniam drinki i w ogóle, ale nie myśl sobie, że wkuję na pamięć wykład o miłości od kogoś, kto żeni się z kimś, komu płyn mózgowy tryska z ust, bez obrazy.

– Jak chcesz. Moje opinie są tylko takie, że miłość, o której mówicie w tym kraju, nie daje nic z rozkoszy, której poszukujecie w miłości. Ta cała idea rozkoszy i dobrych uczuć, które trzeba wybierać. Oddawać się im. Że dla was cały wybór prowadzi do… tej rozkoszy niewybierania.

– Nie żałuj mi odrobiny przyjemności, Ray, akurat ty tego nie rób, dupku, zasrańcu, szwajcarski fiucie.

– …

– Lepiej jest się wyrzygać od razu czy spróbować odczekać, zanim się rzygnie? Panie Ekspercie od Pijaństwa?

– Myślę sobie: a gdybym powiedział, żebyśmy wyszli, i zaprowadził cię tylko trzy ulice stąd, i pokazał ci coś z tą obietnicą: poczujesz więcej dobrego samopoczucia i rozkoszy niż kiedykolwiek dotąd: już nigdy więcej nie będziesz odczuwać żalu, litości ani bólu łańcuchów i klatki niewybierania. Myślę o takiej propozycji: ty odpowiesz do mnie co?

– Odpowiem tobie, że już słyszałam tę gadkę, dupku, i to z ust… z ust facetów, którzy mieli trochę więcej na południe od pasa, jeśli nadążasz za moją myślą.

– Nie rozumiem.

– Odpowiem ci, że w łóżku jestem do dupy. Jako sekspartnerka. Jak dotąd dwa razy wdałam się w zachowania seksualne i za każdym razem było to straszne, a Brad Anderson, jak do niego zadzwoniłam z pytaniem, czemu nie dzwoni, Brad Anderson powiedział mi, wiesz, co powiedział? Nazwał mnie czarną dziurą i powiedział, że moja cipa jest za wielka jak na kogoś z takim małym płaskim tyłkiem, tak powiedział Brad Anderson.

– Nie. Nie. Ty nie rozumiesz.

– Właśnie to powiedziałam.

– Mówisz, że powiedziałabyś Nie, Dziękuję, ale to tylko dlatego, że nie wierzysz mojej obietnicy.

– …

– Gdyby moja obietnica była prawdziwa, powiedziałabyś tak, Katherine, no nie?

– …

– Tak?

– Teraz już nie leżysz na boku, Hal, widzę to. Kiedy leżysz na plecach, nie masz cienia.

– …

– Hej, Hal?

– Tak, Mario.

– Przykro mi, że jesteś smutny, Hal. Wydajesz się smutny.

– Popalam w sekrecie wysokożywiczną marychę, samotnie, w Pompowni za tunelem technicznym. Używam Visine i miętowej pasty do zębów, i Irish Spring pod prysznic, żeby to ukryć przed prawie wszystkimi. Tylko Pemulis zna prawdziwą skalę.

– …

– To nie mnie C.T. i Mamuś chcą wyrzucić. Nie mnie podejrzewają. Pemulis publicznie naszprycował swojego przeciwnika w Port Washington. Nie dało się tego przeoczyć. A tamten był pobożnym mormonem. Dostał solidną dawkę, skutki rzucały się w oczy. Wykryli, że w okresie kwartalnych testów kwitnie sprzedaż flaszeczek po Visine z moczem dzieciaków, i uznali, że to robota Pemulisa.

– Sprzedaż flaszeczek po Visine?

– Ja tak czy owak byłbym odporny na wydalenie, to oczywiste, jako krewny Mamuś. Ale nie podejrzewają mnie o nic gorszego niż nierozważny moralny paraliż na scenie zdarzeń w Dniu W. Mój mocz i mocz Siekiery mają po prostu stworzyć kontekst obiektywizmu dla moczu Pemulisa. Bo chcą utrącić Pemulisa. Jestem prawie pewien, że mają zamiar dać Pemulisowi Kopa w Dupę przed końcem semestru. Nie wiem, czy Pemulis to wie, czy nie.

– Hej, Hal?

– Normalnie polują w testach na sterydy, syntetyki endokryniczne, łagodne „dryny”. Tym razem ten gość z ONANTA dał już sygnał, że zbadają pełne spectrum. Chromatografia gazowa, a następnie bombardowanie elektronami i odczyt spektrometryczny z otrzymanych w rezultacie fragmentów masy. Istny McCoy. Takie testy jak w Show.

– Hej, Hal?

– Mike stoi przed nimi i mówi: „A co, jeżeli, hipotetycznie, ktoś akurat schodzi z substancji i zostanie wykryty”, i tak dalej. Twierdzi, że ma niejasne wspomnienie bajgla z makiem. Nie jest to normalne Pemulisowe kłamstwo w stylu rokoko. To kłamstwo ma w sobie znużoną szczerość. Gość w marynarce zgodził się dać nam trzydzieści dni przed pełnoobrazowym skanem. Mike uświadomił mu, że spodziewamy się wizyty monstrualnej damy z „Momentu”, która będzie węszyć, więc chwila jest naprawdę wysoce nieodpowiednia na rozdmuchiwanie skandalu. W gruncie rzeczy ten gość nie potrzebował prawie żadnej zachęty, żeby dać nam czas na oczyszczenie organizmu. ONANTA tak naprawdę nie chce nikogo przyłapać. Dobra, czysta zabawa itepe, itede.

– …

– Genialny podtekst tego kłamstwa był taki, że gość myślał, że ta trzydziestodniowa łaska jest dla Pemulisa. Że to Pemulis jej potrzebuje. A Pemulis zaliczyłby test moczu z palcem w dupie, wisząc do góry nogami podczas sztormu. Obserwowany przez gościa czy nie. Bo Pemulis stosuje całą nieprzyjemną technikę cewnikowania, o której lepiej, żebyś nie wiedział. Sprawdzona metoda. Okazuje się, że Tenuate idealnie wymiata „dryny”, tak twierdzi Pemulis; jego mocz potrafi stać się niewinnie czysty i blady w dwa dni, pod warunkiem trzymania się z dala od zioła.

– …

– Bubu, te trzydzieści dni było dla mnie, a Mike pozwolił mi stać z Oddziałowym na wierzchu i słowa o tym nie pisnął, tylko sprzedawał urologowi, co chciał: działkę ziemi, prenumeraty czasopism i noże Ginsu. Zrobił to dla mnie, a przecież nawet nie na mnie polują.

– Możesz mi powiedzieć wszystko, co powiedziałeś.

– Tego, co robię w sekrecie, Bu, można się pozbyć całkowicie w nie więcej niż trzydzieści dni, tak mówi Mike. Sok z czarnej porzeczki, herbatka Calli, woda z octem. Plus minus dwa dni. Ta marycha, którą palę i chowam, Bu, rozpuszcza się w tłuszczach. Zostaje w tłuszczu ciała.

– Pani Clarke mówiła Bridget, że ludzki mózg ma wysoką zawartość tłuszczu, Brigdet mi to powiedziała.

– Mario, gdyby mnie przyłapali. Gdybym stanął z brudnym moczem przed ONANTA, to co mógłby mi zrobić C.T.? Nie chodzi tylko o to, że straciłbym równy rok w Osiemnastkach. Musiałby dać mi Kopa w Dupę, gdyby w to wciągnął ONANTA. A co z pamięcią o Jegomościu? Jestem najbliższym krewnym Jegomościa. Nie wspominając o Orinie. A tymczasem ta kobita z „Momentu” myszkuje po kątach i szuka, gdzie leży rodzinna bielizna.

– Troeltsch mówił, że ona chce tylko zmiękczyć profil Orina.

– Paskudne jest to, że wszystko wylazłoby na jaw z całą jaskrawością, gdybym zawalił mocz. EAT doznałaby publicznej zniewagi. A wraz z nią pamięć o Jegomościu, a zatem i Jegomość.

– …

– A Mamuś to by zabiło, Mario. To byłby straszny kertwang dla Mamuś. Nie tyle nawet sama marycha. Ale zatajenie. To, że się przed nią ukrywałem. Że nagle poczuje, że ja musiałem coś przed nią ukrywać.

– Hej, Hal?

– Stanie się coś strasznego, jeśli ona odkryje, że to przed nią ukrywałem.

– Trzydzieści dni to jest jeden miesiąc kalendarzowy herbatki Calli i soku, tak mówiłeś.

– Herbatki i octu, i totalnej abstynencji. Absolutnie żadnych substancji. Miesiąc nagłego i całkowitego odstawienia, podczas którego mam się popisać na WhataBurgerze i może zostać rzuconym na pastwę Wayne’owi w turnieju Fundraiser. A za dwa tygodnie twoje urodziny.

– Hej, Hal?

– Jezu! W grudniu są egzaminy SAT, muszę skończyć przygotowania do Ustnych i przystąpić do Ustnych, będąc wciąż na raptownym odwyku.

– Dostaniesz doskonałe stopnie. Wszyscy idą o zakład, że dostaniesz doskonałe stopnie. Słyszałem, jak mówili.

– Kapitalnie. To jest dokładnie to, co potrzebowałem usłyszeć.

– Hej, Hal?

– I, oczywiście, ty też jesteś skrzywdzony, Bu, przez to, że próbowałem ukryć to wszystko przed tobą.

– Jestem skrzywdzony na zero procent, Hal.

– I, oczywiście, zastanawiasz się, dlaczego ci po prostu nie powiedziałem, kiedy ty, oczywiście, i tak wiedziałeś, coś wiedziałeś, gdy widziałeś mnie wiszącego głową w dół w siłowni z rozpalonym czołem, do którego Lyle nawet nie chciał się zbliżyć. A ty sobie siedziałeś i pozwalałeś mi ściemniać, że jestem po prostu bardzo zmęczony i dręczą mnie senne koszmary.

– Ja czuję, jakbyś zawsze mówił mi prawdę. Ty mi powiedz, kiedy będzie słusznie.

– Kapitalnie.

– Czuję, jakbyś był jedynym, który wie, kiedy słusznie będzie powiedzieć. Ja nie mogę wiedzieć za ciebie, więc czemu miałbym być skrzywdzony.

– Bądźże, kurwa, istotą ludzką choć raz, Bu. Mieszkam z tobą w jednym pokoju, a ukrywałem to przed tobą i pozwalałem ci się martwić, i krzywdziłem cię, próbując ukryć swój sekret.

– Nie byłem skrzywdzony. Nie chcę, żebyś był smutny.

– Możesz czuć się skrzywdzony i wściekać się na ludzi, Bu. Oto wielka nowina na dziewiętnaste, kurwa, urodziny, dzieciaku. To się nazywa być osobą. Możesz się wściec na kogoś i to wcale nie znaczy, że ten ktoś sobie pójdzie. Nie musisz odgrywać Mamuś z jej totalnym zaufaniem i wybaczeniem. Jeden kłamca wystarczy.

– Boisz się, że twoje siki mogą jednak oblać test po jednym miesiącu kalendarzowym.

– Jezu! Gadanie z tobą to jak z dużym plakatem faceta z emotikonem zamiast twarzy. Jesteś tam w środku?

– A nie możesz posłużyć się flaszeczką po Visine z sikami, bo ten pan będzie tam stał i patrzył na twojego penisa i penisy Trevora i Pemulisa.

– …

– Słońce myśli o wstawaniu w naszym oknie. To widać.

– Upłynęło około czterdziestu godzin bez marychy, a ja już jestem cały roztrzęsiony w środku i spać nie mogę, bo moje sny to horror show. Czuję się, jakbym utkwił w połowie komina.

– Pokonałeś Ortho i przeszedł ci ból zęba.

– Pemulis i Siekiera mówią, że miesiąc wystarczy. Pemulis martwi się tylko, czy to DMZ, które zdobył na WhataBurgerze, jest do wykrycia. Chodzi do biblioteki i ślęczy. Jest w pełni czujny i funkcjonalny[321]. Ze mną jest chyba inaczej, Bu. Ja czuję dziurę. Za miesiąc to już będzie wielka dziura. O wiele większa niż sam Hal.

– To co według ciebie powinieneś zrobić?

– I ta dziura będzie się robiła co dzień troszeczkę większa, aż rozprysnę się na wszystkie strony. Rozprysnę się w powietrzu. Rozprysnę się w Płucu albo w Tucson przy dwustu stopniach, na oczach wszystkich tych ludzi, którzy znali Jegomościa i myślą, że ja jestem inny. Których okłamałem, i to z przyjemnością. Wszystko się wyda tak czy siak, z czystym moczem czy bez.

– Hej, Hal?

– A ją to zabije. Wiem, że tak. Zabije ją na śmierć, Bubu, tak się obawiam.

– Hej, Hal? Co zrobisz?

– …

– Hal?

– Bubu, znowu podpieram się łokciem. Powiedz mi, co powinienem zrobić twoim zdaniem.

– Ja mam powiedzieć tobie?

– Stawiam uszy na sztorc, Bu. Słucham cię. Bo sam nie mam pojęcia, co robić.

– Hal, jak ci powiem prawdę, to się rozzłościsz i każesz mi spierdalać?

– Ufam ci. Jesteś inteligentny, Bu.

– No to Hal?

– Powiedz mi, co mam robić.

– Ja myślę, że właśnie to zrobiłeś. To, co powinieneś zrobić. Myślę, że to właśnie zrobiłeś.

– …

– Rozumiesz, co mam na myśli?

17 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Podczas medycznej absencji Dona Gately’ego Johnette F. przepracowała pięć pełnych nocnych zmian na Dyżurach Sennych i teraz, tuż po 8:30, siedziała w biurze od frontu i spisywała w Dzienniku raport z minionej nocy, z trudem wymyślając synonimy „nudy” i co pewien czas maczając palec we wściekle gorącej kawie, żeby nie zasnąć, a jednocześnie nasłuchiwała dalekich chlustów spuszczanej wody, syku pryszniców, sennego człapania rezydentów po kuchni i salonie i takich tam, aż tu nagle ktoś zaczyna pukać do frontowych drzwi Domu, co musiało oznaczać nowicjusza albo obcego, ponieważ ludzie ze zdrowiejącej społeczności Ennet House wiedzą, że frontowe drzwi otwierają się o 8:00 i stoją otworem dla wszystkich poza Wysłannikami Prawa od 8:01.

Rezydenci od kilku dni wszyscy wiedzą, że mają sami nie odpowiadać na żadne pukanie.

Więc Johnette F. z początku pomyślała, że to znowu jakaś policja[322] w garniturach i krawatach, która chce powołać więcej rezydentów na świadków w związku ze sprawą Lenz–Gately–i–Kanadyjczycy i w ogóle, więc Johnette wyciągnęła podkładkę z przypiętą klipsem listą wszystkich rezydentów z nieuregulowaną sytuacją prawną, których należało usunąć z widoku i zabrać na górę, zanim wpuści się policję na teren posesji. Paru rezydentów z tej listy znajdowało się na widoku w salonie: jedli płatki z mlekiem i palili. Johnette, trzymając podkładkę jako rodzaj emblematu władzy, podeszła do okienka przy frontowych drzwiach celem sprawdzenia, kim jest strona pukająca, i takie tam.

No ale małolat pod drzwiami nie mógł być z żadnej policji ani z sądu, więc Johnette otworzyła niezaryglowane drzwi i wpuściła go, nie zawracając sobie głowy wyjaśnianiem, że tutaj nikt nie musi pukać. To był dzieciak z dobrego domu, mniej więcej w wieku Johnette, może ciut młodszy; kaszląc od porannego dymu, który wypełniał hall, wykrztusił, że chce porozmawiać w miarę prywatnie z kimś, kto uchodzi tutaj za autorytet, tak powiedział. Miał taki chłodny, jakby aluminiowy polor dzieciaka z dobrego domu, był dziwnie opalony albo dziwnie osmagany wiatrem na opalonej skórze i nosił najbielsze trampki Nike, jakie Johnette widziała w życiu, i wyprasowane dżinsy, z kantem, a jakże, i taką dziwną białą kurtkę w odcieniu wełny, z literami ATE, na jednym rękawie czerwonymi, a na drugim szarymi, miał ulizane do tyłu mokre włosy, jakby prosto spod prysznica, ale bez odżywki, i na wpół zamarznięte, te włosy stały mu na sztorc, a z przodu całkiem zamarzły, przez co jego smagła twarz zdawała się mała. Uszy wyglądały jak płonące żywym ogniem, z tego zimna. Johnette obejrzała go sobie spokojnie od stóp do głów, dłubiąc w uchu małym palcem. Doszła akurat do twarzy, gdy nadbiegł, a właściwie nadpełzł jak krab, David Krone: mrugając nerwowo, zlustrował chłopaka kilkakrotnie z pozycji odwróconej, a potem zakręcił się i zaczął gramolić na schody, stukając czołem o każdy jeden stopień. Było dość oczywiste, że chłopak nie jest kumplem któregoś z rezydentów ani czyimś boyfriendem, który ma podwieźć laskę do pracy, czy coś w tym stylu. To, jak wyglądał i jak stał, i jak mówił, i w ogóle, emanowało dobrym wychowaniem, przywilejami i szkołami, do których nikt nie przynosi broni palnej – zapewne pochodził ze świata o całą planetę przywilejów odległego od planety Johnette Marie Foltz z południowego Chelsea, a potem z Ośrodka dla Demonstracyjnie Niereformowalnych Dziewcząt im. Czcigodnego Edmunda F. Heaneya w Brockton; w gabinecie Pat, przy uchylonych drzwiach, Johnette przywołała na twarz wyraz tępej wrogości, jakim zwykła raczyć chłopców z dobrych domów, bez tatuaży i z kompletnym uzębieniem, którzy poza AN nigdy by się nią nie zainteresowali albo którzy brak przednich zębów i kolczyk w nosie poczytywali za dowody własnej lepszości i w ogóle, jakoś tak. Wyglądało jednak na to, że ten małolat nie ma w sobie dość emocjonalnej energii, żeby kogokolwiek oceniać czy choćby dostrzec. Jego mowę cechowała bełkotliwość powodowana nadmiarem śliny, którą to cechę Johnette znała aż za dobrze: tak mówi ktoś, kto dopiero co odłożył fajkę i/lub bongo. Pasowało do niego powiedzonko czwartej pani Foltz: zielonkawy wokół skrzeli. Chłopiec stał bardzo prosto, trzymał ręce za plecami i mówił, że mieszka tu niedaleko i od jakiegoś czasu zastanawia się, tak czysto spekulatywnie, czyby przypadkiem nie wpaść na jakieś zebranie dla Anonimowych Użytkowników Substancji, tak tylko, dla zabicia czasu – innymi słowy, wciskał ten sam kit świadczący o Zaprzeczeniu co osoby bez zębów i mówił dalej, że nie wiedział, gdzie takie Zebrania się odbywają i kiedy, a za to wiedział, że w pobliżu jest The Ennet House[323], który ma bezpośrednio do czynienia z tego rodzaju Anonimowymi organizacjami, więc jest ciekaw, czy mógłby dostać – albo wypożyczyć, skserować i zaraz zwrócić, czy to faksem, czy pocztą priorytetową, jak wolą – jakiś aktualny harmonogram zebrań. Przeprosił, że przeszkadza, ale, dodał, nie wiedział, do kogo innego mógłby się zwrócić. Taki sam koleś jak Ewell, Day i Ken E., który patrzy przez ciebie jak przez szybę, jeśli nie jesteś pieprzoną dziewczyną z okładki: zna się na dzieleniu liczb wielocyfrowych i umie budować zdania złożone, ale nie potrafi sprawdzić najprostszej informacji na Żółtych Stronach książki telefonicznej.

O wiele później, w świetle dalszych wydarzeń, Johnette F. bardzo wyraźnie przypomniała sobie zmarznięte na sztywno włosy chłopca, które powoli tajały, i jego staranną składnię, a także widok czystej, bezwonnej śliny z dobrego domu, która omal nie pociekła mu z dolnej wargi, gdy usiłował wymówić ostatnie słowo bez przełykania.

[324]

Śledczy techniczni podlegający Szefowi Służb Niesprecyzowanych („B”) R. Tine’owi[325] faktycznie coś takiego robią: przynoszą wysokowatową lampkę, podłączają ją do kontaktu i tak ustawiają jej elastyczny pałąk, żeby świeciła prosto w twarz podmiotu przesłuchania, któremu na grzeczną, lecz emfatyczną prośbę zdjęto melonik i usunięto ocieniające oczy brwi. I właśnie to ostre światło padające na jej wyeksponowaną postmarksistowską twarz, bardziej niż zapożyczone z filmów noir brutalne grillowanie przez R. Tine’a Juniora i drugiego śledczego technicznego, skłoniło doktorantkę MIT Molly Notkin, świeżo przybyłą szybkim pociągiem z NNJ, a teraz usadzoną pośród bagaży w dyrektorskim fotelu w kształcie Sidneya Petersona w ciemnym salonie swojego mieszkania, do którego się włamano, do puszczenia pary, zakablowania, wygadania, wyśpiewania jak kanarek wszystkiego, co, jak jej się zdawało, wiedziała[326]:

– Molly Notkin mówi siłom operacyjnym BSN USA, że na ile zdołała zrozumieć, zabójczo rozrywkowy Niewyczerpany żart apresgardowego autora J.O. Incandenzy przedstawia Madame Psychosis jako matczyną wersję archetypicznej figury Śmierci, siedzącą nago, cieleśnie zachwycającą, w bardzo zaawansowanej ciąży, z ohydnie zdeformowaną twarzą bądź to zawoalowaną, bądź zasłoniętą pulsującymi, wygenerowanymi komputerowo kwadracikami koloru, bądź też zanamorfizowaną do niepoznaki w dowolną ludzką twarz za pomocą przedziwnych nowych obiektywów kamery, siedzącą nago i wyjaśniającą bardzo prostym, dziecinnym językiem komuś, kogo reprezentuje kamera filmowa, że Śmierć jest zawsze kobietą, a kobieta jest zawsze matczyna. Innymi słowy, kobieta, która cię zabija, jest zawsze matką twojego następnego życia. Taka, niezbyt sensowna również dla niej, przyznaje Molly Notkin, jest rzekoma kwintesencja kosmologii Śmierci, którą wykłada widzowi Madame Psychosis w udziecinnionym monologu do bardzo specjalnego obiektywu. Może w trakcie tego monologu trzymała nóż, a może nie trzymała, a wielki techniczny figiel tego filmu (filmy Autora zawsze miały jakiś techniczny figiel) miał związek z bardzo niezwykłym pojedynczym obiektywem na wieżyczce boleksa H32[327], a bez wątpienia ciąża Madame Psychosis była wynikiem efektów specjalnych, ponieważ prawdziwa Madame Psychosis nigdy nie była w widocznej ciąży, Molly Notkin widziała ją nago[328], a po nagiej kobiecie zawsze widać, czy donosiła cokolwiek poza pierwszy trymestr[329].

– Molly Notkin mówi im, że matka Madame Psychosis zabiła się w upiorny sposób, za pomocą zwyczajnego kuchennego młynka do rozdrabniania odpadków, a stało się to w Święto Dziękczynienia, w Roku Podpasek Higienicznych Tucks, na cztery miesiące z hakiem przed samobójstwem samego Autora filmu, który też zabił się urządzeniem kuchennym i też upiornie, ale, podkreśla, jakiekolwiek związki typu Lincoln–Kennedy pomiędzy tymi dwoma samobójstwami będą sobie przesłuchujący musieli sprawdzić na własną rękę, gdyż o ile Mary Notkin się orientuje, dwoje wspomnianych rodziców nawet nie wiedziało nawzajem o swoim istnieniu.

– Że cyfrowa kamera Bolex H32, którą nakręcono zabójczy kartridż Niewyczerpany żart (V) lub (VI) – już sama w sobie będąca Rube-Goldbergiańskim amalgamatem rozmaitych udoskonaleń i adaptacji cyfrowych, zastosowanych do klasycznej kamery Bolex H16 Rex 5 – notabene linii kanadyjskiej, którą przez całą swą karierę preferował Auteur, gdyż do jej wieżyczki można było przymocować trzy różne obiektywy i adaptery z łączem C – została wyposażona w nadzwyczaj dziwny i ekstruzyjny obiektyw i podczas filmowania leżała albo na podłodze, albo na czymś w rodzaju pryczy czy łóżka, a Madame Psychosis jako Matka Śmierć pochylała się nad nią, ciężarna i naga, i przemawiała do niej z góry – w obu sensach tego słowa, co z perspektywy krytycznej wprowadzałoby do filmu rodzaj synestetycznego podwójnego uczestnictwa – tłumacząc kamerze jako synekdosze widowni, że właśnie dlatego matki tak obsesyjnie, ofiarnie, zapalczywie kochają nas, swoje dzieci: matki gorączkowo próbują zadośćuczynić dzieciom za morderstwo, którego ani one, ani dzieci właściwie nie pamiętają.

– Molly Notkin mówi im, że byłaby znacznie bardziej pomocna i drobiazgowa, gdyby tylko zgasili tę straszną lampę albo skierowali jej światło gdzie indziej, co jest bezczelnym łgarstwem i jako takie zostaje zignorowane przez R. Tine’a Juniora i lampa dalej świeci na gładką, nieszczęśliwą twarz Molly Notkin.

– Że Madame Psychosis i Auteur filmu nie byli seksualnie powiązani, i to z powodów innych niż to, że wiara Autora w skończoną liczbę osiągalnych w skali światowej erekcji czyniła go impotentem, a w najlepszym razie przyprawiała o poczucie winy. Że Madame Psychosis kochała się i zadawała seksualnie tylko z synem Autora, który, chociaż Molly Notkin nigdy go osobiście nie poznała, a Madame Psychosis bardzo się pilnowała, żeby nigdy źle o nim nie mówić, był ewidentnie największym draniem, jakiego znaleźć można w całym kanonie białych samców, w sensie chuci, moralnego tchórzostwa, emocjonalnej szykanerii i zepsucia.

– Że Madame Psychosis nie była obecna ani przy samobójstwie Autora, ani na jego pogrzebie. Że na pogrzeb nie przyjechała, bo jej paszport stracił ważność. Że nie była obecna również przy odczytaniu testamentu zmarłego Autora, mimo że figurowała w nim jako jedna z beneficjentek. Że Madame Psychosis nigdy nie wspomniała o losie ani o obecnym stanie niewyemitowanego kartridża, zatytułowanego albo Niewyczerpany żart (V), albo Niewyczerpany żart (VI), i opisywała go jedynie z perspektywy doświadczenia występowania w nim, nago, nigdy natomiast go nie widziała i nie chciało jej się wierzyć, że jest w ogóle rozrywkowy, a co dopiero zabójczo rozrywkowy, skłaniając się raczej ku opinii, że był to li tylko cienko zawoalowany krzyk mężczyzny u kresu egzystencji – jako że Auteur był podobno jako dziecko bardzo związany z matką – i bez wątpienia tak go postrzegał sam Auteur – który, jakkolwiek chwiejny psychicznie, był pod wieloma względami przenikliwym odbiorcą i krytykiem filmowym, więc z łatwością odróżniłby prawdziwego filmowego McCoya od żałosnego krzyku zawoalowanego jako film, bez względu na to, jak bezradnie jego osobisty kompas wirował wokół własnej osi, i najprawdopodobniej zniszczyłby kopię Matkę owego chybionego dzieła sztuki, tak samo jak podobno uczynił z pierwszymi czterema czy pięcioma efektami nieudanych prób nakręcenia tegoż filmu, w których to próbach, trzeba przyznać, zagrały aktorki daleko mniej tajemnicze i pociągające.

– Że pogrzeb Autora miał podobno miejsce w L’Islet, prowincji Nouveau Quebec, gdzie urodziła się wdowa po Autorze, i że był to pochówek, a nie kremacja.

– Że nie śmiałaby pouczać amerykańskiego Biura Służb Niesprecyzowanych w kwestiach zawodowych, ale czemu po prostu nie udadzą się do wdowy po J.O.I. i bezpośrednio z nią nie zweryfikują faktu istnienia oraz lokalizacji rzekomego kartridża.

– …

– Że jej, Molly Notkin, wydaje się to mocno nieprawdopodobne, aby wdowa po Autorze miała jakieś powiązania z antyamerykańskimi grupami, komórkami czy ruchami, bez względu na to, co sugerować mogą akta z jej nieroztropnej młodości, gdyż wszystko, co Molly Notkin słyszała o tej kobiecie, zdaje się potwierdzać, iż nie ma ona zainteresowań wykraczających poza własne neurotyczne sprawy, chociaż wobec Madame Psychosis była chodzącą słodyczą i troskliwością. Że Madame Psychosis zwierzyła się Molly Notkin, iż wdowa sprawia na niej wrażenie wcielonej Śmierci – jej ustawiczny uśmiech przypominał zastygły grymas jakiejś tanatoptycznej figury – i wydawało się wręcz bizarne Madame Psychosis, że to ją, Madame Psychosis, Auteur uparcie obsadza w rolach kobiecych uosobień Śmierci, podczas gdy autentyk ma tuż pod nosem, i to niezwykle fotogeniczny, jako że przyszła wdowa nawet grubo po czterdziestce była prawdziwą pięknością z gatunku tych, na których wejście milknie cała restauracja.

– Że Auteur przestał zażywać destylowane alkohole, co ze strony Madame Psychosis było warunkiem jej wystąpienia w filmie kartridżu, o którym wiedziała, że będzie jej ostatnim, ale nie wiedziała, że będzie ostatnim filmem J.O.I., i że Auteur, o dziwo[330], dotrzymał słowa – być może z powodu głębokiego wzruszenia zgodą M.P. na ponowny występ przed kamerą po koszmarnym wypadku i zeszpeceniu, oraz po godnym pogardy zerwaniu relacji przez tego gnojka, syna J.O.I., pod pretekstem oskarżenia Madame Psychosis o konszachty seksualne z ich – tu Molly Notkin zaznaczyła, że, oczywiście, chciała powiedzieć „jego” – ojcem, Autorem. I że Auteur zachował wstrzemięźliwość od alkoholu przez następne trzy i pół miesiąca, od Bożego Narodzenia Roku Podpasek Higienicznych Tucks do 1 kwietnia Roku Mydełka Dove w Rozmiarze Próbnym, daty jego samobójstwa.

– Że całkowicie zatajony i ukryty problem nadużywania substancji, przez który Madame Psychosis wylądowała w elitarnym prywatnym ośrodku terapii uzależnień, tak elitarnym, że nawet najbliżsi przyjaciele M.P. nie wiedzieli, gdzie on się znajduje, wiedząc tylko, że znajduje się gdzieś daleko, bardzo daleko, że tenże problem nadużywania mógł być skutkiem straszliwego poczucia winy, jakiego doznawała Madame Psychosis z powodu samobójstwa Autora, i stanowić nieświadomy bodziec do ukarania się uzależnieniem podobnym do tego, z którego chciała wyrwać Autora, tyle tylko, że w jej przypadku narkotyki zastąpiły wild turkey, trunek, którego smak Molly Notkin określiła jako wyjątkowo wredny.

– Nie że poczucie winy, którego doznawała Madame Psychosis z powodu felo de self Autora, nie miało nic wspólnego z rzekomo zabójczym Niewyczerpanym żartem (V) lub (VI), który, na ile Madame Psychosis wywnioskowała z samego procesu filmowania, stanowił niewiele więcej niż olla podrida depresyjnych pretensji zlepionych do kupy błyskotliwą pracą operatorską i perspektywicznym nowatorstwem. Że nie, gdyż przedmiotem zżerającego ją poczucia winy był raczej postawiony przez nią samą warunek, by Auteur zawiesił zażywanie spirytualiów, które to zażywanie, jak się okazało – tak z wypaczonej perspektywy zdarzeń twierdziła M.P. – było jedynym spoiwem jego egzystencji, tak że bez niego Auteur nie zniósł psychicznych presji, które go pchnęły do tego, co, jak mówiła Madame Psychosis, ona i Auteur nazywali czasami „samowymazaniem się” ze świata.

– Że nie wydało się jej, Molly Notkin, nieprawdopodobne, iżby specjalną prezentową butelkę w kształcie indyka z limitowanej serii Wild Turkey Blended Whiskey, z atłasową wiśniową wstążeczką na szyjce, zawiązaną na kokardkę pod indyczym podgardlem, która to butelka stała na kuchennym blacie obok kuchenki mikrofalowej, przed którą znaleziono tak strasznie zmasakrowanego Autora, została tam postawiona przez przyszłą wdowę, bardzo możliwe, że rozgoryczoną faktem, iż Auteur nigdy nie okazał skłonności do zerwania z alkoholem, cytat, „dla niej”, ale skłonny był zerwać z nim, cytat, „dla” Madame Psychosis i jej nagiego występu w swoim finalnym opus.

– Że wedle wszelkich doniesień wyjątkowo atrakcyjna Madame Psychosis odniosła nieodwracalny uraz twarzy w tymże samym Dniu Dziękczynienia, w którym jej matka zabiła się urządzeniem kuchennym, który to uraz uczynił ją (Madame Psychosis) odrażająco i nieprawdopodobnie zeszpeconą, a zatem jej członkostwo w 13-stopniowej organizacji samopomocowej Związku Odrażająco i Nieprawdopodobnie Oszpeconych to nie żadna metafora ani ściema.

– Że nieznośne stresy, które doprowadziły Autora do samowymazania się, miały zapewne mniej wspólnego z filmem i sztuką cyfrową – gdyż antykonfluencyjne podejście tego Autora do wspomnianego medium zawsze wydawało się Molly Notkin dość wyniosłe i intelektualno-techniczne, nie mówiąc o tym, że naiwnie postmarksistowskie w swoim zadufanym połączeniu anamorficznej fragmentacji z antypikarejską[331] statyczną narracją – ani też z rzekomym powołaniem do życia jakiegoś anielskiego potwora ku uciesze publiczności – każdy człowiek obdarzony systemem nerwowym, który obejrzał większość jego dzieł, potwierdzi, że zabawa czy rozrywka figurowały dość nisko na liście priorytetów zmarłego reżysera – niż z faktem, że jego przyszła wdowa angażowała się w związki seksualne ze wszystkim niemal, co posiadało chromosom Y, włącznie, i to przez wiele lat, z synem Autora i tchórzliwym kochankiem Madame, gdy jeszcze był dzieckiem, sądząc po tym, że mały gnojek odbył z rodzoną matką dość katektycznie podejrzanych incydentów, by na dość długo rozplotkować cały Wiedeń.

– Że w związku z tym – podważając wątek prometejskiej winy w samobójstwie Autora – doktor Notkin nie miała wątpliwości, że cały mit doskonałej-rozrywki – jako-Liebestod otaczający rzekomo zabójczy ostatni kartridż J.O.I., był niczym innym jak klasyczną ilustracją antynomicznie schizoidalnej funkcji postindustrialnego kapitalistycznego mechanizmu, którego logika przedstawia towar jako ucieczkę-od-udręk-śmiertelności-która-to-ucieczka-jest-sama-w-sobie-psychologicznie-zabójcza, o czym szczegółowo wypowiada się M. Gilles Deleuze w wydanym pośmiertnie Kazirodztwie i życiu śmierci w rozrywce kapitalistycznej, które to dzieło Molly Notkin z przyjemnością pożyczy postaciom stojącym gdzieś tam ponad białym ogniem lampy, a jedna z nich irytująco wystukuje coś palcami o stożkowaty metalowy abażur, o ile obiecają zwrócić książkę i nie robić w niej podkreśleń.

– Że – w odpowiedzi na pełne szacunku, lecz kategoryczne prośby o trzymanie się tematu i oszczędzenie im jajogłowych abstrakcji – zaszpecająca trauma Madame Psychosis, w swojej kombinacji zbiegu okoliczności i złych zamiarów, była jak żywcem wzięta z najupiorniejszych i nierozstrzygalnych protokazirodczych filmów katastroficznych, takich jak Noc chodzi w sombrero, Wybierz C jak Chuć czy Niefortunny przypadek mnie. Że Madame Psychosis, jedynaczka, była nadzwyczaj serdecznie przywiązana do ojca, chemika od niskiego pH, zatrudnionego w fabryce odczynników w Kentucky, który z kolei utrzymywał niezwykle bliską, jedynacką, opartą głównie na wspólnym oglądaniu filmów zażyłość ze swoją matką, i zdaje się, że odtwarzał ową zażyłość z Madame Psychosis, zabierając ją prawie codziennie do kina w Kentucky i wożąc po całym środkowym Południu na juniorskie zawody kręcenia pałeczką, podczas gdy jego żona, matka Madame Psychosis, kobieta głęboko religijna, ale zraniona i znerwicowana, bojąca się tłumów, siedziała w domu na rodzinnej farmie, robiąc przetwory i zarządzając gospodarstwem etc. Ale zrobiło się najpierw dziwnie, a potem niepokojąco, kiedy Madame Psychosis weszła w wiek dojrzewania; zwłaszcza ojczulek od niskich pH zaczął się zachowywać dwuznacznie, tak jakby Madame Psychosis młodniała, a nie doroślała: zabierał ją na coraz bardziej dziecinne filmy w pobliskim Cinepleksie, nie przyjmował do wiadomości miesiączek i piersi, gorąco odradzał randki etc. Sprawy dodatkowo skomplikował fakt, że Madame Psychosis wyłoniła się z okresu dojrzewania jako przerażająco wręcz piękna kobieta, szokująca zwłaszcza w tej części Stanów Zjednoczonych, gdzie złe żywienie oraz obojętność na kwestie uzębienia i higieny czyniły fizyczną urodę zjawiskiem niezmiernie rzadkim i niejako żenującym, a już na pewno źle znosiła ją bezzębna matka o figurze hydrantu, która słowa nie pisnęła, kiedy ojciec zakazywał Madame Psychosis wszystkiego, od staników po badania cytologiczne, zwracając się do podlotka w języku coraz bardziej dziecinnym i używając jej dziecięcych przydomków w rodzaju Pookie czy Putti, gdy usiłował wyperswadować jej decyzję o przyjęciu stypendium Uniwersytetu Bostońskiego, na którym program studiów filmowych – Film and Film-Cartridge Studies – był według niego naszpikowany, cytat, „Pupa Kaka Sisi Be-Be”, koniec cytatu, jakiekolwiek pejoratywne znaczenie mogło to mieć w rodzinnym idiolekcie.

– Że – aby przejść do sedna, co niedwuznacznie sugerowały wsparte na biodrach ręce przesłuchujących oraz zamiana żarówki na znacznie silniejszą – jak to często bywa, Madame Psychosis dopiero w college’u, gdy nabrała pewnego psychicznego dystansu i materiału do emocjonalnych porównań, zaczęła pomału dostrzegać, jak dwuznaczna była regresja jej Tatusia, ale dopiero kiedy autograf syna gwiazdy sportu na dziurawej piłce futbolowej wywołał więcej e-mailowych podejrzeń i sarkazmu niż wdzięczności ze strony domu w Kentucky, zaczęła w ogóle podejrzewać, że jej zerowe życie społeczne w okresie dojrzewania mogło mieć równie wiele wspólnego z nachalnym zniechęcaniem ze strony Tatusia co z jej akteonizującą nastoletnią urodą. Że – po krótkiej przerwie na przeliterowanie „akteonizującą” – gówno wpadło w międzypokoleniowy psychiczny wentylator, gdy Madame Psychosis po raz trzeci sprowadziła do domu w KY tego gnojka syna Autora, na Święto Dziękczynienia w Roku Podpasek Higienicznych Tucks, ten zaś, będąc świadkiem infantylizujących zabiegów Tatusia i milczenia kompulsywnie wekującej i gotującej Mamuś, nie wspominając o straszliwym napięciu wywołanym podjętą przez Madame Psychosis próbą wyniesienia części pluszaków z jej pokoju, aby zrobić miejsce dla syna Autora, krótko mówiąc, doświadczywszy własnego domu i Tatusia przez porównawczy filtr związku z synem Autora, Madame Psychosis przeżyła kryzys wewnętrzny, który każe Wypowiedzieć Niewymowne, i przy Świątecznym Obiedzie, w południe 24 listopada RPHT, kiedy Tatuś-specjalista-od-niskich-pH nie tylko pokroił jej indyka na talerzu, ale też począł rozgniatać go widelcem na purée, i to wszystko przed wzniesionymi porównawczo brwiami syna Autora, Madame Psychosis dała wreszcie wyraz niewymownemu pytaniu dlaczego, będąc już prawnie pełnoletnią i mieszkając z mężczyzną, porzuciwszy dziecięce kręcenie pałeczką na rzecz potencjalnej kariery po jednej lub drugiej stronie kamery filmowej, dlaczego jej osobisty Tatuś zdaje się sądzić, że ona potrzebuje pomocy przy żuciu? Zaczerpnięta z drugiej ręki relacja Molly Notkin o emocjonalnych erupcjach, które po tym nastąpiły, nie jest szczegółowa, ale czuje ona, że może stwierdzić z niejaką pewnością, iż musiał to być przypadek każdego systemu, który przez pewien czas pozostawał pod gigantyczną milczącą presją i kiedy taki system wreszcie wybuchnie, to nagromadzone ciśnienie sprawia, że jest to wybuch na całego. Gigantyczne ciśnienie Tatusia, speca od niskich pH, ewidentnie wybuchło tam, przy stole, z białym mięsem dorosłej córki na widelcu, i wybuchowo wyznał, że od bardzo, bardzo dawna kocha się potajemnie w Madame Psychosis; że jego miłość jest prawdziwa, czysta, niewymowna, rzucająca na kolana, wieczna, niemożliwa; że nigdy jej nie tknął, nie tknąłby, nie spoglądał na nią lubieżnie, nie tyle z grozy zostania środkowo-południowym ojcem, który tyka i spogląda, ile z czystej, z góry przesądzonej miłości do tej małej dziewczynki, którą dzień w dzień eskortował do kina z dumą kawalera; że tłumienie i maskowanie jego czystej miłości nie było zbyt trudne, dopóki Madame Psychosis była młodociana i aseksualna, ale odkąd zaczęła dojrzewać, stres tej miłości stał się tak nieznośny, że Tatuś mógł go sobie kompensować tylko cofaniem dziecka mentalnie do wieku, gdy siusiało w pieluszki i trzeba mu było rozgniatać mięso na talerzu; i że świadomość nienaturalności zaprzeczania jej dojrzewaniu – bo chociaż ani córka, ani matka, która w tej chwili bez słowa pochłaniała kandyzowany słodki ziemniak, nie zająknęły się nigdy na ten temat, to zaprzeczenie i nienaturalność były faktem, do tego stopnia, że gdy zaprzeczenie przybierało zbyt nienaturalne rozmiary, ukochane psy Tatusia musiały skamleć i drapać w zamknięte drzwi (doświadczenie nauczyło Molly Notkin, że zwierzęta żywiej niż ludzie reagują na anomalie emocjonalne) – wzmogła ciśnienie w jego wewnętrznym systemie limbicznym do wprost niemożliwego poziomu, tak że Tatuś od blisko już dziesięciu lat ledwo zipie, ale dzisiaj, kiedy musiał być świadkiem wyrzucenia Pooky i Misia Urgle’a et al. z wytapetowanego w baletnice pokoju córki w celu zrobienia miejsca dla niespokrewnionego dojrzałego samca, którego fizyczny wigor podglądany przez dziurkę w ścianie łazienki, którą, wbrew wszelkim wysiłkom swojej drżącej woli, Tatuś jednak wywiercił tuż nad lustrem umywalki, której rury śpiewały i brzęczały w ścianie za zagłówkiem łóżka w pokoju Madame Psychosis, przez którą to dziurkę późną nocą – tłumacząc się przed matką, że ma sraczkę po świątecznym przejedzeniu – przycupnięty na krawędzi zlewu co noc, odkąd Madame Psychosis i syn Autora przyjechali, aby spać razem w odpluszakowanym łóżku, pamiętającym czasy dzieciństwa Madame Psychosis, kiedy jej Tatuś przeżywał tortury z racji czystości swej niemożliwej miłości do…

– Że w tym momencie widelec matki Madame Psychosis, a potem cały jej talerz wylądowały z brzękiem na podłodze i że przy akompaniamencie pointerów walczących pod stołem o zawartość talerza doszło do eksplozji matczynego systemu zaprzeczenia i matka zwariowała, oświadczając publicznie przy stole, że ona i Tatuś nie zadali się ze sobą jak mąż z żoną ani razu od pierwszej menstruacji Madame Psychosis, że ona wiedziała, że tu się dzieje coś bardzo brzydkiego, ale zaprzeczała temu, oddalała swoje podejrzenia i konserwowała je pod wielkim ciśnieniem w hermetycznym słoju własnego zaprzeczenia, ponieważ, jak przyznała – „przyznała” jest tu chyba czasownikiem mniej stosownym, niż „wyjęczała”, „wykrzyczała”, „wybełkotała” – jej własny ojciec, wędrowny kaznodzieja, molestował ją i jej siostrę przez całe ich dzieciństwo, gapił się na nie obleśnie, dotykał i robił jeszcze gorsze rzeczy, i że właśnie dlatego wyszła za mąż jako zaledwie szesnastolatka, żeby uciec, ale oto stało się dla niej jasne, że wyszła za dokładnie takiego samego potwora, który olewa własną ślubną połowicę, a pożąda córki.

– Że powiedziała, że może to ona, matka, jest potworem, a jeśli tak, to jest zmęczona ukrywaniem tego i oszukiwaniem Boga i ludzi.

– Że to rzekłszy, zerwała się z miejsca, przeskoczyła jak w biegu przez płotki trzy pointery i popędziła do kwasowego laboratorium Tatusia w piwnicy, aby zeszpecić się za pomocą kwasu.

– Że Tatuś trzymał światowej klasy kolekcję rozmaitych kwasów w pyreksowych butelkach na drewnianych regałach w piwnicy.

– Że Tatuś, gnojek – syn Autora, a na końcu spowolniona szokiem Madame Psychosis zbiegli po schodach za matką i wpadli do piwnicy w momencie, gdy matka właśnie wyciągnęła korek z pyreksowej flaszki za pomocą na wpół wyżartej czaszki leżącej na boku, która wraz z płomiennie szkarłatnym papierkiem lakmusowym pływającym w butelce świadczyła o tym, że kwas ma niewiarygodnie niskie pH i jest żrący.

– Że Madame Psychosis naprawdę nazywa się Lucille Duquette, a imię i nazwisko Tatusia brzmi albo Earl, albo Al Duquette z najgłębszego południowego wschodu KY, kawał drogi stąd, w pobliżu TN i VA.

– Że chociaż ten gnojek syn Autora obwiniał siebie o dopuszczenie do zeszpecenia i twierdził, że kołowrotek winy, horroru i podszytego zaprzeczeniem wybaczenia sprawia, iż jego zażyły związek z Madame Psychosis jest coraz bardziej niemożliwy do utrzymania, nie potrzeba eksperta w dziedzinie zaburzeń i słabości charakteru, by odgadnąć, dlaczego ten koleś puścił w trąbę Madame Psychosis w parę miesięcy po traumatycznym zeszpeceniu, nieprawdaż.

– Że na granicy histerii, gdzie wściekłość zinternalizowana tak łatwo przejść może we wściekłość zeksternalizowaną, matka cisnęła flaszką cieczy o niskim pH w Tatusia, który się odruchowo uchylił, a ten gnojek, niejaki Orin, były mistrz tenisowy z superrefleksem w górnej połowie ciała, również się instynktownie uchylił, pozostawiając Madame Psychosis – oszołomioną i bradykinetyczną z powodu tak nagłego obnażenia tak wielu wysokociśnieniowych, represyjnych systemów rodzinnych – odsłoniętą na bezpośrednie trafienie w twarz, którego rezultatem było traumatyczne zeszpecenie. I że niechęć wszystkich obecnych przy tym zdarzeniu do wniesienia jakichkolwiek oskarżeń uwolniła matkę z aresztu w południowo-wschodnim Kentucky, i z powrotem udostępniła jej domową kuchnię, gdzie, podobno załamana, popełniła samobójstwo, wsadzając kończyny w młynek do rozdrabniania odpadków – najpierw jedną rękę, a potem, cudem wprost, jeśli o tym pomyśleć, drugą rękę.

[332]

Najdalsze i najbardziej enigmatyczne z popołudniowych wtorkowych zebrań wymienionych w białej broszurce Metro-Boston Recovery Options[333], którą mu dała pozbawiona siekaczy dziewczyna z przekłutym nosem w Ennet House, wyglądało na imprezę wyłącznie męską i miało się odbyć o godz. 17:30 w Natick, już prawie Framingham, w lokalu przy Trasie 27, opisanym w broszurze MBRO jedynie jako „Q.R.S. – 32A”. Hal, który nie miał ostatniej lekcji, odbębnił popołudniowy mecz, ogrywając Shawa do jednego i do trzech, zanim regularne popołudniówki zaczęły się rozgrzewać, a następnie po łebkach przeleciał siłownię, zamierzał także machnąć ręką na kolację (kurczak z cytryną i krokiety ziemniaczane), a wszystko po to, żeby zdążyć na czas do Natick i przekonać się, czym pachnie takie Zebranie Towarzystwa Wrogów Substancji. Sam nie wiedział, dlaczego to robi, skoro jego problemem nie była paraliżująca niezdolność do abstynencji – nie zażył wszak ani mg żadnej Substancji od zeszłego tygodnia, kiedy odroczono test urologiczny o 30 dni. Problem polegał na tym, co się działo z jego głową, i to coraz bardziej, odkąd raptownie Porzucił Wszelką Nadzieję[334]. Chodziło nie tylko o koszmarne sny i ślinę. Hal miał wrażenie, że jego głowa spędza całą noc przycupnięta na krawędzi łóżka, by o przeraźliwie wczesnej godzinie porannej, gdy tylko Hal otworzy oczy, powitać go słowami Dobrze, że WSTAJESZ, bo Chciałam z Tobą POROZMAWIAĆ, a potem nie odpuszcza przez dzień cały, nękając go jak dobrze naoliwiona piła łańcuchowa, aż wreszcie przychodzi pora, by podjąć próbę zapaści w nieświadomość i Hal wczołguje się na łoże tortur, by czekać następnych złych snów. 24/7 podłego samopoczucia i udręki.

Zmierzch zapadał coraz wcześniej. Hal wpisał się na bramie do księgi wyjść, zjechał na pełnym gazie ze wzgórza i skierował lawetę w górę Comm. Ave. do Zbiornika C.C. i dalej na południe po Hammond, tą samą morderczą trasą, którą pokonywali w biegach kondycyjnych, tyle że dojechawszy do Boylston St., skręcił w prawo i puścił się na zachód. Gdy przejechał przez West Newton, Boylston St. stała się objazdową Drogą 9, główną alternatywą dla samobójczej I-90, wykorzystywaną przez dojeżdżających z zachodnich przedmieść, i ta właśnie 9, przeskoczywszy przedmieścia, serpentynowała na zachód aż do Natick i Drogi 27.

Hal czołgał się w gęstym ruchu drogą główną, która kiedyś była ścieżką dla bydła. Zanim dotarł do Wellesley Hills, płomienny oranż nieba pogłębił się w piekielny karmin dogasających węgiełków. Ciemność zapadła z głuchym hukiem wkrótce potem, a wraz z nią runął w czeluść duch Hala. Hal poczuł się żałośnie i absurdalnie z powodu tej wycieczki sprawdzającej na Zebranie Anonimowych Narkomanów.

Ciągle ktoś świecił mu w oczy długimi światłami, ponieważ reflektory lawety umieszczone było bezsensownie wysoko na masce.

Mały przenośny odtwarzacz płyt kompaktowych został odłączony i zabrany bezzwrotnie, czy to przez Pemulisa, czy Axforda. Pozostawała WYYY, która wśród morza trzasków snuła upiorną nitkę jazzu. Na AM grali tylko korporacyjny rock, przetykany doniesieniami o administracji Gentle’a, która zapowiedziała, a następnie odwołała specjalne, transmitowane drogą Spontanicznego Rozpowszechniania orędzie do narodu na tematy niewiadome. NPR nadawała obrady okrągłego stołu na tematy potencjalne – proteza laryngologiczna George’a Willa brzmiała odstraszająco. Hal wolał już milczenie i odgłosy ruchu drogowego. Zjadł dwa z trzech otrębowych muffinów po 4.00$, na które się skusił w delikatesowej piekarni na Cleveland Circle, krzywiąc się przy połykaniu, bo zapomniał kupić tonik do popijania; potem żuł sporą bryłkę kodiaka, co pewien czas spluwając w specjalną szklankę NASA, która idealnie pasowała do zagłębienia na kubek przy skrzyni biegów, i przez ostatnie piętnaście minut nudnej jazdy rozważał prawdopodobną etymologiczną karierę słowa „anonimowy”, od eolskiego övµγα do datującej się na rok 1580 PS wzmianki Thynne’a o anonymall Chronicals, i myślał, że być może gdzieś po drodze saksoński rdzeń przylgnął do staroangielskiego on-áne, które podobno znaczyło Wszystko Jako Jedno albo Jak Jedno Ciało i ostatecznie stało się Cynewulfową standardową inwersją klasycznego anon, być może. Potem przywołał na swój mnemoniczny ekran historię rozwoju AA, od roku 1935 PS i powstania pierwszej grupy AA, która ma tak rozbudowane hasło w Dyskursywnym Słowniku Oksfordzkim Języka Angielskiego, że Hal nie musiał nawet sięgać do żadnej zewnętrznej bazy danych, by poczuć się merytorycznie przygotowanym na spotkanie z jej latoroślą AN i przynajmniej obejrzenie jej z bliska. Hal ma w głowie mentalne kserokopie wszystkiego, co kiedykolwiek przeczytał, i może w każdej chwili odczytać je na nowo, którego to talentu nie stępiło w nim (jak dotąd) Porzucenie Wszelkiej Nadziei, gdyż objawy odstawienia zioła miały raczej charakter emocjonalno-śliniankowo-trawienny.

Złomy skał po obu stronach lawety, kiedy Droga 27 prowadzi przez rozsadzone dynamitem skaliste wzgórza na samych obrzeżach półcienia Berkshires, to albo granit, albo gnejs.

Hal przez chwilę ćwiczy w lusterku wstecznym wypowiadanie na głos kwestii „Mam na imię Mike”. „Mike. Cześć”, „Hej, nazywam się Mike” itp.

Po piętnastu minutach jazdy na wschód od Natick staje się jasne, że widniejące w broszurze zwięzłe Q.R.S. oznacza ośrodek o pełnej nazwie Quabbin Recovery Systems, który łatwo daje się znaleźć, jako że przydrożne tablice zaczynają go anonsować z kilkukilometrowym wyprzedzeniem, przy czym każda z tych tablic jest innej treści i razem tworzą rodzaj narracji, której punktem kulminacyjnym będzie dotarcie do Q.R.S. Nawet zmarły ojciec Hala był za młody, żeby pamiętać przydrożne reklamy kremu do golenia Burma-Shave.

Quabbin Recovery Systems jest ulokowany z dala od Drogi 27, przy krętej, dobrze utrzymanej drodze żwirowej obrzeżonej na całej długości stylowymi staroświeckimi latarniami, których szklane klosze są rżnięte jak patery na ciastka i chyba mają bardziej stwarzać nastrój niż oświetlać. Podjazd do samego budynku prowadzi jeszcze bardziej krętą, wąską drogą, a w istocie regularnym tunelem przez medytacyjne sosny i koślawe topole czarne. Od zjazdu z szosy cała ta nocna sceneria podmiejska – prawdziwe zadupie Bostonu – jest z lekka upiorna i podejrzana. Opony lawety miażdżą szyszki na drodze. Jakiś ptak obsrywa Halowi przednią szybę. Podjazd rozszerza się stopniowo w deltę, a potem parking wysypany miętówkowobiałym żwirem i oto już fizycznie obecny Q.R.S., klockowaty i zamyślony. Budynek należy do tych nowoczesnych niezdeformowanych sześcianów z szorstkich ceglanych paneli, z granitowymi narożnikami. Nastrojowo podświetlony od dołu następnymi stylowymi latarniami, przypomina klocek z kosza na zabawki dziecka tytanów. Okna mają brązowe szyby z dymionego szkła, które w świetle dziennym zmieniają się w ciemne lustra. Nieboszczyk ojciec Hala publicznie odrzucił ten rodzaj szyb okiennych w wywiadzie udzielonym pismu „Lens & Pane” zaraz po wejściu tego towaru na rynek. W tej chwili okna, oświetlone od wewnątrz, wydają się zakrwawione i zanieczyszczone.

Dobre dwie trzecie miejsc na parkingu opatrzone jest tabliczkami ZAREZERWOWANE DLA PERSONELU, co Hal uznaje za dziwne. Laweta klekocze i dymi po zgaszeniu silnika, dopiero po jakimś czasie poddaje się wreszcie, z wstrząsającym pierdnięciem. Kompletna cisza, tylko z daleka dobiega szum słabego już ruchu na 27, za drzewami. Tylko robotnicy obsługujący łącze TP i maratończycy dojazdów do pracy mieszkają w podmiejskim Natick. Jest tu albo o wiele zimniej niż w mieście, albo podczas jazdy Hala nadciągnął front atmosferyczny. W sosnowym powietrzu na parkingu czuć etylowe żądło zimy.

Również duże drzwi i nadproże Q.R.S. są z przyciemnionego lustrzanego szkła. Dzwonka nie widać, ale drzwi nie są zamknięte. Otwierają się pneumatycznie, jak to drzwi instytucji publicznych. Hall w kolorze sawanny jest szeroki i cichy, wypełniony subtelnym medycznym/dentystycznym zapachem. Płowy, gęsto tkany dakronowy dywan z krótkim włosiem wytłumia dźwięki. Przy okrągłej, wysokiej dyżurce pielęgniarek, czy może recepcji, nie ma nikogo.

W całym domu jest tak cicho, że Hal słyszy piskliwy szmer krwi we własnej głowie.

Symbol 32A następujący po Q.R.S. w białej broszurce od dziewczyny z Ennet House to zapewne numer pokoju. Hal nie ma na sobie kurtki EAT, tylko inną, i niesie szklankę NASA, do której spluwa. Musiałby pluć, nawet gdyby nie miał w ustach nic do żucia; kodiak jest w tym momencie niemal pretekstem.

W hallu nigdzie nie widać mapy budynku ani przewodnika z gatunku Jesteś Tutaj. Panuje za to intensywne ciepło, osaczające, ale jakby porowate, toczące nierówną walkę z chłodem promieniującym od dymionego szkła wejścia. Przez to szkło latarnie na parkingu i wzdłuż podjazdu wyglądają jak kleksy rozświetlonej sepii. Wewnątrz ukryte oświetlenie na stykach ścian i sufitu daje niebezpośrednie światło bez cienia, które zdaje się emanować z obecnych w pomieszczeniu przedmiotów. W pierwszym długim korytarzu, w który zapuszcza się Hal, światło i chodnik barwy lwiej skóry są takie same jak w hallu. Numery pokoi dochodzą do 17, a za ostrym zakrętem zaczynają się od 34A. Drzwi są z imitacji jasnego drewna, ale wyglądają na grube i zapewniające prywatność, lekko wypukłe we framugach. Czuć zapach odstałej kawy. Kolor ścian waha się między czerwonawym fioletem a barwą dojrzałego bakłażana; w połączeniu z piaskowym chodnikiem efekt jest lekko mdlący. Wszystkie budynki służące sprawom zdrowotnym mają ten ledwo uchwytny mdlący, słodkawy, dentystyczny zapaszek. W Q.R.S. dodatkowo pachnie balsamicznym odświeżaczem powietrza, rozpylanym zapewne przez wentylację, który jednak nie maskuje słodkawego medycznego smrodku ani stęchławej woni zbiorowego żywienia.

Od chwili wejścia Hal nie słyszał tu jeszcze żywej duszy. Cisza tego miejsca ma migotliwy odgłos ciszy totalnej. Kroki Hala nie wydają dźwięków na dakronie. Hal czuje się jak intruz i włamywacz; szklankę NASA trzyma nisko przy boku, a broszurę AN niesie wysoko, okładką do wierzchu, jako swego rodzaju wyjaśniający dowód tożsamości. Na ścianach wiszą podrasowane komputerowo krajobrazy, na niskich stolikach leżą błyszczące ulotki, jest oprawiona w ramę kopia Siedzącego Arlekina Picassa – i nic poza tym, co by nie było, instytucjonalnym badziewiem, muzakiem dla oczu. Bez odgłosu kroków ma się wrażenie, że drzwi po prostu przesuwają się bokiem. Cisza ma w sobie coś z pogróżki. Cały ten klockowaty budynek działa na Hala jak skondensowana pogróżka żywej istoty, która woli pozostać w ukryciu. Gdyby poprosić teraz Hala o opisanie, co czuje, kiedy tak szuka pokoju 32A, zdobyłby się najwyżej na odpowiedź, że wolałby się znajdować gdzie indziej i czuć inaczej, niż się czuje. Z ust leje mu się ślina. Szklanka jest w jednej trzeciej pełna i ciąży mu w dłoni, niefajny też przedstawia widok. Parę razy nie wcelował do szklanki i splamił płowy dywan ciemną śliną. Po dwóch zakrętach pod kątem 90 stopni jest oczywiste, że korytarz obiega parter budynku idealnym kwadratem. Hal nigdzie nie dostrzegł schodów ani wyjść do klatek schodowych. Nieelegancko opróżnia szklankę NASA do doniczki z kauczukowcem brazylijskim. Możliwe, że budynek Q.R.S. jest jedną z tych osławionych kostek Rubika, która wygląda na topologicznie niezdeformowaną, ale w istocie poruszanie się po niej wewnątrz jest niemożliwością. Ale za trzecim rogiem numery zaczynają się od 18 i oto Hal słyszy głosy, albo bardzo dalekie, albo bardzo stłumione. Broszurę AN niesie przed sobą niczym krucyfiks. Ma przy sobie około 50$ USA i jeszcze 100$ w walucie onańskiej z orłem, liściem i miotłą – nie ma pojęcia, ile może wynosić wpisowe. Jedno jest pewne: Q.R.S. nie nabyła pierwszorzędnej działki w Natick i luksusowej usługi architekta Minimalisty Geometrycznego ze Szkoły São Paulo za altruistyczną dobrą wolę.

Drewnopodobne drzwi pokoju 32A były równie emfatycznie zamknięte jak wszystkie inne, ale to zza nich dochodziły stłumione głosy. W broszurze stało, że Zebranie zaczyna się o 17:30, a była dopiero 17:20 czy coś około, więc Hal uznał, że głosy mogą oznaczać jakąś przedzebraniową orientację dla ludzi, którzy przyszli po raz pierwszy, niezobowiązująco, tak tylko, żeby wybadać grunt. Więc Hal nie puka.

Wciąż ma ten uparty nawyk wykonywania gestu poprawiania krawata przed wejściem do nieznanego pomieszczenia.

Wyłączając brak cienkich gumowych osłonek, klamki w Quabbin Recovery Systems są takie same jak w EAT – płaskie mosiężne sztabki zespolone z mechanizmem zapadki, tak że w celu otwarcia drzwi trzeba nacisnąć sztabę w dół, a nie coś przekręcić.

A jednak Zebranie najwyraźniej jest już w toku. Grupa nie jest dość duża, aby stworzyć klimat anonimowości czy niezobowiązującego podglądactwa. Dziewięciu lub dziesięciu dorosłych mężczyzn siedzi w ciepłym pokoju na pomarańczowych plastikowych krzesłach z nogami ze stalowych rurek. Każdy z mężczyzn ma brodę, każdy jest ubrany w spodnie chinos i sweter i wszyscy siedzą w ten sam sposób – nogi skrzyżowane po indiańsku, dłonie na kolanach, stopy pod kolanami – i wszyscy są w samych skarpetkach, a obuwia i zimowych kurtek nigdzie nie widać. Hal ostrożnie domyka drzwi i prześlizguje się wzdłuż ściany na wolne krzesło, cały czas ostentacyjnie dzierżąc w górze broszurkę o Zebraniach. Krzesła nie są rozstawione w jakimś dostrzegalnym porządku, a ich pomarańczowy kolor gryzie się z kolorystyką pokoju, którego ściany i sufit pokrywają barwy sosu Tysiąc Wysp – który to deseń ma dla Hala trudno uchwytne, ale niemiłe skojarzenia – ponad dakronowym dywanem w odcieniu lwiej skóry. Ciepłe powietrze w 32A jest nasycone CO2 i nieprzyjemnie pachnie miękkimi ciałami mężczyzn w średnim wieku bez obuwia – stęchły, mięsisty, serowaty fetor, jeszcze bardziej mdlący niż smród w szatni EAT po teksańsko-meksykańskiej fieście pani Clarke.

Jedyny uczestnik Zebrania, który reaguje na wejście Hala, siedzi w przedniej części sali i Hal musiałby go nazwać niemal chorobliwie kulistym, gdyż jego ciało, prawie że dorównujące rozmiarom Leitha, ma kształt globusa zwieńczonego mniejszym, ale też sporym globusem; jego skarpetki mają deseń w kratę, a nogi nie pozwalają się do końca skrzyżować, tak że facet wygląda, jakby miał zaraz runąć do tyłu razem z krzesłem, ale uśmiecha się ciepło do zimowej kurtki Hala i szklanki NASA, gdy Hal dyskretnie siada i opuszcza się jak najniżej. Krzesło kulistego mężczyzny ustawione jest pod małą białą tablicą do pisania flamastrem Magic Marker, a wszystkie inne krzesła obrócone są mniej więcej przodem do niego, i mężczyzna ten trzyma w jednej ręce Magic Marker, a w drugiej tuli do piersi coś, co wygląda na pluszowego misia, i ubrany jest w spodnie chinos i norweski sweter dziergany w warkocze, koloru grzanki. Włosy blond z gatunku woskowatych, jasne brwi i nieprzyjemnie jasne rzęsy, mocno zaczerwieniona twarz prawdziwego Norwega i bródka typu imperial, nawoskowana w szpic, tak że wygląda jak urąbany fragment gwiazdy. Nie ma wątpliwości, że ten chorobliwie kulisty blondyn prowadzi Zebranie, może to być wysokiej rangi przedstawiciel Anonimowych Narkomanów, więc to do niego Hal mógłby się zwrócić w sprawie tekstów, które powinien zakupić i przestudiować. Ale to po Zebraniu.

Inny mężczyzna w średnim wieku, też z przodu sali, siedzi i płacze – on również przytula coś, co wygląda na misia.

Brwi przewodniczącego blondyna poruszają się z góry na dół, gdy mówi:

– Chciałbym zaproponować, abyśmy wszyscy, jak mężczyźni, mocno przytulili nasze misie i pozwolili naszemu Wewnętrznemu Niemowlęciu bez oceniania posłuchać, jak Wewnętrzne Niemowlę Kevina wyraża żal i poczucie straty.

Mężczyźni siedzą pod subtelnie różnymi kątami wobec Hala, który kuli się nisko pod ścianą w drugim od końca rzędzie, ale dyskretne zapuszczenie żurawia pozwala stwierdzić, że wszyscy ci faceci z klasy średniej, co najmniej po trzydziestce, tulą pluszowe misie do osłoniętych swetrami piersi – i to identyczne pluszowe misie, pulchne i brązowe, z rozłożonymi łapkami i z małym czerwonym sztruksowym języczkiem sterczącym z pyszczka, tak że misie wyglądają na podduszone. W sali panuje teraz groźna cisza, w której słychać tylko seplenienie grzejników i szlochanie Kevina, no i plusk śliny Hala lądującej na dnie pustej szklanki trochę głośniej, niż Hal by sobie tego życzył.

Kark płaczącego mężczyzny, który kurczowo ściska misia i buja się na pośladkach, robi się coraz czerwieńszy.

Hal założył dobrą kostkę na kolano drugiej nogi i kiwa białą stopą, przyglądając się odciskowi na wielkim palcu i wsłuchując w szloch zasmarkanego Kevina. Kevin obciera nos nasadą dłoni, całkiem jak Młodsi Kumple w EAT. Hal się domyśla, że łzy i misie mają jakiś związek z odstawieniem dragów i że Zebranie zbliża się prawdopodobnie do omówienia narkotyków i metod ich odstawienia na pewien czas bez nieopisanego poczucia żalu i straty, a może przynajmniej padną jakieś dane o przewidywanej długości trwania wrednego uczucia po odstawieniu dragów, zanim system nerwowy i gruczoły ślinowe wrócą do normy. Mimo że Wewnętrzne Niemowlę brzmi jak coś niewygodnie zbliżonego do budzącego postrach Wewnętrznego Dziecka dr Dolores Rusk, Hal byłby gotów się założyć, że tutaj, u Anonimowych Narkomanów, zwrot ten używany jest jako pieszczotliwy synonim czegoś takiego jak „limbiczny komponent Centralnego Układu Nerwowego” lub „część naszej kory mózgowej, która nie jest do końca pogrążona w poczuciu żalu i straty po odstawieniu dragów, które do tej pory sekretnie pozwalały nam przetrwać dzień” bądź też jakieś inne afirmatywne i krzepiące pojęcie tego rodzaju. Hal nakazuje sobie zachować obiektywizm i nie formułować żadnych sądów, dopóki nie otrzyma twardych danych, żywiąc przy tym desperacką nadzieję na pojawienie się jakiegoś uczucia nadziei.

Dwuglobusowy przewodniczący ułożył dłonie w klatkę i oparł je na głowie swojego pluszowego misia, oddychając powoli i równo i dobrotliwie obserwując Kevina spod jasnych brwi – wygląda w tej chwili jak jakiś Budda-jako-kalifornijski-surfer-ziom. Przewodniczący robi łagodny wdech i mówi:

– Energie, jakie wyczuwam w tej grupie, są energiami bezwarunkowej miłości i akceptacji dla Wewnętrznego Niemowlęcia Kevina.

Nikt inny nic nie mówi i przewodniczący nie zdradza potrzeby czyjegokolwiek mówienia. Spogląda w dół na klatkę, którą jego dłonie tworzą na misiu, i zaczyna subtelnie zmieniać kształt tej klatki. Ten facet Kevin, którego kark pomiędzy kołnierzykiem koszuli a rąbkiem włosów jest w tej chwili nie tylko czerwony jak burak, ale w dodatku świecący od potu z zażenowania, szlocha jeszcze głośniej, usłyszawszy o afirmacji miłości i wsparcia. Wysoka chrypka kulistego przewodniczącego ma ten sam nudno dydaktyczny zaśpiew, co chrypka Rusk, tak jakby zawsze przemawiał do niezbyt rozgarniętego dziecka.

Po kolejnej chwili zabawy klatką i głębokiego oddychania przewodniczący podnosi wzrok, rozgląda się, kiwa głową niczemu i mówi:

– Może byśmy tak wszyscy nazwali nasze obecne uczucia wobec Kevina i podzielili się naszą obecną troską o niego i jego Wewnętrzne Niemowlę, w jego cierpieniu.

Głos zabierają różni brodacze ze skrzyżowanymi nogami:

– Kocham cię, Kevin.

– Nie oceniam cię, Kevin.

– Wiem dokładnie, jak się czujecie, ty i twoje WN.

– Czuję, że jesteś mi naprawdę bliski.

– Czuję w tej chwili mnóstwo miłości dla ciebie, Kevin.

– Płaczesz za dwóch, człowieku.

– Kevin Kevin Kevin Kevin Kevin.

– Nie czuję, żeby twój płacz był choć odrobinę niemęski czy żałosny, stary.

W tym właśnie momencie Hal zaczyna naprawdę tracić wymuszony obiektywizm i otwartość umysłu i mieć osobiście złe przeczucia wobec tego Zebrania Anonimowych Narkomanów (AN), które sprawia wrażenie mocno rozkręconego i nie jest ani trochę zgodne z jego wyobrażeniem o tym, jak będzie wyglądało dające choćby odrobinę nadziei Zebranie antynarkotykowe. Bardziej już przypomina jakieś spotkanie o charakterze kosmetyczno-psychologicznym. Nie wspomniano jak dotąd o żadnej Substancji ani o żadnym objawie po odstawieniu Substancji. I żaden z tych facetów nie wygląda na jego oko, jakby kiedykolwiek zażył cokolwiek mocniejszego niż wino z sokiem, a i to od czasu do czasu.

Ponury nastrój Hala pogłębia się, gdy kulisty mężczyzna wychyla się niebezpiecznie w bok i otwiera rodzaj skrzyni na zabawki, która stoi pod tablicą koło jego krzesła, i wyjmuje z tej skrzyni tani plastikowy przenośny odtwarzacz CD, i ustawia go na wieku skrzyni, skąd urządzenie zaczyna emitować przyciszoną, ociekającą lukrem ambientową muzykę z centrów handlowych, z przewagą wiolonczeli i sporadycznym udziałem harf oraz dzwonków. Muzyka rozprzestrzenia się po przegrzanej salce jak stopione masło, a Hal osuwa się jeszcze niżej na pomarańczowym krześle i wbija wzrok w emblemat kosmosu i rakiety kosmicznej na swojej szklance NASA.

– Kevin? – odzywa się przewodniczący na tle muzyki. – Kevin? – Ręka szlochającego leży na jego twarzy jak pająk i Kevin nawet nie zaczyna podnosić wzroku, dopóki przewodniczący nie powtórzył kilkakrotnie, bardzo słodko i uprzejmie: – Kevin, czy jesteś gotów spojrzeć na resztę grupy?

Czerwony kark Kevina marszczy się, gdy Kevin patrzy przez palce na blond przywódcę.

Przywódca znów zrobił klatkę na zgniecionej głowie swojego biednego misia.

– Mógłbyś się podzielić tym, co czujesz, Kevin? – pyta. – Możesz to nazwać?

Głos Kevina jest stłumiony przez dłoń, za którą Kevin się chowa.

– Czuję porzucenie mojego Wewnętrznego Niemowlęcia i dotkliwą stratę, Harv – mówi na urywanym oddechu. Ramiona jego bordowego swetra drgają. – Czuję, że moje Wewnętrzne Niemowlę stoi w łóżeczku, wczepione w szczeble barierki, i wygląda przez kraty… przez szczeble bariery łóżeczka, i płacze za Mamuś i Tatusiem, bo chce, żeby je przytulili i nakarmili. – Kevin wydaje dwa szlochy na bezdechu. Jedna jego ręka tak mocno przytula siedzącego na kolanach misia, że Halowi się zdaje, iż widzi wypełnienie wyłażące po trochu z pyska wokół języka pluszowego zwierzęcia, a stalaktyt przezroczystego, łzawego smarka zwisa z nosa Kevina o mm od ciemienia duszonego misia. – Ale nikt nie przychodzi! – łka Kevin. – Nikt nie przychodzi. Czuję się sam z moim misiem i mobilem z plastikowymi samolocikami, i gryzaczkiem.

Wszyscy kiwają głowami w sposób potakujący i bolesny. Nie ma dwóch bród o jednakiej bujności i kształcie. Po sali słychać kilka innych szlochów. Wszystkie misie patrzą tępo przed siebie.

Nieme potakiwanie przewodniczącego jest powolne i medytacyjne.

– A możesz podzielić się teraz z grupą swoimi potrzebami, Kevin?

– Podziel się, Kevin, proszę – mówi szczupły facet siedzący koło czarnej szafy na akta, który wygląda na weterana siedzenia po indiańsku na twardych plastikowych krzesłach.

Muzyka dalej leci, leci absolutnie donikąd, jak Philip Glass na quaalude’ach.

– Mamy tutaj do wykonania pewną pracę – mówi przewodniczący na tle muzyki, przyciskając dłoń do dużego policzka na znak głębokiego namysłu. – Mamy pracować nad naszą dysfunkcyjną biernością i tendencją do oczekiwania w milczeniu, aż potrzeby naszego Wewnętrznego Niemowlęcia zostaną w sposób magiczny zaspokojone. Energia, jaką czuję teraz w tej grupie, mówi mi, że grupa wspierająco prosi Kevina, aby zaopiekował się swoim Wewnętrznym Niemowlęciem, nazywając głośno jego potrzeby i dzieląc się tym z grupą. Czuję też, że wszyscy jesteśmy świadomi tego, jak ryzykowna i obnażająca musi wydawać się teraz Kevinowi perspektywa głośnego nazwania tych potrzeb.

Wszyscy mają śmiertelnie poważne miny. Paru facetów masuje misiom brzuszki, jakby były w ciąży. Jedyną Infantylną rzeczą, jaką czuje w sobie Hal, jest burczenie w brzuchu po ekspresowym spożyciu dwóch otrębowych muffinów bez popicia. Smark u nosa Kevina drży i się huśta. Szczupły gość, który poprosił Kevina o podzielenie się, macha po dziecinnemu łapkami swojego pluszowego misia. Hal czuje, jak fala mdłości podchodzi mu do ust razem ze śliną.

– Prosimy cię, żebyś nazwał to, czego twoje Wewnętrzne Niemowlę potrzebuje w tej chwili najbardziej na świecie – mówi przewodniczący do Kevina.

– Miłości i przytulenia! – kwili Kevin i szlocha jeszcze głośniej. Jego łzawy smark jest teraz cienką srebrną nitką łączącą nos Kevina z mechatym czubkiem głowy misia. Mina misia wydaje się Halowi z sekundy na sekundę coraz upiorniejsza. Hal zastanawia się, jaką etykietę przewiduje AN w kwestii nagłego powstania z miejsca i wyjścia w połowie czyjegoś Niemowlęcego wyznania potrzeby. Tymczasem Kevin mówi, że jego Wewnętrzne Niemowlę zawsze miało nadzieję, że pewnego dnia Mamuś i Tatuś zajmą się nim, przytulą i pokochają. Lecz oni, mówi, od samego początku wcale się nim nie zajmowali, pozostawiając jego i brata z latynoskimi nianiami, sami zaś zajmowali się każde swoją pracą oraz rozmaitymi psychoterapiami i grupami wsparcia. Wyznanie tego trwa dość długo z racji pociągania zasmarkanym nosem i nagłych łkań. A potem, mówi dalej Kevin, zanim ukończył osiem lat, rodzice całkiem zniknęli, umarli, przygnieceni spadającym na skutek awarii helikopterem monitorującym ruch uliczny na Jamaica Way, gdy jechali na Terapię Par.

Na te słowa spuszczona głowa Hala wraca raptownie do pionu, z owalem zgrozy na ustach. Hal nagle uświadomił sobie, że ten gość, który siedzi pod takim kątem, że Hal widzi tylko skrawek jego profilu, to przecież Kevin Bain, starszy brat Marlona Baina z Dedham, MA, dawnego partnera jego brata Orina od debla i chemicznych psot, jeszcze z czasów EAT, który, kiedy Hal ostatni raz o nim słyszał, zrobił dyplom MBA na Whartonie i dorobił się majątku, instalując automaty do gry w Symulowaną Rzeczywistość po całym Południowym Wybrzeżu, i to jeszcze Przed Sponsoringiem Czasu, kiedy panował szał na Symulowaną Rzeczywistość, zanim wizory InterLace i kartridże cyfrowe umożliwiły widzom tworzenie własnych Symulacji w zaciszu domowym i zjawisko to spowszedniało[335]. Ten sam Kevin Bain, którego dziecięcym hobby było zapamiętywanie harmonogramów amortyzacji kapitału IRS, a dorosłym superszaleństwem[336] wrzucanie dodatkowych pianek marshmallow do wieczornego kakao i który nie poznałby się na rekreacyjnym narkotyku, nawet gdyby takowy podszedł i wsadził mu palec w oko. Hal zaczyna rozglądać się za możliwością wyjścia. Jedyne drzwi to te, którymi wszedł, na widoku większej części pokoju. Okien nie ma w ogóle.

Hal ze zgrozą uświadamia sobie szereg rzeczy. To nie jest żadne antynarkotykowe Zebranie AN. To jest jedno z tych Zebrań o męskich sprawach organizowane przez Ruch Mężczyzn, na jakie chadzał ojczym K.D. Coyle’a, a Coyle lubił je parodiować na treningach, trzymając trzonek rakiety między nogami i wrzeszcząc:

– Zadbajcie o niego! Uszanujcie kontakt z nim!

Kevin Bain wyciera nos głową biednego misia i mówi, że nie zanosi się na to, aby życzenie jego Wewnętrznego Niemowlęcia miało kiedyś zostać spełnione. Rozlazła muzyka na wiolonczeli brzmi jak muczenie markotnej krowy, zmartwionej może tym, w co wdepnęła.

Oczywiście, kulisty człowieczek, którego dłoń odcisnęła ślad na jego miękkim policzku, prosi nieszczęsnego Kevina Baina, by mimo wszystko uszanował i nazwał głośno życzenie swojego zranionego WN, mówiąc: „Proszę was, Mamuś i Tatusiu, ukochajcie mnie i przytulcie” – i to kilka razy, co Kevin Bain wykonuje, bujając się lekko na krześle, a jego głos ma teraz w sobie nutę starego dobrego zażenowania osoby dorosłej, nie licząc spazmatycznych szlochów. Paru innych obecnych w sali mężczyzn ociera wolne od narkotyków oczy o czystych białkach łapkami pluszowych misiów. Hal z bólem przypomina sobie rzadko widywane saszetki typu Ziploc z hydroponiczną marihuaną pochodzącą z Humboldt County, którą Pemulis otrzymywał od czasu do czasu via FedEx od swojego handlowego odpowiednika w Akademii Rolling Hills, skulone płowe pączki, tak duże i pękate od żywicy Delta-9, że saszetki wyglądały dokładnie jak te łapki pluszowych misiów. Siorbanie, które słychać za jego plecami, okazuje się odgłosem wydawanym przez starszego mężczyznę o łagodnym obliczu, zajadającego jogurt z plastikowego kubeczka. Hal po raz kolejny sprawdza dane o Zebraniu w broszurce MBRO, którą mu dała dziewczyna. Zauważa, że broszurka ma na kilku stronach czekoladowy odcisk kciuka, a dwie kartki są zlepione czymś na amen, możliwe, że zeschłym smarkiem; zauważa też datę na okładce broszurki: styczeń Roku Produktów Mleczarskich z Serca Ameryki, czyli prawie dwa lata temu, i nie jest wykluczone, że tępo wroga, bezzębna dziewczyna z ośrodka The Ennet okertwangowała go, dając mu przedatowany i bezużyteczny przewodnik MBRO.

Kevin Bain dalej powtarza w kółko: „Proszę was, Mamuś i Tatusiu, ukochajcie mnie i przytulcie” z jakimś takim monotonnym patosem. Nasilające się seplenienie w „proszę” jest zapewne performatywną inwokacją Wewnętrznego Niemowlęcia. Łzy i inne ciecze płyną i kapią. Oczy ciepłego kulistego przewodniczącego Harva szklą się wilgotnym błękitem. Wiolonczela ze skanera CD przeszła w półjazzowe pizzicato, które wchodzi w oksymoroniczną relację z nastrojem sali. Hal co pewien czas wdycha mdląco gorące powietrze zalatujące cywetą, które sygnalizuje bliską obecność kogoś, kto chowa grzybicę stóp pod skarpetkami. To tajemnicza sprawa, że sala 32A nie ma okien, zwłaszcza w kontekście bogatej przydymionej brązowej fenestracji, którą Hal widział z zewnątrz klocka QRS. Broda mężczyzny jedzącego jogurt należy do tych małych prostokątnych, które łatwo utrzymać poza krawędzią kubka. Włosy Kevina Baina z tyłu i boku głowy są pozlepiane w przepocone strąki – efekt gorąca panującego w sali i Niemowlęcych emocji.

Przez całe niemowlęctwo i wiek wczesnodziecięcy Hal był bezustannie przytulany, huśtany i zapewniany cienkim głosem o miłości, więc czuje, że mógłby powiedzieć Wewnętrznemu Niemowlęciu K. Baina, iż przytulanie i zapewnienia o miłości nie gwarantują ani emocjonalnej integralności, ani wolności od Substancji. Hal łapie się na tym, że wręcz zazdrości człowiekowi, który czuje, że ma jakieś wytłumaczenie swojego popierdolenia i zwala winę na rodziców. Nawet Pemulis nie obwiniał swojego zmarłego ojca, pana Pemulisa, który raczej nie był Fredem MacMurrayem amerykańskich ojców. Inna rzecz, że Pemulis nie uważał się za popierdolonego ani za niewolnego w odniesieniu do Substancji.

Buddopodobny blondas Harv w ozdobnej dzianinie, który teraz huśta swojego misia na kolanie, spokojnie zapytuje Kevina Baina, czy jego Wewnętrzne Niemowlę poczuło, że Mamuś i Tatuś kiedyś staną nad łóżeczkiem, by zaspokoić jego potrzeby.

– Nie – mówi Kevin bardzo cicho. – Nie poczuło, Harv.

Przewodniczący machinalnie zmienia układ rozłożonych łapek swojego misia i miś wygląda, jakby do kogoś machał lub się poddawał.

– Czy wydaje ci się, Kevin, że mógłbyś poprosić kogoś z grupy, żeby cię ukochał i przytulił w zastępstwie?

Tył głowy Kevina Baina pozostaje nieruchomy. Cały układ trawienny Hala doznaje skurczu wobec perspektywy oglądania dwóch brodatych dorosłych mężczyzn w swetrach i skarpetkach imitujących tulenie Niemowlęcia. Hal zaczyna się zastanawiać, dlaczego właściwie nie udaje paskudnego ataku kaszlu i nie pryska z QRS-32A z pięścią przy ustach.

Harv wymachuje teraz łapkami misia w tył i w przód i przemawia piskliwie, jak postacie w kreskówkach, udając, że jego miś pyta misia Kevina Baina, czy nie zechciałby wskazać w grupie mężczyzny, którego Kevin Bain najchętniej widziałby in loco parentis w akcie przytulania go i kochania. Hal spluwa po cichutku na ściankę szklanki i wyrzuca sobie w duchu, że przejechał bez kolacji 50 km, żeby słuchać, jak kulisty mężczyzna w kraciastych skarpetkach udaje, że jego pluszowy misio mówi po łacinie, lecz gdy podnosi wzrok znad szklanki, ciarki przechodzą mu po plecach, bo widzi, że Kevin Bain obrócił się po indiańsku na krześle i podnosi misia pod pachy, całkiem jak ojciec podnoszący malca na publicznym występie czy paradzie, obracając podduszonego pluszaka to w jedną, to w drugą stronę, skanując nim całą salę – Hal częściowo zasłania twarz dłonią i udaje, że drapie się w brew, modląc się, żeby go nie rozpoznano – i w końcu manipuluje misiową łapą tak, że pulchna brązowa mechata dłoń bez palców wskazuje prosto w kierunku Hala. Hal kuli się w ataku kaszlu, na wpół tylko udawanym, przebiegając w myślach drzewa decyzyjne dotyczące chytrych pretekstów do ucieczki.

Tak jak i jego młodszy brat, Marlon Bain, Kevin Bain jest niskim grubasem o smagłym obliczu. Wygląda trochę jak przerośnięty troll. I ma tę samą skłonność do ciągłego niewiarygodnie obfitego pocenia się, z powodu której zawsze, na korcie i poza kortem, wydawał się Halowi podobny do oślizłej ropuchy, która siedzi przycupnięta w wilgotnym cieniu i nie mruga. Z tą tylko różnicą, że małe błyszczące oczka Kevina Baina są dodatkowo czerwone i spuchnięte od płaczu przy ludziach i Kevin łysieje na skroniach, co sprawia, że ma wydatny wdowi szpic, i zdaje się, że nie poznał wyrośniętego Hala, i celuje łapą misia – co Hal uświadamia sobie, gdy już prawie połknął bryłkę kodiaka – wcale nie w Hala, tylko w siedzącego za nim starszego gościa o łagodnej twarzy i kanciastej brodzie, który trzyma łyżeczkę intensywnie różowego jogurtu przed otwartym pyszczkiem misia, na styku z wystającym czerwonym sztruksowym języczkiem, udając, że karmi pluszaka. Hal ze stoickim spokojem umieszcza szklankę NASA między nogami, podkłada obie dłonie pod siedzisko krzesła i razem z krzesłem przeskakuje po kawałeczku poza linię wzroku i tranzytu pomiędzy Kevinem Bainem a jogurtowcem. Harv z przodu sali daje jogurtowcowi skomplikowany znak ręką, żeby nic nie mówił i nie ruszał się ze swojego pomarańczowego krzesła w ostatnim rzędzie, choćby nie wiem co; a po chwili, gdy Kevin Bain przekręca się, nie rozplatając nóg, z powrotem twarzą do frontu sali, Harv gładko zamienia znak ręką w gest przygładzania włosów. Gest ten staje się szczery i pełen namysłu, kiedy przewodniczący kilkakrotnie oddycha głęboko. Muzyka powróciła do pierwotnej usypiającej narkozy.

– Kevinie – mówi Harv – ponieważ jest to ćwiczenie grupowe z bierności i potrzeb Wewnętrznego Niemowlęcia i ponieważ wybrałeś Jima jako tego członka grupy, od którego czegoś potrzebujesz, chcemy teraz, żebyś poprosił na głos Jima o zaspokojenie twoich potrzeb. Poproś go, żeby podszedł do ciebie, przytulił cię i ukochał, ponieważ twoi rodzice nigdy nie przyjdą. Nigdy, Kevin.

Kevin Bain wydaje zbolały odgłos i na powrót zasłania dłonią swoją dużą, smagłą twarz.

– Odważ się, Kev! – woła ktoś siedzący koło plakatu z Bly.

– Jesteśmy z tobą i cię wspieramy – mówi gość siedzący przy szafie na akta.

Hal zaczyna przewijać w myślach alfabetyczny spis odległych miejsc, w których wolałby być w tej chwili. Nawet jeszcze nie doszedł do Addis-Abeby, gdy Kevin Bain ulega i zaczyna bardzo cicho i niepewnie prosić Jima o łagodnej twarzy, który odstawił jogurt, ale misia nie, żeby do niego podszedł i ukochał go, i przytulił. Zanim Hal zdążył wyobrazić sobie, że koziołkuje z wodospadu American Falls na południowym krańcu Wklęsłości w przerdzewiałej starej beczce po toksycznych odpadach, Kevin Bain poprosił Jima jedenaście coraz głośniejszych razy, żeby przyszedł go przytulić, bez skutku. Starszy z nich dwóch siedzi murem na swoim miejscu i przyciska do siebie misia z językiem umazanym jogurtem, a minę ma w pół drogi między łagodną a bezmyślną.

Hal nigdy wcześniej nie widział tryskających łez. Łzy wypływają Bainowi z oczu, tryskają na odległość kilku centymetrów i dopiero zaczynają kapać. Wyraz jego twarzy jest skrzywioną i rozciągniętą w płaczu miną małego dziecka w skrajnej rozpaczy, żyły na szyi wyszły mu na wierzch, a pociemniała twarz wygląda jak jakaś wielka rękawica bejsbolisty. Z górnej wargi zwisa lśniąca kurtyna smarków, a dolną wargę ogarnął chyba atak epilepsji. Hal stwierdza, że twarz dorosłego człowieka w histerii jest na swój sposób zniewalająca. Zdaje się, że od pewnego stadium histerycznego żalu nie sposób odróżnić po twarzy od histerycznej wesołości. Hal wyobraża sobie, że patrzy na Baina szlochającego na białej plaży przez lornetkę z balkonu chłodnego, półmrocznego pokoju hotelowego na Arubie.

– On nie przychodzi! – kwili wreszcie Kevin do przewodniczącego.

Przewodniczący Harv skłania głowę, drapie się po brwi i potwierdza, że na to wygląda. Udaje, że w zdumieniu gładzi capią bródkę, i retorycznie zapytuje, na czym właściwie polega problem, dlaczego łagodny, sądząc z twarzy, Jim nie przychodzi automatycznie na wołanie.

Kevin Bain już prawie wybebesza swojego biednego misia z upokorzenia i frustracji. Wygląda na to, że wszedł głęboko w swoją personę Niemowlęcia, więc Hal żywi niejaką nadzieję, że zebrani w sali faceci mają jakieś procedury gwarantujące przywrócenie Baina do wieku przynajmniej szesnastu lat, zanim usiądzie on za kierownicą, żeby jechać do domu. Tymczasem muzyka z CD wzbogaciła się o kotły i zawadiacki kornet, dzięki czemu nareszcie pomału nabiera tempa, zmierzając albo do kulminacji, albo do końca płyty.

Różni członkowie grupy zaczęli już wykrzykiwać do Kevina Baina, że potrzeby jego Wewnętrznego Niemowlęcia nie są zaspokajane, że takie bierne siedzenie i błaganie, żeby miłość sama do niego przyszła, nie zaspokoi jego potrzeb, że Kevin musi wymyślić jakiś aktywny sposób zaspokajania potrzeb swojego Wewnętrznego Niemowlęcia, że jest mu to winien. Ktoś krzyknął: „To Twój Skarb!”. Ktoś inny zawołał: „Daj Mu To!”. Hal spaceruje mentalnie po Via Appia w jasnym Eurosłońcu, zajadając cannoli, kręcąc rakietami Dunlopa jak sześciostrzałowcami, napawając się słońcem i ciszą pod czaszką i normalnym wydzielaniem śliny.

Niebawem pełne wsparcia zachęty mężczyzn przeniosły się na wszystkich obecnych w sali z wyjątkiem Harva, Jim i Hal skandują „Daj Mu To! Daj Mu To!” w tym samym grupowo męskim zagrzewającym metrum co „Wal szota!” albo „Teraz Gol!”.

Kevin Bain wyciera nos w rękaw i pyta olbrzymiego przewodniczącego Harva, co ma zrobić w celu zaspokojenia potrzeb swojego Niemowlęcia, skoro osoba, którą wybrał do ich zaspokojenia, nie chce przyjść.

Przewodniczący tymczasem zaplótł ręce na brzuchu i oparł się wygodnie, uśmiechnięty, usadowiony po indiańsku, z językiem za zębami. Jego miś siedzi na czubku pagórka brzucha ze sztywno rozłożonymi nóżkami, tak jak siadują misie na półkach. Hal odnosi wrażenie, że O2 w 32A jest teraz zużywane w dzikim tempie. Nie to co chłodne, zalatujące owcą bryzy z Wyspy Wniebowstąpienia na Atlantyku Południowym. Mężczyźni w sali wciąż skandują: „Daj Mu To!”.

– Chodzi wam o to, żebym aktywnie sam podszedł do Jima i poprosił go o przytulenie – mówi Kevin Bain, trąc oczy knykciami.

Przewodniczący uśmiecha się niemrawo.

– Zamiast biernie nakłaniać Jima, żeby przyszedł do mnie – dodaje Kevin Bain, którego łzy prawie obeschły, a pot nabrał lepkiego połysku prawdziwego potu ze strachu.

Harv okazuje się należeć do ludzi, którzy potrafią unieść jedną brew, nie unosząc drugiej.

– Podjęcie ryzyka aktywnego podejścia do kogoś, kto może dać ci to, czego potrzebuje twoje Niemowlę, wymagałoby prawdziwej odwagi, miłości i oddania twojemu Wewnętrznemu Niemowlęciu – mówi cicho. Odtwarzacz CD od jakiegoś czasu gra wiolonczelową wersję arii I Don’t Know (How to Love Him) z pewnej starej opery, której Lyle słuchał czasem po nocach w siłowni z pożyczonych od ludzi odtwarzaczy. Lyle i Marlon Bain, przypomina sobie Hal, byli szczególnie zżyci.

Trymetr męskiego skandowania uległ redukcji do stłumionego jednosylabowego „Daj, Daj, Daj, Daj, Daj”, a Kevin Bain powoli i z wahaniem rozprostowuje nogi i wstaje z pomarańczowego krzesła, zwracając się twarzą do Hala i nieruchomego faceta, który siedzi za Halem, tego Jima. Bain zaczyna powoli zbliżać się do nich udręczonym krokiem mima odgrywającego przeprawę pod wiatr w ulewnym deszczu. Hal wyobraża sobie, że płynie leniwie stylem grzbietowym na Azorach, wypuszczając z ust cytologiczny pióropusz szklistej wody. Odchylił się na krześle tak, że prawie spada, jak najdalej od linii tranzytu Kevina Baina, i pilnie wpatruje się w brązową zawiesinę na dnie szklanki. Jego cicha modlitwa o nierozpoznanie przez cofającego się w rozwoju Kevina Baina jest, o ile dobrze pamięta, pierwszą naprawdę desperacką i szczerą modlitwą, jaką zmawiał, odkąd przestał nosić piżamki ze stópkami.

– Kevinie? – woła cicho Harv z przedniej części sali. – Czy to ty posuwasz się aktywnie w kierunku Jima, czy też robi to Niemowlę wewnątrz ciebie, to, które ma potrzeby?

– Daj, Daj, Daj! – skandują brodacze, niektórzy rytmicznie wznosząc wymanikiurowane pięści.

Bain spogląda to na Harva, to na Jima, ssąc palec w niepewności.

– Czy tak posuwa się Niemowlę, które czegoś chce, Kevinie? – pyta Harv.

– Idź na całość, Kevinie! – wykrzykuje mężczyzna z bujną brodą.

– Wypuść Niemowlę!

– Pozwól iść swojemu Niemowlęciu, Kev.

Więc najżywszym, najbarwniejszym wspomnieniem, jakie Hal zachowa z Nieantynarkotykowego Zebrania, na które przez pomyłkę, śliniąc się obficie, jechał 50 km, będzie obraz starszego brata partnera Orina od debla raczkującego po dakronowym dywanie, z trudem, bo jedną ręką tuli do piersi misia, tak że niejako zapada się i wynurza, pełznąc na czworakach (a właściwie trzyrakach) w stronę Hala i siedzącego za Halem zaspokajacza potrzeb; kolana Baina żłobią w dywanie dwie blade koleiny, zadarta głowa chwieje się na giętkiej szyi, wzrok sięga gdzieś ponad i poza Hala, a mina jest nie do opisania.

***

Sufit oddychał. Wybrzuszał się i cofał. Nabrzmiewał i spłaszczał. Pokój znajdował się na Oddziale Urazowym Szpitala św. Elżbiety. Ilekroć na niego spojrzał, sufit nabrzmiewał, a potem się spłaszczał, lśniący jak płuco. Gdy Don był dorodnym dziecięciem, matka zamieszkała z nim w domku na plaży zaraz za wydmami w Beverly. Stać ją było na ten domek, bo miał on w dachu wielką dziurę o poszarpanym brzegu. Pochodzenie dziury nieznane. Nadwymiarowe łóżeczko Gately’ego stało w saloniku domku na plaży, dokładnie pod tą dziurą. Właściciel domków pod wydmami zasłonił cały sufit poliuretanową płachtą. Tym sposobem próbował poradzić sobie z dziurą. Poliuretan wybrzuszał się i wsysał w podmuchach wiatru Północnego Wybrzeża i przypominał jakąś monstrualną wodniczkę, wdychającą i wydychającą nad głową Gately’ego, który leżał pod spodem z szeroko otwartymi oczami. Z nadejściem zimy i nasileniem się wichrów oddychająca poliuretanowa wodniczka zaczęła nabierać charakteru i osobowości. Czteroletni może Gately uznał wodniczkę za żywe stworzenie i nazwał ją Herman, i bał się jej. Nie czuł prawej strony tułowia. Nie mógł się ruszać w dosłownym sensie tego słowa. Szpitalny pokój był mglisty, jak to pokoje w gorączce. Gately leżał na wznak. Podobne do duchów postacie materializowały się na obrzeżach jego widzenia, trwały przez jakiś czas, a potem się dematerializowały. Sufit wybrzuszał się i cofał. Gately’ego bolał w gardle własny oddech. Gardło miał jakby zgwałcone. Zamazana postać w sąsiednim łóżku siedziała bardzo nieruchomo i chyba miała na głowie pudełko. Gately’emu dokuczał nawracający etniczny koszmar senny, w którym włamywał się do domu Człowieka Dalekiego Wschodu, przywiązywał go do krzesła i usiłował zasłonić mu oczy sznurkiem do wiązania paczek, wyciągniętym z szuflady pod jego kuchennym telefonem. Człowiek Dalekiego Wschodu wciąż jednak widział przez sznurek, wpatrywał się w Gately’ego i enigmatycznie mrugał. Poza tym Człowiek Dalekiego Wschodu nie miał nosa ani ust, tylko gładki płat skóry w dolnej części twarzy, odziany zaś był w jedwabny szlafrok i okropne sandały na nieowłosionych nogach.

To, co Gately postrzegał jako cykle świetlne i zdarzenia całkowicie poza normalnym ich ciągiem, było w istocie skutkiem odzyskiwania i tracenia przezeń świadomości. Gately nie zdawał sobie z tego sprawy. Miał raczej wrażenie, że wyłania się spod powierzchni czegoś, by nabrać powietrza, a potem jest spychany z powrotem. Za którymś wyłonieniem stwierdził, że rezydent Tiny Ewell siedzi w fotelu tuż przy jego łóżku. Drobna, szczupła ręka Tiny’ego opierała się na barierce zabezpieczającej, takiej jak przy dziecinnym łóżeczku, a jego podbródek spoczywał na ręce, więc twarz była bardzo blisko Gately’ego. Sufit wybrzuszał się i cofał. Pokój oświetlało jedynie światło wpadające z nocnego korytarza. Pielęgniarki przemykały na tle drzwi w poddźwiękowym obuwiu. Wysoka, przygarbiona postać o wyglądzie ducha pojawiła się po lewej stronie Gately’ego, za łóżkiem zamazanego siedzącego chłopca z kanciastą głową, garbiła się i trzepotała, opierając chyba kość ogonową o parapet ciemnego okna. Sufit zaokrąglił się w dół, a potem znów spłaszczył. Gately obrócił oczy w górę na Ewella. Ewell zgolił swoją tępo zakończoną białą bródkę. Włosy miał tak doszczętnie czyste i białe, że nabrały różowawego odcienia od różowej skóry głowy. Ewell przemawiał do niego nie wiadomo jak długo. Była to pierwsza pełna noc Gately’ego na Oddziale Urazowym Szpitala św. Elżbiety. Nie wiedział, po którym dniu tygodnia nastąpiła ta noc. Jego rytm dobowy był najmniej ważnym z jego osobistych rytmów, które się popieprzyły. Miał uczucie, że prawą stroną ciała tkwi w gorącym betonie. Czuł także mroczne pulsowanie, przypuszczalnie w palcu u nogi. Niejasno myślał o wyjściu do łazienki, czy i kiedy. Ewell był w trakcie wypowiedzi. Gately nie umiał orzec, czy Ewell szepcze. Pielęgniarki przesuwały się przez światło w drzwiach. Ich sneakersy były tak bezgłośne, jakby pielęgniarki posuwały się na kółkach. Solidny cień kogoś w kapeluszu padał ukośnie na posadzkę korytarza tuż za drzwiami, jakby jakaś solidna postać siedziała przy samych drzwiach, pod ścianą, w kapeluszu.

– Moja żona ma swoją osobistą nazwę na duszę: osobowość. Jak w zdaniu: „W twojej osobowości jest coś niepoprawnie mrocznego, Eldredzie Ewell, i dewar’s wydobywa to na wierzch”.

Posadzka korytarza składała się prawie na pewno z białych płytek, mętnie połyskujących nadmiarem pasty w rzęsistym blasku jarzeniówek. Środkiem korytarza biegła czerwona lub różowa linia. Gately nie umiałby powiedzieć, czy Tiny Ewell uważa go za przytomnego, nieprzytomnego czy co.

– W jesiennym semestrze trzeciej klasy podstawówki wpadłem w złe towarzystwo. Tworzyła je grupa twardych synów irlandzkich robotników, przywożonych autobusem z osiedli East Watertown. Zasmarkani, strzyżeni w domu, z wystrzępionymi mankietami, chętni do bitki, zwariowani na punkcie sportu, miłośnicy hokeja na asfalcie – mówił Ewell – a jednak, dziwna sprawa, ja, który nawet nie umiałem się podciągnąć na drążku na egzaminie z wuefu, szybko zostałem przywódcą tej paczki. Robotnicza młodzież podziwiała mnie jak jeden mąż za niesprecyzowane zalety. Stworzyliśmy rodzaj klubu. Naszym strojem organizacyjnym był szary kaszkiet. Siedzibą naszego klubu stała się nieużywana ziemianka przy boisku baseballowym Małej Ligi. Nasz klub otrzymał nazwę Klubu Wyłudzaczy Pieniędzy. W odpowiedzi na moją sugestię przyjęliśmy nazwę opisową, a nie eufemistyczną. Nazwę wymyśliłem ja. Irlandczycy się zgodzili. Widzieli we mnie mózg operacji. Miałem na nich hipnotyzujący wpływ. Brał się on w znacznej mierze z moich uzdolnień retorycznych. Nawet najtwardszy i najbrutalniejszy Irlandczyk szanuje złotoustych. Powołaliśmy nasz klub w konkretnym celu przeprowadzenia lipnej kwesty. Obchodziliśmy po szkole okoliczne domy, dzwoniliśmy do drzwi i wyłudzaliśmy datki na Projekt Nadzieja Młodego Hokeja. Nie było takiej organizacji. Naszą skarbonką na datki była puszka po kawie Chock full o’Nuts z napisem PROJEKT NADZIEJA MŁODEGO HOKEJA, wykaligrafowanym na nieprzezroczystej taśmie klejącej opasującej puszkę. Chłopak, który robił skarbonkę, napisał PROJEKT przez I w pierwszej wersji. Wykpiłem go za ten błąd, a cały klub wytknął go palcami i wyśmiał. Brutalnie. – Ewell wpatrywał się w koślawy granatowy więzienny kwadracik i ukośny krzyż, wytatuowane na przedramionach Gately’ego. – Za jedyne widoczne referencje mieliśmy nakolanniki i kije hokejowe podwędzone z magazynku sali gimnastycznej. Na mój rozkaz trzymaliśmy je wszyscy tak, żeby nie było widać wypalonego wzdłuż każdego kija napisu WŁ. SZ.P. W.WTTN. Jeden z nas nosił pod kaszkietem maskę bramkarza, reszta tylko nakolanniki i starannie ustawione kije. Nakolanniki były z tego samego powodu wywrócone na lewą stronę. Ja nie potrafiłem nawet jeździć na łyżwach, a matka nie pozwalała mi grać w cokolwiek kontaktowego na asfalcie. Nosiłem krawat i po każdym kolejnym wyłudzeniu zaczesywałem na nowo włosy. Byłem rzecznikiem klubu. Papugą, jak mnie nazywała łobuzeria. Wszyscy byli irlandzkimi katolikami. Watertown jest od wschodu do zachodu katolicki, armeński i mieszany. Chłopaki ze wschodniego krańca niemalże nie klęczkach wielbili mój dar ściemniania. Wyjątkowo gładko radziłem sobie z dorosłymi. Dzwoniłem do drzwi, a chłopaki ustawiali się za mną na ganku. Nawijałem o pozbawionej przywilejów młodzieży, duchu współpracy, świeżym powietrzu, znaczeniu współzawodnictwa i alternatywach wobec wałęsania się po szkole po ulicach ze złym elementem. Nawijałem o matkach z żylakami i o rannych na wojnie starszych braciach z wymyślnymi protezami, którzy zagrzewają nieuprzywilejowanych chłopaków do zwycięstwa z lepiej wyposażoną drużyną. Odkryłem, że mam do tego talent, że trafiam emocjonalnie w dorosłą retorykę. Po raz pierwszy w życiu poczułem własną siłę. Nie robiłem prób, byłem kreatywny i wzruszający. Twardzi właściciele domów, którzy podchodzili do drzwi w koszulkach bez rękawów, z kuflami piwa w garści, nieogoleni, z minami zdradzającymi śladowe miłosierdzie, płakali rzewnymi łzami, gdy opuszczaliśmy ich ganki. Nazywano mnie dzielnym młodzieńcem i zuchem, i chlubą dla Mamuś i Tatusia. Mierzwiono mi włosy tak często, że musiałem nosić przy sobie lusterko i grzebyk. Puszkę po kawie ciężko było donieść z powrotem do ziemianki, gdzie chowaliśmy ją za pustakiem żużlowym stanowiącym podstawę ławki. Do Halloween zgarnęliśmy ponad sto dolarów. To była w tamtych czasach spora suma.

Tiny Ewell i sufit to cofali się w górę, to przybliżali, wybrzuszając się koliście. Postacie, których Gately kompletnie nie znał, wyskakiwały i równie raptownie ginęły w roztrzepotanej perspektywie poszczególnych kątów pokoju. Przestrzeń pomiędzy jego łóżkiem a tym drugim łóżkiem zdawała się rozciągać, a potem kurczyć powoli, jak na gumce. Gately bezwiednie przewracał oczami, na jego górnej wardze zebrał się wąsik potu.

– I radowałem się naszym przekrętem, odkryciem mojego daru – ciągnął Ewell. – Adrenalina mnie zalewała. Zakosztowałem władzy, werbalnej manipulacji ludzkimi sercami. Chłopaki nazywali mnie złotoustym czarusiem. Niebawem pierwszy przekręt przestał mi wystarczać. Zacząłem podbierać banknoty z klubowej puszki Chock full o’Nuts. Defraudowałem. Przekonałem chłopaków, że trzymanie puszki w otwartej ziemiance jest zbyt ryzykowne, i objąłem osobisty nadzór nad skarbonką. Trzymałem ją w pokoju, a matce powiedziałem, że mam w niej prezenty pod choinkę, więc pod żadnym pozorem nie wolno tam zaglądać. Moich podwładnych z klubu zapewniałem, że podliczam monety i deponuję kasę na wysoko oprocentowanym koncie oszczędnościowym, które dla nas otworzyłem na nazwisko Franklin W. Dixon. W rzeczywistości kupowałem sobie cukierki Pez i batony Milky Way, i pismo „Mad”, i luksusowy zestaw figurek Creeple Peeple z sześciu różnych kolorów silikonu. To były wczesne lata 70. Z początku postępowałem dyskretnie. Rozrzutnie, ale dyskretnie. Z początku kontrolowałem rozmiary defraudacji. Ale poczucie władzy obudziło coś mrocznego w mojej osobowości, a adrenalina wyciągnęła to na wierzch. Popadłem w totalną samowolkę. Wkrótce klubowa puszka po kawie opróżniała się podczas każdego weekendu. Łupy z całego tygodnia pokrywały koszty niekontrolowanej sobotniej erupcji młodzieńczej konsumpcji. Preparowałem kosmiczne wyciągi bankowe do pokazania klubowi w ziemiance. Byłem coraz bardziej elokwentny i coraz bardziej władczy. Żadnemu z chłopaków nie przyszło do głowy, żeby zakwestionować mój autorytet albo fioletowy Magic Marker, którym wymalowane były wyciągi z banku. Nie obcowałem z tytanami intelektu i wiedziałem o tym. Miałem przed sobą tylko złośliwość i mięśnie, szkolny zły element w najgorszym wydaniu. I rządziłem nimi. Zniewalałem. Miałem ich pełne zaufanie i dar wymowy. Z perspektywy czasu musiało nie mieścić im się w głowach, że jakikolwiek zdrowy na umyśle trzecioklasista w okularkach i krawacie spróbował ich oszukać, zwłaszcza w świetle nieuchronnie brutalnych konsekwencji. Zdrowy na umyśle trzecioklasista. Ale ja już nie byłem zdrowym na umyśle trzecioklasistą. Żyłem jedynie po to, żeby karmić to mroczne coś w mojej osobowości, co zapewniało mnie, że wszelkich konsekwencji da się uniknąć dzięki mojemu talentowi i wspaniałej aurze, którą roztaczam.

– Lecz w końcu, oczywiście, na horyzoncie zamajaczyło Boże Narodzenie.

Gately próbuje przerwać potok słów Ewella i powtórzyć „zamajaczyło?”, ale ku swojej zgrozie odkrywa, że nie może wydać żadnego dźwięku.

– I dobrze umięśniona łobuzeria z katolickiego Eastside zapragnęła naruszyć konto nieistniejącego Franklina W. Dixona, żeby pokupować przeciwżylakowe rajstopy i podkoszulki bez rękawów dla swoich ogorzałych robotniczych rodzin. Zwodziłem ich, jak długo mogłem, pedantycznym bajaniem o karnych odsetkach i latach fiskalnych. Ale irlandzkie święta Bożego Narodzenia to nie żarty i po raz pierwszy ich robociarskie oczy zwężały się na mój widok. Atmosfera w szkole była coraz bardziej napięta. Któregoś popołudnia największy i najbardziej ogorzały członek klubu przejął kontrolę nad puszką po nieeleganckim zamachu w ziemiance. Był to cios, z którego mój autorytet nigdy się nie podniósł. Zacząłem odczuwać uporczywy lęk: moja linia obrony załamała się: uprzytomniłem sobie, że stopniowo zdefraudowałem o wiele więcej, niż kiedykolwiek będę w stanie pokryć. W domu podczas rodzinnych obiadów zacząłem chwalić zalety programów szkół prywatnych. Tygodniowe łupy zbierane do puszki raptownie się skurczyły, bo świąteczne wydatki wyssały drobne i cierpliwość z właścicieli domów. Tę bessę w datkach niektórzy klubowicze składali na karb moich ułomności. Cały klub zaczął szemrać w ziemiance. Dowiedziałem się, że można się obficie pocić nawet w wyziębionej ziemiance bez drzwi. Potem, pierwszego dnia adwentu, chłopak, który pilnował teraz puszki, zaprezentował nagryzmolone dziecięcą ręką liczby i oświadczył, że cały klub domaga się swoich udziałów w majątku zgromadzonym na rachunku Dixona. Grałem na zwłokę mglistymi aluzjami do podpisów towarzyszących i zawieruszonej książeczki oszczędnościowej. Do domu wróciłem blady, szczękając zębami, i matka zmusiła mnie do wypicia tranu. Zżerał mnie młodzieńczy lęk. Czułem się mały, słaby, zły i przerażony ujawnieniem defraudacji. Nie wspominając o brutalnych konsekwencjach. Udając kłopoty żołądkowe, migałem się od szkoły. Telefon zaczął dzwonić w środku nocy. Słyszałem głos ojca powtarzający: „Halo? Halo?”. Nie mogłem spać. Mroczna część mojej osobowości wyhodowała sobie skórzane skrzydła i dziób i zwróciła się przeciwko mnie. Do ferii bożonarodzeniowych zostało jeszcze kilka dni. Godziny szkolne spędzałem w łóżku, spanikowany, pośród nielegalnie zdobytych pisemek „Mad” i figurek Creeple Peeple, wsłuchując się w samotne ręczne dzwonki Świętych Mikołajów Armii Zbawienia na ulicy pod domem i wymyślając synonimy „zgrozy” i „zguby”. Zacząłem poznawać wstyd i dowiadywać się, że jest on adiutantem pychy. Moja bliżej nieokreślona choroba trawienna ciągnęła się, a nauczyciele przysyłali mi kartki z życzeniami powrotu do zdrowia i pełne troski liściki. W niektóre dni po szkole ktoś dzwonił do drzwi, a potem moja matka przychodziła na górę i mówiła „Jakie to słodkie, Eldredzie”, informując mnie, że w progu stoją ogorzali i obszarpani, ale na pewno dobrzy chłopcy w szarych kaszkietach, którzy pytają o mnie i deklarują, że pilnie wyglądają mojego powrotu do szkoły. Zacząłem z rana obgryzać mydło w łazience, żeby mieć przekonujący pretekst do pozostania w domu. Matkę przeraziły zmasowane bańki mydlane, którymi womitowałem, i zagroziła, że skonsultuje się z lekarzem specjalistą. Czułem, że zbliżam się coraz bardziej do krawędzi urwiska, gdzie wszystko wyjdzie na jaw. Tęskniłem za możliwością skrycia się w objęciach matki, wypłakania i wyznania całej prawdy. Nie mogłem tego zrobić. Ze wstydu. Trzech czy czterech twardzieli z Klubu Wyłudzaczy Pieniędzy trzymało straż przy szopce na dziedzińcu kościoła naprzeciwko naszego domu: przez cały czas gapili się w okno mojego pokoju, uderzając pięściami w otwarte dłonie. Zacząłem rozumieć, jak musi się czuć protestant w Belfaście. Ale jeszcze straszniejszą perspektywą niż łomot z rąk irlandzkich katolików było to, że moi rodzice dowiedzą się o tym moim mrocznym czymś, co mnie przywiodło do strasznej niegodziwości i tam zostawiło.

Gately nie ma pojęcia, jak Ewell znosi brak reakcji z jego strony, czy jest z tego niezadowolony, czy w ogóle to zauważa, czy co. Oddychać może całkiem nieźle, ale w jego zgwałconym gardle tkwi coś, co nie pozwala wibrować temu, co wibruje mową.

– Wreszcie, w przeddzień mojej wizyty u gastroenterologa, gdy matka wyszła na wieczorek wziernikowy odbywający się na tej samej ulicy, zwlokłem się z łoża boleści, zakradłem na dół i zwędziłem ponad sto dolarów z pudełka po butach opatrzonego napisem MIĘDZYNARODOWE BRACTWO ENERGETYCZNE ODDZ. 517 DROBNE, które stało w głębi schowka w prywatnym gabinecie ojca. Nigdy wcześniej nie śmiałem nawet pomarzyć o skorzystaniu z zawartości tego pudełka. Okradłem własnych rodziców. Żeby zwrócić forsę ukradzioną przygłupom, z którymi wcześniej ukradłem ją dorosłym, których okłamywałem. Moje uczucia lęku i poniżenia tylko się wzmogły. Teraz już naprawdę czułem się chory. Żyłem i poruszałem się w cieniu czegoś mrocznego, co wisiało mi tuż nad głową. Wymiotowałem już bez pomocy emetyku, ale ukradkiem, żeby jednak wrócić do szkoły, nie byłem bowiem w stanie zmierzyć się z perspektywą spędzenia całych ferii Bożego Narodzenia vis-à-vis ogorzałych wartowników wygrażających mi pięściami zza okna. Ojcowskie banknoty porozmieniałem na drobne i spłaciłem długi Klubowi Wyłudzaczy Pieniędzy, który i tak spuścił mi łomot. Podobno zgodnie z ogólnymi zasadami złego elementu. Odkryłem zapiekły gniew dawnych wyznawców, poznałem los przywódcy, który wypadł z łask motłochu. Wyłomotali mnie, wklinowali mi gacie między pośladki i powiesili mnie za kołnierz na haku w mojej własnej szkolnej szafce, gdzie wisiałem przez kilka godzin, spuchnięty i półżywy ze wstydu. Ale powrót do domu był jeszcze gorszy; dom nie był oazą. Był sceną trzeciorzędnej zbrodni. Kradzieży do sześcianu. Nie mogłem spać. Wierciłem się i przewracałem z boku na bok. Nachodziły mnie nocne koszmary. Nie byłem w stanie nic jeść, choćby nie wiem jak długo kazano mi siedzieć przy stole po kolacji. Im bardziej martwili się o mnie rodzice, tym bardziej się wstydziłem. Odczuwałem wstyd i pogardę dla siebie, jakich żaden trzecioklasista doświadczać nie powinien. Nie miałem Wesołych Świąt. Wspominałem minioną jesień i nie rozpoznawałem w niej nikogo, kto zwał się Eldred K. Ewell Jr. To już nie była kwestia szaleństwa ani mrocznych części mnie. Okradłem sąsiadów, dzieci ze slumsów i własną rodzinę, żeby nakupić sobie słodyczy i zabawek. W świetle dowolnej definicji złego byłem zły. Postanowiłem trzymać się odtąd linii cnoty. Wstyd i zgroza były zbyt straszne: musiałem się przemienić. Postanowiłem uczynić wszystko, żeby ujrzeć się jako dobrego, przemienionego. I całkiem bezwiednie dopuściłem się kolejnej niegodziwości. Cały wstydliwy interwał z Klubem Wyłudzaczy Pieniędzy został odesłany w niepamięć i tam pogrzebany. Zapomniałem, że do niego doszło, Don. Aż do wczorajszej nocy. Wczorajszej nocy, Don, po tamtej drace i twoim brawurowym, acz niechętnym se offendendo[337], w którym odniosłeś obrażenia i tak dalej… przyśnił mi się na nowo cały ten wyparty interwał skrajnej perfidii, jakiej się dopuściłem w trzeciej klasie. Jak żywy, od początku do końca. Gdy się zbudziłem, stwierdziłem, że nie mam bródki i uczesany jestem z przedziałkiem pośrodku, jak nie czesałem się od czterdziestu lat. Łóżko było mokre na wylot, a w garści trzymałem ogryzioną kostkę mydła przeciwtrądzikowego McDade’a.

Gately zaczyna przypominać sobie pamięcią operacyjną, że proponowano mu Demerol w kroplówce na ból rany postrzałowej zaraz po przyjęciu na OIOM, a potem jeszcze dwa razy, z polecenia lekarzy dyżurnych, którzy nie zadali sobie trudu przeczytania notatki o treści PACJENT W PRZESZŁOŚCI UZALEŻNIONY OD NARKOTYKÓW NIE PODAWAĆ LEKÓW Z GRUPY C-IV, co do której Pat Montesian przysięgała Gately’emu, że wypisała ją ręcznie na jego teczce/karcie/wszystko jedno czym zaraz na samym początku. Przeprowadzona w nocy operacja chirurgiczna miała charakter zachowawczy i nie wiązała się z ekstrakcją, ponieważ duży pocisk rozprysł się najwyraźniej w zetknięciu z korpusem Gately’ego i przeszył metry mięśni otaczających gniazdo łopatki, omijając wprawdzie kość, ale powodując poważne i urozmaicone zniszczenia w tkankach miękkich. Chirurg urazowy z Izby Przyjęć zaordynował Toradol-IM[338], uprzedzając jednak, że gdy przestanie działać zastosowane do operacji znieczulenie ogólne, ból będzie dotkliwszy, niż to sobie Gately jest w stanie wyobrazić. Zanim się Gately zorientował, już był na górze, na Oddziale Urazowym, w pokoju drżącym od światła, i całkiem inny lekarz wyrażał przypuszczenie pod adresem Pat M. albo Calvina T., że inwazyjne obce ciało potraktowane było przed akcją czymś nieczystym, ponieważ u Gately’ego rozwinął się rozległy stan zapalny, w związku z czym jest on na obserwacji pod kątem – Gately usłyszał „noksemii”, ale chodziło o toksemię. Gately pragnął także oświadczyć, że jego ciało jest stuprocentowo amerykańskie, ale chwilowo nie był w stanie tego zwokalizować. Potem była już noc, a Ewell siedział przy łóżku i nawijał. Całkowicie niejasne było, czego Ewell chce od Gately’ego i dlaczego wybrał sobie akurat tę porę na zwierzenia. Prawy bark Gately’ego dorównywał prawie wielkością jego głowie i Gately musiał przewracać oczami jak krowa, żeby zobaczyć rękę Ewella na barierce i twarz Ewella pływającą nad tą ręką.

– I jak ja zrealizuję Dziewiąty Krok, gdy przyjdzie pora na zadośćuczynienie? Jakim sposobem miałbym zadośćuczynić? Nawet gdybym przypomniał sobie domy obywateli, których ograbiliśmy z pieniędzy, ilu z nich wciąż tam mieszka, ilu żyje? Chłopaki z klubu na pewno rozproszyli się po niskoczynszowych dzielnicach i ślepych zaułkach. Mój ojciec stracił konto IBEW[339] za gubernatury Welda i nie żyje od 1993. A ujawnienie prawdy zabiłoby moją matkę. Moja matka jest bardzo delikatna. Porusza się z chodzikiem i artretyzm wykręcił jej głowę prawie o 180 stopni. Moja żona zazdrośnie strzeże mojej matki przed wszystkimi niemiłymi faktami, które mnie dotyczą. Mówi, że ktoś to musi robić. Moja matka jest przekonana, że w tej chwili bawię na sponsorowanym przez Banque de Genève dziewięciomiesięcznym sympozjum w Alzacji, poświęconym prawu podatkowemu. Z domu opieki, w którym przebywa, regularnie przysyła mi dziergane na drutach stroje narciarskie, które na mnie nie pasują.

– Bardzo możliwe, Don, że ten wyparty interwał i brzemię, które od tamtej pory dźwigam, naznaczyły całe moje życie. Dlaczego zająłem się prawem podatkowym i pomagałem zamożnym suburbanitom migać się od należnych opłat? Dlaczego ożeniłem się z kobietą, która patrzy na mnie jak na ciemną plamę na tyłku portek swojego dziecka? Może to, że stoczyłem się w pijaństwo, było jakąś instynktowną próbą pogrzebania uczuć trzecioklasisty, który pogardza sobą, próbą utopienia ich w bursztynowym morzu. Nie wiem, co robić – mówi Ewell.

Gately dostał tyle Toradolu-IM, że dzwoniło mu w uszach, plus solankową kroplówkę z Doryksem[340].

– Nie chcę pamiętać podłości, z którymi nic nie mogę zrobić. Jeśli to ma być próbka procesu Ciąg Dalszy Nastąpi, to ja niniejszym zgłaszam zażalenie. Są rzeczy, których lepiej nie wyławiać na wierzch. No nie?

Prawa połowa jego ciała płonęła żywym ogniem. Ból zaczynał pasować do oddziału ratunkowego; w takim bólu cofa się z wrzaskiem zwęgloną rękę od pieca. Różne części jego ciała wysyłały sygnalizacyjne race bólu do innych części, a on nie mógł ani się poruszyć, ani krzyknąć.

– Boję się – gdzieś z wznoszącej się wysokości dobiegł ostatni szept Ewella, który Gately usłyszał, zanim sufit wybrzuszył się w ich stronę. Gately chciał powiedzieć Tiny’emu Ewellowi, że totalnie, kurwa, utożsamia się z jego uczuciami, i jeżeli on, Tiny, weźmie na wstrzymanie i będzie stawiał jeden dobrze wyglansowany bucik przed drugim, wszystko się dobrze skończy, bo Pan Bóg Ewellowego Zrozumienia wynajdzie dla Ewella jakiś sposób na załatwienie jego spraw, a wówczas Ewell będzie mógł się pożegnać z pogardą dla siebie, zamiast ją w sobie tłamsić dewar’sem, ale Gately nie umiał połączyć impulsu mowy z mową rzeczywistą, jeszcze nie. Spróbował więc poprzestać na małym: sięgnąć lewą ręką i poklepać opartą na barierce rękę Ewella. Ale jego własna szerokość była zbyt wielka, żeby przez nią sięgnąć. A potem biały sufit spadł całkowicie i wszystko zabielił.

Zdawało mu się, że śpi. Śnił gorączkowo o czarnych skotłowanych burzowych chmurach kotłujących się mrocznie i nacierających z rykiem na plażę w Beverly, MA, wzmagał się wicher nad jego głową, aż poliuretanowa wodniczka Herman wytrysnęła z kipieli, zostawiając po sobie wyszczerbioną chłonącą paszczę, która szarpała bambosze Gately’ego Dr Denton XXL. Pluszowy niebieski brontozaur został wyssany z dziecinnego łóżeczka i znikł w tej paszczy, rozpaczliwie wirując. Matka Gately’ego była akurat w kuchni, gdzie jakiś mężczyzna okładał ją laską pasterską, i nie słyszała panicznego wołania synka o pomoc. Gately wyważył głową szczeble łóżeczka, dopadł frontowych drzwi i wybiegł na zewnątrz. Czarne chmury nad plażą opuściły się jeszcze niżej i kotłowały lejkowato, przesiewając piasek, a gdy Gately popatrzył jeszcze chwilę, z chmur wychynął ryj tornada i jął powoli się obniżać. Wyglądało to tak, jakby chmury rodziły albo robiły kupę. Gately ruszył biegiem przez plażę ku wodzie, żeby uciec przed tornadem. Przeskakując spienione grzywacze, wbiegł w głęboką ciepłą wodę, zanurzył się w niej z głową i tak trwał, aż zabrakło mu powietrza. Nie było już teraz całkiem jasne, czy jest malutkim Bimmym, czy dorosłym Donem. Wynurzał co chwila głowę po wielki, łapczywy wdech i zaraz wracał pod wodę, gdzie było ciepło i spokojnie. Tornado przyssało się do jednego miejsca na plaży, nadymało się i zasysało, rycząc jak odrzutowiec i rozwierając dyszącą paszczę, a z lejkowatej chmury, niczym włosy, strzelały błyskawice. Gately słyszał cienkie, urywane krzyki matki wzywającej go po imieniu. Tornado było tuż przy domku na plaży i cały domek drżał. Matka wyszła przed frontowe drzwi, z rozwianym włosem, z zakrwawionym nożem Ginsu w garści, i wykrzykiwała jego imię. Gately próbował ją zawołać do siebie, do ciepłej wody, ale nawet sam siebie nie słyszał przez ryk burzy. Matka rzuciła nóż i złapała się za głowę, bo lej wycelował w jej stronę zębatą paszczę. Domek na plaży eksplodował, a matka pofrunęła w powietrzu w rozwartą gardziel leja, wymachując rękami i nogami, jakby płynęła na wietrze. Znikła w paszczy i wir wessał ją w głąb tornada. Za nią frunęły gonty i deski. Nie było śladu po lasce pasterskiej, którą okładał ją mężczyzna. Prawe płuco Gately’ego paliło straszliwie. Ujrzał matkę po raz ostatni, gdy błyskawica rozświetliła stożek leja. Matka wirowała w kółko jak okruch w odpływie zlewu, to wznosząc się, to pływając, sinawo podświetlona. Błyskawica była już bielą zalanego słońcem pokoju, gdy wychynął zaczerpnąć powietrza i otworzył oczy. Maleńkie wirujące imago matki rozpłynęło się pod sufitem. To, co wziął za dyszenie, było jego własną próbą wydania krzyku. Pościel na wąziutkim łóżku była mokra na wskroś i okropnie chciało mu się sikać. Był dzień; jego prawy bok nie był już w żadnym razie pozbawiony czucia i Gately momentalnie zatęsknił za ciepło-betonowym wrażeniem jego drętwoty. Tiny Ewell gdzieś przepadł. Każde uderzenie pulsu było zamachem na jego prawy bok. Nie sądził, że wytrzyma to przez choćby jeszcze sekundę. Nie wiedział, co się stanie, ale nie sądził, że wytrzyma.

Później ktoś, kto był albo Joelle van D., albo pielęgniarką od św. E. w woalce ZONO, przecierał mu twarz wilgotną szmatką. Jego twarz była tak duża, że przetarcie jej całej trwało jakiś czas. Dotyk był zbyt delikatny jak na pielęgniarkę, ale z drugiej strony Gately słyszał pobrzękiwanie butelek z płynem do kroplówki, które ktoś zmieniał, ewentualnie manipulował nimi po pielęgniarsku gdzieś wysoko nad jego głową. Nie był w stanie poprosić o zmianę pościeli czy wyprowadzenie do łazienki. Chwilę po wyjściu zawoalowanej damy poddał się i zaczął sikać, ale zamiast poczuć mokre ciepełko, usłyszał metaliczny odgłos czegoś, co napełniało się stopniowo gdzieś koło łóżka. Nie był w stanie poruszyć się, by unieść kołdrę i sprawdzić, do czego jest podłączony. Rolety były podniesione i w ostrym świetle słonecznym wszystko wyglądało jak wybielone i wygotowane. Gościa z kanciastą głową albo z pudłem na głowie gdzieś wywieziono; jego rozbebeszone łóżko miało opuszczoną barierkę. Postaci przypominających duchy ani brodzących we mgle nie było widać. Korytarz nie był jaśniejszy niż pokój i Gately nie widział w nim żadnych cieni osoby w kapeluszu. Nawet nie wiedział, czy miniona noc wydarzyła się naprawdę. Ból sprawiał, że trzepotały mu powieki. Nie płakał z bólu, odkąd miał cztery lata. Zanim pozwolił powiekom zamknąć się na brutalną biel pokoju, przemknęło mu przez myśl, że może został wykastrowany, bo zawsze mylił kastrację z katetyzacją. Czuł zapach spirytusu do nacierania, witamin i własnego ciała.

W pewnym momencie weszła chyba prawdziwa Pat Montesian i wepchnęła mu włosy w oko, całując go w policzek, a potem powiedziała mu, że jak będzie się trzymał i skupiał na powrocie do zdrowia, to wszystko będzie dobrze, że w Domu wszystko wróciło do normy, w każdym razie mniej więcej, i w zasadzie jest świetnie, że jest jej strasznie przykro, że Gately musiał sam poradzić sobie z taką sytuacją, bez wsparcia i dobrej rady, i że ona doskonale rozumie, iż Lenz i kanadyjscy bandyci nie dali mu czasu na wezwanie kogokolwiek, a w związku z tym Gately zrobił wszystko, co mógł w danych okolicznościach, i nie ma czego się wstydzić, bo przemoc, której użył, nie oznacza nawrotu do stosowania przemocy dla przyjemności, tylko była najlepszym wyjściem w tamtym momencie, gdy Gately stanął w obronie własnej i rezydenta Domu. Pat Montesian ubrana była jak zwykle cała na czarno, ale w wersji oficjalnej, jakby miała odwieźć kogoś do sądu, a jej oficjalny ubiór przypominał strój meksykańskiej wdowy. Naprawdę użyła słów „bandyci” i „wstydzić się”. Powiedziała, żeby się nie martwił, bo Dom jest społecznością i dba o swoich. Co chwila dopytywała się, czy jest senny. Rudość jej włosów była inna i mniej świetlista niż rudość włosów Joelle van D. Lewa połowa jej twarzy była bardzo sympatyczna. Gately bardzo niewiele rozumiał z tego, co mówiła. Był niejako zdziwiony, że Najświetniejsi jeszcze do niego nie zajrzeli. Pat nie wiedziała o bezlitosnym prokuratorze ani o zaduszonym Nucku: Gately szczerze próbował dzielić się ze wspólnotą wrakiem swojej przeszłości, ale dzielenie się niektórymi sprawami wciąż zakrawało na samobójstwo. Pat powiedziała, że Gately wykazuje się nadzwyczajną pokorą i siłą woli, dotrzymując postanowienia o nieprzyjmowaniu niczego mocniejszego niż nienarkotyczne środki przeciwbólowe, ale wyraziła nadzieję, że Gately pamięta, iż sam nie ma władzy nad niczym poza decyzją o oddaniu się w ręce Siły Wyższej i spełnianiem dyktatów własnego serca. A zatem kodeina albo Percoset[341], a nawet Demerol nie będą oznaczały nawrotu narkomanii, o ile nie powie mu tak serce, które zna jego motywacje. Jej rude włosy były rozpuszczone i chyba nieczesane; wyglądała na zmęczoną. Gately bardzo chciał zapytać Pat o prawne reperkusje wczorajszej nocnej awantury. Uświadomił sobie, że ona dopytuje się co chwila, czy jest senny, gdyż jego próby wydobycia głosu wyglądają jak ziewnięcia. Niezdolność do mówienia przypominała niemotę w złych snach, duszną, piekielną, przerażającą.

Może cały ten interfejs z Pat M. nie dział się naprawdę, bo pod sam koniec, bez powodu, Pat M. zalała się łzami, a Gately’ego, bez powodu, ogarnęło takie zażenowanie, że udał zemdlonego, i znowu zasnął, i prawdopodobnie śnił.

Prawie na pewno przyśniony i nierealny był interwał, w którym Gately ocknął się gwałtownie i ujrzał panią Lopate, obże darta z Szopy, instalowanego w niektóre dni obok wizora z Ennet House, siedzącą na spiżowym wózku inwalidzkim, twarz ściągnięta, głowa przekrzywiona, włosy w strąkach, i patrzącą nie tyle na niego, ile na układ butelek z kroplówką i monitorów zawieszonych wysoko nad wezgłowiem jego dużego dziecięcego łóżeczka; nic nie mówiła, nawet nie patrzyła na niego, a jednak w jakimś sensie była z nim, w jakimś sensie. Chociaż to niemożliwe, żeby naprawdę tam była, Gately po raz pierwszy uświadomił sobie, że katatoniczna pani L. to ta sama niewiasta, którą widywał późną nocą, jak dotykała drzewa na trawniku przed #5, w niektóre noce, kiedy był początkującym Pracownikiem Domu. Że one dwie to ta sama osoba. I że to uświadomienie jest realne, nawet jeśli obecność tej pani w pokoju realna nie jest, co było już tak skomplikowane, że oczy Gately’ego znów wywróciły się białkami do góry, on sam zaś ponownie stracił przytomność.

Jakiś czas potem Joelle van Dyne siedziała w fotelu tuż przy barierce łóżka, zawoalowana, w spodniach od dresu i swetrze, który zaczynał się pruć, w woalce z różowym rąbkiem, nie mówiąc nic, prawdopodobnie patrząc na niego, zapewne myśląc, że jest nieprzytomny, chociaż ma oczy otwarte, albo w stanie delirium po Noxzemie. Cały prawy bok bolał go tak straszliwie, że każdy oddech wymagał trudnej decyzji. Chciał się rozpłakać jak małe dziecko. Milczenie dziewczyny i nieprzeniknioność jej woalki przeraziły go po chwili i pożałował, że nie może jej poprosić, żeby przyszła później.

Nikt nie zaproponował mu nic do jedzenia, ale nie był głodny. Rurki od kroplówek wchodziły w wierzchy obu jego dłoni i w zgięcie lewego łokcia. Reszta kanalizacji wychodziła z niego w dolnej części ciała. Wolał nie wiedzieć. Co chwila zapytywał swoje serce, czy sama kodeina byłaby powrotem do nałogu, ale serce odmawiało komentarza.

Jakiś czas potem wychowanek Ennet House i starszy opiekun Calvin Thrust wparował z rykiem do pokoju, przysunął sobie krzesło, odwrócił je i siadł na nim okrakiem, jak wytrawna striptizerka, oplótł ramionami oparcie krzesła i gestykulując niezapalonym rodneyem, zaczął nawijać. Powiedział Gately’emu, że wygląda jak gówno, na które spadło coś ciężkiego. Ale, dodał, szkoda, że Gately nie widział tamtych łebków, tych Nucków w polinezyjskich szmatach. Thrust z Intendentką dotarli na miejsce, zanim Ochrona Szpitala Publicznego Enfield Marine zdołała odwieść Najświetniejszych od pomysłu wystawienia mandatów za nocne zajście na Comm. Ave. Lenz, Green i Alfonso Parias-Carbo przenieśli/przeciągnęli nieprzytomnego Gately’ego do Domu i ułożyli go na czarnej winylowej kozetce w gabinecie Pat, gdzie Gately ocknął się i powiedział im, że żadnych karetek i niech go z łaski swojej obudzą za pięć minut, po czym stracił przytomność, tym razem na dobre. Parias-Carbo dostał chyba lekkiej przepukliny jelitowej od przenoszenia/przeciągania Gately’ego, ale okazał się mężczyzną i odmówił kodeiny na Pogotowiu, wyraził nawet wdzięczność za to doświadczenie, a wybrzuszenie na jego tułowiu ładnie się cofało. Oddech Calvina Thrusta zalatywał dymem tytoniowym i starą jajecznicą. Gately oglądał kiedyś tani piracki kartridż z młodym Calvinem Thrustem uprawiającym seks z panią, która miała tylko jedną rękę, na czymś, co wyglądało jak prymitywny trapez domowej roboty. Kartridż był niedoświetlony i kiepski technicznie, a Gately co chwila zapadał w demerolową drzemkę, jednak był na 98% pewien, że to był młody Calvin Thrust. Calvin Thrust opowiedział Gately’emu, jak tam, w gabinecie, nad jego zemdlonym ciałem, Randy Lenz zaczął się od razu mazać jak baba, jęczał, że pociągną go do odpowiedzialności za Gately’ego i uszkodzenia Nucków, więc niech już będzie po wszystkim, niech go od razu wywalą z Domu, bez tej całej lipy z debatą. Wtedy Bruce Green przygwoździł Lenza do szafek Pat i potrząsnął nim jak koktajlem Margarita, ale odmówił doniesienia na Lenza i odpowiedzi na pytanie, dlaczego rozsierdzeni Kanadyjczycy mieliby pomyśleć, że okaz tak pozbawiony jaj jak Lenz wykończył im przyjaciela. Sprawa była w trakcie dochodzenia, ale Thrust przyznał się do niejakiego podziwu dla Greena za to, że nie sypnął. Brucie G. doznał w bijatyce złamania nosa i chodził teraz z pięknie podbitymi gałami. Calvin Thrust mówił dalej, że on, Calvin Thrust, i Intendentka natychmiast po przybyciu skumali, że Lenz jest naćpany po uszy, albo koką, albo jakąś „dryną”, i Thrust, jak mówił, zmobilizował całą lodowatą samokontrolę, jaką pobłogosławiła go trzeźwość, i po cichutku wyprowadził Lenza z gabinetu do sąsiadującej z gabinetem Izolatki, gdzie przy akompaniamencie kaszlu Burta F. Smitha, który przez sen wykasływał małe fragmenty płuc, z całym opanowaniem dał Lenzowi wybór: albo natychmiast sam dobrowolnie zrezygnuje z rezydencji w Ennet, albo zostanie poddany kontroli moczu, rewizji w pokoju i tak dalej plus przesłuchaniu przez Najświetniejszych, którzy na pewno już są w drodze, razem z flotyllą karetek przysłanych po Nucków. Tymczasem, mówił Thrust – gestykulując papierosem i od czasu do czasu nachylając się w celu sprawdzenia, czy Gately jest jeszcze przytomny, i oznajmienia mu, że wygląda jak gówno – tymczasem Gately leżał nieprzytomny, podparty dwiema pełnymi akt szafami, żeby nie sturlał się z kanapy, od której był szerszy, i krwawił na całego, a nikt nie umiał przyczepić opatrunku do łopatki, i ta nowa dziewczyna z dobrym ciałem, ta w płóciennej masce, przechylała się przez boczne oparcie kanapy i uciskała ręcznikami jego ranę, a jej częściowo rozchylony szlafrok otwierał widok, od którego nawet powalony atakiem przepukliny Alfonso P.-C. rozprostował się z pozycji embrionalnej na podłodze, a Thrust i Kierowniczka na zmianę Błagali o Pomoc w intuicyjnym rozeznaniu, co począć z Gatelym, gdyż wiadomo było, że jest pod nadzorem kuratorskim za grubszą sprawę, a z całym szacunkiem i zaufaniem do Dona, nie sposób było orzec na podstawie uszkodzonych kanadyjskich ciał porozrzucanych bezładnie po ulicy, kto komu co zrobił w obronie wszystko jedno czego albo i nie, Najświetniejsi natomiast z reguły żywo interesują się wielkimi facetami, którzy zgłaszają się na Pogotowie ze spektakularnymi ranami postrzałowymi, ale po paru minutach Pat M. zajechała, paląc gumy, pod Dom aventurą i nie bawiąc się w błogi spokój, opieprzyła Thrusta za to, że sam nie odstawił czym prędzej Dona Gately’ego do św. E. Thrust powiedział, że wrzaski Pat spłynęły po nim jak woda po kaczce i dowiodły jedynie, że Pat M. ma stresującą sytuację domową, taką z gatunku sądowych, o czym wiedział. Odpowiedział jej, że Gately jest za ciężki, żeby go przenieść nieprzytomnego dalej niż na odległość kilku metrów, nawet gdyby zamaskowana dziewczyna zastąpiła Pariasa-Carba, po czym z trudem wytaszczyli go na zewnątrz, wciąż w mokrym podkoszulku, i położyli na chwilę na chodniku, przykrywając czarnym zamszowym pokrowcem na samochód Pat, a Thrust podmanewrował swoją ukochaną corvettą najbliżej, jak się dało. Coraz bliższe wycie syren na Comm. Ave. zmieszało się z odgłosami poważnie uszkodzonych Kanadyjczyków, wracających do tego, co u Nucków uchodzi za świadomość, i domagających się medecins, oraz piskami wściekłej wiewiórki, które wydawał Lenz, usiłując uruchomić przerdzewiałego brązowego dustera, który miał popsuty rozrusznik. Dźwignęli martwy ciężar Gately’ego do corvetty, a Pat M. ruszyła przodem jak szalona swoją turbodoładowaną aventurą. Pat pozwoliła zamaskowanej dziewczynie jechać ze sobą, ponieważ zamaskowana dziewczyna nie chciała odejść i błagała, żeby ją zabrać. Intendentka została na miejscu, żeby reprezentować Dom przed Ochroną Szpitala Enfield Marine i nieco mniej podatnymi na wciskanie kitu Najświetniejszymi z BPD. Syreny stopniowo się przybliżały, co wzmagało zamieszanie, ponieważ zbudzeni hałasem demencyjni i ruchowo-roślinni rezydenci Oddziału #4 i Szopy wylegli na zamarznięte trawniki i mieszanka kilku rodzajów syren wcale im dobrze nie robiła, ani trochę, więc wymachiwali ramionami, darli się i ganiali w kółko, potęgując medyczny chaos całej sceny, która, zanim Thrustowi i Pat udało się stamtąd wyrwać, przypominała szalony młyn albo i gorzej. Thrust zapytuje retorycznie, ile ten Don, kurwa, może ważyć, bo wsunięcie przednich foteli w samochodzie do tego miejsca, do którego je wsuwają krasnoludki, i umieszczenie cielska Gately’ego w poprzek tylnego siedzenia corvetty wymagało udziału wszystkich dostępnych rąk, a nawet kikutów Burta F.S. i przypominało przepychanie wielkiej, nieforemnej masy przez dużo mniejsze od niej drzwiczki. Thrust od czasu do czasu strzepywał palcem papierosa, jakby myślał, że jest zapalony. Pierwsza eskadra wozów wyjechała zderzak w zderzak zza rogu Warren i Comm. dokładnie w momencie, gdy oni zjeżdżali z podjazdu Szpitala EM w Warren Street. Pat w swoim aucie na przedzie wykonała rękami ruch, który mógł być albo przyjaznym pomachaniem do mijających ją Najświetniejszych, albo panicznym złapaniem się za głowę. Thrust spytał, czy już wspomniał o krwi Gately’ego. Gately zakrwawił całą winylową kanapę Pat M., szafy z aktami i dywan, uliczkę przed EM, chodnik, czarny zamszowy pokrowiec na samochód Pat M., zimowe kurtki wszystkich uczestniczących w akcji oraz ukochaną tapicerkę w ukochanej corvetcie Thrusta, która to tapicerka, dodał nawiasem Thrust, była nowa i droga. Ale to nie szkodzi, powiedział Thrust: pierdolona krew była najmniejszym problemem. Gately’emu wcale się to nie podobało, więc zaczął mrugać do Thrusta prymitywnym alfabetem Morse’a, by przyciągnąć jego uwagę, ale Thrust albo tego nie zauważył, albo uznał za tik pooperacyjny. Włosy Thrusta były zawsze gładko zaczesane do tyłu, jak u bikiniarza. Thrust z podziwem wyrażał się o ekipie ER-ki od św. E., która szybciutko i sprytnie wyłuskała Gately’ego z corvetty na podwójnej szerokości nosze, chociaż miała trochę kłopotu z dźwignięciem tych noszy w celu podstawienia nóżek z kółkami, żeby faceci w bieli mogli poturlać Gately’ego do budynku, a inni faceci w bieli kroczyć szybko obok, pochylać się nad nim, stosować ucisk i wyszczekiwać krótkie zaszyfrowane polecenia, jak to zwykle na każdej Izbie Przyjęć i w ogóle w sytuacjach alarmowych. Thrust mówi, że nie umiał powiedzieć, czy oni od razu połapali się, że mają do czynienia ze spektakularną raną postrzałową, nikt nie użył słowa na B, nic z tych rzeczy. Thrust bredził coś o pile łańcuchowej, a Pat z zapałem kiwała głową. Dzięki rytmicznemu mruganiu Gately chciał się dowiedzieć przede wszystkim dwóch rzeczy: czy ktoś został zabity, chodzi o Nucków, i czy ta postać w typie prokuratorskim, która zawsze chodzi w kapeluszu, nie przybyła aby z hrabstwa Essex i czy przypadkiem nie zdradza się z wiedzą o miejscu pobytu Gately’ego i jego sprawach; no i jeszcze – a więc trzy rzeczy – czy ktokolwiek z rezydentów Ennet House obecnych od początku do końca na miejscu zdarzeń ma na tyle czyste papiery, żeby mógł zostać jego wiarygodnym świadkiem w obliczu prawa. Plus nie miałby nic przeciwko temu, żeby się dowiedzieć, co Thrust, kurwa, sobie myślał, kiedy wystraszył Lenza i pozwolił mu prysnąć w miejską noc, pozostawiając Gately’ego z przysłowiową dymiącą spluwą w dłoni. Całe doświadczenie Calvina Thrusta z prawem bazowało na filmach i drobnych wykroczeniach obyczajowych. Thrust nawija dalej, że Intendentka popisała się wówczas rzadkim przykładem bystrości umysłu: wykonała mianowicie błyskawiczny skan TP i ustaliła, którzy z rezydentów szwendających się w tym momencie po ulicy z katatonikami mają sytuacje prawne takiego rodzaju, że trzeba ich zamknąć w bezpiecznym obszarze Domu, z dala od oczu prawa, zanim na scenę wkroczą Najświetniejsi z BPD. Thrust mówi, że jego zdaniem Gately miał szczęście, że jest takim wielgachnym skurwysynem i tyle w nim krwi, bo nawet jeśli stracił wielką ilość krwi na cudzej tapicerce i był w szoku, i w ogóle, zanim go wzięli na te podwójne nosze z twarzą w kolorze sera, sinymi ustami i bełkotem typowym dla gościa w szoku, to jednak przeżył, może nie całkiem nadawał się na okładkę „GQ”, ale wciąż zipał. Thrust powiedział, że w poczekalni na Izbie Przyjęć, gdzie też nie pozwalają człowiekowi pracy zapalić papierosa, ta arogancka nowa rezydentka w białej woalce wstała i zaczęła ochrzaniać Thrusta za to, że pozwolił Randy’emu L. zrezygnować z Domu i się ewakuować, zanim ustalono jego udział w prawnym bigosie Gately’ego, a Pat M. zachowała co prawda postawę bezwarunkowej miłości, ale widać było, że też nie jest zachwycona taktyką Thrusta, no i w ogóle. Gately zamrugał gwałtownie, aby zaznaczyć, że zgadza się ze stanowiskiem Joelle. Calvin Thrust gestykulował stoicko papierosem i opowiadał, że wyznał prawdę Patty M.: teraz już zawsze, dodał, mówi prawdę, bez względu na to, jak bardzo jest dla niego niemiła: powiedział jej, że zachęcił Lenza, żeby ulotnił się czym prędzej, gdyż bał się, że własnymi rękami skasuje mu maskę na miejscu, tak się wściekł. Rozrusznik Lenza widocznie skichał się na dobre, bo pordzewiały duster widziany był przez nową rezydentkę Amy J. o bardzo wczesnej porze następnego ranka: akurat odholowywali go z niewłaściwej strony ulicy, sprzed #3, kiedy Amy J. wracała do Domu naćpana i skacowana, po swoją torbę Hefty z rzeczami eksmitowanej rezydentki Ennet House, a Lenz najwidoczniej porzucił swoje cztery kółka i czmychnął pieszo, nie zatrzymując się przez cały czas sporu Najświetniejszych z kierowcami karetek, którzy – trudno ich winić – nie chcieli brać Kanadyjczyków z uwagi na piekielną biurokrację związaną z przysługującą Nuckom refundacją kosztów leczenia na Kartę Zdrowia. Intendentka posunęła się wręcz do tego, że zatarasowała sobą zaryglowane frontowe drzwi Domu, rozpościerając nie tak znów małe ręce i nogi, i asertywnie informowała każdego Najświetniejszego, który próbował wejść do środka, że Ennet House jest objęty kuratelą sądową i ochroną Władz Stanu Massachusetts i wejść do niego można wyłącznie z Nakazem Sądowym, i to złożonym z trzydniowym wyprzedzeniem, aby Dom miał czas na jego zaksięgowanie i rozpatrzenie; tym sposobem Intendentka w pojedynkę powstrzymała Najświetniejszych, a nawet tych tępaków Ochroniarzy Publicznego Szpitala Publicznego Enfield Marine, za co Pat M. postanowiła nagrodzić ją awansem na Wicedyrektorkę, ale dopiero w następnym miesiącu, kiedy obecny Wicedyrektor wyjedzie na certyfikowany kurs konserwacji silników odrzutowych do Aerotechu na Wschodnim Wybrzeżu, w ramach stypendium Mass Rehab – Programu Rehabilitacyjnego Massachusetts.

Gately w dalszym ciągu przewracał oczami, tylko częściowo z bólu.

Dopóki Calvin Thrust nie zapali papierosa, zawsze jest tylko technicznie obecny tam, gdzie jest. Otacza go wówczas aura rychłego wyjścia, jak kogoś, komu zaraz ma zadzwonić pager. Tak jakby zapalony papieros był dla niego psychicznym balastem czy coś. Wszystko, co mówił do Gately’ego, brzmiało jak ostatnia wypowiedź, po której Calvin Thrust spojrzy na zegarek, palnie się dłonią w czoło i wyjdzie.

Thrust mówił, że to, z czego, jak twierdzą rezydenci, Nuck postrzelił Gately’ego, to musiał być grubszy kaliber, skoro fragmenty barku i koszuli Gately’ego rozsiane były po całej uliczce kompleksu szpitalnego. Wskazując wielki opatrunek, Thrust spytał, czy rozmawiano już z Gatelym na temat ewentualnego zachowania resztek zmasakrowanego barku i ręki. Gately przekonał się, że jedyny słyszalny odgłos, który jest w stanie z siebie wydobyć, przypomina pisk rozjechanego kocięcia. Thrust napomknął, że Danielle S. była już w Mass Rehab z Burtem F.S. i donosiła, że nowoczesne protezy są fenomenalnie funkcjonalne. Gately przewracał oczami i wydawał ciche, żałosne, aspirowane piski, wyobrażając sobie siebie z hakiem i papugą, dukającego coś w pirackim żargonie z mównicy AA. Czuł przerażającą pewność, że cała sieć nerwowa łącząca ludzki aparat mowy z ludzkim umysłem, dzięki czemu człowiek może poprosić o zasadnicze informacje natury prawnej i medycznej, musi przebiegać przez prawy ludzki bark. Tysiące pierdolonych rozgałęzień i wzajemnych połączeń, wiedział to. Wyobraził sobie, że chodzi z protezą głosową wielkości elektrycznej golarki na baterie słoneczne, którą musi podtrzymywać przy szyi (możliwe, że hakiem), i usiłuje Dać Świadectwo z mównicy głosem zegarynki albo automatycznej sekretarki. Gately chciał się dowiedzieć, jaki jutro jest dzień i czy któryś z Nucków Lenza wyzionął ducha; ciekawiła go także oficjalna funkcja człowieka w kapeluszu, który siedział pod jego drzwiami wczorajszej albo przedwczorajszej nocy, a jego kapelusz rzucał równoległoboczny cień w otwarte drzwi, i czy ten koleś jeszcze tam siedzi, zakładając, że jego ukapeluszowiony cień był jawą, a nie fantazmatem; zastanawiał się też, jak zakuwają w kajdanki kogoś, kto ma zmasakrowany bark wielkości głowy. Gdy Gately bierze choćby odrobinę głębszy wdech, na jego prawy bok spuszcza się ogłupiająca kurtyna bólu. Oddychał więc jak chore kociątko, raczej ział, niż oddychał. Thrust mówił dalej, że Hester Thrale znikła gdzieś podczas ulicznej awantury i nie wróciła. Jej alfa romeo, mówił Thrust, odholowali następnego dnia rano, razem z dziadowskim dusterem Lenza, a jej spakowane rzeczy stoją w torbie na ganku, czyli wszystko jak zwykle. Thrust mówił, że przeszukując pokój Lenza, Personel znalazł tajemniczo olbrzymie ilości wysokogatunkowego „irlandzkiego bagażu”, więc Dom ma teraz dość worków na śmieci i na rzeczy osób wydalonych z Ośrodka na cały najbliższy rok fiskalny. Spakowane w taki worek rzeczy wydalonego rezydenta stoją na ganku przez trzy dni: Gately usiłuje odgadnąć dzisiejszą datę na podstawie tego faktu. Thrust mówi, że Emil Minty dostał Pełny Szlaban Domowy za to, że dał się przyłapać na wyciąganiu majtek Hester Thrale z jej torby na ganku w celu, którego lepiej się nie domyślać. Kate Gompert i Ruth van Cleve wybrały się podobno na zebranie AN przy Inman Square i podobno zostały napadnięte i rozdzielone, a potem tylko Ruth van Cleve wróciła do Domu, więc Pat zleciła policji wystosowanie listu gończego za Gompert, z racji jej przeszłych problemów psychicznych i prób samobójczych. Gately odkrywa, że nawet specjalnie go nie obchodzi, czy ktokolwiek pomyślał, żeby zadzwonić do Stavrosa L. z Shattucka w związku z pracą dzienną Gately’ego. Thrust przygładził włosy do tyłu i powiedział: „Pomyślmy, co tam jeszcze”. Johnette Foltz wzięła na razie dyżury Gately’ego i kazała mu powiedzieć, że się za niego modli. Chandler Foss zakończył swoje dziewięć miesięcy i wyszedł z Ośrodka, ale powrócił zaraz następnego ranka i został na Porannej Medytacji, co musi być pomyślnym znakiem trzeźwości. Jennifer Belbin została oskarżona o sfałszowanie czeku w Sądzie Okręgowym Wellfleet, ale pozwalają jej dokończyć rezydencję w Domu, zanim dojdzie do rozprawy, a jej adwokat powiedział, że ukończenie rezydencji gwarantuje jej obcięcie co najmniej połowy odsiadki. Wicedyrektorka towarzyszyła Belbin w sądzie po godzinach pracy. Doony Glynn dalej leży na te swoje uchyłki i ani prośbą, ani groźbą nie daje się go zmusić do zmiany pozycji embrionalnej w łóżku, a Intendentka walczy z biurokracją w Wydziale Zdrowia, żeby zatwierdzili jego skierowanie do św. E., chociaż ma w papierach oszustwo ubezpieczeniowe, którym, między innymi, doprowadził się w przeszłości do ruiny. Facetowi, który zaliczył Dom razem z Thrustem i potem pozostał trzeźwy w AA przez bite cztery lata, nagle noga się powinęła i wypił Pierwszego Drinka akurat w dniu rozróby Lenza, no i, jak należało się spodziewać, zalał się w trupa i spadł z końca molo Fort Point – niejako zrobił sobie długi spacer po krótkim molo – i poszedł pod wodę jak kamień, dzisiaj odprawia się nabożeństwo żałobne i właśnie dlatego Thrust musi zaraz lecieć, mówi Thrust. Ten nowy młody, Tingley, wyłazi ze schowka na bieliznę na godzinę, w tym czasie zjada porządny posiłek, a Johnette przestała zabiegać o przeniesienie go do Metropolitalnego Szpitala Stanowego. A ten jeszcze nowszy nowy, który zajął miejsce Chandlera Fossa, nazywa się Dave K. i wygląda jak chodzące nieszczęście, był kiedyś młodszym kierownikiem w ATHSCME Family of Air-Displacement Effectuators, dobrze mu się powodziło, miał dom, dzieci i stroskaną żonę z tapirowanymi włosami, no ale wypił pół litra cuervy na biurowej imprezie z okazji Dnia Współzależności i wdał się w szalony pijacki konkurs tańca limbo z drugim kierownikiem, swoim rywalem, i spróbował przeczołgać się pod biurkiem czy krzesłem, czy jeszcze czymś ekstremalnie niskim, i jebnęło mu w krzyżu, i został taki zgięty, może na zawsze: więc ten najnowszy nowy pomyka po salonie Ennet House jak krab, muska podłogę ciemieniem i kolana mu drżą z wysiłku. Danielle S. podejrzewa, że Burt F.S. choruje na bakteryjne zapalenie płuc albo inną chroniczną chorobę płucną, a Geoff D. namawia innych rezydentów do podpisywania petycji o zakazanie Burtowi wstępu do kuchni i jadalni, ponieważ Burt nie może zakryć ust, kiedy kaszle, co zrozumiałe. Thrust mówi, że Clenette H. i Yolanda W. jedzą posiłki u siebie w pokoju i mają zakaz schodzenia na parter i zbliżania się do okien z powodu tego, co stało się z maską tego Nucka, którą podobno zdeptały, i tak dalej. Gately miauczy i mruga jak szalony. Thrust mówi, że wszyscy bardzo wspierają Jenny B. i zachęcają ją do powierzenia sprawy z Wellfleet swojej Sile Wyższej. Personel Szopy nadal przywozi wózkiem tę katatoniczną panią z Szopy do Domu w ściśle wyznaczonych godzinach porannych, a Johnette, opowiada Thrust, musiała wczoraj spisać Minty’ego i Diehla za głupi dowcip z taką gagową strzałą, która jest wygięta pośrodku i wygląda, jakby przebijała głowę, bo oni tę strzałę położyli na głowie tej sparaliżowanej katatoniczki i tak ją zostawili przed TP na cały dzień. Plus majtki Thrale; tak, że nagle, w dwanaście godzin, Minty znalazł się o jedno przewinienie od Kopa w Dupę, na który Thrust już czyści sobie do połysku but z najostrzejszym szpicem, żywiąc nadzieję. Największa heca na Domowym Zebraniu Życzeń i Zażaleń zrobiła się z tego, że na początku tygodnia Clenette H. przytargała gigantyczny worek kartridżów, które mieli wywalić na śmietnik w tej lansiarskiej szkole tenisowej na wzgórzu, gdzie Clenette pracuje, więc je zawłaszczyła i ściągnęła na dół do Domu, no i teraz rezydenci stają na rzęsach, bo Pat powiedziała, że Personel musi przejrzeć te kartridże pod kątem odpowiedniości i seksu, zanim udostępni się je rezydentom, no i rezydenci klną w żywy kamień, że to potrwa do usranej śmierci i że pieprzony Personel rozrywa się w najlepsze, kiedy Domowe TP niejako skamle na klęczkach na rozrywkowej pustyni, zgłodniałe nowej rozrywki. McDade bluznął na tym zebraniu, że jak mu każą jeszcze raz oglądać Koszmar z ulicy Wiązów XXII: Senescencja, to on rzuci się z dachu Domu.

Plus, mówi Thrust, Bruce Green nie pisnął Personelowi ani słowa na temat awantury z Lenzem i Gatelym; siedzi sobie i czeka, żeby ktoś poczytał mu w myślach, za to jego współmieszkańcy z pokoju skarżą się, że Bruce Green rzuca się przez sen i krzyczy coś o orzeszkach i cygarach.

Calvin Thrust, trzeźwy od lat czterech, siedzi okrakiem na odwróconym krześle i wychyla się coraz dalej do przodu w pozie człowieka, który lada chwila zerwie się z krzesła i wyjdzie. Donosi, że coś skrytego głęboko w zawsze dotąd beznadziejnie aroganckim Tinym Ewellu jak gdyby pękło i się roztopiło, w sensie duchowym: facet zgolił bródkę à la KFC, słyszano, że płakał w Piątce Męskiej, a Johnette podpatrzyła, że wynosi ukradkiem śmieci z kuchni, chociaż miał w tym tygodniu Dyżur przy myciu Okien Gabinetów. Thrust w trzeźwym życiu odkrył uroki wykwintnego jedzenia i ma zaczątki podwójnego podbródka. Jego włosy są o każdej porze dnia ulizane do tyłu dzięki jakiejś bezzapachowej substancji, a na górnej wardze rośnie mu wrzód, chyba trwały. Gately z jakiegoś powodu wyobraża sobie Joelle van Dyne w stroju Madame Psychosis, która siedzi na zwykłym krześle w Damskiej Trójce, je brzoskwinię i spogląda przez otwarte okno na krucyfiks wieńczący spiczasty dach Szpitala św. Elżbiety. Krucyfiks nie jest duży, ale umieszczony tak wysoko, że widać go ze wszystkich chyba miejsc w Enfield-Brighton. Joelle delikatnie unosi woalkę, żeby wsunąć pod nią brzoskwinię. Thrust mówi, że u Charlotte Treat spadła liczba białych krwinek. Charlotte Treat haftuje dla Gately’ego serwetkę z tekstem ZDROWIEJ PO TROCHU Z DNIA NA DZIEŃ, JEŚLI TAKA JEST WOLA BOŻA, ale idzie jej to powoli, ponieważ złapała jakąś wredną wirusową infekcję oka, przez którą wpada na ściany, a jej opiekunka, Maureen N., na Zebraniu Personelu zażądała, żeby Pat rozważyła przeniesienie Treat do domu przejściowego dla pacjentów HIV w Everett, gdzie już trzymają kilkoro zdrowiejących narkomanów. Morris Hanley, skoro mowa o białych krwinkach, upiekł dla Gately’ego sernikowe brownie w ramach dożywiania, ale te krowy z dyżurki pielęgniarskiej Oddziału Urazowego skonfiskowały je Thrustowi zaraz na wejściu; na szczęście Thrust zdążył zjeść parę po drodze w zakrwawionej corvetcie i może zapewnić Dona, że brownie Hanleya jest warte zbrodni na ukochanej osobie, i tak dalej. Gately’ego dopada nagła fala niepokoju o to, kto pod jego nieobecność gotuje w Domu kolacje i czy ten ktoś wie na przykład, że do pasztetu trzeba koniecznie dodać płatków kukurydzianych, żeby miał odpowiednią konsystencję. Dochodzi do wniosku, że Thrust jest nieznośny i lepiej, żeby już sobie poszedł, chociaż musi przyznać, że mniej odczuwa rozdzierający ból, gdy ktoś przy nim jest, ale to głównie dlatego, że tłumiona panika spowodowana niemożnością zadawania pytań i wtrącania się w czyjąś wypowiedź jest tak przykra, że niejako pomniejsza ból. Thrust wtyka niezapalonego papierosa za ucho (Gately przewiduje, że po kontakcie z tonikiem do włosów papieros nie będzie się już nadawał do palenia), ogląda się konspiracyjnie przez jedno i drugie ramię, nachyla się tak, że jego fizys jest widoczna pomiędzy dwoma szczeblami barierki łóżka, i owiewa twarz Gately’ego wonią starych jaj i dymu, szepcząc mu, że na pewno uraduje go wieść, iż wszyscy rezydenci, którzy byli obecni przy drace – poza Lenzem i Thrale, no i tymi, którzy nie mogli tego zrobić ze względów prawnych, a więc większość – zgłosili chęć złożenia zeznań, a wtedy Najświetniejsi z BPD plus kilku dość cudacznych funkcjonariuszy federalnych archaicznie ostrzyżonych na jeża, którzy znaleźli się tam zapewne w związku z interonańskim elementem Nucków – tu duże serce Gately’ego wykonuje salto mortale – zostali dobrowolnie wpuszczeni do środka na podstawie pisemnego OK Pat i przyjęli zeznania w formie pisemnej, a z tych zeznań wynika, że rezydenci w 110% są za Donem Gatelym i podtrzymują wiarygodny scenariusz samoobrony albo obrony Lenza. Kilka osób zeznało, że Kanadyjczycy sprawiali wrażenie pozostających pod wpływem agresywnie działających Substancji. Teraz największym problemem, mówi Pat, mówi Thrust, jest rzekomy Rekwizyt, którego nie ma. Chodzi o ten Rekwizyt .44, z którego postrzelono Gately’ego – nie ma go, mówi Thrust. Ostatnim rezydentem, który zeznał, że go widział, jest Green, który mówi, że odebrał go temu Nuckowi, po którym deptały te czarne dziewczyny, a potem rzucił go na trawnik, tak mówi Green. Po czym Rekwizyt znikł z prawnego pola widzenia. Thrust mówi, że z jego osobistego prawnego punktu widzenia Rekwizyt jest tym przedmiotem, który czyni różnicę pomiędzy scenariuszem kutej na cztery nogi samoobrony a scenariuszem jednej wielkiej pieprzonej jatki, w której Gately został w pewnym momencie tajemniczo trafiony w trakcie wykańczania dwóch Kanadyjczyków gołymi łapskami. Serce Gately’ego znajduje się teraz gdzieś w okolicy jego gołych włochatych łydek, takie wrażenie zrobiła na nim wzmianka o ostrzyżonych na jeża funkcjonariuszach federalnych. Jego usilne błaganie, by Thrust wreszcie powiedział, czy on, Gately, faktycznie kogokolwiek zabił, brzmi znowu jak pisk przejechanego kocięcia. Ból strachu jest nie do wytrzymania, przez co pomaga mu się poddać i poniechać prób, i Gately rozluźnia nogi, i dochodzi do wniosku, że Thrust może sobie mówić, co chce, bo rzeczywistość w tej sekundzie jest taka, że on, Gately, jest niemy i nie ma nad Thrustem żadnej władzy. Thrust nachyla się, obejmuje oparcie krzesła i mówi, że Clenette Henderson i Yolanda Willis mają Pełny Szlaban Domowy, siedzą w pokoju i nie wolno im schodzić na dół, żeby nie wkopały się prawnie w zeznaniach. Ponieważ ten Nuck w kraciastej czapce z nausznikami, ten, do którego należał rzekomy zaginiony Rekwizyt, wykitował na miejscu od przebicia prawego oka obcasem szpilki, gdy był bezlitośnie deptany, jak tylko czarne kobiety potrafią deptać, i w ogóle, a do tego Yolanda Willis bardzo inteligentnie zostawiła but razem z obcasem sterczący ze zmasakrowanego oblicza faceta, pełen odcisków palców jej stóp, tak że odnalezienie Rekwizytu było także w jej prawnym interesie, jak wynika Thrustowi z analizy prawnego krajobrazu. Thrust mówi, że Pat kuśtykała po całym Domu i każdego rezydenta z osobna błagała o współpracę, i wszyscy mniej lub bardziej dobrowolnie poddali się rewizji pokoi i dobytków, i w ogóle, ale i wtedy żaden wielkokalibrowy Rekwizyt nie został znaleziony, chociaż tajna kolekcja orientalnych noży Nell Gunther oczywiście zrobiła wrażenie. Thrust sądzi, że będzie to w najlepiej pojętym prawno-sądowym interesie Gately’ego i w ogóle, jeżeli Gately przeszuka zakamarki swojej pamięci i spróbuje odpowiedzieć na pytanie, gdzie i u kogo ostatnio widział rzekomą broń. Słońce zaczynało zachodzić nad wzgórzami West Newton widocznymi przez podwójne okna, których szyby teraz lekko drżały, a padające przez nie światło malowało się rdzawo i krwawo na najdalszej ścianie pokoju. Z otworów wentylacyjnych grzejnika szedł taki odgłos, jakby któreś z rodziców z daleka łagodnie uciszało dziecko. Gdy na dworze zaczyna się robić ciemno, wtedy sufit oddycha. I w ogóle.

Jakiś czas później, nocą, podświetlona od tyłu światłem z korytarza, siedzi na miejscu Thrusta postać rezydenta Geoffreya Daya, z tym że krzesło jest odwrócone we właściwą stronę, a Day siedzi na nim porządnie, noga na nogę, spożywając sernikowe brownie, które, jak donosi, rozdają za darmo przy dyżurce. Day mówi, że Johnette F. nie umywa się do Dona Gately’ego w sferze kulinarnej. Pewnie robi jakieś machlojki z producentami mielonki Spam, mówi Day, taka jest jego teoria. To może być zupełnie inna noc. Nocny sufit nie wybrzusza się już z każdym płytkim wdechem Gately’ego, a i głos nieco mu się poprawił, ewoluując z kociego w bardziej jakby bydlęcy. Ale prawy bok boli go tak, że Gately ledwo cokolwiek słyszy. Ognisty ból przeszedł w zimny, martwy, głęboki, z dziwną domieszką poczucia emocjonalnej straty. Z głębi siebie Gately słyszy, jak ból naśmiewa się z 90 mg Toradolu-IM, który podają Gately’emu w kroplówce. Tak jak było z Ewellem, gdy Gately ocyka się ze snu, nie ma pojęcia, jak długo Day siedzi obok niego ani właściwie po co. Day wdał się w jakąś długą opowieść, zdaje się, że o swojej młodzieńczej relacji z młodszym bratem. Gately z trudem wyobraża sobie, że Day może być z kimkolwiek spokrewniony. Day mówi, że jego brat był opóźniony w rozwoju. Miał ogromne, wilgotne, obwisłe wargi i nosił okulary, takie grube, że jego oczy wyglądały jak oczy mrówki, kiedy był mały. Upośledzenie brata Daya objawiało się podobno, między innymi paraliżującym, fobicznym lękiem przed liśćmi. Zwyczajnymi liśćmi z drzew. Daya dopada teraz bolesne, trzeźwe wspomnienie emocjonalnego dręczenia, jakiemu poddawał młodszego braciszka, strasząc, że dotknie go liściem. Day ma zwyczaj trzymać się za policzek i szczękę, kiedy mówi, całkiem jak świętej pamięci J. Benny na wycinanych fotosach. Zupełnie nie wiadomo, dlaczego Day postanowił podzielić się myślami z niemym i półprzytomnym z gorączki Gatelym. Wygląda na to, że Don G. zaczął mieć wielkie powodzenie jako ktoś, z kim można pogadać, odkąd leży praktycznie sparaliżowany i niemy. Sufit sprawuje się wzorowo, ale w szarości pokoju Gately wciąż dostrzega bezcielesną zjawę postaci, która pojawia się i znika na mglistym pograniczu jego pola widzenia. Pozy tej postaci pozostają w jakiejś nieprzyjemnej relacji do bezszelestnego przesuwania się pielęgniarek. Postać ta zdaje się zdecydowanie woleć noc od dnia, chociaż gdy Day przechodzi do opisu różnych gatunków trzymanych w ręce liści, Gately chyba z powrotem zapada w sen.

Nawracający zły sen, który nawiedza Gately’ego, odkąd się poddał, Wszedł i wytrzeźwiał, sprowadza się do prostego obrazu maleńkiej orientalnej kobiety z twarzą podziobaną bliznami po trądziku, która patrzy na niego z góry. Nic innego się nie dzieje: ona po prostu patrzy z góry na Gately’ego. Jej blizny trądzikowe nie są nawet takie wstrętne. Rzecz w tym, że kobieta jest maleńka. To jedna z tych anonimowych maleńkich kobiet Dalekiego Wschodu, które widuje się po całym Bostonie, zawsze obarczone licznymi torbami na zakupy. Jednak w tym nawracającym śnie ona patrzy na Gately’ego z góry, z jego perspektywy on patrzy w górę, a ona patrzy w dół, co znaczy, że Gately w tym śnie albo (a) leży na wznak bezbronny, patrząc na nią w górę, albo (b) jest jeszcze mniejszy niż ta maleńka kobieta. We śnie występuje jeszcze pies, który stoi dość groźnie i sztywno w oddali za orientalną kobietą, nieruchomy i sztywny, profilem, stoi nieruchomo i prosto jak zabawka. Orientalna kobieta nie ma jakiejś szczególnej miny i nigdy nic nie mówi, aczkolwiek blizny na jej twarzy układają się w pewien nieuchwytny wzór, który zdaje się chcieć coś zakomunikować. Kiedy Gately ponownie otwiera oczy, Geoffreya Daya nie ma, a szpitalne łóżko Gately’ego, z barierką i kroplówkami na stojakach, zostało przesunięte i stoi teraz tuż obok łóżka drugiej osoby leżącej w pokoju, więc wygląda to tak, jakby Gately i ten nieznany mu pacjent byli aseksualnym starym małżeństwem, które śpi razem, ale w oddzielnych łóżkach, więc usta Gately’ego układają się w owal, oczy wyłażą mu z orbit ze strachu, a wysiłek, jaki Gately wkłada w próbę krzyku, jest tak bolesny, że go budzi, i powieki Gately’ego odskakują do góry i klekoczą jak stare żaluzje, i jego szpitalne łóżko jest z powrotem tam, gdzie zawsze było, pielęgniarka wstrzykuje anonimowemu gościowi w drugim łóżku jakiś nocny specyfik, zapewne narkotyk, a ten pacjent, który ma bardzo niski głos, płacze. Nieco później, w ciągu tych paru godzin przed północną symfonią przestawiania aut na parkingu wzdłuż Washington St., śni mu się nieprzyjemnie szczegółowy sen, w którym postać-zjawa, przemieszczająca się dotychczas po całym pokoju i chwilami znikająca mu z oczu, zatrzymuje się w jednym miejscu dostatecznie długo, żeby Gately mógł się jej dokładnie przyjrzeć. We śnie jest to postać bardzo wysokiego mężczyzny z zapadniętą klatką piersiową, w czarno oprawionych okularach, dresowej bluzie i starych, poplamionych spodniach chinos: stoi sobie w pozie nonszalanckiej albo też posępnie zgarbionej, oparta kością ogonową o szepczącą kratę wentylatora zamocowanego na parapecie, długie ramiona zwisają jej po bokach, a nogi są niedbale skrzyżowane w kostkach, tak że Gately widzi nawet taki detal jak to, że chinosy są przykrótkie – w dzieciństwie Gately’ego na takie spodnie mówiło się „rybaczki”: paru co okrutniejszych kolegów Bimmy’ego Gately’ego lubiło dopaść na boisku jakiegoś cherlaka z szyją jak ołówek, w takich przykrótkich portkach i naigrawać się z niego: „Hej, braciszku, wybierasz się na ryby?”, a potem dawali mu w łeb albo w klatę, aż obowiązkowe skrzypce koziołkowały przez cały asfalt, w futerale. Ręka niepokojącej postaci-zjawy chwilami jakby znika, a potem pojawia się ponownie przy grzbiecie nosa i bezwiednym, znużonym, grobowym gestem poprawia okulary, zupełnie jak te cherlaki w rybaczkach na boisku, którym Gately sam miał zawsze chęć przywalić ostro w klatę za te grobowe miny. Gately we śnie doświadczył bolesnych wyrzutów sumienia i przyjął za możliwe, że postać reprezentuje któregoś z małych skrzypków z North Shore, których Gately nigdy nie bronił przed swoimi okrutnymi kolegami, i przybywa w wersji dorosłej teraz, kiedy Gately jest bezbronny i niemy, żeby wziąć na nim odwet. Postać-zjawa wzruszyła chudymi ramionami i powiedziała Ależ nic z tych rzeczy, ona jest tylko zwyczajnym starym widmem bez pretensji czy misji, pospolitym widmem w wersji ogródkowej. Gately we śnie pomyślał sobie sarkastycznie No to super, skoro to tylko ogródkowe widmo, to sprawa jest jasna, o kurwa, co za ulga. Postać widmo uśmiechnęła się przepraszająco i wzruszyła ramionami, przesuwając o kawałek kość ogonową po szepczącej kracie. W jej ruchach było coś dziwnego: tempo niby normalne, ale przy tym dziwna nieciągłość i deliberacja, jak gdyby w każdy ruch wkładano niepotrzebnie wiele wysiłku. Gately zreflektował się jednak po chwili, że kto wie, co jest potrzebne i normalne dla samozwańczego pospolitego widma we śnie podszytym bólem i gorączką. Potem pomyślał, że jest to jedyny sen, jaki pamięta, w którym nawet jeszcze we śnie wie, że to jest sen, a co więcej, że leży i rozmyśla nad rozmyślaniem o sennej naturze snu, który mu się śni. Wkrótce zrobiło się to tak wielopoziomowe i zawiłe, że oczy Gately’ego znów wywróciły się białkami do góry. Widmo znużonym żałobnym gestem dało do zrozumienia, że nie chce zawracać sobie głowy zawiłymi dociekaniami o śnie i jawie. Widmo powiedziało Gately’emu, żeby lepiej przestał je rozkminiać i po prostu skorzystał z jego obecności, z obecności widma w pokoju czy we śnie, wszystko jedno, ponieważ Gately, jeżeli tylko raczy dostrzec i docenić sytuację, przynajmniej nie musi mówić głośno w celu komunikowania się z postacią widmem; co więcej, dodała postać widmo, dla niego (widma) pozostawanie w jednej pozycji tak długo, żeby Gately je zobaczył i podjął z nim interfejs, jest niewiarygodnym wysiłkiem cierpliwości i samozaparcia, toteż widmo nie umie powiedzieć, ile miesięcy jeszcze tak wytrzyma, gdyż samozaparcie nigdy nie było jego mocną stroną. Światła nocnego miasta rozświetlały widoczne przez okno niebo na ten sam ciemnoróżowy kolor, który widzimy, kiedy zamkniemy oczy, potęgując dwuznaczność sytuacji snu we śnie. Gately we śnie wypróbował taki sprawdzian: udał, że traci przytomność, z nadzieją, że widmo sobie pójdzie, i w trakcie tego udawania rzeczywiście zasnął, na chwilę, w tym śnie, co poznał po tym, że maleńka dziobata kobieta Dalekiego Wschodu wróciła i patrzyła nań z góry bez słowa, wrócił też niepokojący sztywny pies. A potem uśpiony farmakologicznie pacjent w sąsiednim łóżku zbudził Gately’ego w jego pierwotnym śnie swym gulgotaniem czy chrapaniem i tak zwana postać widmo była nadal obecna i widoczna, tyle że teraz stała na barierce łóżka Gately’ego i patrzyła na niego z wyżyn swojego wzrostu plus barierki, kuląc i tak już zgarbione plecy, żeby zmieścić się pod sufitem. Gately miał teraz świetny widok na imponującą kępkę włosów w nosie, gdyż patrzył w nozdrza widma od dołu, a kątem oka rejestrował chude kostki widma, które sterczały jak łokcie pod brązowymi skarpetami poniżej mankietów chinosów/rybaczków. Pomimo bólu barku, łydki, wielkiego palca stopy i całej prawej strony ciała Gately uświadomił sobie, że normalnie nie myśli się o widmach, duchach czy zjawach jako o postaciach wysokich lub niskich czy też mających złą postawę albo noszących skarpetki w konkretnym kolorze. A zwłaszcza o czymś tak konkretnym jak włosy sterczące z nosa. Niepokoiła Gately’ego właśnie ta konkretność postaci ze snu. A jeszcze bardziej niepokoiło go, że w tym śnie miał nieprzyjemny sen o starej kobiecie Dalekiego Wschodu. Znowu zaczął żałować, że nie może zawołać o pomoc albo się obudzić. Ale teraz nie udawało mu się nawet muczeć ani miauczeć i tylko dyszał ciężko, jakby powietrze całkowicie omijało jego krtań albo jakby jego krtań przestała istnieć z powodu uszkodzenia nerwu w barku, jakby zamieniła się w pomarszczony, suchy worek przypominający stare gniazdo szerszeni i omijany przez krążące w gardle powietrze. Jego gardło wciąż było nie w porządku. Uświadomił sobie, że zna tę duszną niemotę ze snów, koszmarów. To go przeraziło i uspokoiło zarazem. Dowód na czynnik snu i tak dalej. Widmo spoglądało na niego z góry i ze współczuciem kiwało głową. Powiedziało, że całkowicie z nim empatyzuje. Nawet ogródkowa odmiana widm, powiedziało widmo, może poruszać się z prędkością kwantową i być w dowolnym miejscu o dowolnym czasie, i słyszeć myśli ożywionych ludzi w ich symfonicznej totalności, ale nie może wpływać na ciała stałe ożywione lub nieożywione ani przemówić do kogokolwiek wprost, albowiem widmo nie ma własnego słyszalnego głosu i musi posłużyć się czyimś wewnętrznym mózgogłosem, jeśli chce coś zakomunikować, i dlatego właśnie myśli i wglądy pochodzące od widma brzmią zawsze jak własne myśli człowieka, wzięte z jego głowy, o ile widmo usiłuje z nim interfejsować. Tytułem ilustracji, mówi widmo, weźmy takie zjawisko jak intuicja, inspiracja czy przeczucie: często się mówi, że „głos wewnętrzny” podpowiedział nam intuicyjnie to czy owo. Gately nie może już oddychać głębiej niż do jednej trzeciej pojemności płuc, bo inaczej dostaje mdłości z bólu. Widmo poprawiało okulary i mówiło. Poza tym wymaga to niewiarygodnej dyscypliny, samozaparcia i cierpliwego wysiłku, by wytrwać nieruchomo w jednym miejscu przez czas wystarczająco długi, by żywy człowiek autentycznie zobaczył widmo i doznał jego wpływu, a bardzo niewiele widm ma coś tak ważnego do zakomunikowania, że zechcą trwać w bezruchu przez tak długi czas, zazwyczaj bowiem wolą przemykać z niewidzialną prędkością kwantu. To doprawdy nie ma znaczenia, mówi widmo, czy Gately wie, co oznacza termin kwant. Widma, powiada, w zasadzie istnieją (rozkłada powoli ręce i naśladuje palcami cudzysłowy, mówiąc istnieją) w całkiem innym heisenbergowskim wymiarze i upływie czasu. Żeby podać przykład, powiada, działania i ruchy normalnego żywego człowieka dla widma odbywają się w tempie wędrówki wskazówki godzinowej na tarczy zegara i są mniej więcej równie ciekawe do oglądania. A Gately myśli Na chuj mi to wszystko, teraz nawet w nieprzyjemnych snach z gorączką ktoś inny będzie mu opowiadał o swoich kłopotach, gdy Gately ani nie może uciec, ani wdać się w dialog, mówiąc o własnych doświadczeniach. W normalnych warunkach nie udało mu się nigdy namówić Ewella czy Daya, żeby usiedli i szczerze podzielili się wzajemnie przemyśleniami, a teraz, kiedy jest kompletnie niemy, unieruchomiony i bierny, nagle wszyscy widzą w nim współczujące ucho, a nawet nie tyle współczujące żywe ucho, ile coś na kształt drewnianej rzeźby ucha. Pusty konfesjonał. Don G. jako olbrzymi pusty konfesjonał. Widmo znika i momentalnie wyłania się w najdalszym kącie pokoju, macha do niego ręką. Kojarzy się Gately’emu z powtórkowymi odcinkami serialu Ożeniłem się z czarownicą, które oglądał, gdy był mały. Widmo znów znika i znów momentalnie pojawia się na nowo: tym razem trzyma jeden z podniszczonych i popodklejanych scotchem plakatów z celebrytami, które Gately trzyma w sypialni Personelu, mieszczącej się w suterenie Ennet House – ten akurat plakat przedstawia amerykańską Głowę Państwa, Johnny’ego Gentle’a, Słynnego Zapiewajły, na scenie, odzianego w aksamity i kręcącego mikrofonem. Zdjęcie pochodzi z czasów, zanim J.G. zaczął nosić miedzianej barwy tupecik, kiedy jeszcze używał strigila zamiast solarium i był po prostu piosenkarzem z Vegas. Widmo ponownie znika, ale natychmiast pojawia się na nowo z puszką coca-coli w garści, białe esy-floresy na czerwonym tle są Gately’emu znajome, ale zamiast starych dobrych słów „Coca-Cola” i „Coke” napis jest w obcym mu, orientalnym języku. Widok nieczytelnego napisu na puszce coli jest chyba najgorszą chwilą w całym śnie. Widmo kroczy spastycznie i emfatycznie przez całą podłogę, a potem w górę po ścianie, co jakiś czas znikając i znów się pojawiając, a kończy, stojąc do góry nogami na podwieszanym suficie szpitalnej sali, dokładnie nad Gatelym, i przytrzymując jedno kolano przy zapadniętej piersi, zaczyna kręcić piruety, co Gately poznałby, gdyby kiedykolwiek miał do czynienia z baletem, piruetuje coraz szybciej i szybciej, aż w końcu tak szybko, że widmo zmienia się w długą łodygę światła w kolorze dresowej bluzy i puszki coli, która zdaje się wyrastać z sufitu; aż wreszcie, w chwili, która pod względem nieprzyjemności rywalizuje z chwilą ujrzenia puszki coli, do osobistej głowy Gately’ego i jego własnym myślo-głosem, ale z rykiem i niepożądanym impetem, wpada termin PIRUET, wielkimi literami, który to termin Gately zna jako fakt, lecz nie ma ani pojęcia, co on może znaczyć, ani powodu, żeby o nim myśleć z ryczącą siłą, więc nie tylko dreszcz go przechodzi z wrażenia, ale czuje się niejako zgwałcony leksykalnie. Gately zaczyna uważać ten, miejmy nadzieję, nienawracający sen za jeszcze bardziej nieprzyjemny niż sen o maleńkiej dziobatej orientalnej kobiecie. Przez głowę przelatują mu z tą samą upiorną, nachalną siłą inne terminy i słowa, które zna jako nieznajome, np. ACCIACCATURA i ALEMBIK, LATRODECTUS MACTANS i GĘSTOŚĆ NEURONOWA, CHIAROSCURO i PROPRIOCEPCJA, i TESTUDO, i ANNULACJA, i BRIKOLAŻ, i KATALEPSJA, i GERRYMANDER, i SKOPOFILIA, i LAERTES – i, uświadamia sobie nagle Gately, także wcześniej pomyślane EKSTRUZJA, STRIGIL i LEKSYKALNE – i LORDOZA, i IMPOST, i SINISTRALNY, i MENISK, i CHRONAKSJA, i BIEDNY YORICK, i LUKULLUS, i CERISE MONTCLAIR, i jeszcze DE SICA NEOREALIZM KRAN KAMEROWY, i CIRCUMAMBIENTDRAMATZNALEZIONYLEWIRAT, i coraz szybszy natłok terminów leksykalnych i słów zlewających się w wiewiórczy świergot, a jeszcze CHELATACJA i głos przechodzi w brzęczenie komara na spidzie, i Gately próbuje jedną ręką ścisnąć obie skronie i krzyknąć, ale nic z tego nie wychodzi. Gdy widmo zjawia się ponownie, jest usadowione wysoko gdzieś z tyłu, tak że Gately musi wywrócić oczy, żeby je zobaczyć, i okazuje się, że serce Gately’ego jest monitorowane, a widmo rozsiadło się na monitorze serca w dziwacznej pozie ze skrzyżowanymi nogami i spod wysoko podciągniętych nogawek, nad skarpetkami, widać mu cienką, bezwłosą skórę opinającą widmowe kostki i lekko błyszczącą w rozproszonym świetle z korytarza Oddziału Urazowego. Orientalna puszka coli spoczywa teraz na szerokim, płaskim czole Gately’ego. Jest zimna i jakoś dziwnie pachnie, odpływem, ta puszka. Teraz kroki i odgłos żucia gumy balonowej z korytarza. Sanitariusz świeci do środka latarką i omiata snopem światła Gately’ego, jego znarkotyzowanego współlokatora i ich otoczenie, i stawia znaczki w papierach przypiętych klipsem do podkładki, wydmuchując małą pomarańczową bańkę. Światło nie prześwieca przez widmo, nie dzieje się nic dramatycznego – widmo po prostu znika w momencie, gdy światło dosięga monitora, i zjawia się z powrotem, gdy tylko światło się oddala. W niemiłych snach Gately’ego nie występuje normalnie guma do żucia w konkretnym kolorze ani intensywne doznanie dyskomfortu fizycznego, ani inwazja terminów leksykalnych, których znaczenie jest Gately’emu obce. Gately zaczyna dochodzić do wniosku, że nie jest niemożliwe, by ogródkowa wersja widma na monitorze serca, jakkolwiek nie jest konwencjonalnie realna, była epifanicznym nawiedzeniem jego osobistego zagmatwanego pojęcia Boga, Siły Wyższej czy czegoś w tym sensie, może czymś takim jak legendarne Pulsujące Błękitne Światło, które podczas swego ostatniego detoksu widział założyciel AA, Bill W. – a to był, jak się okazało, sam Pan Bóg, który pouczył Billa W., jak ma zachować trzeźwość dzięki powołaniu AA i Głoszeniu Nowiny. Widmo uśmiecha się smętnie i mówi coś w sensie Też myślę, że fajnie by było, młodzieńcze. Czoło Gately’ego marszczy się, kiedy Gately przewraca oczami, więc zagraniczna puszka kiwa się ozięble: jest, oczywiście, i taka możliwość, że wysokie zgarbione superszybkie widmo reprezentuje Sierżanta pod Bronią, czyli Chorobę, wykorzystującego opuszczoną gardę trawionego gorączką umysłu Gately’ego, w pełnej gotowości do osłabienia jego motywacji i nakłonienia go do zażycia Demerolu, tylko ten jeden jedyny, ostatni raz, na ze wszech miar legalny ból fizyczny. Gately pozwala sobie pofantazjować, jak by to było móc przekwantowywać się w jednej chwili w dowolne miejsce, stawać na suficie i zapewne włamywać się sprawniej niż najlepszy włamywacz w najśmielszych marzeniach, ale na nic nie móc oddziaływać ani z nikim interfejsować, bo nikt nie jest świadom twojej obecności, postrzegać normalny ludzki pośpiech codzienności jak ruchy planet i słońc, musieć trwać cierpliwie w bezruchu przez długi czas, żeby chociaż jakiś nieszczęsny zamroczony skurwysyn zechciał wziąć pod uwagę możliwość twojej obecności. Był w tym pozór prawdziwej wolności, ale i niewiarygodnej samotności, wyobraża sobie Gately. Gately wie co nieco o samotności, tak czuje. Czy widmo to to samo co duch, czyli zmarły? Czyżby Siła Wyższa przekazywała mu wiadomość o trzeźwości i śmierci? Jak by to było mówić do kogoś, kto myśli, że to jego własny umysł do niego przemawia? Gately dochodzi do wniosku, że mógłby chyba Utożsamić Się, do pewnego stopnia. Po raz pierwszy w życiu odebrało mu mowę, nie licząc krótkotrwałego, lecz wyjątkowo złośliwego zapalenia krtani, które go dopadło, gdy miał dwadzieścia cztery lata i spał na zimnej plaży w Gloucester, i wcale mu się nie podoba, że odebrało mu mowę. Przypomina to kombinację niewidzialności i pogrzebania żywcem, w sensie odczucia. Jakby się było duszonym gdzieś głęboko poniżej szyi. Gately wyobraża sobie, że zamiast dłoni ma piracki hak i nie może przemawiać na Misjach, bo tylko charczy i dyszy, więc do końca życia w AA jest skazany na opróżnianie popielniczek i termosów. Widmo sięga w dół i zdejmuje puszkę nieamerykańskiego napoju z czoła Gately’ego, i zapewnia Gately’ego, że jak najbardziej potrafi Utożsamić Się z uczuciami żywego człowieka, takimi jak impotencja komunikacyjna i niema strangulacja. Gately denerwuje się w myślach i próbuje mentalnie wrzasnąć, że nic, kurwa, nie mówił o impotencji. Ma teraz znacznie lepszy widok na sytuację włosów w nosie, niżby sobie życzył. Widmo machinalnie waży puszkę w dłoni i mówi, że jako dwudziestoośmiolatek Gately powinien pamiętać komedie sytuacyjne w dawnej amerykańskiej telewizji z lat 80. i 90. PS. Gately nie może się nie uśmiechnąć na ten dowód ignorancji widma: Gately jest, bądź co bądź, pierdolonym narkomanem, a drugą najważniejszą relacją narkomana jest jego związek z domowym transmiterem rozrywki, TV/VCR lub HDTP. Bardzo możliwe, że narkoman jest jedynym gatunkiem rodzaju ludzkiego, którego wzrok ma Synchronizację Pionową, na litość boską, myśli sobie Gately. Bo Gately, nawet na odwyku, potrafi przypomnieć sobie verbatim duże fragmenty nie tylko oglądanych w zaćpanej adolescencji seriali Kroniki Seinfelda, Ren i Stimpy, Kim on jest, kiedy jest w domu czy Przystanek Alaska, ale także z powtórek Ożeniłem się z czarownicą, Hazel i wszechobecnego M*A*S*H-a, przy których wyrósł na monstrualnych rozmiarów dziecię, a już najlepiej pamięta Zdrówko! z bostońską obsadą, i to zarówno późniejszą wersję z układną brunetką, jak i starsze, powtórkowe odcinki z blondyną bez cycków, dlatego Gately nawet po przerzuceniu się na InterLace i HDTP odczuwał szczególną osobistą więź ze Zdrówkiem!, nie tylko dlatego, że każda z postaci na ekranie trzymała w ręku kufel zimnego piwa, całkiem jak w życiu, ale i dlatego, że Gately jako wielkie dziecko był rozpoznawalny dzięki niesamowitemu podobieństwu do olbrzyma bez szyi z nawisłym małpim czołem, księgowego Noma, który na dobrą sprawę mieszkał w pubie i był grubiański, ale nie okrutny, i wychylał piwo za piwem, a nigdy nie uderzył czyjejś mamuśki ani nie porzygał się publicznie, żeby ktoś musiał po nim sprzątać, i odznaczał się – włącznie z masywną, kanciastą głową, neandertalskim łukiem brwiowym i kciukami jak wiosła – niepokojącym podobieństwem do małego D.W. „Bima” Gately’ego, który też był zwalisty, bez szyi i wstydliwy i jeździł konno na kiju od miotły jako dzielny rycerz sir Ozys z Tuliweru. A odwrócone do góry nogami widmo z monitora serca patrzy z namysłem z góry na Gately’ego i pyta, czy Gately pamięta miriady tespijskich statystów występujących w jego ukochanym serialu Zdrówko!, nie pierwszoplanowe postacie Sama, Carli i Noma, ale bezimiennych bywalców przy stolikach, tworzących barowy tłum i stanowiących ukłon w stronę realizmu, zawsze relegowanych na dalszy plan i wiodących przyciszone rozmowy: ich twarze ożywiały się, a usta poruszały realistycznie, ale bez dźwięku; jedynie gwiazdy z nazwiskami miały głos. Widmo mówi, że tych ułamkowych aktorów, tę ludzką scenografię, było widać (ale nie słychać) w większości odcinków serialu. A Gately ich pamięta, tych statystów ze scen zbiorowych, zwłaszcza scen w pubie i restauracji, albo raczej pamięta, że nie pamięta ich dokładnie, że jego zamulony umysł nigdy nie dostrzegł surrealności tego, że usta statystów się poruszają, ale nic się z nich nie wydobywa, a przecież dla aktora to musi być żałosna, pojebana rola – być czymś w rodzaju ludzkiego mebla; figuranci, mówi widmo, tak się na nich mówi, na tych surrealistycznie niemych osobników w tle, których obecność ujawnia, że kamera, jak każde oko, ma kąt percepcyjny i decyduje o tym, kto jest dość ważny, żeby miał być widziany i słyszany, a kto tylko widziany. To termin zapożyczony z baletu, figurant, wyjaśnia widmo. Widmo poprawia okulary z płaczliwą miną dziecka, które właśnie dostało w ucho na placu zabaw, i mówi, że osobiście spędziło znaczną część byłego życia ożywionego właściwie jako figurant, mebel w peryferyjnej wizji najbliższych mu oczu, a takie życie to dziadostwo i udręka. Gately, którego wzrastające rozczulanie się nad sobą pozostawia niewiele miejsca i cierpliwości dla cudzego rozczulania się nad sobą, próbuje unieść lewą rękę i pomachać małym palcem, imitując najmniejsze na świecie skrzypce grające temat z filmu Smutek i litość, ale nawet lekki ruch lewego ramienia sprawia, że prawie mdleje. Tymczasem widmo mówi, albo Gately myśli, że nie da się zrozumieć żałosnego dramatu figuranta, dopóki nie uświadomimy sobie, jak całkowicie jest on uwięziony w klatce swojego niemego peryferyjnego statusu, bo powiedzmy, że na przykład któryś z barowych figurantów filmu Zdrówko! nagle dochodzi do wniosku, że już dłużej nie wytrzyma, więc wstaje i zaczyna krzyczeć i gestykulować jak szalony, domagając się uwagi i nieperyferyjnego statusu w serialu – co wtedy? Gately zdaje sobie sprawę, że wtedy któryś aktor „z nazwiskiem” wyskoczyłby z pierwszego planu i zastosował wobec buntownika Chwyt Heinekena albo resuscytację krążeniowo-oddechową, wychodząc z założenia, że rozgestykulowany barowy figurant zakrztusił się orzeszkiem albo czymś podobnym, a potem cały dalszy ciąg tego odcinka Zdrówka! polegałby na żarcikach o heroicznym ratowaniu życia przez gwiazdora z nazwiskiem albo na kpinach z nieudanej próby założenia Chwytu Heinekena komuś, kto krztusi się orzeszkiem. Tak czy owak figurant przegrywa. Uwięziony w klatce figurant nie ma głosu ani ostrości obrazu. Gately zamyśla się na chwilę nad statystyką samobójstw wśród aktorów najniższego szczebla. Widmo znika i zaraz zjawia się na krześle przy barierce łóżka, nachylone, z podbródkiem wspartym na złożonych na barierce dłoniach, w pozie, którą Gately już rozpoznaje jako klasyczną dla sytuacji zwierz-się-ze-swoich-kłopotów-pacjentowi-po-urazie-który-nie-może-ci-przerwać-ani-uciec. Widmo mówi, że ono samo za życia parało się rozrywką filmową, to znaczy kręciło kartridże, w co Gately może wierzyć lub nie, ale w tych filmach swojego autorstwa widmo pilnowało jak cholera, żeby albo cały obraz był niemy, albo, jeśli dźwiękowy, żeby było w nim słychać głos każdego z wykonawców, bez względu na to, na jak dalekim planie kinematograficznym lub narracyjnym się znajdowali; i że nie były to świadomie kreowane, nakładające się na siebie dialogi, jak u pozerów w rodzaju Schwulsta czy Altmana, tzn. nie była to po prostu wprawna imitacja słuchowego chaosu, tylko jak w życiu, prawdziwe egalitarne bla-bla tłumu, w którym nikt nie jest figurantem, autentyczna agora świata realnego, bla-bla[342] tłumów, których każdy uczestnik jest centralnym i wymownym protagonistą swojej własnej rozrywki. Gately uświadamia sobie, że jeszcze nigdy nie śniło mu się, że ktoś wypowiada takie słowa jak „parać się”, a tym bardziej „agora”, które Gately’emu kojarzy się z kosztownym swetrem. Właśnie dlatego, kontynuuje widmo, przez ten całkowity bezfigurantowy egalitarny audiorealizm trzymający się linii partii krytycy rozrywki zawsze narzekali, że w filmach widma sceny zbiorowe są niewiarygodnie nudne i świadomie irytujące, bo nigdy w nich nie słychać ważnych pierwszoplanowych konwersacji, zagłuszanych niefiltrowanym bla-bla peryferyjnego tłumu, które to bla-bla(/babel) jest jakąś egocentryczną, wrogą widzowi artystowską reżyserską pozą, a nie żadnym radykalnym realizmem. Żałobny uśmiech widma prawie że znika, zanim się pojawia. Gately odpowiada zdawkowym uśmiechem, po którym poznać, że właściwie nie słucha. Przypomina mu się, jak udawał sam przed sobą, że nieagresywny, sarkastyczny księgowy Nom z serialu Zdrówko! jest jego własnym organicznym ojcem, który z wysiłkiem bierze małego Bimmy’ego na kolana i pozwala mu rysować palcem obrazki na zaparowanym blacie baru, a gdy złości się na matkę Gately’ego, to wygłasza sarkastyczne i dowcipne komentarze, zamiast rzucać ją na ziemię i spuszczać jej umiejętny marynarski łomot, który boli jak cholera, ale nie zostawia śladów. Puszka zagranicznej coca-coli odcisnęła na jego czole kółko, które jest zimniejsze niż otaczająca je rozpalona gorączką skóra, więc Gately usiłuje skupić się na tym zimnym kółku zamiast na martwym, zimnym, totalnym bólu w prawym boku – DEKSTRALNYM – albo na trzeźwym wspomnieniu ekskochasia swojej matki, pani Gately, kaprawookiego eksżandarma w podkoszulku barwy khaki, zgarbionego w pijanym widzie nad notesikiem, w którym odhaczał sobie liczbę wypitych w danym dniu heinekenów, wysuwając bokiem koniec języka i mrużąc oczy, żeby zobaczyć notes pojedynczo, a matka Gately’ego czołgała się po podłodze w stronę zamykanej od środka łazienki, cichutko, żeby żandarm znów jej nie zauważył.

Widmo mówi, że Aby Gately’emu uzmysłowić, jak to jest, powie tylko, że ono, widmo, po to, żeby stać się widzialnym i interfejsować z Gatelym, siedzi jak wrośnięte na tym krześle przy łóżku Gately’ego od widmowego ekwiwalentu trzech tygodni, czego Gately nie umie sobie nawet wyobrazić. Gately’emu przychodzi do głowy, że żadna z osób, które wpadły, żeby mu opowiedzieć o swoich kłopotach, nie raczyła poinformować go, od ilu dni leży już na Oddziale Urazowym ani jaki dzień będzie, kiedy znów wzejdzie słońce, w związku z czym Gately nie ma pojęcia, jak długo obywa się bez zebrań AA. Gately wolałby, żeby zamiast personelu Ennet, który lubi gadać o protezach, i zamiast rezydentów, którzy dzielą się wspomnieniami z kimś, kto może nawet ich nie słyszy – jak małe dziecko zwierzające się psu – przykuśtykał do niego jego sponsor, Francis „Furiat” G. Gately nie pozwala sobie na dociekania, dlaczego nie odwiedził go jeszcze żaden Najświetniejszy albo ostrzyżony na jeża funkcjonariusz federalny, skoro on tu leży od jakiegoś czasu, a oni rozpełzli się po całym Domu jak chomiki po zbożu, jak to powiedział Thrust. Usadowiony cień kogoś w kapeluszu dalej tkwi w korytarzu za drzwiami, chociaż jeśli całe to interludium jest snem, to nikogo tam nie ma ani nie było, uprzytamnia sobie Gately, zezując z lekka, aby się upewnić, że cień jest cieniem kapelusza, a nie gaśnicy wiszącej na ścianie czy czymś w tym stylu. Widmo przeprasza i znika, ale zjawia się z powrotem dwa mrugnięcia później, w tym samym miejscu. „Warto było Przepraszać?” – myśli kąśliwie Gately pod adresem ducha; prawie go to rozśmiesza. Płachta bólu, która spada na niego za ten prawie śmiech, wywraca oczy Gately’ego białkami do góry. Obudowa monitora pracy serca jest na oko za wąska do siedzenia, nawet dla widma. Monitor pracy serca jest z tych cichych. Ma ruchomą białą linię, przez którą przebiegają duże wypustki obrazujące puls Gately’ego, ale nie wydaje z siebie sterylnych pisków, jakie wydawały monitory ze starych filmów o szpitalach. Pacjenci w tych filmach byli często nieprzytomnymi figurantami, przypomina sobie Gately. Widmo mówi, że złożyło właśnie kwantową wizytę w czyściuteńkim dwupoziomowym domku w Brighton, należącym do niejakiego Francisa „Furiata” Gehaneya, i sądząc po tym, że stary Krokodyl się goli i wkłada czysty biały T-shirt, mówi widmo, F.F. wkrótce odwiedzi Oddział Urazowy, by złożyć Gately’emu wyrazy bezwarunkowej empatii, braterstwa i cierpkiej Krokodylej rady. Chyba że to sam Gately tak sobie myśli ku pokrzepieniu serca, myśli Gately. Widmo ze smutkiem poprawia okulary. O widmach nie myśli się zazwyczaj, że są smutne lub niesmutne, ale to senne widziadło dysponuje pełnym wachlarzem stanów afektywnych. Gately słyszy klaksony, podniesione głosy i piski opon na nawrotkach w dole na Wash. St., wskazujące na to, że jest około 00:00, godziny przestawiania samochodów. Gately zastanawia się, jak coś tak krótkiego jak pojedynczy klakson brzmi w uszach figuranta, który musi przesiedzieć trzy tygodnie, żeby zostać dostrzeżonym. Widma, nie figuranta, poprawia się Gately. Leży i poprawia własne myśli, jakby prowadził rozmowę. Ciekaw jest, czy jego mózgogłos przemawia wystarczająco szybko, żeby widmo nie musiało w zniecierpliwieniu przytupywać nogą i spoglądać na zegarek pomiędzy słowami. Tylko czy to są słowa, gdy pozostają tylko w głowie? Widmo wysmarkuje nos w chusteczkę, która ewidentnie widziała lepsze czasy, i mówi, że ono, widmo, gdy jeszcze żyło w świecie ożywionych ludzi, oglądało swoją osobistą najmłodszą latorośl, syna, tego, który był doń najbardziej podobny, który najbardziej go zachwycał i przerażał, w trakcie stawania się figurantem, pod sam koniec. Koniec widma, a nie koniec syna, precyzuje widmo. Gately jest ciekaw, czy aby nie obraża widma, myśląc o nim chwilami per „ono”. Widmo rozwija i ogląda użytą chusteczkę, całkiem jak żywy człowiek, któremu trudno się przed tym oprzeć, i mówi Żaden horror na ziemi czy gdziekolwiek indziej nie może równać się patrzeniu na własne dziecko, które otwiera usta i nic z nich nie wychodzi. Ten obraz syna wycofującego się na peryferia sceny życia kala wspomnienie ostatnich dni jego ożywionego żywota, mówi widmo. Widmo wyznaje, że kiedyś winiło za milczenie syna matkę chłopca. Ale co to daje, wzdycha widmo, wykonując zamazany ruch, który może być wzruszeniem ramion. Gately przypomina sobie, że eksżandarm marynarki wypominał matce Gately’ego, że to jej wina, że wyrzucili go z roboty w fabryce zupy z owoców morza. „Resentyment to Przestępca #1” głosi jeden ze sloganów bostońskich AA, w który Gately zaczął wierzyć. Że szukanie winnego to szachrajstwo. Mimo to nie miałby nic przeciwko temu, żeby spędzić parę minut w pokoju bez drzwi sam na sam z Randym Lenzem, kiedy już stanie na nogi i odzyska formę.

Widmo zjawia się ponownie rozwalone w fotelu, całym ciężarem wsparte na kości ogonowej w lansiarskiej pozie noga na nogę à la Erdedy. Tylko sobie wyobraź, rzecze, co to za horror, spędzić całe swoje samotne wędrowne chłopięctwo na Południowym Zachodzie i Zachodnim Wybrzeżu, bezskutecznie próbując przekonać rodzonego ojca, że w ogóle istniejesz, robiąc coś dostatecznie dobrze, by cię słyszano i widziano, a jednak nie dość dobrze, by stać się ekranem dla ojcowskich projekcji własnego nieudacznictwa i wstrętu do siebie, nie rzucając się w oczy, gestykulując zamaszyście w rozrzedzonej mgle, tak że jeszcze w dorosłym życiu dźwigasz rozmiękłe brzemię porażki, bo nie przebiłeś się do niego z własnym głosem, dźwigasz to brzemię przez wszystkie swoje ożywione lata, na coraz bardziej zgarbionych plecach – po to tylko, żeby pod koniec życia odkryć, że twoje własne dziecko stało się nijakie, wsobne, milkliwe, przerażające, nieme. Tzn., że jego (widma) syn stał się dokładnie taki, jakim ono w dzieciństwie obawiało się, że jest. Oczy Gately’ego uciekają w tył głowy. Chłopczyk, który wszystko robił dobrze i z naturalnym wdziękiem, jakiego widmu zawsze brakowało, synek, którego widmo bardzo chciało widzieć i słyszeć, i zapewniać go (synka), że jest widziany i słyszany, ten syn pod koniec życia widma stawał się coraz bardziej skryty; i nikt inny w podstawowej komórce społecznej widma i chłopca nie dostrzegał i nie przyjmował do wiadomości faktu, że pełen wdzięku, cudowny chłopczyk znika na oczach rodziny. Patrzyli, ale nie widzieli jego niewidzialności. Słuchali, ale nie słyszeli ostrzeżeń widma. Gately znowu uśmiecha się zdawkowo. Widmo mówi, że jego podstawowa komórka społeczna uważała, że ono (widmo) jest niezrównoważone i myli syna z własnym (widmowym) chłopięcym ja albo też z ojcem ojca widma, nijakim drewnianym osobnikiem, który wedle rodzinnej mitologii „pchnął” ojca widma do „butelki” i niezrealizowanego potencjału, i wylewu krwi do mózgu w młodym wieku. Pod koniec widmo zaczęło się po cichu obawiać, że jego syn eksperymentuje z Substancjami. Widmo co chwila musi poprawiać okulary. Mówi, niemal z goryczą, że gdy wstawało i wymachiwało ramionami, usiłując uświadomić wszystkim fakt, że jego najmłodszy i najbardziej obiecujący syn pomału znika, rodzina twierdziła, że jego pobudzenie oznacza, iż zwariował z przepicia wild turkey i powinien postarać się wytrzeźwieć, znowu, po raz kolejny.

To przyciąga uwagę Gately’ego. Nareszcie w tym niemiłym i pomieszanym śnie zjawił się jakiś sens. „Próbowałeś wytrzeźwieć? – myśli Gately, obracając oczy na widmo. – Więcej niż raz, próbowałeś? Metodą Białych Knykci?[343] Czy kiedykolwiek Poddałeś Się i Wszedłeś?”.

Widmo maca się po szczęce i mówi, że spędziło na trzeźwo całe ostatnie dziewięćdziesiąt dni swojego ożywionego życia, pracując niezmordowanie nad stworzeniem medium, przez które on i jego oniemiały syn mogliby po prostu rozmawiać. Usiłowało zmajstrować coś, czego ten zdolny chłopiec nie zdołałby szybko opanować i porzucić, przenosząc się na nowy poziom. Coś, co ten chłopiec pokochałby do tego stopnia, że to skłoniłoby go do otwarcia ust i wydania głosu – choćby po to, żeby poprosić o więcej. Gry nie wykonały tego zadania, profesjonaliści też nie ani imitatorzy profesjonalistów. A więc ostatnia deska ratunku: rozrywka. Stworzyć coś tak cholernie wciągającego, że odwróciłoby zapaść młodzieńca w łono solipsyzmu, anhedonii, śmierci na żywo. Jakąś magiczną zabawkę, która zadynda przed oczami niemowlęcia nadal przecież żywego gdzieś w tym chłopcu, zabawkę, do której oczka mu rozbłysną, a bezzębne usteczka otworzą się nieświadomie w głośnym śmiechu. Żeby go „wyrwać z samego siebie”, jak to się mówi. To łono można wykorzystać na oba sposoby. Jednym sposobem jest powiedzieć BARDZO, BARDZO PRZEPRASZAM i zostać usłyszanym. Marzenie całego życia. Uczeni i Fundacje, i propagatorzy nigdy nie dostrzegli, że jego najpoważniejszym pragnieniem było: zabawić.

Gately nie jest aż tak pogrążony w agonii i gorączce, żeby nie rozpoznać strasznego litowania się nad sobą, kiedy je słyszy, z ust widma czy nie. Jak w zawołaniu „Lejce, Lejce, Lej celnie do kieliszka”. Z całym szacunkiem, dosyć trudno uwierzyć, że to widmo mogłoby zachować trzeźwość, o ile miało wytrzeźwieć, przy obecnym połączeniu abstrakcji z postawą tragicznie niezrozumianej ofiary, jaką zdradza we śnie Gately’ego.

Było trzeźwe jak mennonicki wytwórca kołder przez 89 dni, w samej końcówce życia, klnie się widmo, które już powróciło na bezgłośny monitor serca, chociaż bostońscy AA odznaczali się pozbawioną poczucia humoru ewangeliczną zaciekłością, z racji której jego uczestnictwo w zebraniach było sporadyczne. Zwłaszcza że nie znosił pustych sloganów i pogardy dla abstrakcji. Nie mówiąc o dymie papierosowym. Atmosfera w salach zebrań przypominała grę w pokera w piekle, takie odnosił wrażenie. Widmo przerywa wątek i deklaruje, że założy się, iż Gately z trudem hamuje ciekawość, bo przecież chciałby się dowiedzieć, czy widmu udało się stworzyć bezfigurancką rozrywkę, tak totalnie wciągającą, że nawet wsobnego chłopca figuranta zmusiła do śmiechu i wołania o więcej.

Co się tyczy figury ojca, to Gately od kilku trzeźwych miesięcy usilnie próbuje odegnać nieproszone wspomnienia ze swoich własnych ponurych rozmów i wymian zdań z żandarmem.

Widmo na monitorze zgina się teraz ostro w pasie, wysuwając tors tak daleko do przodu, że jego odwróconą twarz dzielą tylko centymetry od twarzy Gately’ego – twarz widma jest dwa razy mniejsza od twarzy Gately’ego i nie ma zapachu – i odpowiada z gwałtownym przekonaniem, że Nie! Nie! Każda rozmowa czy wymiana myśli jest lepsza niż żadna, można mu wierzyć, że najgorszy, najboleśniejszy międzypokoleniowy interfejs jest lepszy niż wycofanie lub skrytość po którejkolwiek ze stron. Widmo najwyraźniej nie potrafi odróżnić, kiedy Gately po prostu myśli sam dla siebie, a kiedy używa mózgogłosu, niejako myśląc do widma. Ramię Gately’ego przeszywa nagle tak mdląca flara bólu, że Gately boi się, że zaraz zafajda łóżko. Widmo wstrzymuje oddech i omal nie spada z monitora, jak gdyby w pełni empatyzowało z neuronowym rozbłyskiem. Gately ciekawi się, czy widmo musi doświadczać tego samego bólu co Gately, aby móc słyszeć jego mózgogłos i prowadzić z nim rozmowę. Nawet we śnie byłaby to wyższa cena niż to, co ktokolwiek kiedykolwiek zapłacił za interfejs z D.W. Gatelym. Może ten ból ma uwiarygodnić jakiś chory argument na korzyść Demerolu, który widmo zamierza wysunąć. Gately czuje się jakoś nadmiernie zawstydzony czy głupi, żeby zapytać widmo, czy przybywa w imieniu Siły Wyższej, czy może Choroby, więc zamiast myśleć do widma, po prostu skupia się na udawaniu, że zastanawia się na własny użytek, dlaczego widmo spędza zapewne miesiące skondensowanego widmoczasu na polatywaniu po szpitalnej sali i kręceniu piruetów ze zdjęciami piosenkarzy i zagranicznymi puszkami napojów gazowanych na suficie jakiegoś narkomana, którego nie odróżnia od kamienia przy drodze, zamiast przekwantować się tam, gdzie przebywa jego rzekomy najmłodszy syn, wytrwać w bezruchu przez widmowe miesiące i spróbować odbyć interfejs z tym pojebanym synem. Chociaż może na myśl, że oto widzi swojego zmarłego organicznego tatę jako ducha czy widmo, najmłodszy syn postradałby zmysły, być może o to chodziło. Bo sądząc z opowieści widma, ten syn już nie był najpewniejszą ręką na mentalnym joysticku. Oczywiście, wszystko to przy założeniu, że niemy syn figurant w ogóle istnieje, a nie jest jedynie przykrywką Choroby, namawiającej Gately’ego do poddania się zastrzykowi Demerolu. Gately próbuje koncentrować się na tym, zamiast wspominać uczucie ciepłej fali absolutnego dobrostanu, jakie daje Demerol, zamiast wspominać swojski odgłos uderzenia podbródkiem o klatkę piersiową. Albo zamiast wspominać własne wymiany zdań z emerytowanym żandarmem matki. Jedną z najwyższych cen trzeźwości była niemożność powstrzymania się od wspominania rzeczy, których nie chciało się pamiętać, weźmy przykład Ewella i oszukańczej wielkopańskości jego chujowego dzieciństwa. Eksżandarm o małych dzieciach mówił per „pełzaki”. Nie było to szorstko-czułe określenie. Żandarm zmuszał małego Dona Gately’ego, żeby odnosił puste flaszki po heinekenie do pobliskiego skupu i wracał stamtąd biegiem z zastawem w zębach; mierzył mu czas chronometrem używanym w Marynarce USA. Nigdy osobiście nie tknął Gately’ego, to Don pamięta. Ale malec i tak bał się żandarma. Jego matkę żandarm bijał prawie codziennie. Najbardziej ryzykowny czas dla matki Gately’ego wypadał między ósmym heinekenem a dziesiątym heinekenem. Gdy żandarm rzucał ją na podłogę i klękał nad nią z nieomylnym zamiarem, starannie wybierając miejsca ciosów, wyglądał jak poławiacz homarów szarpiący wywieszoną za burtę linę. Żandarm był ciut niższy od pani Gately, ale szeroki w barach i muskularny: dumny ze swoich muskułów, paradował bez koszuli, kiedy tylko mógł. Albo w wojskowych T-shirtach bez rękawów barwy khaki. Miał sztangi, ciężarki i ławki i nauczył małoletniego Dona Gately’ego podstaw treningu wolnymi ciężarami, ze szczególnym naciskiem na kontrolę i formę jako przeciwieństwo byle jakiego dźwigania, ile się da. Ciężarki były stare i lepkie od brudu, z przedmetrycznymi oznaczeniami wagi. Żandarm odznaczał się wielką precyzją i kontrolą w podejściu do wszystkiego, które to cechy Gately zaczął z czasem kojarzyć ze wszystkimi blondynami. Gdy dziesięcioletni Gately zaczął wyciskać na ławce większe ciężary niż żandarm, żandarm nie przyjął tego z humorem i przestał go asekurować. Za to własne wyniki w podnoszeniu ciężarów starannie odnotowywał w małym kajecie, w przerwie po każdej serii. Zanim coś zapisał, za każdym razem oblizywał czubek ołówka, który to zwyczaj Gately do dziś uważa za odrażający. W osobnym kajeciku żandarm odnotowywał datę i godzinę każdego wypitego heinekena. Należał do ludzi, którzy utożsamiają niewiarygodnie staranną rejestrację z kontrolą. Innymi słowy, był z natury chorobliwym pedantem. Gately zrozumiał to w bardzo młodym wieku i pojął, że to lipa, a może i szaleństwo. Okoliczności rozstania żandarma z Marynarką były podobne: mętne. Gdy Gately mimowolnie wspomina dziś żandarma, przypomina mu się – i zastanawia się dlaczego, i czuje się źle – że nigdy nie zapytał o niego matki: dlaczego, kurwa, ten facet w ogóle u nich mieszka i czy ona faktycznie go kocha, a jeśli kocha, to dlaczego, skoro on ją rzuca na ziemię i leje mniej więcej dzień w dzień, od ilu to już, kurwa, lat. Coraz intensywniejsze odcienie różu pod zamkniętymi powiekami Gately’ego pochodzą z rozjaśniającej się szpitalnej sali, bo światło za oknem nabiera barwy lukrecji i zbliża się świt. Gately leży pod niezajętym monitorem pracy serca i chrapie tak głośno, że barierki z obu stron łóżka drżą i pobrzękują. Kiedy żandarm spał albo był poza domem, Don Gately z panią Gately nigdy o nim nie rozmawiali. To Gately pamięta wyraziście. Nie tylko nie dyskutowali o jego zwyczajach, o kajecikach, ciężarkach, chronometrze czy biciu pani Gately. Imię żandarma w ogóle nie było wspominane. Żandarm często pracował na nocki – woził dostawy serów i jaj ciężarówką Cheese King Inc., dopóki go nie wywalili za przywłaszczenie kręgów sera Stilton i upłynnienie ich na lewo; potem przez jakiś czas stał przy prawie całkiem automatycznej taśmie do napełniania konserw, pociągając dźwignię, która powodowała wtrysk z chlupotem nie do opisania nowoangielskiej zupy z owoców morza z setek kraników w setki otwartych puszek – i dom Gatelych był innym światem, gdy żandarm wyszedł do pracy albo gdzieś: jakby sama idea żandarma opuszczała dom doszczętnie razem z nim, pozostawiając Dona i jego matkę sam na sam, razem, pod osłoną nocy, ona leżała na kanapie, on na podłodze i oboje stopniowo tracili świadomość przed ekranem naziemnej TV w ostatnich sezonach jej istnienia. Gately szczególnie uważa teraz, żeby nie dociekać, dlaczego nigdy nie przyszło mu do głowy wkroczyć do akcji i ściągnąć żandarma z matki, nawet kiedy już wyciskał więcej niż żandarm. Zawsze zdawało mu się, że to precyzyjne codzienne lanie to na pewno nie jego interes. Rzadko nawet cokolwiek odczuwał, patrząc, jak on ją bije. Żandarm zupełnie się nie krępował lać matkę Gately’ego na oczach Gately’ego. Jakby wszyscy uzgodnili bez słów, że to nie Bimmy’ego broszka. Gdy był malutki, uciekał z pokoju z płaczem, co pamięta jak przez mgłę. Ale od pewnego wieku pogłaśniał tylko telewizor i nie patrząc nawet na lanie, oglądał Zdrówko! Czasami wychodził do garażu podnosić ciężary, ale nie miało to nic wspólnego z ucieczką z pokoju. Gdy był mały, słyszał nieraz z rana skrzypienie sprężyn i głosy z ich sypialni i martwił się, że żandarm bije mamę w łóżku, ale w pewnym momencie, chociaż nikt nie wziął go na stronę i nie wytłumaczył, zrozumiał, że te dźwięki nie oznaczają, że mamie dzieje się krzywda. Podobieństwo jej głosu, kiedy była krzywdzona w kuchni lub w salonie, do dźwięków, które wydawała, uprawiając seks za ścianą z pilśniowej płyty azbestowej, niepokoi Gately’ego dziś, gdy to wspomina, i jest jednym z powodów, dla których Gately odpędza wspomnienia po przebudzeniu.

Bez koszuli letnią porą – i blady, bo jak to blondyni, nie lubił słońca – żandarm siadywał w ich małej kuchni przy kuchennym stole, bose stopy rozpłaszczał na drewnopodobnej posadzce, głowę obwiązywał bandaną o tematyce patriotycznej i zapisywał heinekeny w kajeciku. Poprzedni sublokator rzucił kiedyś czymś ciężkim w okno kuchni, uszkadzając siatkę ochronną tak, że przestała być całkiem szczelna i muchy wlatywały i wylatywały, jak chciały. Mały Gately siedział czasami w kuchni z żandarmem; jego autka jeździły po posadzce o wiele lepiej niż po gruzełkowatym dywanie. Gately wspomina, z przykrością buzującą tuż pod pokrywką snu, z jaką precyzją żandarm rozprawiał się z nawiedzającymi kuchnię muchami. Nie używał packi ani zwiniętego w stożek „Heralda”. Miał szybkie ręce, ten żandarm, grube, białe i szybkie. Przywalał im, gdy przysiadały na kuchennym stole. Tym muchom. Ale w sposób kontrolowany. Nie tak mocno, żeby zakatrupić. Był w tym bardzo opanowany i zawzięty. Uderzał dokładnie z taką siłą, żeby muchę obezwładnić. Potem brał ją bardzo precyzyjnie w dwa palce i urywał skrzydełko lub nóżkę, w każdym razie coś istotnego dla muchy. To urwane skrzydełko lub nóżkę zanosił do beżowego kuchennego kosza na śmieci, z namaszczeniem podnosił klapę nożnym pedałem i składał to maleńkie skrzydełko lub nóżkę na wierzchu śmieci, zginając się w pasie. Wspomnienie jest nieproszone i bardzo wyraźne. Żandarm mył ręce nad kuchennym zlewem, używając zielonego płynu do naczyń, bez nazwy. Okaleczoną muchę ignorował, pozwalając jej kuśtykać w kółko po stole, dopóki nie utknęła w lepkiej plamie albo nie spadła na podłogę. W rozmowie z żandarmem, którą Gately przeżywa na nowo w szczegółowym śnie, żandarm, po pięciu chyba heinekenach, tłumaczył mu, że okaleczenie muchy jest znacznie skuteczniejsze niż zabicie muchy dla much. Mucha akurat utknęła w lepkiej plamie podeschniętego heinekena i rozpaczliwie trzepotała skrzydełkiem, gdy żandarm tłumaczył, że umiejętnie okaleczona mucha wydaje ledwie słyszalne musze krzyki bólu i lęku. Istoty ludzkie nie mogą usłyszeć krzyków muchy, ale można się założyć, że słyszą je inne muchy, które krzyki okaleczonych koleżanek trzymają na dystans. Zanim żandarm oparł głowę na grubych, bladych przedramionach i zdrzemnął się między flaszkami heinekena, na ogrzanym słońcem blacie stołu było często już kilka much uwięzionych w lepkim brudzie albo kuśtykających w kółko po stole, czasami niezdarnie podrygujących, usiłujących podfrunąć z jednym skrzydełkiem lub bez skrzydeł. Zapewne były w fazie Zaprzeczenia, te muchy, w stosunku do swojej sytuacji. Nad tymi, które spadały na podłogę, Gately pochylał się na czworakach, zbliżał jedno wielkie czerwone ucho do muchy i nasłuchiwał, marszcząc duże różowe czoło. Budząc się teraz w cytrynowym blasku prawdziwego szpitalnego poranka, Gately strasznie się wstydzi, że nie pamięta, by kiedykolwiek wybawiał okaleczone muchy z ich nędznej doli, gdy żandarm pogrążył się w nieświadomości, nie widzi się mentalnie w akcie rozdeptywania konających much lub zawijania ich w papierowe ręczniki i spuszczania w kanalizację czy coś w tym stylu, a przecież czuje, że musiał to robić; wydaje mu się sprawą najwyższej wagi przypomnienie sobie, że robił coś ponad bezmyślne wpatrywanie się pomiędzy autka transformersy i baczne nasłuchiwanie, czy nie wyłowi uchem cieniutkich pisków agonii. Wszelako za nic nie może sobie przypomnieć, by robił coś więcej, a stres, któremu poddaje mózg, usiłując wydusić z niego szlachetniejsze wspomnienie, w połączeniu z dekstralnym bólem, powinien go obudzić, ale nie budzi: Gately nie powraca do pełnej przytomności w wielkim dziecinnym łóżeczku i realistyczny sen jego pamięci wsącza się w przykry fikcyjny sen, w którym Gately nosi samodziałowe palto Lenza i nachyla się bardzo precyzyjnie i ostrożnie nad odzianym po hawajsku Kanadyjczykiem, którego głową walnął kilkakrotnie w przednią szybę wozu, nachylony ciężar własnego ciała wspiera na dobrej, lewej ręce, ucho przytyka do skrwawionej twarzy i nasłuchuje z wielkim natężeniem. Głowa otwiera czerwone usta.

Gdy budzi się gwałtownie, zlany potem, wstrząs barku i prawego boku zarzuca na niego żółtą płachtę takiego bólu, że Gately wrzeszczy niemal w rozświetlone okno. Przez jakiś rok, kiedy miał lat dwadzieścia, przespał większość nocy na chałupniczej konstrukcji stryszku internatu podyplomowego studium dla pielęgniarek w Malden, razem z ostro uzależnioną studentką pielęgniarstwa, na stryszku, na który trzeba było wdrapywać się po pięcioszczeblowej drabinie, a sufit był tam na wysokości paru stóp i Gately co rano, zrywając się ze złego snu, walił w ten sufit głową, aż po pewnym czasie w suficie powstała permanentna wklęsłość, a na krzywiźnie czoła Gately’ego płaskie miejsce, które Gately wciąż czuje, leżąc, mrugając i trzymając się za głowę dobrą lewą ręką. Przez sekundę, między jednym mrugnięciem a drugim, czerwony od porannej gorączki ma wrażenie, że na fotelu przy łóżku widzi Francisa „Furiata” G. ze świeżo ogolonym podbródkiem upstrzonym ścinkami chusteczki higienicznej, solidnej postury, w czyściutkim białym T-shircie, pod którym powoli wznoszą się obwisłe starcze cycki, z ponurym uśmiechem wokół niebieskich rurek i niezapalonego cygara między zębami, który mówi: „No, dzieciaku, przynajmniej jesteś jeszcze po tej stronie pieprzonej gleby, chyba warto podziękować za to, komu trzeba. Czy jesteś trzeźwy, na chwilę obecną?” – pyta Krokodyl ze stoickim spokojem, znikając i nie pojawiając się na nowo po kilku mrugnięciach.

Kształty i dźwięk w pokoju to w istocie tylko trzej białoflagowcy, których Gately za dobrze nie kojarzy, ale najwyraźniej wpadli do niego po drodze do pracy, żeby mu okazać empatię i wsparcie: Bud O., Glenn K. i Jack J. Strój dzienny Glenna K. to szary kombinezon z kompleksowym pasem na narzędzia technika od sprzętu chłodzącego.

– A kim jest ten w kapeluszu za drzwiami? – pyta.

Gately chrząka jak szalony, sugerując fonem „ü”.

– Wysoki, dobrze ubrany, gburowaty, zawadiacki, świńskie oczka, w kapeluszu. Wygląda na urzędnika służby cywilnej. Czarne skarpetki i brązowe buty – mówi Glenn K., wskazując drzwi, zza których czasami ukazywał się złowieszczy cień kapelusza.

Zęby Gately’ego mają smak dawno niemytych.

– Wygląda, jakby miał się zasiedzieć: obłożył się stronami sportowymi i wielokulturowym żarciem na wynos, mój chłopcze – mówi Bud O., który wedle legendy sprzed czasów Gately’ego tak sprał raz w pijanym widzie żonę, że przystąpił do AA: złamał jej nos i przypłaszczył bokiem do twarzy, i ubłagał ją, żeby go nie prostowała, niech mu codziennie przypomina dno, na które się stoczył, więc pani O. chodziła z nosem na prawym policzku – Bud O. trafił ją lewym sierpowym – aż ZONO skierowało ją do Al-Anon, gdzie otrzymała wsparcie i zachętę do oznajmienia Budowi O., że może się pocałować w dupę, po czym naprawiła sobie nos i zostawiła Buda O. dla kolegi z Al-Anon w sandałach Birkenstock. Kiszki Gately’ego rozluźniają się wodniście ze strachu: Gately aż za dobrze pamięta brązowe buty, świńskie oczka, stetsona z piórkiem i słabość do potraw z Trzeciego Świata w wersji na wynos pewnego bezlitosnego Asystenta Prokuratora Okręgowego w Revere. Dalej chrząka żałośnie.

Niepewni, jak mieliby go wesprzeć, białoflagowcy usiłują przez chwilę zabawić Gately’ego opowiadaniem dowcipów o KNZ. KNZ to ich nazwa dla Al-Anon, znanych wśród bostońskich AA jako Kościół Nieustającej Zemsty.

– Po czym poznać, że Al-Anon wraca do nałogu? – pyta Glenn K.

– Po odruchu współczucia – odpowiada Jack J., który ma w twarzy jakiś tik.

– A jak się witają w Al-Anon? – odwzajemnia się pytaniem Jack J.

Wszyscy trzej milkną na chwilę, po czym Jack J. przykłada dłoń wierzchem do czoła i męczenniczo trzepocze rzęsami, patrząc w podwieszany sufit. Śmieją się wszyscy trzej. Nie mają pojęcia, że jeśli Gately się zaśmieje, rozejdą mu się szwy na barku. Jedna strona twarzy Jacka J. co chwila wykrzywia się boleśnie, ale na drugą stronę nie ma to najmniejszego wpływu; Gately zawsze dostawał od tego gęsiej skórki. Bud O. grozi karcąco palcem Glennowi K., co ma oznaczać uścisk dłoni w Al-Anon. Glenn K. odgrywa przydługą parodię mamuśki z Al-Anon, która przygląda się, jak jej dziecko alkoholik maszeruje w jakiejś paradzie i coraz bardziej oburza się, że nikt nie idzie w nogę poza jej dzieckiem. Gately zamyka oczy i kilkakrotnie porusza klatką piersiową w górę i w dół, symulując uprzejmy śmiech, żeby koledzy pomyśleli, że już go rozbawili, i sobie poszli. Nieznaczne ruchy torsu sprawiają, że prawa część ciała budzi w Gatelym chęć ugryzienia się w krawędź dłoni z bólu. Jakby wielka drewniana łyżka spychała go uparcie tuż pod powierzchnię snu, a potem nabierała i podnosiła do wielkiej paszczy na spróbowanie, raz po raz.

19 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych

Gdy już Rémy Marathe i Ossowiecke, i Balbalis też złożyli negatywne raporty z prób natrafienia na jakikolwiek ślad tej zawoalowanej performerki, M. Fortier z Marathe’em uruchomili najbardziej drastyczną z operacji mających na celu zlokalizowanie Oryginału Rozrywki. Miała ona polegać na pozyskaniu członków najbliższej rodziny auteur, być może na forum publicznym.

Marathe’owi powierzono pieczę nad szczegółami operacji, gdyż M. Broullime został oddelegowany do rozwiązywania problemów technicznych w dalszych badaniach terenowych nad oglądalnością, okazało się bowiem, że jeden z nowo pozyskanych podmiotów badań – był to ekscentrycznie ubrany i skrajnie irytujący bezdomny mężczyzna w białej peruce, posiadacz wielkich toreb pełnych zagranicznych naczyń kuchennych i damskiej bielizny w ekstremalnie małych rozmiarach – obcinał i wpychał pod zamknięte drzwi obcięte palce drugiego z nowo pozyskanych podmiotów badań – ten z kolei był mężczyzną niewłaściwie ubranym i znacznie osłabionym bądź też naćpanym, w damskich ciuchach, z licznymi torebkami podejrzanego autoramentu – zamiast korzystać z własnych palców, przez co zakłócał statystykę doświadczenia terenowego Broullime’a do tego stopnia, że M. Fortier zmuszony był rozważyć, czy nie zezwolić Broullime’owi na przeprowadzenie śmiertelnego wywiadu technicznego z uperukowionym podmieniaczem palców, z czystej złości. Aliści wywiad techniczny większej wagi miał zostać przeprowadzony w mieście Phoenix, na drugim końcu USA w kierunku południowym, z której to nazwy miasta Fortier czerpał niemałą uciechę, więc wyjechał przed zmianą pogody, by asystować przy owym wywiadzie Mlle Lurii P., pozostawiając zaufanego Rémy’ego Marathe’a na straży szczegółów pozyskania wstępnego.

Marathe, który już podjął decyzję i wyzwanie, zrobił, co mógł. Bezpośredni atak na Akademię Tenisową był niemożliwy. AFR-owcy nie boją się niczego na tej półkuli z wyjątkiem wysokich i stromych wzgórz. Ich atak nie mógł być zatem bezpośredni. Na wstępie należało więc pozyskać i podmienić tenisową dziatwę z Quebecu, o której AFR wiedziała, że znajduje się właśnie en route do USA na galowy turniej z tenisową dziatwą tutejszej Akademii. Marathe wybrał młodego Balbalisa, który wciąż jeszcze miał obie nogi – chociaż sparaliżowane i rachityczne – na wodza oddziału polowego AFR, który musi przechwycić graczy z prowincji. Sam Marathe został w sklepie braci Antitoi w Cambridge, skąd często wymykał się na jazzowe noce do pobliskiej knajpy Ryle’s. Balbalis ruszył zmodyfikowanym vanem dodge na północ, prosto w nadciągającą burzę śnieżną. Ominęli łukiem checkpoint Pongo w Methuen, MA. Zamierzali ustawić wielkie lustro na opustoszałej drodze i zwieść nim autokar tenisowy, którego kierowca uzna, że musi zjechać z drogi, aby uniknąć czołowego zderzenia; zwiodą go własne reflektory. Stary trik FLQ. Dwie ekipy na tyle vana składały właśnie lustro z części. Balbalis odmówił zatrzymania się w tym celu: na Wypukłości śnieżyca była bardziej dokuczliwa z powodu wentylatorów kierujących powietrze na południe. To, co kiedyś było miastem Montpelier w stanie Vermont, leżało pomiędzy siatkami ZROE, lecz opad zanieczyszczeń z regionu Champlain wyludnił je i zamienił w miasto duchów pobielone śniegiem. W Montpelier Balbalis zgodził się na krótki postój dla dokończenia montażu lustra i na wymianę worków u nietrzymających moczu. Potem Balbalis dodał gazu aż do byłego St. Johnsbury, gdzie ustawili lustro w poprzek pasów autostrady międzystanowej #91 w kierunku południowym. Balbalis nie narzekał, że w śniegu nie ma kolein, po których można by jechać. Balbalis nigdy nie narzekał. Całkiem wcześnie zajechali na południową stronę checkpointu, od którego Droga Prowincjalna #55 staje się autostradą międzystanową #91. Przeżyli chwilę napięcia, kiedy się okazało, że gdzieś zawieruszył się noktowizor do lornetki. Balbalis zachował stoicki spokój i zguba się znalazła. Plan był taki, żeby przechwycić podróżującą drużynę graczy i podstawić za ludzi z AFR, którzy dojadą autokarem na miejsce. Marathe obiecał, że wymyśli genialną wymówkę dla wózków inwalidzkich i dorosłych bród fałszywych graczy. W vanie obowiązywał zakaz palenia, gdy czekali, aż młodzi tenisiści z ich kraju zjawią się na checkpoincie. Autobus został zmuszony do zatrzymania się na checkpoincie na kilka minut. Autobus był duży, czarterowy i wyglądał na ciepły w środku. Nad jego przednią szybą podświetlony prostokąt przeznaczony na nazwę destynacji wyświetlał angielskie słowo oznaczające czarter. Balbalis obiecał sobie, że jeśli autobus przetrwa ostry skręt sprzed lustra na szosie i będzie się nadawał do jazdy po nieuniknionej kraksie, to on zasiądzie za kierownicą. Odbyła się krótka sprzeczka o to, kto w takim razie poprowadzi vana, gdyż Balbalis stanowczo odmówił porzucenia vana na trasie, nawet gdyby autobus był zdatny do jazdy. Gdyby zaś nie był zdatny do jazdy, wówczas nie więcej niż szóstka ocalałych małych juniorów zmieściłaby się w vanie. Reszcie pozwolono by umrzeć za Leur Rai Pays. Balbalis nie zdradził się z preferencją dla którejkolwiek opcji.

Gately’emu przyśniło się, że jest z rezydentką Ennet House Joelle van Dyne w południowym motelu, którego restauracja działała pod autorytatywnym szyldem JEDZ na Południu USA, w środku brutalnie upalnego lata, liście za popsutą siatką ochronną okna mają spieczony kolor khaki, powietrze jest szkliste od upału, sufitowy wentylator obraca się na pół gwizdka, łoże w pokoju jest luksusowe, z baldachimem na czterech kolumnach, wysokie i sprężyste, z kapą o gruzełkowej fakturze, Gately leży na wznak i ból pali go w boku, a nowicjuszka Joelle van D. unosi odrobinę woalkę, żeby zlizać pot z jego powiek i skroni, szepcząc tak, że woalka powiewa i wachluje Gately’ego, szeptem obiecując mu popołudnie nieziemskich rozkoszy, rozbierając się w nogach starego wysokiego łóżka, powoli, jej luźne, lekkie stroje, wilgotne od potu, z łatwością opadają na gołą podłogę i wyłania się niewiarygodne kobiece ciało, nieludzkie ciało, takie ciało, jakie Gately dotychczas widział tylko ze zszywką w pępku, ciało jak wygrana na loterii; i piąta kolumna dołącza do czterech kolumn łoża, kolumna, której długo uśpiona wysokość zasłania figurę nagiej nowicjuszki; a potem, gdy nowicjuszka wyłania się z pulsującego cienia, aby przycisnąć twarz swojego nieziemskiego ciała intymnie blisko do jego twarzy, usuwa woalkę i na szczycie tego ciała, za które chciałoby się umrzeć, widnieje niezawoalowana historyczna podobizna pierdolonego Winstona Churchilla, z cygarem do kompletu, bokobrodami i zniesmaczoną miną buldoga, i upiorny szok sprawia, że i reszta ciała Gately’ego sztywnieje, a towarzyszący temu ból budzi go próbą zerwania się do pozycji siedzącej, co z kolei wywołuje taką eksplozję bólu, że Gately na wpół mdleje z powrotem i leży z oczami w słup i rozdziawionymi ustami.

Gately nie ma też władzy nad wspomnieniami o starszej pani, która była ich sąsiadką, gdy on i jego matka dzielili łoże i stół z żandarmem. Niejakiej pani Waite. Pan Waite nie istniał. Zasyfione okno małego pustego garażu, w którym żandarm trzymał swoje ciężary, znajdowało się tuż przy zachwaszczonym ogródku uprawianym przez panią Waite w wąskim przesmyku pomiędzy ich domami. Dom pani Waite prowadzony był, nazwijmy to, obojętnie. Przy domu pani Waite dom Gatelych wyglądał jak Tadż Mahal. Z panią Waite było coś nie tak. Rodzice nie mówili dzieciom, o co chodzi, ale nie pozwalali bawić się na jej podwórku ani dzwonić do jej drzwi w Halloween. Gately nigdy nie zrozumiał, co jest nie tak z panią Waite, ale psyche ich małego biednego sąsiedztwa pulsowała czymś groźnym w związku z panią Waite. Starsze dzieciaki jeździły w nocy autami po jej trawniku i wykrzykiwały świństwa, których Gately nie umiałby dokładnie powtórzyć. Maluchy uważały, że znają prawdę: były prawie pewne, że pani Waite jest czarownicą. Owszem, wyglądała dość jędzowato, ale kto po pięćdziesiątce tak nie wyglądał? Gorzej, że w małym garażu trzymała słoiki z czymś, co sama konserwowała: lepka bezimienna brązowo-zielona substancja, chyba roślinna, stała w słoikach po majonezie na stalowych regałach, pod zardzewiałymi pokrywkami, obrośnięta brodami kurzu. Maluchy zakradły się tam i stłukły kilka słoików, a jeden ukradły i uciekły w śmiertelnym strachu, żeby stłuc go gdzie indziej i znowu uciec. Podjudzały się nawzajem do przejechania rowerkiem po przekątnej samego skraju jej trawnika. Opowiadały sobie, że widziały panią Waite w spiczastym kapeluszu, jak piekła na rożnie zaginione dzieci, których zdjęcia figurowały na kartonach z mlekiem, i sos z nich przelewała do słoików. Trochę większe małe dzieciaki odważyły się nawet na niezawodny kawał z podrzuceniem jej na próg papierowej torby wypełnionej psim gównem, którą podpaliły. Za kolejny fakt demaskujący panią Waite uchodziło z jakiegoś powodu to, że nigdy się nie skarżyła. Rzadko wychodziła z domu. Pani Gately nie chciała powiedzieć Donowi, co jest nie tak z panią Waite, ale kategorycznie zabroniła mu drażnić ją w jakikolwiek sposób. Tak jakby pani Gately była w stanie wydawać jakiekolwiek zakazy. Gately nigdy nie ruszał zachomikowanych słoików pani Waite ani nie jeździł po jej trawniku, a nawet nie włączał się za bardzo w opowieści o czarownicy, no bo kto potrzebuje czarownic, żeby się bać i odczuwać pogardę, kiedy ma przy swoim kuchennym stole starego dobrego żandarma. Kiedy jednak zobaczył jej twarz z kaprawymi oczami po drugiej stronie szyby zasyfionego okienka garażu – a było to pewnego popołudnia, gdy zostawił żandarma, żeby bił panią Gately, a sam poszedł podnosić ciężary – wrzasnął i omal nie upuścił sobie na jabłko Adama drążka do wyciskania na ławce. Jednakże w dalszej perspektywie ubogiego w bodźce dzieciństwa na Północnym Wybrzeżu stopniowo nawiązał luźną relację z panią Waite. Nigdy za bardzo jej nie polubił; nie była w typie uroczej, lecz powszechnie niezrozumianej staruszki; nie biegał do jej podupadłego domku, żeby się zwierzać czy zadzierzgać więź. Ale zaszedł tam raz czy dwa, w okolicznościach, które całkiem zapomniał, siedział z nią w kuchni i trochę interfejsował. Była pogodna, pani Waite, i na oko normalna i nigdzie nie leżał na wierzchu spiczasty kapelusz, ale w jej domu brzydko pachniało, a sama pani Waite miała spuchnięte kostki z wystającymi żyłami i resztki zeschłej białej papki w kącikach ust, i chyba z milion gazet poukładanych w sterty i butwiejących po całej kuchni, no i ogólnie emanowała z niej mieszanka antypatii i bezbronności, która prowokuje ludzi do okrucieństwa. Gately nigdy nie bywał wobec niej okrutny, ale to nie znaczy, że ją kochał czy coś. Zaglądał do niej tych parę razy, głównie wtedy, kiedy żandarm puszkował zupę z owoców morza, a matka straciła przytomność w rzygowinach, licząc, że ktoś je za nią posprząta, więc Gately chciał pewnie rozładować dziecięcą złość, robiąc coś, czego mu pani G. żałośnie próbowała zabronić. Nie jadł za dużo z tego, czym go częstowała pani Waite. Nigdy nie zaproponowała mu lepkiej substancji ze słoika. Jego wspomnienia z ich rozmów są niekonkretne. W końcu się powiesiła, pani Waite – czyli skasowała własną maskę – a ponieważ stało się to jesienią, kiedy było chłodno, znaleźli ją dopiero po kilku tygodniach. To nie Gately ją znalazł. Inkasent znalazł ciało kilka tygodni po ósmych czy dziewiątych urodzinach Gately’ego. Urodziny Gately’ego wypadały w tym samym tygodniu co urodziny kilkorga innych dzieciaków z sąsiedztwa, tak się złożyło. Zazwyczaj Gately miał przyjęcie razem z innymi dzieciakami, które obchodziły urodziny z przyjęciem. Papierowe czapeczki, gra Twister, X-Men na wideo, tort na papierowych talerzykach etc. Pani Gately nawet parę razy tak się pozbierała, że zdołała przyjść. Z perspektywy czasu Gately zrozumiał mimo woli, że rodzice kolegów pozwalali Gately’emu świętować urodziny razem z nimi, bo było go im żal. Ale zdarzyło się na pewnym przyjęciu u trzeźwych sąsiadów, wydanym po części na jego własne ósme czy dziewiąte urodziny, że pani Waite wyszła ze swojego domku, zadzwoniła do drzwi trzeźwego sąsiada i przyniosła tort urodzinowy. Na te urodziny. Sąsiedzki gest. Gately się wygadał o dorocznym zbiorowym przyjęciu przy kuchennym stole u niej. Tort był nierówny i lekko przekrzywiony na jedną stronę, ale z gorzkiej czekolady i ozdobiony czterema imionami kursywą; widać było, że robiono go bardzo starannie. Pani Waite oszczędziła Gately’emu upokorzenia i nie umieściła na torcie tylko jego imienia, jakby tort był specjalnie dla niego. Ale był. Gately wiedział, że pani Waite długo oszczędzała, żeby móc sobie pozwolić na ten tort. Wiedział, że paliła jak smok, ale na kilka tygodni rzuciła papierosy, bo na coś oszczędzała: nie chciała mu zdradzić na co; usiłowała wzniecić w oczach psotne iskierki, kiedy nie chciała mu tego zdradzić; on jednak dostrzegł na stercie gazet słoik po majonezie pełen ćwierćdolarówek i stoczył ze sobą walkę, żeby go nie zawłaszczyć, i wygrał. Ale gdy mama wydająca to przyjęcie wniosła tort, było na nim tylko dziewięć świeczek, a dwoje dzieciaków, które obchodziły urodziny, miało po dwanaście lat, więc był to prywatny sygnał, dla kogo naprawdę jest ten tort. Mama wydająca przyjęcie odebrała tort w drzwiach i powiedziała Dziękuję, ale zaniedbała zaprosić panią Waite do środka. Gately stał na takim miejscu podczas gry w Twistera w garażu, że widział, jak pani Waite wraca do domu przez ulicę: szła wolno, ale bardzo prosto, z godnością i podniesioną głową. Sporo dzieciaków stanęło w drzwiach garażu, żeby popatrzeć: panią Waite bardzo rzadko widywało się na dworze, a już nigdy poza jej działką. Trzeźwa mama przyniosła tort do garażu i powiedziała, że to Wzruszający Gest ze strony pani Waite z przeciwka; jednak nie pozwoliła nikomu jeść tego tortu ani nawet podejść do niego, żeby zdmuchnąć te dziewięć świeczek. Świeczki nie były jednakowe. Wypaliły się do cna, tak że zapachniało przypalonym lukrem, zanim zgasły. Tort stał samotnie na bakier w kącie wysprzątanego garażu. Gately nie rzucił wyzwania trzeźwej mamie ani żadnemu z dzieci, zjadając kawałek tortu; nawet się do niego nie zbliżył. Nie włączył się w rozkoszne szeptane dociekania o odpadach medycznych i szczątkach pieczonych dzieci, które musiały być w tym torcie – ale i nie postawił się i nie pokłócił z całą resztą o rzekomą próbę otrucia towarzystwa. W kulminacyjnej fazie przyjęcia, gdy inne dzieci otrzymały prezenty i rozpakowywały prezenty, trzeźwa mama, myśląc, że nikt tego nie widzi, wyniosła tort do kuchni i wyrzuciła go do kosza. Gately pamięta, że tort musiał wylądować w koszu do góry nogami, ponieważ nielukrowana strona była górą, gdy zakradł się do kuchni, żeby podejrzeć. Pani Waite dawno już znikła w swoim domku, zanim mama wywaliła jej tort. Nie mogła widzieć, jak trzeźwa mama niesie niezjedzony tort z powrotem do domu. Parę dni później Gately zwędził kilka pudełek benson & hedges 100s w całodobowym sklepie i wsunął je do skrzynki pocztowej pani Waite, gdzie nazbierało się już sporo śmieciowej poczty i rachunków za media. Czasami jeszcze dzwonił do jej drzwi, ale nigdy się z nią nie zobaczył. Pamięta, że jej dzwonek nie dzwonił, tylko brzęczał. Została znaleziona przez zirytowanego inkasenta bliżej nieokreśloną liczbę tygodni później. Okoliczności jej śmierci i odkrycia zwłok stały się źródłem dalszych mrocznych mitów dla młodszych dzieciaków. Gately nie miał aż takich skłonności do samobiczowania, żeby pomyśleć, że niezjedzenie i wyrzucenie tortu miało jakikolwiek związek z tym, że pani Waite się powiesiła. Każdy ma jakieś problemy, wytłumaczyła mu pani Gately i Gately pojął, o co jej chodzi, chociaż był taki mały. Nie opłakiwał pani Waite, nie tęsknił za nią, nawet nie pomyślał o niej ani razu przez wiele lat od tamtych zdarzeń.

Tym gorsze niejako jest dla niego to, że jego następny, jeszcze przykrzejszy bolesno-gorączkowy sen o Joelle van Dyne rozgrywa się w pomieszczeniu będącym nieomylnie i nieuchronnie kuchnią pani Waite, ze wszystkimi szczegółami, włącznie z kloszem lampy sufitowej pełnym zeschłych owadów, przepełnionymi popielniczkami, wykresem słupkowym spiętrzonych numerów „Globe”, ogłupiająco arytmicznym kapaniem kranu w zlewie oraz przykrym zapachem – mieszanką pleśni i zgniłych owoców. Gately siedzi na kuchennym krześle z oparciem drabinką, na którym zwykle siadywał – tym z jednym szczeblem wyłamanym – a pani Waite naprzeciwko, usadowiona na czymś, co Gately brał wtedy za dziwny różowy donut, a była to poduszka przeciwhemoroidowa; tyle że w tym śnie Gately dosięga stopami do wilgotnych kafli podłogi, a w roli pani Waite występuje członkini zawoalowanych ZONO, rezydentka Ennet House Joelle van D., ale bez woalki i co więcej, bez ubrania, w sensie, że na golasa, wspaniała, z tym samym niewiarygodnym ciałem co w poprzednim śnie, ale tym razem nie ma ona twarzy buldogowatego premiera Wielkiej Brytanii, tylko ze wszech miar kobiecą twarz anioła, nie tyle seksowną, ile anielską, jak gdyby światło całego świata skupiło się i ułożyło w kształt twarzy. Czy coś w tym stylu. Kogoś mu przypomina ta twarz Joelle, ale Gately za nic nie potrafi sobie przypomnieć kogo, i to nie tylko dlatego, że rozprasza go nieludzko fantastyczne nagie ciało, bo ten sen nie jest snem erotycznym. Ponieważ w tym śnie pani Waite, która jest Joelle, jest Śmiercią. Figurą Śmierci, Śmiercią wcieloną. Nikt go o tym nie informuje; to się rozumie samo przez się: Gately siedzi w tej depresyjnej kuchni, interfejsując ze Śmiercią. Śmierć tłumaczy, że Śmierć wydarza się nieustannie, człowiek ma wiele żyć i na końcu każdego (życia) jest kobieta, która człowieka zabija i wyzwala do następnego życia. Gately nie do końca wie, czy to monolog, czy też on zadaje pytania, a ona odpowiada w układzie Pyt./Odp. Śmierć mówi, że ta pewna kobieta, która człowieka zabija, jest zawsze jego matką w następnym życiu. Tak to działa: czy Gately tego nie wiedział? W jego śnie wszyscy na świecie zdają się to wiedzieć z wyjątkiem Gately’ego, tak jakby opuścił w szkole ten dzień, w którym to przerabiali, i dlatego Śmierć musi siedzieć przed nim naga, anielska i tłumaczyć mu, jak to jest, bardzo cierpliwie, trochę jak na Zajęciach Wyrównawczych z Czytania w szkole średniej Beverly. Śmierć mówi, że kobieta, która świadomie lub nieświadomie cię zabija, jest zawsze kimś, kogo kochasz, i zawsze zostaje matką w twoim następnym życiu. Dlatego Mamusie są tak obsesyjnie kochające, dlatego tak się starają, pomimo własnych kłopotów, spraw i uzależnień, dlatego wydają się twój dobrostan przedkładać nad swój i dlatego w ich obsesyjnej matczynej miłości tkwi zawsze dyskretny pierwiastek egoizmu: usiłują zadośćuczynić za morderstwo, którego żadne z was dobrze nie pamięta, chyba że ewentualnie w snach. W miarę jak Śmierć rozwija swoje tłumaczenie, Gately coraz lepiej pojmuje rzeczy naprawdę ważne, chociaż nieuchwytne, ale im lepiej je rozumie, tym większy ogarnia go smutek, a im większy ogarnia go smutek, tym bardziej zaciera się przed nim obraz Śmierci-Joelle siedzącej nago na różowym plastikowym kółku, aż w końcu Gately widzi ją jak przez chmurę światła, przez mleczny filtr, taki sam jak to chwiejne rozmazanie, przez które dziecko widzi twarz rodzica pochylonego nad kołyską, więc Gately zaczyna płakać aż do bólu w piersiach i prosi Śmierć, żeby go wyzwoliła i została jego matką, a Joelle albo kręci, albo kiwa śliczną nieostrą głową i mówi: Poczekaj.

20 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych. Gaudeamus Igitur

Byłem w zoo. Nie było zwierząt ani klatek, ale jednak było to zoo. Coś bliskiego koszmaru, co mnie zbudziło przed godz. 5:00. Mario jeszcze spał, łagodnie oświetlony widocznymi przez okno światełkami z doliny. Leżał bardzo nieruchomo i bezgłośnie, jak zawsze, z nieszczęsnymi rękami założonymi na piersi, jakby czekały na lilię. Włożyłem do ust działkę kodiaka. Za sprawą czterech poduszek podbródek śpiącego Maria dotykał klatki piersiowej. Ja wciąż śliniłem się nadmiernie, więc moja jedyna poduszka była wilgotna w sposób, którego wolałem nie badać przy zapalonym świetle. Nie czułem się dobrze, bynajmniej. Rodzaj mdłości w głowie. Uczucie to było najgorsze z samego rana. Od prawie tygodnia chciało mi się płakać z jakiegoś powodu, ale łzy zatrzymywały się o milimetry za oczami i już tam zostawały. I tak dalej.

Wstałem i obszedłszy łóżko Maria od strony nóg, stanąłem przy oknie na jednej nodze. W nocy zaczął padać obfity śnieg. DeLint i Barry Loach kazali mi stać na lewej nodze przez piętnaście minut dziennie w ramach terapii kostki. Niezliczone drobne ruchy niezbędne do utrzymania równowagi na jednej nodze ćwiczyły mięśnie i ścięgna w kostce, które były terapeutycznie nieosiągalne w żaden inny sposób. Zawsze czułem się jak dupek, stojąc bezczynnie po ciemku na jednej nodze.

Śnieg na ziemi miał fioletową poświatę, ale ten, który padał i wirował, był dziewiczo biały. Biały jak czapka żeglarska. Postałem na jednej nodze najwyżej przez jakieś pięć minut. Egzaminy komisyjne i testy AP[344] miały się rozpocząć za trzy tygodnie, licząc od jutra, o 8:00 w auli CBS[345] Uniwersytetu Bostońskiego. Usłyszałem, jak nocna ekipa sprzątająca przetacza wiadro mopa gdzieś na innym piętrze.

Miał to być pierwszy od Dnia Współzależności poranek bez rannych treningów, więc zachęcono nas, żebyśmy spali aż do śniadania. Przez cały weekend miało nie być lekcji.

Zasłałem łóżko, położyłem poduszkę mokrą stroną w dół, włożyłem ciepłe spodnie od dresu i nieśmierdzące skarpetki.

Najbliższy chrapaniu dźwięk, jaki wydaje Mario, to cienkie posapywanie z głębi gardła. Przypomina ono powtarzane raz po raz słowo „kij”. Nie jest nieprzyjemne. Oszacowałem, że na ziemi leży już dobre 50 cm śniegu, który porządnie sypał dalej. W fioletowym półświetle siatki Kortów Zachodnich były zagrzebane do połowy. Ich górne części drżały na straszliwym wietrze. Słyszałem, że w całym subdormitorium drzwi postukują we framugach, jak to robiły tylko podczas wichury. Zadymka wirowała po skosie. Przez okno przypominało to energicznie potrząsany przycisk do papieru – taki z bożonarodzeniową dioramą i ruchomymi płatkami śniegu. Drzewa, ogrodzenia i budynki na terenie Akademii wyglądały jak zabawki, optycznie zminiaturyzowane. W gruncie rzeczy trudno było odróżnić śnieg padający od śniegu leżącego podwiewanego wiatrem. Dopiero wtedy przyszło mi do głowy pytanie, gdzie rozegramy dzisiejszy turniej pokazowy. Płuco jeszcze nie stało, a zresztą szesnaście kortów pod Płucem nie pomieściłoby więcej niż mityng w grupie A. Ożyło we mnie coś w rodzaju zimnej nadziei, gdyż zrozumiałem, że pogoda może udaremnić turniej. Za tą nadzieją przyszło jednak uczucie gorsze niż poprzednie: jeszcze nigdy nie miałem świadomej nadziei, że nie będę musiał grać. Szczerze mówiąc, nie przypominałem sobie, żebym od dłuższego czasu miał jakikolwiek stosunek emocjonalny do grania.

Mario i ja przyjęliśmy zwyczaj pozostawiania na noc włączonej konsoli telefonicznej, wyłączaliśmy tylko dźwięk. Cyfrowa automatyczna sekretarka konsoli miała światełko, które pulsowało jeden raz na każdy nieodebrany telefon. Podwójny błysk lampki sekretarki tworzył ciekawy wzór interferencyjny do spółki z czerwonym bateryjnym światełkiem sufitowego czujnika dymu, gdyż obie lampki błyskały synchronicznie przy co siódmym błysku telefonu, a potem rozchodziły się powoli, wytwarzając wizualny efekt Dopplera. Pojąłem, że wzór na stosunek czasowy dwóch niesynkopowych błysków przekładałby się przestrzennie na algebraiczny wzór elipsy. Pemulis przez dwa tygodnie wbił mi do głowy niesamowite ilości przedegzaminacyjnej matematyki praktycznej, nie żałując własnego czasu i nie żądając niczego w zamian, co było z jego strony podejrzaną wręcz szczodrością. Potem, od tej afery z Wayne’em, nasze korepetycje ustały, a i sam Pemulis zaczął często znikać: dwa razy opuścił posiłki i kilka razy wyjeżdżał gdzieś na długo holownikiem, nie sprawdzając, czy reszta z nas nie ma ochoty z niego skorzystać. Nawet nie próbowałem włączać w otrzymany wzór czynnika szybkiego pojedynczego błysku zasilacza telefonu zamontowanego na bocznej ściance TP: powstałby z tego jakiś rachunek różniczkowy, a nawet Pemulis stwierdzał, że moja wiedza matematyczna nie wykracza poza algebrę i stożki.

Rokrocznie w listopadzie, między Dniem W a Gościnnym Turniejem WhataBurgera w Tucson, AZ, Akademia organizuje na wpół otwartą pokazówkę „na rzecz” sponsorów EAT, jej alumnów i sympatyków z Bostonu i okolic. Po meczach następuje półoficjalne koktajl party z tańcami w naszej stołówce, gdzie gracze mają obowiązek stawić się wykąpani, w półgalowych strojach, gotowi do socjalizowania się ze sponsorami. Niektórzy z nich omal nie zaglądają nam w zęby. W ubiegłym roku Heath Pearson zjawił się na tej gali w czerwonej kamizelce i czapce boya hotelowego, z futrzaną kitką, przytaszczył lirę korbową i zaprosił sponsorów do kręcenia korbą, a sam krążył po sali, gawędząc z gośćmi. C.T. nie był rozbawiony. Cały ten bal ze zbiórką pieniędzy to wymysł Charlesa Tavisa. C.T. o wiele lepiej niż Jegomość radzi sobie z dziedziną public relations i autoreklamą. Turniej pokazowy i gala stanowią chyba dla C.T. kulminację całego roku akademickiego. C.T. zdecydował, że środek listopada będzie najlepszą porą na imprezę charytatywną, bo wtedy i pogoda nie jest jeszcze zła, i rok podatkowy zbliża się do końca, a nie zaczął się jeszcze amerykański sezon bożonarodzeniowy, który ma własny system drenowania kieszeni i dobrej woli. Od trzech lat fiskalnych dochody z Balu Fundraisingowego w zasadzie pokrywają wiosenne tournée południowo-wschodnie, a także europejski festiwal terre-batu, przypadający na czerwiec–lipiec.

Mecze pokazówki angażowały grupy A i B obu płci i zawsze rozgrywane były z jakąś zagraniczną drużyną juniorów, aby nadać całej imprezie akcent patriotyczny. Utrzymywano nieszkodliwą fikcję, że mityng w EAT jest po prostu jednym z przystanków bliżej nieokreślonego tournée zagranicznej drużyny po całych Stanach Zjednoczonych, chociaż w istocie C.T. zazwyczaj ściągał cudzoziemców specjalnie na tę okazję, co sporo kosztowało. W przeszłości toczyliśmy już bitwy z drużynami z Walii, Belize, Sudanu i Mozambiku. Cynik mógłby nam wytknąć brak tenisowych gigantów wśród oponentów. Ubiegłoroczny turniej z Mozambikiem okazał się strzelaniem do śledzi w beczce i zakończył wyjątkowo spektakularnym wynikiem 70:2, i obudził w niektórych widzach i sponsorach brzydkie ksenofobiczno-rasistowskie nastroje: paru z wielką uciechą przyrównało wręcz mityng do czołgów Mussoliniego rozjeżdżających etiopskich włóczników. Przeciwnikami w Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych miały być quebeckie drużyny juniorów z Pucharu Davisa i Pucharu Wightman, toteż ich przylot z MIA-Dorval[346] jest wydarzeniem niecierpliwie wyczekiwanym przez Strucka i Freera, którzy twierdzą, że dziewczyny z Wightman Jr żyją normalnie jak w klasztorze i bardzo rzadko uczestniczą w spotkaniach koedukacyjnych, więc na pewno będą otwarte na poszerzanie wszelkiego rodzaju relacji międzykulturowych.

Było jednak nieprawdopodobne, aby cokolwiek miało wylądować punktualnie na Logan w tej śnieżycy.

Wichura zbudziła też żałosne jęki w przewodach wentylacyjnych. Mario powtarzał „kij”, a czasem „ski”, przeciągając sylaby. Naszła mnie myśl, że gdyby nie lufki, na których samotne palenie w tunelu mogłem liczyć, budziłbym się codziennie bez oczekiwania, że nowy dzień przyniesie cokolwiek znaczącego. Postałem jeszcze parę minut na jednej nodze, spluwając do puszki po kawie, którą wieczorem zostawiłem na podłodze przy telefonie. Nasuwało się wobec tego pytanie, czy Marysia nie jest przypadkiem nie tyle największą atrakcją, ile czynnikiem nadającym jakikolwiek sens każdemu dniu. To byłoby dość alarmujące. Penn 4, moja wzmacniająca dłoń piłka na listopad, leżała na parapecie tuż pod oknem. Nie nosiłem jej ze sobą ani nie ściskałem od kilku dni. Chyba nikt nie zauważył.

Mario powierzył mi całkowitą kontrolę nad sygnałem dźwiękowym i automatyczną sekretarką telefonu, ponieważ sam ma kłopot z utrzymaniem słuchawki, a jedyne wiadomości, które dostaje na sekretarkę, to domowe komunikaty od Mamuś. Lubiłem nagrywać rozmaite wiadomości na sekretarkę. Kategorycznie odmawiałem jednak uzupełniania wiadomości muzyką czy cyfrowo zmodyfikowanymi fragmentami rozrywki. Żaden telefon w EAT nie miał funkcji wideo – to też była decyzja C.T. Pod rządami C.T. akademicki podręcznik kodeksów honorowych, przepisów i procedur wydłużył się niemal trzykrotnie. Chyba najlepszą wiadomością, jaka powstała w naszym pokoju, była odegrana z kamienną twarzą przez Ortha Stice’a parodia C.T.: 80-sekundowa wyliczanka powodów, dla których Mario i ja nie możemy odebrać telefonu plus zarys naszych prawdopodobnych reakcji na wszelkie emocje osób telefonujących sprowokowane moją niedostępnością. Nasza własna wiadomość z tego tygodnia szła mniej więcej tak: „Tu bezcielesny głos Hala Incandenzy, którego ciało jest chwilowo niedostępne…”, i tak dalej, a na końcu standardowe zaproszenie do pozostawienia wiadomości. To był, bądź co bądź, tydzień szczerości i abstynencji, więc powyższa wiadomość wydawała się prawdziwsza niż prozaiczne „Tu Hal Incandenza…”, gdyż osoba dzwoniąca miała usłyszeć cyfrowe nagranie, a nie mnie. Zawdzięczałem tę myśl Pemulisowi, który przez lata i z kilkoma różnymi współmieszkańcami zachowywał jedną i tę samą nagraną wiadomość: „Tu automatyczna sekretarka automatycznej sekretarki Mike’a Pemulisa; automatyczna sekretarka Mike’a Pemulisa z żalem oznajmia, że nie może przyjąć bezpośredniej wiadomości dla Mike’a Pemulisa, ale jeśli po usłyszanym klaśnięciu zostawisz wiadomość pośrednią, automatyczna sekretarka Mike’a Pemulisa chętnie …”, i tak dalej; w końcu ten numer tak wszystkim spowszedniał, że tylko bardzo nieliczni koledzy i klienci Pemulisa wytrzymują jego tasiemcowe nagranie i zostawiają wiadomość, co Pemulis uważa za adekwatne, ponieważ żaden ważny interesant i tak nie byłby taki głupi, żeby powierzyć swoje nazwisko jakiejkolwiek maszynie należącej do Pemulisa.

Niesamowite jest także to, że kiedy olśniewający blask twarzy staje się ługową bielą sufitu Oddziału Urazowego, z chwilą gdy wyrwany ze snu Gately nabiera powietrza, przez barierkę łóżka przechyla się najwyraźniej realna, niewyśniona Joelle van D., która wilgotną szmatką zwilża Gately’emu duże czoło i rozdziawione ze zgrozy usta, ubrana w dresowe spodnie i luźny brokatowy huipil, którego lawendowy odcień jest prawie identyczny z kolorem rąbka jej czystej woalki. Dekolt huipila jest zbyt płytki, żeby odsłaniać rowek między piersiami pochylającej się dziewczyny, co Gately poczytuje sobie za swoisty przejaw litości. Dwa brownie, które Joelle trzyma w drugiej ręce (paznokcie ma poobgryzane do żywego mięsa, tak jak Gately), zostały przez nią, jak mówi, wyzwolone z dyżurki pielęgniarek; przyniosła je dla niego, bo Morris H. dla niego je przeznaczył i one się Gately’emu należą. Ale widzi, że Gately najwyraźniej nie da rady przełykać. Joelle pachnie brzoskwiniami i bawełną, z wredną słodkawą nutą kanadyjskich fajek z dyskontu, które pali tak wielu rezydentów, a pod tym koktajlem zapachów Gately wyczuwa odrobinę perfum[347].

Aby go rozbawić, Joelle kilkakrotnie powtarza „O, biada”. Gately szybko unosi i opuszcza mostek, sygnalizując rozbawienie. Nie decyduje się muczeć ani miauczeć pod jej adresem, z zażenowania. Jej woalka ma dziś rano liliowy rąbek, a rude włosy obramowujące woalkę są jakby ciemniejsze, mniej ogniste niż wtedy, gdy po raz pierwszy przyszła do Domu i odmówiła jedzenia mięsa. Gately nie bardzo słuchał WYYY i Madame Psychosis, ale natykał się czasami na jej wiernych słuchaczy – przeważnie amatorów Dragów Organicznych, opium i brunatnej heroiny, i paskudnego grzanego wina – i czuje, że pokonał gorączkowy ból i niesamowitość snów o amfetaminowym widmie i o Joelle z twarzą Winstona Churchilla, i o anielsko-matczynej Joelle-Śmierci, wstępuje w niego dawna żywotność dzięki temu, że jest zwilżany ściereczką i może nawet ogólnie podziwiany przez kogoś, kto jest lokalną celebrytką podziemia w typie intelektualistki artystki. Nie umiałby tego wyjaśnić; jakby sam fakt, że ona jest osobą publiczną, czynił go fizycznie realnym, jakby wzmagał poczucie tu-bycia, świadomość sposobu trzymania twarzy, oporu przed wydawaniem bydlęcych dźwięków, nawet oddychania przez nos, żeby ona nie poczuła woni jego nieumytych zębów. Joelle widzi, że on czuje się przy niej zawstydzony, ale urocze jest dla niej to, że Gately nie ma pojęcia, jak heroicznie, a nawet romantycznie wygląda, nieogolony i intubowany, olbrzymi i bezradny, ranny w służbie człowieka, który na to nie zasługiwał, na wpół szalony z bólu, a odmawiający narkotyków. Ostatni i właściwie jedyny mężczyzna, którego Joelle pozwoliła sobie podziwiać w stylu romantycznym, porzucił ją i nawet nie chciał zrozumieć dlaczego, zasłaniając się żałosną bajeczką o zazdrości o relację Joelle z jego własnym nieszczęsnym ojcem, którego zainteresowanie dla Joelle miało najpierw charakter czysto estetyczny, a potem antyestetyczny.

Joelle nie wie, że ludzie od niedawna trzeźwi są straszliwie podatni na iluzję, że osoby trzeźwe dłużej niż oni są romantyczne i heroiczne, a nie zagubione i zalęknione, i czołgające się przez życie z dnia na dzień, jak wszyscy w AA (z wyjątkiem może pieprzonych Krokodyli).

Joelle mówi, że tym razem nie może długo zostać: wszyscy niepracujący rezydenci muszą meldować się w Domu na porannej medytacji, o czym Gately doskonale wie. Nie ma za to pewności, co Joelle rozumie przez „tym razem”. Joelle opisuje mu dziwaczną posturę najnowszego męskiego rezydenta i opowiada, jak Johnette Foltz musi kroić kolację tego Dave’a i wrzucać mu kawałki w otwarte usta, jak ptak pisklakowi. Unosi twarz w kierunku sufitu, a wtedy welon układa się na jej rysach i widać, że szeroko otwartymi ustami naśladuje pisklaka. Sięgający pod szyję huipil podkreśla ciemny odcień jej włosów oraz bladość nadgarstków i dłoni. Skórę na dłoniach ma napiętą, piegowatą, z drzewkami żył. Metalowe barierki łóżka nie pozwalają rozbieganym oczom Gately’ego zobaczyć zbyt wiele na południe od jej gardła, dopóki Joelle nie skończy czynności ze szmatką i nie cofnie się do krawędzi sąsiedniego łóżka, które nie wiedzieć kiedy opustoszało, i karta płaczącego faceta została usunięta, a dziecinne barierki po bokach łóżka złożone, więc Joelle siada na skraju tamtego łóżka i zakłada nogę na nogę, opierając obcas jednego sneakersa na zawiasie barierki, i widać, że ma białe skarpetki do cielistych butów i znoszone, stare szarawe workowate spodnie od dresu z logo BUM wzdłuż jednej nogawki – Gately jest prawie pewien, że widział te spodnie podczas niedzielnego porannego spotkania z Wielką Księgą na Kenie Erdedym i że one należą do Erdedy’ego, i przeszywa Gately’ego niemiłe uczucie, że ona nosi portki tego dzieciaka z dobrego domu. Poranne światło na zewnątrz zmieniło się ze słonecznego żółtobiałego na szare jak stara dziesięciocentówka, a wiatr, zdaje się, wieje na serio.

Joelle zjada sernikowe brownie, których Gately zjeść nie może, i mocuje się ze swoją szeroką szmacianą torbą, próbując wyciągnąć z niej przedmiot o wyglądzie dużego notatnika. Opowiada o odbytym minionego wieczoru Zebraniu w St. Columbkill[348], dokąd poszli wszyscy bez nadzoru, ponieważ Johnette F. musiała zostać i czuwać nad Glynnem, który był chory, a także pilnować Henderson i Willis, które siedziały na górze w prawnej kwarantannie. Gately przeczesuje osobisty RAM, usiłując przypomnieć sobie, w który, kurwa, dzień wypadają zebrania w St. Columbkill. Joelle opowiada, że wczoraj wieczorem była miesięcznica St. Collie i zamiast Misji mieli debatę, w której każdy z obecnych wypowiadał się przez pięć minut, a potem wybierał następnego mówcę. Był tam chłopak z Kentucky, może Gately pamięta, że ona jest z Kentucky? No więc był ten nowicjusz z Kentucky, Wayne Cośtam, z wyglądu mocno doświadczony, który pochodzi z dobrego starego Bluegrass State, ale ostatnio rezydował w odłączonej rurze kanalizacyjnej przy wodociągach w Allston Spur. Ten chłopak, opowiadała, powiedział, że ma dziewiętnaście lat czy coś około, a wyglądał na czterdzieści z hakiem, ciuchy się na nim rozpadały i zajeżdżało od niego dojrzałym smrodem kanalizacji, tak że ludzie aż do czwartego rzędu włącznie powyciągali chusteczki, a wtedy on wyjaśnił, że rura, w której mieszka, jest „w zasadzie” odłączona, to znaczy rzadko używana. Głos Joelle wcale nie przypomina jej głucho rezonującego głosu radiowego, a jej ręce aktywnie uczestniczą w relacji, gdy próbuje odtworzyć sytuację na użytek Gately’ego. Próbuje dać mu fragmencik zebrania, co Gately uświadamia sobie ze ściśniętym uśmieszkiem niedowierzania, że nie jest w stanie wygrzebać z pamięci harmonogramu zebrań, który pozwoliłby mu ustalić, jaki mamy dzień.

Niektórzy st. columbkillerzy mówili, że jeszcze nigdy nie słyszeli o tak długim zamroczeniu. Ten cały Wayne powiedział, że nie ma pojęcia, kiedy, jak i po co znalazł się tak daleko na północy, aż w Bostonie, dziesięć lat po ostatnim zdarzeniu, które pamiętał. Wizualnie najbardziej uderzało w nim to, że miał na twarzy głęboką diagonalną bruzdę, sięgającą od prawej brwi do lewego kącika ust – Joelle rysuje długość i kąt bruzdy palcem z wyszczerbionym paznokciem na woalce – w poprzek nosa i górnej wargi, przez co tak straszliwie zezował, jakby zwracał się równocześnie do obu końców pierwszego rzędu. Ten postarzały chłopak Wayne naszkicował historię swojej blizny – którą sam nazywał Kancerą, pokazując ją palcem, jakby ludzie potrzebowali pomocy w zobaczeniu, o czym mówi – której autorem był jego własny osobisty tatulo, ostro pijący alkoholik i hodowca kur, który pewnego dnia, będąc w kleszczach Koszmaru po cugu, gdy wszędzie widział subiektywne robactwo, przywalił dziewięcioletniemu Wayne’owi siekierą w twarz, bo Wayne nie umiał mu powiedzieć, gdzie został dzień wcześniej schowany gąsiorek spirytusu destylowanego, trzymanego na wypadek Koszmarów. Na 7,7 akra kurzej farmy żyli tylko Wayne, jego tatulo i matula, „która była słabowita”. Wayne mówił, że Kancera już się prawie zagoiła dzięki świeżemu powietrzu i intensywnej gimnastyce twarzy, gdy w pewien poniedziałek po południu tatulo usiłował wynieść na dwór spóźniony lunch złożony z papki kukurydzianej z sokiem, złapał się za głowę, zrobił się czerwony, potem siny, a potem fioletowy i skonał. Podobno mały Wayne otarł twarz tatula z papki, przeciągnął martwe ciało pod werandę, owinął je workami po karmie dla kur Purina Chicken-Chow, a słabowitej matuli powiedział, że tatulo poszedł pić. Potem malec z diagonalną blizną udał się jak zwykle do szkoły, zrobił dyskretną reklamę i przez prawie tydzień przyprowadzał do domu po lekcjach coraz to inną grupę chłopaków, od których pobierał po piątce za możliwość wczołgania się pod werandę i pogapienia się na autentycznego nieboszczyka. Pamiętał, że w piątek późnym popołudniem udał się z twardą walutą do przybytku gry w bilard, gdzie siedziały te czarnuchy[349], co sprzedawały spirytus destylowany jego nieboszczykowi tatulowi, gotów „urżnąć się jak kot walerianą”. A następne, co ten chłopak Wayne pamiętał, to że obudził się w częściowo odłączonej rurze kanalizacyjnej, o jedną milenijną dekadę starszy i obarczony „naprawdę przykrymi” problemami medycznymi, których dzwonek nie pozwala mu opisać szczegółowo.

A wtedy ten postarzały chłopak Wayne wziął i wskazał na Joelle jako następną mówczynię.

– Jakby coś wiedział. Jakby przeczuł w bebechach jakieś pokrewieństwo, wspólne miejsce pochodzenia.

Gately chrząknął cicho sam do siebie. Pomyślał, że faceci z dziesięcioletnim zaćmieniem, którzy mieszkają w rurach, zapewne nie mają na czym się oprzeć poza przeczuciami w bebechach. Wiedział, że powinien pamiętać, iż ta dziwna dziewczyna jest czysta dopiero od jakichś trzech tygodni i jej komórki wciąż wydalają Substancje, i na pewno jest kompletnie zagubiona, ale jakoś nie chciał o tym pamiętać. Joelle trzymała na kolanach duży, płaski notatnik i patrzyła w dół na swój kciuk, który zginała i prostowała, obserwując tę czynność. Deprymujące było to, że gdy miała spuszczoną głowę, woalka zwisała pod tym samym pionowym kątem, co kiedy głowę podnosiła, tyle że teraz była całkiem gładka, bez faktury, jak gładki biały ekran, za którym nic nie ma. Głośnik z końca korytarza wydawał ksylofonowe pobrzękiwania, które wyznaczały Bóg wie którą godzinę.

Gdy głowa Joelle się podniosła, za ekranem wyrosły pokrzepiające małe wzgórki i dolinki zawoalowanych rysów twarzy.

– Za sekundę muszę się ewakuować – powiedziała Joelle. – Mogę jeszcze przyjść później, jak chcesz. Mogę ci przynieść, na co tylko masz ochotę.

Gately uniósł jedną brew, żeby ją rozśmieszyć.

– Mam nadzieję, że skoro spadła ci gorączka, uznają, że najgorsze minęło i wyjmą ci to wreszcie – powiedziała Joelle, patrząc na usta Gately’ego. – To musi boleć, a Pat mówi, że poczujesz się lepiej, kiedy będziesz mógł zacząć, cytuję, dzielić się swoimi uczuciami.

Gately uniósł obie brwi.

– I będziesz mógł mi powiedzieć, co ci przynieść. I na kogo odwiedziny masz ochotę. Czyje.

Przesunięcie lewej ręki w kierunku północnym wzdłuż klatki piersiowej i szyi, żeby lewą dłonią dotknąć ust, wywołało ostry ból w całym prawym boku. Ogrzana jego ciałem plastikowa rura biegła z prawej strony, przyklejona była plastrem do prawego policzka, zagłębiała się w ustach i sięgała w głąb gardła dalej niż podniebienie, do którego dosięgnął palcami. Nie czuł jej dotąd w ustach ani w gardle – wolał nie wiedzieć, dokąd sięga – nie czuł nawet plastra na policzku. Cały czas przeleżał z tą rurą i nawet o tym nie wiedział. Tkwiła w nim od tak dawna, zanim wreszcie samodzielnie nabrał powietrza, że widocznie podświadomie do niej przywykł i nie zdawał sobie nawet sprawy z jej obecności. Może to była rurka do karmienia. Zapewne właśnie z jej powodu mógł tylko miauczeć i chrumkać. Więc chyba nie ma trwałego uszkodzenia głosu. Dzięki Bogu. W myślach Podziękował Bogu wielkimi literami, kilkakrotnie. Wyobraził sobie, że stoi na eleganckim podium dla mówców Misji, jakby na walnym zjeździe AA, i nonszalancko wygłasza coś, co budzi gromki śmiech.

Albo Joelle miała jakiś problem z kciukiem, albo naprawdę zainteresowała się procesami jego zginania i krążenia. Mówiła:

– To dziwne nie spodziewać się niczego, a potem wstać i przemawiać. Przed ludźmi, których nie znam. Mówić rzeczy, których nie jestem świadoma, dopóki ich nie powiem. Na antenie przyzwyczaiłam się, że dobrze wiem, co myślę, zanim się odezwałam. Tu jest inaczej. – Można było odnieść wrażenie, że mówi do kciuka. – Skorzystałam z twoich rad i podzieliłam się swoim zastrzeżeniem do sformułowania „Gdyby Nie Łaska Boska”, i miałeś rację, śmiali się. Ale także… nie byłam świadoma, dopóki nie powiedziałam tego głośno, że przestałam uznawać „Jeden Dzień Na Raz” i „Dzisiejsze Sprawy Zamknij Dziś” za wyświechtane slogany. To protekcjonalne.

Gately zauważył, że Joelle wciąż jeszcze mówi o Odwyku w sztywnym intelektualnym stylu, w jakim nie wypowiada się o innych sprawach. Jakby trzymała wciąż ten temat na wyciągnięcie ręki. Taki mentalny kciuk, któremu niby się przygląda, kiedy mówi. To było w porządku: Gately sam na początku jak najdosłowniej trzymał temat Odwyku na wyciągnięcie ręki. Wyobraża sobie, jak ona się śmieje, i mówi jej to, woalka wzdyma się wtedy gwałtownie i wsysa. Uśmiechnął się wokół rurki, co Joelle poczytała za zachętę. Powiedziała:

– I dlaczego Pat na terapii powtarza mi, żebym budowała mur wokół każdych dwudziestu czterech godzin i nie oglądała się wstecz. I nie liczyła dni. Nawet jeśli masz odznakę za czternaście dni czy trzydzieści dni, to ich nie sumuj. Na terapii ja się tylko uśmiecham i kiwam głową. Jestem grzeczna. Ale wczoraj wieczorem, stojąc na podium, nie podzieliłam się tym głośno, tylko nagle zdałam sobie sprawę, że właśnie dlatego nigdy nie mogłam obejść się bez tego przez dłużej niż parę tygodni. Zawsze się łamałam, zawsze wracałam. Do koki. – Patrzy na niego. – Bo ja brałam kokę. Wiedziałeś o tym. Wszyscy czytacie formularze Przyjęcia do Ośrodka.

Gately się uśmiecha.

Powiedziała:

– Dlatego nie umiałam przestać brać i wytrwać w niebraniu. Dokładnie tak, jak ostrzega nas slogan. Dosłownie nie zamykałam dzisiejszych spraw w dzisiejszym dniu. Sumowałam sobie w myślach czyste dni. – Przekrzywia głowę i patrzy na niego. – Słyszałeś kiedyś o facecie, który nazywa się Evel Knievel? Tym skoczku motocyklowym?

Gately nieznacznie kiwa głową, uważając na rurkę, którą teraz już czuje. Dlatego tak go dławiło w gardle. To ta rurka. Gately nawet ma stary, wycięty z pisma „Life” fotos sławnego Evela Knievela w białym skórzanym garniturze à la Elvis, w powietrzu, w locie, otoczonego aureolą reflektorów, spionizowanego na motorze, a pod nim rząd wywoskowanych na glans ciężarówek.

– W St. Collie słyszały o nim tylko Krokodyle. Mój tata był jego wielbicielem, wycinał jego zdjęcia jako chłopiec. – Gately poznaje po głosie, że Joelle uśmiecha się przy tych słowach. – A ja robiłam zawsze to samo: wyrzucałam fajkę, wygrażałam pięścią niebu i mówiłam: „Jak Bóg mi pierdolonym świadkiem, NIGDY WIĘCEJ, od tej minuty, tu i teraz RZUCAM NA ZAWSZE”.

Ona też ma ten zwyczaj, że kiedy mówi, bezwiednie klepie się po głowie, tam gdzie malutkie spinki i gąbczaste klamerki przytrzymują woalkę w jednym miejscu.

– I zaciskałam zęby i nie brałam. I liczyłam dni. Byłam dumna z każdego dnia, kiedy nie brałam. Każdy dzień zdawał mi się dowodem czegoś, więc je liczyłam. Sumowałam. Ustawiałam jeden za drugim. Rozumiesz?

Gately rozumie doskonale, ale nie kiwa głową, pozwala jej jechać dalej na własnej parze.

Joelle mówi:

– I wkrótce stawało się to… nieprawdopodobne. Jak gdyby każdy dzień był samochodem, nad którym Knievel musi przeskoczyć. Jeden samochód, dwa samochody. Zanim doszłam do czternastu może samochodów, ich liczba wydawała mi się oszałamiająca. Przeskoczyć przez czternaście samochodów. A reszta roku? Patrząc przed siebie, widziałam setki i setki samochodów, i siebie samą w powietrzu, jak próbuję je przeskoczyć. – Przestała klepać głowę i przekrzywiła ją. – Kto by dał radę? Jak mogłam myśleć, że ktokolwiek dałby radę w ten sposób?

Gately przypomniał sobie kilka kompletnie pojebanych własnych detoksów. Złamał się w Malden. W Salem pokonało go zapalenie opłucnej. W Zakładzie Karnym Billerica nie wytrzymał w czasie czterodniowej izolacji. Pamięta, jak tygodniami robił w gacie na podłodze celi więziennej w Revere, dzięki uprzejmości starego dobrego Zastępcy Prokuratora Okręgowego w Revere. Zamknięty na cztery spusty, z wiadrem w charakterze sedesu, w przegrzanej celi z lodowatym przeciągiem przy podłodze. Zerwanie. Nagłe odstawienie. Nie ma jak tego zrobić, a jest przymus, w zamknięciu. W więziennej klatce w Revere spędził 92 dni. Czując ostrą krawędź każdej mijającej sekundy. Żyjąc z sekundy na sekundę. Zaciskając czas wokół siebie naprawdę mocno. Odstawienie. Każda sekunda, pamiętał: myśl, że będzie czuł się tak samo przez następne sześćdziesiąt lub więcej sekund – nie dawał rady. O, kurwa mać, nie dawał rady. Musiał zbudować mur wokół każdej sekundy, żeby ją przeżyć. Całe pierwsze dwa tygodnie odsiadki skurczyły mu się jak przez odwrócony teleskop do jednej sekundy – mniej niż sekundy: do przestrzeni między dwoma uderzeniami serca. Oddech i sekunda, pauza i zebranie się w garść pomiędzy skurczami. Nieskończone Teraz rozpościera swoje mewie skrzydła po obu stronach pojedynczego uderzenia jego serca. I nigdy przedtem ani potem nie czuł się tak boleśnie żywy. Żyjąc w Teraźniejszości pomiędzy impulsami tętna. To jest to, o czym mówią białoflagowcy: życie bez reszty W Danej Chwili. Cały dzień na raz wydawał mu się błahostką, kiedy Wszedł w AA. Albowiem Wyzwolił Się z Nałogu.

Ale ta międzypulsowa Teraźniejszość, to poczucie nieskończonego Teraz znikło w Więzieniu Revere, razem z torsjami i dreszczami. Gately doszedł do siebie, ruszył się, siadł ma skraju pryczy i przestał Trwać, ponieważ już nie musiał.

Prawy bok boli nieznośnie, ale ten ból to fraszka w porównaniu z bólem głodu narkotykowego. Gately się zastanawia, czasami, czy Francis Furiat i reszta chcą, żeby doszedł z powrotem do tego samego: Trwania pomiędzy uderzeniami serca; próbuje sobie wyobrazić, jakiego niemożliwego przeskoku wymagałoby życie w ten sposób przez cały czas, z wyboru, na trzeźwo: w jednej sekundzie, w Teraz, obwarowanym i zawartym pomiędzy dwoma powolnymi uderzeniami serca. Sponsor Francisa Furiata, ten półżywy staruszek, którego wożą na wózku do Białej Flagi i tytułują Sierżantem, powtarza to bez przerwy: To jest Dar, Teraz: to jest wielki dar AA: nie przez przypadek mówi się Present.

– A jednak dopiero gdy ten nowy fajczarz wskazał na mnie i wyciągnął mnie na podium, gdzie powiedziałam to głośno, dopiero wtedy zrozumiałam – ciągnie Joelle. – Że nie muszę robić tego w ten sposób. Że mam wybór metody działania, a oni mi pomogą trzymać się tego wyboru. Wcześniej chyba nie uświadamiałam sobie, że mogę… że naprawdę mogę to zrobić. Mogę to zrobić przez jeden nieskończenie długi dzień. Mogę. Don.

Spojrzenie, które jej posyłał, miało niejako uwiarygodnić jej przełom i powiedzieć tak, tak, możesz, możesz tak długo, jak będziesz wybierała tę drogę wciąż na nowo. Patrzyła mu prosto w oczy, Gately to czuł. Ale niezależnie od tego dostał gęsiej skórki na całym ciele od własnych myśli. On mógł przecież tak samo postąpić z dekstralnym bólem: metodą Trwania. Żaden pojedynczy moment bólu nie był nie do zniesienia. Na przykład ta sekunda, która teraz mija: zniósł ją. Nieznośna była myśl o wszystkich takich momentach ustawionych w szeregu, który ciągnie się połyskliwie w niewiadomą dal. To samo z projektowanym w przyszłość lękiem przed Zastępcą Prokuratora Okręgowego, przed kimkolwiek, kto siedział pod drzwiami w kapeluszu, zajadając fast foody z Trzeciego Świata; z lękiem przed skazaniem za zabicie Nucka, za uduszenie VIP-a; przed dożywociem na skraju pryczy w ZK Walpole, przed wspominaniem. Za dużo tych myśli. Tego Trwania. Ale żadna z nich nie jest realna teraz. Realna teraz jest rurka w gardle i Noxzema, i ból. A z tym można sobie poradzić dokładnie tak jak z nałogiem. Można skulić się w przestrzeni pomiędzy dwoma uderzeniami serca, z każdego uderzenia serca zrobić mur i tam zamieszkać. Nie wystawiać głowy górą. Nieznośne jest to, co wyczynia własna głowa. Co własna głowa mu melduje, wyglądając znad muru w to, co nastąpi. Ale on może z własnego wyboru nie słuchać głowy; może potraktować swoją głowę tak jak G. Daya albo R. Lenza: jako źródło bezsensownego hałasu. Nie rozumiał tego dobrze aż do tej chwili, nie rozumiał, że to nie jest tylko kwestia wyrugowania z siebie głodu Substancji: wszystko, co nieznośne, było w głowie, w głowie, która nie Trwa w Teraźniejszości, tylko przeskakuje mur i robi rekonesans, z którego wraca z nieznośnymi nowinami, a człowiek daje im wiarę. Jeżeli Gately się wyliże, tak postanowił, to zdejmie ze swojej ściany zdjęcie Knievela, oprawi je i podaruje Joelle, i uśmieją się oboje, i ona powie do niego Don albo Bimster etc.

Gately przewraca oczami w prawo, żeby raz jeszcze zobaczyć Joelle, która obiema bladymi dłońmi otwiera duży notatnik na obleczonych w dresowe spodnie kolanach. Szare zaokienne światło pada na przezroczyste plastikowe arkusze przedzielające karty.

– …wczoraj wieczorem myśl, żeby to wyciągnąć, i zaczęłam przeglądać. Chciałam ci pokazać mojego osobistego Tatusia – mówi Joelle. Pokazuje mu otwarty album ze zdjęciami, jak przedszkolanka w godzinie lektury bajek. Gately wysila się, żeby spojrzeć zezem. Joelle podchodzi bliżej i opiera duży album na barierce łóżka Gately’ego, a sama zagląda górą i pokazuje jedno zdjęcie za kwadratową osłonką.

– To jest mój Tatuś, o tutaj.

Przed niską białą barierą ganku typowy stary chudzielec ze zmarszczkami po obu stronach nosa od mrużenia oczu w mocnym słońcu uśmiecha się z powściągliwością człowieka, któremu kazano się uśmiechnąć. U jego boku chudy pies, półprofilem. Gately’ego bardziej interesuje cień osoby robiącej zdjęcie, który pada na pierwszy plan kadru, zaciemniając połowę psa.

– A to jeden z naszych psów, pointer, którego zaraz potem potrąciła ciężarówka UPS na drodze sto cztery – wyjaśnia Joelle. – Chociaż każdy zwierzak przy zdrowych zmysłach wiedziałby, że nie ma tam czego szukać. Tatuś nigdy nie nadaje psom imion. Na tego mówimy po prostu ten, którego potrąciła ciężarówka UPS.

Jej głos ponownie się zmienił.

Gately usiłuje Trwać w widzeniu tego, co Joelle mu pokazuje. Reszta zdjęć na tej stronie albumu przedstawia przeważnie zwierzęta domowe za drewnianymi ogrodzeniami, patrzące tak, jak patrzą istoty niepotrafiące się uśmiechać, nieświadome oka obiektywu. Joelle powiedziała, że jej osobisty Tatuś jest chemikiem od niskiego pH, ale tatuś jej zmarłej matki zostawił im farmę, a Tatuś Joelle chętnie przeniósł się tam z rodziną i zaczął udawać farmera, chociaż farma była dla niego głównie wymówką do trzymania mnóstwa zwierzaków i faszerowania gleby eksperymentalnymi substancjami o niskim pH.

W trakcie oględzin albumu przychodzi niewiarygodnie rzeczowa pielęgniarka i majstruje przy butelkach kroplówki, po czym schyla się i zmienia worek cewnikowy pod łóżkiem, więc Gately przez sekundę umiera z zażenowania. Joelle chyba nawet nie udaje, że nic nie zauważyła.

– A tego byka nazywaliśmy Mister Man. – Jej szczupły palec wędruje od zdjęcia do zdjęcia. Słońce w Kentucky wydaje się jaskrawiej żółte niż w Nowej Nowej Anglii. – A to jest muł, który nazywał się Chet, umiał przeskoczyć ogrodzenie i wyjadał wszystkim kwiaty wzdłuż Route 45, aż w końcu Tatuś musiał go zabić. To jest krowa. Ta tutaj była mamą Cheta. A to klacz. Nie pamiętam żadnego imienia, tylko określenie „mama Cheta”. Tatuś wypożyczał ją sąsiadom, którzy na serio zajmowali się rolnictwem, chciał im niejako wynagrodzić tamte kwiaty.

Gately kiwa pilnie głową przy każdym zdjęciu, starając się Trwać. Nie myślał o widmie ani o śnie z widmem, odkąd obudził się ze snu, w którym Joelle była panią Waite w roli matczynej figury Śmierci. Mama Cheta w następnym życiu. Gately otwiera szeroko oczy, żeby rozjaśnić sobie w głowie. Głowa Joelle jest spuszczona: Joelle patrzy z góry w otwarty album. Jej woalka znów zwisa luźno i gładko, a tak blisko, że Gately mógłby sięgnąć lewą ręką i ją unieść, gdyby chciał. Otwarty album, po którym Joelle przesuwa ręką, nasuwa Gately’emu pewną myśl – dziwne, że dopiero teraz. Martwi go tylko, że nie jest leworęczny. Czyli SINISTRALNY. Joelle trzyma kciuk przy dziwnym starym zdjęciu w sepii, na którym widać osła i zgarbione plecy mężczyzny gramolącego się w górę po stromiźnie dachu.

– Wujek Lum – przedstawia Joelle. – Pan Riney, Lum Riney, współwłaściciel sklepu Tatusia, który jak byłam mała, napuścił do sklepu jakiegoś dymu, a potem zdziwaczał i teraz wspina się na byle co, jak go nie przypilnować.

Gately krzywi się z bólu spowodowanego uniesieniem lewej ręki w celu położenia dłoni na jej nadgarstku dla przyciągnięcia uwagi. Jej nadgarstek jest cienki górą, ale z boku szeroki, wręcz gruby. Gately osiągnął swój cel, więc gdy Joelle na niego spogląda, on zdejmuje dłoń z jej nadgarstka i tą samą dłonią naśladuje niezdarnie w powietrzu czynność pisania, przewracając oczami z bólu. Oto jego pomysł. Wskazuje na Joelle, potem na okno, a potem z powrotem na nią. Rozmyślnie nie chrząka ani nie muczy dla podkreślenia czegokolwiek. Palcem wskazującym dwa razy większym od kciuka Joelle ponownie naśladuje w powietrzu akt pisania. Celebruje ten oczywisty pokaz, bo nie widzi jej oczu, więc nie ma pewności, czy dziewczyna rozumie, o co mu chodzi.

Gdy nawet na wpół atrakcyjna kobieta choćby uśmiechnie się do Dona Gately’ego, mijając go na tłocznej ulicy, Don Gately, jak prawie każdy heteroseksualny narkoman, na odcinku paru przecznic mentalnie ją uwodzi, bzyka, żeni się z tą kobietą i ma z nią dzieci, wszystko w przyszłości, w głowie, mentalnie huśta Gately’ego juniora na grubym jak barani udziec kolanie, a tymczasem mentalna pani G. krząta się w fartuszku, który czasami w nocy wkłada bez niczego pod spodem. Zanim dociera na miejsce, narkoman albo mentalnie rozwiódł się z mentalną żoną i toczy z nią przykrą walkę sądową o dzieci, albo mentalnie ich związek szczęśliwie trwa i spędzają razem jesień życia, siedząc z wielkogłowymi wnukami na specjalnej werandowej huśtawce przystosowanej do masy Gately’ego, żona nosi rajstopy przeciwżylakowe i buty ortopedyczne, ale nogi ma wciąż świetne, nie muszą wiele rozmawiać, zwracają się do siebie per „Mamuś” i „Tatusiu”, pewni, że kopną w kalendarz w odstępie paru tygodni jedno od drugiego, ponieważ żadne nie mogłoby żyć bez tego drugiego, tak się zżyli przez te wszystkie lata.

Mentalna projekcja związku Gately’ego i Joelle „M.P.” van Dyne bazuje jednak na wizji Gately’ego huśtającego na kolanie dziecię w obszernej woalce z niebieskim lub różowym rąbkiem. Albo delikatnie usuwającego piankowe klipsy z woalki Joelle przy blasku księżyca podczas ich miodowego miesiąca w Atlantic City i odkrywającego pojedyncze oko pośrodku jej czoła, albo przerażającą twarz Churchilla czy coś w tym stylu[350]. W związku z czym długoterminowa narkomańska fantazja zaczyna się kruszyć, ale Gately i tak nie umie się oprzeć wyobrażeniu seksu, ze szczelnie zawoalowaną Joelle, która w chwili orgazmu krzyczy „O, biada!” – jeśli idzie o bzykanie celebrytek, to Gately był najbliżej z silnie uzależnioną studentką pielęgniarstwa na stryszku, gdzie ciągle walił głową w sufit: panna odznaczała się niewiarygodnym podobieństwem do młodego Deana Martina. To, że Joelle dzieli się z nim zdjęciami z osobistej historii, doprowadza Gately’ego do przeskoczenia muru bieżącej sekundy i wyobrażenia sobie Joelle zachwyconej heroicznym Donem G., która deklaruje, że walnie w łeb tego gościa w kapeluszu za drzwiami i wywiezie Gately’ego razem z rurką i cewnikiem ze św. E. wózkiem na bieliznę czy czymkolwiek, ratując go przed Najświetniejszymi z BPD, czy przed ostrzyżonymi na jeża wysłannikami Służb Federalnych, a nawet przed jeszcze gorszą retrybucją prawną, którą reprezentować może facet w kapeluszu, bądź też altruistycznie proponuje, że odda mu swoją woalkę i luźne ubranie, pod którym Gately ukryje swój cewnik, a sama tymczasem skuli się pod kołdrą, udając Gately’ego, innymi słowy, romantycznie narazi własną rekonwalescencję, karierę radiową i prawną wolność, a wszystko to z żarliwej miłości w stylu Liebestod, którą żywi do Gately’ego.

Zawstydza go ta ostatnia fantazja, taka jest tchórzliwa. A nawet kontemplowania romantycznej relacji z pogubioną nowicjuszką należy się wstydzić. W bostońskim ruchu AA uwodzenie nowicjuszek nosi nazwę 13. Kroku[351] i uchodzi za domenę szmatławców. To drapieżnictwo. Nowicjusze przychodzą w tak opłakanym stanie, pogubieni i wystraszeni, z nerwami na wierzchu, roztrzęsieni po detoksie i tak desperacko pragnący uciec przed własnym wnętrzem, że gotowi są złożyć odpowiedzialność za siebie u stóp czegokolwiek, co ich uwiedzie i pochłonie, tak jak ich była przyjaciółka Substancja. Aby uniknąć lustra, które stawia przed nimi AA. Aby uniknąć przyjęcia do wiadomości, że kochana stara przyjaciółka Substancja ich zdradziła, i pogrążenia się w żałobie. Nie wspominając nawet o lustrach i bezbronności w kontekście nowicjuszki, która musi nosić woalkę ZONO. Jednym z podstawowych zaleceń bostońskich AA jest, aby nowicjusze powstrzymali się od wszelkich romantycznych relacji przez co najmniej rok. Dlatego próba uwiedzenia nowicjuszki przez kogoś, kto jest trzeźwy od dłuższego czasu, w oczach bostońskich AA jest równoznaczna z gwałtem. Co nie znaczy, że nigdy się nie zdarza. Ale trzeźwość sprawców tego czynu nie jest szanowana ani pożądana. Kto dopuszcza się 13. Kroku, ten sam w dalszym ciągu ucieka przed lustrem.

Nie mówiąc o tym, że Pracownik uwodzący rezydentkę, której powinien służyć pomocą, postawiłby w złym świetle Pat Montesian i cały Ennet House.

Gately widzi, że to zapewne nie przypadek, iż jego najżywsze fantazje o Joelle zbiegają się z fantazjami o ucieczce przed Najświetniejszymi i odpowiedzialnością prawną. Że tak naprawdę marzy sobie, żeby ta nowicjuszka pomogła mu stąd uciec, a potem dołączyła do niego gdzieś w Kentucky, na zmodyfikowanej werandowej huśtawce. Gately sam jest jeszcze dość nowy: pragnie, żeby ktoś inny zatroszczył się o jego bałagan i uchronił go przed zamknięciem w którejś z jego licznych klatek. A to taka sama iluzja jak iluzja Substancji uzależniających, w zasadzie tak. Oczy Gately’ego wywracają się białkami do góry z obrzydzenia i tak już zostają.

Wyszedłem na koniec korytarza wyjąć z ust tytoń i wyszorować zęby, a przy okazji wypłukać puszkę po spiru-teinie, która obrosła na ściankach nieprzyjemnym osadem. Korytarze subdormitorium były łukowate i nie miały rogów jako takich, ale idąc takim korytarzem, widziało się z dowolnego miejsca najwyżej troje drzwi i fragment framugi czwartych. Zaciekawiłem się przelotnie, czy to prawda, że małe dzieci wierzą, że rodzice widzą je nawet zza rogów i krzywizn ścian.

Wycie wichury i klekotanie drzwi rozlegały się głośniej w pozbawionym chodnika korytarzu. Z niektórych pokoi poza moim polem widzenia dochodziły mnie ciche poranne pochlipywania. Wielu najlepszych graczy rozpoczyna dzień od krótkiego ataku płaczu, żeby potem dziarsko przeżyć resztę dnia.

Ściany korytarzy subdormitoriów są seledynowe. Ściany w pokojach – kremowe. Wszystkie elementy drewniane są ciemne i lakierowane, także gilosz ciągnący się pod wszystkimi sufitami w EAT, więc dominującym zapachem w korytarzach jest woń lakieru do drewna z domieszką benzoiny.

Ktoś zostawił otwarte okno przy umywalkach w męskiej toalecie i na parapecie zebrał się wałek śniegu, a na podłodze pod oknem za ostatnią umywalką, której rura z gorącą wodą piszczy, powstała cienka biała warstewka w kształcie paraboli, która już topniała od szczytu. Zapaliłem światło, a wraz z nim włączył się wyciąg powietrza; nie wiem dlaczego, ale nie znosiłem jego dźwięku. Gdy wystawiłem głowę przez okno, wicher dął ze wszystkich stron naraz, a śnieg kołował, tworząc leje i wiry, w których miotały się drobinki lodu. Było brutalnie zimno. Za Wschodnimi Kortami zawiało ścieżki, a gałęzie sosen sterczały prawie poziomo pod ciężarem śniegu. Galeria i wieża obserwacyjna Schtitta wyglądały groźnie; po zawietrznej naprzeciwko budynku Mieszk.-Adm. było jeszcze ciemno i bezśnieżnie. Widok odległych wentylatorów ATHSCME przemieszczających wielkie ilości śnieżnego powietrza na północ był jednym z lepszych zimowych widoków z naszego wzgórza, jednak w tej chwili widoczność była zbyt kiepska, by dostrzec wiatraki, a płynny świst padającego śniegu wypełniał przestrzeń akustyczną zbyt szczelnie, żeby usłyszeć, czy wentylatory w ogóle są włączone. Dom Dyrekcji wyglądał jak kopczyk pod północną linią drzew, ale łatwo wyobraziłem sobie biednego C.T. przy oknie salonu, w skórzanych kapciach i szlafroku w szkocką kratę; nawet gdy stał, wydawało się, że drepcze niespokojnie, wyciągając i chowając antenkę telefonu, który trzymał w ręku, gdyż dzwonił po kolei na lotnisko Logan, na lotnisko Dorval w Montrealu, do Pogodynki, do marsowych postaci z biura ONANTA w Quebecu, z czołem sfałdowanym potem jak tara do prania i ustami poruszającymi się bezgłośnie, wprawiając się w stan Paniki Totalnej.

Cofnąłem głowę, gdy straciłem czucie w twarzy. Dokonałem pobieżnych ablucji. Od trzech dni nie musiałem korzystać z łazienki na serio.

Cyfrowy wyświetlacz obok interkomu na suficie informował: 11-18-EST0456.

Gdy przycichło pat-pat szarpanych przeciągiem drzwi łazienki, usłyszałem cichy głos z dziwną nutą, dochodzący zza zakrętu korytarza. Okazało się, że to stary dobry Ortho Stice, który siedział przy oknie w hallu, w fotelu pochodzącym z jego pokoju. Przodem do okna. Okno było zamknięte, Stice opierał czoło o szybę i gadał czy też śpiewał sam do siebie, bardzo cicho. Cała dolna część szyby była zaparowana jego oddechem. Zaszedłem go od tyłu, nasłuchując. Tył jego głowy miał szarobiały odcień brzucha rekina, charakterystyczny dla fryzur na jeża tak krótkich, że prześwituje przez nie skóra głowy. Stanąłem tuż za oparciem fotela. Stice nie odwrócił się, nawet gdy zagrzechotałem szczoteczką w szklance NASA. Ubrany był w klasyczny Strój Ciemnego: czarna bluza i czarne spodnie dresowe z czerwono-szarym logo EAT naszytym jedwabnymi literami wzdłuż obu nogawek. Bose stopy opierał na zimnej podłodze. Stałem tuż obok, a on wciąż nie podnosił głowy.

– Kto tam znowu? – zapytał, patrząc prosto w okno.

– Cześć, Orth.

– Hal. Dosyć wcześnie wstałeś.

Zagrzechotałem krótko szczoteczką na znak wzruszenia ramion.

– No wiesz. Robię poranny obchód.

– Co ci się stało?

– Dlaczego pytasz?

– Twój głos. Kurczę, ty płaczesz? Co się stało?

Mój głos był neutralny, może lekko zdziwiony.

– Nie płaczę, Orth.

– To dobrze. – Stice chuchnął na szybę. Sięgnął ręką bez poruszania głową i podrapał się po potylicy. – Robisz obchód. Podobno mamy dzisiaj grać z jakimiś cudzoziemcami, dobrze słyszałem?

Od dziesięciu dni najgorzej czułem się z samego rana, przed świtem. Budzenie się przed świtem jest z gruntu koszmarne. Nad linią oddechu Ciemnego okno było czyste. Tu, od wschodniej strony budynku, śnieg nie wirował za bardzo i nie sypał w okno, ale dzięki nieobecności wiatru widać było, ile już napadało i dalej pada. Wyglądało to jak biała kurtyna spuszczona z nieskończonej wysokości. Niebo jaśniało już od wschodniej strony, stawało się szarobiałe, jak ostrzyżona głowa Stice’a. Uświadomiłem sobie, że ze swojego miejsca Stice widzi tylko kondensację oddechu na szybie, żadnych odbić. Stojąc z tyłu, zrobiłem do niego parę groteskowych min. Tylko popsuło mi to humor.

Zagrzechotałem szczoteczką.

– Jeżeli w ogóle, to na pewno nie tam. Na zachodnich kortach zawiało siatki aż po taśmę. Będą nam musieli załatwić jakąś halę.

Stice chuchnął.

– Nie ma takiej hali, w której zmieściłoby się trzydzieści sześć kortów. Winchester Club ma dwanaście i to jest chyba najwięcej. W pierdolonym Mount Auburn mają tylko osiem.

– No to będą nas musieli rozdzielić. Cholerny kłopot, ale Schtitt już robił takie rzeczy. Myślę, że prawdziwą zmienną będzie odpowiedź na pytanie, czy ci z Quebecu dolecieli wczoraj w nocy na Logan, zanim tam całkiem zasypało.

– Mówisz, że Logan zamknęli.

– Ale myślę, że coś by do nas dotarło, gdyby przylecieli wczoraj w nocy. Freer i Struck już od kolacji sprawdzali na bieżąco komunikaty FAA, Mario mi mówił.

– Chłopaki liczą na małe bzykanko z niekumatymi zagranicznymi laskami o włochatych nogach czy co?

– Obstawiam, że utknęli w Dorval. Założę się, że C.T. już w tej chwili wyjaśnia sprawę. Pewnie coś ogłosi przy śniadaniu.

Była to ewidentna zachęta, żeby Ciemny odegrał szybką parodię C.T. zastanawiającego się głośno podczas rozmowy telefonicznej z quebeckim trenerem, czy on, C.T., ma naciskać na nich, żeby wyczarterowali sobie transport drogą lądową z Montrealu, czy raczej starać się wyperswadować gościowi ryzyko podróżowania przez Wklęsłość podczas zamieci, ale z taką wielkodusznością i rozczarowaniem, żeby tamten uznał, że pokonanie 400 km do Bostonu autobusem w zamieci to jego własny wielkoduszny pomysł; C.T. demonstruje pełną otwartość, eksponując przed quebeckim trenerem rozmaite psychostrategie, przy szeleście słownika francusko-angielskiego kartkowanego gorączkowo po drugiej stronie linii. Ale Stice dalej siedział z czołem przytkniętym do szyby. Jego bose stopy wytupywały jakiś rytm na podłodze. W korytarzu panowała lodownia, więc palce jego stóp miały odcień lekko sinawy. Wydmuchiwał powietrze przez usta ze zduszonym westchnieniem, poruszając nieznacznie pyzatymi policzkami; nazywaliśmy to jego końskim odgłosem.

– Gadałeś sam do siebie, śpiewałeś czy co?

Cisza.

– Słyszałem taki dowcip – odezwał się wreszcie Stice.

– Posłuchajmy go.

– Naprawdę chcesz posłuchać?

– Chętnie bym się dla odmiany pośmiał, Ciemny – powiedziałem.

– Ty też?

Znów zapadła cisza. Dwie różne osoby płakały na różne tony zza zamkniętych drzwi. Piętro wyżej spuszczono wodę w toalecie. Jeden z płaczących prawie zawodził, wydając nieludzki, kwilący dźwięk. Nie można było zgadnąć, kto to, zza których drzwi za łukiem ściany dobiegał męski płacz.

Ciemny znów podrapał się po potylicy bez poruszania głową. Jego ręce w kontraście z czarnymi rękawami wyglądały niemal świetliście.

– Trzech statystyków poszło polować na kaczki – zaczął Stice. Urwał, zrobił pauzę. – Wszyscy trzej byli statystykami z zawodu.

– Jak dotąd wszystko rozumiem.

– No więc wybrali się na kaczki, siedzą w błocie, zamaskowani, w spodniobutach, kapeluszach myśliwskich i tak dalej, z pierwszorzędnymi dwururkami Winchestera i w ogóle. I kwaczą w taką specjalną fujarkę, jakiej zawsze używają myśliwi polujący na kaczki.

– Wabik na kaczki – podpowiedziałem.

– No właśnie. – Stice spróbował pokiwać głową przytkniętą do szyby. – No i nadlatuje jedna kaczka.

– Ich zdobycz. Powód, dla którego się tam znaleźli.

– Jakbyś zgadł, ich rezą-detr i w ogóle, więc przymierzają się do rozwalenia skurwysyna na pierze i guano – mówi Stice. – No więc pierwszy statystyk podnosi swoją winnie, celuje i odrzut obala go na dupę prosto w błoto, ale nie wcelował, poszło ciut za nisko, wszyscy widzieli. No to drugi statystyk wstaje i strzela, i on też ląduje na dupie, te winnie mają kurewski odrzut, no więc siedzi na dupie i wszyscy widzą, że jego strzał poszedł ciut za wysoko.

– Chybił i on.

– Chybił, bo ciut przestrzelił. Na to ten trzeci statystyk zaczyna skakać i wiwatować: „Mamy ją, chłopaki, trafiony!”.

Ktoś krzyczał w złym śnie, a ktoś inny darł się, że ma być cicho. Nawet nie udawałem, że się śmieję. Stice jakby tego nie oczekiwał. Wzruszył ramionami, nie ruszając głową. Jego czoło ani na chwilę nie odkleiło się od zimnej szyby.

Stałem obok niego w milczeniu, trzymałem szklankę NASA ze szczoteczką do zębów i patrzyłem ponad głową Stice’a przez górną część okna. Śnieg padał intensywnie i wyglądał jedwabiście. Zielony brezentowy dach pawilonu przy Kortach Wschodnich wygiął się niebezpiecznie w dół, jego białe logo GATORADE stało się nieczytelne. Była tam jakaś postać, nie pod osłoną pawilonu, tylko usadowiona na trybunach za wschodnimi Kortami Pokazowymi: łokcie opierała poziom wyżej, a wyciągnięte nogi poziom niżej i tkwiła tak nieruchomo, ubrana w coś puchowego i kolorowego, pewnie kurtkę, ale zasypywana śniegiem po prostu siedziała. Nie sposób było odgadnąć jej wiek i płeć. Kościelne wieże Brookline ciemniały, w miarę jak niebo za nimi jaśniało. Początek świtu wyglądał w tym śniegu jak księżycowa noc. Na Commonwealth Avenue kilka osób czyściło przednie szyby aut skrobaczkami. Ich postacie były maleńkie, ciemne i rozedrgane; sznur zagrzebanych w śniegu samochodów parkujących przy Avenue wyglądał jak osiedle Eskimosów: igloo za igloo. Jeszcze nigdy tak nie śnieżyło w połowie listopada. Pokryty śniegiem pociąg linii B mozolnie piął się pod górę, jak biały ślimak. Wydawało się prawie pewne, że T niedługo zacznie zawieszać kursy. Śnieg i zimne słońce nadawały wszystkiemu misterny wygląd. Brama pomiędzy podjazdem a parkingiem była podniesiona do połowy, prawdopodobnie po to, żeby nie przymarzła do ziemi. Nie mogłem dojrzeć, kto siedzi w budce strażnika bramy. Oni się często zmieniali, większość przychodziła z Ennet House, gdzie „dochodzili do siebie”. Dwie flagi na maszcie flagowym zamarzły i sterczały sztywno w prawo, kołysząc się na wietrze z boku na bok, jak głowa w kołnierzu ortopedycznym, zamiast łopotać. Skrzynkę pocztową na fizyczne listy stojącą tuż przed bramą od strony EAT zdobił irokez śniegu. Cała scena przesycona była nieopisanym patosem. Opary oddechu Stice’a nie pozwalały mi zobaczyć niczego, co znajdowało się bliżej niż skrzynka pocztowa i Korty Wschodnie. Światło zaczynało rozszczepiać się na kolory na granicy mgły oddechu Stice’a  pokrywającej szybę.

– Schacht usłyszał ten dowcip w tej Czaszkowej klinice od jednego łebka z BU, który miał straszliwy ból w twarzy – powiedział Stice.

– Raz kozie śmierć, zadam ci to pytanie, Ciemny.

– To jest dowcip statystyczny. Trzeba do niego znać mediany, średnie i dominanty.

– Ja kumam ten dowcip, Orth. Moje pytanie brzmi: po co tak trzymasz głowę przytkniętą do okna, skoro zachuchałeś szybę i nic nie widzisz? Co próbujesz zobaczyć? I nie zimno ci w czoło?

Stice nie skinął głową. Ponownie wydał odgłos konia. Zawsze miał twarz tłuściocha przy szczupłym ciele wysportowanego mężczyzny. Nigdy wcześniej nie zauważyłem, że ma nisko na prawej szczęce taką jakby łezkę dodatkowego ciała, kawałek skóry z aspiracjami do znamienia. Powiedział:

– W czoło przestało mi być zimno parę godzin temu, kiedy straciłem w nim czucie.

– Siedzisz tu na bosaka, z czołem przy szybie od paru godzin?

– Myślę, że od jakichś czterech.

Usłyszałem śmiech nocnej zmiany sprzątającej i brzęk wiadra, dokładnie pod nami. Śmiała się tylko jedna osoba. Kenkle albo Brandt.

– Moje następne pytanie jest wobec tego dość oczywiste, Orth.

Znów nieporadnie wzruszył ramionami, nie angażując w to głowy.

– No cóż. To żenująca sytuacja, Inc – powiedział. Zrobił pauzę. – Brak możliwości ruchu.

– Czoło ci przywarło do szyby?

– Najlepiej pamiętam, jak budzę się tuż po 1:00, bo cholerny Coyle znów ma te swoje upławy, i koniec spania, stary.

– Drżę na samą myśl, Orth.

– A Coyle, oczywiście, nawet nie zapala światła, tylko wyciąga czyste prześcieradło ze sterty pod łóżkiem i po chwili znów chrapie jak drwal. A ja już obudziłem się na dobre i więcej nie zmrużyłem oka.

– Nie mogłeś zasnąć z powrotem.

– Coś jest bardzo niedobrze, czuję to – powiedział Ciemny.

– Nerwy przed Fundraiserem? WhataBurger w perspektywie? Czujesz, że zaczynasz się wspinać na wysoki poziom, grać tak, jak miałeś nadzieję kiedyś grać, przychodząc tutaj, ale jakaś część ciebie w to nie wierzy, czuje, że się mylisz. Przeszedłem przez to. Wierz mi, że rozu…

Stice odruchowo chciał pokręcić głową i krzyknął z bólu.

– To nie to. Nic z tych rzeczy. To kurewsko długa historia. Nawet nie jestem pewien, czy chciałbym, żeby ktoś w nią uwierzył. Zapomnij, co powiedziałem. Rzecz w tym, że leżę tam na górze spocony, zgrzany i roztrzęsiony. Zeskakuję, łapię fotel i taszczę go tutaj, do chłodu.

– Tu, gdzie nie musisz leżeć i kontemplować gnijącego prześcieradła Coyle’a pod jego łóżkiem – powiedziałem, wzdrygając się dyskretnie.

– I właśnie wtedy na dworze zaczyna padać śnieg. Jest może około 1:00. Pomyślałem, że posiedzę chwilę, popatrzę na śnieg, uspokoję się i pójdę się zdrzemnąć do Sali Projekcyjnej.

Znowu podrapał się po zaczerwienionej potylicy.

– I patrząc na śnieg, oparłeś w zamyśleniu głowę o szybę, tylko na sekundę.

– Jakbyś zgadł. Zapomniałem, że mam spocone czoło. Cholera jasna. Przeklinałem sam siebie. Pamiętasz, jak Rader z chłopakami podpuścił Ingersolla, żeby dotknął językiem słupka od siatki w ostatniego sylwestra? Przywarłem dokładnie jak ten język, Hal. Tylko o wiele większą powierzchnią niż Ingersoll. On stracił tylko kawałeczek skóry z czubka języka. Spróbowałem je oderwać około 2:30 i usłyszałem ten pieprzony… dźwięk. I poczułem, że skóra puści prędzej niż szyba, na pewno. Przymarzłem na amen. A nie mam ochoty pożegnać się z takim wielkim płatem skóry, przyjacielu.

Mówił prawie szeptem.

– O Jezu, i tak siedzisz nie wiadomo jak długo.

– No wiesz, kurde, wstydziłem się. A nie bolało tak strasznie, żebym miał krzyczeć. Myślałem sobie, że jak jeszcze trochę się pogorszy, to krzyknę. Ale potem, około 3:00, przestałem w ogóle czuć czoło.

– Siedziałeś i czekałeś, aż ktoś się napatoczy. Podśpiewując sobie cicho dla kurażu.

– Modliłem się jak najęty, żeby to nie był Pemulis. Bóg raczy wiedzieć, co ten skurwysyn mógłby mi zrobić, jak by mnie znalazł takiego bezradnego i unieruchomionego. A Troeltsch chrapie jak drwal tuż za tamtymi drzwiami, ze swoim pierdolonym mikrofonem, kablem i ambicjami. Modliłem się, żeby się nie zbudził. A co dopiero ten sukinsyn Freer.

Spojrzałem na drzwi.

– Przecież to jest jednoosobowy pokój Siekiery. Dlaczego Troeltsch miałby spać w pokoju Siekiery?

Ortho wzruszył ramionami.

– Wierz mi, że miałem masę czasu, żeby się wsłuchać i rozpoznać każde jedno chrapanie, Inc.

Spojrzałem na Stice’a, na drzwi Axforda i z powrotem na Stice’a.

– Więc siedzisz, słuchasz nocnych odgłosów i obserwujesz własny oddech, który osiada i zamarza na oknie? – podsumowałem. Wyobraziłem sobie siebie w tej sytuacji i było to nieznośne: siedzę przyklejony do szyby, grubo przed świtem, sam jak palec, wstydzę się krzyknąć, a moje własne wyziewy zanieczyszczają szybę, odmawiając mi nawet widoku, który oderwałby moją uwagę od grozy sytuacji. Stałem tam przerażony, podziwiając samozaparcie i stoicki spokój Ciemnego.

– Miałem naprawdę kiepskie pół godziny, kiedy górna warga też mi przymarzła, razem z oddechem, jak oddech zamarzł. Ale ją odchuchałem. Dyszałem szybko gorącym powietrzem. Mało, kurde, nie dostałem hiperwentylacji. Przestraszyłem się, że jak zemdleję, to osunę się do przodu i cała twarz mi się przyklei. Dzięki, wystarczy samo czoło.

Odstawiłem szklankę NASA ze szczoteczką na gzyms modułu kaloryfera. Kaloryfery w pokojach były wpuszczone w nisze, na korytarzach wystające. Pierścieniowy system grzewczy w EAT emitował jednostajny szum, który przestałem aktywnie słyszeć lata temu. Dom Dyrekcji miał nadal ogrzewanie olejowe; stale wydobywał się z niego taki łoskot, jakby maniak walił młotem w piwniczne rury.

– Ciemny, przygotuj się mentalnie – powiedziałem. – Pomogę ci się oderwać.

Stice jakby mnie nie słyszał. Wydawał się dziwnie czymś zaabsorbowany jak na faceta okluzyjnie przyklejonego do zamarzniętej szyby. Energicznie macał się po potylicy, co robił gdy był czymś zaabsorbowany.

– Wierzysz w gówno, Hal?

– W gówno?

– No, nie wiem. W krasnoludki. Telekinezę. Duchy. Paranormalne gówno.

– Stanę za tobą, szarpnę cię i oderwiemy cię raz-dwa – powiedziałem.

– Ktoś tu jednak był przed tobą – powiedział on. – Ktoś stał za moimi plecami jakąś godzinę temu. Stał i nic. A potem odszedł. A może… coś.

Zadrżał na całym ciele.

– To będzie jak zdzieranie końcówki plastra z kostki. Szarpnę cię do tyłu tak mocno i szybko, że nic nie poczujesz.

– Mam naprawdę niemiłe wspomnienia o kawałku języka Ingersolla na słupku siatki Dziewiątego Kortu; wisiał tam do wiosny.

– W twoim przypadku, Ciemny, nie mamy do czynienia ze śliną i metalem o temperaturze poniżej zera. To jakieś nietypowe okluzyjne przywarcie. Szkło nie przewodzi ciepła tak jak metal.

– Nie wiem, czy można mówić o cieple w kontekście tego tu pierdolonego okna.

– A ja nie wiem, co ty rozumiesz przez „paranormalne”. Jak byłem mały, wierzyłem w wampiry. Jegomość widywał ponoć ducha swojego ojca na schodach, z tym że pod koniec widywał także pająki czarne wdowy we własnych włosach albo upierał się, że nic nie mówiłem, chociaż siedziałem na wprost i mówiłem do niego. Więc przestaliśmy mu wierzyć we wszystko hurtem. Ja chyba nie wiem, Orth, co mam myśleć o paranormalnym gównie.

– W dodatku coś mnie chyba ugryzło. W tył głowy, o tutaj, jakiś robal, który wiedział, że jestem bezbronny i nic nie widzę.

Stice znów podrapał się w czerwone miejsce za uchem. Widniał tam czyrakowaty wyprysk. Nie znajdował się w części szyi mającej związek z wampirami.

– Nasz dobry stary Mario mówi, że widuje postacie paranormalne, i nie żartuje, a Mario nie kłamie – powiedziałem. – Więc co do wierzeń, to nie wiem, co myśleć. Cząsteczki subhadronowe zachowują się jak duchy. Myślę, że wstrzymam się z osądem całej tej kwestii.

– No dobra. Fajnie, że to ty mnie znalazłeś.

– Najważniejsze jest usztywnienie szyi, Ciemny, żeby uniknąć urazu kręgosłupa przy szarpnięciu. Wyciągniemy cię jak korek z butelki Moëta.

– Oderwij mnie stąd, Inc, to ci pokażę paranormalne gówno, które wstrząśnie twoim osobistym systemem epistemologicznym, i to porządnie – powiedział Stice, spinając się w sobie. – Nie mówiłem o tym nikomu oprócz Lyle’a i mam już dość tego sekretu. Wiem, Inc, że nie będziesz pochopnie formułował żadnych sądów.

– Wszystko będzie dobrze – powiedziałem. Ustawiłem się tuż za Stice’em, nachyliłem się odrobinę i opasałem ramieniem jego klatkę piersiową. Drewniany fotel skrzypnął, gdy zaparłem się o niego kolanem. Stice zaczął dyszeć szybko i dobitnie, trzęsąc obrzmiałymi policzkami. Nasze policzki prawie się stykały. Uprzedziłem go, że pociągnę, gdy doliczę do trzech. Ale pociągnąłem na Dwa, żeby nie zdążył stawić oporu. Ciągnąłem z całej siły i po sekundzie oporu Stice zaczął mi pomagać.

Rozległ się straszny dźwięk. Skóra na jego czole rozciągnęła się, gdy szarpnęliśmy głowę do tyłu. Rozciągała się coraz bardziej, aż między czołem Stice’a a oknem powstał rodzaj półmetrowej półki naprężonej skóry. Odgłos przywodził na myśl jakąś gumę z piekła rodem. Epiderma czoła Stice’a trzymała się mocno szyby, ale i obfitość ciała na jego buldogowatym obliczu uniosła się i skupiła w górnych częściach głowy, przytwierdzając tę głowę do okna. Przez sekundę ujrzałem więc twarz, która mogłaby być prawdziwą twarzą Stice’a, o rysach nieobciążonych luźnym nadmiarem dzikiego mięsa: kiedy to zbędne mięso przemieściło się do czoła i rozciągnęło, miałem przebłysk Stice’a po radykalnym liftingu twarzy: wąskie, szlachetne, z lekka gryzoniowate oblicze, rozognione jakimś objawieniem dostrzeżonym za oknem spod różowego daszka rozciągniętej zbytecznej skóry.

Wszystko to dokonało się w niespełna sekundę. Przez moment trwaliśmy tak, napierając do tyłu, wsłuchani w odgłos łamanych wafli ryżowych wydawany przez kłębuszki kolagenowe jego skóry, które pękały wskutek rozciągania. Fotel odchylił się w tył na zadnich nogach. Nagle Stice wrzasnął zbolałym głosem:

– Jezu Boże, puść mnie!

Niebieskie oczka nowej twarzy wylazły z orbit, jak oczy postaci w kreskówkach. Piękne małe usta o wąskich wargach zmieniły się w krążek bólu i lęku.

– Puść mnie puść mnie puść mnie! – zawył Stice.

Nie mogłem jednak tego uczynić, ze strachu, że elastyczne napięcie odrzuci głowę Stice’a prosto w okno, przebijając szybę jego twarzą. Popuszczałem po trochu, obserwując przednie nogi fotela opuszczające się powoli na podłogę; napięcie skóry czoła malało, a pyzata twarz Stice’a nasuwała się z powrotem na szczupłą drugą twarz, aż zakryła ją całkowicie, i opuszczaliśmy go dalej do przodu, aż w końcu nic poza parocentymetrową, pozbawioną kolagenu skórą czoła zwisającą do poziomu rzęs nie świadczyło o dramatycznym rozciągnięciu.

– Jezu Boże – wysapał Stice.

– Przywarłeś na amen, Orth.

– Chuj na łyżwach, jak to bolało.

Próbowałem rozruszać skurcz w ramieniu.

– Trzeba to będzie rozmrozić, Ciemny.

– A goń się ze swoimi metodami. Wolę już siedzieć tutaj do wiosny.

Nagle przez uchylone drzwi Axforda, tuż nad zgarbionymi barkami Stice’a, wyłonił się poranny koguci kosmyk Jima Troeltscha, a za nim twarz i pięść. Stice miał rację. Przebywanie w cudzym pokoju po Zgaszeniu Świateł jest wykroczeniem; spędzenie tam nocy to coś tak strasznego, że nawet nie wspomina się o tym w regulaminie.

– Do Agencji Prasowej Naocznych Świadków dotarły doniesienia o jakichś krzykach – oznajmił Troeltsch w skuloną pięść.

– Spierdalaj stąd, Troeltsch – powiedział Stice.

– Rozmrozić Ortha. Ciepłą wodą. Rozgrzać szybę. Gorącą wodą. Rozpuścić tę przywrę. Termoforem. Kocem elektrycznym z gabinetu Loacha, czym się da.

– Drzwi Loacha są antywłamaniowe – powiedział Stice. – A lepiej go jeszcze nie budź w dniu Fundraisera.

Troeltsch wystawił pięść do przodu.

– Doniesienia o krzykach doprowadziły waszego reportera na scenę dramatycznego zdarzenia. Spróbujemy zamienić słowo z młodym człowiekiem będącym w samym centrum tego zamieszania.

– Hal, powiedz mu, żeby się zamknął i zabrał tę rękę, bo jak nie, to Jezu, miej go w swojej opiece.

– Ciemny przypadkiem przytknął mokre czoło do szyby i przymarzło mu, i tak tu siedzi całą noc – poinformowałem Troeltscha, ignorując pokaźną pięść podstawianą mi pod nos. Ścisnąłem Stice’a za ramię. – Pójdę do Brandta, żeby skombinował coś ciepłego.

Jakby wiązało ich milczące porozumienie, że nie wspomną nawet o obecności Troeltscha w pokoju Axforda ani nie spytają, gdzie jest Axford. Trudno orzec, co byłoby bardziej niepokojące: całonocna nieobecność Axforda w pokoju czy przeciwnie – jego obecność za uchylonymi drzwiami, oznaczająca, że Troeltsch i Axford spędzili noc razem w jednoosobowym pokoiku z pojedynczym łóżkiem. Wyglądało na to, że układ planet nie sprzyja nawet pytaniu o te sprawy, gdyż pogwałciłoby to jakieś niepisane prawo. Troeltsch zdawał się nie dostrzegać pozorów niestosowności ani niemieszczących się w głowie domysłów. Trudno było wyobrazić sobie, że zachowywałby się tak bezczelnie, gdyby czuł, że ma coś do ukrycia. Stał na palcach, żeby coś widzieć nad zachuchaną częścią szyby, z jedną dłonią skuloną nad uchem, jakby podtrzymywał słuchawki. Pogwizdywał z cicha.

– A na dodatek dochodzą nas teraz wieści o katastrofalnych opadach śniegu.

Zgarnąłem szczoteczkę i szklankę NASA z gzymsu kaloryfera; od czasów Przekrętów z Betelem[352] tylko najwięksi naiwniacy zostawiają szczoteczki bez nadzoru na terenie EAT.

– Miej oko na Stice’a i na moją szklankę NASA, tu ją stawiam, dobra, Jim?

– Panie Stice, czy skomentuje pan dla nas mieszankę uczuć bólu, zimna i żenady, jakich musi pan doznawać? Jakieś refleksje w związku z pogodą?

– Nie zostawiaj mnie na pastwę Troeltscha, człowieku, Hal. On mi każe gadać do swojej ręki.

– Dramat pogody rozgrywa się wokół prywatnej tragedii zażenowanego mężczyzny uwięzionego przez własne czoło – nawijał Troeltsch w zwiniętą w pięść dłoń, zwrócony twarzą do swojego odbicia w oknie, a drugą wielką dłonią usiłował przyklepać koguta na głowie; ja tymczasem pobiegłem w samych skarpetkach i zatrzymałem się z poślizgiem tuż za drzwiami na klatkę schodową.

Kenkle i Brandt byli ludźmi bez wieku, w tym szczególnym zasuszonym typie cieciów między trzydziestym piątym a sześćdziesiątym rokiem życia. Byli nierozłączni i fundamentalnie niezatrudnialni. Nuda zagnała nas przed laty do minimalnie zabezpieczonych szyfrem akt pracowników Bocznej Alice Moore i w aktach Brandta jego IQ w skali Stanford-Binet określono mianem „ciężko upośledzony umysłowo – kretyn”. Brandt był łysy i w dziwny sposób zarazem otyły i żylasty. Na obydwu skroniach miał czerwone nierówne blizny chirurgiczne niewiadomego pochodzenia. Skala jego odruchów afektywnych zamykała się w szerokim uśmiechu o zmiennej intensywności. Mieszkał razem z Kenkle’em na strychu w Roxbury Crossing z widokiem na zamknięte i ogrodzone boisko szkoły średniej Madison Park, sławetne miejsce niewyjaśnionych okaleczeń rytualnych z Roku Cudownego Kurczaka Perdue. Dla Kenkle’a był atrakcyjny głównie dlatego, że ani nie uciekał, ani nie przeszkadzał, gdy Kenkle mówił. Już na schodach usłyszałem, jak Kenkle rozprawia o ich wspólnych planach na Święto Dziękczynienia i jak dyryguje mopem Brandta. Kenkle był technicznie czarny, czyli negroidalny, chociaż w zasadzie jego cera miała kolor sieny palonej, jak zgniła dynia. Jednak włosy miał typowe dla rasy czarnej i nosił dredy przypominające koronę z mokrych cygar. Kenkle był akademickim brylantem w zgrzebnej intelektualnie dzielnicy Roxbury Crossing: stopień doktora fizyki niskich temperatur uzyskał na Uniwersytecie Massachusetts jako dwudziestojednolatek i objął prestiżową synekurę w US Office of Naval Research, po czym jako dwudziestotrzylatek wyrokiem sądu wojskowego został wyrzucony z ONR za przewinienia, które zmieniały się za każdym razem, gdy był o nie pytany. Jakieś zdarzenie, do którego doszło między jego dwudziestym pierwszym a dwudziestym trzecim rokiem życia, musiało złamać Kenkle’a w kilku strategicznych punktach, bo uciekł z Bethesdy z powrotem do swojego starego mieszkanka w bloku w Roxbury Crossing, gdzie czytał teksty Bahá’í, których okładki owijał przemyślnie poskładaną gazetą, i pluł spektakularnymi parabolami roztrzęsionej flagmy na New Dudley Street. Miał ciemne piegi, karbunkuły i wydzielał nadmiar flegmy. Pluł z niewiarygodnym mistrzostwem, a jego brakujące siekacze zostały ponoć usunięte specjalnie „dla usprawnienia procesu ekspektoracji”. Wszyscy podejrzewaliśmy, że albo jest hipomaniakiem, albo ćpunem, albo jednym i drugim. Zawsze miał bardzo poważną minę. Perorował non stop do nieszczęsnego Brandta, używając plwociny jako łącznika zdań. Mówił głośno, ponieważ obaj nosili zatyczki do uszu z rozszerzającej się pianki – panicznie bali się naszych krzyków w wywołanych koszmarami snach. Ich technika sprzątania polegała na tym, że Kenkle pluł z milimetrową dokładnością na powierzchnię, którą Brandt miał następnie przetrzeć mopem, a Brandt dreptał jak wierny pies myśliwski od plwociny do plwociny, słuchając, szczerząc się i śmiejąc głośno w stosownych miejscach. Oddalali się ode mnie korytarzem w kierunku wschodniego okna pierwszego piętra: Brandt rysował wielkie lśniące łuki kudłatą jak lalczyna głowa końcówką mopa, a Kenkle ciągnął cynowe wiadro i strzykał plwociną ponad zgiętym grzbietem Brandta.

– A potem w sezonie bożonarodzeniowym, Brandt, przyjacielu, w Dzień Bożego Narodzenia w ranek Bożego Narodzenia… Co jest istotą poranka Bożego Narodzenia jak nie dziecinny odpowiednik czcigodnej rozmowy, dla dziecka? Prezent, Brandt, Coś, czego nie zarobiłeś i co uprzednio było poza twoim stanem posiadania, jest teraz twoją własnością. Czy możesz z całą odpowiedzialnością powiedzieć mi, że nie ma żadnej re-lacji symbolicznej między rozwijaniem gwiazdkowego prezentu a rozbieraniem młodej damy?

Brandt podrygiwał i wywijał mopem, niepewny, czy ma się śmiać.

Jegomość poznał Kenkle’a i Brandta w metrze (Kenkle i Brandt podobno jeździli metrem po nocach, rekreacyjnie), gdy próbował jakimś cudem dojechać z Back Bay do Enfield Pomarańczową Linią[353] w stanie mocno złachanym. Kenkle i Brandt nie tylko wsadzili Jegomościa w pociąg właściwego koloru i podtrzymywali go w pionie między sobą przez całą jazdę pod górę bezkresną Comm. Ave., ale i sprowadzili go bezpiecznie po stromych żeliwnych schodach stacji metra, przeszli z nim przez jezdnię i doholowali serpentynowym podjazdem aż do bramy, za co o 2:00 zostali zaproszeni przez Jegomościa do kontynuowania dyskusji o niskich temperaturach, którą ten wiódł z Kenkle’em, podczas gdy Brandt taszczył Jegomościa pod górę, trzymając go na ramieniu chwytem strażackim (Kenkle pamięta, że tamta nocna dyskusja dotyczyła ludzkiego nosa jako organu wzwodnego, ale na pewno wie tylko, że była jednostronna); po czym duet ten został obsadzony w rolach zawoalowanych na czarno w stylu aktorów teatru Nō w Jegomościowej Ceremonii herbaty w grawitacji zero i zatrudniony jako pracownicy fizyczni w EAT, chociaż zawsze na nocnej zmianie, bo pan Harde żywiołowo nienawidził Kenkle’a.

Kenkle zoczył i opluł cienki pasek kurzu na styku listwy przypodłogowej z podłogą, do którego nie sięgnął łuk mopa.

– Bo ja jestem misjonarzem, Brandt, żebyś wiedział, Brandt, w sensie mów do mnie wprost językiem czcigodnego kongresu misjonarskiego albo nie mów do mnie wcale, nihil i nul… Rozumiesz, co mówię? Daj mi swoje najlepsze myśli o pozycjach alternatywnych, Brandt, Brandt… Dla mnie, przynajmniej co do mnie, to mówię nix i nihil na pozycję od tyłu, zwaną także Na Pieska, tak ulubioną w chatach, porno-kar-tridżach, tan-trycznych rycinach, Brandt, to jest animalis-tyczne… Dlaczego? Dlaczego, pytasz? Brandt, to jest z gruntu poniżający sposób odbywania stosunku… Ona się kuli, ty kulisz się nad nią… Stanowczo za wiele tego kulenia, jak na mój osobisty…

To Brandt usłyszał mnie, gdy zaszedłem ich od tyłu w skarpetkach, starając się stąpać tam, gdzie już podeschło. Prawie się poślizgnąłem dwa razy. Za wschodnim oknem śnieg wciąż sypał gęsto.

– Tu Otto Brandt! – zawołał do mnie Brandt, wyciągając rękę, chociaż byłem jeszcze kilka metrów od niego.

Dredy Kenkle’a sterczały spod kraciastej czapki, Odwrócił się równo z Brandtem i uniósł dłoń w indiańskim geście powitania.

– Dobry książę Hal. Na nogach i odziany o brzasku dnia.

– Proszę pozwolić, że się przedstawię – rzekł Brandt. Uścisnąłem mu rękę.

– W skarpetach, ze szczoteczką do zębów. Szlachetny dziedzic EAT, Brandt, który, założę się, rzad-ko się kuli.

– Ciemny wzywa panów na górę jak najprędzej – powiedziałem, usiłując osuszyć skarpetkę o nogawkę spodni. – Ciemnemu twarz przywarła do okna i strasznie go boli, i nie daliśmy rady jej oderwać, i potrzebna jest gorąca woda, ale nie za gorąca. – Wskazałem wiadro u stóp Kenkle’a. Zauważyłem, że Kenkle ma buty nie do pary.

– Co w tym takiego śmiesznego, jeśli wolno spytać? – spytał Kenkle.

– Nazwisko moje Brandt i bardzo mi miło – powiedział Brandt, znów wyciągając rękę. Porzucił mopa w miejscu wskazanym przez Kenkle’a.

– Troeltsch jest z nim teraz, ale wygląda to kiepsko – powiedziałem, potrząsając ręką Brandta.

– Już tam idziemy – powiedział Kenkle. – Ale skąd ta uciecha?

– Jaka uciecha?

Kenkle popatrzył na mnie, na Brandta i na mnie.

– On się pyta, jaka uciecha. Twoje oblicze jest obliczem uciechy. Tryska uciechą. Początkowo wyglądało na ledwie roz-bawione. Teraz jest otwar-cie rechot-liwe. Ty niemal skręcasz się ze śmiechu. Z trudem dobywasz z siebie słowa. Mało nie klepiesz się po udach. Taka to uciecha, dobry Książę Halu, dziedzicu korony. A sądziłem, że wy, gracze, jesteście wszyscy compadremundos w cywilnym życiu.

Brandt promieniał, cofając się korytarzem. Kenkle zsunął z czoła kraciastą czapkę, żeby się podrapać po jakimś wyprysku na linii włosów. Ja wyprężyłem się na całą wysokość i rozmyślnie ułożyłem twarz w wyraz śmiertelnej powagi.

– A teraz?

Brandt otworzył kanciapę woźnych. Rozległ się odgłos napełniania metalowego wiadra z przemysłowego kranu w kanciapie.

Kenkle nasunął czapkę z powrotem na czoło i spojrzał na mnie przymrużonymi oczami. Podszedł bardzo blisko. Jego rzęsy były posklejane żółtymi grudkami. Twarz miał usianą cystami à la Struck, w różnych stadiach rozwoju. Oddech Kenkle’a zawsze zalatywał sałatką jajeczną. Kenkle z namysłem dotknął na moment ust i powiedział:

– Gdzieś w pół drogi pomiędzy rozbawieniem a rechotem. Może wesołkowatość. Te zmarszczki w kącikach oczu. Te dołeczki w policzkach. Te odsłonięte dziąsła. Możemy to jeszcze skonsultować z Brandtem, jeśli…

Dokładnie ponad nami rozległo się trzęsące sufitem „UAAAAAAA” Stice’a. Obmacywałem sobie twarz. Niektóre drzwi w korytarzu się pootwierały, głowy wyzierały na zewnątrz. Brandt miał już pełne wiadro i próbował z nim biec do schodów, ciężar wiadra obciągał mu jedno ramię, a parująca woda chlustała na czystą podłogę. Zatrzymał się z ręką na gałce drzwi do klatki schodowej i obejrzał na nas przez ramię, nieskory do kontynuowania zadania bez Kenkle’a.

– Optuję za rozradowaniem – podsumował Kenkle i mijając mnie, ścisnął mi lekko ramię. Słyszałem, że przemawia do głów sterczących z uchylonych drzwi na całej długości korytarza, każdemu mówił co innego.

– Jezu – westchnąłem. Nie bacząc na skarpetki, wstąpiłem na bardzo mokry fragment podłogi i przejrzałem się we wschodnim oknie, próbując dostrzec własną minę. Wydałem się sobie bladym szkicem, niewyraźnym duchem samego siebie na tle całej tej rozpalonej bieli.

CZĘŚCIOWY STENOGRAM PRZEŁOŻONEGO Z POWODU POGODY ZEBRANIA NASTĘPUJĄCYCH OSÓB:

(1) P. RODNEY TINE SR, SZEF SŁUŻB NIESPRECYZOWANYCH & DORADCA BIAŁEGO DOMU DS. STOSUNKÓW WSPÓŁZALEŻNOŚCIOWYCH; (2) P. MAUREEN HOOLEY, WICEPREZESKA DS. ROZRYWKI DLA DZIECI, INTERLACE TELENTERTAINMENT, INC.; (3) P. CARL E. „BUSTER” YEE, DYREKTOR MARKETINGU I OCENY PRODUKTU, GLAD FLACCID PLASTIC RECEPTACLE CORPORATION; (4) P.R. TINE JR, ZASTĘPCA KOORDYNATORA OKRĘGOWEGO, BIURO SŁUŻB NIESPRECYZOWANYCH USA; ORAZ (5) P.P. TOM VEALS, VINEY AND VEALS ADVERTISING, UNLTD, VIII PIĘTRO STATE HOUSE ANNEX BOSTON, MA, USA

20 LISTOPADA ROKU PIELUCHOMAJTEK DEPEND DLA DOROSŁYCH

P. TINE SR: Tom. Buster. Mo.

P. VEALS: R.G.

P. YEE: Rod.

P. TINE SR: Chłopaki.

P. TINE JR: Dzieńdoberek, Szefie!

P. TINE SR: Mmmf.

P. HOOLEY: Cieszę się, że wreszcie dotarłeś, Rod. Niech mi będzie wolno powiedzieć w imieniu wszystkich, że jesteśmy niesamowicie podekscytowani, siedzimy jak na szpilkach.

P. TINE SR: W życiu nie widziałem takiej śnieżycy. Widział ktoś z was zbliżone ilości śniegu?

P. VEALS [kicha]: Pieprzone miasto.

P. YEE: Istny dodatkowy wymiar w przestrzeni. Nie tyle żywioł, ile osobny wymiar.

KTOŚ [pisk mokrej podeszwy buta pod stołem].

P. YEE: Rządzący się własnymi regułami, prawami. Porażające. Przerażające.

P. VEALS: Zimny. Mokry. Głęboki. Śliski. I tak dalej.

P. TINE JR [stukając kantem linijki o blat stołu]: Kiedy jechali z Logan, ich limuzyna wpadła w poślizg na Storrow. Pan Yee właśnie opowiadał…

P. TINE SR [stukając składanym wskaźnikiem pogodynki o krawędź blatu stołu]: Do rzeczy. Informacje poufne. Na czym stanęliśmy?

P. HOOLEY: Spot gotowy do przeglądu. Czeka na twój sygnał. Przyleciałam z Phoenix przez Nowy Jork.

P. YEE: A ja z Ohio. Helikopterem z NNJ, razem z Mo.

P. HOOLEY: Kopia Matka spotu znajduje się w laboratorium postprodukcyjnym w V&V. Gotowa, nie licząc paru ostatnich problemów z matowaniem.

P. VEALS: Maureen mówi, że czekamy już tylko na zielone światło od ciebie i Bustera i można przystąpić do kopiowania.

P. HOOLEY: Gdy otrzymamy zielone światło od ciebie i tytularnego sponsora, do końca weekendu możemy przygotować produkt do rozpowszechniania.

P. VEALS [kicha]: Zakładając, że ten zasrany śnieg nie odetnie nam zasilania.

P. TINE SR [daje znak stenotypiście BSN, że ma transkrybować wypowiedzi verbatim]: Widziałeś to już, Buster?

P. YEE: Odpowiedź przecząca, Rod. Dopiero co przyleciałem razem z nimi. Kennedy kompletnie sparaliżowane. Mo musiał wyczarterować śmigłowiec. Jestem zielony jak szczypiorek.

P. TINE JR [stukając krawędzią linijki o blat stołu]: A wolno spytać, jak pan szanowny się tutaj dostał?

P. TINE SR: Przyszła góra do Mahometa, no nie, Tom?

P. VEALS: Jak to możliwe, że ja zjechałem tu głupie dwa kilometry i jestem jedynym, kurwa, przeziębionym?

P. TINE JR: Ja też byłem na miejscu w Bostonie.

P. VEALS [sprawdzając połączenia między odtwarzaczem Infernatron 210-Y a ekranem]: A więc do dzieła?

P. TINE SR: OK, do sprawozdania. Mo. Target demograficzny?

P. HOOLEY: Wiek od sześciu do dziesięciu, z minimalnie zredukowaną skutecznością w przedziałach cztery–sześć i dziesięć–trzynaście. Ustalmy, że target jest w wieku cztery do dwunastu, biały, język ojczysty angielski, dochód średni i wyższy, wynik na Skali Abstrakcji Krugera od trzech wzwyż. [Zagląda w notatki]. Zakres uwagi szesnaście sekund, spadek w postępie geometrycznym od trzynastej sekundy.

P. TINE SR: Długość spotu?

P. HOOLEY: Trzydzieści sekund, z traumatyczną grafiką w czternastej sekundzie.

P. VEALS [odkasłuje flegmę].

P. YEE: Nośnik, Mo?

P. HOOLEY: Pan Kuleczka, w transmisji spontanicznej o 16:00 naszej strefy czasowej, 15:00 Czasu Centralnego i Górskiego. Miód malina. Osiemdziesięciodwuprocentowa oglądalność w transmisji spontanicznej dla tego przedziału czasowego.

P. YEE: Mamy dane na temat oglądalności transmisji spontanicznych w stosunku do kartridżów?

P. HOOLEY: W Roku Yushityu 2007 mieliśmy 47%, plus minus dwa. To był ostatni rok zbierania takich danych.

P. TINE SR: No więc, powiedzmy, 40% całkowitej oglądalności w tym przedziale czasowym.

P. YEE: Mniej więcej. Imponujący wynik.

P. TINE SR: No to sprawdzać, sprawdzać, sprawdzać. Mamy szacunkowy kosztorys?

P. YEE: Produkcja lekko ponad pół bańki. Postprodukcja…

P. VEALS: Bagatela. Sto pięćdziesiąt tysięcy przed matowaniem.

P. YEE: Chciałbym dodać, że Tom wykonuje swoją część produkcji pro bono.

P. VEALS: No to jak, oglądamy czy nie?

P. HOOLEY: Ponieważ Mr B-B nie figuruje w umowie jako nośnik treści o charakterze społecznym, opłata wyniesie około 180 tysięcy za slot.

P. YEE: Co naszym zdaniem jest wciąż nieco wygórowane.

P. TINE JR: Nadchodzący rok jest Rokiem Glad, Buster. Zależało ci na tym roku. Chciałeś, żeby Rok Glad stał się tym rokiem, w którym połowa narodu rzuci wszystko i będzie wgapiać się z wypiekami w jakiś złośliwy kartridż, aż poumierają z głodu, leżąc we własnych ekskre…?

P. TINE SR: Przymknij się, Rodney. I przestań stukać tą linijką. Buster na pewno wie, jak wielki potencjał niewiarygodnie dobrej woli już generuje ich dumny sponsoring najważniejszej zapewne usługi publicznej, jaką kiedykolwiek wymyślono.

P. VEALS [kicha dwukrotnie, raz po raz]: [komentarz niezrozumiały].

P. TINE SR [stuka wskaźnikiem o krawędź stołu]: No to załatwione. Teraz ten spot. Narrator, gadająca ikona. Czy to nadal ten śpiewający kleenex?

P. YEE: Jak mu tam było, Frankie „Nie, Dzięki” Hankie, radzący dzieciom mówić „Nie, Dzięki” na propozycje oglądania nieoznakowanych lub podejrzanych kartridżów?

P. HOOLEY [odchrząkuje]: Tom?

P. TINE JR [stuka kantem linijki o blat stołu].

P. VEALS [charka]: Nie. Musieliśmy spuścić w kanał tańczącego kleeneksa po przeanalizowaniu danych z ankiety grup respondentów. Rozmaite problemy. Sam zwrot „Nie, Dzięki” uznano za archaiczny. Nie cool. Moherowy, dorosły. Zanadto nowoangielski czy coś. Podobno kojarzył się z obrazem zmurszałego staruszka w gaciach. Odciągał uwagę od tego, na co widz powinien odpowiadać „Nie, Dzięki”. Plus dane z rozpoznania tego zwrotu plasowały się grubo poniżej parametrów hasła.

P. HOOLEY: Problemów nastręczała sama ikona.

P. VEALS [wycierając nos po jednej dziurce]: Dzieciaki nie znosiły Frankiego Hankiego. I nie mówimy tu o ambiwalencji. Ogólnie mówiąc, chustka do nosa kojarzyła im się ze smarkami. W ankiecie często padało słowo „smark”. Śpiewanie nic nie pomogło.

P. HOOLEY: I dlatego w tym przypadku Bogu dzięki za badanie grup respondentów.

P. YEE: Człowiek czuje się stary w tym biznesie.

P. VEALS: Musieliśmy cię cofnąć i przerobić wszystko od zera.

P. YEE: Czy ktoś poza mną czuje specyficzny zapach cytrusowo-kwiatowy?

P. HOOLEY: Chłopcy Toma pracują nad tym w trybie 24/7. Wynik jest nadzwyczajnie ekscytujący.

P. VEALS: Nadaje się do obejrzenia, ale to wciąż stan surowy. Nie doszliśmy jeszcze do perfekcji. Pierwsze cyfrówki z Filipem miały defekt.

P. TINE JR: Z Filipem?

P. VEALS: Drobny defekt, ale dotkliwy. Ślady turbowirusa w koderze graficznym. Głowa Filipa ciągle się urywała i ulatywała w górny prawy róg. Nie był to pożądany efekt, zważywszy na przekaz, jaki miała nieść ta postać.

P. YEE: Jak kwiat pomarańczy, ale mdląco przesłodzony.

P. HOOLEY: Ojej.

P. VEALS [kicha]: A w wyniku usuwania wirusa straciliśmy parę czcionek, więc spróbujcie sobie wyobrazić, co przeżyliśmy. Czy ten odtwarzacz 210 ma wgrany program schematycznego matowania?

P. TINE JR: Przepraszam. Filip?

P. VEALS: Przedstawiam Fantastycznie Funkcjonalnego Filipa, rozbrykanego osiołka.

P. HOOLEY: Właściwie to jest bardziej jakby muł.

P. TINE JR [stuka jak najęty]: Osioł?

P. HOOLEY: Postacie końskie są objęte copyrightem przez ChildSearch. Występują w kreskówkach Kucyk Patch, Który do Obcych Mówi Nie.

P. TINE JR: Rozbrykany osiołek?

P. HOOLEY: Percepcja naiwności i niezdarności ikony muła wywoływała w grupach empatię. Filip nie jest typem figury dorosłego, który psuje zabawę. To raczej rówieśnik dziecka. Dzięki temu kartridż, przed którym ostrzega, nie jest nacechowany posmakiem zakazanego owocu, jaki mają rzeczy zakazywane przez dorosłych.

P. VEALS: Plus rynek dziecięcy to istny horror show. Prawie wszystkie gatunki zwierząt są już objęte copyrightem. Garfield. McGruff, zdziwaczały pies detektyw. Tukan Sam. Onańskie ptaki drapieżne. Że nie wspomnę o misiach i królikach. Został nam w zasadzie albo osioł, albo karaluch. Nigdy więcej nie chcę mieć do czynienia z rynkiem dziecięcym, Bóg mi świadkiem. [Kicha].

P. HOOLEY: Gdy już zdecydowaliśmy się na osiołka, Tom zaproponował, że podkreśli czynnik niezdarności-niekompetencji. Niejako zironizuje ikonę. Wielkie zęby, zez…

P. VEALS: Niesamowity zez. Jakby ktoś właśnie walnął go w łeb pończochą pełną pięciocentówek. Te oczy są za sto punktów.

P. HOOLEY: Uszy, które nie chcą sterczeć do góry. Nogi jak z gumy, które plączą się, gdy osiołek bryka.

P. VEALS: Ale mimo to bryka.

P. YEE: Ale chyba nie przedstawia się jako osioł. Nie mówi: „Wierzcie na słowo mnie, osłowi”.

P. VEALS: To jest Fantastycznie Funkcjonalny osiołek.

P. HOOLEY: Tom genialnie rozegrał aspekt jego funkcjonalności. Energia i werwa zostały przeciwstawione bierności. Nasz osiołek nigdy nie jest po prostu Filipem. Jest Fantastycznie Funkcjonalnym Filipem. Ucieleśnieniem błyskawicznej dziecięcej aktywności, w szkole, w zabawie, przy komputerze i w brykaniu. Tom rozrysował go w serii pełnych aktywności trzydziestosekundowych przygód. Filip to głuptas i ikoniczne dziecko, ale aktywne. Reprezentuje atrakcyjność zdolności, działania, wyboru. Jest w naszym spocie przeciwieństwem animowanego dorosłego, który siedzi w fotelu i ogląda domniemany kanadyjski kartridż, oczy ma jak spodki, ciało jak gdyby mu się roztapia, a głowa rośnie i rośnie, aż biernie oglądający kartridż dorosły zamienia się w jedną wielką głowę wciśniętą w fotel, z popołudniowym zarostem i wirującymi oczami jak spodki.

P. TINE JR [stuka linijką o kant blatu stołu].

P. VEALS: Najlepiej puśćmy im to, Mo.

P. TINE SR: Muszę powiedzieć, że mam poważne wątpliwości, czy pewnego Głównodowodzącego da się przekabacić na rozbrykanego osła zamiast śpiewającego kleeneksa.

P. HOOLEY: Przekaz Filipa jest przestrogą, że nie każdy kartridż rozrywkowy jest starym dobrym bezpiecznym, zatwierdzonym produktem InterLace TelEntertainment. Filip mówi, że w trakcie codziennych zajęć pełnych fajnego funkcjonalnego fikania dotarła do niego wiadomość o pewnym bardzo złym i podstępnym kartridżu, który ma nawet uśmiechniętą buźkę na pudełku i gdy zaczynasz go oglądać, zdaje się obiecywać lepszą zabawę niż kiedykolwiek zażyczyłeś sobie w duchu, patrząc na spadającą gwiazdkę albo zdmuchując świeczkę na torcie urodzinowym. W dymku nad Filipem, którego uszy znowu oklapły…

P. VEALS [kicha]: Jeszcze nie całkiem zmatowane…

P. TINE SR: Znamy jego stosunek do kleeneksów.

P. HOOLEY: …ukaże się ikonka pudełka kartridża z przyjaźnie uśmiechniętą buźką, z pulchnymi rączkami i nóżkami Pillsbury’ego Doughboya.

P. YEE [rozluźniając kołnierzyk]: Ale nie tego, który jest objęty copyrightem Pillsbury’ego.

P. VEALS: Spokojnie. To tylko nawiązanie. Aluzja do pulchności, dziecięcego wdzięku. Pulchne, niewinne nóżki, o to chodzi.

P. TINE JR [stuka o krawędź blatu stołu linijką].

P. TINE SR [wskazuje na stukającą linijkę wskaźnikiem pogodynki]: Uważaj, bo stracisz tę rękę, młodzieńcze, jesteś już blisko.

P. HOOLEY [patrząc w notatki]: Wtedy Filip patrzy w górę i przebija dymek igłą, i mówi: „Ale on jest kłamcą, ten uśmiechnięty kartridż, ta paskuda kłamie, tak samo jak obcy, który wychyla się z samochodu i proponuje, że podrzuci cię do domu, do mamusi i tatusia, ale tak naprawdę to chce cię złapać, zatkać ci usta spoconą ręką, zamknąć cię w samochodzie i wywieźć daleko, gdzie już nigdy nie zobaczysz ani mamusi, ani tatusia, ani Pana Kuleczki”.

P. VEALS: I tutaj mamy traumatyczną grafikę w czternastej sekundzie: nowy dymek w grubej czarnej ramce ponad Filipem i w tym dymku kartridż ma kończyny robotnika portowego, i uśmiecha się lubieżnie, szczerząc żółte kły, ma długie paznokcie, kraciastą czapkę i kombinezon, i odjeżdża z animowanym dzieckiem przyklejonym do tylnej szyby, z przerażoną miną, którą obrazują wirujące spirale w jego oczach. Poczekajcie, sami zobaczycie.

P. HOOLEY: To takie straszne, że trudno oderwać wzrok.

P. VEALS [kicha dwukrotnie]: Istny koszmar, może się przyśnić.

P. YEE: Urgl. Urgl urgl. Splarg. Kaa. [Spada z fotela].

P. TINE JR: Ale numer.

P. TINE SR: Buster? Buster?

P. HOOLEY: Pan Yee cierpi na epilepsję. Poważną. Nieuleczalną. W helikopterze miał dwa ataki. Reaguje tak na stres i zażenowanie. Zaraz się ocknie. Kiedy się ocknie, zachowujcie się normalnie.

P. YEE [bębni piętami po lastrykowej posadzce State House Annex]: Akh. Kha.

P. TINE SR: Jezu.

P. TINE JR [stuka linijką w kant blatu stołu]: Jezu Chryste.

P. TINE SR [wstając i wskazując stukającą linijkę czubkiem rozciągniętego do maksimum wskaźnika]: Dość tego, do cholery. Daj mi to. Dawaj natychmiast.

P. TINE JR: Ale Szefie…

P. TINE SR: Słyszałeś, co powiedziałem, do cholery. Wiesz, że to mnie doprowadza do szału. Dostaniesz ją z powrotem, jak skończymy. Dostaję od tego białej gorączki. Zawsze tak było. Co ty masz z tą linijką.

P. HOOLEY: Zaraz wstanie i wróci do gry. Nie będzie pamiętał ataku. Po prostu o nim nie wspominajcie. Zażenowanie, jakie poczułby na samą wzmiankę, wywołałoby nowy atak. Dlatego w helikopterze miał dwa. Nauczyłam się bolesną metodą.

P. YEE: Splar. Kak.

P. VEALS [charka]: Na rany Chrystusa.

P. HOOLEY [patrząc w notatki]: Podczas gdy zmotoryzowany kartridż w dymku uwozi dziecko w nieznane, Filip trochę bryka i ostrzega, że nie wiemy nawet dokładnie, o czym jest ten kartridż, na który trzeba uważać. Wiemy, mówi, że wygląda na bardzo rozrywkowy. Ale w rzeczywistości chce nas pozbawić funkcjonalności. I wiemy, mówi, że jest… kanadyjski.

P. VEALS: Stąd właśnie kraciasta czapka w traumatycznej grafice. Z ankiety wynika, że kraciasta czapka z nausznikami kojarzy się z Wielkim R ponad 70% respondentów z targetu naszego spotu. Kombinezon konkretyzuje to skojarzenie.

P. HOOLEY: W dziewiętnastej sekundzie Fantastycznie Funkcjonalny Filip tańczy swój Taniec Przestrogi, ludowy taniec amerykański skrzyżowany z breakdance’em, który, mamy nadzieję, przyjmie się wśród młodych tancerzy. Istotą przekazu jest: postępuj funkcjonalnie i bezpiecznie i koniecznie uzgadniaj z mamusią i tatusiem każdy kartridż, którego jeszcze nie widziałeś. Innymi słowy: nie korzystaj z transmisji spontanicznej i nie oglądaj żadnych kartridżów przysłanych pocztą bez konsultacji z dorosłym opiekunem.

P. TINE JR: Ale jak rówieśnik. Na przykład: „Myślę, że lepiej zrobię tak a tak, jeżeli chcę pozostać fantastycznie funkcjonalny”.

P. YEE [z powrotem usadowiony w fotelu]: Ktoś wspomniał o powiązanych produktach z kłapciastymi uszami i wielkimi zębami z plastiku.

P. TINE JR: O Jezu, panie Yoo, czy pan się na pewno dobrze czuje?

P. HOOLEY: Ani słowa na wiadomy temat.

P. YEE [spocony, patrzy w popłochu po zebranych]: O co mu chodzi? Chyba nie o…?

P. TINE SR: Cholera jasna, Rodney.

P. YEE: Urg. Splarg. [Spada z fotela].

P. HOOLEY [odchrząkuje dyskretnie]: I wreszcie, o zgrozo…

P. VEALS: To w sekundzie 25.35.

P. HOOLEY: Z naciskiem przestrzega, że jeśli mamusia i/lub tatuś przesiadują, nie zmieniając pozycji, przed domowym ekranem przez nienormalnie długi okres…

P. VEALS: Nie odzywając się. Nie reagując na bodźce.

P. HOOLEY: …albo też zachowują się w sposób niezwykły, roztargniony, budzący niepokój lub niebezpieczny w stosunku do rozrywki na ekranie…

P. VEALS: Na ostatniej kolaudacji wycięliśmy „niebezpieczny”.

P. YEE: Sklah. Nnngg.

P. HOOLEY: …to ich fantastycznie funkcjonalne dziecko nigdy nie powinno samo podejmować próby przywrócenia ich do przytomności, w tym miejscu Fantastycznie Funkcjonalny Filip nachyla się w zbliżeniu jak przez rybie oko i mówi, że on „Ni-hi-hi-hi-gdy” nie byłby taki głupi, żeby chociażby na sekundę biernie usiąść na pupie i zerknąć na to, co tak niepokojąco pochłania jego milczących rodziców, lecz czym prędzej opuściłby miejsce zamieszkania i pobrykał co osioł wyskoczy po policjanta, który doskonale wie, jak wyłączyć domowe zasilanie i pomóc rodzicom.

P. VEALS: Jego hasło firmowe to „Ni-hi-hi-hi-gdy”. Używa go przy każdej okazji.

P. TINE JR: To jego odpowiednik kleeneksowego „Nie, Dzięki”.

P. TINE SR: Możemy oglądać, jak sądzę.

P. YEE [z powrotem w fotelu, z krawatem owiniętym wokół szyi jak szalik awiatora]: Dopinamy jeszcze transakcję z Hasbro el al.

P. VEALS: Jesteśmy gotowi.

P. TINE SR: Zobaczmy to cudo.

P. HOOLEY: Ponieważ Tom jest za skromny na to, żeby się chwalić, to ja powiem, że Tom rozrysował już nadzwyczajną wersję Fantastycznie Funkcjonalnego Filipa dla nastolatków, na teledysk i soft porno, i że w tej wersji jego hasło firmowe brzmi: „To twoja dupa, ośle”.

P. TINE JR: No to rzućmy okiem na tego drania.

P. TINE SR: Dziecko, od tej chwili twoim zadaniem jest trzymać gębę na kłódkę, zrozu…?

P. YEE: Poproszono mnie, abym wygłosił do protokołu zapewnienie, iż Glad Flaccid Plastic Receptacle Corporation jest szczęśliwa, że w potencjalnie jakże trudnej sytuacji może z dumą…

P. VEALS [przy odtwarzaczu Infernatron 210]: Zgaś to światło, młody, wyłącznik masz za plecami.

P. TINE JR: To utrudni sekretarzowi protokołowanie, jeśli wolno zauważyć.

P. YEE: Ten spot nie zawiera przypadkiem efektów stroboskopowych, prawda?

P. VEALS: Wszyscy gotowi?

P. TINE SR: Czyli światło już.

Wspomnienia Gately’ego o Nomie z serialu Zdrówko! są teraz jaśniejsze i żywsze niż te o przyśnionym widmie albo o widmie wirującym, które mówiło, że śmierć polega na znacznym spowolnieniu wszystkiego wokół. Implikacja, że w każdym czasie i każdym pokoju przebywają roje widm śmigających po szpitalu za sprawami, które nie dotyczą nikogo z żywych, o wiele za szybko dla ludzkich oczu, i zaglądają do Gately’ego, by obserwować, jak jego klatka piersiowa wznosi się i opada w tempie dobowego ruchu słońca, nie wryła mu się w pamięć dość mocno, by go przerazić, zwłaszcza w kontekście niedawnej wizyty Joelle i romantyczno-heroicznych fantazji, po których został tylko wstyd. Słychać teraz żwirowaty dźwięk śniegu z deszczem miotanego wichrem o szybę, syczenie grzejnika, odgłosy strzelaniny i orkiestr dętych z sal, w których leżą amatorzy oglądania kartridżów. Drugie łóżko w pokoju jest nadal puste i ciasno zasłane. Interkom odzywa się co parę minut potrójnym dzwonkiem; Gately zastanawia się, czy nie po to, żeby wkurzać ludzi. Nie zdołał nawet dokończyć lektury Ethana Frome’a w wersji językowej dla klasy X i nie ma pojęcia, co znaczą słowa duchy rodzaju SINISTRALNY i LIEBESTOD, a co dopiero OMMATOFORYCZNY, i właśnie zaczyna to do niego docierać, gdy czuje zimną dłoń na sprawnym ramieniu i otwiera oczy. Nie mówiąc o samym określeniu „słowa duchy”, które jest autentyczne i ezoteryczne. Gately zanurkował z powrotem tuż pod pokrywkę snu. Joelle van D. już poszła. Ręka należy do pielęgniarki, która zmieniła mu worek cewnikowy. Pielęgniarka wygląda na udręczoną i niespokojną, jedna z jej kości policzkowych jest bardziej wystająca niż druga, a wokół permanentnie ściągniętej szparki ust widać drobne pionowe zmarszczki, całkiem jak u właściwie-już-nieboszczki pani G.

– Odwiedzająca powiedziała, że prosił pan o to z uwagi na rurkę. – To jest stenograficznym notesikiem z długopisem Bic. – Pan jest leworęczny? – Pielęgniarce chodzi o sinistralny. Ma kształty pingwina i pachnie tanim mydłem. Notesik jest STENOGRAFICZNY, bo kartki otwierają mu się do góry, a nie w bok. Gately ostrożnie kręci głową i otwiera lewą dłoń, żeby odebrać przedmiot. Znowu czuje się dobrze, bo Joelle zrozumiała, o co mu chodziło. Nie przyszła tutaj tylko po to, żeby opowiedzieć o własnych kłopotach komuś, kto nie może wydawać ludzkich odgłosów. Powolne skręty głowy pozwalają mu wyjrzeć poza białe biodro pielęgniarki. Francis Furiat siedzi w tym samym fotelu, w którym wcześniej siedziało widmo, i Ewell, i Calvin Thrust: chude nogi nieskrzyżowane, sękaty, ostrzyżony na jeża, wzrok bystry zza okularów i totalny relaks; trzyma przenośną butlę z O2, jego pierś wznosi się i opada w tempie dzwoniącego telefonu, a oczy śledzą spiętą pielęgniarkę, która kaczym chodem opuszcza pokój. Gately widzi czysty biały podkoszulek pod rozpiętymi guzikami flanelowej koszuli Francisa Furiata. Kasłanie w wydaniu F.F. oznacza „Cześć”.

– Widzę, że dalej ssiesz powietrze – mówi Francis Furiat, gdy atak kaszlu minął, a jednocześnie sprawdza cienkie niebieskie rurki przyklejone plastrem pod nosem.

Gately z trudem otwiera notes jedną ręką i pisze „YO!” drukowanymi literami. Tylko że nie ma o co podeprzeć notesu przy pisaniu, musi balansować nim na jednym udzie, więc nie może zobaczyć, co napisał, a pisząc lewą ręką, czuje się jak ofiara udaru, a to, co pokazuje wreszcie sponsorowi, wygląda mniej więcej tak: .

– Uznałeś, że Bogu trzeba trochę pomóc, no nie? – zagaduje Francis, przechylając się na jedną stronę, żeby z tylnej kieszeni wyciągnąć czerwoną bandanę, która służy mu za chustkę do nosa. – Tak słyszałem.

Gately próbuje wzruszyć ramionami, nie daje rady, uśmiecha się blado. Jego prawe ramię jest tak grubo obandażowane, że wygląda jak głowa w turbanie. Stary dłubie chustką w nosie, a potem z zaciekawieniem ogląda rezultat, całkiem jak widmo ze snu. Palce ma opuchnięte i zniekształcone, paznokcie długie, kwadratowe, koloru starego szylkretu.

– Biedny chory drań, który łazi po okolicy i podrzyna gardła czworonożnym ulubieńcom obywateli, zaciukał ulubieńca niewłaściwych ludzi. Tak przynajmniej słyszałem.

Gately chce powiedzieć Francisowi Furiatowi o swoim odkryciu, że żadna pojedyncza sekunda bólu infekcji pourazowej, nawet bez znieczulenia, nie jest nieznośna. Więc on, Gately, Wytrwa, jeśli musi. Chce się podzielić doświadczeniem ze swoim sponsorem Krokodylem. Plus skoro zjawił się ktoś, na kim Gately’emu zależy, Gately chce się wypłakać i poskarżyć na ból, którego, jak mu się zdaje, nie zniesie ani przez sekundę dłużej.

– Poczułeś się odpowiedzialny. Postanowiłeś wkroczyć do akcji. Ochronić kolegę przed konsekwencjami. Który to biedny chory zielony jebus z Ennet House?

Gately z wysiłkiem dźwiga kolano, żeby napisać LENZ. BIAŁA PERUKA. ZAWSZE NA PÓŁNOC. STALE NA TELEFONIE. Znowu wyszły mu jakieś kulfony, nieczytelne. Francis Furiat wydmuchuje nos z jednej dziurki i na powrót wsuwa tam niebieską rurkę. Butla tlenowa na jego kolanach nie wydaje żadnych dźwięków. Ma mały zawór, ale żadnych tarcz ani wskaźników.

– Podobno stanąłeś przeciwko sześciu uzbrojonym Hawajczykom. Plan Marshalla. Kapitan Odwaga. Osobisty Wysłannik Pana Boga. – F.F. lubi wydmuchiwać powietrze przez dziurki w nosie z odgłosem niewesołej eksplozji, to taki jego antyśmiech. Nos ma duży, w kształcie ogórka, z szerokimi porami. I widać mu chyba cały układ krążenia.

– Dzwoni do mnie Glenny Kubitz i opowiada całe zdarzenie cios za ciosem. Szkoda, mówi, że nie widziałeś tamtych facetów. Nawija o Hawajczyku, któremu złamałeś nos, wbijając odłamki w mózg. Walił sztywną ręką jak cepem, powiada. Wielki Don G. to szatańsko twardy skurwiel, tak cię podsumował. Słyszałem, powiada, że on się bije tak, jakby się urodził w karczemnej burdzie. No to ja mówię mu, Glenny, on na pewno będzie dumny, jak usłyszy, co o nim powiedziałeś.

Gately usiłował z szaleńczą sinistralną starannością napisać: RANNI? KTOŚ ZABITY? GLINY? KTO W KAPELUSZU ZA DRZWIAMI? – bardziej właściwie rysując, niż pisząc – gdy bez ostrzeżenia do sali wtargnął doktor od urazów z dziennej zmiany, tryskający zdrowiem i bezbolesną pogodą. Gately przypomina sobie, że miał już do czynienia z tym doktorem kilka dni temu, gdy leżał w szarej pooperacyjnej mgle. Doktor jest Hindusem lub Pakistańczykiem, cerę ma lśniąco ciemną, ale rysy typowe dla białych i tak wyraziste, że łatwo je sobie wyobrazić wyryte z profilu na monecie, plus zęby, przy których błysku można by czytać. Gately go nienawidzi.

– No proszę, i spotykamy się znowu w tym pokoju! – intonuje śpiewnie doktor. Jego nazwisko, wyszyte złotą nitką na białym kitlu, ma w sobie jakieś D i jakieś K, i od groma samogłosek. Gately zaraz po operacji prawie że musiał przywalić temu doktorowi w ucho, żeby go powstrzymać przed podłączeniem kroplówki z Demerolem. To musiało być pomiędzy cztery a osiem dni temu. Bogu dzięki, że tym razem wizyta pakistańskiego doktora zbiegła się z odwiedzinami krokodylego sponsora Gately’ego, Francisa „Furiata” G.

Wszyscy lekarze mają opanowany teatralny chwyt wyciągania karty Gately’ego z biodra, gestem rewolwerowca, zanim podniosą ją do oczu, by odczytać. Pakistańczyk wydyma usta, fuka machinalnie i ssie końcówkę długopisu.

– Toksemia drugiego stopnia. Zapalenie błony maziowej. Ból pourazowy jest dzisiaj znacznie nasilony, tak? – zwraca się doktor do karty. Podnosi znad niej wzrok, wyłaniają się zęby. – Zapalenie maziówki: nieładnie, nieładnie. Ból przy zapaleniu maziówki porównywany jest w literaturze medycznej z kamicą nerkową i akcją porodową w ciąży pozamacicznej. – Wysokowatowy efekt zębów jest poniekąd zasługą ciemnego odcienia klasycznej twarzy, która je otacza. Uśmiech rozszerza się powoli, a nowych zębów do ekspozycji wciąż nie brakuje. – Więc jest pan już gotowy udzielić nam zgody na zastosowanie takiego poziomu analgezji, jakiego wymaga pański uraz, zamiast Toradolu i zwyczajnego ibuprofenu na ból głowy, które to środki są jak mali chłopcy wykonujący tu zadanie dużych mężczyzn, tak? Przemyślał pan sprawę w świetle poziomu? Tak?

Gately z niezmierną starannością kreśli w notesie gigantyczną samogłoskę.

– Uświadamiam panu, że syntetyczne analgetyki przeciwgorączkowe nie przekraczają Kategorii C-III[354], gdy chodzi o uzależnienie.

Gately wyobraża sobie rzęsiście uśmiechniętego doktora z laską pasterską. Bo facet mówi z takim samym dziwnym zaśpiewem jak chudzi górale w przepaskach na biodrach pokazywani w filmach. Gately mentalnie pieczętuje tę błyszczącą twarz trupią czaszką z piszczelami. Podnosi rozchwiane, wysokie na całą stronę A i macha nim przed nosem doktora, a potem opuszcza notes i szybko podnosi go znowu, dla uzupełnienia komunikatu, i kombinuje sobie, że Francis Furiat zaraz wkroczy do akcji i raz na zawsze ustawi tego stręczyciela Choroby, żeby Gately już nigdy nie musiał się mierzyć z podobnymi pakistańskimi pokusami, a zwłaszcza gdy nie będzie miał przy sobie żadnego wsparcia. C-III, jeszcze, kurwa, czego. Pieprzony Talwin to też C-III.

– Na przykład Oramorph SR. Bardzo bezpieczny, wielka ulga. Szybka ulga.

To po prostu siarczan morfiny z wymyślną nazwą firmową, Gately się zna. Ten szmaciarz nie wie, z kim ma do czynienia.

– Muszę powiedzieć, że osobiście zdecydowałbym się na miareczkowany chlorowodorek hydromorfonu w tym przypadku…

Chryste Panie, to przecież jest Dilaudid. Blues. Zabójca Fackelmanna. Powód degrengolady Kite’a. Śmierć na bogato. Blue Bayou. Zabójca Gene’a  Fackelmanna, bez dwóch zdań. A jeszcze Gately’emu staje przed oczami dobry stary Nooch, wysoki, chudy Vinnie Nucci, z plaży w Salem, który nade wszystko uwielbiał Dilaudid i przeszło rok przeżył na ciągłym haju, schodził do nich po nocy na linie przez okienko dachowe w Osco, z zaciśniętym paskiem na ręce i już naćpany po uszy, Nucci, który nigdy nie jadł i ciągle chudł, aż wyglądał jak dwie kości policzkowe wyniesione na wielkie ciche wysokości, któremu nawet białka oczu na koniec zniebieściały; i zewłok Fackelmanna po szalonej imprezie u Sorkina i dwóch zgubnych nocach na Dilaudidzie, kiedy to Sorkin…

– …chociaż przyznaję, owszem, to jest po prawdzie lek z grupy C-II, a chciałbym uszanować wszystkie życzenia i niepokoje – wyśpiewuje doktor, zgięty teraz w pasie przy barierce Gately’ego, i przygląda się z bliska opatrunkowi na ramieniu, ale nie zdradza najmniejszej chęci dotknięcia go, trzyma ręce za plecami. Tyłek wypina mniej więcej prosto w twarz Francisa Furiata, który siedzi i nic nie mówi. Doktor chyba nawet nie jest świadomy, że trzeźwy od trzydziestu czterech lat Francis Furiat znajduje się w pokoju. A Francis ani piśnie.

Gately’emu przychodzi także do głowy, że „ezoteryczny” to następne słowo duch, którym on nie ma prawa szastać na prawo i lewo, mentalnie.

– Bo ja jestem muzułmaninem i także stronię, z nakazu mojej religii, od wszelkich używek – mówi doktor. – Gdybym jednak cierpiał z powodu urazu albo gdyby dentysta moich zębów zaproponował bolesny zabieg, poddałbym się jako muzułmanin imperatywowi bólu i przyjąłbym ulgę, wiedząc, że żaden Bóg instytucjonalnej religii nie chce dla swoich dzieci niepotrzebnego cierpienia.

Gately wymalował dwa koślawe „A” razem na następnej kartce i emfatycznie dziobie w tę kartkę długopisem Bic. Chciałby, żeby doktor, jeżeli nie ma zamiaru się zamknąć, przynajmniej się odsunął, tak żeby Gately mógł posłać Francisowi Furiatowi desperackie spojrzenie Chodź-Tu-Natychmiast-Błagam. Kwestia narkotyków nie ma nic wspólnego z instytucjonalnymi bogami.

Doktor giba się z lekka w pochyleniu, jego twarz to się przybliża, to znów cofa.

– Tu mamy do czynienia z urazem II Stopnia. Niech mi będzie wolno wyjaśnić, że odczuwany obecnie dyskomfort nasili się jedynie, gdy nerwy maziówkowe zaczną odżywać. Prawo urazu mówi, że ból nasili się z chwilą rozpoczęcia procesu zdrowienia. Jestem profesjonalistą w swoim fachu, drogi panie, a nie tylko muzułmaninem. Dwuwinian hydrokodonu[355], C-III. Winian leworfanolu[356], C-III. Chlorowodorek oksymorfonu[357], przyznaję, owszem, C-II, ale więcej niż wskazany przy tym stopniu niepotrzebnego cierpienia.

Gately słyszy, że Francis Furiat znów wysmarkuje nos za doktorem. Ślina zalewa mu usta na samo wspomnienie mdląco-słodkiego antyseptycznego smaku chlorowodorku, który wślizguje się na język z chwilą wstrzyknięcia Demerolu, tego smaku, od którego Kite’owi i lesbijskim włamywaczkom, a nawet Equusowi „Wsadzę Sobie Cokolwiek w Dowolną Część Ciała” Reese’owi chciało się rzygać, za to biedny stary Nooch, Gene Fackelmann i sam Gately uwielbiali ten smak, kochali go jak ciepłą rękę matki. Gately przewraca oczami i wysuwa koniec języka z zaślinionego kącika ust, gdy rysuje koślawą strzykawkę, rękę, pasek, a potem na tym wszystkim próbuje wyrysować trupią czaszkę z piszczelami, z tym że czaszka wychodzi mu podobna do słynnej uśmiechniętej buźki. I tak podsuwa rysunek cudzoziemcowi. Ból prawej ręki jest tak dokuczliwy, że chce mu się rzygać, nawet z rurą w gardle.

Doktor studiuje koślawy rysunek i kiwa głową dokładnie w taki sam sposób, w jaki Gately kiwał kiedyś pod adresem Alfonsa Pariasa-Carba, totalnie niezrozumiałego Kubańczyka.

– Oksykodon w połączeniu z naloksonem[358] ma wprawdzie krótki okres półtrwania, ale w skali uzależnienia zaledwie kategorię C-III.

Niemożliwe, żeby facet celowo silił się na tak przymilny głos; to musi być sprawka Choroby Gately’ego. Pająka. Gately wyobraża sobie swój mózg szamoczący się w jedwabnym kokonie. Co chwila przywołuje na pamięć anegdotkę Francisa Furiata, którą ten opowiada zawsze na Misjach: o tym, jak mu podali Librium[359] na uśmierzenie dyskomfortu Odstawienia i jak Francis wyrzucił to Librium precz przez lewe ramię, na szczęście, i od tamtej pory już zawsze miał szczęście.

– Podobnie jest ze sprawdzonym mleczanem pentazocyny, który mogę spokojnie zaproponować jako muzułmanin i specjalista traumatolog stojący tutaj we własnej osobie przy pańskim wezgłowiu.

Mleczan pentazocyny to Talwin, dla Gately’ego #2, gdy był Tam na Zewnątrz: 120 mg na pusty żołądek dawało taki efekt, jakbyś pływał w oliwie o temperaturze własnego ciała, zupełnie jak Percocet[360], tyle że bez irytującego swędzenia za gałkami ocznymi, które zawsze psuło Gately’emu stan haju na Percocecie.

– Wyzbądź się heroicznego lęku przed uzależnieniem i pozwól nam pełnić naszą profesję, młodzieńcze – podsumowuje Pakistańczyk, stojąc tuż przy łóżku, od lewej strony, w kitlu laboratoryjnym, spoza którego nie widać F.F., z rękami założonymi na plecach, z widocznym między nogami matowym błyskiem metalowego rogu karty Gately’ego, w nienagannej postawie, z wesołym uśmiechem z góry, z białkami oczu tak samo niebosko białymi jak jego zęby. Na wspomnienie Talwinu ślinią się partie ciała, o których Gately nie wiedział, że mogą się ślinić. Gately już dobrze wie, co będzie za chwilę. Jeżeli Pakistańczyk posunie się dalej i ponownie zaproponuje Demerol, Gately nie będzie się opierał. I kto go, kurwa, o to obwini, no kto? Dlaczego miałby się opierać? Odniósł bona fide dekstralny uraz stawu barkowego Któregoś Tam Stopnia. Został postrzelony z profesjonalnie zmodyfikowanego Rekwizytu .44. Jest pacjentem pourazowym, w straszliwym bólu i wszyscy słyszeli, co ten facet mówił: będzie jeszcze gorszy, ten ból. Ma przed sobą traumatologa w białym kitlu, który go zapewnia o legalności, kurwa, zażycia. Gehaney słyszał to na własne uszy; czego by, kurwa, mogli chcieć od niego białoflagowcy? To nie to samo co wymknąć się na Oddział #7 ze strzykawką i fiolką Visine. To był środek zaradczy, stosowany doraźnie, bardzo możliwe, że dzięki interwencji współczującego, nieosądzającego boga. Szybki szot Demerolu – zapewne dwa, góra trzy dni demerolowej kroplówki, być może nawet takiej, do której podłączają gumową gruszkę dla pacjenta, żeby sam sobie dozował ten Demerol wyłącznie W Razie Potrzeby. Może to w ogóle Choroba podpowiada mu, żeby się bał medycznie wskazanego wlewu jako środka do uruchomienia starych mechanizmów i zamknięcia go z powrotem w klatce. Gately wyobraża sobie, że unieszkodliwia magnetyczny alarm przeciwwłamaniowy, posługując się ręką i hakiem. Ale przecież gdyby Francis Furiat uznał medycznie stosowany doraźny wlew za podejrzany, to ten stary Krokodyl coś by powiedział, odegrałby swoją rolę jako Krokodyl i sponsor, zamiast siedzieć spokojnie i bawić się nieinwazyjną rurką w nosie.

– Słuchaj, mały, to ja się teraz zmywam, wy tu sobie spokojnie ustalcie co i jak, a potem wrócę – odzywa się głos Francisa Furiata, przyciszony i neutralny, bez żadnych podtekstów, a potem słychać szuranie fotela i system postękiwań, które zawsze towarzyszą F.F. przy wstawaniu z fotela. Biały jeżyk na jego głowie wznosi się jak leniwy księżyc ponad ramieniem Pakistańczyka i teraz dopiero doktor daje pierwszy sygnał dostrzeżenia Francisa: wciska podbródek w obojczyk niczym skrzypek i po raz pierwszy zwraca się do sponsora Gately’ego:

– A może szanowny pan Gately Senior z łaski swojej pomógłby nam, pomógł swojemu zmartwionemu i dzielnemu synowi, który w kawaleryjskim zapędzie nie docenia poziomu czekającego go dyskomfortu, dyskomfortu, niestety, całkiem niepotrzebnego, jeśli tylko pozwoli sobie pomóc, szanowny panie – śpiewa Pakistańczyk przez ramię do Francisa Furiata, jak gdyby byli jedynymi dorosłymi w tym pokoju. Zakłada, że Francis Furiat jest organicznym tatą Gately’ego.

Gately wie, że żaden Krokodyl nie zniży się do prostowania czyichkolwiek mylnych przekonań. F.F. jest w połowie drogi do drzwi. Posuwa się, jak zwykle, z irytująco powolną ostrożnością, jak gdyby szedł po lodzie, kulejąc na obie nogi, i serce pęka na widok jego pokręconej postaci, która zdaje się nie mieć tyłka w workowatych, wyświeconych na siedzeniu, starczych sztruksach w szerokie prążki, tych co zawsze, a jego czerwony kark pokrywa się zawiłym układem bruzd, gdy oddalający się Francis unosi jedną rękę na znak, że słyszał prośbę doktora, ale odmawia:

– Nie moja sprawa mówić mu tak czy siak. Niech młody sam zrobi, co uważa. On to czuje. On jeden może zdecydować. – Przystaje jeszcze albo zwalnia jeszcze bardziej w otwartych drzwiach i ogląda się na Gately’ego, ale nie patrzy mu w wybałuszone oczy. – Kuśka do góry, młody, przyprowadzę ci tu później w odwiedziny paru tych skurwysynów. – Na koniec dorzuca: – Możesz Poprosić o Pomoc, podejmując decyzję.

Ostatnie słowa dobiegają już z białego korytarza, gdy lśniąca głowa Pakistańczyka znów zbliża się do Gately’ego, tym razem ze skąpym uśmiechem wysilonej cierpliwości, i Gately słyszy wdech doktora, szykującego się do wyjaśnienia, że oczywiście przy tak poważnych urazach II Stopnia zalecane są rzeczywiście środki z grupy C-II, a więc silnie uzależniające, lecz niezrównane pod względem skuteczności, a podawane w ściśle kontrolowanych dawkach jednej 50-mg tabletki na roztwór soli fizjologicznej w kroplówce przez trzy–cztery godziny…

Dobra lewa ręka Gately’ego obciera sobie knykieć, wystrzeliwując spomiędzy szczebli barierki, i daje nura pod kitel doktora, i łapie go za jaja, i ściska. Pakistański farmakolog piszczy jak kobieta. Gatelym nie kieruje ani złość, ani chęć zadania bólu: Gately po prostu nie ma innych pomysłów na powstrzymanie tego drania przed dalszym proponowaniem czegoś, czego on w tym momencie nie ma już siły odmówić. Ten nagły wysiłek przeszywa Gately’ego niebiesko-zielonym bólem, który wywraca mu oczy białkami do wierzchu, ale Gately dalej ściska pakistańskie jaja, jednak nie tak mocno, żeby je zmiażdżyć. Pakistańczyk dyga głęboko i kuli się wokół ręki Gately’ego, pokazując wszystkie sto dwanaście zębów w coraz bardziej piskliwym wrzasku, który wznosi się aż do rozwibrowanej wysokiej nuty, jaką intonuje otyła śpiewaczka operowa w hełmie wikingów, tak świdrującej, że brzęczy rozedrgana barierka łóżka i szyba w oknie – i ten dźwięk gwałtownie wyrwał Gately’ego ze snu, a jego lewe ramię, wytknięte za barierkę i wykręcone w próbie przyjęcia pozycji siedzącej, zabolało tak strasznie, że Gately omal nie wydał z siebie tego samego wysokiego tonu co zagraniczny doktor z jego snu. Niebo za oknem było bajeczne, w kolorze Dilaudidu; pokój wypełniało poważne przedpołudniowe światło; śniegu na oknie ani śladu. Sufit lekko pulsował, ale nie oddychał. Jedyny fotel dla gościa wrócił pod ścianę. Gately spojrzał po sobie w dół. Albo notes stenograficzny i długopis pospadały z łóżka, albo i one mu się przyśniły. Sąsiednie łóżko wciąż stało puste i ciasno zasłane. Gately nagle zrozumiał, dlaczego na ten sposób zakładania pościeli mówi się szpitalne rogi. Jednak barierka, którą Joelle van D. opuściła, żeby przysiąść na łóżku w dresowych spodniach tego gnojka Erdedy’ego, nadal była opuszczona, a ta po drugiej stronie podniesiona. No więc był jakiś dowód na to, że Joelle rzeczywiście tu była i pokazywała mu zdjęcia. Gately ostrożnie przeciągnął obtartą rękę na swoją stronę barierki i pomacał nią, czy naprawdę w jego ustach tkwi gruba inwazyjna rura, i tkwiła. Był w stanie przewrócić do góry oczami i zobaczyć swój monitor serca, który po cichu wariował. Gately pocił się na całym ciele i po raz pierwszy, odkąd leżał na Urazówce, miał wrażenie, że chce mu się kupę, a nie miał pojęcia, jak tutaj się technicznie załatwia te sprawy, podejrzewał jednak, że sposoby są mało apetyczne. Sekunda. Sekunda. Próbował Trwać. Żadna pojedyncza sekunda nie była nie do zniesienia. Interkom wydawał potrójne brzęki. Naprawdę słychać było teleputery z innych sal, a także wózek do rozwożenia posiłków popychany korytarzem, i czuć było metaliczny zapach jedzenia dla pacjentów jedzących. Cienia kapelusza w korytarzu Gately nie widział, ale może to przez to słońce.

Wyrazistość ostatniego snu była sprawką albo gorączki, albo Choroby, ale tak czy owak, wstrząsnęła nim na serio. Wciąż słyszał śpiewny głos zapowiadający nasilony dyskomfort. Jego bark pulsował jak wielkie serce, a ból mdlił bardziej niż dotychczas. Żadna pojedyncza sekunda nie była nie do zniesienia. Przypominał się stary dobry Demerol, domagał się Uwagi. Specyfiką bostońskich AA jest to, że uczą cię akceptować sporadyczne zachcianki, nagłe myśli o Substancji; uprzedzają, że nagłe pragnienie Substancji będzie wypływało na wierzch w umyśle prawdziwego narkomana jak bąbelki w kąpieli niemowlaka. To jest Choroba dożywotnia: nie da się powstrzymać wypływania myśli. Dlatego próbują cię nauczyć, żebyś je Uwalniał, te myśli. Niech przychodzą, jak chcą, ale nie poświęcaj im Uwagi. Nie potrzebujesz zapraszać myśli czy wspomnienia o Substancji, proponować jej toniku i swojego ulubionego fotela i gawędzić z nią o dawnych czasach. Demerol dawał nie tylko ciepłe jak łono buzowanie poważnego narkotyku. Jego istotą była, nazwijmy ją, estetyka tego odlotu. Dla Gately’ego Demerol z małym dodatkiem Talwinu był zawsze takim gładkim i schludnym odlotem. Rozkosznie symetrycznym odlotem: umysł unosi się lekko dokładnie w samym centrum mózgu, który unosi się bezpiecznie w ciepłej czaszce, opartej w idealnym centrum poduszki miękkiego powietrza w pewnej pozbawionej szyi odległości od ramion, a we wnętrzu tego wszystkiego panuje senny szum. Pierś wznosi się i opada samoczynnie, gdzieś daleko. Płynny szmer krwi w twojej głowie brzmi jak skrzypienie sprężyn łóżka w przyjaznej odległości. Słońce zdaje się uśmiechać. A gdy się zdrzemniesz, śpisz jak figura woskowa i budzisz się w tej samej pozycji, w której zasypiałeś.

Wszelki ból staje się teorią, wiadomością z dalekich zimnych klimatów, leżących daleko poniżej ciepłego powietrza, w którym ty się unosisz, a to, co czujesz, jest głównie wdzięcznością za twoje abstrakcyjne oddalenie od wszystkiego, co się nie mieści w koncentrycznych kręgach, i miłością do tego, co się dzieje.

Gately korzysta z tego, że już leży twarzą do sufitu i z powagą Prosi o Pomoc w wyzwoleniu się z tej obsesji. Usilnie stara się myśleć o czymkolwiek innym. O tym, jak wychodził ze starym Garym Cartym w przedświtowy smród odpływu za Beverly zbierać pułapki na homary. O żandarmie i muchach. O matce, jak śpi z otwartymi ustami na obitej perkalem kanapie. O sprzątaniu w najbardziej zaświnionych zakamarkach schroniska Shattuck. O falowaniu woalki zawoalowanej dziewczyny. Te pułapki miały takie małe oka z kratkami na krzyż i homarowe czułki z „oczami” zawsze sterczały przez te kratki, tak jakby wyglądały na otwarte morze. Albo nalepki na starym fordzie żandarma – WIIIIIDZE CIEEEEEE!! albo NIE SIEDŹ MI NA OGONIE BO OBERWIESZ GÓWNEM W PRZEDNIĄ SZYBĘ! albo MIA: ZAPOMNIANA albo NIE BZYKAŁEM SIĘ TAK DAWNO ŻE ZAPOMNIAŁEM KTO KOGO WIĄŻE! O rybach pytających, co to jest woda. O ostronosej, pyzatej, martwookiej pielęgniarce z dziwnym niemieckawym akcentem, która sprzedawała Gately’emu testowe buteleczki syropu Sanofi Winthrop Demerol, po 80 ml, o wściekle bananowym smaku, a potem leżała na wznak z martwymi oczami, kiedy Gately ją bzykał, prawie że nie oddychała, w dusznym mieszkanku w Ipswich, któremu brązowe żaluzje nadawały za dnia kolor słabej herbaty. Na imię miała Egede albo Egette i w końcu powiedziała Gately’emu, że nie dojdzie, dopóki jej nie przypali papierosem, i to był pierwszy raz, kiedy Gately na serio próbował rzucić palenie.

Ale oto do pokoju wtarabania się czarna pielęgniarka ze św. E., kobieta o posturze futbolisty, i sprawdza jego kroplówki, i pisze po jego karcie, i celuje w niego artylerią cycków, pytając, jak się miewa, i mówi do niego „Bejbi”, co nikomu nie przeszkadza, kiedy mówią to wielkie czarne pielęgniarki. Gately wskazuje na swoje podbrzusze w okolicy jelita grubego i próbuje wykonać jedną ręką szeroki gest, który imitowałby wybuch, odrobinę mniej przy tym zażenowany, niż byłby wobec białej pielęgniarki ludzkich rozmiarów.

Gately natknął się na Demerol, gdy miał dwadzieścia trzy lata i wewnątrzoczodołowe swędzenie zmusiło go do ostatecznego porzucenia Percocetu i eksplorowania nowych obszarów. Demerol był droższy za mg niż większość syntetycznych dragów, ale też i łatwiejszy do zdobycia, jako że stosowano go powszechnie w medycynie na silne bóle pooperacyjne. Gately za nic nie może sobie przypomnieć, kto ani gdzie w Salem dał mu do spróbowania to, na co chłopaki z North Shore mówili Kamyki i Bam-Bam, 50 i 100 mg. Tabletki Demerolu, bardzo maleńkie i maleńkie, kredowobiałe krążki z oznaczeniem po jednej stronie i bardzo szybko ukochanym znakiem firmowym Sanofi Winthrop Co., zawadiackim po drugiej, które to zawadiackie przekłuło kwadratową osłonkę naznaczonego swędzeniem oczu życia w North Shore. Już nawet samo wspomnienie jest udzieleniem Uwagi obsesji. Gately wie, że to musiało być niedługo po pogrzebie Noocha, bo był sam wtedy, kiedy ktoś wręczył mu dwie tabletki 50 mg, o wiele za maleńkie do jego łap z grubymi paluchami, zamiast tego, o co akurat wtedy prosił, i roześmiał się ten ktoś, gdy Gately powiedział Co to, kurwa i Wyglądają jak Bufferin dla mrówek czy inne gówno i powiedział ten ktoś: Zaufaj Mi.

To musiało być jego dwudzieste trzecie lato Tam na Zewnątrz, bo pamięta, że był bez koszuli i jechał drogą 93, kiedy nagle skończyło mu się wszystko inne, więc zjechał na parking Biblioteki JFK, żeby je łyknąć, takie małe i bez smaku, że musiał sprawdzić otwarte usta w lusterku wstecznym, żeby się upewnić, że je połknął. A że nie miał koszuli, to pamięta, bo przez dłuższy czas wpatrywał się w swoją szeroką nieowłosioną pierś. I od tamtego sennego popołudnia na parkingu JFK był wiernym ministrantem w świątyni bogini Demerol, aż do samego końca.

Gately pamięta, że się spiknął – na parę dobrych sezonów ery Percocetu i ery Demerolu – z dwoma innymi narkomanami z North Shore; jednego znał od dziecka, a z drugim łamał palce z polecenia Białasa Sorkina, tego mola książkowego cierpiącego na migreny. Nie byli włamywaczami, ani jeden, ani drugi: Fackelmann i Kite. Fackelmann miał doświadczenie w dziedzinie kreatywnych czeków plus miał dostęp do sprzętu do produkowania dowodów tożsamości, Kite natomiast był w przeszłości geniuszem komputerowym w Salem State, zanim go wykopali za podpięcie rachunków telefonicznych kilku chłopaków, którzy byli mocno na bakier w prawem, pod konto telefoniczne Administracji Salem State, a w grę wchodziło dziewięćset rozmów na seksliniach, no i tak jakoś się zgadali, F. z K., i uskuteczniali wspólnie pewien mało ambitny, lecz elegancki przekręt, w którym Gately miał udział tylko marginalny. Przekręt Fackelmanna i Kite’a polegał na tym, że preparowali dokument tożsamości i poświadczenie zdolności kredytowej wystarczające do wynajęcia luksusowego apartamentu z umeblowaniem, do którego wypożyczali liczne urządzenia domowe wysokiej klasy przez Rent-a-Center albo Rent 2 Own w Bostonie, potem sprzedawali wszystkie te luksusowe sprzęty i meble któremuś z zaufanych paserów, a sobie przynosili dmuchane materace, śpiwory, leżaki i legalnie nabyty mały TP z ekranem i głośnikami i biwakowali w tym pustym luksusowym apartamencie, non stop na dobrym haju za zyski netto ze sprzedanych dóbr, dopóki nie dostali drugiego Upomnienia za niezapłacony czynsz; wtedy prokurowali sobie nową tożsamość, przeprowadzali się i zaczynali wszystko od nowa. Gately też był raz tym, który kąpie się, goli i w pożyczonym stroju japiszona odpowiada na ogłoszenie o luksusowym lokalu do wynajęcia, spotyka się z agentami nieruchomości i oszałamia ich swoją tożsamością i zdolnością kredytową, i podpisuje umowę najmu zmyślonym nazwiskiem; zwykle też ćpał w tych apartamentach z Fackelmannem i Kite’em, chociaż rozwijał własną karierę łamacza palców, a później włamywacza, i własnych miał paserów, i coraz częściej inkasował dolę i sam załatwiał sobie Percocet, a następnie Demerol.

Leżąc tak i pracując nad Trwaniem i niezwracaniem Uwagi, Gately przypomina sobie, jak dobry stary obwieś Gene Feckelmann – ten jak na narkomana miał naprawdę obłędne libido – sprowadzał rozmaite laski do domu, to znaczy do apartamentu, w którym już prawie nic nie było: otwierał Fax drzwi z korytarza, patrzył w udawanym zdumieniu na pusty i odarty z dywanów luksusowy apartament i krzyczał: „O kurwa, okradli nas!”.

Dla Fackelmanna i Kite’a zaleta Gately’ego polegała na tym, że był wspaniały i (jak na narkomana, co ogranicza racjonalne zaufanie) uczciwy, a także świetny jako przyjaciel i kompan; nie rozumieli tylko ni w ząb, dlaczego Gately wybrał życie narkomana, dlaczego preferuje akurat te Substancje, bo Gately był na trzeźwo fantastycznym, jowialnym typem faceta, za to pod wpływem Kamyków czy innych narkotyków stawał się małomówny, wycofany i jakby martwy, jak całkiem inny Gately, mówili koledzy: godzinami przesiadywał, a właściwie leżał na niskim leżaku, którego płótno wybrzuszało się niebezpiecznie, a nogi wyginały, i prawie się nie odzywał, najwyżej niezbędnymi półsłówkami, a i to bez widocznego otwierania ust. Człowiek, który z nim razem ćpał, czuł się osamotniony. Gately stawał się niejako wewnętrzny. Pamela Hoffman-Jeep używała terminu „zewnątrzsterowny”. A jeszcze gorzej było, jak dał sobie w żyłę. Wtedy trzeba mu było niemal siłą odrywać podbródek od klatki piersiowej. Kite mawiał, że Gately chyba wstrzyknął sobie cement zamiast narkotyku.

Około 11:00 przychodzą McDade i Diehl, prosto z odwiedzin u Doony’ego Glynna, który leży na Oddziale Gastroenterologii: próbują archaicznie, obciachowo przybić mu piątkę w lewą rękę, tak dla beki, i mówią, że Bebechowcy podpięli Glynna pod megakroplówkę Levsinu[361] z kodeiną na zapalenie uchyłków, a Doon przeszedł, zdaje się, w związku z tym jakąś przemianę duchową, bo radośnie przybił im piątki i oznajmił, że lekarze od Bebechów mówią, że jego choroba może być nieoperacyjna, w związku z czym D.G. będzie musiał do końca życia stale brać ten preparat i dozować go sobie sam gumową gruszką, i Doon, który wcześniej leżał jak umrzyk w pozycji embrionalnej, teraz siedzi w pozycji lotosu i wygląda na bardzo zadowolonego. Gately wydaje żałosne dźwięki po bokach oralnej rury, a McDade z Diehlem, przekrzykując się nawzajem, przepraszają, że nie będą mogli stanąć przed sądem i złożyć zeznań na korzyść Gately’ego, co uczyniliby chętnie i bez wahania, gdyby nie pewne kwestie prawne, które nadal nad nimi wiszą, tak że ich adwokaci, odpowiednio: cywilny i z urzędu, są zdania, że dobrowolne wejście do Sądu Okręgowego Norfolk w Enfield byłoby równoznaczne z samobójstwem sądowo-karnym, tak im powiedzieli.

Diehl patrzy na McDade’a i po chwili mówi, że jest jeszcze przykra wiadomość o tamtym Rekwizycie .44, a mianowicie na podstawie wszystkich rekonstrukcji zdarzeń można przyjąć, że jest więcej niż prawdopodobne, iż Lenz zgarnął Rekwizyt z trawnika, dając nogę z terenu EMPHH tuż przed nadejściem Najświetniejszych. Ponieważ Rekwizyt, kurwa, zniknął, a niemożliwe, że ktoś go schował i teraz nie chce oddać, bo wszyscy wiedzą, że stawką jest los dobrego starego G-Mana, Gately wydaje odgłos całkiem nowego rodzaju.

McDade mówi, że jest i lepsza wiadomość: podobno widziano Lenza. Ken E. i Burt F. Smith, wracając z Kenmore Square, gdzie Ken E. zawiózł Burta F.S. wózkiem inwalidzkim na zebranie, widzieli kogoś, kto wyglądał albo jak R. Lenz, albo jak C. Romero po wyniszczającej chorobie, widzieli go z boku i od tyłu, ubranego w smoking z rozcięciem z tyłu i sombrero z pomponikami i ewidentnie Pod Wpływem, z powrotem Tam na Zewnątrz: był pijany jak bela i odstawiał akurat słynny pijacki marsz pod wiatr, zataczając się od parkometru do parkometru i do każdego przywierając czule. Wade McDade wtrąca w tym miejscu, że potwierdzona plotka głosi, iż EMPHH szykuje się do wynajęcia Oddziału #3 agencji zdrowia psychicznego zajmującej się osobami z uniemożliwiającą funkcjonowanie agorafobią, więc wszyscy w Domu snują domysły na temat tłoku, który tam się zrobi, zwłaszcza że zapowiadana jest sroga zima. Diehl mówi, że jego zatoki zawsze rozpoznają, kiedy ma padać śnieg, i właśnie prognozują co najmniej przelotne opady jeszcze na dziś wieczór. Nie przychodzi im do głowy poinformować Gately’ego, jaki to dzień. Niemożność zakomunikowania nawet elementarnych potrzeb sprawia, że Gately’emu chce się wrzeszczeć. McDade, tytułem czy to poufnej dygresji, czy wbicia szpili Pracownikowi Domu, który nie jest w stanie niczego zakazać, wyznaje konfidencjonalnie, że on i Emil Minty załatwiają u Pariasa-Carba – który pracuje u alumna Ennet House w drukarni All-Bright Printing, niedaleko szkoły Jacksona-Manna – druk wykwintnych oficjalnych zaproszeń dla agorafobików z Oddziału #3 na głośną i tłumną imprezę zapoznawczą w Ennet House pod hasłem Witajcie-w-Okolicy-EMPHH. I Gately teraz już wie na pewno, że to McDade z Mintym umieścili tablicę POTRZEBNA POMOC pod oknem tej pani z #4, która Wołała o Pomoc. Ogólny poziom napięcia w pokoju wzrasta. Gavin Diehl odchrząkuje i mówi, że wszyscy kazali powiedzieć Gately’emu, że za nim tęsknią, i dopytują się, czy już wstaje, bo mają nadzieję na szybki powrót G-Mana w superformie; a McDade wyciąga z kieszeni niepodpisaną kartkę Z Życzeniami Powrotu do Zdrowia i wsuwa ją ostrożnie między szczeblami barierki, gdzie kartka leży przy ramieniu Gately’ego i zaczyna się otwierać przez to, że była złożona i wciśnięta do kieszeni. To jasne, że została zwędzona w sklepie.

Jest to zapewne żałosna niepodpisana gorąca karta, lecz Gately’ego nagle zalewa gorąca fala rozżalenia i resentymentu, nie tylko na widok tej karty, ale głównie na wieść, że tych dwóch zasranych błaznów nie złoży zeznań jako naoczni świadkowie jego se offendendo, chociaż on walczył w obronie ich człowieka, a teraz leży w nasilającym się dekstralnym dyskomforcie, jakiego te wymoczki nie umiałyby sobie wyobrazić, nawet gdyby chciały, i szykuje się do odmowy, gdy uśmiechnięty Pakistańczyk zapyta go o ulubiony narkotyk jego Choroby, z inwazyjną tubą w otworze gębowym i bez notesu, chociaż prosił o notes, i chce mu się srać, i chciałby wiedzieć, jaki jest dzień, i nigdzie nie widać dużej czarnej pielęgniarki, i nie może się ruszyć – nagle wydaje mu się straszną naiwnością patrzenie na bieg zdarzeń jako na dowód ochrony i troski Siły Wyższej – dość trudno jest zrozumieć, dlaczego w cudzysłowie Miłujący Bóg przepuścił go przez maszynkę do mięsa, jaką był odwyk, a następnie rzucił tutaj w nieznośnym bólu i kazał mówić „nie” na propozycję zastosowania medycznie zalecanych Substancji, w dodatku z perspektywą pójścia do pierdla tylko dlatego, że Pat M. nie ma dość jaj, żeby zmusić tych samolubnych dupków do zachowania się choć raz w życiu tak jak należy. Od resentymentu i lęku nabrzmiewają żyły na spąsowiałej szyi Gately’ego, który wygląda zaciekle i w ogóle niejowialnie. – A jeśli Bóg jest w istocie okrutnym i mściwym figurantem, a bostoński klub AA klnie się na wszystkie świętości, że On taki nie jest, a tymczasem On przywraca ci trzeźwość tylko po to, żebyś tym bardziej czuł każdy róg i kant specjalnej kary, którą On dla ciebie wyszykował? – Bo czemu człowiek, do kurwy nędzy, miałby odmawiać przyjęcia gumowej gruszki pełnej sennego demerolowego szumu, jeżeli to jest, cudzysłów, zadośćuczynienie za trzeźwość i wściekle aktywną działalność w AA? Resentyment, lęk i litość nad sobą działają niemal jak narkotyk. O wiele silniej niż ciosy i strzały z pistoletu nieszczęsnych Kanadyjczyków. Tamto to była nagła, totalna, gorzka, bezsilna wściekłość typu Zadanie-do-Wykonania, która każdemu trzeźwemu narkomanowi uderza do głowy jak para wodna w kominie. Diehl i McDade cofali się od niego. I bardzo, kurwa, słusznie. Duża głowa Gately’ego była rozpalona i zziębnięta, a linia jego pulsu na górnym monitorze zaczynała przypominać Góry Skaliste.

Rezydenci, wytrzeszczający oczy pomiędzy Gatelym a drzwiami, rozstąpili się nagle, żeby kogoś przepuścić. Z początku Gately dostrzegł pomiędzy nimi tylko plastikowy basen w kształcie nerki i cylindryczny przedmiot podobny do butelki ketchupu zakończonej ryjkiem strzykawki, z biegnącym z góry w dół napisem FLEET w kolorze wesołej zieleni. Sprzęt ten nie od razu ujawnił swoje przeznaczenie. Potem Gately zobaczył pielęgniarkę niosącą te przedmioty i jego oszalałe serce wypadło z ciała z głośnym ŁUP. Diehl i McDade zaintonowali serdeczne pożegnanie i roztopili się za drzwiami z nieszczerą skwapliwością wytrawnych narkomanów. Pielęgniarka nie była ani wąskoustym pingwinem, ani tubalną mamuśką. Ta pielęgniarka wyglądała jak coś z katalogu pikantnych strojów dla pielęgniarek, jak ktoś, kto musi okrążać cały kwartał ulic, żeby nie przechodzić przez plac budowy w porze lunchu. Wyobrażenie związku z tą boską pielęgniarką błyskawicznie dojrzało w umyśle Gately’ego i natychmiast stało się groteskowe: on leżący dupą do góry na werandowej huśtawce, ona, białowłosa i anielska, wynosi coś w nerkowatej szpitalnej kaczce na wysoki kopiec za sielską chatką dwojga emerytów. Cała złość uszła z niego, ustępując miejsca gotowości na śmierć z upokarzającego wstydu. Pielęgniarka stała, kręciła basenem na jednym palcu i kilkakrotnie ścisnęła podłużny cylinder z napisem FLEET, wypuszczając z jego czubka łuk przezroczystej cieczy, która zawisła na świetle padającym z okna; jak rewolwerowiec kręcący sześciostrzałowcem, żeby popisać się nonszalancją; uśmiechała się przy tym tak, że Gately’emu trzasnęło w kręgosłupie. Zaczął recytować mentalnie Modlitwę o Pogodę Ducha. Kiedy się poruszył, poczuł własny kwaśny zapach. Nie wspominając o czasie i bólu przy przetaczaniu się na lewy bok, eksponowaniu tyłka i podciąganiu kolan pod brodę jedną ręką…

– Przytul te kolana jak swoją Ukochaną, tak tu mówimy – powiedziała, kładąc straszliwie miękką, chłodną rękę na dupie Gately’ego.

…tak, żeby nie wyszarpnąć cewnika ani kroplówki, ani tej grubej przytwierdzonej plastrem rury w ustach, która sięgała Bóg wie gdzie.

Chciałem wrócić na górę, żeby sprawdzić, co z defenestracją Stice’a, zajrzeć kontrolnie do Maria, zmienić skarpetki i zbadać w lustrze swój wyraz twarzy pod kątem niezamierzonej wesołkowatości, odsłuchać nagrane wiadomości od Orina, a potem raz czy dwa przesłuchać arię długiego umierania z Toski. Nie ma lepszej muzyki na ogólne poczucie nieszczęścia niż Tosca.

Posuwałem się wilgotnym korytarzem, kiedy mnie trafiło. Nie wiem, skąd się wzięło. Jakiś wariant teleskopowo samoświadomej paniki, która potrafi tak zniszczyć człowieka podczas meczu. Jeszcze nigdy nie czułem się tak poza kortem. Nie było to do końca nieprzyjemne. Niewyjaśniona panika wyostrza zmysły w stopniu niemal nie do zniesienia. Lyle wpoił nam tę prawdę. Postrzegasz wszystko bardzo intensywnie. Lyle radził, żeby kierować percepcję i uwagę na sam lęk, ale pokazał nam, jak to robić tylko na korcie, w grze. Wszystko działo się w tempie zbyt wielu klatek na sekundę. Wszystko miało zbyt wiele aspektów. Ale nie powodowało to dezorientacji. Intensywność nie była nie do ogarnięcia. Po prostu intensywna i żywa. Nie przypominało to bycia na haju, ale i tak cechowało się wielką przejrzystością. Świat nagle wydawał się niemal jadalny, podany do smakowania. Cienka skórka światła na werniksie boazerii. Krem sufitowych płytek dźwiękochłonnych. Sarni brąz południkowych słojów w ciemniejszych drzwiach pokoi. Przyćmiony mosiężny błysk gałek w drzwiach. Nie miało to aspektu abstrakcyjnego, poznawczego, jakiego rzeczy nabierają po zażyciu marychy lub Śniegu. Czerwień strzałki na podświetlonej tabliczce EXIT nad klatką schodową. Zaspany T.P. Peterson wyszedł z łazienki w olśniewająco kraciastym szlafroku, twarz i stopy miał barwy łososiowej po gorącym prysznicu, i znikł w swoim pokoju po drugiej stronie korytarza, nie zauważywszy mnie posuwającego się chwiejnym krokiem wzdłuż chłodno miętowej ściany, o którą opierałem się ramieniem.

Ale była i panika, endokrynalna, paraliżująca, z hiperkognitywnym elementem złego tripa, której nie znałem z koncentrujących się w trzewiach ataków lęku na korcie. Coś na kształt cienia otaczało żywotność i przejrzystość świata. Skupienie uwagi jakoś na niego oddziaływało. Co nie wydawało się świeże i nieznane, wydało mi się nagle stare jak głaz. Wszystko to dokonało się w ciągu paru sekund. Swojskość akademickiej rutyny okazała się nagle miażdżąca. Ileż to już razy wlokłem się na górę po szorstkich betonowych stopniach schodów, ile razy przeszedłem 56 kroków korytarzem do naszego pokoju, otwarłem drzwi i zamknąłem je za sobą bezszelestnie, żeby nie zbudzić Maria. Na nowo doświadczałem całkowitej liczby pokonanych schodów i związanych z ich pokonaniem ruchów, oddechów i uderzeń pulsu. I wszystkich przyszłych powtórzeń tego procesu, dzień po dniu, w każdym świetle, dopóki nie zrobię matury i nie opuszczę Akademii, a wtedy podejmę ten sam wyczerpujący proces wyjść i powrotów w jakimś akademiku przodującego w tenisie uniwersytetu nie wiadomo gdzie. Chyba najgorsza była świadomość niewiarygodnych ilości jedzenia, jakie będę musiał skonsumować przez resztę życia. Posiłek za posiłkiem plus przekąski. Dzień za dniem. Doświadczając tego żarcia in toto. Dość pomyśleć o samym mięsie. Jeden megagram? Dwa megagramy? Doświadczyłem wyraziście obrazu obszernej, chłodnej, dobrze oświetlonej sali, od podłogi do sufitu zawalonej kurzymi filetami w cienkiej panierce, które miałem skonsumować przez następne sześćdziesiąt lat. Ile sztuk drobiu trzeba wypatroszyć dla zaspokojenia trwającej przez całe życie konsumpcji mięsa? Jaką ilość kwasu chlorowodorowego, bilirubiny, glukozy i glikogenu wyprodukuje i wchłonie, i wyprodukuje moje ciało? A inne, ciemniejsze pomieszczenie wypełni rosnąca masa moich ekskrementów, aż zawarte na cztery spusty stalowe drzwi wypuczą się pomału od jej naporu… Musiałem oprzeć się ręką o ścianę i postać chwilę, aż najgorsze przeszło. Patrzyłem w schnącą podłogę. Jej stonowany połysk jaśniał za moimi plecami w śnieżnym blasku bijącym od wschodniego okna. Dziecinny błękit tej ściany, gęsto usiany purchlami i grudkami farby, miał dotyk filigranu. Niestarty mopem glut plwociny Kenkle’a tkwił w kącie przy węgarze SP 5, drżąc lekko, gdy drzwi szamotały się we framudze. Z góry słychać było szuranie i tupanie. Śnieg nadal walił jak diabli.

Leżałem na plecach na dywanie Sali Projekcyjnej 5, wciąż na piętrze, walcząc z poczuciem, że albo jeszcze nigdy tu nie byłem, albo spędziłem tu setki lat. Cały pokój był obity panelami zimnożółtej połyskliwej tkaniny o nazwie kevlon. Ekran zajmował połowę południowej ściany; był martwy i szarozielony. Zieleń dywanu była zbliżona do tej barwy. Kartridże instruktażowe i motywacyjne znajdowały się w dużej przeszklonej etażerce, której centralne półki były długie, a górne i dolne zwężały się stopniowo prawie do zgubienia. Owoidalna, tak można określić tę etażerkę ze względu na kształt. Szklanka NASA ze szczoteczką do zębów balansowała mi na piersiach. Wznosiła się, gdy brałem wdech. Tę szklankę NASA miałem od dziecka, więc zdobiąca ją kalkomania z postaciami w białych hełmach, machającymi autorytatywnie przez okienka prototypu promu kosmicznego, była zatarta i niekompletna.

Po jakimś czasie „Śpiochu” Peterson wetknął uczesaną na mokro głowę przez uchylone drzwi i powiedział, że LaMont Chu się pyta, czy to za oknem kwalifikuje się jako zamieć. Musiałem milczeć przeszło minutę, żeby sobie poszedł. Panele sufitu były groteskowo szczegółowe. Zdawały się dybać na człowieka jak jakiś nachalny mecenas EAT, który na bankiecie przypiera człowieka do muru. Kostka ćmiła umiarkowanie, bo ciśnienie podczas zamieci było niskie. Rozluźniłem gardło, pozwalając nadmiarowi śliny spłynąć w dół nosogardzielą. Matka Mamuś była etniczną Quebeczką, ojciec Anglo-Kanadyjczykiem. W „Yale Journal of Alcohol Studies” o takich jak on piszą „alkoholik wysokofunkcjonujący”. Oboje moi dziadkowie już nie żyją. Jegomość miał na drugie imię Orin, jak ojciec jego ojca. Rozrywkowe kartridże w SP 5 były poustawiane na przyściennych regałach od rogu do rogu z przezroczystego polietylenu. Poszczególne pudełka były albo przezroczyste, albo lśniąco czarne, wszystkie z plastiku. Moje pełne imię i nazwisko brzmi Harold James Incandenza, mierzę 183,6 cm w samych skarpetkach. Jegomość sam zaprojektował niebezpośrednie oświetlenie Akademii, prawdziwie genialne i dające efekt bliski pełnemu spektrum. SP 5 była wyposażona w dużą kanapę, cztery fotele, średniej wielkości leżankę, sześć zielonych poduszek do siedzenia w sztruksowych powłoczkach, trzy stoliki ławy i stolik do kawy z Melaru z wtopionymi podstawkami na szklanki. Górne oświetlenie w każdym pomieszczeniu EAT miało swoje źródło w węglowo-grafitowym reflektorku skierowanym do góry, w umieszczoną ponad nim tablicę refleksyjną ze skomplikowanego stopu metali. Reostat był niepotrzebny: mały joystick kontrolował jasność, zmieniając kąt padania światła reflektorka na tablicę. Filmy Jegomościa zajmowały trzecią półkę regału z rozrywką. Mamuś oficjalnie nazywa się Avril Mondragon Tavis Incandenza, dr pedagogiki, dr filozofii. Mierzy 197 cm w płaskich butach, ale Jegomościowi i tak sięgała tylko do ucha, kiedy się wyprostował. Przez prawie miesiąc Lyle mówił w siłowni, że najbardziej zaawansowany poziom medytacji Vipassana, czyli Wglądu, polega na siedzeniu w całkowicie świadomej kontemplacji własnej śmierci. Przez cały wrzesień urządzałem sesje Starszych Kumpli w SP 5. Mamuś nigdy nie miała drugiego imienia. Etymologia angielskiego słowa blizzard – „zamieć” – jest w zasadzie nieznana. Pełnospektralny system oświetleniowy był efektem miłosnych starań Jegomościa o Mamuś, która zgodziła się rzucić Brandeis i stanąć na czele ciała pedagogicznego Akademii, zwłaszcza że jako etniczna Kanadyjka miała awersję do światła fluorescencyjnego; ale zanim system oświetleniowy Jegomościa został zainstalowany i zdebugowany, gestalt Mamusinej luminofobii objął już wszelkie górne oświetlenie, więc nigdy nie skorzystała z systemu reflektor–tablica w swoim gabinecie.

Petropolis Kahn wetknął przez uchylone drzwi swoją dużą kudłatą głowę i zapytał, co to za heca tam na górze, skąd ten łoskot i krzyki. Ciekawiło go też, czy wybieram się na śniadanie. Dostał cynk, że na śniadanie będzie pseudokiełbasa i sok pomarańczowy z wyczuwalną pulpą. Zamknąłem oczy i przypomniałem sobie, że Petropolisa Kahna znam od trzech lat i trzech miesięcy. Kahn poszedł sobie. Poczułem, jak wycofuje głowę ze szpary w drzwiach: nastąpiło bardzo lekkie ssanie w atmosferze pokoju. Chciało mi się pierdnąć, ale jeszcze nie pierdnąłem. Ciężar atomowy węgla wynosi 12,01 z groszami. Skromną i ściśle nadzorowaną grę w Eschatona przewidzianą na środek popołudnia, z udziałem (jak głosiła plotka) samego Pemulisa jako mistrza gry, na pewno uniemożliwi śnieg. Gdy we wtorek wracałem samochodem z Natick, zaczęło do mnie docierać, że gdybym musiał wybierać między dalszą wyczynową grą w tenisa a dalszą możliwością bycia na haju, to wybór byłby prawie nie do rozstrzygnięcia. Założycielem Klubu Tunelowego dla chłopaków poniżej 14. roku życia był Heath Pearson, jeszcze jako bardzo mały chłopiec. Plotka o udziale Pemulisa w następnym Eschatonie wyszła od Kenta Blotta; Pemulis unikał mnie od wtorku, odkąd wróciłem z Natick – jakby coś wyczuł. Kobieta za kasą na stacji Shella wczoraj wieczorem cofnęła się, kiedy podszedłem pokazać kartę przed tankowaniem, tak jakby i ona zobaczyła w mojej twarzy coś, czego nie byłem świadomy. Północnoamerykański Słownik Studenta College’u podaje, że „bardzo intensywna” śnieżyca z „silnym wiatrem” kwalifikuje się jako zamieć. Jegomość przez dwa lata przed śmiercią miał złudzenie ciszy, kiedy do niego mówiłem: ja byłem pewien, że coś mówię, a on był pewien, że nic. Spróbowałem sobie przypomnieć, czy kiedykolwiek rozmawiałem o tym z Mamuś. Mamuś bardzo się starała rozmawiać z nami na wszystkie tematy z wyjątkiem Jegomościa i jej relacji z Jegomościem, odkąd Jegomość zaczął coraz bardziej zamykać się w sobie. Mamuś nie zabraniała pytań na te tematy, ale robiła wtedy taką zbolałą minę, że człowiek czuł się okrutnikiem z powodu samych pytań. Ciekawiło mnie, czy to, że Pemulis zaniechał udzielania mi korepetycji z matmy, nie oznacza przypadkiem wyrażonego nie wprost komunikatu Jesteś Gotowy. Pemulis często komunikował się z otoczeniem swoistym ezoterycznym kodem. To prawda, że od wtorku przesiadywałem głównie sam w pokoju. Zwięzły Oksfordzki Słownik Języka Angielskiego, w rzadkim dla tej publikacji porywie kwiecistej nieprecyzyjności, zdefiniował blizzard jako „Wściekły atak mroźnego wiatru i oślepiającego śniegu, w którym człek i zwierz częstokroć ginie”, twierdząc, że słowo to jest albo neologizmem, albo zniekształceniem francuskiego blesser, ukutym w języku angielskim przez reportera wydawanej w stanie Iowa gazety „Northern Vindicator” w 1846 PS. Orin w Roku Podpasek Higienicznych Tucks opowiadał, że gdy rano brał samochód Mamuś, zauważał nieraz rozmazane odciski bosych ludzkich stóp na wewnętrznej stronie przedniej szyby. Z okratowania przewodu grzewczego w SP 5 dobywał się sterylny syk. Po całym korytarzu rozlegały się odgłosy budzącej się do życia Akademii, wyścigów do umywalni, zaniepokojenia i narzekań na szalejącą na dworze zamieć – chęci do gry. Na drugim piętrze nad moją głową odbywał się natężony ruch pieszy. Orin przeżywał teraz okres upodobania wyłącznie do młodych matek małych dzieci. Garbić się: ona się garbi, ty się garbisz. John Wayne miał silną reakcję alergiczną na środek udrożniający górne drogi oddechowe i podobno skompromitował się publicznie, przemawiając przez mikrofon WETA we wtorkowej audycji Troeltscha, i wzięli go do Szpitala św. Elżbiety na całonocną obserwację, ale szybko doszedł do siebie, a nawet w środę ukończył bieg kondycyjny przed Stice’em. Nie byłem świadkiem tego wszystkiego, ale Mario mi opowiedział, gdy wróciłem z Natick – Wayne mówił podobno brzydkie rzeczy o różnych osobach z ciała pedagogicznego i administracji EAT, ale nikt, kto znał Wayne’a, nie potraktował tego poważnie. Ulga, że jest z nim OK, zdominowała wszystkie relacje o całym incydencie; Mamuś podobno czuwała przy szpitalnym łóżku Wayne’a do późna w nocy, co Bubu uznał za godne szacunku i bardzo w stylu Mamuś. Dość wyobrazić sobie całkowitą liczbę moich oddechów. W poszukiwaniu normatywnego konkretu najlepiej pójść na całość: Słownik Nauk o Środowisku Sitneya i Schneewinda wymaga 12 cm/godzinę ciągłych opadów śniegu, wiatru o minimalnej prędkości 60 km/h i widoczności poniżej 500 metrów; i tylko gdy warunki te są spełnione przez dłużej niż trzy godziny, mamy zamieć; poniżej trzech godzin jest to „szkwał śnieżny IV stopnia”. Człowiek czuje się wyczerpany na samą myśl o poświęceniu i wytrwałej energii niezbędnych do osiągnięcia prawdziwej przenikliwości i ekspertyzy.

Ostatnio wydawało mi się czasem, że to swego rodzaju czarny cud, że ludziom naprawdę zależy na celu działania i potrafi im tak zależeć latami. Że poświęcają czemuś całe życie. Zdawało się to godne podziwu, a jednocześnie żałosne. Może wszyscy marzymy o oddaniu czemuś swojego życia. Bogu albo Szatanowi, polityce albo gramatyce, topologii albo filatelistyce – obiekt wydaje się incydentalny wobec tej woli oddania się bez reszty. Grom lub robótkom ręcznym, drugiej osobie. Jest w tym coś żałosnego. Ucieczka od prosto w. Ucieczka przed czym właściwie? Przed tymi pokojami pełnymi ekskrementów i mięsa? W jakim celu? Dlatego zaczynali nas tu tresować tak młodo: żebyśmy się oddali, zanim osiągniemy wiek, w którym pytaniom po co i dlaczego wyrosną prawdziwe dzioby i szpony. Była to uprzejmość, w pewnym sensie. Współczesny niemiecki jest lepiej przystosowany do łączenia gerundiwów z przyimkami niż jego skundlony kuzyn. W pierwotnym znaczeniu addiction – uzależnienie – to pochylenie nad czymś, oddanie, prawne bądź też duchowe. Oddanie własnego życia, zanurzenie. Zbadałem to. Stice spytał mnie kiedyś, czy wierzę w duchy. Zawsze uważałem to za lekko naciągane, że Hamlet, przy całym swoim paraliżującym zwątpieniu we wszystko, nigdy nie kwestionuje realności ducha ojca. Nigdy nie zadaje sobie pytania, czy jego własne szaleństwo może nie być udawane. Stice obiecał mi prawdziwą zagwozdkę. Mianowicie czy nie jest możliwe, że Hamlet tylko udawał udawanie. Uporczywie myślałem o profesorze Badań nad Filmem i Kartridżem z niedokończonego filmu Jegomościa pt. Przystojni mężczyźni w sprytnie urządzonych pokoikach, których przestrzeń wykorzystano co do centymetra, z porażającą biegłością i o jego końcowym solilokwium, będącym kwaśną parodią akademii, którą Mamuś odebrała jako osobisty policzek. Uporczywie myślałem, że powinienem iść na górę i sprawdzić, co z Ciemnym. Jednak nawet sama myśl o uniesieniu się do pozycji siedzącej, a potem stojącej, wyjściu z SP 5, wykonaniu iluś zmiennej długości kroków do drzwi klatki schodowej i tak dalej, i tak dalej nastręczała tak wiele implikacji, że ucieszyłem się, iż leżę na podłodze.

Leżałem na podłodze. Wierzchem każdej dłoni czułem dywan w kolorze zieleni Nilu. Byłem kompletnie horyzontalny. Było mi wygodnie leżeć w idealnym bezruchu i gapić się w sufit. Podobała mi się rola horyzontalnego przedmiotu w pomieszczeniu wypełnionym horyzontalnością. Charles Tavis prawdopodobnie nie jest krewnym krwi Mamuś. Jej niezwykle wysoka francusko-kanadyjska matka zmarła, gdy Mamuś miała osiem lat. Kilka miesięcy później jej ojciec opuścił farmę ziemniaczaną „w interesach” i nie było go przez kilka tygodni. Powtarzał te wyjazdy z niejaką częstotliwością. Alkoholik wysokofunkcjonujący. W końcu dzwonił ktoś z dalekiej prowincji albo innego stanu i któryś z najemnych robotników jechał wpłacić za niego kaucję. Jednak z kolejnego zniknięcia powrócił z nową żoną, o której Mamuś nic nie wiedziała – amerykańską wdową, niejaką Elizabeth Tavis, która na koturnowym zdjęciu ślubnym z Vermont wygląda na karlicę: ogromna kanciasta głowa, relatywnie długi tułów w stosunku do nóg, zapadnięty grzbiet nosa i wyłupiaste oczy, przykrótkie fokomeliczne ręce oplecione wokół prawego uda dziedzica Mondragona, policzek koloru khaki przytulony czule do sprzączki jego paska. C.T. był niemowlęciem płci męskiej, które wniosła w posagu do nowego związku; ojciec dziecka, nicpoń, zginął w głupim wypadku podczas wyczynowej gry w rzutki w tawernie w Brattleboro, dokładnie w chwili mocowania strzemion położniczych do porodu jego achondroplastycznej żony. Uśmiech pani Tavis na ślubnym zdjęciu jest homodontyczny. Jednak zdaniem Orina C.T. i Mamuś upierają się, że pani T. nie była prawdziwą homodontką w takim sensie, w jakim homodontem jest na przykład Mario. Wszystkie zęby Maria to drugie przedtrzonowce. Więc kwestia pozostała nierozstrzygnięta. Relacja o znikaniu, wypadku przy grze w rzutki i osobliwości stomatologicznej pochodzi od Orina, który twierdzi, że wyciągnął to wszystko podczas jednej długiej jednostronnej rozmowy ze zrozpaczonego C.T. w poczekalni oddziału położniczo-ginekologicznego szpitala Brigham and Women’s, w którym Mamuś przedwcześnie rodziła Maria. Orin miał wtedy siedem lat; Jegomość był w sali porodowej, gdzie poród Maria odbywał się na krawędzi życia i śmierci. To, że Orin był naszym jedynym źródłem danych, stawiało całą sprawę pod jeszcze większym znakiem zapytania, przynajmniej jeśli chodzi o mnie. Rzetelność nigdy nie była mocną stroną Orina. Zdjęcie ślubne było, oczywiście, do wglądu i potwierdzało wielkość głowy oraz dziko niski wzrost pani Tavis. Ani Mario, ani ja nie zagadnęliśmy nigdy Mamuś na ten temat, być może z lęku przed ponownym otwarciem psychicznych ran z jej dzieciństwa, które zawsze brzmiało nieszczęśliwie. W każdym razie wiem na pewno, że ja jej nigdy o to nie zapytałem.

Co do Mamuś i C.T., to nie przedstawiali się nigdy inaczej niż niespokrewnieni, ale niezwykle zżyci.

Atak paniki i ostatni spazm profilaktycznego skupienia uwagi nagle niemal mnie przytłoczyły intensywną horyzontalnością, która mnie otaczała w Sali Projekcyjnej – horyzontalnością sufitu, podłogi, dywanu, blatów stolików, siedzeń krzeseł i półek za ich oparciami. A było tego znacznie więcej – horyzontalne linie w kevlonowej tkaninie ścian, bardzo długa górna krawędź ekranu, listwy okalające drzwi, górna i dolna, poduszki do siedzenia, dolna krawędź ekranu, pokrywa i dno przysadzistego czarnego odtwarzacza kartridżów, i małe przyciski, które sterczały jak poobcinane języki. Na oko nieskończona horyzontalność siedzeń kanapy i foteli, zróżnicowanej długości horyzontalne półki owoidalnej etażerki, dwa z czterech boków kaset kartridżów i tak dalej, i dalej. Leżałem w ciasnym sarkofagu przestrzeni. Horyzontalność piętrzyła się wokół mnie. Byłem wędliną w kanapce tego pokoju. Poczułem się przebudzony w odniesieniu do podstawowego wymiaru, który zaniedbywałem przez lata spionizowanego ruchu, stania i biegania, zatrzymywania się i skakania, nieustannego przechodzenia w pozycji wyprostowanej z jednej strony kortu na drugą. Przez lata postrzegałem sam siebie jako istotę z gruntu wertykalną, dziwacznie rozwidlony pęd z ciała i krwi. Teraz czułem się gęstszy, czułem się bardziej ciałem stałym jako istota horyzontalna. Nie można było mnie powalić.

Dorastając i przechodząc z klasy do klasy w podstawówce, Gately nosił przydomek Bim lub Bimmy, ewentualnie The Bimulator etc., od akronimu BIM, Big Indestructible Moron. Duży Niezniszczalny Debil. Tak wołano go na bostońskim Północnym Wybrzeżu, głównie w Beverly i w Salem. Już jako dziecko miał wielką głowę. Zanim jako dwunastolatek wszedł w wiek dojrzewania, jego głowa sięgnęła na oko metrowej szerokości. Regularny kask futbolowy wyglądał na nim jak czapeczka. Trenerzy musieli zamawiać dla niego specjalne kaski. Gately był wart poniesionych kosztów. Od szóstej klasy każdy trener mówił mu, że w college’u na pewniaka zagra w pierwszoligowej drużynie, jeżeli tylko się przyłoży i będzie pamiętał, o co walczy. Wspomnienia o pół tuzinie trenerów przedzawałowców, bez szyi i z wygolonymi głowami, koncentrują się wokół chrypliwego nakazu przykładania się i przepowiedniach przyszłości bez granic dla Dona G., Bimmy’ego G., aż do czasu, gdy rzucił szkołę średnią w trzeciej klasie.

Gately grał w obu formacjach – jako fullback w ataku i jako zewnętrzny linebacker w obronie. Był odpowiednio duży do gry na linii, ale marnowałaby się tam jego szybkość. Już w siódmej klasie ważył 230 funtów, a wyciskał na ławce znacznie więcej, miał czas 4,4 na 40 jardów i legenda głosi, że trener gimnazjum w Beverly jeszcze szybciej pędził do szatni, żeby się spuścić na stoper. Ale jego największym atutem była nadwymiarowa głowa. Gately’ego. Ta głowa była niezniszczalna. Gdy chcieli zyskać przestrzeń na boisku, wystawiali Gately’ego sam na sam z jednym obrońcą i podawali mu piłkę, a on spuszczał głowę i szarżował z wzrokiem wbitym w murawę. Szczyt jego specjalnego kasku był jak taran. Obrońcy, ochraniacze, kaski i kolce futbolowe odbijały się od tej głowy, często w różnych kierunkach. I była to głowa nieustraszona. Jakby nie miała końcówek nerwowych, receptorów bólu i czego tam jeszcze. Gately zabawiał kolegów z drużyny, pozwalając im zamykać i otwierać drzwi windy na swojej głowie. Pozwalał ludziom rozbijać o nią rozmaite przedmioty – pudełka na lunch, tace ze stołówki, futerały skrzypiec lalusiów w okularach, kije do lacrosse’a. Od trzynastego roku życia nigdy nie musiał sam kupować sobie piwa: zakładał się z kimś o sześciopak, że wytrzyma cios w głowę dowolnym przedmiotem. Lewe ucho ma trwale pokarbowane od walenia drzwiami windy, więc preferuje fryzurę „na garnek”, która zakrywa mu zniekształcone ucho. W jednej kości policzkowej ma od dziesiątej klasy zabarwione na fioletowo wgłębienie, pamiątkę po tym, jak założył się na jakiejś imprezie o dwunastopak z takim jednym młodym z North Reading, że zniesie uderzenie skarpetą wypełnioną pięciocentówkami – ale tamten nie wcelował i zamiast trafić w czaszkę, podbił mu oko. Cała linia ataku z Beverly ściągała Gately’ego z miazgi, jaką zrobił z tego chłoptasia. Za młodu Gately miał opinię wesołego luzaka, ale do czasu: po przekroczeniu pewnej granicy lepiej było wiać z prędkością przekraczającą 4,4 s/40.

Zawsze wolał trzymać z chłopakami. Jego wesołkowata gwałtowność przerażała dziewczyny. Zresztą nie miał pojęcia, jak postępować z dziewczynami, przychodziło mu tylko do głowy imponować im widowiskiem, w którym ktoś rozbijał coś o jego głowę. Nie był więc nigdy tak zwanym bawidamkiem. Na imprezach był zawsze w centrum grup, które piły, a nie tańczyły.

Może się wydać zdumiewające, zważywszy na rozmiary i sytuację domową Gately’ego, że nie stał się on zabijaką. Nie był dobrotliwym herosem ani obrońcą słabszych; nie wkraczał szlachetnie do akcji, by bronić lalusiów i nieudaczników przed prześladowaniami zabijaków. Po prostu sam nie miał interesu w dręczeniu słabych. Do dziś nie jest pewien, czy to przynosi mu zaszczyt, czy nie. Mogłoby być inaczej, gdyby żandarm katował Gately’ego, zamiast skupiać całą jego uwagę na coraz słabszej pani G.

Swojego pierwszego blanta zapalił jako dziewięciolatek: we czterech z trzema innymi piłkarzami z podstawówki kupili małego, twardego, cienkiego jak igła jointa od czarnych z gimnazjum i wypalili go do spółki w pustym domku letnim, do którego jeden z nich miał klucz, oglądając przy tym transmitowane przez telewizję wściekłe zamieszki czarnuchów z płonącego LA po amatorskim nagraniu kilku Najświetniejszych pastwiących się niemożebnie nad jakimś czarnym. Parę miesięcy później pierwszy raz upił się porządnie, kiedy z kumplami od piłki spiknęli się z jednym gościem z firmy deratyzacyjnej Orkin, który lubił upijać dzieciaki „screwdriverem” i po godzinach nosił brunatne koszule i wojskowe buty, i robił im wykłady o Zogu i Dziennikach Turnera, pojąc je sokiem pomarańczowym z wódką, które sam kupował, a one gapiły się na niego tępo i ukradkiem przewracały oczami. Niebawem żaden z jego kumpli od piłki nie interesował się już niczym innym poza ćpaniem, udawaniem gry na gitarze, zawodami w sikaniu na odległość i teoretyczną gadką o bzykaniu kudłatych dziewczyn z Północnego Wybrzeża, no i wymyślaniu, co by tu jeszcze można rozbić na głowie Gately’ego. Wszyscy mieli podobną sytuację domową. Gately był z nich jedynym prawdziwym miłośnikiem futbolu, a to zapewne tylko dlatego, że powtarzano mu w kółko, jaki ma talent i świetlaną przyszłość. Od podstawówki diagnozowano u niego Zaburzenia Koncentracji i zalecano Edukację Specjalną, zwłaszcza w zakresie Kompetencji Językowych i Artystycznych, ale to przynajmniej po części wynikało z tego, że pani G. ledwo umiała czytać i Gately nie chciał jej wpędzać w kompleksy. Za to nie miał Zaburzeń w koncentracji na futbolu ani na browarach, „screwdriverach”, wysokożywicznych blantach, a zwłaszcza farmakologii stosowanej, odkąd łyknął swój pierwszy quaalude[362], mając lat trzynaście.

Tak jak cała pamięć Gately’ego o własnych screwdriverowo-sinsemillowych początkach zbiega się teleskopowo w pojedyncze wspomnienie sikania sokiem pomarańczowym do Atlantyku (imprezował razem z brutalnymi graczami i osiłkami z Beverly: wypijali na raz całe kwarty rozgrzewającego gardło SP z wódką, stojąc po kostki w mokrym żwirze na brzegu North Shore, twarzami na wschód, i każdy lał na żółto długim łukiem w nadciągające spienione fale, które rozmazywały im się wokół stóp w ciepłą pianę zażółconą ich sikami – coś jak plucie pod wiatr – stojąc na podium, Gately przyznał, że od początku obsikiwał sam siebie, alkoholem), dokładnie tak samo całe kilkulecie przed odkryciem przezeń narkotyków doustnych, cały ten okres od trzynastego do piętnastego roku życia, kiedy był fanatykiem quaalude’ów i piwa Hefenreffer, zbiega się i kumuluje w tym, co ciągle wspomina jako Atak Zabójczych Trotuarów. Quaalude’y i Hefenreffer naznaczyły też wejście Gately’ego w nowe, groźniejsze i mniej sportowe środowisko BMS, do którego należał Trent Kite[363], zatwardziały palant obnoszący się z laptopem, bez podbródka i z nosem tapira, chyba ostatni fanatyczny fan Grateful Dead poniżej czterdziestki na Wschodnim Wybrzeżu USA, którego honorowa pozycja w złowrogiej narkotykowej kompanii Beverly Middle School brała się wyłącznie z talentu do przekształcania kuchni w każdym domu urlopujących rodziców w elementarne laboratorium farmaceutyczne, w którym wykorzystywał butelki po sosie barbecue jako kolby Erlenmeyera, a kuchenki mikrofalowe jako urządzenia do cyklizacji OH i węgla w związki trójpierścieniowe, i w ten sposób syntetyzował metylenodioksy-psychodeliki[364] z gałki muszkatołowej i olejku sasafrasowego, eter z węgla drzewnego na podpałkę, wyborną metę z Tryptofanu i L-histydyny, niekiedy używając tylko kuchenki gazowej i rodzicielskiego zestawu garnków Faberware; umiał nawet ekstrahować nadające się do użycia koncentraty tetrahydrofuranu z preparatu do czyszczenia rur z PVC – chociaż w tamtych czasach zamówienie tetrahydrofuranu w dowolnej firmie chemicznej 48 stanów/6 prowincji skutkowało natychmiastową wizytą facetów z Wydziału ds. Walki z Narkotykami w trzyczęściowych garniturach i lustrzanych okularach – a później z tetrahydrofuranu i etanolu, z dodatkiem dowolnego wiążącego białka katalizatora, zamieniał pospolity Sominex w coś, co miało tylko o jedną cząsteczkę H3C mniej niż dobry stary dwufazowy metakwalon, a.k.a. nasz nieustraszony quaalude. Kite nazwał swoje quaalude’owe izotopy Quo Vadis i miały one wielkie wzięcie u trzynasto–piętnastoletniego Bimmy’ego G. oraz jego abnegackich podgolonych złowrogich kompanów, z którymi ćpał ludesy i quovadisy, popijając hefenrefferem, czego rezultatem był rodzaj mnemonicznego zaćmienia, w którym cały ten dwuletni interwał – ten sam interwał, podczas którego eksżandarm znalazł sobie nową flamę, rozwódkę z Newburyport, która biła się bardziej sportowo niż pani G., i wyjechał z nią swoim obklejonym nalepkami fordem, zabierając worek żeglarski i marynarską kurtkę – cały ten czas stał się w trzeźwej pamięci Gately’ego mglistą erą Ataku Zabójczych Trotuarów. Quaalude’y i półlitrowe hefenreffersy uświadomiły Gately’emu i jego nowym drugom wszechobecne istnienie zazwyczaj-uśpionych-ale-jednak-wiecznie-czyhających-choć-z-pozoru-niewinnych publicznych chodników. Nie trzeba było być mózgowcem Trentem Kite’em, żeby wyprowadzić równanie (quaalude’y) + (nawet nie tak wiele piw) = bliskie spotkanie z najbliższym chodnikiem – no bo tak: idziesz sobie niewinnie chodnikiem, a ten chodnik ni stąd, ni zowąd na ciebie naciera – i CHAPS. Zdarzało się to, kurwa, raz za razem. Z tego powodu cała ekipa stroniła od wychodzenia gdziekolwiek po quovadisach, bo nie mieli jeszcze prawa jazdy, co daje jakiś pogląd na całkowite IQ angażowane do zmierzenia się z problemem Ataków. Leciutki zez w lewym oku i coś, co wygląda jak dołek w podbródku, to pamiątki Gately’ego z okresu przed przerzuceniem się na Percocet, a jedną z zalet wejścia głębiej w narkotyki doustne było to, że percocety + hefenreffery w ogóle uniemożliwiały mobilność w pozycji wertykalnej, tym samym chroniąc przed złą wolą przyczajonych wszędzie chodników.

To zdumiewające, że żadna z tych substancji nie zaszkodziła zanadto grze Gately’ego w futbol – inna rzecz, że futbolowi był oddany tak samo jak doustnym środkom uspokajającym CNS. Przynajmniej przez jakiś czas. Stosował wówczas ścisłe osobiste reguły. Substancje zażywał tylko w nocy, po treningu. Między 9:00 a 18:00 w sezonie treningów i meczów nie brał niczego, a na pojedynczego duboisa pozwalał sobie jedynie w czwartkowe wieczory, przed rozgrywkami. W sezonie futbolowym prowadził się żelazną ręką aż do zachodu słońca, a później rzucał się na łaskę chodników i sennego szumu. Sen REM odrabiał na lekcjach. W dziewiątej klasie zaczął grać w drużynie Beverly-Salem HS Minutemen Varsity, a w szkole był warunkowo. W dziesiątej większa część jego szemranych kumpli została wydalona ze szkoły za wagary, handel narkotykami albo i gorzej. Gately jakoś się utrzymał do siedemnastego roku życia.

Ale quaalude’y, quovadisy i percocety są zabójcze dla zadań domowych, zwłaszcza popite herenrefferem, a już ekstra wyjątkowe, jeśli jest się ambiwalentnym naukowo i ma się zdiagnozowane ADD, a każdą cząstkę samodyscypliny poświęca się ochronie futbolu przed Substancjami. Niestety, szkoła średnia jest całkowicie niepodobna do studiów wyższych pod względem dominacji trenerów gier zespołowych nad nauczycielami, czy to w stosunku do sportowców, czy ocen. Kite przepchnął Gately’ego przez matmę i nauki przyrodnicze na poziomie Edukacji Specjalnej, a zezowatą nauczycielkę francuskiego dupczył w obronie Gately’ego opalony młody trener formacji ataku w drużynie Minutemenów. Ale angielski go, kurde, dobijał, Gately’ego oczywiście. Cała czwórka korepetytorów z angielskiego, której Wydział Sportu podesłał Gately’ego, wyznawała sieg heil pogląd, że swoistym okrucieństwem byłoby promować ucznia, który nie jest w stanie wykonywać zadanych prac. Na to Wydział Sportu odpowiadał, że Gately ma wyjątkowo trudną sytuację domową i oblanie go, a zatem uczynienie niezdatnym do futbolu, wykluczy jedyną jego motywację do trzymania się szkoły – wszystko na próżno. Angielski stanowił dla niego sytuację płyń-lub-giń, którą on sam określał wówczas mianem swojego Water Lou. Prace semestralne mógł jeszcze jako tako realizować: trener futbolowy miał kujonów, którzy jedli mu z ręki. Ale klasówki i testy dobijały Gately’ego, który zwyczajnie nie miał dość silnej woli po zachodzie słońca, żeby czytać nudnego jak flaki z olejem Ethana Frome’a, zamiast zażyć quovadisa i hefenreffera. Poza tym wtedy już władze trzech różnych szkół przekonały go, że jest w gruncie rzeczy idiotą. Ale zaważyły na tym przede wszystkim Substancje. Był taki jeden wynajęty przez Wydział Sportu B-SHS kujonowaty korepetytor angielskiego, który w dziesiątej klasie spędził wszystkie marcowe wieczory w towarzystwie Gately’ego, a gdy przyszła Wielkanoc, kujon ważył 95 funtów, miał kolczyk w nosie i notoryczne drżenie rąk, a jego spanikowani funkcjonalni rodzice umieścili go w młodzieżowym ośrodku odwykowym, gdzie kujon pierwszy tydzień Odwyku spędził w kącie, recytując Skowyt piskliwą angielszczyzną z epoki Chaucera. Gately oblał Egzaminy Dziesiątej Klasy w maju i utracił możliwość nauki w semestrze jesiennym, więc wziął wolne od szkoły na rok, żeby nie stracić możliwości przejścia do ostatniej klasy. Ale okazało się, że bez jedynej rzeczy, na której mu zależało, wysiadł jego psychiczny hamulec bezpieczeństwa i szesnasty rok życia zapisał się w pamięci Gately’ego jako puste szare miejsce, jeśli nie liczyć nowej kanapy do oglądania TV, którą kupiła matka, obitej czerwonym perkalem, oraz nowej znajomości z uczynnym asystentem aptekarza z drogerii Rite Aid, który miał szpecącą egzemę i poważne długi hazardowe. Pozostało jeszcze wspomnienie straszliwego swędzenia za gałką oczną i diety złożonej z gotowych świństw ze spożywczaka i warzyw wyjadanych z matczynej szklanki po wódce, gdy matka spała. Gdy siedemnastoletni Gately wrócił do dziesiątej klasy i do futbolowej drużyny juniorów, ważył 284 funty, był znerwicowany, oklapły, ewidentnie narkoleptyczny, a jego zapotrzebowanie na Substancje wymagało regularnej dawki 15 mg dobrego starego chlorowodorku oksykodonu – noszonego w kieszeni w buteleczce po Tylenolu – co trzy godziny, bo inaczej dostawał drgawek. Był jak ogromny zagubiony kociak na pustym polu – trener wysłał go na badanie PET, obawiając się SM albo choroby Lou Gehriga – a co się tyczy Ethana Frome’a, to już nawet komiksowa wersja przerastała jego możliwości; a dobry stary Kite opuścił szkołę przed ostatnim wrześniem Czasu Niesponsorowanego, ponieważ został przyjęty przedwcześnie na regularne studia na Wydziale Nauk Przyrodniczych U. Salem State, co znaczyło, że Gately został sam z zawaloną matmą i chemią. W ataku stracił pozycję startową w trzecim meczu na rzecz rosłego dziewiątoklasisty z bystrymi oczami, który zdaniem trenera zdradzał prawie nieograniczony potencjał. Potem, pod koniec października, tuż przed egzaminami śródsemestralnymi, które Gately szykował się oblać, pani Gately doznała wylewu do swojej martwej wątroby i krwawienia do mózgu. Faceci w bawełnianej bieli, którzy mieli nudę wypisaną w oczach, żując niebieską gumę balonową, załadowali ją na tył ambulansu i nie włączając syreny, odwieźli niespiesznie najpierw do szpitala, a potem do Medicaid LTI[365] za szeroką plażą Yirrell Beach w Pt. Shirley. Gately’ego tak swędziało za oczami, że nie był nawet w stanie wyjść na czerwone stopnie ganku i pomachać adios. Pierwszego w życiu papierosa zapalił właśnie tamtego dnia, była to 100 z półpełnej paczki, która została po matce. Do B-SHS więcej nie poszedł, nawet żeby opróżnić swoje szafki. I nigdy więcej nie zagrał na poważnie w futbol.

Mogłem się zdrzemnąć. Jeszcze kilka głów pojawiło się, poczekało na odpowiedź i znikło. Przyszło mi do głowy, że nie muszę jeść, skoro nie jestem głodny. Było to niemal olśnienie. Nie czułem głodu od ponad tygodnia. A pamiętałem czasy, gdy byłem zawsze głodny, nieustannie głodny.

W pewnym momencie w drzwiach ukazała się głowa Pemulisa, jego poranny kogut z podwójnym czubkiem chwiał się, kiedy Pemulis oglądał się przez ramię, a potem przez drugie, na korytarz. W prawym oku albo miał tik, albo senną opuchliznę; coś z tym okiem było nie tak.

– Mmmalloo – powiedział.

Udałem, że osłaniam oczy.

– Witaj, nieznajomy.

Nie jest w stylu Pemulisa przepraszać, wyjaśniać ani się martwić, że możesz o nim źle myśleć. Pod tym względem przypominał mi Maria. Ten królewski wręcz brak niepewności trudno jest pogodzić z jego obezwładniającą nerwicą na korcie.

– Co jest? – spytał, nie ruszając się z drzwi.

Wyobraziłem sobie, że pytanie, gdzie podziewał się przez cały tydzień, wywoła tak wiele rozmaitych odpowiedzi i dalszych pytań, że przytłoczony i wkurzony tą perspektywą ledwo zdołałem wykrztusić, że po prostu leżę na podłodze.

– Leżę, i tyle – powiedziałem.

– Tak mi właśnie mówiono – powiedział. – Petropulator wspomniał o histerii.

Prawie niemożliwością było wzruszyć ramionami, leżąc na wznak na grubym dywanie.

– Sam się przekonaj – powiedziałem.

Pemulis podszedł. Stał się jedyną rzeczą w tym pomieszczeniu, która uznawała się za z grubsza wertykalną. Nie wyglądał za dobrze; jego cera miała niedobry kolor. Nie ogolił się i z jego kulistego podbródka sterczało kilkanaście sztywnych czarnych włosków. Wyglądało, jakby żuł gumę, chociaż nie żuł gumy.

– Rozmyślania? – zapytał.

– Wprost przeciwnie. Profilaktyka myślenia.

– Czujesz się z lekka wypluty?

– Nie mogę narzekać.

Przewróciłem oczami, żeby na niego spojrzeć.

Wydał z siebie ostry krtaniowy dźwięk. Przesunął się na obrzeże mojego pola widzenia i wpasował w kąt u zbiegu dwóch ścian za moją głową; usłyszałem, jak osuwa się po ścianie, aby przyjąć postawę kuczną z podpartymi plecami, czasem tak lubił.

Petropulator to oczywiście Petropolis Kahn. Myślałem o ostatnim filmowym wykładzie z Przystojnych mężczyzn w sprytnie urządzonych pokoikach…, a potem o przykrej przygodzie C.T. na pogrzebie Jegomościa. Mamuś kazała pochować Jegomościa w tradycyjnym miejscu pochówków jej rodziny w hrabstwie I’Islet. Usłyszałem z góry okrzyk radości i dwa huki. Moja klatka piersiowa kurczyła się i rozszerzała.

– Incster? – powiedział po pewnym czasie Pemulis.

Uwagi godne okazało się to, że kopczyk ziemi na świeżo zasypanym grobie wydaje się lekki, wyrośnięty i pulchny, jak ciasto.

– Hal? – powiedział Pemulis.

– Jawohl.

– Musimy odbyć bardzo ważny interfejs, bracie.

Nic nie odpowiedziałem. Potencjalnych odpowiedzi było zbyt wiele, zarówno dowcipnych, jak poważnych. Usłyszałem, jak kogut Pemulisa ociera się o ściany, gdy ten rozglądał się na obie strony; dobiegł mnie też odgłos zabawy małym zamkiem błyskawicznym.

– Uważam, że powinniśmy udać się w jakieś dyskretne miejsce i naprawdę pointerfejsować.

– Leżąc tutaj, jestem czułą horyzontalną anteną nastawioną na odbiór ciebie.

– Chodziło mi o to, żebyśmy gdzieś poszli.

– Takie to nagle pilne? – Usiłowałem przybrać intonację żydowskiej matki, ten zaśpiew dół–góra–dół. – Przez cały tydzień ani telefonu, ani kartki. A teraz słyszę, że masz pilną sprawę?

– A widziałeś ostatnio Mamuś?

– Od tygodnia jej nie widziałem. Na pewno pomaga C.T. urządzić miejsce spotkania na wypadek złej pogody. – Urwałem na chwilę. – Jego też od tygodnia nie widziałem, jak się zastanowić.

– Z Eschatona nici – powiedział Pemulis. – Mapa kompletnie zniszczona.

– Niedługo nadadzą ogłoszenie o tych młodych z Quebecu, czuję to w kościach – powiedziałem. – Widzisz, jak czuły jestem na sygnały w tej pozycji.

– A może olejemy pseudokiełbasę i wyskoczymy coś zjeść do Steak ‘N Sundae.

Nastąpiła dłuższa pauza, w której badałem możliwe odpowiedzi. Pemulis zapinał coś i odpinał krótkim suwakiem. Nie umiałem się zdecydować. W końcu przyszło mi wybrać na chybił trafił.

– Staram się ograniczyć bywanie w lokalach, które mają w nazwie „’N”.

– Słuchaj. – Usłyszałem trzask w jego kolanach, gdy nachylił się w stronę czubka mojej głowy. – W sprawie tu-savez-quoi…

– EEDAY EMMAY EEZAY. Syntetycznego bachanalium. Mowy nie ma, Mike. Przed chwilą sam mówiłeś, że mapa kompletnie zniszczona.

– Między innymi właśnie o tym musimy pointerfejsować, jeżeli tylko raczysz ruszyć dupę.

Przez minutę obserwowałem, jak szklanka NASA wznosi się i opada.

– Nawet nie zaczynaj, M.M.

– Czego nie zaczynać?

– Mamy hiatus, nie pamiętasz? Żyjemy jak szyiccy muzułmanie przez trzydzieści dni, które w cudowny sposób wyżebrałeś od tamtego gościa.

– Dał je nam nie dlatego, że wyżebrałem, Inc, w tym cała rzecz.

– Zostało nam dwadzieścia dni. Oddamy mocz jak niemowlę samego mułły, tak ustaliliśmy.

– To nie jest… – zaczął Pemulis.

Puściłem bąka, ale bezgłośnie. Nudziłem się. Nie mogłem sobie przypomnieć sytuacji, w której Pemulis mnie znudził.

– I nie życzę sobie, żebyś stosował wobec mnie retorykę pokusy – powiedziałem.

W drzwiach pojawił się Keith Freer; opierał się o framugę z założonymi rękami, gołymi. Jeszcze miał na sobie ten dziwaczny trykot, w którym sypiał i wyglądał jak ktoś, kto przedziera książki telefoniczne na pół w pokazach cyrkowych.

– Czy ktoś może mi wyjaśnić, dlaczego na oknie korytarza na górze jest fragment ludzkiego ciała?

– My tu konwersujemy – poinformował go Pemulis.

Prawie że usiadłem.

– Ciała?

Freer spojrzał na mnie z góry.

– Nie ma się z czego śmiać, Hal. Jak Boga, kurwa, kocham, piętro wyżej na oknie korytarza jest pas ciała z ludzkiego czoła i coś, co wygląda na dwie brwi, i kawałki nosa. A Pal Paul mówi, że w hallu na dole widziano Stice’a wychodzącego z izby chorych w masce Zorro.

Pemulis był już całkowicie wertykalny, stał z powrotem; usłyszałem jego kolana, gdy się prostował.

– Mamy tu małe tête-à-tête, bracie. Zaszyliśmy się tutaj, mano a…

– Stice przywarł do okna – wyjaśniłem, kładąc się z powrotem na wznak. – Kenkle z Brandtem mieli go odkleić ciepłą wodą z cieciowego wiadra.

– Jak można przywrzeć do okna?

– No to wygląda na to, że oderwali mu połowę twarzy od głowy – powiedział Freer, macając własne czoło i wzdrygając się nieznacznie.

W szparze drzwi pod ramieniem Freera ukazał się świński ryjek Kierana McKenny. Głowę miał wciąż szczelnie obandażowaną z powodu rzekomo uszkodzonej czaszki.

– Widzieliście, chłopaki, Ciemnego? Gopnik mówi, że wygląda jak pizza serowa, z której ktoś zdrapał ser. Gopnik mówi, że Troeltsch bierze po dwa dolce za popatrzenie.

Pognał do schodów, nie czekając na odpowiedź, strasznie mu brzęczało w kieszeni. Freer spojrzał na Pemulisa i rozdziawił usta, po czym chwilę się zastanowił i pobiegł za McKenną. Parę osób wygwizdało trykot Freera.

Pemulis wyłonił się na szczycie mojego pola widzenia; w prawym oku definitywnie miał tik.

– Właśnie to miałem na myśli, mówiąc o pójściu w jakieś dyskretne miejsce. Czy kiedykolwiek wcześniej zapraszałem cię pilnie do dialogu, Inc?

– Z pewnością nie przez kilka ostatnich dni, Mike, tego jestem pewien.

Nastąpiła przeciągła pauza. Podniosłem dłonie nad twarz i przyjrzałem się ich kształtom pod niebezpośrednie światło.

Pemulis wreszcie powiedział:

– Zamierzam kategorycznie coś zjeść, zanim zobaczę Stice’a bez czoła.

– Zjedz za mnie pseudokiełbasę – powiedziałem. – I daj znać, czy mówi się coś o meczu. Zjem coś, jak będę musiał grać.

Pemulis polizał wnętrze dłoni i spróbował okiełznać swoje koguty. Z mojego punktu widzenia był wysoki i do góry nogami.

– No to jak, wstaniesz i pójdziesz na górę się ubrać, a potem postoisz na jednej nodze przy tej swojej operze? Bo mogę zjeść i przyjść do ciebie na górę. Mariowi się powie, że musimy zostać sami.

Ułożyłem dłonie w klatkę, którą obracałem na wszystkie strony, obserwując filtrowane przez nią światło.

– Zrobisz coś dla mnie? Zdejmij z półki film Przystojni mężczyźni w sprytnie urządzonych pokoikach, których przestrzeń wykorzystano co do centymetra, z porażającą biegłością. Stoi jakieś dwanaście kartridżów od prawej na trzeciej półce od góry w dziale rozrywki. I przewiń do 23:00, może 23:50, dobra? Ostatnie pięć minut czy coś około.

– Trzecia półka od góry – powtórzyłem, gdy Pemulis skanował wzrokiem regał, przytupując nogą. – Na trzeciej półce są wszystkie filmy Jegomościa.

Skanował.

– Niemowlęce zdjęcia słynnych dyktatorów? Zęby na wesoło? Fuzja pierścieniowa naszym nieprzyjacielem? Nawet nie słyszałem o połowie gównianej produkcji twojego taty, która tu stoi.

– Nie nieprzyjacielem, tylko przyjacielem. Albo etykiety się pomyliły, albo coś się zamazało. Podobno stoją w porządku alfabetycznym. Powinno stać obok Przepływu w pudełku.

– A ja korzystałem z laboratorium tego nieszczęśnika – westchnął Pemulis. Załadował kartridż do odtwarzacza i włączył ekran, znów strzyknęło mu w kolanach, gdy kucnął, żeby ustawić przewijanie na 23:50. Olbrzymi ekran zamruczał basem, który cieniał stopniowo w miarę rozgrzewania się urządzenia, a jednocześnie ekran nabierał barwy mlecznego błękitu, jak oko martwego ptaka. Pemulis był na bosaka; patrzyłem na modzele na jego piętach. Niedbale rzucił pudełko kartridża na kanapę czy może na fotel za moją głową i spojrzał w dół. – O czym, do kurwy nędzy, może być film Zęby na wesoło?

Spróbowałem wzruszyć ramionami wbrew tarciu dywanu.

– Mniej więcej o tym, o czym mówi tytuł.

Pogrzeb odbył się 5 czy 6 kwietnia w St. Adalbert, małej mieścinie wybudowanej wokół silosów ziemniaczanych, niecałe pięć kilometrów na zachód od Wielkiej Wklęsłości. Musieliśmy wszyscy polecieć samolotem przez Nową Funlandię z powodu mnogości pocisków dyslokacji odpadów tamtej wiosny. A linie komercyjne nie miały jeszcze danych o poziomie stężenia dioksyn na znacznych wysokościach nad Wklęsłością. Powłoka chmur nie pozwoliła nam zobaczyć znacznych partii wybrzeża Nowy Brunszwik, podobno na szczęście. Podczas nabożeństwa żałobnego krążąca górą mewa wcelowała białym pociskiem prosto w ramię granatowej marynarki C.T., a gdy zaszokowany C.T. otworzył usta ze zgrozy, wielka niebieska mucha wleciała mu do gardła i trudno ją było wydobyć. Kilka osób się śmiało. Nie było to nic wielkiego ani dramatycznego. Mamuś śmiała się chyba najgłośniej ze wszystkich.

Licznik TP warczał i klikał, a ekran rozkwitał barwami. Pemulis miał na sobie spadochroniarskie spodnie, szkocki beret z pomponem i okulary bez oprawki, ale był bez butów. Kartridż zatrzymał się blisko miejsca, które chciałem obejrzeć: stanowiącego punkt kulminacyjny wykładu protagonisty. Paul Anthony Heaven, który ważył całe 50 kilo, ściskał pulpit obiema dłońmi, więc widać było, że brakuje mu kciuków, smętne farbowane kosmyki miał zaczesane na łysinę – widoczną, bo trzymał głowę spuszczoną – i odczytywał wykład akademickim monotonem, tak uwielbianym przez Jegomościa. Właśnie monotonny głos był powodem, dla którego Jegomość obsadził Paula Anthony’ego Heavena, naturszczyka, z zawodu informatyka wprowadzającego dane dla firmy Ocean Spray, w roli przedstawiciela wymierającej instytucji – Paul Anthony Heaven zagrał także groźnego nadzorcę w filmie Zrób pa, pa biurokracie, Komisarza Stanu Massachusetts ds. Bezpieczeństwa Plaż i Akwenów Wodnych w Bezpieczne żeglowanie to nie przypadek oraz chorego na parkinsona audytora korporacyjnego w Wiedzy o społeczeństwie w niskich temperaturach.

„Tak więc rzeczywistymi skutkami Potopu są susza i pokolenia dotknięte hydrofobią na skalę pandemiczną” – czytał na głos główny bohater. Na dużym ekranie za mównicą leciała Klatka Petersona. Ileś ujęć studentów z głowami opartymi na ławkach, odczytujących maile, robiących zwierzątka origami, bezmyślnie skubiących się po policzkach dowodziło, że kulminacyjny wykład nie został odebrany jako specjalnie kulminacyjny przez filmowych słuchaczy. „A zatem my sami, w warunkach nieobecności śmierci jako teleologicznego końca, stajemy się wyschnięci, pozbawieni jakiegoś esencjalnego płynu, jałowo cerebralni, abstrakcyjni, konceptualni, niewiele różni od halucynacji Boga” – czytał akademik martwym, drewnianym tonem, nie odrywając wzroku od tekstu na pulpicie. Krytycy i naukowcy zajmujący się kartridżem artystycznym, którzy zwracają uwagę na częstą obecność widzów w filmach Jegomościa i argumentują, że widzowie ci są zawsze albo tępi i zniechęceni, albo padają ofiarą jakiejś mrocznej rozrywkowej katastrofy, co zdradza więcej niż lekką wrogość auteur, którego nazywają technicznie utalentowanym, lecz narracyjnie nudnym, nierozwijającym akcji, statycznym i nie dość zabawnym – argumenty tych akademików wydają się rozsądne, lecz nie wyjaśniają zjawiska niewiarygodnego patosu, jakim emanuje obraz, w którym Paul Anthony Heaven czyta swój wykład grupie martwookiej młodzieży, która w tym czasie wyciska sobie pryszcze i bezmyślnie gryzmoli w zeszytach samolociki i genitalia albo czyta ogłupiające gówniane lektury[366] – „Albowiem jakkolwiek clinamen i tessera starają się ożywić zmarłego przodka, a kenoza i demonizacja działają w kierunku stłumienia świadomości i pamięci o zmarłym przodku, to w ostatecznym rachunku jedynie artystyczna askesis reprezentuje właściwą walkę, batalię do upadłego z ukochanym zmarłym” – monotonna lektura działa narkotyzująco jak głos zza grobu – a przecież Paul Anthony Heaven przez cały czas płacze, gdy ponad połowa młodzieży skanuje pocztę, wykładowca sztuki filmowej nie szlocha i nie wyciera nosa o tweedowy mankiet, ale cichutko płacze, jednostajnie, tak że łzy ściekają mu po wychudłej twarzy, zbierają się na cofniętym podbródku i spadają poza pole widzenia, dyskretnie połyskując, za krawędź katedry. W tym momencie to też wydało się znajome.

Gately z początku się nie włamywał jako pełnoetatowy narkoman, chociaż czasami ściągał drobne precjoza z mieszkań przepracowanych pielęgniarek, które bzykał i od których dostawał próbki. Po opuszczeniu szkoły Gately przez pewien czas pracował na etacie u bukmachera na Północnym Wybrzeżu, będącego jednocześnie właścicielem kilku klubów ze striptizem przy Rte. 1 w Saugus, niejakiego Białasa Sorkina, który zaprzyjaźnił się z nim niezobowiązująco, gdy Gately jeszcze grał w rasowy futbol. Ich relacje zawodowe trwały jeszcze dorywczo nawet po tym, jak Gately odkrył swoje prawdziwe złodziejskie powołanie, mimo że coraz bardziej skłaniał się ku mniej wymagającym przestępstwom bez użycia przemocy.

Jednak od osiemnastego do dwudziestego trzeciego roku życia Gately, do spółki ze wspomnianym już Gene’em Fackelmannem – wyrośniętym, przygarbionym, dupiastym, przedwcześnie brzuchatym i dziwnym trafem cierpiącym na priapizm narkomanem z wrodzoną skłonnością do Dilaudidu, z sumiastym wąsem, który zdawał się żyć własnym nerwowym życiem – działali jako terenowi agenci Białasa Sorkina: przyjmowali zakłady i przekazywali je przez telefon do Saugus, dostarczali wygrane sumy i ściągali długi. Gately nigdy nie miał jasności co do tego, dlaczego na Białasa Sorkina mówią Białas, ponieważ spędzał on mnóstwo czasu pod lampami ultrafioletowymi w ramach ezoterycznej terapii na bóle głowy, więc miał ten sam kolor i przypominający rewers monety klasyczny profil co wesoły młody pakistański doktor, który w Szpitalu Matki Boskiej Pocieszenia w Beverly mówił Gately’emu, jak Bałdzo mu Przykło, że marskość wątroby i krwotok wątrobowy sprowadziły panią G. do neurologicznego poziomu brukselki, a potem powiedział mu, jak dojechać środkami komunikacji publicznej do domu opieki w Point Shirley.

Eugene „Fax” Fackelmann, który z systemem edukacyjnym pożegnał się w Lynn, MA, około dziesiątego roku życia, poznał Białasa Sorkina przez tego samego dotkniętego egzemą i lubiącego hazard asystenta aptekarza co Gately. Na Gately’ego już wtedy nie mówili Bimmy czy Doshka. Był już Donem, bez przydomka. Czasami Doonym. Sorkin na Gately’ego i Fackelmanna mówił Moje Bliźniacze Wieże. Pełnili dla Sorkina funkcję płatnych zbirów. Tyle że nie tak, jak ukazuje się płatnych zbirów ważnych kryminalistów w popularnej rozrywce. Nie stali biernie, osłaniając Sorkina na spotkaniach ważnych figur świata przestępczego, nie zapalali mu cygar, nie zwracali się do niego per „Szefie”, nic z tych rzeczy. Nie byli jego ochroniarzami. W gruncie rzeczy nie za wiele bywali przy nim fizycznie; zazwyczaj mieli do czynienia z Sorkinem i jego biurem w Saugus przez pagery i telefony komórkowe[367].

A gdy ściągali długi dla Sorkina, także te bardziej trefne długi (to przeważnie Gately), Gately nie rozwalał dłużnikom rzepek kolanowych. Nawet grożenie przemocą było z jego strony rzadkością. Po części same rozmiary Gately’ego i Fackelmanna wystarczały, żeby akcja nie wymknęła się spod kontroli. A poza tym wszyscy zainteresowani zwykle się znali – Sorkin, jego gracze i dłużnicy, Gately i Fackelmann, inni narkomani (którzy też obstawiali czasem zakłady, chociaż częściej pośredniczyli w ich obstawianiu u Gately’ego i Fackelmanna), a nawet Najświetniejsi z Obyczajówki na Północnym Wybrzeżu, z których wielu obstawiało u Sorkina, bo dawał im specjalne zniżki dla funkcjonariuszy publicznych. Takie to było zżyte środowisko. Przy ściąganiu trefnych długów zadaniem Gately’ego było odwiedzić dłużnika w barze, gdzie oglądał on sport w satelitarnej telewizji, i poinformować go, że dług grozi wymknięciem się spod kontroli – a tym samym sprawcą ewentualnej przemocy uczynić sam dług – i że Białas bardzo się tym martwi, a następnie zawrzeć układ z dłużnikiem i wspólnie opracować harmonogram spłaty. To uczyniwszy, młody Gately dzwonił z komórki do Sorkina i dostawał jego OK na ustalone warunki. Gately był wyluzowany i serdeczny i nigdy nikomu nie powiedział złego słowa, no prawie. Podobnie jak Białas Sorkin: znaczna część obstawiających to byli jego starzy i stali klienci, a linie kredytowe były nieodłączną częścią układu. Te rzadkie kłopotliwe długi, które wymagały znacznych rozmiarów ciała i zastraszania, dotyczyły facetów uzależnionych od hazardu, którzy znaleźli się w głębokim dołku i samobójczo próbowali się odegrać, i tych, co obstawiali u kilku bukmacherów naraz, i tych, którzy kłamali, zgadzając się na układy spłaty, których nie mieli zamiaru dotrzymać, więc samobójczo obstawiali dalej, powiększając wiszące długi i licząc na to, że się odegrają i zdobędą wielką wygraną, co do której byli pewni, że jest tuż za rogiem. Były to bolesne akcje, bo Gately zwykle znał tych dłużników, a oni wykorzystywali fakt znajomości, żebrząc, płacząc i szarpiąc struny serc zarówno Gately’ego, jak i Białasa Sorkina opowieściami o ukochanych bliskich i wyniszczających chorobach. Patrzyli Gately’emu w oczy i kłamali, i wierzyli we własne kłamstwa, a Gately musiał demaskować ich kłamstwa i łzawe historie, a potem uzyskiwać kategoryczną decyzję Sorkina, czy im uwierzyć i co z nimi zrobić. Te typy były pierwszym zetknięciem Gately’ego z prawdziwym uzależnieniem i tym, co ono robi z niektórymi ludźmi; jeszcze nie kojarzył pojęcia uzależnienia z narkotykami, wyłączając kokainistów i hardcore’owych amatorów strzykawki, którzy wtedy wydawali mu się niefrasobliwi i żałośni jak hazardziści. Faceci od łzawych opowieści i jeszcze jednej szansy wpędzali Białasa Sorkina w emocjonalne piekło, przyprawiając go o mordercze bóle głowy i okropną nerwicę czaszkowo-twarzową, tak że w pewnym momencie Sorkin zaczął dodawać (do długu delikwenta, z procentami) ekstraopłatę za Cafergot[368] w kapsułkach, naświetlania UV i wizyty w enfieldzkiej Narodowej Fundacji do Walki z Bólem Czaszkowo-Twarzowym. Zastosowanie wielkich jak rumsztyki pięści Gately’ego i Fackelmanna w zastraszaniu ręcznym zdarzało się jedynie wtedy, gdy kłamstwa kompulsywnego dłużnika i jego dołek finansowy urosły do takich rozmiarów, że Sorkin nie chciał mieć z nim w przyszłości do czynienia. W takich przypadkach biznesowym celem Białasa Sorkina stawało się wymuszenie od uzależnionego dłużnika spłaty długu, który zaciągnął u Sorkina, zanim rzeczony dłużnik spłaci długi innym bukmacherom, którym był winien, co dla Sorkina znaczyło, że dłużnikowi trzeba pokazać, że Sorkin jest najmniej przyjemnym dołkiem, w jakim można się znaleźć, i najważniejszym w kolejności wydostawania się na powierzchnię. Tu wkraczały Bliźniacze Wieże. Przemoc miała być ściśle kontrolowana i umiejętnie stopniowana. Pierwsza runda – lekkie pobicie, złamanie palca, może dwóch – przypadała zazwyczaj w udziale Gene’owi Fackelmannowi, nie tylko dlatego, że był z natury okrutniejszą z Bliźniaczych Wież i dosyć lubił wkładać cudze palce w drzwi samochodu, ale także dlatego, że umiał się kontrolować, czego Gately nie umiał. Sorkin przekonał się, że gdy już Gately weźmie się za kogoś fizycznie, to jakby uruchamiała się w nim niepowstrzymana lawina czegoś dzikiego, co własnym impetem toczy się z góry, i czasami Gately nie był w stanie zatrzymać się samoistnie, zanim doprowadził dłużnika do stanu, w którym ten nie był zdolny zebrać się z podłogi, a tym bardziej zebrać funduszy na spłatę należnego długu, wobec czego Sorkin był zmuszony spisać dług na straty, za to wielki dzieciak Doony cierpiał tak straszliwie z powodu wyrzutów sumienia, że potrajał dawkę zażywanego narkotyku i przez tydzień nie nadawał się do niczego. Sorkin nauczył się tak wykorzystywać swoje Wieże, żeby zmaksymalizować ich siły. Fackelmann dostawał pierwszą rundę zbiórki z zastraszeniem, ale Gately był lepszy od Faksa w negocjowaniu układów z dłużnikami, tak żeby w ogóle nie doszło do aktów przemocy. A bywały trudne przypadki, przypadki, które kładły Sorkina do łóżka ze stresem czaszkowo-twarzowym na kilka dni z rzędu, ponieważ trafiali się uzależnieni, którzy wpadli w tak głęboki dołek albo byli w tak wielu dołkach, że skromne okrucieństwo Fackelmanna nie rozwiązywało sytuacji. W skrajnych przypadkach tego typu Sorkin dochodził do tego, że gotów był nie tylko zrezygnować z klienta na przyszłość, ale i z należnego długu; od pewnego momentu celem stawała się minimalizacja podobnych przypadków w przyszłości przez zademonstrowanie, że W. Sorkin jest bukmacherem, z którym nie wolno niefrasobliwie siedzieć w dołku, nie wolno okłamywać go miesiącami, bo grozi za to poważne, kurwa, przemeblowanie maski. Więc w przypadkach tego typu wewnętrzna lawina furii Gately’ego przewyższała łatwy, ale w ostatecznym rachunku płytki sadyzm Fackelmanna[369].

Sorkin, jak większość psychosomatycznych neurotyków, był wredny dla swoich wrogów i przesadnie szczodry dla przyjaciół. Gately i Fackelmann otrzymywali po 5% z 10%, jakie Sorkin pobierał od każdego zakładu, a Sorkin przyjmował zakłady na całym Północnym Wybrzeżu i wyciągał ponad 200 000$ tygodniowo za samą piłkę, więc dla Gately’ego i Fackelmanna wychodziło po 1000+ na przedmilenijny tydzień, co dla większości młodych Amerykanów bez dyplomu oznaczałoby bardzo przyzwoite życie, ale dla Bliźniaczych Wież z ich regularnym zapotrzebowaniem na narkotyki nie pokrywało nawet 60% tygodniowych wydatków. Gately i Fackelmann dorabiali na lewo, przez pewien czas oddzielnie – Fackelmann trudnił się fabrykowaniem dowodów tożsamości i twórczym podrabianiem czeków, a Gately pracował dorywczo jako Ochroniarz przy dużych grach karcianych i drobnych dostawach dragów – ale nawet zanim stworzyli prawdziwy tandem, kradli razem plus sporadycznie z biednym starym V. Nuccim, któremu Gately od czasu do czasu trzymał linę podczas nocnych włamów przez okno dachowe do Osco i Rite Aid, i tak zetknął się z fachem rasowego włamywacza. To, że Gately był oddanym miłośnikiem percocetów i bam-bamów, a Fackelmann Dilaudidu, pozwalało im ufać sobie wzajemnie, gdy idzie o łupy. Gately brał bluesa, który trzeba było sobie wstrzykiwać, wyłącznie wtedy, kiedy nie mógł dostać narkotyków doustnych i stawał oko w oko z widmem Odstawienia. Gately bał się igieł i gardził nimi, a już panicznie bał się Wirusa, który w tamtych czasach kosił amatorów strzykawki na prawo i lewo. Fackelmann podgrzewał Substancję dla Gately’ego, podwiązywał mu ramię i pozwalał Gately’emu patrzeć, jak zdejmuje plastikową osłonkę z nowiutkiej strzykawki i kompletu igieł, które dostawał na fałszywą kartę Medicaid razem z Iletinem[370] na diabetes mellitus. W Dilaudidzie najgorsze dla Gately’ego było to, że przejście hydromorfonu przez barierę ciało–mózg wywoływało straszliwą pięciosekundową halucynację mnemoniczną, w której on sam był gargantuicznym maluchem w kojcu Fisher-Price XXL na piaszczystym polu pod zachmurzonym burzowo niebem, które wydymało się i wsysało jak wielkie szare płuco. Fackelmann luzował pasek, cofał się o krok i obserwował oczy Gately’ego, które wywracały się białkami do góry, gdy Gately’ego uderzały malaryczne poty, i wgapiał się biedak w iluzoryczne dyszące niebo, a jego wielkie dłonie tarmosiły powietrze, tak jak malec tarmosi szczeble kojca. Po pięciu z grubsza sekundach Dilaudid był już w mózgu i dawał kopa, a niebo przestawało dyszeć i robiło się błękitne. Po jednej dawce Dilaudidu Gately był niemy i zamroczony przez trzy godziny.

Pomijając wściekłe swędzenie za oczami, Fackelmann nie lubił narkotyków doustnych, gdyż, jak mówił, miał po nich straszną chcicę na słodycze, na której zaspokojenie jego wielkie, miękkie, zgarbione cielsko nie mogło sobie pozwolić. Fackelmann, który nie był najszybszym statkiem we flocie Jej Królewskiej Mości, opierał się argumentowi Gately’ego, że i po Dilaudidzie ma straszną chcicę na słodkie, bo w ogóle miał takową po wszystkim. Prawda była taka, że Fackelmann po prostu bardzo lubił Dilaudid.

Potem dobry, stary Trent Kite dostał administracyjnego kopa w dupę od Salem State, z informacją, że nigdy więcej nie będzie studiował w tej branży, więc Gately włączył Kite’a do załogi, a Kite sprokurował stary dobry quovadis na imprezkę zapoznawczą, no to Fackelmann zapoznał Kite’a z Dilaudidem klasy farmaceutycznej i Kite znalazł sobie nowego przyjaciela na całe życie, tak powiedział; i Kite z Fackelmannem szybko wdali się w przekręt z dowodami tożsamości, zdolnością kredytową i luksusowymi apartamentami, w którym Gately uczestniczył raczej hobbystycznie, gdyż wolał śmiałe nocne kradzieże od fałszerstw, fałszerstwa bowiem wiążą się ze spotykaniem osób, które się okrada, co Gately’ego brzydziło i żenowało.

Gately leżał na Oddziale Urazowym w strasznym bólu od zakażenia i próbował Wytrwać pomiędzy napadami pragnienia ulgi, wspominając oślepiająco białe popołudnie tuż po Bożym Narodzeniu, kiedy Fackelmann z Kite’em byli poza domem i pozbywali się jakichś mebli z urządzonego apartamentu, a Gately zabijał czas w apartamencie, laminując fałszywe prawa jazdy wydane przez stan Massachusetts, zamówione na cito przez bogate dzieciaki z Philips Andover Academy[371] na sylwestra, który miał być ostatnim sylwestrem Czasu Niesponsorowanego. Stał przy desce do prasowania w raczej nieumeblowanym już apartamencie, naprasowywał laminaty na fałszywe prawka i oglądał mecz Boston U. – Clemson, rozgrywany w ramach Ken-L-Ration-Magnavox-Kemper-Insurance Forsythia Bowl, w topornym, pierwszej generacji InterLace HDV zawieszonym na gołej ścianie, bo wizor HD był teraz ostatnim luksusowym sprzętem, który upłynniali. Zimowe światło dzienne wpadające przez okna penthouse’u było oślepiające i padało na duży płaski ekran wizora, na którym wybieleni gracze wyglądali jak duchy. W oddali za oknami widać było Ocean Atlantycki, szary i matowy od soli. Kopacz UB był rodowitym bostończykiem, o którym sprawozdawcy mówili, że wszedł do drużyny poza rekrutacją i nigdy przed college’em nie uprawiał sportów drużynowych, a teraz już jest jednym z najwspanialszych kopaczy w historii NCAA i ma potencjał do zrobienia niewiarygodnej kariery futbolowej, o ile będzie się przykładał i nie straci z oczu marchewki. Punter UB był dwa lata młodszy od Dona Gately’ego. Wielkie paluchy Gately’ego ledwo obejmowały rączkę żelazka wykonaną z EZ-grip, a od pochylania się nad deską bolało go w krzyżu, poza tym od tygodnia nie jadł nic prócz smażonych świństw z plastikowych pudełek, plastikowy laminat śmierdział wstrętnie pod żelazkiem, a wielka kwadratowa twarz Gately’ego więdła coraz bardziej, gdy tak wpatrywał się w cyfrowy obraz eterycznego kopacza, aż wreszcie zorientował się, że płacze jak dziecko. Naszło go to znienacka, z emocjonalnej nicości, i pomstował bełkotliwie na utratę drużynowej gry w futbol, jedynego swojego daru i drugiej miłości, na własną głupotę i brak dyscypliny, na tego zasranego kutasa Ethana Frome’a, na maminego sir Ozysa i maminą wegetabilizację, na to, że przez cztery lata jej nie odwiedził, i nagle poczuł się gorszy niż ostatni wypierdek, gdy tak stał nad gorącymi laminatami i polaroidowymi kwadracikami, i samoprzylepnymi literkami Wydziału Komunikacji dla bogatych blond chłopców, w rozjarzonym zimowym blasku, pomstując bełkotliwie pośród smrodu fałszerstwa i parujących łez. Dwa dni później zwinęli go za to, że zaatakował pewnego wykidajłę nieprzytomnym ciałem drugiego wykidajły, w Danvers, MA, a trzy miesiące później poszedł siedzieć w Billerica Minimum.

W drodze do schowka, z tikiem w oku i oglądając się za siebie na obie strony, Michael Pemulis obchodzi łuk korytarza Subdormitorium B, niosąc rakietę i stołeczek w kształcie ściętego stożka, i widzi, że najmniej osiem paneli podwieszonego sufitu wypadło jakimś cudem z aluminiowej oprawy i leży na podłodze – niektóre nadłamane, jakby na zawiasach, w sposób charakterystyczny dla materiałów zawierających tworzywa sztuczne – a wśród nich ten panel. Na podłodze nie widać dowodu rzeczowego w postaci starej tenisówki, gdy Pemulis uprząta panele, żeby podstawić stołek, i trzymając w zębach niesamowicie mocną miniaturową latarkę firmy Bentley-Phelps, zajrzeć w ciemną niszę aluminiowej kratownicy.

Uwzględniając historyczne upodobanie Faxtera do oszukańczych przekrętów, zdumiewało Gately’ego, że nie zorientował się, jak Fackelmann oszukańczo kantuje Białasa Sorkina rozmaitymi małymi sposobikami właściwie od początku, i może nie zorientowałby się nigdy, gdyby nie wcale niemały przekręt z Billem z Lat Osiemdziesiątych i Bobem z Lat Sześćdziesiątych, do którego doszło podczas trzymiesięcznego pobytu Gately’ego na wolności za kaucją, którą wyłożył hojny Sorkin. Gately zdążył już wtedy spiknąć się z dwiema lesbijkami uzależnionymi od kokainy farmaceutycznej: poznał je na siłowni podczas wykonywania odwróconych przysiadów na drążku zawieszonym na wysokości podbródka (ćwiczyły lesbijki, nie Gately, który specjalizował się w wyciskaniu na ławce, pompowaniu bicepsów i przysiadach ze sztangą). Te wysportowane dziewczyny prowadziły dość intrygującą działalność, łączącą sprzątanie domów z kopiowaniem kluczy i włamaniami na terenie Peabody i Wakefield, i Gately zaczął dla nich pracować przy dźwiganiu ciężkich towarów i upłynnianiu pojazdów 4×4; zajął się poważnymi włamaniami na pełny etat, jako że jego pociąg do choćby grożenia przemocą zmalał na skutek wyrzutów sumienia po uszkodzeniu wykidajły z baru w Denver po zaledwie siedmiu hefenrefferach i wysłuchaniu niewinnej opinii, że Minutemeni z B-SHS są gorsi od Roughridersów z Danvers HS; coraz większą część roboty przy ściąganiu długów dla Sorkina zostawiał Gately Fackelmannowi, który tymczasem z lęku przed Wirusem przerzucił się z powrotem na narkotyki doustne i przestał walczyć z apetytem na słodycze, który kojarzył z narkotykami doustnymi, i tak się roztył, że gdy siadał do jedzenia orzechowych m&m’sów przed odpłynięciem, przód jego koszuli wyglądał jak akordeon, a ostatnio także nowemu typowi spod ciemnej gwiazdy, którego Sorkin od niedawna darzył przyjaźnią i wciągał do pracy, punkowatemu bywalcowi Harvard Square, z włosami w kolorze fuksji, klocowatą figurą i okrągłymi czarnymi oczami, którymi nie mrugał. Ów staromodny uliczny ćpun, amator strzykawki, znany był pod ksywką Bobby C albo po prostu C i lubił robić krzywdę, był jedynym znanym Gately’emu heroinistą, który wręcz wolał przemoc od innych metod; w ogóle nie miał warg, fioletowe włosy usztywniał w trzy wysokie kolce, a jego owłosione ramiona były miejscami wyłysiałe – od ciągłego sprawdzania ostrości noża noszonego w bucie – i nosił skórzaną kurtkę, która miała więcej zamków błyskawicznych, niż mogłoby się komukolwiek przydać, i przedelektryczny, zwisający nisko kolczyk w formie ryczącej czaszki w płomieniach z płatków złota.

Gene Fackelmann od lat, jak się okazuje, żerował oszukańczo na bukmacherskich operacjach Białasa Sorkina, stosując rozmaite drobne sposoby, o których ani Gately, ani Kite (zdaniem Kite’a) nie mieli pojęcia. Zwykle wyglądało to tak, że Fax przyjmował ryzykowne zakłady od marginalnych graczy, niezbyt dobrze znanych Sorkinowi, i nie przekazywał informacji o nich przez telefon sekretarce Sorkina, a potem, kiedy ryzykant przegrywał, ściągał z niego skit plus wig[372] i całość zagarniał dla siebie. Gately’emu, gdy to odkrył, wydało się, że to samobójcze ryzyko, bo gdyby któryś z obstawiających jednak wygrał, Fackelmann musiałby mu wypłacić wygraną „w imieniu Białasa” – innymi słowy, gość poszedłby na skargę do Sorkina, gdyby nie dostał $ od Fackelmanna – a wydatki farmakologiczne całej ich paczki oznaczały, że stale żyli na absolutnym marginesie płynności finansowej, w każdym razie tak zawsze uważali Gately i Kite (zdaniem Kite’a). Dopiero gdy maska Fackelmanna została prawdopodobnie skasowana na amen, a Kite powrócił z długiego tripa i Gately z Kite’em zaczęli razem przetrząsać rzeczy zmarłego Fackelmanna, żeby spieniężyć co cenniejsze, a resztę wyrzucić, znalazł Gately podklejone taśmą do spodu Fackelmannowej szafki z pornokartridżami ponad 22 000$ w nowiutkiej, szeleszczącej walucie ONAN i uświadomił sobie, że Fackelmann dzięki żelaznej woli trzymał nietkniętą awaryjną rezerwę finansową na taki właśnie skrajnie pechowy przypadek. Gately podzielił te znalezione $ Fackelmanna między siebie a Trenta Kite’a, a później poszedł i oddał swoją połowę Sorkinowi, mówiąc mu, że to wszystko, co znaleźli. Nie zrobił tego ze strachu – Sorkin z żalem kazałby temu C i swojej zaufanej drużynie kanadyjskich sługusów załatwić Gately’ego razem z Fackelmannem, gdyby podejrzewał, że Gately maczał palce w przekręcie Faksa – lecz z poczucia winy, że nie miał pojęcia o malwersacjach swojej Bliźniaczej Wieży, która dymała Sorkina, jak chciała, chociaż Sorkin był tak neurastenicznie hojny dla nich obu, i że zdrada Fackelmanna dotknęła Sorkina do żywego, przyprawiając go o tak silny stres psychosomatyczny, że wyjechał do Saugus i przeleżał cały tydzień w łóżku po ciemku, w masce do spania, pijąc vo i cafergota i ściskając straumatyzowaną czaszkę i twarz, bo czuł się zdradzony i oszukany, tak powiedział, cała jego wiara w istotę ludzką uległa zachwianiu, wypłakiwał się Gately’emu przez komórkę, kiedy wszystko wyszło na jaw. W końcu Gately oddał Sorkinowi swoją połowę sekretu Fackelmanna głównie po to, żeby poprawić mu humor. Niech wie, że komuś na nim zależy. Zrobił to też przez pamięć o Fackelmannie, bo opłakiwał w duchu jego marną śmierć, choć jednocześnie przeklinał go jako kłamcę i kawał drania. Był to dla Dona G. czas zamętu moralnego i oddanie swojej połowy pośmiertnych $ wydało mu się najszlachetniejszym gestem, na jaki go stać. Nie miał żalu, że Kite zachował w całości drugą połowę, którą wydał w połowie na bootlegi Grateful Dead i przenośną przystawkę półprzewodnikowo-chłodzącą do płyty głównej swojego DEC 2100, dzięki której zdolność przetwarzania danych wzrosła do 32 mb2 RAM, z grubsza dorównując Podstacji Dyseminacyjnej InterLace albo sieci komórkowej SWITCHnet należącej do NNE Bell; inna rzecz, że nie minęły dwa miesiące, a Kite zastawił komputer, a uzyskaną sumę wstrzyknął sobie Delaudidem w rękę i jako ćpun uzależniony od Delaudidu stoczył się tak szybko, że gdy po wyjściu Gately’ego z Billeriki zadeklarował się jako nowy zaufany wspólnik Gately’ego od włamań, ten świetny niegdyś Kite nie był nawet w stanie unieszkodliwić alarmu ani oszukać licznika, więc Gately siłą rzeczy został mózgiem operacji, a fakt, że mimo to nie stał się większym nerwusem, świadczył o jego własnej zaawansowanej degrengoladzie.

Pielęgniarka, która przepłukała mu kiszkę stolcową, a zabieg ten spowodował, że Gately spłakał się ze wstydu, jest z powrotem w pokoju, z doktorem, którego Gately jeszcze nie widział. Leży, a w oczach mu się mieni z bólu i z wysiłku Wytrwania przez pamięć. Jedno oko zaszło mu taką jakby błonką, która nie daje się wymrugać ani zetrzeć. Salę wypełnia żałobne ołowiane zimowe światło. Doktor i szałowa pielęgniarka robią coś przy tym drugim łóżku, podczepiają coś metalowego i skomplikowanego z dużej skrzynki, która przypomina walizeczkę na luksusowe sztućce, ma bowiem wyłożone fioletowym atłasem przegródki na metalowe pałeczki i dwa półkola ze stali. Brzęczy interkom. Doktor ma na pasku pager, przedmiot pełen niezdrowych skojarzeń. Gately właściwie nie spał. Skórę twarzy ma napiętą od pooperacyjnej gorączki, jakby stał zbyt blisko ognia. W prawym boku ćmi go chorobliwie, jak w kopniętym kroczu. Ulubiony zwrot Fackelmanna brzmiał: „To wierutne kłamstwo!”. Odpowiadał tak prawie na wszystko. Jego wąsy zawsze wyglądały tak, jakby szykowały się zleźć mu znad górnej wargi. Gately zawsze gardził zarostem. Były żandarm Marynarki nosił wielkie żółto-szare wąsiska, które woskował w dwa sterczące bawole rogi. Żandarm był próżny na punkcie swoich wąsów i mnóstwo czasu poświęcał na ich przystrzyganie, czesanie i woskowanie. Gdy tracił przytomność, Gately podchodził cicho do niego i delikatnie popychał sztywno nawoskowane wąsy, ustawiając je pod śmiesznymi kątami. Trzeci agent terenowy Sorkina, C, przechwalał się, że kolekcjonuje uszy i ma już sporą kolekcję. Bobby C ze swoimi zgaszonymi oczami i płaską, pozbawioną warg głową przypominał gada. Doktor był jednym z lekarzy rezydentów i wyglądał na jakieś dwanaście lat, domyty i zadbany, różowo lśniący. Promieniał radosnym wigorem, którym uczą lekarzy promienieć w obecności pacjentów. Miał dziecinną fryzurkę z lokiem, a jego cienka szyja pływała swobodnie w kołnierzyku białego kitla. Kieszonka pełna długopisów i sowie okulary, które stale poprawiał na nosie, razem z tą cienką szyją sprawiły, że Gately doznał nagłego olśnienia: wszyscy lekarze, prokuratorzy, adwokaci cywilni i z urzędu, i psychiatrzy, figury budzące największą grozę w życiu narkomana, wywodzą się ze szranków cienkoszyjnych mięczaków o cofniętych podbródkach, którymi narkomani pogardzali i pomiatali jako dzieci. Pielęgniarka była tak atrakcyjna w szarym świetle i przez błonkę na oku, że było to niemal groteskowe. Piersi miała tak osadzone, że rowek między nimi widać było nawet w pielęgniarskim mundurku, chociaż trudno go było nazwać wydekoltowanym. Mleczny rowek sugerujący cycki jak dwa gładkie wzgórki lodów waniliowych, jaki mają pewnie wszystkie zdrowe dziewczyny. Gately jest zmuszony skonfrontować się z faktem, że nigdy nie był z naprawdę zdrową dziewczyną, a w trzeźwości w ogóle z jakąkolwiek dziewczyną. A gdy pielęgniarka sięga wysoko, żeby wykręcić jakąś śrubę ze stalowej tarczy na ścianie nad pustym łóżkiem, rąbek jej mundurka podjeżdża na północ, tak że bujne skrzypcowate krzywizny wewnętrznych stron jej ud w białych siatkowych pończochach są widoczne jako część podświetlonej od tyłu sylwetki, a AMBRAZURA smętnego światła zza szyby lśni między jej udami. Szczera, zdrowa seksualność całej tej sceny przyprawia Gately’ego o paroksyzm tęsknoty i żalu nad sobą; chciałby odwrócić głowę. Młody doktor też gapi się na gładkie krzywizny i cofający się rąbek, nawet nie udaje, że pomaga przy śrubie, chce poprawić palcem okulary, ale źle celuje i dziabie się w czoło. Doktor z pielęgniarką wymieniają kilka technicznych uwag w żargonie medycznym. Doktor dwa razy upuszcza podkładkę do pisania. Pielęgniarka albo nie zauważa napięcia seksualnego w sali, bo całe życie spędza w oku cyklonu seksualnego napięcia, albo udaje, że niczego nie zauważyła. Gately jest prawie pewien, że doktor już się masturbował, myśląc o tej pielęgniarce, i z niesmakiem orientuje się, że całkowicie empatyzuje z doktorem. Było to OSACZAJĄCE napięcie seksualne, następne słowo duch. Gately nigdy jeszcze nie dopuścił do tego, żeby niezdrowa znerwicowana kobieta weszła po nim do kibla choćby godzinę po tym, jak postawił klocka, z zażenowania, a teraz ta przyprawiająca o mdłości, osaczająca istota za pomocą lewatywy i własnych miękkich dłoni wydobyła rzadką żałosną kupę z odbytu Bimmy’ego Gately’ego, który to odbyt obejrzała sobie zatem z bliska w trakcie wydalania.

Nawet nie dotarło do Gately’ego, że na dworze piździ rzadkim śniegiem z deszczem, dopóki nie zmusił się do odwrócenia głowy od okna i pielęgniarki. Sufit lekko pulsuje, jak zgrzany pies. Pielęgniarka poinformowała Gately’ego zza pleców, że ma na imię Cathy albo Kathy, ale Gately woli ją nazywać w myślach Pielęgniarką. Czuje własny zapach, podobny do zapachu kanapki z wędliną zostawionej na słońcu, tłusty pot perli mu się na całej głowie, nieogolony podbródek drapie gardło, a rura przytwierdzona plastrem do ust jest lepka od szumowin snu. Cienka poduszka jest przegrzana, a on nie ma jak jej odwrócić na chłodną stronę. Ma wrażenie, że jego ramię wyhodowało sobie własne jądra i za każdym uderzeniem serca jakiś maleńki człowieczek kopie go w te jądra. Lekarz widzi, że Gately otworzył oczy, i mówi pielęgniarce, że postrzelony pacjent jest znowu półprzytomny, po czym pyta, czy ma przepisane jakieś popołudniowe leki. Opad śniegu z deszczem jest nieznaczny; brzmi tak, jakby ktoś ciskał w okno garstkami piasku z bardzo daleka. Zabójcza pielęgniarka pomaga doktorowi połączyć dziwny stalowy przedmiot przypominający gorset ortopedyczny z metalową aureolą, którą złożyli z części wyjętych z dużej skrzynki, po czym całość przypinają do wezgłowia łóżka i do stalowych płytek pod monitorem serca – wygląda to jak górna część krzesła elektrycznego, myśli Gately – wyciągnięta nad Gatelym pielęgniarka spogląda w dół i mówi: „Hi Mr. Gately”, po czym informuje doktora, że pan Gately ma alergię i nie dostaje żadnych leków, z wyjątkiem przeciwgorączkowych i Toradolu w kroplówce, doktorze Pressburger, prawda, panie Gately, nasz biedny dzielny alergiku. Głos pielęgniarki jest taki, że można sobie wyobrazić jego brzmienie podczas bzykania, które sprawia jej prawdziwą przyjemność. Gately brzydzi się sobą za to, że zrobił kupę w obecności takiej pielęgniarki. Nazwisko lekarza zabrzmiało jak „Pressburger” albo „Prissburger” i Gately nabiera pewności, że ten biedny dupek był w dzieciństwie dręczony przez złośliwych przyszłych narkomanów. Doktor poci się w osaczającej seksualności pielęgniarki. Mówi (doktor): „To po co on jest zaintubowany, skoro jest przytomny, oddycha samodzielnie i dostaje kroplówkę”. Mówi to, usiłując przykręcić śrubami metalową aureolę do górnej krawędzi tego czegoś, co przypomina gorset ortopedyczny, jedno kolano opiera na łóżku i wyciąga się w górę tak, że nad paskiem jego spodni ukazuje się czerwona miękka górna część tyłka, nie daje rady przykręcić metalowej aureoli i potrząsa nią, jakby to była wina tego uparciucha, a Gately nawet na leżąco widzi, że facet wkręca śruby w złą stronę. Pielęgniarka podchodzi bliżej i kładzie chłodną, miękką rękę na czole Gately’ego, w taki sposób, że to czoło ma ochotę umrzeć ze wstydu. Z jej słów adresowanych do dr. Pressburgera wynika, że istniała obawa, że fragment pocisku, którym Gately został ugodzony, mógł przebić dolne coś tam Tchawicy albo utknąć w pobliżu, gdyż stwierdzono uraz Czegoś-na-sześć-sylab-zaczynającego-się-od-Sterno, wyniki radiologii były niejednoznaczne, ale podejrzane, i ktoś, kto się nazywa Pendleton, zaordynował 16-mm nebulizator syfonowy dozujący 4 ml 20% Mucomystu[373]/2 h, na wypadek krwotoku lub wylewu mukoidalnego. To, co Gately rozumie, kompletnie go nie interesuje. Nie chce poznać swojego ciała, nawet tego pierdolonego czegoś na sześć sylab. Przerażająca pielęgniarka ociera mu ręką twarz najlepiej, jak może, i mówi, że spróbuje go zapisać na mycie całego ciała gąbką, zanim zejdzie z dyżuru o 16:00, na co Gately sztywnieje ze zgrozy. Dłoń pielęgniarki pachnie Kiss My Face – Organicznym Balsamem do Rąk i Ciała, którego używa także Pat Montesian. Pielęgniarka mówi nieszczęsnemu doktorowi, żeby pozwolił jej spróbować przykręcić ortezę czaszki, bo z tym zawsze jest kłopot. Nosi niesłyszalne buty, jakie noszą wszystkie pielęgniarki, więc Gately’emu wydaje się, że odpływa od jego łóżka. Jej nóg nie widać, dopóki się nie oddali. Buty doktora piszczą, jakby miały mokre podeszwy, a dokładnie ten lewy. Doktor wygląda, jakby nie wyspał się co najmniej od roku. Na oko Gately’ego niewykluczone, że zażywa „dryny” na receptę. Chodzi w tę i z powrotem, popiskując butem, przed łóżkiem Gately’ego, obserwując pielęgniarkę, która wkręca śruby w prawidłową stronę, i poprawia na nosie sowie okulary, mówiąc, że Clifford Pendleton wprawdzie świetnie gra w golfa, ale w sprawach pourazowych to kompletny baran, bo Mucomyst w aerozolu stosuje się (tu jego głos wyraźnie zdradza, że facet się popisuje, recytując z pamięci) w przypadkach anormalnego, gumowatego lub zagęszczonego śluzu, a nie potencjalnego wylewu czy obrzęku, natomiast intubacja syfonowa 16 mm w profilaktyce wewnątrztchawiczno-obrzękowej została zdyskredytowana w przedostatnim numerze „Morbid Trauma Quarterly” jako tak dalece inwazyjna, że może wręcz wywołać hemoptysis, zdaniem kogoś o nazwisku Laird albo Layered. Gately słucha tego z pozbawioną zrozumienia uwagą dziecka, którego rodzice omawiają skomplikowany problem wychowawczy. Pyszałkowatość, z jaką Prissburger wtrąca, że hemoptysis oznacza „krwioplucie”, tak jakby pielęgniarka Kathy nie była profesjonalistką, której nie trzeba tłumaczyć szczegółów technicznych, zasmuca Gately’ego – to oczywiste, że ten facet żywi żałosne przekonanie, że zaimponuje dziewczynie swoim gównianym pyszałkowatym przemądrzalstwem. Gately musi przyznać, że i on chciałby jej zaimponować, gdyby nie poznali się w sytuacji, w której ona trzymała nerkowaty basen pod jego srającym tyłkiem. Tymczasem pielęgniarka kończy pakowanie części ortezy, której doktor nie umiał zainstalować. Gdy wychodzili, mówiła, że doktor jest świetnie obeznany z metodologią czegoś o nazwie 2R, a Gately zorientował się, że doktor nie zorientował się, że ona sobie z niego kpi. Doktor z trudem taszczył skrzynkę ze sprzętem, która na oko Gately’ego mogła ważyć maks. 30 kg. Gately po raz pierwszy uświadamia sobie z całą wyrazistością, że prawdziwym powodem, dla którego Stavros L. wynajmuje do sprzątania schroniska facetów z domów przejściowych, jest możliwość płacenia im tyle co nic, o czym on (Don G.) musiał przecież wiedzieć od początku, ale trwał w swego rodzaju Zaprzeczeniu, unikając konfrontacji z prawdą, że wielbiący obuwie Stavros dyma go, jak chce, i że słowo „ambrazura” jest, oczywiście, jeszcze jednym inwazyjnym słowem duchem i że nikt nie chce przynieść mu kartki i długopisu, o które, co zdawała się rozumieć Joelle van D., Gately prosił na migi, i że cała wizyta Joelle połączona z oglądaniem zdjęć mogła być równie czczą halucynacją co wcielony duch, i że śnieg z deszczem przestał padać, ale chmury nad Brighton-Allston wciąż wyglądają, jakby planowały coś poważnego, i że to, że intymne odwiedziny Joelle v. D. z albumem fotograficznym były halucynacją, oznacza przynajmniej tyle dobrego, że również halucynacją było to, że J.v.D nosi spodnie od dresu tego pojebusa z college’u, Kena Erdedy’ego, i że ukośny smutek chmurnego popołudniowego światła znaczy, że zbliża się godz. 16:00 EST, więc możliwe, Co Daj Boże, że Gately uniknie niekontrolowanego wzwodu związanego z myciem gąbką na golasa przez przerażająco pociągającą K/Cathy, ale wciąż jest możliwe, że umyje go jej potężna koleżanka, ponieważ kwaśno-mięsny smród jego ciała jest przygnębiający, a najlepiej, żeby to zrobiła ta duża siostra z włochatym znamieniem, która nosi przeciwżylakowe rajstopy, dyżuruje 16:00–24:00 i nie poznała jeszcze jego odbytu. Plus godz. 16:00 EST wyznaczała początek kreskówki z Panem Kuleczką, upośledzonym umysłowo gospodarzem kreskówek dla dzieci, które Gately zawsze uwielbiał i dawniej zawsze starał się zdążyć na nie do domu z Kite’em i biednym starym Fackelmannem, a nikt nie zaproponował, że włączy wizor HD, który wisi obok krótkowzrocznej podróbki Turnera z łódką we mgle na ścianie na wprost łóżek Gately’ego i tego łebka, którego już nie ma, a on nie ma pilota, którym mógłby sam aktywować TP o 16:00 albo kogoś o to poprosić. Przez to, że bez byle jakiego notesu i ołówka nie był w stanie zakomunikować najpodstawowszego pytania czy pojęcia, czuł się jak zroślinniała ofiara udaru krwotocznego. Bez ołówka i notesu nie mógł nawet poprosić o notes i ołówek; był jak uwięziony w swojej własnej wielkiej rozgadanej głowie. Chyba że, podpowiada mu głowa, wizyta Joelle van Dyne była prawdą i to, że J.v.D. zrozumiała jego gest prośby o długopis i notes, też było prawdą, tylko ktoś w kapeluszu, czyhający w korytarzu albo w gabinecie Dyrektora Szpitala, albo w dyżurce pielęgniarek, gdzie leżą zakazane brownie od M. Hanleya, zakwestionował jego prośbę o przybory do pisania, na polecenie Najświetniejszych, żeby Gately nie mógł przekazać nikomu swojej prawdziwej wersji wydarzeń, zanim po niego przyjdą, chyba że miał to być sposób na zmiękczenie go przed przesłuchaniem: zostawić go w pułapce własnego ciała, w sytuacji figuranta, niemego, unieruchomionego i odmóżdżonego jak ta katatoniczna dama z Domu, wilgotna i blada, osuwająca się w swoim fotelu, albo jak błądząca w królestwie roślin siostra adoptowanej dziewczyny z Grupy Podstaw Zaawansowanych, albo jak cała katatoniczna banda ze Schroniska EMPHH #5, milcząca i pozbawiona mimiki, nawet gdy dotyka drzewa czy stoi podparta czymś na frontowym trawniku pośród eksplodujących petard. Albo jak nieistniejący syn widma. Musi już być po godz. 16:00, sądząc po świetle, chyba że obniżył się pułap chmur. Widoczność przez szybę, na której zamarzł śnieg z deszczem, wynosi z grubsza 0%. Światło zza okna mrocznieje do odcienia Kaopectate’u, który zawsze naznaczał porę dnia tuż przed zachodem słońca, której Gately (jak większość narkomanów) najbardziej się bał, i zawsze albo nasuwał kask na oczy i szarżował na kogoś z ekstramorderczą furią, żeby zablokować ten lęk u schyłku dnia, albo brał quovadis czy narkotyki doustne, albo też włączał na cały regulator Pana Kuleczkę, albo w głupkowatym kucharskim czepku krzątał się po kuchni Ennet House, albo starał się być na Zebraniu i siedzieć z przodu, skąd widać pory skóry na nosie mówcy, wszystko, żeby zablokować ten lęk u schyłku dnia, lęk rozświetlonego szarością późnego popołudnia, zawsze najgorszy w zimie, ten lęk w rozwodnionym zimowym świetle – tak samo straszny jak sekretny lęk, którego doznawał, ilekroć wszyscy wychodzili z pokoju i zostawiali go samego, potworny, ściskający żołądek strach, który zapewne datuje się aż od czasów, kiedy Gately zostawał sam w pieluszkach i łóżeczku XXL pod Sufitem Hermanem, Który Oddychał.

Gately’ego nachodzi myśl, że w tej chwili jest z nim dokładnie tak jak w niemowlęctwie, gdy jego mama i jej towarzysz leżeli nieprzytomni albo gorzej: choćby nie wiem jak się bał, teraz też nie może nikogo przywołać ani nawet zawiadomić; zdyskredytowana rura, która miała zapobiec krwotokowi w jego podejrzanej Tchawicy, sprawiła, że był kompletnie Osamotniony, w gorszym położeniu niż niemowlak, który może przynajmniej drzeć się i wyć, tarmosząc szczeble kojca w przerażeniu, że nikt duży nie jest w stanie go usłyszeć. Co gorsza, ta straszna pora słabego szarego światła zmierzchu ściągnęła wczoraj smutne i niemodnie ubrane widmo. Zakładając, że to było wczoraj. Zakładając, że to było prawdziwe widmo. Ale widmo z chińską puszką po coli i teoriami o pośmiertnej szybkości jakoś umiało interfejsować z Gatelym bez pomocy mowy, gestykulacji czy bica, co skonstatowawszy, Gately dochodzi do wniosku, że to musiało być złudzenie, gorączkowy sen. Jednak musi przyznać, że to mu się nawet podobało. Ten dialog. Wymiana myśli. Wrażenie, że widmo umie dostać mu się do środka. Oświadczenie widma, że najlepsze myśli Gately’ego to w istocie komunikaty od cierpliwych i wytrwałych zmarłych. Gately zastanawia się, czy może jego organiczny ojciec, hutnik, już nie żyje, ale od czasu do czasu wpada do niego i staje nieruchomo, by wygłosić jakiś komunikat. Czuł się nieco lepiej. Sufit nie oddychał. Leżał płasko jak płachta sztukaterii, marszcząc się tylko leciutko od benzynowych oparów gorączki i wyziewów ciała Gately’ego. Nagle nie wiadomo skąd znów napływają wyraźne wspomnienia o zejściu Gene’a Fackelmanna i o udziale Gately’ego oraz Pameli Hoffman-Jeep w zejściu Fackelmanna.

Gately przez kilka miesięcy przed odsiadką był katastrofalnie związany z niejaką Pamelą Hoffman-Jeep, swoją pierwszą dziewczyną z dywizem, w pewnym sensie ekskluzywną, ale pozbawioną kompasu, niespecjalnie zdrową, bladą i niewiarygodnie bierną pannicą z Danvers, która pracowała w Zaopatrzeniu szpitali w Swampscott i była prawie na pewno alkoholiczką, bo późnymi popołudniami popijała kolorowe drinki z parasolką w klubach przy Rte. 1, dopóki nie omdlała i nie zwaliła się na stół z głośnym hukiem. Tak się wyrażała – „omdlała”. Omdlewanie i padanie na stół z głośnym hukiem zdarzało jej się mniej więcej co noc, a poza tym Pamela Hoffman-Jeep zakochiwała się automatycznie w każdym mężczyźnie, który okazał się, w jej terminologii, dość „rycerski”[374], żeby ją odnieść na parking i odwieźć do domu, nie gwałcąc po drodze, przy czym zgwałcenie nieprzytomnej dziewczyny nazywała Wykorzystaniem. Gately’ego przedstawił jej Fackelmann, którego kiedyś Gately spotkał na parkingu baru sportowego o nazwie Pourhouse, gdzie miał do pogadania z dłużnikiem Sorkina: Fackelmann chwiał się pod ciężarem nieprzytomnej dziewczyny, którą niósł, trzymając jedną wielką łapę sporo wyżej pod taftową sukienką, niż to było konieczne, i Fackelmann powiedział Gately’emu, że jeśli Gately odwiezie tę laskę do domu, to on zostanie i zajmie się ściągnięciem długu, a że Gately nie miał już serca do ściągania długów, to ochoczo przystał na taką zamianę, chociaż najpierw Fackelmann musiał mu obiecać, że laska utrzyma wszystkie płyny ustrojowe w 4×4, którym Gately wtedy jeździł. Więc to Fackelmann powiedział Gately’emu, oddając małe i wiotkie, ale wciąż trzymające mocz ciało w jego ramiona na parkingu Pourhouse, żeby miał się na baczności i koniecznie trochę tę laskę pomolestował, bo ona jest jak te laski z kultury Mórz Południowych, w tym sensie, że jak Gately odwiezie ją do domu i ona ocknie się niewykorzystana, to już zostanie z Gatelym do końca życia. Ale Gately oczywiście nie miał zamiaru gwałcić osoby nieprzytomnej, a już zupełnie nie uśmiechało mu się wkładać rękę pod sukienkę dziewczynie, która lada sekunda może się posikać, więc utknął w tym związku. Pamela Hoffman-Jeep nazwała Gately’ego swoim Błędnym Rycerzem i zakochała się biernie w jego oporze przed Wykorzystaniem. Gene Fackelmann, zwierzyła mu się, nie jest takim dżentelmenem jak on, Gately.

Do katastrofalności ich związku przyczynił się fakt, że Pamela Hoffman-Jeep była stale w trupa pijana albo biernie skacowana, tak że jakikolwiek akt seksualny z nią w dowolnym czasie kwalifikowałby się jako Wykorzystanie.

Gately jeszcze nigdy nie spotkał równie biernej osoby. Ani razu nie widział, żeby P.H.-J. przeszła z jednego miejsca w drugie o własnych siłach. Zdawało się, że potrzebuje kogoś rycerskiego, kto weźmie ją na ręce, zaniesie, gdzie trzeba, i położy, przez 24/7/365. Była kimś w rodzaju seksualnego oseska. Większość życia spędzała w zamroczeniu albo na śpiąco. Pięknie wyglądała we śnie, błogo, jak mały kociak, nigdy się nie śliniła. W jej wydaniu zamroczenie i spanie wydawały się czymś pięknym. Fackelmann mówił na nią Śmierć Jak Malowanie. Nawet w pracy, w firmie zaopatrującej szpitale, Gately wyobrażał ją sobie w pozycji horyzontalnej, skuloną embrionalnie na czymś miękkim, z zaróżowioną buzią śpiącego niemowlęcia. Wyobrażał sobie jej szefów i współpracowników chodzących na paluszkach i szepczących, żeby jej nie obudzić. Ani razu nie jechała na przednim siedzeniu pojazdu, którym wiózł ją do domu. Ale też nigdy nie narzygała, nie zsikała się ani nawet nie skarżyła, uśmiechała się tylko, ziewała jak opity mlekiem niemowlak i wtulała się jeszcze głębiej w to, czym Gately ją opatulił. Ile razy wnosił ją do ogołoconego luksusowego apartamentu, w którym akurat pomieszkiwał z Kite’em i Fackelmannem, krzyczał głośno, że ich okradli. P.H.-J. nie była superpiękna, ale zdaniem Gately’ego była niewiarygodnie seksowna, bo stale wyglądała tak, jakby ktoś ją przed chwilą przeleciał i doprowadził do całkowitego zwiotczenia mięśni. Trent Kite powiedział Fackelmannowi, że według niego Gately’emu totalnie odjebało. Fax zauważył na to, że z Kite’a nie taki znowu W.T. Sherman, jak chodzi o damy, nawet dziwki kokainistki, zaćpane studentki pielęgniarstwa i stare puszczalskie alkoholiczki, którym makijaż odpływa z twarzy. Fackelmann twierdził, że prowadzi dziennik, żeby nadążyć za zalotnymi odzywkami Kite’a – takimi pewniakami jak „Jesteś drugą w kolejności najpiękniejszą kobietą, jaką znam, a pierwszą najpiękniejszą kobietą, jaką znam, jest była brytyjska premier Margaret Thatcher” albo „Jestem pewien, że jeśli pójdziesz ze mną do domu, zdołam osiągnąć erekcję”, i mówił Fackelmann, że jeżeli Kite nie jest nadal prawiczkiem, mając dwadzieścia trzy lata i pół, to fakt ten dowodzi istnienia jakiegoś rodzaju łaski boskiej.

Czasami Gately wyłaniał się z demerolowego otępienia, spoglądał na bladą bierną Pamelę, która tak pięknie spała obok, i doznawał jasnowidzenia, w którym niemal naocznie obserwował, jak Pamela po dwudziestce traci urodę, jak jej twarz zaczyna zsuwać się z czaszki na poduszkę, którą dziewczę tuli przez sen jak pluszaka, jak na jego oczach staje się starą puszczalską alkoholiczką. Wizja ta budziła w nim więcej współczucia niż przerażenia, czego Gately nigdy nie poczytywał sobie za zaszczyt.

Dwie rzeczy, które Gately szczególnie lubił w Pameli Hoffman-Jeep, to jej przebudzenia ze stuporu, kiedy podpierała ręką policzek i śmiała się histerycznie za każdym razem, gdy Gately przenosił ją przez próg któregoś z ogołoconych apartamentów, pomstując, że zostali ograbieni; i to, że zawsze chodziła w długich białych płóciennych rękawiczkach i taftowej sukience z odkrytymi ramionami, w którym to stroju wyglądała jak ekskluzywna debiutantka z Północnego Wybrzeża, która wypiła o jeden kieliszek ponczu za dużo w country clubie i właśnie szykuje się do Zostania Wykorzystaną przez niskoczynszowego osiłka z tatuażem – leżąc, gdziekolwiek Gately ją położył, ręką w długiej rękawiczce wykonywała w bardzo zwolnionym tempie leniwy gest smagnięcia pejczem i kokieteryjnie, z salonową intonacją, rzucała polecenie: „Don, kotku, przynieś Mamuś koktajl” (na każdy drink mówiła koktajl), co, jak się okazało, było wierną parodią jej matki, przy której, jak się okazało, mama Gately’ego wyglądała jak aktywistka Carry Nation, w sensie atrakcyjności seksualnej: jedyne cztery spotkania Gately’ego z panią H.-J. miały miejsce na izbach przyjęć i w izbach wytrzeźwień.

Gately leży z wytrzeszczonymi oczami, w poczuciu winy i niepokoju, w półmrocznej sali Szpitala św. E., obok lśniącego gorsetu ortopedycznego z aureolą, przymocowanego egzoszkieletalnie do pustego łóżka, i usiłuje Wytrwać, wspominając. To Pamela Hoffman-Jeep uświadomiła w końcu Gately’emu, że Gene Fackelmann od dawna kantuje Białasa Sorkina, i uczuliła go na samobójczą ścieżkę, na którą wpakował się Gene Fackelmann za sprawą przekrętu z pomylonymi zakładami, który wymknął mu się z rąk. Nawet Gately zauważył, że coś jest nie tak: od dwóch tygodni Fackelmann siedział w kucki i pocił się w kącie ogołoconego salonu, tuż za drzwiami małej luksusowej sypialni, w której leżeli Gately i Pamela, kucał nad kuchenką turystyczną i niewiarygodnej wysokości bliźniaczymi kopczykami błękitnego jak niebo Dilaudidu i wielokolorowych drażetek M&M’s, mówił niewiele, rzadko odpowiadał na pytania, mało się ruszał i chyba w ogóle nie sypiał, tylko tak siedział, skulony i otyły, i lśnił wilgocią jak jakaś ropucha zapędzona w kozi róg, tylko wąsiska chwiały mu się nad ustami. Musiało być naprawdę kiepsko, skoro Gately spróbował wyciągnąć jakieś spójne dane z P.H.-J. Okazało się, że jeden z hazardzistów, którzy obstawiali u Sorkina, myślał, że Fackelmann to facet, którego Gately z Fackelmannem znali tylko jako Billa z Lat Osiemdziesiątych: nienagannie utrzymany mężczyzna, który nosił czerwone szelki pod odlotowym garniturem marki Zegna, okulary w szylkretowej oprawie i mokasyny, staroświecki specjalista od przejmowania interesów i łowca kapitałów, około pięćdziesiątki, z biurem przy samym parkiecie i nalepką UWOLNIĆ MILKENA na zderzaku bmw – była to noc wielu koktajli i wielkiego przytulania, więc Gately musiał co chwila klepać P.H.-J. po ciemieniu, żeby utrzymać ją w przytomności dostatecznie długo na przedarcie się przez gąszcz szczegółów drogą swobodnych skojarzeń – żonaty po raz czwarty, z trzecią z kolei instruktorką aerobiku, który obstawiał wyłącznie koszykarskie mecze college’ów należących do Ivy League, ale kiedy już to robił – obstawiał – to tak wysoko, że Fackelmann za każdym razem musiał uzyskać akceptację jego stawki od Sorkina, a potem oddzwaniać do Billa z Lat Osiemdziesiątych i tak dalej.

Ale – według Pameli Hoffman-Jeep – ten Bill z Lat Osiemdziesiątych, który jest absolwentem Yale i zazwyczaj bywa bezwstydnie sentymentalny w stosunku do swojej, jak mawia Fackelmann „almometer”, co Pamela wspomina ze śmiechem – no więc tym razem wygląda na to, że jakiś wymuskany ptaszek szepnął coś we włochate ucho Billa z Lat Osiemdziesiątych, bo tym razem Bill z Lat Osiemdziesiątych chce postawić 125 000$ na Uniwersytet Browna przeciwko Uniwersytetowi Yale, tzn. zagrać przeciwko swojej almometer, tylko że domaga się (-2) punktów zamiast zwykłej wygranej, którą honoruje Sorkin i reszta bostońskich bukmacherów. Więc Fackelmann musi dzwonić z komórki do Saugus, żeby zakomunikować to Sorkinowi, tylko że Sorkin przebywa właśnie w mieście Enfield, w placówce Narodowej Fundacji do Walki z Bólem Czaszkowo-Twarzowym, gdzie jak co tydzień daje się bombardować UV i odbiera receptę na świeży zapas Cafergotu od dr. Roberta „Boba z Lat Sześćdziesiątych” Monroe – siedemdziesięciolatka w różowych okularach przeciwsłonecznych i kurtce à la Nehru, specjalisty od ergotyczno-naczyniowego bólu głowy, który swego czasu stażował w firmie Sandoz i zaliczał się do oryginalnego kółka T. Leary’ego, które brało kwas ze słoików po majonezie w legendarnym dziś domu T. Leary’ego w West Newton, MA, a obecnie jest (Bob z Lat Sześćdziesiątych) bliskim znajomym Kite’a, ponieważ Bob z Lat Sześćdziesiątych jest może jeszcze większym fanatykiem Grateful Dead niż Kite i czasami urządzają sobie spotkania razem z Kite’em i kilkoma innymi wielbicielami Dead (którzy przeważnie chodzą już o lasce i z własnymi butlami tlenowymi), na których wymieniają się historycznymi pamiątkami w rodzaju tygrysich oczu, kaftanów w turecki wzór, batików, lamp lava, bandanek, kul plazmowych i psychodelicznych plakatów o zawiłej geometrii wzorów, i kłócą się o to, które koncerty Dead i bootlegi koncertów Dead były największymi koncertami wszech czasów z różnych punktów widzenia, i ogólnie mają ubaw po pachy. Bob z Lat Sześćdziesiątych, niezmordowany kolekcjoner i niezłomny negocjator w handlu badziewiem, zabierał nieraz Kite’a na małe ekspedycje po eklektycznych i szemranych sklepikach oferujących związane z Dead parafernalia, czasami nawet opylał to i owo w imieniu Kite’a (a więc pośrednio i Gately’ego) i zaopatrywał Kite’a w $, gdy sztywne wymogi nałogu nie pozwalały Kite’owi trudnić się czasochłonnym paserstwem w sposób bardziej formalny, Bob z Lat Sześćdziesiątych wymieniał ich towary po szemranych lokalikach na badziewie z lat 60., na które nikt inny by się nie połaszczył. Parę razy Gately musiał wyłowić kostkę lodu z koktajlu i wsunąć ją za dekolt taftowej sukienki P.H.-J., żeby utrzymać ją w jakiej takiej przytomności. Jak większość niewiarygodnie biernych ludzi, dziewczę to miało wielki kłopot z oddzielaniem szczegółów od tego, co naprawdę istotne w opowieści, dlatego rzadko ją o cokolwiek pytano. Ale rzecz cała w tym, że osobą, która odebrała telefon Fackelmanna w sprawie mamuciego zakładu Yale – Brown proponowanego przez Billa z Lat Osiemdziesiątych, nie był sam Sorkin, tylko sekretarka Sorkina, niejaka Gwendine O’Shay, stara markietanka IRA, z cyckami jak haubice, ale bez Zielonej Karty, którą Belfast Bobbie o raz za dużo walnął pałką po głowie w Starym Kraju, toteż jej czaszka była teraz (w terminologii Fackelmanna) miękka jak szczenięce gówno na deszczu, za to miała w sobie Gwendine O’Shay coś z rozkojarzonej babci i świetnie jej wychodziło klepanie się po policzkach starczymi rękami o czerwonych knykciach i piskliwe dziwowanie się wygranej w Mass Lottery, ilekroć Białas Sorkin i jego kumple z Administracji Państwowej MA zaaranżowali zakup zwycięskiego losu na Mass Lottery przez człowieka od Sorkina w którymś z niezliczonych sklepików spożywczych na obszarze Północnego Wybrzeża należących do Sorkina & kumpli za pośrednictwem nieistniejących korporacji, a na dodatek nie tylko umiała wykonać jedyny skuteczny, zdaniem Sorkina, masaż karku na zachód od Berne Hot Alp Springs Center, ale także potrafiła pisać na klawiaturze komputera w szokującym tempie stu dziesięciu słów na minutę i po mistrzowsku wywijała shillelagh – plus była kiedyś, jeszcze w Belfaście, partnerką od scrabble’a nieodżałowanej mamy W. Sorkina, również markietanki IRA w Starym Kraju – u Białasa odgrywała rolę głównej pomocy administracyjnej obsługującej telefony komórkowe, gdy Sorkin wyjechał albo był niedysponowany.

I tak dochodzimy do sedna opowieści P.H.-J., które Gately niemal przemocą wyrwał jej z gardła: Gwendine O’Shay, która znała Billa z Lat Osiemdziesiątych i jego sentymentalny stosunek do Buldogów z UY plus czaszkę miała rozmiękczoną jak winogrono, przekręciła telefoniczny komunikat Fackelmanna i zrozumiała, że Bill z Lat Osiemdziesiątych chce postawić 125 tys. na wynik (-2) dla Yale, zamiast (-2) dla Browna, po czym zostawiła Fackelmanna na linii i kazała mu słuchać irlandzkiego muzaku, a sama zadzwoniła do kreta z Wydziału Sportu Yale, którego numer znalazła w Białasowej strzeżonej bazie danych w pliku KRETY, i dowiedziała się, że u czołowej gwiazdy drużyny Buldogów z Yale U. zdiagnozowano niezwykle rzadkie zaburzenie neurologiczne o nazwie Post-Coital Vestibulitis[375], charakteryzujące się tym, że przez kilka godzin po stosunku zawodnik ten miał tak poważne zaburzenia propriocepcji, że dosłownie nie odróżniał własnej dupy od łokcia, nie mówiąc już o ataku na kosz. Następnie O’Shay wykonuje drugi telefon, do sportowego kreta Sorkina z U. Browna (porządkowego z szatni, którego wszyscy mają za głuchego), i mówi mu, że kilka najbardziej ponętnych i najbardziej oddanych uczelni studentek hetero pozyskano, przesłuchano, pouczono i przećwiczono (czyli „wyruchano”, chichocze Pamela Hoffman-Jeep jak mała dziewczynka łaskotana przez opiekuna, która udaje, że to jej się nie podoba), i rozmieszczono jako punkty strategiczne – na postojach wzdłuż I-95, w przedziale na koła zapasowe na tyłach czarterowego autokaru Buldogów, w iglastych chaszczach za specjalnym wejściem dla drużyn do Centrum Sportowego Pizzitola w Providence, w niszach tuneli Centrum Pizzitola łączących wejście specjalne z Szatnią dla Gości, a nawet w specjalnie powiększonej i wyposażonej szafce sąsiadującej z szafką silnego skrzydłowego w Szatni dla Gości, wszystko gotowe – na przykład czirliderki z Browna, które zachęcono do występu bez majtek i robienia szpagatów w celu wytworzenia pirotechnicznej atmosfery hormonalnej w całym środowisku gry silnego skrzydłowego – gotowe do złożenia przedostatniej ofiary dla drużyny, uczelni i wpływowych członków Brown Alumni Bruins Boosters Association. Po tym wszystkim Gwendine O’Shay przełącza się z powrotem na Fackelmanna i daje zielone światło monstrualnemu zakładowi i stosunkowi punktowemu, no bo kto by się wahał, usłyszawszy taki raport o rozstawieniu kretów. Tyle tylko, że postawiła wszystko na głowie, tj. O’Shay myśli, że Bill z Lat Osiemdziesiątych postawił 125 tys. na dwupunktowe zwycięstwo Yale, gdy tymczasem Bill z Lat Osiemdziesiątych – który, jak się okazuje, obsadził się w roli Białego Rycerza, głosując za kontrolą większościową w Federated Funnel and Cone Corp., korporacji będącej czołowym w ONAN producentem stożkowatych pojemników, a Szefem FF&C jest absolwent Browna, który tak fanatycznie kibicuje drużynie Bruins, że nawet na mecze konferencyjne zakłada czapkę przypominającą głowę ryczącego niedźwiedzia – gość, któremu Bill z Lat Osiemdziesiątych włazi w dupę bez wazeliny, wtrąca P.H.-J., dając do zrozumienia, że to Bill z Lat Osiemdziesiątych dał cynk sztabowi Bruins o achillesowym vas deferens silnego skrzydłowego – BLO całkiem rozsądnie wierzy, że 125 baniek za wygraną Browna ma już w kieszeni.

Sęk w tym, że nikt w Providence nie liczył na pojawienie się u bram Centrum Sportowego Pizzitola zbrojnej w drągi i kastety Falangi Prewencji i Protestu przeciwko Uprzedmiotowieniu Kobiet z Uniwersytetu Browna, i to tuż przed meczem, po dwie aktywistki na motorach prześlizgują się przez filigranowe bramy jak przez przemoczoną chusteczkę higieniczną i szturmują boisko, a towarzyszy im dywizja krewkich studentek Browna z organizacji Narodowej Organizacji na rzecz Kobiet, które zajmują tanie miejsca na górze i w pierwszej połowie meczu uskuteczniają manewr kleszczowy dokładnie w momencie, gdy czirliderki Browna wieńczą swoją pierwszą piramidę szpagatem w powietrzu, który sprawia, że sędzia wyświetlający rezultat na tablicy wyników Pizzitoli zatacza się do tyłu na przyciski i zarówno dla GOSPODARZY, jak dla GOŚCI wyświetla zero na tablicy wyników, w tej samej chwili, gdy pozbawione tłumików harleye aktywistek Falangi wyjeżdżają z rykiem z naziemnych tuneli na boisko; w powstałym zamieszaniu nie tylko czirliderki i powabne syreny z Uniwersytetu Browna padają na ziemię pod ciosami haseł na drągach używanych jako piki albo piszcząc i wierzgając, lądują na krzepkich ramionach walecznych falangistek i zostają uwiezione w siną dal na ryczących harleyach, pozostawiając delikatny system nerwowy silnego skrzydłowego z Yale w stanie nietkniętym, jakkolwiek przegrzanym; jednak dwaj gracze pozycji startowej Bruinsów z Uniwersytetu Browna, środkowy i rzucający obrońca – obaj zbyt wycieńczeni żmudnym tygodniem przesłuchań i prób odbywanych przez powabne syreny, żeby pomyśleć o ucieczce, gdy tylko napastniczki rozpierzchły się po parkiecie Pizzitoli – legli pod ciosami, jeden kastetów Falangi, a drugi zdezorientowanego sędziego głównego, który trenował sztuki walki; więc gdy pole zostaje wreszcie uprzątnięte, nosze wyniesione i gra wznowiona, Yale wygrywa z Brownem przewagą przeszło 20 punktów.

Wtedy Fackelmann dzwoni do Billa z Lat Osiemdziesiątych i umawia się z nim na odbiór kasy, która wynosi 137 500$ z vigiem i BLO wypłaca ją w preonańskiej walucie o wysokich nominałach zapakowanej w torbę sportową z nadrukiem GO BROWN BRUINS, którą przyniósł na mecz i postawił obok dyrektora z niedźwiedzią czapką na głowie, a teraz nie ma co z nią zrobić, więc Fackelmann odbiera kasę w centrum miasta i gazuje z nią podłą Route 1 do Saugus, żeby czym prędzej zdać kasę i pobrać swój vig z viga (625$ US), bo musi pilnie cyknąć bluesa i ta potrzeba staje się coraz pilniejsza etc. Plus Fackelmann kombinuje sobie, że może Sorkin odpali mu coś ekstra, a przynajmniej emocjonalnie nagrodzi go za tak obfity i szybko dostarczony łup. Lecz gdy dociera do zapyziałego baru przy Rte. 1, na tyłach którego Sorkin ma swoje biura administracyjne za nieoznakowanymi drzwiami pożarowymi, całe wytapetowane czymś, co wygląda na ersatz boazerii, Gwendine O’Shay bez słowa wskazuje mu drzwi osobistego gabinetu Sorkina, i to gniewnym gestem, nijak nielicującym, zdaniem Fackelmanna, z radosną okazją. Na drzwiach wisi duży plakat przedstawiający R. Limbaugha z czasów przed zamachem. Sorkin siedzi nad arkuszem kalkulacyjnym w swoich specjalnych goglach filtrujących światło ekranu monitora. Soczewki tych gogli, osadzone na długich lufach, przypominają oczy na czułkach homara. Gately, Fackelmann i Bobby C nigdy nie odzywali się do Sorkina, dopóki on nie przemówił pierwszy, nie przez uniżoność, tylko dlatego, że nigdy nie mogli odgadnąć, jaka jest aktualna kondycja naczyniowa jego twarzoczaszki ani czy Sorkin toleruje w tej chwili dźwięki, dopóki nie przekonali się na własne uszy, że toleruje własny. (Dźwięk).

No więc G. Fackelmann czeka bez słowa, żeby przekazać kasę od Billa z Lat Osiemdziesiątych, stoi wysoki, miękki i poci się blado, nabierając kształtu i barwy obranego gotowanego jajka. Gdy Sorkin unosi jedną brew na widok torby GO BROWN i mówi, że nie rozumie dowcipu, wąsy Fackelmanna podfruwają gwałtownie nad górną wargą i Fackelmann szykuje się powiedzieć to, co zawsze mówi, kiedy jest speszony: że cokolwiek się mówi, jest to, z całym szacunkiem, wierutnym kłamstwem. Sorkin zapisuje i zamyka swoje dane, i odsuwa fotel od biurka, żeby sięgnąć do ognioodpornej szuflady. Takie gogle są często używane w wyzyskujących tanią siłę roboczą firmach przetwarzania danych i kosztują grosze. Sorkin postękuje, wyciągając wielkie pudło po kartach Quik-Pick z Mass Lottery i stawiając je na biurku, gdzie pudło wybrzusza się obscenicznie, gdyż wypełnione jest 112,5 tys. USD – leży w nim 112,5 pierdolonego tysiączka, w jednodolarówkach, 125 tys. minus vig, czyli tyle, ile Sorkin via O’Shay wierzy, że wygrał Bill z Lat Osiemdziesiątych, wszystko w drobnych banknotach, ponieważ Sorkin jest wkurwiony i nie może się powstrzymać przed drobnym złośliwym gestem. Fackelmann nie mówi nic. Jego wąsy więdną, za to mentalna maszyneria się rozgrzewa. Sorkin, masując sobie skronie, gapi się na Fackelmanna niczym krab z akwarium i mówi, że zapewne nie może winić Faxa ani O’Shay, bo sam też zatwierdziłby ten zakład, biorąc pod uwagę cynk o Yale. Kto mógł przewidzieć, że nieokrzesane feminazistki staną okoniem. Mówi coś po gaelicku, czego Fackelmann nie rozumie, ale przypuszcza, że to coś, co źle wróży. Sorkin ściąga sześć banknotów o nominale C i onańską dwudziestkępiątkę z pliku grubości artyleryjskiego pocisku i pcha je przez metalowy blat biurka do Fackelmanna: jego vig z viga. Mówi: A pierdolić to (mówi Sorkin), ten irracjonalny sentymentalizm na punkcie Yale prędzej czy później zemści się na tym szczeniaku Billu z Lat Osiemdziesiątych. Weterani bukmacherstwa są statystycznie filozoficznie usposobieni i cierpliwi. Fackelmann nawet nie próbuje dociekać, dlaczego Sorkin powiedział o Billu z Lat Osiemdziesiątych „ten szczeniak”, skoro są w jednym wieku. Jednak wysokowatowa żarówka zaczyna pomału oświecać spocony łeb Fackelmanna. To znaczy Faxter zaczyna konceptualizować to, co musiało zajść. Jeszcze nic nie powiedział, podkreśla z naciskiem Pamela Hoffman-Jeep. Sorkin przygląda się Fackelmannowi i pyta, czy przytył asymetrycznie po jednej stronie. Lewa pierś Fackelmanna jest wyraźnie większa od prawej, ponieważ pod sportową kurtką tkwi koperta ze 137 1000 i jedną 500, kasa od Billa z Lat Osiemdziesiątych, który uznał, że przegrał. Zupełnie tak, jak Sorkin myśli, że BLO wygrał. Nikły świst w pokoju, który Sorkin bierze za odgłos stacji dysków swojego Infernatrona, jest w istocie świstem błyskawicznego główkowania Fackelmanna. Jego wąsy kołują jak złamany bicz, bo Fackelmann rozpracowuje swój własny arkusz kalkulacyjny: 250 patoli naraz oznacza jakieś 375 błękitnych jak niebo gramów chlorowodorku hydromorfonu[376] albo jakieś 37 500 10-mg rozpuszczalnych tabletek tego gówna, dostępnych u chciwego, ale dyskretnego dilera opiumisty z Chinatown, który diluje wyłącznie syntetycznymi narkotykami w 100-g pakietach – co w sumie przekłada się, zakładając, że Kite’a da się namówić do spakowania DEC 2100 i przeniesienia się w dalekie strony z Fackelmannem, gdzie we dwóch stworzą matrycę dystrybucji ulicznej na jakimś dalekim miejskim rynku, na blisko 1,9-milionowy dochód z handlu ulicznego, która to suma oznacza, że Fackelmann i w mniejszym stopniu młodszy partner Kite mogliby przez resztę swoich dni leżeć do góry brzuchem bez konieczności ogołacania kolejnego apartamentu, fałszowania kolejnego paszportu, łamania kolejnego kciuka. Pod warunkiem, że Fackelmann utrzyma gębę na kłódkę w sprawie konfabulacji O’Shay dotyczącej Yale/Brown//Brown/Yale, wyduka coś o rozcieńczaczu kroplówki wywołującym nagły, lecz przejściowy gigantyzm jednej piersi i czym prędzej wyrwie się stamtąd, by dojechać Rte. 1 do dr. Wo i Wspólników urzędujących w Hung Toy’s Cold Tea Emporium, Chinatown.

Tymczasem Pamelę Hoffman-Jeep zmogły koktajle i przytulne ciepełko i nieodwołalnie straciła przytomność: niewrażliwa na lód i poklepywanie, wzdrygała się synaptycznie i mamrotała do kogoś o imieniu Monty, że on to już na pewno nie jest żadnym dżentelmenem na jej liście. Ale Gately był już w stanie samodzielnie prześledzić dalszą drogę upadku Fackelmanna. Gdy Fackelmann stanął przed Kite’em ze sportową torbą GO BROWN wypełnioną najlepszym hurtowym Dilaudidem od dr. Wo i zaprosił go do wspólnego wyjazdu w bardzo dalekie strony i zorganizowania tam sieci handlowej dla własnego narkotykowego imperium, Kite zachwiał się na nogach ze zgrozy, że Fackelmann najwyraźniej nie wie, że hazardzista Bill z Lat Osiemdziesiątych to nikt inny jak syn Boba z Lat Sześćdziesiątych, czyli osobistego migrenologa Białasa Sorkina, któremu Sorkin ufa i się zwierza, tak jak zwierzać się i ufać można tylko po solidnej dawce dożylnego Cafergotu, więc Sorkin niewątpliwie powiedział doktorowi o wielkiej wygranej jego syna, który postawił na Yale, a Bob z Lat Sześćdziesiątych, który nie jest specjalnie zżyty z synem, ale sprawuje nad nim zdalną rodzicielską kontrolę, wiedział z pewnością, że BLO w rzeczywistości stawiał na Browna, żeby podlizać się dyrektorowi od stożków, więc domyślił się, że doszło do jakiegoś qui pro quo; co więcej (Kite, uświadomiwszy to sobie, nadal pewnie zataczał się ze zgrozy), nawet jeżeli Sorkin jakimś cudem nie dowiedział się od Boba z Lat Sześćdziesiątych o przegranej Billa z Lat Osiemdziesiątych i przekręcie Fackelmanna, to wiadomo, że najnowszy i najbrutalniejszy mięśniak Sorkina, Bobby „C” C, staroświecki amator hery, regularnie kupuje organiczną heroinę birmańską u dr. Wo, więc na pewno dowiedział się o 300+ gramach hurtowego Dilaudidu zakupionych przez Fackelmanna, znanego jako współpracownik C u Sorkina… i tak to Fackelmann, który przychodząc do Kite’a z propozycją, był już w posiadaniu torby Brown-Buster wypełnionej 37 500 10-mg tabletkami Dilaudidu, za to pozbył się Sorkinowych 250 patyków – mając, o czym Gately dowiedział się później, zaledwie 22 tys. kapitału na czarną godzinę – był już trupem: Fackelmann jest Trupem, powiedziałby Kite, zgorszony idiotyzmem Faxa; Kite powiedziałby, że już czuje na odległość, jak Fackelmann się biodegraduje. Jesteś martwy jak kłoda, powiedział pewnie Kite Fackelmannowi, martwiąc się z góry o to, że widziano ich razem w jakimś barze ze striptizem, gdzie Fax zaskoczył Kite’a swoją propozycją. A Gately, obserwując śpiącą P.H.-J., nie tylko wyobrażał sobie, ale w pełni Identyfikował się z Fackelmannem, który usłyszawszy od Kite’a, że śmierdzi trupem i dlaczego, zamiast złapać torbę pełną bluesa, przykleić sobie sztuczną brodę i bezzwłocznie zwiać gdzieś, gdzie nigdy nie słyszano o bostońskim Północnym Wybrzeżu, zrobił to, co uczyniłby każdy narkoman będący w posiadaniu swojej Substancji, usłyszawszy fatalną i grozę budzącą wieść: Fackelmann popędził prosto do ich ogołoconego z luksusów apartamentu i kojącego kominka, klapnął na dupę i bezzwłocznie zapalił kuchenkę, ugotował, podwiązał, wstrzyknął, przycisnął brodę do klaty i tak ją trzymał, przyjmując oszałamiające ilości Dilaudidu, żeby mentalnie zablokować realność faktu, że będzie po nim, jeśli natychmiast nie podejmie jakiejś zdecydowanej akcji zaradczej. Ponieważ, uświadomił sobie Gately, tak wygląda podstawowy sposób narkomana na rozwiązanie dowolnego problemu: zażyć Substancję, która ten problem wyprze. A także prawdopodobnie zajeść lęk, napychając się fistaszkowymi m&m’sami, co by tłumaczyło wszystkie papierki zaściełające podłogę w rogu, z którego Fackelmann się nie ruszał. A więc to dlatego wilgotny i milczący Fackelmann kuca od paru dni w kącie salonu z wejściem do ich sypialni; stąd ewidentna sprzeczność między obłędną ilością Substancji, którą Fackelmann trzyma tuż przy sobie w sportowej torbie, a zaszczutym spojrzeniem osaczonej żaby, zdradzającym człowieka w panicznym lęku, kojarzonym na ogół z Odstawieniem. Odtwarzając bieg zdarzeń i rozmyślając, Gately machinalnie bębnił palcami po nieprzytomnej głowie P.H.-J. i docierało do niego, że więcej niż empatyzuje z Fackelmannową ucieczką w Dilaudid i m&m’sy, a zarazem uświadomił sobie jasno po raz pierwszy, że narkoman jest istotą z gruntu tchórzliwą i żałosną: czymś, co mówiąc najkrócej, się chowa.

Najbardziej seksualnym zadawaniem się Gately’ego z Pamelą Hoffman-Jeep było rozwijanie jej kokonu z koców, wślizgiwanie się w niego i ciasne układanie na łyżeczki, tak żeby jego wielkie ciało szczelnie wypełniło wszystkie jej miękkie wklęsłości, a potem zasypianie z twarzą wtuloną w jej kark. Niepokoiło Gately’ego, że potrafi empatyzować z Fackelmannem, gdy ten pragnie schować się i wymazać problem, lecz w retrospektywie pamięci jeszcze bardziej niepokoi go to, że nie potrafił uleżeć spokojnie koło nieprzytomnej dziewczyny dłużej niż kilka minut, zanim poczuł znajome pragnienie, które eliminuje wszelki niepokój, i że tamtej nocy rozwinął kokon pościeli i zerwał się tak automatycznie w służbie owego pragnienia. A najgorsze, że wyszedł z sypialni w samych dżinsach z paskiem do półmrocznego salonu, w którym wilgotny i usmarowany wokół ust Fackelmann kucał w kącie przy kopczyku 10-mg Dilaudidów, miseczce do mieszania z wodą destylowaną, woreczku ze sprzętem i kuchence turystycznej, i że tak automatycznie podszedł do Fackelmanna pod pretekstem – pod pretekstem, co najgorsze, także dla siebie – pod pretekstem, że chce sprawdzić stan biednego starego Fackelmanna, namówić go być może do podjęcia jakiejś akcji, niechby się pokajał przed Sorkinem albo uciekł gdzie pieprz rośnie, byle nie chować się tu w kącie z pustką w głowie, brodą na piersi i coraz dłuższym stalaktytem czekoladowej śliny ściekającym z dolnej wargi. Ponieważ wiedział, że pierwszą rzeczą, którą Fackelmann zrobi, gdy Gately zostawi P.H.-J. i wkroczy do ogołoconego salonu, będzie pogrzebanie w goreteksowym woreczku ze sprzętem, wyłowienie stamtąd nowiutkiej strzykawki w fabrycznym opakowaniu i zaproszenie Gately’ego, by zszedł do parteru i pojednał się z planetą. Tj. poczęstował się Dilaudidem z kopczyka, dla towarzystwa Fackelmannowi. Co też Gately, ku swojemu zawstydzeniu, uczynił i w ogóle nie było mowy o Fackelmannowej drodze do upadku ani o potrzebie działania, gdyż skupili się na sennym szumie bluesa, który wymazywał wszystko, a tymczasem Pamela Hoffman-Jeep leżała opatulona w drugim pokoju, śniąc o złotowłosych dziewicach i wieżach – Gately, dobrze to pamięta, pozwolił, by Fackelmann przyszykował im solidne szpryce, i wmówił sobie, że robi to, żeby dotrzymać towarzystwa Fackelmannowi, że to coś jak siedzenie przy chorym przyjacielu, i (co najgorsze) uwierzył, że to prawda.

Krótkie antrakty gorączkowych snów przetykają wspomnienia i jawę. Gately śni, że jedzie na północ autobusem tego samego koloru co spaliny, mijając wciąż te same wypatroszone chaty i bezmiar wzbierającego morza; płacze. Sen trwa i trwa, bez rozwiązania i dotarcia do celu, a on płacze i poci się, leżąc w łóżku, przykuty do łóżka. Gately wraca gwałtownie do przytomności, czując mały szorstki języczek na czole – podobny do niezdecydowanego języczka Nimitza, kociaka żandarma, gdy żandarm jeszcze miał kotka, przed tajemniczym zniknięciem zwierzaka i kilkudniowym zatkaniem się kuchennego młynka do usuwania odpadów, kiedy żandarm siedział skacowany nad swoim notesem przy kuchennym stole, obejmując blond głowę rękami, tak po prostu siedział przez kilka dni, a Mamuś Gately’ego chodziła blada jak nieszczęście i przez wiele dni nie zbliżała się do zlewu, a gdy Gately ją spytał, co się stało z młynkiem do odpadów i gdzie jest Nimitz, wybiegła do łazienki. Kiedy jednak Gately rozkleja powieki, języczek w żadnym razie nie jest Nimitzowy. Widmo wróciło: siedzi przy łóżku ubrane jak przedtem, o rozmytych konturach w ocienionym kapeluszem świetle z korytarza, tyle że tym razem jest z nim drugie, młodsze, znacznie sprawniejsze fizycznie widmo w pedalskich szortach kolarskich i amerykańskim podkoszulku bez rękawów, które przechyla się przez barierkę łóżka i… kurwa mać, liże Gately’ego po czole szorstkim języczkiem, a gdy Gately odruchowo wali je w ryj – nie było dotąd faceta, który by dotknął D.W. Gately’ego językiem i przeżył – zdąża zauważyć, że oddech widma pozbawiony jest ciepła i zapachu, zanim obydwa widma znikają i rozszczepiony niebieski piorun bólu wywołanego zadanym ciosem rzuca go z powrotem na przegrzaną poduszkę, z wygiętym w łuk kręgosłupem i zdławionym przez rurę krzykiem, a oczy uciekają mu do góry, w gołębie światło tego, co jest nie całkiem snem.

Gorączka bardzo mu podskoczyła, a drobne strzępy snów nabrały rozczłonkowanego, kubistycznego charakteru, który kojarzy mu się we wspomnieniach z dziecięcą grypą. Śni mu się, że patrzy w lustro i nie widzi nic, usiłuje przetrzeć lustro rękawem. W jednym śnie występuje tylko kolor niebieski, przesadnie intensywny, jak błękit basenu. Nieprzyjemny zapach co chwila podchodzi mu do gardła. Gately jest w torbie i niesie torbę. Odwiedzający wchodzą i wychodzą, ale nikt nie jest Francisem Furiatem ani Joelle van D. Śni mu się, że w pokoju są ludzie, ale on nie jest żadnym z nich. Śni mu się, że jest na cmentarzu z bardzo smutnym chłopakiem i razem wykopują głowę jakiegoś nieboszczyka, i jest to głowa wielkiej wagi na skalę kontynentalną, i Gately kopie najlepiej, ale jest wściekle głodny, nieludzko głodny i wyżera korporacyjne przekąski z gigantycznej torby, wygarniając je obiema rękami, żeby móc kopać jeszcze lepiej, a tu robi się coraz później i smutny chłopak próbuje krzyknąć na Gately’ego, że w tej głowie jest zagrzebana jakaś bardzo ważna rzecz i aby zapobiec kontynentalnej katastrofie, trzeba zacząć kopać, zanim będzie za późno, ale chociaż porusza ustami, nie wydaje żadnych dźwięków, i pojawia się Joelle van D. ze skrzydłami i bez bielizny, i pyta ich, czy go znali, tego trupa od głowy, i Gately zaczyna mówić, że go znał, chociaż w głębi duszy panikuje, bo nie ma pojęcia, o kim mowa, a tymczasem ten smutny podnosi coś potwornego za włosy i robi minę kogoś, kto w panice krzyczy: Za późno.

Wyszła ze Szpitala św. E. i skręciła w prawo, żeby szybko wrócić do Ennet, ale groteskowo wielka kobieta, której przez rajstopy sterczało owłosienie, z twarzą i głową cztery razy większą niż u największej kobiety, jaką Joelle kiedykolwiek widziała, złapała ją za rękę nad łokciem i powiedziała, że bardzo jej przykro, że to właśnie ona przekazuje tę wiadomość, ale Joelle, chociaż sama o tym nie wie, jest w skrajnym niebezpieczeństwie.

Zlustrowanie kobiety od stóp do głów zajęło Joelle dłuższą chwilę.

– To ma być wiadomość?

I tak oto poranek po tamtej nocy zastał Gately’ego z Fackelmannem wciąż w kątku Fackelmanna, z paskami zaciśniętymi na ramionach, z rękami i nosami czerwonymi od drapania, szprycujących się non stop z wielkim powodzeniem: gotowali, wstrzykiwali i jedli m&m’sy, gdy tylko udało im się ręką trafić do ust, poruszali się jak głęboko pod wodą, głowy chwiały im się na zwiotczałych karkach, sufit w pustym pokoju był błękitny jak niebo i wybrzuszony, a pod sufitem, wysoko na ścianie po ich prawej stronie, wypasiony wizor TP wyświetlał w kółko w zwolnionym tempie ulubiony horror Fackelmanna składający się z serii ujęć płomieni z mosiężnych zapalniczek, kuchennych zapałek, palników pieców, świeczek urodzinowych, świec wotywnych, gromnic, ścinków kory brzozowej, palników Bunsena etc., który Fackelmann dostał od Kite’a, który tuż przed świtem wyszedł z pokoju wystrojony i odmówił wspólnego ćpania, pokasływał nerwowo i oznajmił, że musi wyjechać na kilka dni lub dłużej w związku z „absolutnie kluczowymi” i nie do przegapienia targami software’u w innej dzielnicy, nie wiedząc, że Gately już wie, że on wie, że Fackelmann jest już martwy, przy czym próbował wyjechać, dyskretnie zabierając cały posiadany hardware, nawet kable do nieprzenośnego DEC-a. Jakiś czas później, gdy poranne światło nabrało intensywnej żółci, sprawiając, że Gately i Fackelmann zaklęli w żywy kamień, że zasłony zostały zdjęte i zastawione, ale dalej gotowali i szprycowali się w najlepsze, gdzieś tak o godz. 8:30 Pamela Hoffman-Jeep wstała, wyrzygała się raz-dwa i zaczęła nakładać podkład na twarz, szykując się do codziennej pracy. Robiąc makijaż, zawołała Gately’ego per „Kotku” i „Mój Błędny Rycerzu” i spytała go, czy popełniła wczorajszej nocy coś, z czego dzisiaj musiałaby się przed kimś tłumaczyć – była to swoista poranna rutyna w ich związku – po czym nałożyła róż na policzki i wypiła swoje standardowe śniadanie na kaca[377], obserwując Gately’ego i Fackelmanna, którym brody poruszały się w górę i w dół z nieco różną podwodną szybkością. Zapach jej perfum i miętówek przetrwał w ogołoconym pokoju jeszcze długo po pożegnalnym Ciao Bello. Kiedy poranne słońce wspięło się wyżej i stało się nieznośne, Gately z Fackelmannem, zamiast przybić koc albo coś nad oknem, zdecydowali się zwalczyć realność rażącego oczy światła za pomocą zwiększonych dawek bluesa, flirtując z przedawkowaniem. W niesamowitym tempie opędzlowali Fackelmannowy kopczyk Dilaudidu. Fackelmann był z natury wyznawcą metody raz-a-dobrze. Gately wolał brać po trochu, ale regularnie. Rzadko wpadał w klasyczny ciąg, który oznaczał zaszycie się w jednym miejscu z wielkim zapasem i szprycowanie się co chwila przez długi okres unieruchomienia. Ale kiedy już zaczął ciąg, mogli go przypiąć do rakiety balistycznej, tyle mniej więcej miał samokontroli. Fackelmann czerpał z kopczyka 10-mg bluesa, jakby nie było jutra. Ilekroć Gately zagadnął go, skąd wziął tyle Substancji – próbując niejako zachęcić Fackelmanna do skonfrontowania się z rzeczywistością problemu przez jego opisanie – Fackelmann zbywał go cichym „To wierutne kłamstwo”. Było to właściwie wszystko, co Fackelmann mówił, gdy był naćpany, nawet w odpowiedzi na pytania. Należy wyobrazić sobie wymiany werbalne w cugu jako dialogi niezmiernie powolne, dziwnie rozwlekłe, jakby czas był miodem:

– Niezły, kurwa, zapasik udało ci się gdzieś trafić, Fa…

– To wierutne kłamstwo.

– Człowieku. Człowieku. Mam tylko nadzieję, że Gwendine albo C odebrali dzisiaj ten telefon, człowieku. A nie Białas. Lepiej będzie stąd dzisiaj nie wychodzić, nie wyda…

– To wierutne kłamstwo.

– Na pewno, Fax.

– To wierutne kłamstwo.

– Fax. Faksiu. Książę Faksula.

– Wierutne kłamstwo.

Po jakimś czasie przez tę rozwlekłość taki dialog brzmiał jak skecz. Gately dźwigał swój wielki łeb i wygłaszał twierdzenia niepodważalne: kulistość planety, trójwymiarowość fenomenalnego świata, czerń wszystkich czarnych psów…

– To wierutne kłamstwo.

Wydawało im się to coraz śmieszniejsze. Po każdej wymianie tego rodzaju kwestii zaśmiewali się do rozpuku. Każdy śmiech na pojedynczym wydechu zdawał się trwać kilka minut. Sufit i światło w oknie się oddalały. Fackelmann zlał się w spodnie; to było jeszcze śmieszniejsze. Obserwowali rozlewającą się po parkiecie kałużę moczu, która zmieniała kształt, wyrastały jej zakrzywione łapki, które badały piękną dębową podłogę. Wzniesienia i doliny, cienkie szwy. Nastawał wieczór, a potem znowu wczesny świt. Miriady małych płomieni na ekranie odbijały się w coraz szerszej kałuży, tak że niebawem Gately mógł oglądać film bez podnoszenia głowy.

Kiedy zadzwonił telefon, był to po prostu fakt. Dzwonek był elementem środowiska, a nie sygnałem. To, że dzwoni, stawało się coraz bardziej abstrakcyjne. Cokolwiek mógł oznaczać dzwoniący telefon, całkowicie gubiło się w samym fakcie dzwonienia. Gately zwrócił na to uwagę Fackelmanna. Fackelmann gwałtownie zaprzeczył.

W pewnym momencie Gately spróbował wstać i podłoga bezczelnie na niego napadła, wtedy i on zlał się w spodnie.

Telefon dzwonił i dzwonił.

Nagle zainteresowali się turlaniem fistaszkowych m&m’sów w różnych kolorach do kałuż moczu i obserwowaniem, jak barwnik się spłukuje, pozostawiając wampirycznie białą kulkę m&m’sa w nimbie jaskrawej farby.

W luksusowym apartamencie rozległ się brzęczyk domofonu zamontowanego przy skomplikowanych szklanych drzwiach na dole i fakt ten całkowicie ich pochłonął. Brzęczało i brzęczało. Przedyskutowali kwestię, czy warto życzyć sobie, żeby przestało brzęczeć, tak jak dyskutuje się o tym, czy warto życzyć sobie, żeby przestało padać.

Ten ciąg był istnym pociskiem międzykontynentalnym ciągów. Substancja zdawała się niewyczerpana; Góra Dilaudidu zmieniała kształt, ale właściwie nie malała, tak na ich oko. Po raz pierwszy i jedyny w życiu Gately przyjął dożylnie narkotyk tyle razy w jedną rękę, że skończyła mu się żyła i musiał przerzucić się na drugą rękę. Fackelmann nie miał już dość skoordynowanych ruchów, żeby mu pomóc zaciągnąć pasek i zrobić zastrzyk. Fackelmann w dalszym ciągu ślinił się czekoladową nitką, która sięgała już prawie podłogi. Kwasowość ich moczu niszczyła lakier dębowego parkietu w sposób zauważalny. Kałuży powyrastały liczne ramiona, niczym hinduskiemu bóstwu. Gately nie umiał właściwie powiedzieć, czy uryna dotarła dopiero do ich stóp, czy już w niej siedzą. Fackelmann sprawdzał, jak blisko do powierzchni ich zmieszanych sików potrafi spuścić nitkę śliny, zanim ją wessał z powrotem. Ta mała gra miała w sobie upajającą aurę niebezpieczeństwa. Olśniewająca myśl, że większość ludzi lubi bawić się niebezpiecznie, ale nie lubi niebezpieczeństwa w realnym życiu, poraziła Gately’ego niczym epifania. Mnóstwo czasu zajęła mu próba wyartykułowania tej myśli Fackelmannowi, tak żeby Fackelmann mógł dać jej imprimatur zaprzeczenia.

W końcu brzęczenie ustało.

Fraza „Więcej tatuaży niż zębów” również chodziła Gately’emu po chwiejącej się głowie, chociaż nie miał pojęcia, skąd ta fraza pochodzi i kogo dotyczy. Jeszcze nie siedział w Billerica Minimum; był na zwolnieniu z aresztu za kaucją wniesioną przez Białasa Sorkina.

Smak m&m’sów nie zdołał zabić słodkawego medycznego posmaku hydromorfonu w ustach Gately’ego, który obserwował drżącą niebieską koronę starego palnika odbitą w połyskliwej urynie.

W rdzawym okresie zachodzącego słońca Fackelmann dostał małych konwulsji i wypróżnił się w spodnie, a Gately’emu zabrakło koordynacji ruchów na to, by podejść do Fackelmanna podczas ataku, pomóc mu i zwyczajnie przy nim pobyć. Miał koszmarne uczucie, że powinien zrobić coś bardzo ważnego, ale zapomniał co. Dziesięciomiligramowe zastrzyki Blue Bayou coraz krócej utrzymywały w nim to uczucie. Nigdy nie słyszał, żeby ktoś miał konwulsje z przedawkowania, a Fackelmann jak dotąd utwierdzał go w tym mniemaniu.

Słońce za wielkimi oknami zdawało się opuszczać i wznosić jak jojo.

Skończyła im się woda destylowana, którą Fackelmann miał w miseczce, więc Fackelmann wziął wacik, nasączył go zabarwioną od cukierków uryną z podłogi i podgrzał bluesa z uryną. Gately odniósł wrażenie, że to go brzydzi. Ale nie było mowy o wyprawie do wypatroszonej kuchni po butelkę wody destylowanej. Gately podwiązywał sobie teraz prawe ramię zębami, bo lewa ręka była do niczego.

Fackelmann strasznie śmierdział.

Gately zdrzemnął się i przyśniło mu się, że jedzie autobusem linii Beverly–Needham, który po bokach karoserii miał napis PARAGON BUS LINES: THE GRAY LINE. Przeszło cztery lata później w Szpitalu św. E. uświadamia sobie, że to ten sam autobus co we śnie, który nie chciał się skończyć i do niczego nie prowadził, jednak ma przykre podejrzenie, że odkryty związek między tymi dwoma autobusami jest sam w sobie snem albo ujawnia się we śnie, i w tej samej chwili jego gorączka osiąga nowe wyżyny, a linia na monitorze serca tak śmiesznie podryguje, tworząc ząbkowanie na pierwszym i trzecim węźle, co wywołuje pulsowanie pomarańczowej lampki nad dyżurką pielęgniarek w dalszej części korytarza.

Gdy domofon odezwał się ponownie, oglądali późną nocą film o płomieniach. Tym razem dobiegł ich z domofonu głos nieszczęsnej Pameli Hoffman-Jeep. Przycisk do otwierania skomplikowanych drzwi na dole znajdował się w drugim końcu mieszkania, przy drzwiach apartamentu. Sufit wydymał się i spłaszczał. Fackelmann ułożył palce dłoni w szpony i oglądał je badawczo w blasku ekranowych płomieni. Góra Dilaudidu miała głęboką jaskinię w jednym zboczu; istniała możliwość osunięcia się katastrofalnej lawiny w Jezioro Uryny. Po głosie sądząc, P.H.-J. była pijana jak bela. Mówiła, żeby ją wpuścili. Mówiła, że wie, że oni tam są. Kilkakrotnie użyła czasownika „imprezować”. Fackelmann szeptał, że to kłamstwo. Gately pamięta, że musiał dźgnąć się palcem w pęcherz, żeby poczuć, czy powinien skorzystać z łazienki. Do nogi w mokrych dżinsach przylegał jego mały i lodowato zimny Oddziałowy. Smród amoniaku, dyszący sufit i przepity kobiecy głos z daleka… Gately sięgnął po ciemku do szczebli kojca, zacisnął na nich pulchne piąstki, dźwignął się na nogi. Podniesienie się odczuł jako opuszczenie się podłogi. Zachwiał się jak osesek. Podłoga apartamentu wahnęła się pod nim w prawo, w lewo i okrążyła go, szukając odsłoniętego miejsca do ataku. W luksusowych oknach wisiało rozgwieżdżone niebo. Fackelmann ożywił szpony, zamieniając je w pająka, któremu pozwolił leźć po swojej klatce piersiowej. Blask gwiazd był rozmazany; samych gwiazd nie było wyraźnie widać. Wszystko, co nie znajdowało się na linii ognia odtwarzacza kartridżów, spowijała ciemność godna wnętrza kieszeni. Domofon brzęczał gniewnie, a głos brzmiał żałośnie. Gately wystawił stopę w kierunku domofonu. Usłyszał, jak Fackelmann mówi do pająka ze szponów dłoni, że oto jest świadkiem narodzin imperium. Potem Gately opuścił stopę i nie natrafił na nic. Podłoga zrobiła unik i skoczyła na niego. Mignął mu w oczach wybrzuszony sufit, a zaraz potem podłoga palnęła go w skroń. Zadzwoniło mu w uszach. Od natarcia podłogi na niego zatrząsł się cały pokój. Pudełko laminatów zachwiało się i spadło, siejąc przezroczyste plastikowe osłonki po całej mokrej podłodze. Wizor spadł ze ściany i rzucał rdzawe płomienie na sufit. Podłoga napierała na Gately’ego, cisnęła niemiłosiernie, a on szarzał ze ściśniętą twarzą zwróconą ku Fackelmannowi i oknom, Fackelmann zaś trzymał pająka w powietrzu, żeby Gately mógł go sobie obejrzeć.

– O, Chryste Panie.

– Wystąpiłam w dwóch scenach. Co więcej tam jest, nie wiem. W pierwszej scenie przechodzę przez obrotowe drzwi. Takie, wiesz, całe ze szkła, obracające się w kółko, i kiedy ja w nie wchodzę, wychodzi ktoś, kogo znam, ale chyba od dawna nie widziałam, bo zamiast go rozpoznać, patrzę w szoku, a ta osoba na mój widok reaguje równie zszokowanym spojrzeniem; zdaje się, że w przeszłości byliśmy ze sobą bardzo blisko, ale nie widzieliśmy się strasznie długo, a to spotkanie jest kompletnie przypadkowe. I zamiast wyjść z tych drzwi, chodzę w nich w kółko za tą wychodzącą osobą, która robi to samo, idąc za mną, i tak krążymy w tych drzwiach przez kilka obrotów.

– Pyt.

– Aktor był mężczyzną. Nie należał do regularnej obsady Jima. Ale postać, którą widzę w drzwiach, jest hermafrodytyczna.

– Pyt.

– Androgeniczna. Nie było oczywiste, że ma być postacią męską. Przypuszczam, że potrafisz się z nią Utożsamić. Ta druga osoba miała kamerę przykręconą do wózka dziecięcego albo wiklinowej kołyski. Ja miałam na sobie niesamowitą suknię do ziemi z jakiegoś powłóczystego materiału i nachyliłam się nad kamerą w kołysce, i po prostu przeprosiłam.

– Pyt.

– Przeprosiłam. Moja kwestia składała się z różnych wyrazów skruchy. „Przepraszam bardzo. Najmocniej przepraszam. Bardzo, bardzo przepraszam. Proszę mi wierzyć, że jest mi bardzo, bardzo, bardzo przykro”. I tak przez dłuższy czas. Wątpię, czy wykorzystał całość, szczerze wątpię, czy wykorzystał całość, ale było przynajmniej dwadzieścia minut permutacji „Przepraszam”.

– Pyt.

– Niezupełnie. Niezupełnie zawoalowana.

– Pyt.

– Punkt widzenia umieszczony był w kołysce, tak. Obraz widziany z kołyski. Kamera była wyposażona w automatycznie chwiejną soczewkę, tak jakoś, zdaje mi się, nazwał ją Jim. Za nasadką kamery umieszczona była kula w zagłębieniu, która wprawiała soczewkę w lekkie kołysanie. Pamiętam, że to tak dziwnie, cicho furkotało.

– Pyt.

– Nakładka to ta lufa, w której ułożone są elementy soczewki. Soczewka zamontowana w kołysce miała o wiele dalszy zasięg niż soczewka konwencjonalna, chociaż była mniejsza od soczewki katadioptrycznej. Przypominała bardziej czułek oczny albo noktowizor. Długa, cienka i wystająca, z tym lekkim kołysaniem. Nie znam się za bardzo na soczewkach, moja wiedza ogranicza się do podstawowych pojęć, jak długość i szybkość. Soczewki to był mocny punkt Jima. I nic dziwnego. Zawsze miał ich pełną skrzynkę. Większą uwagę zwracał na soczewki i światła niż na samą kamerę. Jego drugi syn nosił je w specjalnej skrzynce. Leith był od kamer, syn od soczewek. Soczewki, mawiał Jim, to będzie jego wkład w cały ten interes. Filmowania. Sam je budował.

– Pyt.

– No cóż, nigdy się nimi nie zajmowałam. Ale wiem, że ich widzenie jest dziwne i chwiejne. Zdaje się, że im młodszy noworodek, tym większa ta chwiejność. Plus, zdaje mi się, mleczne rozmazanie. Oczopląs noworodkowy. Nie wiem, gdzie usłyszałam ten termin. Nie pamiętam. Może od Jima. Mogło to dotyczyć tamtego syna. Z tego, co osobiście wiem o niemowlętach, mogło chodzić o soczewkę astygmatyczną. Nie ma chyba większej wątpliwości, że ta soczewka miała odtwarzać pole widzenia noworodka. Czuło się, że to robi całą scenę. Moja twarz była nieważna. Nie można było odnieść wrażenia, że ma zostać uchwycona realistycznie przez tę soczewkę.

– Pyt.

– Nigdy tego nie widziałam. Nie mam pojęcia.

– Pyt.

– Pochowano je wraz z nim. Kopie Matki wszystkiego, co nie trafiło do dystrybucji. Tak przynajmniej zarządził w testamencie.

– Pyt.

– To nie miało nic wspólnego z samobójstwem. Mniej niż nic.

– Pyt.

– Nie, nigdy nie widziałam jego pierdolonego testamentu. Mówił mi. Mówił mi różne rzeczy.

Przestał chodzić stale pijany. To go zabiło. Nie wytrzymywał, ale dał słowo.

– Pyt.

– Nawet nie wiem, czy miał skończoną kopię Matkę. To pan powiedział. W moich scenach nie było niczego nieznośnego ani zniewalającego. Nie miały nic wspólnego z tymi plotkami o rzekomej doskonałości. To są akademickie plotki. On mówił o zrobieniu czegoś, cytuję, zbyt doskonałego. Ale mówił to żartem. Był na bakier z przemysłem rozrywkowym, krytykowano go za nierozrywkowość i statyczność. Sam o swoim Dziele mówił „rozrywka”. Zawsze ironicznie. Nawet w żartach nigdy nie wspomniał o jakiejś antywersji czy antidotum, na miłość boską. Nigdy nie posunąłby się tak daleko. Żart.

– …

– Gdy mówił o tym filmie jako, cytuję, rozrywce doskonałej, zabójczo wciągającej, to przecież zawsze ironicznie, droczył się ze mną. Ja ciągle powtarzałam, że woal zasłania moją zabójczą doskonałość, że jestem zbyt piękna, by ludzie mogli znieść mój widok. To był taki żart, który zaczerpnęłam z jednego z jego filmów, tego o Meduzie i Odalisce. Mówiłam, że nawet w ZONO ukryłam się przez przekorę. Więc Jim o nieudanym filmie opowiadał mi, że jest zbyt doskonały do rozpowszechniania, że paraliżowałby widzów. Było dla mnie jasne, że to jest ironiczny żart. Dla mnie.

– Pyt.

– Jim miał cierpkie poczucie humoru.

– Pyt.

– Jeżeli została nakręcona i nikt jej nie widział, tej kopii Matki, to leży w grobie razem z nim. Pogrzebana. To tylko mój domysł. Ale możemy się założyć.

– …

– Nazwijmy to zakładem naukowym.

– Pyt.

– …

– Pyt, Pyt, Pyt.

– To jest ta część żartu, której on znać nie mógł. Miejsce, gdzie został pogrzebany, jest teraz samo pogrzebane. Znajduje się w waszej strefie anulacji. To nie jest nawet wasze terytorium. A jak chcesz puenty: on uznałby, że to świetny żart, tak sądzę. O kurde, tak, wyśmienity.

Dość niesamowitym zbiegiem okoliczności na górze w naszym pokoju Kyle Dempsy Coyle i Mario też oglądali jeden ze starych filmów Jegomościa. Mario włożył spodnie i posługiwał się swoim specjalnym narzędziem do zaciągania zamka błyskawicznego i zapinania guzików. Coyle wyglądał na dziwnie straumatyzowanego. Siedział na skraju mojego łóżka, miał wielkie oczy i drżał lekko na całym ciele jak kropla wisząca na końcu pipetki. Mario przywitał mnie po imieniu. Śnieg za oknem wciąż wirował i kołował. Pozycji słońca nie sposób było ocenić. Słupki siatek były już zasypane prawie po ramki na karty punktowe. Wiatr piętrzył śnieg w zaspy we wszystkich kątach prostych budynków Akademii, a potem rzeźbił te zaspy w niezwykłe kształty. Cały widok za oknem nacechowany był szarą ziarnistością kiepskiego zdjęcia. Niebo wyglądało na chore. Mario posługiwał się swoim narzędziem z wielką cierpliwością. Często dopiero za którymś razem udawało mu się zahaczyć szczęki narzędzia za języczek suwaka. Coyle, który wciąż miał założony ochraniacz jamy ustnej na bezdech, gapił się w nasz mały pokojowy wizor. Leciał kartridż Jegomościa Wspólnik!, krótki melodramat z Cosgrove’em Wattem i pewnym chłopcem, którego ani przedtem, ani potem nie widziano.

– Wcześnie się obudziłeś – powiedział Mario, uśmiechając się znad rozporka. Jego łóżko było wzorowo posłane.

Uśmiechnąłem się.

– Jak się okazuje, nie byłem jedyny.

– Wyglądasz smutno.

Uniosłem szklankę NASA w stronę Coyle’a.

– Niespodziewana przyjemność, K.D.C.

– Ftajf kudwa mathakra – powiedział Coyle.

Odstawiłem szklankę ze szczoteczką do zębów na komodę i poprawiłem leżącą tam serwetkę. Wyciągnąłem trochę ciuchów i zacząłem je sortować na węch, dzieląc na zdatne i niezdatne do noszenia.

– Kyle mówi, że Jim Troeltsch zdarł część twarzy Ortha podczas próby oderwania jej od okna, do którego się przykleiła – powiedział Mario. – A potem Jim Troeltsch i pan Kenkle próbowali pozalepiać te zdarte miejsca papierem toaletowym, tak jak Pal Paul zalepia rankę kawałkami kleeneksa, kiedy się zatnie przy goleniu, ale twarz Ortha była w znacznie gorszym stanie niż po goleniu, musieli zużyć całą rolkę i teraz Ortho ma całą twarz w papierze toaletowym, i ten papier przysechł, i Ortho nie może go ściągnąć, a na śniadaniu pan deLint wydarł się na Ortha, że pozwolił sobie obłożyć twarz papierem klozetowym, a Ortho uciekł do swojego i Kyle’a pokoju i zamknął drzwi na klucz, a Kyle nie ma swojego klucza od tamtego wypadku z wirem.

Pomogłem Mariowi włożyć kamizelkę z zamkiem policyjnym i porządnie, mocno pozapinałem rzepy. Mario ma tak kruchą klatkę piersiową, że czułem drżenie jego bijącego serca nawet przez kamizelkę i bluzę od dresu.

Coyle wyjął z ust ochraniacz. Kiedy go wyjmował, pomiędzy ustami a ochraniaczem rozciągnęły się nitki białej nocnej wydzieliny. Spojrzał na Maria.

– Powiedz mu to najgorsze.

Obserwowałem Coyle’a bardzo uważnie, bo byłem ciekaw, co zrobi z obrzydliwym ochraniaczem jamy ustnej, który trzymał w palcach.

– Hej, Hal, masz wiadomości na automatycznej sekretarce i Mike Pemulis tu był i pytał się, czy już wstałeś.

– Nie powiedziałeś mu jeszcze najgorszego – przypomniał Coyle.

– Niech ci nawet nie przyjdzie do głowy położyć to świństwo w pobliżu mojego łóżka, Kyle. Proszę.

– Trzymam go z dala od wszystkiego, nie martw się.

Mario posłużył się swoim narzędziem do zapięcia długiego łukowatego zamka błyskawicznego plecaka.

– Kyle mówił, że znów jest problem z upławami…

– Tak słyszałem.

– …i Kyle mówi, że obudził się, a Ortha nie było i łóżka Ortha też nie było, więc zapalił światło…

Coyle gestykulował ochraniaczem:

– I biada, o, biada, przez wielkie, kurwa, B.

– …tak, i o, biada – powiedział Mario. – Łóżko Ortha wisi pod sufitem ich pokoju. Rama została jakimś cudem uniesiona i przyśrubowana do sufitu pod osłoną nocy, a Kyle ani tego nie słyszał, ani się nie obudził.

– Aż do upławu, znaczy – powiedziałem.

– No właśnie – potwierdził Coyle. – Blaszane puszki i oskarżenia, że przestawiam jego rzeczy, to jedno. Idę do Bocznej Alice, niech mnie przeniesie tak jak Troeltscha. To była ta słomka, która złamała grzbiet wielbłądowi.

Mario kontynuował:

– I jego łóżko dalej wisi na suficie, a jak spadnie, to przebije podłogę i zleci do pokoju Grahama i Petropolisa.

– On tam teraz siedzi zmumifikowany papierem klozetowym i dąsa się pod tym wiszącym łóżkiem, a drzwi są zamknięte na klucz, tak że nie mogę nawet wziąć przyborów do czyszczenia ochraniacza jamy ustnej na bezdech – powiedział Coyle.

O tym, że Troeltsch zamienił się na pokoje z Trevorem Axfordem, nic nie słyszałem. Gigantyczny klin śniegu ześlizgnął się po stromiźnie dachu nad naszym oknem, spadł, omijając szybę, i runął na ziemię z głuchym tąpnięciem. Z jakiegoś powodu to, że coś tak ważnego jak zamiana pokoi w środku semestru nastąpiło bez mojej wiedzy, napełniło mnie lękiem. Doznałem kilku przebłysków możliwości odnowienia się ataku paniki.

Na nocnym stoliku Maria stała tuba z maścią na oparzenia, nierówno wyciśnięta. Mario obserwował moją twarz.

– Czy smucisz się, że nie zagrasz, jeżeli odwołają lot graczom z Quebecu?

– A wisienką na torcie tej całej nocy było to, że przykleił się gębą do okna – dokończył z niesmakiem Coyle.

– Przymarzł – poprawiłem go.

– No to jeszcze posłuchaj wyjaśnienia Stice’a.

– Niech zgadnę – powiedziałem.

– W sprawie latającego łóżka.

Mario spojrzał na Coyle’a.

– Powiedziałeś, że było przyśrubowane.

– Powiedziałem prawdopodobnie przyśrubowane, tak mówiłem. Powiedziałem, że jedynym racjonalnym wytłumaczeniem są śruby.

– Niech zgadnę – powtórzyłem.

– Niech zgadnie – powiedział Mario do Coyle’a.

– Ciemny twierdzi, że to duchy. – Coyle wstał i zbliżył się do nas. Jego oczy nie były na jednakowym poziomie. – Kazał mi przysiąc dyskrecję, ale to było przed tym łóżkiem na suficie: on uważa, że został jakoś tam wyselekcjonowany albo wybrany do straszenia lub opętania przez dobroczynnego czy opiekuńczego ducha, który zamieszkuje i/lub przejawia się w zwyczajnych obiektach fizycznych, ponieważ chce nauczyć Ciemnego szacunku do zwykłych przedmiotów, których nie wolno nie doceniać, co pomoże mu podnieść poziom gry do stopnia nadprzyrodzonego, udoskonalić grę.

Jedno oko miał ciut niżej niż drugie i osadzone pod innym kątem.

– Albo zaszkodzić cudzej grze – powiedziałem.

– Stice buksuje mentalnie – orzekł Coyle, wciąż zbliżając się do nas. Uważałem, żeby pozostać poza zasięgiem jego porannego oddechu. – Ciągle wpatruje się w przedmioty, aż mu żyły na skroniach nabrzmiewają, usiłuje oddziaływać na nie swoją wolą. Założył się ze mną o dwadzieścia groszków, że stanie na krześle od biurka i spowoduje, że krzesło się uniesie, a potem nie pozwolił mi unieważnić zakładu, kiedy zrobiło mi się wstyd za niego, że stoi tak przez pół godziny i natęża skronie.

Miałem też oko na ten jego ochraniacz do ust.

– Słyszeliście, chłopaki, o wyrobie kiełbasopodobnym i świeżo wyciskanym soku na śniadanie?

Mario ponownie spytał, czy jestem smutny.

– Byłem na śniadaniu – powiedział Coyle. – Gęba Stice’a wszystkim odbierała apetyt. Potem deLint zaczął się na niego wydzierać. – Patrzył na mnie jakoś dziwnie. – Nie widzę, co w tym śmiesznego, człowieku.

Mario padł plecami na łóżko i z dobrze wyćwiczoną łatwością wślizgnął się w szelki plecaka.

Coyle mówił:

– Nie wiem, czy mam pójść do Schtitta, czy do Rusk, czy co. Może do Bocznej Alice. A co, jeśli gdzieś go wywiozą i to będzie moja wina?

– Jednak nie da się zaprzeczyć, że Ciemny poprawił grę tej jesieni.

– Wiesz, Hal, że ta maszyna robi też maszynowy masaż – powiedział Mario, gdy wziąłem go za ręce i ostrożnie podciągnąłem do pionu.

– A jeśli poprawił grę przez to mentalne buksowanie? – Coyle się zamyślił. – Czy to się nadal liczy jako buksowanie?

Cosgrove Watt był jednym z niewielu zawodowych aktorów, których kiedykolwiek zatrudnił Jegomość. Jegomość najchętniej korzystał z naturszczyków: chciał, żeby po prostu odczytywali swoje kwestie drewnianym amatorskim głosem, z prompterów, które Mario lub Disney Leith trzymali mocno z boku w stosunku do punktu, w który dany aktor miał patrzeć. Aż do ostatniej fazy swojej kariery Jegomość trzymał się twierdzenia, że drewniana sztywność nieprofesjonalistów pomaga odrzeć film ze zgubnej iluzji realizmu i przypomnieć widzowi, że w rzeczywistości ogląda grających aktorów, a nie zachowujących się ludzi. Podobnie jak paryski Francuz Bresson, którego tak podziwiał, Jegomość ani myślał podlizywać się widowni iluzją realizmu, tak powiadał. Pozorna ironia faktu, że trzeba nieaktorów, aby osiągnąć pożądaną sztywną sztuczność spod znaku ja-tu-tylko-gram, była jedną z nielicznych rzeczy we wczesnych projektach Jegomościa, która szczerze zainteresowała akademickich krytyków. Lecz rzeczywista prawda była taka, że wczesny Jegomość nie życzył sobie, żeby umiejętne lub wiarygodne aktorstwo weszło w paradę abstrakcyjnym ideom i technicznym innowacjom jego kartridżów, co mnie osobiście zawsze wydawało się bliższe Brechtowi niż Bressonowi. Jednak geniusz konceptualny i techniczny nie bardzo interesował widownie preferujące film rozrywkowy, więc na to, że ostatecznie Jegomość w kilku swoich ostatnich projektach porzucił antykonfluencjalizm na rzecz emocjonalnego aktorstwa zawodowców i amatorów, można spojrzeć jak na desperacką próbę stworzenia czegoś, co przeciętna amerykańska publika uzna za rozrywkowe, zabawne i pozwalające na samozapomnienie[378]. Krzesanie emocji, czy to z naturszczyków, czy z widowni, nigdy nie wydawało mi się mocną stroną Jegomościa, chociaż pamiętam spory, w których Mario dowodził, że ja nie widzę wielu rzeczy, które są przed oczami.

Cosgrove Watt był profesjonalistą, ale nie bardzo dobrym, i zanim Jegomość go odkrył, kariera Watta ograniczała się właściwie do reklam regionalnego rynku w telewizji naziemnej. Jego koronną rolą był Tańczący Gruczoł w serii spotów reklamujących kliniki endokrynologiczne Wschodniego Wybrzeża. Nosił w tej roli bulwiasty biały kostium, biały tupecik i albo kulę na łańcuchu, albo białe buty do stepowania, w zależności od tego, czy portretował Gruczoł Przed, czy Gruczoł Po. Jegomość podczas jednej z tych reklam na ekranie naszego HD Sony wykrzyknął Eureka i osobiście udał się aż do Glen Riddle w Pensylwanii, gdzie Watt mieszkał z matką i jej kotami, aby go zwerbować. Przez osiemnaście miesięcy obsadzał Cosgrove’a Watta w każdym niemal filmie. Przez jakiś czas Watt był dla Jegomościa tym, kim De Niro był dla Scorsesego, MacLachlan dla Lyncha, Allen dla Allena. I aż do wystąpienia u Watta problemu z płatem skroniowym, który mu uniemożliwił aktywność społeczną, Jegomość zainstalował matkę Watta z kotami w przylegających do siebie pokojach, które później stały się pokojami prorektorów, w głównym tunelu EAT, co Mamuś aktywnie poparła, instruując jednak Orina, Maria i mnie, żebyśmy nigdy nie zostawali sam na sam w pokoju z Wattem.

Wspólnik! był jedną z późniejszych ról Watta. Jest to smutny i prosty kartridż, a tak krótki, że TP przewijał go w mgnieniu oka. Film Jegomościa otwiera scena, w której do pięknego smutnego młodzieńca prostytuującego się na dworcu autobusowym, kruchego, hermafrodytycznego blondyna o blond brwiach i rzęsach, podchodzi w barze Greyhounda stary, sflaczały oberwaniec o szarych zębach i zrośniętych brwiach, z ewidentnie zaburzonym płatem skroniowym. Cosgrove Watts gra zdeprawowanego starucha, który bierze chłopca do siebie, do bogatego, ale zapuszczonego mieszkania w bloku, które w istocie Jegomość wynajął dla O. i NDWC i ozdobił badziewiem o różnym stopniu zużycia, wykorzystując je jako wnętrza w prawie wszystkich swoich późnych projektach.

Smutny i piękny chłopiec o aryjskim wyglądzie zgadza się odbyć stosunek seksualny z wyuzdanym starcem, ale tylko pod warunkiem, że starzec użyje zabezpieczenia. Chłopiec, który nie jest zbyt wygadany, stawia ten warunek nader jasno. Bezpieczny Seks albo Nici z Seksu, oświadcza, podnosząc w dłoni powszechnie znany foliowy pakiecik. Obrzydliwy staruch – teraz w bonżurce i fularze z morelowego jedwabiu, palący papierosa przed długi biały filtr w stylu FDR – jest obrażony, uważa, że prostytuujący się młodzian wziął go za zepsutego i rozpustnego starca, który może mieć To, Human Immuno Virus. Jego myśli pojawiają się w animowanych dymkach, które Jegomość zaczął stosować pod koniec środkowego etapu twórczości, z nadzieją, że widownia uzna je za celowo nieiluzoryczne i strasznie zabawne. Grany przez Watta staruch szczerzy się szaro w jego zdaniem miłym uśmiechu, posłusznie bierze foliowy pakiecik i ściąga fular w swoim mniemaniu zmysłowym gestem… jednak w dymku myśli doznaje skurczy płata skroniowego z sadystycznej wściekłości na smutnego blondynka, który rzekomo uznał go za ryzykownego zdrowotnie. Oczywiste ryzyko zdrowotne zostaje nazwane, zarówno ustnie, jak w dymku, po prostu To. Na przykład: „Gnojek myśli, że wyglądam na zwyrodnialca, który uprawia te rzeczy od tak dawna, że może z powodzeniem mieć To”, tak sobie myśli staruch, a dymek jego myśli jeży się kolcami wściekłości.

No i sflaczały staruch, w szóstej zaledwie minucie kartridża, 5:10 na liczniku, bierze pięknego smutnego chłopca w standardowy (ekstrawagancko wypięty) homoseksualny sposób na ocienionym baldachimem łożu swojego obleśnego buduaru: prostytuujący się młody chłopiec posłusznie przyjął wypiętą pozę uległości, ponieważ stary świntuch pokazał mu, że ma założony kondom. Młody żigolak, który pokazywany jest podczas aktu tylko z lewej strony, wydaje się piękny w typie kruchego efeba o smukłych biodrach i odznaczających się żebrach, staruch natomiast ma sflaczały tyłek i sterczące małe cycki, groteskowo świadczące o latach wyuzdania. Scenę stosunku seksualnego nakręcono pod rozjarzonymi lampami, bez nieostrości czy softjazzowego tła muzycznego, które złagodziłyby atmosferę klinicznego obiektywizmu.

Smutny, uległy blondynek nie wie jednak, że rozwiązły staruch ukradkiem wziął staroświecką jednoostrzową żyletkę, gdy wyszedł do łazienki wyłożonej glazurą w kolorze burgunda, żeby przepłukać gardło cynamonowym płynem do ust i skropić sflaczałe nadgarstki perfumą Pheromonic Musk marki Calvin Klein, a teraz, animalistycznie wypięty nad chłopcem, trzyma ostry brzeg żyletki tuż przy odbycie smutnego chłopca, tak że przy każdym jego ruchu frykcyjnym ostrze nacina kondom i fallusa w stanie erekcji, a wstrętny staruch, nie bacząc na krew i ból pociętego penisa, zsuwa pocięty kondom jak skórkę z kiełbasy. Młody żigolak, wciąż posłusznie wypięty, czuje skórkę kondoma, a potem krew i zaczyna szamotać się jak potępieniec, próbując zrzucić z siebie krwawiącego sflaczałego starucha, który pozbył się kondoma. Lecz chłopiec jest chudy i delikatny, więc staruch bez trudu przygniata go swoim miękkim, sflaczałym ciężarem, dopóki z ostatnim stęknięciem i grymasem nie zrobił sobie dobrze do końca. Zdaje się, że w oczywistych scenach stosunku homoseksualnego obowiązuje konwencja, że strona uległa trzyma twarz odwróconą od kamery, dopóki fallus dominującego partnera tkwi w jej odbycie, i Jegomość przestrzega tej konwencji, chociaż napis u dołu ekranu dość irytująco podkreśla, że w tej scenie przestrzega się konwencji. Żigolak odwraca udręczoną twarz do kamery, dopiero gdy zdeprawowany stary homoseksualista zabrał swój zakrwawiony i sflaczały postkoitalny fallus, odwraca w lewo twarz o jasnych brwiach i pokazuje ją widowni z niemym skowytem, padając na delikatną klatkę piersiową w atłasową pościel, z rozpostartymi ramionami i wysoko wypiętą zgwałconą pupą, na której widać zjadliwie czerwoną plamę z ośmioma rozpajęczonymi mackami, która, jak informuje przerażony dymek nad starcem, jest nieomylnym ośmionogim znakiem Mięsaka Kaposiego, najpowszechniejszego symptomu Tego, i chłopiec szlocha, że zdeprawowany stary homoseksualista uczynił go – męską prostytutkę – mordercą, od spazmatycznych szlochów chłopca chwieje się jego wypięta pupa, chwieje się tuż przed przerażoną twarzą starucha, a chłopiec szlocha w atłas koloru chartreuse i raz po raz krzyczy piskliwie „Morderca! Morderca!”, tak długo, że prawie jedna trzecia całej długości filmu Wspólnik! wypełniona jest chrypliwymi powtórzeniami tego słowa – o wiele, wiele dłużej, niż wystarczyłoby widowni dla zrozumienia nagłego zwrotu akcji i wszystkich jego możliwych implikacji i znaczeń. Właśnie o tego typu kwestie kłóciliśmy się z Mariem. Moim zdaniem, chociaż w końcówce kartridża obie postacie są w stanie silnego emocjonalnego pobudzenia, to zasadniczy projekt filmu Wspólnik! pozostaje w sferze abstrakcji i autorefleksji; koniec końców, nasze odczucia i myśli skupiają się nie na postaciach, lecz na samym kartridżu. Zanim powtarzający się finalny obraz ściemnieje w sylwetkę i zaczną się po nim przewijać napisy końcowe, zanim twarz starca opuszczą spazmy przerażenia, a chłopiec ucichnie, prawdziwe napięcie przenosi się na pytanie: czy Jegomość poddał nas pięciuset sekundom ponawianego okrzyku „Morderca!” z jakiegoś powodu, tj. czy zaskoczenie, a potem znudzenie, a potem niecierpliwość, a potem udręka, a potem prawie wściekłość, które budzą się w widzach tego filmu z powodu statycznie powtarzalnego finału 1/3 całości, zostały pobudzone z jakiegoś teoretyczno-estetycznego powodu, czy też Jegomość był po prostu gównianym montażystą własnych materiałów?

Dopiero po śmierci Jegomościa krytycy i teoretycy zaczęli traktować to pytanie jako potencjalnie istotne. Jakiejś kobiecie z U. Cal.-Irvine przyznano profesurę za esej, w którym dowodziła, że debata na temat z-powodem-czy-bez-powodu dotycząca nierozrywkowych aspektów twórczości Jegomościa rzuca światło na kluczowe dylematy wszystkich filmów milenijnej apresgardy, z których większość, w teleputerowej erze rozrywki oglądanej wyłącznie w domu, stawia pytanie, dlaczego tak wiele ambitnych estetycznie filmów zieje nudą, podczas gdy gówniane, redukcjonistyczne komercyjne filmy rozrywkowe są takie zabawne. Esej był bombastyczny do stopnia nieczytelności, nie mówiąc o tym, że rzeczownika reference użyto w nim jako czasownika, a conundrum spluralizowano w formę conundra[379].

Z mojej pozycji horyzontalnej na podłodze sypialni mogłem za pomocą pilota TP uskutecznić każdą operację z wyjątkiem wkładania i wyjmowania kartridżów ze stacji dysków. Okno pokoju było teraz przezroczystą zmarzliną śniegu i pary wodnej. Wszystkie Spontaniczne Transmisje InterLace na Nową Nową Anglię dotyczyły pogody. Dzięki wykupionym subskrypcjom EAT odbierała wiele wielkorynkowych kanałów Spontanicznych. Każdy kanał zapatrywał się na pogodę nieco inaczej. Każdy skupiał uwagę na czymś innym. Doniesienia reporterów terenowych z obu bostońskich wybrzeży, Północnego i Południowego, z Providence, New Heaven i Hartford-Springfield były zgodne: śnieg, który spadł obficie, nadal padał, tworząc gigantyczne zaspy. Pokazywano porzucone w pośpiechu samochody, które śnieg całkowicie zasypał, nadając wszystkim uniwersalny kształt VW-Garbusa. Pokazywano gangi wyrostków w czarnych kaskach grasujące na skuterach śnieżnych po ulicach New Heaven, w ewidentnie niedobrych zamiarach. Piesi pokazywani byli zgięci wpół pod wiatr i z trudem brnący w śniegu; reporterzy terenowi usiłowali dobrnąć do pieszych, aby uzyskać od nich spostrzeżenia i refleksje. Brnący w ten sposób reporter z Quincy na Południowym Wybrzeżu nagle znikł z pola widzenia i tylko jego ręka z mikrofonem sterczała mężnie z jakiejś śnieżnej zapadliny; następnie pokazano pochylone plecy ekipy technicznej, która zostawiła kamerę i brnęła na pomoc reporterowi. Ludzie z dmuchawami śnieżnymi stali we własnych małych zadymkach. Jakiś pieszy sfilmowany został w trakcie wywijania spektakularnego orła. Auta na jezdniach, każde pod innym kątem, buksowały kołami, dygocąc w unieruchomieniu. Jedna z kamer wracała co chwila do mężczyzny, który w kółko odśnieżał szczotką przednią szybę samochodu, a ta szyba po każdym omieceniu momentalnie bielała z powrotem. Autobus stał wciśnięty ryjem w monstrualnych rozmiarów zaspę. Wentylatory ATHSCME wieńczące mur na północ od Ticonderoga, NNJ, wypuszczały w powietrze horyzontalne cyklony śniegu. Poważne uróżowane kobiety w studiach InterLace poświadczały, że jest to najgorsza zamieć, jaka dotknęła ten region od roku 1998 PS, i druga najgorsza od roku 1993 PS. Pokazano mężczyznę na wózku inwalidzkim wpatrującego się z kamienną twarzą w dwumetrową zaspę blokującą rampę Domu Stanowego. Mapy satelitarne wschodnio-środkowego ONAN ukazywały białą formację o spiralnym kształcie i kosmatych brzegach ze szponami. Nie był to cyklon Nor’easter. Gorące wilgotne powietrze z Zatoki Meksykańskiej zderzyło się nad Wklęsłością z zimnym frontem arktycznym. Satelitarne zdjęcie burzy śnieżnej nałożono na schemat kataklizmu z roku ’98, pokazując, że są niemal identyczne. Stary, nieproszony znajomy powrócił, powiedziała z żałobnym uśmiechem uderzająco piękna kobieta z czarnymi lokami i jaskrawą szminką. Inny kanał potwierdził: to nie jest Nor’easter. Lepiej byłoby rzec „z niewesołym uśmiechem”. Szkliste oczy mężczyzny bezskutecznie omiatającego przednią szybę auta zdawały się nieść istotne przesłanie: obraz jego twarzy powracał na różnych kanałach. Mężczyzna ignorował obecność dziennikarzy i pytania o refleksje. Miał upiornie przytomną twarz kogoś, kto starannie zbiera odłamki szkła z szosy po wypadku samochodowym, w którym jego żonie urwało głowę, a reszta jej ciała nadziała się na kierownicę. Na innym kanale prezenterką była piękna czarna kobieta szminkowana na fioletowo i uczesana w bardzo wysokiego jeża. Doniesienia o śnieżycy nadchodziły ze wszystkich stron. Po pewnym czasie straciłem rachubę powtórzeń słowa „śnieg”. Wszystkie synonimy „śnieżycy” zostały bardzo szybko wyczerpane. Amatorzy mocnych wrażeń na skuterach śnieżnych, bez kasków, kręcili bączki na Copley Square w centrum miasta. Bezdomni mężczyźni kucali w całkiem niemal zawianych bramach, oddychając przez zwinięte w rulon gazety. Jim Troeltsch, obecnie rezydent B-204, z lubością wykonywał dość śmieszną parodię prezenterki InterLace przeżywającej orgazm. Jeden z amatorów mocnych wrażeń stracił kontrolę nad skuterem na wirażu i wylądował w zaspie, na której kamera zatrzymała się na parę chwil, ale nic się nie wyłoniło. Rezerwistom Gwardii Narodowej Connecticut kazano się zgromadzić, ale do zgromadzenia nie doszło, ponieważ nie dało się podróżować po Connecticut. Trzej mężczyźni w mundurach i szarych kaskach ścigali dwóch mężczyzn w białych kaskach, wszyscy na skuterach śnieżnych, z powodu, który reporter terenowy nazwał nieoczywistym. Dziennikarze terenowi używali takich słów jak „nieoczywisty”, „jednostkowy”, „rzekomy”, „utylizować” i „rozwojowy”. Ale cała ta bezosobowa gadka poprzedzona była imieniem osoby prowadzącej, jakby reportaż stanowił część prywatnej rozmowy. Kurier InterLace pokazany został na skuterze śnieżnym w trakcie doręczania nagranych kartridżów i nazwany dzielnym. Otis P. Lord został w czwartek poddany zabiegowi odłączenia od monitora Hitachi, powiedział LaMont Chu. Nigdy nie jeździłem na skuterze śnieżnym ani na nartach, ani na łyżwach: EAT odradzała te sporty. DeLint mawiał, że sporty zimowe to praktycznie dopraszanie się na kolanach o kontuzję. Skutery śnieżne na ekranie wydawały odgłos małych pił łańcuchowych, ekstragłośnych dla zrekompensowania znikomych rozmiarów. Pokazano dające do myślenia zdjęcie uwięzionego w zaspie pługa śnieżnego w Northampton. „Osoby nieposiadające istotnych powodów do podróżowania” (sic) były oficjalnie zniechęcane do podróży przez policjanta stanowego w kapeluszu z paskiem pod brodą. W Brockton facet w kurtce typu parka z logo Lands’ End wyłożył się jak długi w stylu zbyt burleskowym, żeby zrobił to specjalnie.

Ledwo pamiętałem zamieć z roku ’98. Akademia działała dopiero od kilku miesięcy. Pamiętam, że krawędzie zniwelowanego szczytu wzgórza były jeszcze kanciaste, strome i odarte z górnych warstw gleby, a finalny etap budowy opóźniał się z powodu jakiegoś sporu z położonym poniżej szpitalem VA. Burza śnieżna natarła z Kanady w marcu, posuwając się w kierunku południowo-wschodnim. Dwight Flechette, Orin i inni gracze musieli być doprowadzani do Płuca powiązani liną, gęsiego, a na przedzie szedł Schtitt z flarą drogową. Parę zdjęć wisiało w poczekalni C.T. Ostatni chłopiec na linie ginął w szarym wirze. Nową kopułę Płuca trzeba było zdjąć i naprawić, bo zwał śniegu wcisnął ją z jednej strony. Metro przestało kursować. Pamiętam, że kilku młodszych graczy płakało i przysięgało, że ta zamieć to nie ich wina. Śnieg sypał non stop z grafitowego nieba przez wiele dni. Jegomość siedział w fotelu ze sztachetowym oparciem, przy tym samym oknie w salonie, z którego dziś korzysta C.T. w chwilach większych zmartwień, i celował kilkoma niecyfrowymi kamerami w rosnące zwały śniegu. Po latach, w których pochłaniała go obsesja stworzenia EAT, Jegomość popadł w obsesję filmową niemal natychmiast po uruchomieniu Akademii. Orin powiedział, że Mamuś przypuszcza, że ta filmowa pasja to przelotna obsesja. Z początku Jegomościa zdawały się interesować głównie soczewki i rastry[380] oraz konsekwencje ich modyfikacji. Przesiadywał w tym fotelu przez całą zamieć, sącząc brandy z kieliszka na krótkiej nóżce, z długimi nogami pod kraciastym pledem, który nie całkiem je okrywał. Mnie wtedy jego nogi wydawały się nieskończenie długie. Zawsze sprawiał wrażenie, że coś go bierze. Wcześniejsze doświadczenia wskazywały, że jego obsesja na jakimś punkcie trwa, dopóki nie osiągnie sukcesu w danej dziedzinie, a wtedy przenosił obsesję na coś innego. Od optyki wojskowej poprzez optykę pierścieniową, optykę przemysłową i pedagogikę tenisową po film. Przesiadując w fotelu podczas zamieci, miał przy sobie kamery kilku różnych typów i dużą skórzaną teczkę. Obie wewnętrzne ścianki tej teczki były wyłożone soczewkami. Pozwalał Mariowi i mnie przymierzać różne soczewki do oka i przytrzymywać je samym policzkiem, na podobieństwo Schtitta.

Jego długotrwałą obsesję filmową można tłumaczyć tym, że nigdy nie osiągnął sukcesu ani spełnienia w sztuce filmowej. Także i co do tego Mario i ja zgodziliśmy się nie zgodzić.

Prawie rok trwały przenosiny z Weston do EAT. Mamuś miała związki sentymentalne w Weston i przeciągała sprawę. Ja byłem jeszcze dość mały. Leżałem płasko na plecach na dywanie w naszym pokoju i próbowałem przypomnieć sobie szczegóły naszego domu w Weston, bawiąc się pilotem TP. Nie mam głowy Maria do szczegółów. Na jednym kanale pokazywali niebo nad Bostonem i horyzonty miasta ze szczytu Gmachu Hancocka. Na FM rozgłośnia WYYY nadawała parodię pogodynki, transmitując biały szum, podczas gdy studencka ekipa bez wątpienia świętowała zadymkę, a potem poszła się ślizgać po słynnym dachu Związku. Panorama z Gmachu Hancocka obejmowała zwieńczenie dachu budynku Związku Studentów MIT, którego woluty wypełniały się śniegiem wcześniej niż reszta powierzchni, tworząc upiorne filigrany bieli na tle głębokiej szarości dachu.

Jedyny dywan w naszym internackim pokoju był powiększoną nieudolną kopią strony dywanowej z Lindisfarne Gospels, której trzeba się było bardzo dobrze przyjrzeć, żeby rozróżnić maciupkie pornograficzne scenki w bizantyjskim ornamencie otaczającym krzyż. Kupiłem ten dywan lata temu, w okresie intensywnego zainteresowania pornografią bizantyjską, zainspirowanego podniecającym, jak mi się wtedy zdawało, odnośnikiem w Słowniku Oksfordzkim Języka Angielskiego. Ja również popadałem z obsesji w obsesję, kiedy byłem mały. Poprawiłem kąt ułożenia ciała na dywanie. Usiłowałem ułożyć się wzdłuż jakiejś osnowy świata, którą ledwo wyczuwałem, odkąd razem z Pemulisem przestaliśmy brać. Uprzytomniłem sobie, że nie odróżniam własnych wzrokowych wspomnień z domu w Weston od słuchowych wspomnień z opowieści Maria o jego wspomnieniach. Pamiętam późnowiktoriański dwupiętrowiec przy niskiej spokojnej ulicy z wiązami, nadmiernie nawożone trawniki, wysokie domy z owalnymi oknami i przeszklonymi werandami. Jeden z domów wieńczyło coś w rodzaju ananasa. Tylko sama ulica była niska; posesje były wyniosłe, a domy tak wysokie, że szeroka ulica wydawała się jednak ciasna, stanowiąc rodzaj hańby w kleszczach dobrobytu. Wydaje mi się, że zawsze było lato albo wiosna. Zapamiętałem wysoki głos Mamuś nawołujący nas od szklanych drzwi werandy, kiedy zapadał zmierzch i nad drzwiami domów zaczynały rozbłyskiwać wachlarzowe witraże w ołowianych oprawach, w posłusznie linearnej synchronii. Albo u nas, albo u kogoś z sąsiadów wzdłuż podjazdu ułożone były bielone wapnem kamienie w kształcie korali lub kropel. Pamiętam misterny ogród Mamuś za domem, ogrodzony parkanem z drzew. I Jegomościa na oszklonej werandzie, mieszającego palcem gin z tonikiem. I psa Mamuś, S. Johnsona, jeszcze niewysterylizowanego, którego psychoza skazała na zamknięcie w dużym kojcu przy garażu: biegał tam w kółko jak szalony, gdy grzmot wieścił nadejście burzy. Zapach Noxzemy: Jegomościa stojącego jak góra za plecami Orina w łazience na górze, gdzie uczył Orina golić się pod włos, do góry. Pamiętam, jak S. Johnson podskakiwał na tylnych łapach, a przednimi jakby grał na szczeblach kojca, kiedy zbliżał się do niego Mario: dźwięczny grzechot ogniw łańcucha. Krąg gołej ziemi wydeptany przez S.J., gdy pies orbitował po kojcu, przerażony odgłosami burzy albo przelatujących samolotów. Jegomościa, który nawet siedząc noga na nogę w niskim fotelu, opierał obie stopy płasko na podłodze. Podpierał głowę dłonią, kiedy na kogoś patrzył. Moje wspomnienia z Weston przypominały tableau. Raczej zdjęcia niż filmy. Dziwaczne oderwane wspomnienie letnich komarów dziergających powietrze nad kudłatą zwierzęcą głową topiary w żywopłocie sąsiada. Nasze własne kuliste krzewy, które Mamuś pościnała płasko jak blaty stołów. Następne horyzontalia. Szczęk elektrycznych nożyc do cięcia żywopłotu, jaskrawy oranż ich kabli. Musiałem przełykać ślinę z każdym nieomal oddechem. Pamiętałem, jak wspinam się ciężkim krokiem guzdrały po betonowych schodach od ulicy do późnowiktoriańskiego domu z mansardowym dachem, któremu wąska wysokość z perspektywy schodów nadawała pozór gęstej zawiesiny: piernikowe okapy, faliste dachówki o kolorze spłowiałej czerwieni, cynkowe rynny, które studenci Mamuś utrzymywali w czystości. Niebieska gwiazda w oknie od frontu i słowa BLOCK MOTHER, sugerujące albo kanciastą kobietę, albo jakiś okrzyk kibiców futbolu. Wnętrze chłodne, półmroczne i pachnące Lemon Pledge. Nie mam wzrokowych wspomnień o matce bez siwych włosów, różnie pamiętałem tylko ich długość. Telefon z klawiszową tarczą i sznurem znikającym w ścianie, na horyzontalnej powierzchni w niszy przy drzwiach wejściowych. Korkowe podłogi i wbudowane w ścianę regały z drewna pachnącego drewnem. Budzący dreszczyk oprawiony plakat z Langiem reżyserującym Metropolis w roku 1924[381]. Pękata czarna komoda z mosiężnymi uchwytami. Kilka starych ciężkich pucharów tenisowych Jegomościa w roli podpórek dla książek na wbudowanych regałach. Etażerka pełna staroświeckich magnetycznych wideo w kolorowych pudełkach; na szczycie etażerki kolekcja biało-niebieskich fajansowych figurek z Delft, znacznie uszczuplona, gdyż wiele figurek strącił Mario, potykając się albo trącając etażerkę. Niebiesko-białe krzesła z plastikowymi pokrowcami, od których pociły się nogi. Otomana obita kosmatą irańską wełną ufarbowaną na kolor piasku zmieszanego z popiołem – mogła to być otomana u sąsiadów. Kilka wypalonych dziur po papierosach w obiciu podłokietników otomany. Książki, wideokasety, puszki na przyprawy kuchenne – wszystko w porządku alfabetycznym. Wszystko boleśnie czyste. Kilka foteli kapitańskich ze sztachetowym oparciem w kontrastowych naturalnych kolorach drewna różnych drzew owocowych. Surrealistyczne wspomnienie zaparowanego lustra w ubikacji, z wbitym w taflę nożem. Masywna konsola telewizora stereo, którego szarozielonego oka bałem się, gdy telewizor był wyłączony. Niektóre z tych wspomnień muszą być konfabulowane lub wyśnione – Mamuś nigdy nie tolerowałaby otomany z wypalonymi dziurami.

Witrażowe okno na wschód, w kierunku Bostonu, z postaciami koloru klaretu i niebieskim słońcem, zawieszonymi w ołowianej siatce. Landrynkowy letni wschód słońca przez to okno, gdy oglądałem telewizję wczesnym ranem.

Wysoki chudy milczek, Jegomość, z podrażnioną po goleniu skórą i pogiętymi okularami, w przykrótkich spodniach chinos, o cienkiej szyi i spadzistych ramionach, oparty kością ogonową o parapet w landrynkowym słońcu zza wschodniego okna, potulnie mieszał coś palcem w szklance, gdy Mamuś stała przed nim i narzekała, że już dawno straciła nadzieję na to, że on usłyszy, co ona do niego mówi – ta milcząca postać, z której nadal pamiętam głównie nogi i zapach kremu do golenia Noxzema, mimo wszystko wydaje mi się nie do pogodzenia z wrażliwością czegoś takiego jak Wspólnik! Nie sposób wyobrazić sobie Jegomościa kontemplującego sodomię i żyletki, choćby najzupełniej teoretycznie. Leżałem i prawie pamiętałem, że Orin zdradził mi kiedyś coś prawie wzruszającego, co powiedział mu kiedyś Jegomość. To miało coś wspólnego z filmem Wspólnik! Wspomnienie to zawisło gdzieś tuż poza moim zasięgiem, a wrażenie, że mam je na końcu języka, zakrawało na wstęp do kolejnego ataku. Pogodziłem się z tym, że nie pamiętam.

W drugim końcu naszej westońskiej ulicy stał kościół z tablicą ogłoszeń ustawioną na trawniku przed głównym wejściem – białe plastikowe litery na podziurkowanej czarnej powierzchni – i Mario, i ja co najmniej raz obserwowaliśmy tam podobnego do kozy mężczyznę, który wymieniał litery, a zarazem i całe ogłoszenie. Gdy pierwszy raz zdarzyło mi się odczytać tekst z tablicy, głosił on:

ŻYCIE JEST JAK TENIS

TEN, KTO NAJLEPIEJ SERWUJE,

ZAZWYCZAJ WYGRYWA

– literami właśnie tak rozstrzelonymi. Duży kościół w kolorze świeżego betonu, rozrzutnie traktujący szkło, pod wezwaniem niezapamiętanym, wzniesiony chyba w latach 80. PS, nowoczesny – paraboliczna bryła z lanego betonu wznosiła się niczym spieniona fala. Była w niej sugestia jakiegoś paranormalnego wiatru, który potrafi nadąć betonową falę i zatrzepotać nią jak żaglem.

W naszym internackim pokoju stoją teraz trzy z tych starych westońskich foteli kapitańskich, których oparcia wrzynają się w kręgosłup, jeśli nie wpasuje się go starannie pomiędzy dwa szczeble. Mamy nieużywany wiklinowy kosz na bieliznę, na którym piętrzą się sztruksowe poduszki do siedzenia. Plany wnętrz Hagii Sophii i Szymona Słupnika w Qal’at Si’man na ścianie nad moim łóżkiem, bardzo świńska część Skonsumowania lewiratu nad fotelami to też pamiątki po starej fascynacji bizantynaliami. Jest coś fascynującego w sztywności i rozczłonkowaniu pornografii maniera greca: ludzie porozpadani na kawałki próbują się zjednoczyć etc. W nogach łóżka Maria stoi kufer na jego własny sprzęt filmowy i płócienne krzesło reżyserskie, na którym Mario zawsze kładzie na noc swój zamek policyjny, ołowiane ciężarki i kamizelkę. Stojak z płyty pilśniowej na kompaktowy TP plus wizor i taboret do użytku osoby piszącej na TP. W sumie pięć siedzisk w pokoju, w którym nikt nigdy nie siada na krześle. Wokół ścian, pół metra pod sufitem, biegnie gilosz, tak jak we wszystkich pokojach i korytarzach subdormitorium. Nowicjusze EAT dostają kręćka od liczenia splatających się kół w giloszach swoich pokoi. Nasz pokój miał 811 i niepełne fragmenty 812 i 813, dwa lewe półokręgi sterczące jak otwarte nawiasy w południowo-zachodnim kącie. Pomiędzy jedenastym a trzynastym rokiem życia zrobiłem sobie na zamówienie gipsową kopię świńskiego konstantyńskiego fryzu: cesarz z hyperemicznym organem i lubieżną miną zwisał na dwóch hakach z dolnej krawędzi gilosza. Dziś za nic w świecie nie umiem sobie przypomnieć, co zrobiłem z tym fryzem ani który z bizantyjskich serajów oryginalnie on zdobił. Był czas, że takie dane były dostępne od ręki.

Salon w Weston oświetlała w jednym końcu wczesna wersja wynalezionego przez Jegomościa oświetlenia zatoczkowego, a w drugim wysoki kominek obudowany polnymi kamieniami, z wielką miedzianą czaszą, która fantastycznie ogłuszająco bębniła pod drewnianą łyżką, czemu towarzyszy wspomnienie jakiejś nieznanej mi dorosłej osoby z zagranicy, która trzymała się za głowę i błagała Przestań, Proszę. Mamina dżungla Zielonych Dzieci rozlazła się z jednego kąta na cały pokój, rośliny stały na kwietnikach różnych wysokości, wisiały w sznurkowych gniazdach, pyszniły się na wysokości oczu z malowanych na biało żelaznych trelis, wszystkie skąpane w nieziemskim blasku ultrafioletowego światła, którego źródłem była rura z białą osłoną zawieszona na cienkich łańcuszkach u sufitu. Mario pamięta podświetlone na fioletowo paprocie i mokry mięsny połysk liści kauczukowca.

I stolik kawowy z czarnego marmuru z zielonymi żyłkami, za ciężki do przesunięcia, o którego róg Mario wybił sobie ząb w wyniku zdarzenia, co do którego Orin zarzekał się, że było przypadkowym potrąceniem.

Żylakowate łydki pani Clarke przy kuchence gazowej. Jej zaciśnięte usta, ilekroć Mamuś przeorganizowała coś w kuchni. Pleśń, którą zjadłem, i ogromne zmartwienie Mamuś z tego powodu – te wspomnienia pochodziły z opowieści Orina; ja sam nie pamiętałem z dzieciństwa jedzenia grzybni.

Moja wierna szklanka NASA wciąż wznosiła się z każdym wzniesieniem mojej klatki piersiowej. Kiedy patrzyłem wzdłuż ciała, okrągły wylot szklanki był wąską szparą. Przyczyną tego była moja perspektywa optyczna. Istniał zwięzły termin na perspektywę optyczną, którego też nie mogłem sobie dobrze przypomnieć.

Trudność z przypomnieniem sobie salonu starego domu wynikała stąd, że wiele sprzętów stamtąd znajdowało się teraz w salonie Domu Dyrekcji – te same, a jednak odmienione, i to nie tylko przez inne ustawienie. Na onyksowym stoliku do kawy, na który upadł Mario („lustrzana” – to ten termin odnoszący się do perspektywy optycznej; przypomniał mi się, kiedy zaniechałem prób przypomnienia go sobie), leżały teraz płyty kompaktowe i pisma o tenisie, stała donica w kształcie wiolonczeli z wyschniętym eukaliptusem i czerwony stalowy stojak na rodzinną choinkę, gdy przyszedł na nią sezon. Ten stolik był prezentem ślubnym od matki Jegomościa, która zmarła na rozedmę płuc wkrótce przed niespodziewanymi narodzinami Maria. Orin opowiada, że babcia wyglądała jak zabalsamowany pudel: same ścięgna na szyi, ciasne białe loczki i takie oczy, jakby miała same źrenice. Rodzona matka Mamuś umarła w Quebecu na zawał, gdy miała – Mamuś – osiem lat, a ojciec, gdy była na drugim roku McGill, z przyczyny nikomu z nas nieznanej. Nie większa od hydrantu pani Tavis żyła nadal gdzieś w Albercie, jako że farma ziemniaczana w L’Islet to teraz część Wielkiej Wklęsłości, stracona na zawsze.

Orin i Bain et al. przy zabawie w Rodzinne Dyrdymałki podczas zamieci w tamtym okropnym pierwszym roku, Orin naśladujący cienki zdyszany głos Mamuś: „Mój synek to zjadł! O Boże, proszę!”; nigdy się tym nie nudził.

Orin lubił też parodiować na nasz użytek upiorną kifotyczną postawę matki Jegomościa na wózku inwalidzkim, gdy szponem wabiła go, żeby podszedł bliżej, zawsze zgięta wpół, jakby tam była przybita włócznią. Zawsze, mówił Orin, otaczała ją aura silnego odwodnienia, jak gdyby osmotyzowała wilgoć z każdego, kto się zbliży. Ostatnich kilka lat życia spędziła w domu z brązowej cegły przy Marlboro St., gdzie rodzina mieszkała przed Maria i moimi narodzinami; opiekowała się nią pielęgniarka gerontologiczna, która według Orina zawsze miała taką minę jak przestępcy na zdjęciach policyjnych wywieszanych na poczcie. Gdy pielęgniarka miała wolne, na podłokietniku wózka inwalidzkiego staruszki wieszano podobno srebrny dzwoneczek, którego miała użyć w razie trudności z oddychaniem. Wesoły srebrny dzwoneczek obwieszczał duszenie się na górze. Pani Clarke nadal blednie, gdy Mario o nią pyta.

Łatwiej było obserwować klimakteryczne zmiany w ciele Mamuś, odkąd zaczęła coraz więcej czasu spędzać w Domu Dyrekcji. To się zaczęło zaraz po pogrzebie Jegomościa, ale postępowało etapami – stopniowe wycofywanie się z życia społecznego i niechęć do opuszczania terenu Akademii, oznaki nadchodzącej starości. Trudno jest zauważyć to, co widzi się codziennie. Żadna ze zmian fizycznych nie nastąpiła dramatycznie – unerwione nogi tancerki twardniały i chudły, biodra się zwężały, a talia stopniowo zanikała. Twarz opadła nieco na czaszce w stosunku do stanu sprzed lat czterech, pod brodą powstał wałek ciała, a wokół ust zaczęła pojawiać się zapowiedź zmarszczek à la suszona śliwka, która nie uszła mojej uwadze.

Określenie, które chyba najlepiej konotowało powód pozornej zamiany otworu szklanki w szparę, to „skrót perspektywiczny”.

Psychiatra dziecięcy z pewnością powtórzyłby pytanie starego terapeuty od żałoby: co czujesz, obserwując początki starzenia się swojej Mamuś? Tego typu pytania to już prawie koany: jesteś zmuszony kłamać, kiedy prawda brzmi Nic a Nic, gdyż ta odpowiedź figuruje w modelu terapeutycznym jako podręcznikowe kłamstwo. Brutalne pytania to te, które zmuszają do kłamstwa.

Kuchnia, nasza albo sąsiadów, obita orzechową boazerią i obwieszona spatynowaną miedzią i wiązkami ziół. Niezidentyfikowana kobieta – ani Avril, ani pani Clarke – stoi w tej kuchni w obcisłych wiśniowych spodniach i mokasynach na bose stopy i macha kopyścią, zaśmiewając się z czegoś, a jej policzek przecina ogoniasta kometa mąki.

Nagle dotarło do mnie dość dobitnie, że wcale nie chcę grać dziś po południu, nawet jeżeli urządzą coś pod dachem. Nawet towarzysko, uświadomiłem sobie. W ogóle wolałbym nie grać. Co na to powie Schtitt versus co powie Lyle. Nie zatrzymałem się przy tej myśli dostatecznie długo, by wyobrazić sobie reakcję Jegomościa na moją odmowę gry, gdybym się na takową poważył.

Jednak był to człowiek, który nakręcił film Wspólnik!, którego wrażliwość ukształtowała heterohardcore’owe Wstęgi Moebiusa i sadoperiodontologiczne Zęby na wesoło, a także kilka innych dzieł na wskroś przykrych i chorych.

Potem przyszło mi na myśl, że mógłbym wyjść na dwór i celowo się przewrócić albo przecisnąć się przez okienko na tylnych schodach DDyr i spaść w dół kilka metrów na stromy nasyp, specjalnie na kontuzjowaną kostkę, i uszkodzić ją, żebym nie musiał grać. Że mógłbym starannie zaplanować upadek z wieży obserwacyjnej nad kortami albo z galerii dla widzów w dowolnym klubie, do którego C.T. i Mamuś wysyłali nas na zbiórkę pieniędzy, i spaść tak niefortunnie, żeby pozrywać sobie wszystkie ścięgna tej kostki i nie grać już nigdy. Nigdy więcej nie musieć grać. Mógłbym zostać niewinną ofiarą głupiego wypadku i wypaść z gry, będąc wciąż wschodzącą gwiazdą tenisa. Stać się obiektem współczującego smutku zamiast zawiedzionego smutku.

Nie zatrzymałem się przy tych fantazjach dostatecznie długo, aby ustalić, czyjego rozczarowania chciałbym uniknąć, robiąc z siebie kalekę.

A potem ni stąd, ni zowąd wróciła do mnie ta wzruszająca rzecz, którą Jegomość powiedział do Orina. Dotyczyła ona „dorosłych” filmów, które, z tego, co widziałem, są zbyt dogłębnie smutne, żeby mogły być prawdziwie przykre albo nawet prawdziwie rozrywkowe, a przymiotnik „dorosłe” jest swego rodzaju nadużyciem językowym.

Orin mówił mi, że kiedyś razem ze Smothergillem, Flechette’em i chyba starszym bratem Penna dorwali magnetyczne wideo z jakimś starym hardcore’owym filmem porno – Zielone drzwi albo Głębokie gardło, jeden z tych starych hitów z cellulitem i nasieniem. Powstał ekscytujący plan spotkania się w SP 3 i obejrzenia go w sekrecie po Zgaszeniu Świateł. Sale Projekcyjne były jeszcze wówczas wyposażone w telewizory i magnetyczne odtwarzacze VCR, nagrania instruktażowe Gallowaya i Bradena etc. Orin & Co. mieli wszyscy po jakieś piętnaście lat, bombardowały ich własne hormony – oczy wyłaziły im na wierzch na samą myśl o autentycznym porno. W Kodeksie Honorowym figurowały reguły dotyczące stosowności oglądanych wideo, ale Jegomość niespecjalnie je egzekwował, a Schtitt nie miał jeszcze deLinta – pierwsze pokolenie młodzieży EAT w zasadzie robiło poza kortem, co chciało, pod warunkiem zachowania dyskrecji.

A jednak wieść o tym „dorosłym” filmie rozniosła się i ktoś – prawdopodobnie siostra Mary Esther Thode, Ruth, podówczas uczennica ostatniej klasy i okropna zołza – doniosła o planach chłopców Schtittowi, który poszedł z jęzorem do Jegomościa. Orin mówił, że tylko jego Jegomość wezwał do gabinetu Dyrektora, który w tamtej epoce miał jedynie pojedyncze drzwi, które Jegomość kazał Orinowi zamknąć. Orin wspominał, że nie dostrzegł u Jegomościa skrępowania, jakie zawsze towarzyszyło jego wysiłkom mającym na celu utrzymanie surowej dyscypliny. Przeciwnie, Jegomość poprosił Orina, żeby usiadł, i poczęstował go lemoniadą, i stanął na wprost niego, opierając się lekko kością ogonową o przedni kant biurka. Zdjął okulary i delikatnie, niemal czule, pomasował sobie zamknięte oczy, co, jak wiedział Orin, znamionowało u Jegomościa namysł i smutek. Jedno czy dwa ciche pytania wydobyły całą aferę na światło dzienne. Jegomościowi nie dało się kłamać; jakoś nigdy nie miało się serca. Chociaż Orin okłamywanie Mamuś podniósł niemal do rangi dyscypliny olimpijskiej. W każdym razie Orin szybko przyznał się do wszystkiego.

To, co wówczas powiedział Jegomość, wzruszyło go, tak mi opowiadał Orin. Jegomość powiedział Orinowi, że nie zamierza im zabraniać oglądania tego filmu, jeśli naprawdę mają na to ochotę. Ale niech to zrobią dyskretnie, tylko Bain, Smothergill, Orin i ich najbliższe kółko, nikogo młodszego i nikogo, kto doniósłby rodzicom, a przede wszystkim, na litość boską, ani słowa matce. Orin był już dość dorosły, by podejmować własne decyzje na temat rozrywki, i skoro zdecydował, że chce to obejrzeć… I tak dalej.

Jednak, mówił Jegomość, jeśli Orin chce poznać jego osobiste zdanie, ojcowskie, a nie dyrektorskie, to on, ojciec Orina, wprawdzie nie zakazuje, ale wolałby, żeby Orin jeszcze nie oglądał filmów hard porno. Powiedział to z taką powściągliwą szczerością, że Orin nie potrafił go zapytać jak to. Jegomość macał podbródek i kilkakrotnie poprawiał okulary, wzruszając ramionami, aż wreszcie powiedział, że obawia się, by ten film nie dał Orinowi niewłaściwego pojęcia o uprawianiu seksu. Powiedział, że wolałby, żeby Orin poczekał, aż znajdzie sobie kogoś, kogo pokocha dostatecznie mocno, by chcieć z nim uprawiać seks, i żeby odbył seks z tą osobą, żeby doświadczył na własnej skórze, jak głębokim i wzruszającym przeżyciem potrafi być seks, zanim obejrzy film, w którym seks przedstawiony jest jako proces wchodzenia organów w inne organy i wychodzenia z nich, wyprany z emocji, straszliwie samotny. Powiedział, że obawia się chyba, iż coś takiego jak Zielone drzwi da Orinowi zubożone, nacechowane samotnością pojęcie o seksualności.

Tym, co wzruszyło Orina, jak sam twierdził, było założenie Jegomościa, że O. jest jeszcze prawiczkiem. Tym, co mnie kazało pożałować Orina, była dość oczywista oczywistość, że fakt ten nie miał nic wspólnego z tym, o czym Jegomość próbował mówić. Jeszcze nigdy nie słyszałem, żeby Jegomość był z kimś do tego stopnia szczery, i zasmuciło mnie jakoś bardzo, że zmarnował tę szczerość na Orina. Ja nigdy nie odbyłem tak otwartej i intymnej rozmowy z Jegomościem. Moim najintymniejszym wspomnieniem o Jegomościu był jego drapiący policzek i zapach jego szyi, kiedy zasnąłem przy kolacji i niósł mnie na górę do łóżka. Szyję miał chudą, ale zapach dobry, mięsisty, ciepły; teraz z jakiegoś powodu kojarzy mi się on z zapachem fajki Trenera Schtitta.

Przez chwilę usiłowałem wyobrazić sobie Ortha Stice’a dźwigającego łóżko i przyśrubowującego je do sufitu tak, żeby nie obudzić Coyle’a. Drzwi naszego pokoju pozostały uchylone po wyjściu Maria z Coyle’em w poszukiwaniu kogoś, kto miałby klucz uniwersalny. Na krótko zajrzały do mnie głowy Yardguarda i Wagenknechta, którzy chcieli mnie namówić, żebym przyszedł zobaczyć zrujnowaną maskę Ciemnego, ale wycofali się, nie uzyskawszy żadnej reakcji. Na pierwszym piętrze było dosyć cicho; większość ludzi gmerała jeszcze przy śniadaniu, czekając na jakieś ogłoszenie o pogodzie i quebeckich drużynach. Śnieg walił w okno z chrzęszczącym odgłosem. Kąt wiatru sprawiał, że w jednym kącie budynku subdormitorium świszczało, a świst ten ustawał i wracał.

Potem usłyszałem z korytarza kroki Johna Wayne’a, lekkie, równe i swobodne, kroki człowieka o mistrzowsko wyrobionych łydkach. Dobiegło mnie jego ciche westchnienie. W pewnej chwili, chociaż drzwi były za daleko za mną, żebym mógł je widzieć, poczułem z wielką pewnością, że John Wayne wtyka głowę przez szparę w drzwiach. Poczułem to wyraźnie, wręcz boleśnie. Patrzył na mnie leżącego na dywanie Lindisfarne. Nie wyczułem narastającego napięcia osoby, która nie może się zdecydować, czy przemówić. Moje narządy artykulacyjnie poruszały się, gdy przełykałem ślinę. John Wayne i ja nigdy nie mieliśmy sobie wiele do powiedzenia. Nawet nie było między nami wrogości. On często jadał z nami obiady w DDyr, bo był zżyty z Mamuś. Mamuś nawet nie za bardzo próbowała zamaskować swoje przywiązanie do Wayne’a. Teraz słyszałem za sobą jego oddech, lekki i bardzo równy. Żadnych strat, całkowita utylizacja każdego oddechu[382].

Z nas trzech to Mario spędzał najwięcej czasu z Jegomościem, nieraz wyjeżdżał z nim na plany filmowe. Nie miałem pojęcia, o czym rozmawiali ani jak otwarcie. Nikt z nas nie naciskał na Maria, żeby o tym mówił. Teraz zaciekawiło mnie właściwie dlaczego.

Postanowiłem wstać, ale jakoś nie wstawałem. Orin był przekonany, że Jegomość był prawiczkiem, gdy poznał Mamuś, będąc już pod czterdziestkę. Mnie się w to nie chce wierzyć. Orin zarzekał się też, że Jegomość był wierny Mamuś aż do samego końca, że jego przywiązanie do narzeczonej Orina nie miało charakteru seksualnego. Nagle naszła mnie jasna wizja Mamuś i Johna Wayne’a w jakimś erotycznym uścisku. John Wayne był związany seksualnie z Mamuś od mniej więcej drugiego miesiąca po przybyciu do Akademii. Oboje byli ekspatriantami. Jeszcze nie umiałem określić się emocjonalnie w stosunku do tego związku ani też do samego Wayne’a, którego talent i całkowite skupienie na karierze podziwiałem. Nie wiedziałem, czy Mario wie o tym związku, nie wspominając o biednym C.T.

Nie potrafiłem sobie wyobrazić Jegomościa z Mamuś w sytuacji jednoznacznie erotycznej. Założę się, że większość dzieci ma tę samą trudność w odniesieniu do rodziców. Seks Mamuś z C.T. wyobrażałem sobie jako gwałtowny i nudny zarazem, naznaczony potępieńczym trwaniem, w duchu faulknerowskim. Wyobrażałem sobie, że Mamuś ma otwarte oczy i przez cały czas wpatruje się tępo w sufit. Wyobrażałem sobie, że C.T. ani na chwilę się nie zamyka, tyko gada jak najęty o tym, co odbywa się między nimi. Kość ogonowa mi zdrętwiała od ucisku podłogi przez cienki dywan. Bain, studenci, koledzy gramatycy, japońscy choreografowie od sztuk walki, owłosiony na ramionach Ken N. Johnson, islamista ze stopniem doktora, który był zmorą dla Jegomościa – stosunki z nimi były wyobrażalne, ale w jakiś sposób nacechowane, stanowiąc przeważnie popisy wysportowania i elastyczności, rozmaitych układów kończyn, uskuteczniane raczej w duchu współpracy niż wspólnictwa czy namiętności. Na ogół wyobrażałem sobie Mamuś przez cały czas wpatrzoną obojętnie w sufit. Wspólnicka namiętność przychodziła pewnie później, gdy Mamuś zależało na utajnieniu związku. Niezależnie od aluzji Petersona zastanawiałem się nad jakimś mglistym powiązaniem tego namiętnego upodobania do skrytości z faktem, że Jegomość nakręcił tyle filmów zatytułowanych Klatka i że amatorską aktorką, do której tak się przywiązał, była zawoalowana dziewczyna, ukochana Orina. Zaciekawiło mnie, czy jest możliwe leżeć na wznak i wymiotować bez dławienia się. Pióropuszowa fontanna wieloryba. Tableau z Johnem Wayne’em i moją matką nie rysowało się zbyt erotycznie w mojej wyobraźni. Obraz był kompletny i ostry, ale ział sztucznością, jak zaaranżowany. Ona leży wsparta na czterech poduszkach, w pozycji półsiedzącej, i spogląda w górę, nieruchoma i blada. Wayne, smukły, z opalonymi kończynami, gładko umięśniony, też całkiem nieruchomy, leży na niej, nieopalonym tyłkiem do góry, z pociągłą twarzą bez wyrazu pomiędzy jej piersiami, nie mruga i wysuwa cienki język jak zaskoczona jaszczurka. Tak trwają.

Nie była głupia – domyśliła się, że z dużym prawdopodobieństwem wypuścili ją tylko po to, żeby zobaczyć, dokąd pójdzie.

Poszła do domu. Poszła do Domu. Prawdopodobnie złapała jeden z ostatnich pociągów przed zamknięciem metra. Wieki trwało, zanim przedostała się z Comm. Ave. do Enfield Marine, brnąc przez śnieg w chodakach i długiej spódnicy, woal przesiąkł wilgocią i lepił się do twarzy. I tak zresztą omal nie zdjęła woalu, żeby uwolnić się od śledzącej ją zwalistej pani ze służb federalnych. Wyglądała teraz jak wyblakła lniana wersja siebie samej. Ale wokół na śniegu nikogo nie było. Kombinowała sobie, że jeśli uda jej się porozmawiać z Pat M., Pat M. może dać się namówić na umieszczenie jej w kwarantannie z Clenette i Yolandą, gdzie nie wejdą przedstawiciele prawa. Mogłaby powiedzieć Pat o wózkach inwalidzkich, spróbować ją przekonać do zdemontowania rampy. Widoczność była tak zła, że nie zauważyła go, dopóki nie minęła Szopy: samochód Szeryfa hrabstwa Middlesex, z oblepionymi śniegiem oponami, stał na wolnych obrotach, migocząc niebieskim światełkiem w uliczce za rampą, wycieraczki pracowały w trybie przerywanym, mundur za kółkiem bezwiednie obmacywał sobie twarz.

Mówi tak:

– Jestem Mikey, alkoholik, narkoman i chory pojebus, czaicie?

A oni się śmieją i krzyczą: „Jasne, że jesteś”. On stoi na podium, lekko się bujając, nieco zamazany przez len, i brudzi sobie policzek robociarską łapą, namyślając się, co mówić dalej. Jest to kolejne spotkanie typu chodzi-lisek-koło-drogi, na którym każdy mówca wybiera następnego z zadymionego w porze lunchu tłumu, a wybrany wbiega na podium z płyty pilśniowej, obmyślając po drodze, co powiedzieć i jak przez pięć minut każdemu przypisanych. Przewodniczący za stołem przy mównicy ma zegar i gong ze sklepu z upominkami.

– No więc – mówi – no więc widziałem wczoraj, jak wyłazi ze mnie trochę dawny Mikey, i wiecie co? Przeraziłem się, kurwa, na jego widok. Było tak: miałem wziąć małego do kręgielni i zagrać ze dwa razy. Z moim małym. Któremu właśnie zdjęli gips. No to byłem szczęśliwy jak nie wiem co, dostałem dzień wolnego, zobaczę dzieciaka. Fantastyczna trzeźwość z dzieciakiem. I w ogóle, wiadomo. Więc cieszyłem się jak głupi, że zobaczę małego, czaicie, co mówię? No więc co robię? Dzwonię do tej pindy, mojej siostry. Bo on tam z nimi mieszka, z mamą i moją siostrą, no więc dzwonię do siostry i pytam się, czy mogę wpaść po małego o tej a tej godzinie i w ogóle. Bo wiecie, sędzia orzekł, że muszę mieć pozwolenie którejś z nich na widzenie się z własnym dzieciakiem. Czaicie? Z powodu zakazu zbliżania się, który dostał dawny Mikey, ten z dawnych czasów. Musiałem dostać od nich pozwolenie. No i co, godzę się z tym, mówię OK, więc dzwonię w dobrej wierze, cały szczęśliwy, pewny, że siostra się zgodzi, a ta z dobroci serca każe mi czekać i mówi, że musi spytać mamę. No i zgadzają się ostatecznie. A wiecie, co ja na to mówię? Mówię, że będę u nich o tej a tej godzinie i w ogóle, a moja siostra mówi, nawet nie podziękujesz? Takim tonem, no wiecie, czaicie, co mówię? No to jej mówię wal się, co jest, chcesz, kurwa, medal za to, że mi pozwalasz spotkać się z własnym dzieciakiem? A ta cipa rzuciła słuchawką. No nie. O kurwa. Odkąd sędzia wydał ten zakaz, taki mają obie do mnie stosunek, ta pinda i mama, obydwie. No więc jak ciepnęła tę słuchawkę, to we mnie się trochę odzywa dawny Mikey i jadę tam, i dobra, powiem uczciwie, parkuję na ich pierdolonym trawniku i wchodzę na górę, i widzę ją, i mówię Ty pindo pojebana, a mama stoi w przedpokoju za nią, ona w drzwiach, a ja dalej Rzucasz, kurwa, słuchawką, powinnaś, kurwa, iść na jakąś terapię, czaicie, co mówię? A im się za bardzo nie podoba mój werbalny komentarz, no nie? Ta cipa prawie że się śmieje i mówi do mnie Ty mnie mówisz, żebym poszła na terapię?

Śmiech zbiorowy.

– No bo przecież jak tam poszedłem, to nie byłem jeszcze trzeźwy od dawna, no nie? I to przyznaję. Ale ta cipa założyła haczyk na drzwi i do mnie Kim ty jesteś, żeby mnie wysyłać na pierdoloną terapię po tym, jak do spółki z tą zdzirą wzrostu siedzącego psa szarpałeś dzieciaka, któremu dopiero co zdjęli gips? A dzieciaka, kurwa, nigdzie nie widać. Tylko ją i mamę przez moskitierę, nabzdyczone jak nie wiem co. I mówią mi, żebym spierdalał z ich werandy, Nie, mówią mi, Odmowa Pozwolenia, nie dadzą mi się, kurwa ich mać, zobaczyć z rodzonym dzieckiem. A ta pinda jeszcze w szlafroku, chociaż jest po południu, a mama za nią ledwo stoi na nogach, czepia się ściany. Czaicie, o co chodzi? To ja spokojnie mówię No to nara! Ja tu przyszedłem po dzieciaka, kurwa. A na to moja siostra, że idzie po telefon, a mama mówi Spierdalaj, Mikey, spierdalaj stąd. No i nie wiem, czy już mówiłem, ale małego ani śladu, a mnie nie wolno nawet dotknąć tej moskitiery bez pozwolenia. Myślałem, kurwa, że kogoś zabiję, czaicie? A moja siostra wyciąga antenę z telefonu, no to mówię OK, idę, kurwa, ale wystawiam do nich jaja i mówię Całujcie mnie w dupę, czaicie, co mówię? Bo już wrócił dawny Mikey, już i ja się wkurwiłem. Chciałbym dać w ryj tej pindzie mojej siostrze, krew mnie zalewa tak, że ledwo wytaczam furę z trawnika i odjeżdżam. No więc jadę z powrotem do domu, ale tak mnie trzęsie, że nagle próbuję się modlić. Jadę i modle się, i w ogóle, i dociera do mnie, że bez oglądania się na ich kurewskie zachowanie powinienem zawrócić i przeprosić, bezwzględnie, za to, że pokazałem im jaja, bo to jest dawne, kurwa, zachowanie. Widzę, że dla mojej własnej trzeźwości muszę zawrócić i spróbować powiedzieć przepraszam. Na samą myśl o tym chce mi się rzygać, czaicie to, ale zawracam, staję furą na ulicy przed domem, włażę z powrotem na werandę i, kurwa, przepraszam, i mówię do mojej siostry Proszę cię, mogę chociaż zobaczyć małego bez gipsu, a ta cipa mi odpowiada Wal się, spierdalaj stąd, nie przyjmujemy twoich jebanych przeprosin. A matuli ani śladu i małego, kurwa, też ani śladu, więc muszę wierzyć jej na słowo i nawet nie mam pewności, czy zdjęli mu ten gips. Ale dlaczego się tym z wami dzielę? Bo się wystraszyłem. Ja sam wystraszyłem siebie, czaicie, co mówię? Byłem potem u opiekuna i powiedziałem mu, że muszę jakoś opanować ten pojebany temperament, bo inaczej wyląduję z powrotem przed pierdolonym sędzią za rozkwaszenie komuś ryja, czaicie, co mówię? I niech Bóg, kurwa, broni, żeby to był ktoś z mojej rodziny, bo z nimi to ćwiczyłem już za wiele razy. Więc się pytam Czy ja jestem wariat, doktorze, czy co? Czy ja pragnę własnej śmierci, czy co? Czaicie, co mówię? Małemu wreszcie zdjęli ten gips, a ja mam ochotę dać po ryju tej pierdolonej pindzie, która musi mi dawać pozwolenie, żebym się zbliżył do dzieciaka na mniej niż sto m? Czy ja się na nowo szykuję do picia, czy co to jest właściwie z tym wybuchowym temperamentem, skoro jestem trzeźwy? Temperament i sędzia, przez nich, kurwa, wytrzeźwiałem w pierwszej kolejności. No więc co jest, do kurwy nędzy? A niech to. Przynajmniej trochę mi ulżyło, że się wygadałem. W głowie mi się kotłowało, zajmowało miejsce, czaicie, co mówię? Widzę, że Vinnie już się szykuje, żeby dać mi gonga w kaczan. Chciałbym posłuchać, co ma do powiedzenia Tommy E., tam z tyłu pod ścianą. Jo, Tommy! Co ty tam robisz, trzepiesz konia czy co? Ale się cieszę, że tu jestem. Chciałem wyrzucić z siebie trochę tego gówna.

Kant spodni mężczyzny rozprasował się na kolanie, a jego płaszcz od Cardina wyglądał, jakby ktoś się w nim przespał.

– Bardzo pani uprzejma, że mnie wpuściła.

Pat M. spróbowała zmienić ułożenie skrzyżowanych nóg i wzruszyła ramionami.

– Mówił pan, że nie przychodzi służbowo.

– Bardzo pani uprzejma, że mi uwierzyła. – Zastępca Prokuratora Okręgowego hrabstwa Suffolk na Czwarty Okręg obejmujący bliskie okolice Północnego Wybrzeża nosił porządny wyjściowy kapelusz typu Stetson z piórkiem za otokiem. Trzymał go na kolanach za rondo i obracał powoli, przebierając palcami wzdłuż ronda. Dwukrotnie zmienił układ nóg. – Poznaliśmy panią i Marsa na Regatach Marblehead w ramach imprezy McDonald’s House dla dzieci, nie zeszłego lata, ale albo rok wcze…

– Wiem, kim pan jest.

Mąż Pat nie był celebrytą, ale znał masę lokalnych celebrytów dzięki sieci sprzedaży samochodów sportowych z odzysku w Bostonie i okolicach.

– To miło. Przyszedłem w sprawie jednego z waszych rezydentów.

– Ale nie służbowo – powiedziała Pat. Nie było to pytanie ani weryfikacja. Pat była zimna jak stal, gdy chodziło o obronę rezydentów i Domu. Po pracy, we własnym domu, zamieniała się w potrzaskany kadłub wraka.

– Prawdę mówiąc, sam nie wiem, po co przyszedłem. Mieścicie się blisko szpitala. Od trzech dni często bywam u św. Elżbiety. Może po prostu chciałem przewietrzyć pewne koncepcje. Chłopcy z Piątego Okręgu, policjanci, dobrze mówią o tym miejscu. O waszym Domu. Może chciałem się po prostu podzielić myślami, żeby nabrać odwagi. Mój sponsor nie pomaga. Powiedział mi Zrób to, jeżeli masz nadzieję, że to coś poprawi.

Ktoś, kto nie łączy w sobie rutyny zawodowca z długim stażem w AA, co najmniej uniósłby brew, gdy jeden z najpotężniejszych i najbardziej bezlitosnych konstabli w trzech hrabstwach używa słowa „sponsor”.

– Chodzi o Fob-Komp-Anon – powiedział ZPO. – Przeszedłem przez Choices[383] zeszłej zimy i od tamtego czasu staram się codziennie, najlepiej jak potrafię, realizować program rehabilitacyjny w Fob-Komp-Anon.

– Rozumiem.

– Chodzi o Tooty – powiedział ZPO. Zrobił pauzę i przymknął oczy, a potem uśmiechnął się z zamkniętymi oczami. – A raczej chodzi o mnie, o moje uwikłanie w stan Tooty.

Fob-Komp-Anon było liczącym sobie dekadę odłamem Al-Anon, opartym na programie 12 Kroków dla osób współuzależnionych, których najbliżsi cierpią na fobie lub natręctwa albo jedno z drugim.

– To długa historia i na pewno nieszczególnie interesująca – powiedział ZPO. – Dość powiedzieć, że Tooty cierpi na syndrom gwałtu związany z higieną jamy ustnej, co, jak odkrywamy, ma swoje źródło w dzieciństwie, którego dysfunkcyjność… które wyparła już dawno temu. Nieważne, o co chodzi. Ja mam swój własny program. Chowanie kluczyków od samochodu, obcięcie jej kredytu na wizyty dentystyczne, sprawdzanie kubłów na śmieci, czy nie ma w nich opakowań po nowych szczoteczkach do zębów, pięć razy na godzinę; moja dysfunkcyjność to mój własny problem i robię, co mogę, dzień po dniu, żeby sobie odpuścić i odciąć się z miłością.

– Myślę, że rozumiem.

– Teraz przerabiam Dziewiątkę.

– Dziewiąty Krok – uściśliła Pat.

ZPO odwrócił kierunek rotacji kapelusza i przebierał teraz palcami po rondzie w odwrotną stronę.

– Próbuję bezpośrednio zadośćuczynić tym, których skrzywdziłem, co uświadomiły mi Kroki Czwarty i Ósmy, powstrzymując się od tego tylko w przypadkach, gdy czyniąc zadość, skrzywdziłbym samych skrzywdzonych lub inne osoby.

Maleńkie duchowe potknięcie Pat w formie protekcjonalnego uśmieszku.

– Sama zaznajomiłam się z Dziewiątką.

ZPO był prawie nieobecny, wpatrywał się w jeden punkt i źrenice miał rozszerzone. Jego bezlitośnie nasrożone brwi, które Pat widywała na zdjęciach, całkowicie zmieniły kąt załamania. Teraz te brwi tworzyły spiczasty daszek żałości.

– Jeden z waszych rezydentów – powiedział. – Niejaki pan Gately, przysłany do was przez sąd z Piątego Okręgu, z Peabody, jak mi się zdaje. Pełni tu u was jakąś funkcję, należy do personelu.

Pat zrobiła przesadnie niewinną minkę, jakby z trudem przypominała sobie nazwisko i twarz.

– Nieważne – powiedział ZPO. – Znam zasady obowiązującej was dyskrecji. Nie chcę od pani żadnych informacji o nim. To u niego bywałem w św. Elżbiecie.

Pat na tę wieść pozwoliła sobie wydąć jedno nozdrze.

ZPO nachylił się do przodu: teraz rotował kapelusz między łydkami, łokcie wspierając na kolanach, w osobliwie defekacyjnej pozycji, jaką mężczyźni często komunikują szczerość swojej wypowiedzi.

– Podobno… winien jestem… panu Gately’emu… zadośćuczynienie. Muszę przeprosić pana Gately’ego. – Podniósł oczy. – Panią też… to zostanie w tych czterech ścianach, jakbym był anonimowy. Zgoda?

– Tak.

– Nieważne za co. Winiłem… żywiłem resentyment w stosunku do tego Gately’ego w związku z incydentem, który uznałem za powód gwałtownego odnowienia się fobii Tooty. Konkretne szczegóły, kwestia jego winy czy też narażenia się na oskarżenie w rzeczonym incydencie… nie mają znaczenia. Żywiłem resentyment. Zdjęcie tego chłopaka wisiało na mojej Tablicy Priorytetów, razem ze zdjęciami obiektywnie ważniejszych zagrożeń dla dobra publicznego. Nie spieszyło mi się, czekałem, aż go dopadnę. Ten ostatni incydent, nie, proszę nic nie mówić, nie trzeba, wyglądał na jakiś zaledwie początek. Moja ostatnia szansa przeskoczyła na szczebel federalny, ale spaliła na panewce.

Pat pozwoliła sobie na bardzo lekkie zdziwienie wyrażone czołem.

Mężczyzna machnął kapeluszem.

– Nieważne. Nienawidziłem, nienawidziłem tego człowieka. Pani wie, że Enfield należy do hrabstwa Suffolk. Ten incydent z kanadyjskim napadem, domniemana broń palna, świadkowie, którzy nie mogą zeznawać ze względu na własne ujawnienie… Mój sponsor, cała moja Grupa… oni mówią, że jeśli zadziałam na fali resentymentu, będę zgubiony. Nie zaznam ulgi. Nie pomogę Tooty. Wargi Tooty spuchną i zbieleją od wody utlenionej, szkliwo jej zębów zniszczeje od irracjonalnego ciągłego szorowania i szorowania, i szorowania, i…

Zakrył usta piękną czystą dłonią i wydał piskliwy skowyt, którym szczerze przeraził Pat. Jego prawą powieką wstrząsał tik.

Wziął kilka oddechów.

– Muszę odpuścić. Doszedłem do takiego przekonania. Nie tylko dochodzenie, to prosta sprawa. Już odłożyłem akta, chociaż jeśli idzie o odpowiedzialność cywilną, którą może ponieść ten… pan Gately, to już całkiem inna kwestia, nie moja broszka. Co za cholerna ironia losu. Facet wymiga się co najmniej od zarzutu pogwałcenia zwolnienia warunkowego i oskarżenia o wszystkie dawne karygodne winy, ponieważ ja muszę uciszyć sprawę przez wzgląd na własne zdrowie, ja, który niczego nie pragnąłem bardziej niż zobaczyć tego człowieka zamkniętego w celi z jakimś psychopatą na całą resztę jego naturalnego życia, ja, który wygrażając pięścią sufitowi, przysięgałem… – I znów ten skowyt, tym razem stłumiony stylowym kapeluszem, a więc mniej stłumiony, a towarzyszyło mu lekkie tupanie ze złości po dywanie, na które psy Pat podniosły głowy i spojrzały pytająco na gościa, a pies epileptyk dostał bardzo krótkiego, słabego ataku.

– Słyszę, że jest panu bardzo trudno, ale podjął pan decyzję, co powinien zrobić.

– Gorzej – rzekł ZPO, osuszając brew niezłożoną chusteczką. – Muszę przeprosić, tak orzekł mój sponsor. Jeżeli pragnę wzrostu, który obiecuje prawdziwą ulgę. Muszę przeprosić bezpośrednio, wyciągnąć rękę, powiedzieć, że jest mi przykro, i poprosić tego człowieka o wybaczenie mi nieumiejętności wybaczenia. Tylko w ten sposób będę w stanie mu wybaczyć. Bo nie odetnę się z miłością od fobicznego natręctwa Tooty, dopóki nie wybaczę temu d… człowiekowi, którego oskarżyłem w sercu swoim.

Pat spojrzała mu w oczy.

– Oczywiście, nie mogę powiedzieć, że zamknąłem akta sprawy Kanadyjczyków, tak daleko nie muszę się posuwać, powiedziano mi. To bowiem wystawiłoby mnie, o ironio, na konflikt interesów i mogłoby zaszkodzić Tooty, gdyby moja pozycja się zachwiała. Powiedziano mi, że mam go zostawić w spokoju, aż minie trochę czasu i nic nie posunie się do przodu. – Podniósł oczy. – A to znaczy, że i pani nie wolno nikomu powiedzieć. Odstąpienie od dochodzenia z osobistych względów duchowych byłoby dla innych trudne do zrozumienia. Dlatego przyszedłem do pani ściśle poufnie.

– Słyszałam pańską prośbę i uszanuję ją.

– Ale proszę posłuchać. Ja nie mogę tego zrobić. Nie jestem w stanie. Siedziałem pod tą szpitalną salą, odmawiałem w kółko Modlitwę o Pogodę Ducha, modliłem się o szczerą chęć, o pamiętanie o własnym interesie duchowym, o wiarę, że te przeprosiny są wolą mojej Siły Wyższej, która ma na względzie mój wzrost, i nie dałem rady tam wejść. Siedziałem jak sparaliżowany przez kilka godzin, a potem jechałem do domu i odrywałem Tooty od umywalki. Dłużej tak nie mogę. Muszę spojrzeć temu zasranemu… nie, złemu, bo jestem przekonany, że ten skurwysyn jest zły i zasługuje na usunięcie ze społeczeństwa. Czy mi wybaczy, czy nie, to bez znaczenia. Ja muszę pozamiatać po mojej stronie ulicy.

– Widzę, że bardzo, bardzo panu ciężko – powiedziała Pat.

Piękny kapelusz niemalże wirował pomiędzy łydkami mężczyzny, widocznymi spod podkasanych mankietów spodni, które zostały podciągnięte w defekacyjnym skłonie, odsłaniając skarpetki o różnym, jak się zdawało, splocie wełny. Te niedobrane skarpetki przemówiły do serca Pat bardziej niż cokolwiek innego.

– Sam nie wiem nawet, po co tutaj przyszedłem – powiedział ZPO. – Nie mogłem znów tak po prostu zostawić go i jechać do domu. Wczoraj ona czyściła sobie język skrobaczką do osadu, aż zaczął krwawić. Nie mogę jechać do domu i znowu na to patrzeć, dopóki nie pozamiatam.

– Słyszę pana.

– A wy byliście pod ręką.

– Rozumiem.

– Nie oczekuję pomocy ani rady. Sam już wierzę, że muszę to zrobić. Pogodziłem się z tą koniecznością. Wierzę, że nie mam innego wyjścia. Ale nie mogę. Na razie nie jestem w stanie tego zrobić.

– Może to kwestia szczerej chęci.

– Jak dotąd nie zechciałem. Jak dotąd. Pragnę podkreślić jak dotąd.

20 listopada Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych. Festyn tuż przed pokazowym turniejem fundraisingowym Gaudeamus Igitur

Zazwyczaj część doświadczenia galowej imprezy organizowanej w miejscu, w którym mieszkasz, stanowi obserwacja poszczególnych osób przybywających na uroczystość – Warshaverów, Gartonów, Peltasonów i Prine’ów, Chinów, Middlebrooków i Gelbów, jakiegoś zabłąkanego Lowella, Buckmanów w słomkowożółtym volvo prowadzonym przez ich milkliwego dorosłego syna, którego nie widuje się inaczej jak za kierownicą limuzyny wiozącej dokądś Kirka i Binnie Buckmanów. Dr. Hickle’a z lekko upiorną bratanicą. Chawafów i Heavenów. Reehagenów. Częściowo sparaliżowaną i mega bogatą panią Warshaver z dwiema dizajnerskimi laskami. Braci Donaganów ze Svelte Nail Co. My jednak zazwyczaj nie oglądamy przyjazdu tych przyjaciół i mecenasów EAT na pokazowy mecz i galę fundraisingową. Zazwyczaj wtedy, kiedy oni się zjeżdżają i są witani przez Tavisa, my znajdujemy się na dole w szatni, gdzie przebieramy się i rozciągamy w ramach przygotowań do pokazówki. Loach nas goli i bandażuje etc.

Dla gości zwykle też musi to być niezwykła okazja, ponieważ przez kilka pierwszych godzin mają oglądać nas w grze – stanowić widownię – i dopiero pod koniec ostatnich dwóch meczów pojawiają się w Gmachu Mieszk.-Adm. faceci w białych marynarkach, z tacami i zaczyna się gala, i od tej chwili goście zaczynają być uczestnikami i performerami.

Przebieramy się i rozciągamy, obwiązujemy uchwyty rakiet Gauze-Texem albo napełniamy woreczki ziemią fulerską (Coyle, Freer, Stice, Traub) czy trocinami (Wagenknecht, Chu), dajemy się bandażować, a ci, którzy są w okresie dojrzewania, dają się golić i bandażować. Taki rytuał. Nawet rozmowa, jakakolwiek, ma wówczas zwykle ponadczasowy, ceremonialny charakter. John Wayne, zgarbiony jak zwykle na ławce pod swoją szafką, z ręcznikiem zarzuconym na głowę na podobieństwo kaptura, przeplatał sobie przez palce monetę, w tę i z powrotem. Shaw szczypał fragment ciała pomiędzy kciukiem a palcem wskazującym – akupresura na ból głowy. Każdy odprawiał swój własny rytuał na autopilocie. Tenisówki Possalthwaite’a stały noskami do środka pod drzwiami ubikacji. Kahn usiłował wirować piłką tenisową na jednym palcu jak piłką do koszykówki. Przy umywalce Eliot Kornspan przepłukiwał sobie zatoki gorącą wodą; nikt inny nie podchodził do tej umywalki. Krążyły histeryczne przedturniejowe plotki o quebeckiej Drużynie Juniorów i okropnej pogodzie, były dementowane, zmieniały antygeny i nawracały. Nawet tutaj, na dole, słychać było piskliwy zaśpiew wichury. Mały Csikszentmihalyi kłusował rytmicznie w miejscu, uderzając kolanami o klatkę piersiową – rozciągał zginacze bioder. Troeltsch siedział obok Wayne’a oparty plecami o swoją szafkę, miał na głowie odłączone słuchawki i relacjonował awansem swój własny mecz. Padały oskarżenia o puszczanie bąków i stosowne zaprzeczenia. Rader trzepnął ręcznikiem Wagenknechta, który lubił długo stać zgięty w pasie, z głową przy kolanach. Arslanian całkiem nieruchomo siedział w kącie, z oczami zawiązanymi apaszką albo jakimś nieziemskim krawatem, i przekrzywiał głowę na bok jak ślepiec. Nie było jasne, czy drużyny B w ogóle zagrają; nikt nie miał pewności co do liczby zadaszonych kortów w siedzibie Związku MIT. Chodziły różne plotki. Michaela Pemulisa nikt nie widział od wczesnego poranka, kiedy podobno Anton Doucette zoczył go „dekującego się” przy śmietniku Domu Zachodniego z „nerwowo przygnębioną” miną.

Nagle rozległ się ściszony, ale jednogłośny wiwat kilku graczy, bo w drzwiach zjawił się Otis P. Lord, eskortowany przez swojego tatę podobnego do trupa, O.P.L. prosto z sali pooperacyjnej, blady, ale z wyglądu taki jak dawniej, tylko z wąskim bandażem z gazy wokół szyi po usunięciu monitora i dziwną elipsą suchej, zaczerwienionej skóry dookoła ust i nozdrzy. Wszedł, uścisnął kilka rąk, skorzystał z ubikacji obok kabiny, w której tkwił Postaw Hej!, i poszedł; nie miał dzisiaj grać.

J.L. Struck smarował sobie okolice szczęki kremem ściągającym.

Gruchnęła histeryczna plotka, że quebeckich graczy widziano na rampie, że już wysiedli z czarterowego autokaru na dziedzińcu głównym i wcale nie wyglądają na quebeckich juniorów, tylko na dorosłych quebeckich paraolimpijczyków uprawiających grę w tenisa na wózkach inwalidzkich – plotka ta obiegła szatnię i szybko ucichła, gdy dwóch młodzików z grupy do lat 14, którym nerwowa energia nie dawała usiedzieć w miejscu, więc ganiali w kółko, sprawdzając plotki, wygramoliło się na zewnątrz i pobiegło na górę sprawdzić tę plotkę, po czym nie wróciło.

Zza ściany, ze strony Żeńskiej, słyszeliśmy doskonale, jak Thode i Donnie Stott przywołują Kamilę, boginię szybkości i lekkiego kroku. Thode dostała po śniadaniu ataku histerii, bo Poutrincourt nie przyszła na żeńskie zebranie Personelu i wyglądało na to, że Oddaliła Się Bez Pozwolenia. Loach et al. ubrali Teda Schachta w skomplikowaną ortezę na kolano z ruchomymi aluminiowymi szynami po obu stronach i dziurą wielkości monety w bandażu nad rzepką kolanową dla zapewnienia wentylacji skóry i teraz Schacht kuśtykał w tę i z powrotem między ubikacjami a szafkami, z rozpostartymi ramionami i na piętach, udając Frankensteina. Kilka osób gadało do siebie, każda przy swojej szafce. Barry Loach klęczał na jednym kolanie i golił lewą kostkę Hala pod opatrunek. Kilku z nas skomentowało fakt, że Hal nie je jak zwykle batonika Snickers ani AminoPal. Hal trzymał ręce na ramionach Loacha, gdy ten bandażował mu kostkę. Opatrunek meczowy to dwie horyzontalne warstwy tuż ponad urażonym miejscem, potem prosto w dół i cztery razy wokół podbicia tuż przed stawem, tak że zostaje spora szczelina na ruch stawu, ale opatrunek jest zwarty i zabezpieczający. Na ten opatrunek Loach naciąga skarpetkę wyściełającą i przeciwpotną, potem wsuwa na to wszystko mały dmuchany usztywniacz, pompuje go do odpowiedniego ciśnienia, sprawdza małym licznikiem i przytwierdza na rzepy, tak żeby zapewniał usztywnienie, ale i maksymalną swobodę zginania stawu. Hal siedział na ławce i trzymał ręce na ramionach Loacha przez całą tę operację. Każdy kiedyś trzymał ręce na ramionach Loacha. Golenie i opatrywanie Hala trwa cztery minuty. Kolano Schachta i ścięgno podkolanowe Fran Unwin zajmują ponad dziesięć. Ćwierćdolarówka Wayne’a tańczyła na knykciach jego palców. Z racji ręcznika na głowie było mu widać tylko bardzo wąski fragment owalu twarzy, jak stojący na sztorc migdał. Wayne trzyma w szafce małego discmana i puszczał akurat Joni Mitchell, co nikomu nie przeszkadzało, bo grało bardzo cicho. Stice wydmuchiwał fioletowy balon z gumy. Freer próbował dotknąć palców stóp. Traub i Whale, także na ławce do bandażowania, mówili później, że Hal był jakiś dziwny. Na przykład spytał Loacha, czy szatnia przed meczem nie budzi w nim takiego dziwnego uczucia, okluzyjnego, elektryzującego, że wszystko, co tu robi i mówi, zostało już zrobione i powiedziane tyle razy, że zdaje się nagrane, a my wszyscy istniejemy właściwie jako Przekształcenia Fourierowskie póz i drobnych zwyczajów, zamknięte, zmagazynowane i odtwarzalne na zawołanie. To, co Traub usłyszał jako Przekształcenia Fourierowskie, Whale usłyszał jako Przekształcenia Führerowskie. Ale też, w konsekwencji, wymazywalne, powiedział Hal. Przez kogo? Hala przed meczem cechowało zazwyczaj pełne zdumienia napięcie kogoś, kto jeszcze nigdy nie znalazł się w sytuacji choćby trochę podobnej do tej. Jego dzisiejsza twarz przybierała różne miny, od wesołkowatej po bolesną, miny nijak niezwiązane z tym, co się działo. Chodziły słuchy, że Tavis i Schtitt wyczarterowali trzy autokary, które miały zawieźć drużyny do krytej hali, której wynajęcie pani Inc zleciła alumnowi Corbettowi „Th” Thorpowi, co wymagało od niego powołania się na poważne zasługi z przeszłości – chodziło o kilka nieużywanych właściwie kortów gdzieś w głębokiej tkance mózgowej Związku Studentów MIT – i że cała gala zostanie przeniesiona do Związku Studentów, w związku z czym trwają próby skontaktowania się komórkowo z quebecką drużyną i większością gości, których trzeba powiadomić o odwołaniu poprzedniego odwołania i zmianie miejsca zdarzenia, i że ci goście, którzy nie dowiedzą się o zmianie, pojadą autokarami razem z graczami i personelem, niektórzy prawdopodobnie w strojach formalnych i wieczorowych, goście oczywiście. Traub mówił również, że usłyszał z ust Hala słowo „konający”, ale Whale tego nie potwierdził. Schacht wszedł do ubikacji i ostentacyjnie głośno zasunął zasuwkę, tak że w szatni zapadła na moment martwa cisza z gatunku rewolwerowiec-wchodzi-do-saloonu. Nikt ze znajdujących się w pobliżu nie mógł potwierdzić, że słyszał jakąkolwiek odpowiedź Barry’ego Loacha na manieryczne odzywki Hala, wygłaszane w czasie, gdy Loach bandażował mu kostkę na pokazowy mecz. Wagenknecht chyba rzeczywiście puścił bąka.

Wśród uczniów EAT panuje konsens, że Trener Główny Barry Loach przypomina bezskrzydłą muchę – obłą, krzątającą się etc. Jedna z tradycji EAT polega na tym, że Starsi Kumple opowiadają nowym albo bardzo młodym Młodszym Kumplom sagę o Loachu i o tym, jak Loach został elitarnym Trenerem Głównym, chociaż nie miał nawet formalnego tytułu trenera ani żadnego innego z Boston College, do którego uczęszczał. Saga ta w ogólnym zarysie głosi, że Loach wychował się jako najmłodsze dziecko w ogromnej katolickiej rodzinie, której rodzice byli gorliwymi katolikami ze starej szkoły strasznie gorliwego katolicyzmu, i że najgorętszym życzeniem pani Loach (matki rodziny) było, aby któreś z jej niezliczonych dzieci zostało duchownym Kościoła rzymskokatolickiego, ale najstarszy syn Loachów odsłużył dwa lata w Marynarce Stanów Zjednoczonych i zginął młodo w Brazylii podczas akcji połączonych sił zbrojnych ONAN/ONZ w Roku Podpasek Higienicznych Tucks; a w pięć tygodni po stypie drugi co do starszeństwa syn Loachów zmarł na ciguatoksyczne zatrucie pokarmowe, spożywszy zatrutego tuńczyka; następna z kolei Loachówna, Therese, po serii niefortunnych przygód w wieku młodzieńczym skończyła w Atlantic City, NJ, jako jedna z tych kobiet w naszywanych cekinami trykotach i wysokich obcasach, które obnoszą po ringu duży karton z napisem Runda # pomiędzy rundami zawodowych walk bokserskich, toteż nadzieje Therese na zostanie karmelitanką znacznie przygasły; i tak dalej po linii starszeństwa, jeden Loach zakochał się beznadziejnie i ożenił tuż po ukończeniu szkoły średniej, inny palił się tylko do gry na talerzach perkusyjnych w pierwszorzędnej filharmonii (obecnie w Houstońskiej Orkiestrze Symfonicznej). I tak dalej, aż został tylko jeden mały Loach, a po nim Barry Loach, najmłodszy i całkowicie zdominowany przez panią L., w sensie emocjonalnym; i ten to młody Barry Loach odetchnął z ulgą, gdy jego starszy brat – zawsze pobożny i skłonny do kontemplacji, dziecko wielkiego serca, emanujące abstrakcyjną miłością i wrodzoną wiarą w dobro zamieszkujące dusze wszystkich ludzi – zaczął zdradzać prawdziwe duchowe powołanie do stanu kapłańskiego w Kościele rzymskokatolickim i w końcu wstąpił do seminarium jezuitów, zdejmując wielki ciężar z psychiki młodszego brata, gdyż młody Barry – odkąd po raz pierwszy przylepił plaster z opatrunkiem figurce X-Mena – czuł, że jego prawdziwym powołaniem jest nie kapłaństwo, lecz posługa opatrunkowa w zawodowym sporcie. Któż potrafi powiedzieć, skąd się bierze prawdziwe powołanie człowieka? Tak więc Barry uczył się w Boston College ze specjalnością Trenera i wszystko wskazywało na to, że jest na najlepszej drodze do stopnia magistra, kiedy jego starszy brat, tuż przed święceniami czy może obłóczynami, czy jak tam się nazywa jezuicki licencjat, mając lat dwadzieścia pięć, doznał nagłego kryzysu duchowego, w którym jego wrodzona wiara w inherentną dobroć człowieka niejako spontanicznie się ulotniła – i to bez żadnego oczywistego czy dramatycznego powodu; po prostu wyglądało to tak, jakby ten brat nagle zapadł na mizantropiczne duchowe czarnowidztwo, tak jak niektórzy dwudziestopięcioletni mężczyźni zapadają na ataksję Sangera-Browna albo na SM, dopadł go rodzaj degeneracyjnej choroby Lou Gehriga ducha – i jego zainteresowanie służbą człowiekowi i Bogu-w-człowieku oraz podsycaniem obecności Chrystusa w ludziach poprzez jezuickie praktyki spadło, co zrozumiałe, na łeb na szyję, i przestał cokolwiek robić, tylko przesiadywał w swoim pokoju w Seminarium Duchownym św. Jana – bardzo zresztą blisko Enfieldzkiej Akademii Tenisowej, przy Foster Street w dzielnicy Brighton, w bok od Comm. Ave., tuż przy siedzibie archidiecezji czy jak tam się to nazywa – siedział i celował kartami do gry do kosza na śmieci ustawionego pośrodku pokoju, nie chodził na zajęcia ani na nieszpory, nie czytał brewiarza i szczerze mówił o całkowitej rezygnacji z powołania, czym sprawiał bolesne rozczarowanie pani Loach, a młodemu Barry’emu napędzał z powrotem strachu i nerwów, bo jeśli jego brat rzuciłby kapłaństwo, zostałoby ono prawie na pewno przeznaczone Barry’emu, ostatniemu z Loachów, który musiałby wówczas porzucić swoje prawdziwe powołanie do łubków i fleksji i samemu wstąpić do seminarium, żeby pobożna i ukochana mamuśka nie skonała z rozczarowania. I tak doszło do serii osobistych rozmów z duchowo nekrotycznym bratem, do których Barry musiał stawać po drugiej stronie pełnego kart do gry kosza na śmieci, żeby w ogóle zwrócić na siebie uwagę starszego brata, którego usiłował namówić do zejścia z mizantropijnej duchowej krawędzi, na której ten siedział. Chory duchowo brat odnosił się dość cynicznie do powodów tych perswazji Barry’ego Loacha, ponieważ obaj wiedzieli, że w grę wchodzi również zagrożenie dla wymarzonej kariery Barry’ego; brat uśmiechał się sardonicznie i mówił, że już i tak nie spodziewa się po ludzkości niczego innego niż dbałości o własny interes, jako że praca wśród ludzkich trzódek w najpaskudniejszych zakątkach śródmieścia Bostonu – niemożność zmiany ich warunków życia, niewdzięczność bezdomnych narkomanów i chorych psychicznie, którym służył, oraz kompletny brak współczucia ze strony szeroko pojętego społeczeństwa obywateli dla jezuickich starań – zabiła w nim ostatnią iskrę natchnionej wiary w wyższe możliwości i doskonalenie człowieka; wyraził więc opinię, że nic dziwnego, iż jego młodszy brat, nie inaczej niż najokrutniejszy pasażer metra, który bezdusznie mija wyciągnięte ręce bezdomnych i potrzebujących na stacji Park Street, kieruje się jakże ludzką dbałością o Numero Uno, czyli siebie samego. Albowiem elementarny brak empatii i współczucia wydaje mu się teraz nieusuwalną częścią ludzkiego charakteru. Barry Loach, co zrozumiałe, czuł się niepewnie na teologicznym gruncie Apologii i kwestii odkupienia człowieka – za to umiał subtelnym przesunięciem skorygować technikę rzutu brata, niwelując ucisk na mięsień zginacza promieniowego nadgarstka tej ręki, która rzucała karty, dzięki czemu procent trafień kartą do kosza znacznie się podniósł – jednak kierowało nim nie tylko desperackie pragnienie ocalenia marzenia matki i własnych pośrednio sportowych ambicji, lecz także wrodzona pogoda ducha, dzięki której nie wziął na serio nagłej rozpaczy brata w obliczu braku współczucia i ciepła w Bożym automimetycznym i boskim Stworzeniu, i zdołał wciągnąć brata w dość ożywione i wzniosłe debaty o duchowości i potencjale duszy, trochę na kształt rozmów Aloszy z Iwanem w starych dobrych Braciach K., choć zapewne daleko nie tak erudycyjne i literackie, i ze strony starszego brata całkowicie wyzute z rakowatej zjadliwości Iwanowego scenariusza o Wielkim Inkwizytorze.

W zarysie debaty owe sprowadziły się do tego: zdesperowany Barry Loach – bo pani L. brała już po 25 mg dziennie Ativanu[384] i prawie że biwakowała przed apsydą kościoła parafialnego Loachów, w której palono świeczki w intencjach – rzuca bratu wyzwanie – ryzykując czas własny i czas Barry’ego, a także, być może, bezpieczeństwo – żeby dał sobie udowodnić, iż elementarna natura ludzka nie jest tak nieempatyczna i nekrotyczna, jak się bratu w jego obecnym stanie wydaje. Po kilku sugestiach i odrzuceniach warunków nazbyt wygórowanych nawet jak na desperację Barry’ego Loacha bracia zgadzają się na swoisty eksperymentalny challenge. Podupadły na duchu brat nakłania Barry’ego Loacha, żeby przez jakiś czas nie mył się pod prysznicem i nie zmieniał odzieży, co pomoże mu przybrać wygląd bezdomnego, zawszonego nędzarza, ewidentnie potrzebującego elementarnego ludzkiego miłosierdzia, i żeby stanął przed stacją metra Park Street na skraju Boston Common, razem z resztą lumpenszumowin śródmiejskiej społeczności, którzy zazwyczaj stoją tam i żebrzą o drobne, ale żeby stojąc z wyciągniętą brudną ręką, nie żebrał o drobne, tylko prosił przechodniów, żeby go dotknęli. Po prostu dotknęli. Innymi słowy, okazali elementarne ludzkie ciepło i nawiązali kontakt. I Barry to robi. I robi to. Dni mijają. Jego pogoda ducha zaczyna dostawać ciosy w splot słoneczny. Trudno powiedzieć, czy jego odrażający wygląd miał tu coś do rzeczy, ale faktem jest, że stojąc przed wejściem na stację z wyciągniętą ręką i prosząc ludzi o dotknięcie, osiągnął tylko tyle, że dotknięcie go było ostatnią rzeczą, którą chciałby uczynić każdy zdrowy na umyśle przechodzień. Możliwe, że szacowni obywatele z teczkami, telefonami komórkowymi i pieskami w czerwonych swetrowych kubraczkach uważali, że wyciągnięta ręka i okrzyk „Dotknij mnie, tylko mnie dotknij, błagam” to jakiś nowy żargon, który po dawnemu znaczy „Daj parę drobniaków”, ponieważ Barry Loach zaczął przynosić do domu dość imponujące dzienne sumy $ – zdecydowanie więcej, niż zarabiał, łącząc studia z pracą, czyli bandażując kostki i sterylizując protezy dentystyczne dla graczy w lacrosse’a z Boston College. Widocznie tak wzruszał obywateli swoim wołaniem o dotknięcie, że dawali mu $; ale brat B. Loacha – który często stał nieopodal w cywilu, bez koloratki, oparty o plastikowy filar wyjścia ze stacji metra, w pozie niedbałej, z kwaśnym uśmieszkiem, tasując talię kart – za każdym razem wytykał mu spastyczną delikatność, z jaką ofiarodawcy wrzucali $ w dłoń Barry’ego Loacha, te ruchy jak smagnięcie bykowcem lub szybkie zdejmowanie czegoś gorącego z ognia, byle tylko go nie dotknąć; nawet rzadko zwalniali kroku i nawiązywali kontakt wzrokowy, rzucając jałmużnę B.L., a cóż dopiero mówić o dotknięciu ręką niegodnej ręki B.L. Brat nie bez kozery unieważnił przypadkowy kontakt jednego podróżnego, który potknął się przy próbie rzucenia ćwierćdolarówki i pozwolił się Barry’emu podtrzymać, nie wspominając o chorej na dwubiegunówkę pańci z torbami, która wzięła Barry’ego Loacha w objęcia i spróbowała odgryźć mu ucho pod koniec trzeciego tygodnia Challenge’u. Barry L. odmawiał przyznania się do klęski, więc Challenge ciągnął się tygodniami, aż w końcu starszy brat się znudził, przestał przychodzić, wrócił do swojego pokoju i czekał, aż go wywalą z Seminarium Duchownego św. Jana, a Barry Loach zawalił w tym semestrze kursy trenerskie i wylali go z pracy połączonej ze studiami za chroniczne niestawiennictwo, po czym przeżył trwający tygodnie, a potem miesiące osobisty kryzys duchowy, gdyż wszyscy przechodnie interpretowali jego apel o kontakt cielesny jako prośbę o datek i autentyczny kontakt cielesny zastępowali abstrakcyjną garścią drobniaków; w dodatku niektórych artystów żebraniny spod stacji metra zaintrygowało wołanie Barry’ego – a tym bardziej jego urobek netto – więc podchwycili okrzyk „Dotknij mnie, błagam, błagam, niech ktoś mnie dotknie!”, czym, oczywiście, dodatkowo zmniejszyli szanse Barry’ego Loacha na to, że ktoś dosłownie zinterpretuje jego prośbę i dotknie go ze współczuciem, po ludzku; więc dusza Loacha zaczęła porastać grzybicznymi plamkami nekrotycznej zgnilizny, a jego optymistyczny pogląd na tak zwanych normalnych ludzi i szacowną rasę ludzką zaczął podlegać mrocznej rewizji; a gdy inni obmierzli i omijani artyści żebractwa z okręgu śródmiejskiego zaczęli go traktować jak współtowarzysza, gawędzili z nim po koleżeńsku i częstowali go rozgrzewającymi płynami z butelek w brązowych papierowych torbach, a on nie odmawiał, bo był na to zbytnio rozczarowany i zimno samotny, i tak to zagnieździł się wśród absolutnych szumowin na samym dnie wielkobostońskiej sadzawki ekonomicznej. A co się potem stało z niedomagającym duchowo starszym bratem, dokąd się udał i jakie były losy jego powołania – tego krążąca po EAT legenda Loacha nie podaje, gdyż od tej pory skupia się wyłącznie na Loachu, który pomału zapominał – po tylu miesiącach rewulsji ze strony obywateli, kiedy życzliwość i empatię okazywali mu tylko bezdomni i uzależnieni artyści ulicy – co to jest prysznic, pralka automatyczna czy nawet manipulacja więzadłowa, nie mówiąc już o ambicjach zawodowych i z gruntu optymistycznym poglądzie na wrodzoną ludzką dobroć, więc faktem jest, że Barry Loach zbliżył się niebezpiecznie do zniknięcia na zawsze wśród mętów i szumowin zaludniających obrzeża życia bostońskiej ulicy; zanosiło się na to, że spędzi resztę dorosłego życia jako bezdomny i zawszony mieszkaniec Boston Common, pociągający z flaszek w brązowych papierowych torbach, gdy oto nagle, pod koniec dziewiątego miesiąca Challenge’u, jego apel – a przy okazji apele kilkunastu innych cynicznych oberwańców żebrzących w pobliżu Loacha, którzy błagali o jedno dotknięcie ludzkiej dłoni i wyciągali ręce – wszystkie te apele zostały wzięte dosłownie i wysłuchane, a odpowiedzią na nie był serdeczny uścisk ręki – przed którym nie cofnęli się z obrzydzeniem tylko najbardziej zamroczeni żebracy plus Loach – przybysza z EAT, Maria Incandenzy, wysłanego pilnie z bloku na Back Bay, gdzie jego ojciec filmował aktorów przebranych za Boga i Diabła przy grze w pokera kartami Tarota o duszę Cosgrove’a Watta, a pulę stanowiły zużyte żetony metra, i właśnie Maria wysłano pilnie po nowy zapas żetonów z najbliższej stacji metra, którą z powodu pożaru pojemnika na śmieci przy wejściu do stacji Arlington St. okazała się Park Street, a Mariowi, który był sam, miał zaledwie czternaście lat i nie orientował się w strategiach obrony przed żebrakami pod stacjami metra, żaden otrzaskany w świecie dorosły nie wytłumaczył, dlaczego prośba mężczyzn z wyciągniętymi rękami o zwyczajny uścisk dłoni albo Przybicie Piątki nie powinna zostać automatycznie wysłuchana i spełniona, więc Mario wyciągnął swoją szponiastą rączkę i dotknął, i serdecznie potrząsnął usmoloną dłonią Loacha, co poprzez zawiłą, lecz pomyślną i krzepiącą serię zbiegów okoliczności doprowadziło B. Loacha, nawet bez oficjalnego bakalaureatu, do objęcia posady Asystenta Trenera w EAT, z której to posady już po kilku miesiącach awansował na Trenera Głównego, zastępując ówczesnego Trenera Głównego, który padł ofiarą strasznego wypadku skutkującego tym, że ze wszystkich drzwi saun w EAT wymontowano zamki, a maksymalną temperaturę sauny ustawiono na stałe na nie więcej niż 50°C.

Odwrócona szklanka miała rozmiary klatki albo małej celi więziennej, ale wciąż była rozpoznawalną szklanką łazienkową, jakiej się używa do płukania gardła i ust po umyciu zębów, tyle że wielką i odwróconą, i stała na podłodze, a on w środku. Szklanka wyglądała jak rekwizyt albo eksponat wystawowy; była jedną z tych rzeczy, które się robi na zamówienie. Szkło było zielone, a dno nad jego głową gruzełkowate; światło panujące wewnątrz miało wodnisty odcień tańczącej zieleni, charakterystyczny dla największych głębin oceanicznych.

Wysoko z jednej strony widniał rastrowy ekran albo wentylator, ale powietrze nim nie uchodziło. Ani nie wchodziło. Powietrze we wnętrzu wielkiej szklanki było ewidentnie dość skąpe, gdyż na ściankach osiadła już para CO2. Grube szkło nie dawało się stłuc ręką ani nogą, zresztą czuł, że nogę chyba już sobie złamał podczas prób.

Przez zaparowane szkło widać było zielone, zniekształcone twarze. Twarz na poziomie oczu należała do ostatniego Podmiotu, czyli do zwinnej i wielbiącej go szwajcarskiej modelki rąk. Stała z założonymi rękami i patrzyła na niego, paląc papierosa i wydychając nosem zielony dym; potem spojrzała w dół, aby skonsultować się z inną twarzą, która zdawała się unosić gdzieś w okolicy pasa, a należała do nieśmiałego i niepełnosprawnego wielbiciela, który, jak uświadomił sobie O., podzielał szwajcarski akcent Podmiotu.

Podmiot za szkłem patrzyła prosto w oczy Orina, ale jakby go nie widziała ani nie słyszała, że krzyczy. Gdy Orin spróbował kopniakiem przedostać się na zewnątrz, zrozumiał, że Podmiot patrzy na jego oczy, a nie w nie, tak jak uprzednio. Na szkle widniały teraz rozmazane odciski stóp.

Co parę sekund ścierał Orin z grubego szkła parę własnego oddechu, żeby zobaczyć, co porabiają twarze.

Stopa naprawdę była uszkodzona, a resztki tego, co tak mocno go uśpiło, mdliły w żołądku; w sumie to doświadczenie ewidentnie nie było jednym z jego złych snów, lecz Orin, # 71, tkwił w upartym zaprzeczeniu faktu, że to nie sen. Jakby z chwilą, gdy oprzytomniał i stwierdził, że znajduje się wewnątrz wielkiej odwróconej szklanki, wybrał opcję: sen. Afektowany, sztucznie wzmocniony głos, który chwilami przenikał przez mały raster czy wentylator nad jego głową i żądał odpowiedzi na pytanie Gdzie Pogrzebana Jest Matka, brzmiał surrealistycznie i bizarnie, i tak niewytłumaczalnie, że Orin poczuł wdzięczność: takie surrealistyczne, dezorientujące, koszmarne, niezrozumiałe żądanie często przecież występuje w złych snach. Plus to bizarne nerwowe napięcie, które budziła niemożność przebicia się głosem przez szkło do uwielbiającego go Podmiotu. Gdy ekran głośnika zasunął się z powrotem, Orin przeniósł wzrok z twarzy za szkłem do góry, kombinując sobie, że teraz na pewno stanie się coś jeszcze bardziej surrealistycznego i gwałtownego, co przypieczętuje niezaprzeczalnie senny status całego przeżycia.

Mlle Luria P., która wzgardzała subtelniejszymi aspektami przesłuchań technicznych i zażądała po prostu pary gumowych rękawiczek i dwóch czy trzech minut sam na sam z jądrami Podmiotu (a w dodatku nie była tak naprawdę Szwajcarką), słusznie przepowiedziała, jaka będzie reakcja Podmiotu, kiedy ekran głośnika zostanie cofnięty, a przez otwór zacznie się wlewać lawa czarnych i lśniących kloacznych karaluchów: Podmiot rozpłaszczył się na szkle absurdalnej szklanki i przycisnął do niego twarz tak płasko, że z zielonego zmieniła kolor na śnieżnobiały, wrzeszcząc do nich mocno zduszonym głosem: „Zróbcie jej to! Zróbcie jej to!”, a wówczas Luria P. skłoniła na bok głowę i przewróciła oczami pod adresem przywódcy AFR, którego już od dawna uważała za kawał kabotyna.

Istoty ludzkie przychodziły i odchodziły. Pielęgniarka dotknęła jego czoła i cofnęła rękę ze skowytem. W korytarzu ktoś bełkotał i szlochał. W pewnym momencie zdawało mu się, że jest tam Chandler F., świeżo dyplomowany sprzedawca naczyń teflonowych, w klasycznej pozie modlitewnej, z podbródkiem na dłoniach złożonych na barierce łóżka. Światło w pokoju było świetlistoszare. Kierownik Ennet House też tam był: macając miejsce po niegdysiejszej brwi, usiłował wyjaśnić, że Pat M. nie mogła przyjść, ponieważ razem z panem M. wyrzuca z domu córeczkę za ponowne użycie jakiegoś syntetyku i jest tak roztrzęsiona duchowo, że nie może wyjść z domu. Gately czuł się fizycznie gorętszy niż kiedykolwiek w życiu. Jakby miał w głowie słońce. Dziecinna barierka łóżka zwężała się ku górze i lekko się wierciła, jak płomień. Wyobraził sobie, że leży w Domu na aluminiowym półmisku, z jabłkiem w ustach, a skórkę ma polaną tłuszczem i chrupiącą. Ten Doktor, który wyglądał na dwanaście lat, przyszedł z innymi, zwieńczonymi wilgotną mgiełką, i powiedział Podkręcić do 30 q 2 i Spróbujmy Doris[385], bo biedny skurwysyn sfajczy się na amen. Nie mówił do Gately’ego. Doktor nie zwracał się do Gately’ego. Gately’emu świadomie zależało tylko na Poproszeniu o Pomoc w odmowie Demerolu. Wciąż na nowo próbował powiedzieć narkoman. Przypomniał sobie, jak był mały i na placu zabaw kazał Maurze Duffy patrzeć w dół na koszulkę i przeliterować strych. Ktoś inny powiedział Lodowata Kąpiel. Gately poczuł na twarzy coś szorstkiego i chłodnego. Głos, który brzmiał jak jego własny głos mózgowy z echem, powiedział, że nie trzeba nigdy próbować dźwignąć ciężaru cięższego od siebie. Usłyszał zmarłego Gene’a Fackelmanna, który mówił, żeby patrzeć, co się dzieje, bo warto. Był przedmiotem intensywnych działań okołołóżkowych. Krótki brzęk butelek kroplówki nad głową. Chlupot worków. Żaden z głosów nad jego głową nie mówił do niego. Nikomu nie był potrzebny jego input. Jakąś częścią siebie żywił nadzieję, że dolewają mu Demerol do kroplówki bez jego wiedzy. Gulgotał i muczał, mówiąc narkoman. Co było prawdą, był nim, wiedział o tym. Krokodyl, który lubił nosić ciuchy marki Hanes, Lenny, gdy stał na podium, lubił powtarzać: „Prawda cię wyzwoli, ale nie wcześniej, niż cię wyrucha”. Głos z korytarza szlochał, jakby mu serce miało pęknąć. Wyobraził sobie ZPO z tym jego kapeluszem, modlącego się szczerze o to, żeby Gately przeżył, żeby go mógł odesłać do ZK Walpole. Chropawy dźwięk, który słyszał z bliska, pochodził od plastra wokół nieogolonych ust, który zerwano tak prędko, że ledwo to poczuł. Spróbował przestać sobie wyobrażać, jak rozboli go ramię, gdy zaczną walić mu pięścią w klatkę piersiową, tak jak walą w piersi umierających. Interkom brzęknął spokojnie. Z korytarza usłyszał rozmowę: jacyś ludzie mijali otwarte drzwi i zatrzymali się na sekundę, żeby zajrzeć, nie przerywając jednak rozmowy. Przyszło mu do głowy, że kiedy umrze, wszyscy będą dalej istnieli, pójdą do domu, coś zjedzą, bzykną żonę i zasną. Rozmawiający głos przy drzwiach roześmiał się i powiedział komuś innemu, że w dzisiejszych czasach trudniej jest odróżnić homoseksualistów od ludzi, którzy leją homoseksualistów. Nie umiał sobie wyobrazić świata bez siebie. Przypomniało mu się, jak dwóch jego kumpli z drużyny w Beverly High biło tak zwanego homoseksualistę, a on, Gately, poszedł dalej, nie chcąc stawać po żadnej stronie. Był zdegustowany obiema stronami konfliktu. Wyobraził sobie, że w Walpole musiałby zostać homoseksualistą. Wyobraził sobie, że chodzi na jedno zebranie tygodniowo, ma kij pasterski i papugę, gra w cribbage o papierosa za punkt i leży na jednym boku na swojej pryczy w celi, twarzą do ściany, waląc konia do wspomnienia cycków. Zobaczył ZPO ze spuszczoną głową i kapeluszem przy piersi.

Ktoś z góry spytał kogoś innego, czy są gotowi, ktoś skomentował wielkość głowy Gately’ego i ścisnął mocno głowę Gately’ego, a potem Gately poczuł głęboko w sobie ruch w górę, który był tak osobisty i straszliwy, że Gately się obudził. Tylko jedno z jego oczu otwierało się, ponieważ uderzenie o podłogę zamknęło drugie w pulchną i pękatą kiełbaskę. Cały przód jego ciała był zziębnięty od leżenia na mokrej podłodze. Gdzieś za nim Fackelmann mamrotał coś, co składało się w całości z głosek „g”.

Jego otwarte oko widziało okno luksusowego apartamentu. Na dworze świtało świetlistą szarością, a ptaki miały mnóstwo do powiedzenia w gałęziach nagich drzew; duże okno zaś było twarzą i wiatrakiem ramion. Gately spróbował wyregulować synchronizację pionową swojej wizji. W oknie stała Pamela Hoffman-Jeep. Ich apt. mieścił się na drugim piętrze luksusowego osiedla. Dziewczyna stała na drzewie tuż za oknem, stała na gałęzi i zaglądała do środka, albo gestykulując z ożywieniem, albo starając się utrzymać równowagę. Gately przestraszył się, że Pamela Hoffman-Jeep spadnie z drzewa, i już szykował się do poproszenia podłogi o łaskawe uwolnienie go na sekundę, żeby mógł pobiec tam, gdzie twarz P.H.-J. nagle opadła i wyszła z kadru na poziomie dolnej framugi okna, a zastąpiła ją twarz Bobby’ego „C” C. Bobby C zasalutował powoli do skroni na znak beznamiętnie kpiarskiego powitania i lustrował przez okno dowody ostrego ćpania. Ze szczególną uwagą przyglądając się Górze Dilaudidu i kiwając głową do kogoś, kto stał pod drzewem. Przesunął się po gałęzi do przodu, aż dosięgnął okna i jedną ręką pchnął jego ramę do góry, próbując otworzyć zamknięte okno. Wschodzące słońce za jego plecami rzucało cień jego głowy na mokrą podłogę. Gately zawołał na Fackelmanna i spróbował przeturlać się i usiąść. W kościach czuł pełno tłuczonego szkła. Bobby C trzymał sześciopak hefenreffera i majtał nim sugestywnie, jakby chciał zostać wpuszczony do środka. Gately właśnie zdołał częściowo usiąść, gdy pięść C w rękawicy bez palców przebiła się przez podwójną szybę, siejąc wokół szkło. Strącony na podłogę ekran TP nadal pokazywał ujęcia małych płomieni, Gately to widział. Ramię C wsunęło się przez otwór w szybie, odnalazło po omacku haczyk i uniosło okno. Fackelmann beczał jak owca, ale się nie ruszał; strzykawka, którą zapomniał usunąć, zwisała w zgięciu jego łokcia. Gately zobaczył szkło w fioletowych włosach Bobby’ego C i vintage’owego taurusa PT 9 mm zatknięty za jego najeżony ćwiekami pas. Gately siedział jak wryty, gdy C gramolił się do środka, przechodził na palcach przez kałuże i odchylał do tyłu głowę Fackelmanna, żeby sprawdzić jego źrenice. C cmoknął językiem o podniebienie i puścił głowę Fackelmanna z powrotem na ścianę, a Fax wciąż cicho beczał. C zrobił dziarski w tył zwrot na obcasie buta i ruszył na ukos w stronę drzwi apartamentu, a Gately siedział i gapił się na niego. Gdy C doszedł do miejsca, gdzie Gately siedział na podłodze z nogami ugiętymi w nawiasy, jak jakiś olbrzymi raczkujący niemowlak, C przystanął, jakby chciał powiedzieć coś, co mu się nagle przypomniało, i spojrzał z góry na Gately’ego z szerokim, ciepłym uśmiechem, a Gately zauważył, że C ma poczerniały przedni ząb, i wtedy C walnął go nad uchem taurusem PT i położył go z powrotem na ziemi. Podłoga przywaliła Gately’emu w tył głowy mocniej niż kolba broni. W uszach zadzwoniły mu dzwony. Nie ujrzał gwiazd. Następnie Bobby C kopnął Gately’ego w jaja, stosując standardową procedurę operacyjną przy unieruchamianiu ofiary w parterze, a Gately podkulił kolana, odwrócił głowę i wyrzygał się na podłogę. Usłyszał otwieranie drzwi apartamentu i leniwe tupanie butów C po schodach w dół, do wyjścia z apartamentowca. Pomiędzy spazmami bólu Gately ponaglał Fackelmanna, by ten jak najszybciej spieprzał przez okno. Fackelmann opierał się bezwładnie plecami o ścianę, patrzył na nogi i mówił, że nie czuje własnych nóg, że nie ma czucia od czaszki w dół.

C wrócił niebawem, i to na czele całej świty, która wcale się Gately’emu nie podobała. Byli tam DesMonts i Pointgravé, kanadyjscy bandyci z Harvard Square, których Gately znał tyle o ile, działający dorywczo jako wolni strzelcy, za głupi, jak to Kanadyjczycy, na cokolwiek poza najbrutalniejszą robotą. Gately był niezadowolony, że ich widzi. Byli w kombinezonach i nieidentycznych flanelowych koszulach. Za nimi czaił się egzematyczny pomocnik aptekarza, bidula, z czarną torbą lekarską. Gately leżał na plecach i pedałował w powietrzu, co każdy, kto grał w futbol, zna jako wypróbowany sposób na uraz krocza. Pomocnik aptekarza zatrzymał się za C i przyglądał się własnym mokasynom. Potem weszły trzy potężne nieznane dziewczyny w czerwonych skórzanych płaszczach i rajstopach z masą oczek. Biedna stara Pamela Hoffman-Jeep, w podartej i poplamionej taftowej kreacji, poszarzała na twarzy z szoku, została wyniesiona za drzwi przez dwóch orientalnych punków w błyszczących skórzanych kurtkach. Trzymali oni ręce pod jej tyłkiem i nieśli ją w pozycji siedzącej, jedna jej noga była sztywno wyciągnięta i z łydki sterczał biały patyk kości, a łydka była zmasakrowana. Gately widział to wszystko do góry nogami, gdyż pedałował w powietrzu, dopóki nie zdołał wstać. Jedna z tych dużych dziewczyn niosła starego typu fajkę wodną Graphix i kuchenny worek na śmieci z logo Glad. Albo Pointgravé, albo DesMonts – Gately nigdy nie mógł zapamiętać, który jest który – taszczył skrzynkę butelkowanego alkoholu. C rzucił ogólne pytanie, czy będzie Impreza. Pokój rozjaśniał się, w miarę jak słońce pięło się po niebie. Pokój się zapełniał. Druga duża dziewczyna negatywnie skomentowała obecność uryny na podłodze. Fackelmann mruczał z kąta, że to wszystko wierutne kłamstwo. C, udając, że sam sobie odpowiada falsetem, oznajmił Jak najbardziej, będzie Impreza. Nagle wszedł wyjątkowo nijaki, schludnie ubrany facet w typie korpoludka po college’u, w krawacie Wembley, wniósł pudło z logo Ta Tung Corp. i postawił je koło pomocnika aptekarza, po czym zawiesił TP z powrotem na ścianie, wyjął z niego kartridż o płomykach i rzucił go na mokrą podłogę. Dwóch orientalnych osiłków przeniosło Pamelę Hoffman-Jeep w najdalszy kąt salonu, ona zaś wrzasnęła, gdy upuścili ją na pudło pełne podrabianych samoprzylepnych pieczątek Commonwealth of MA. Byli niscy i patrzyli na niego z góry, ale żaden nie miał złej cery. Ponura niska kobieta z ciasnym siwym koczkiem i w zdroworozsądkowych butach weszła jako ostatnia i zamknęła za sobą drzwi apartamentu. Gately przeturlał się pomału na kolana i wstał, wciąż lekko zgięty w pasie, nieruchomy, z jednym okiem zamkniętym przez opuchliznę. Usłyszał, że i Fackelmann próbuje wstać. P.H.-J. przestała wrzeszczeć, bo straciła przytomność i osunęła się z brodą na piersi i tyłkiem częściowo wywieszonym poza pudło. W pokoju śmierdziało Dilaudidem i uryną, i rzygowinami Gately’ego, i sraczką Fackelmanna, i świetną skórą czerwonych skórzanych płaszczy dużych dziewczyn. C podszedł, podniósł rękę, otoczył nią ramiona Gately’ego i stał tak z nim, a tymczasem dwie z potężnych dziewuch w płaszczach rozdawały butelki burbona ze skrzynki. Gately najlepiej widział, kiedy patrzył zezem. Poranne słonko wisiało w oknie, powyżej drzewa i poza nim, żółciejąc. Graniaste butelki miały czarne nalepki, które oznaczały Jacka Danielsa. Kościelny dzwon z Placu wybił siódmą albo ósmą. Gately miał złe doświadczenie z jackiem danielsem jako czternastolatek. Nijaki schludny korpoludek załadował inny kartridż TP i właśnie wyciągał discmana z pudła Ta Tung, a pomocnik aptekarza mu się przyglądał. Fackelmann powiedział, że wszystko jedno, to jest jedno wierutne kłamstwo. Pointgravé albo DesMonts wzięli od C butelkę, którą ten wziął od potężnych dziewuch, i podał ją Gately’emu. Słońce zza okna rozpajęczało się po podłodze cieniami gałęzi. Każdy, kto stał w pokoju, rzucał cień na zachodnią ścianę. C też trzymał flaszkę. Wkrótce prawie każdy dostał swoją własną butelkę jacka. Gately usłyszał, jak Fackelmann prosi kogoś o otwarcie mu jego butelki, bo on jest odrętwiały po kokardę i rąk nie czuje. Ponura pańcia w typie bibliotekarki podeszła do Fackelmanna, zdejmując z ramienia torebkę. Gately układał sobie, co powie na obronę Faxtera, gdy zjawi się Białas Sorkin. Do tego czasu przyjął założenie, że to jest impreza C i nie trzeba C niepotrzebnie denerwować. Formułowanie każdej myśli trwało długo. Łydka Pameli Hoffman-Jeep wyglądała jak mielonka. C podniósł kanciastą butelkę i poprosił obecnych o pozwolenie na wygłoszenie toastu. P.H.-J. miała sine usta, to z szoku. Gately czuł wyrzuty sumienia, że odczuwa wobec niej tak mało romantycznej troski w związku z upadkiem z drzewa. Nie zastanawiał się, czy P.H.-J. na nich doniosła, czy sprowadziła na nich Bobby’ego C, czy vice versa. Przynajmniej jedna z dziewczyn w czerwonych skórzanych płaszczach miała, jak na dziewczynę, wielkie jabłko Adama. C dość brutalnie odwrócił Gately’ego za ramiona w stronę siedzącego w kącie Fackelmanna i wzniósł toast za starych przyjaciół i nowych przyjaciół, i za ewidentnie wybitny sukces tego, którego nazwał Gene Gene the Fax Machine, sądząc po rozmiarach stosu Dilaudidów i po dowodach na ostrą, kurwa, imprezę, które było widać i czuć. Każdy pociągnął ze swojej butelki. Ponura pańcia musiała pomóc Fackelmannowi znaleźć ujście szyjki jego flaszki. Wszystkie trzy duże dziewuchy zademonstrowały jabłka Adama, gdy pijąc, odchyliły głowy w tył. Grzecznościowy łyk jacka omal nie przyprawił Gately’ego o torsje. Rekwizyt za pasem C wciskał się Gately’emu w udo, podobnie jak pewna część kolczastych ćwieków. DesMonts i Pointgravé mieli obaj Rekwizyty S&W w kaburach naramiennych. Orientalni punkowie nie demonstrowali żadnej broni, ale wyglądali tak, jakby nawet pod prysznic nie chodzili nieuzbrojeni; można się założyć, że mieli przynajmniej małe, ostre, brzęczące przedmioty do rzucania w ludzi, tak kombinował sobie Gately. Kilku osobników z grupy C wydudliło już całą butelkę. Jedna z dużych dziewuch cisnęła flaszką w zachodnią ścianę, ale flaszka się nie stłukła. Dlaczego cios w jądra czuje się w brzuchu, a nie w samych jajach? Gately obracał się i patrzył tam, gdzie go kierowało ramię C. Wykrzywiona twarz na powieszonym z powrotem wizorze, który wyświetlał kartridż korpoludka, należała do Białasa Sorkina – był to portret autorstwa neurotycznego artysty, który Sorkin dał sobie namalować w trakcie klasterowego bólu głowy w Narodowej Fundacji do Walki z Bólem Czaszkowo-Twarzowym, w ramach serii portretów do reklamy aspiryny. Cały kartridż był, zdaje się, pojedynczym ciągłym ujęciem portretu, więc miało się wrażenie, że Sorkin, niemy i zbolały, przewodniczy zgromadzeniu w salonie. Pańcia o urodzie bibliotekarki nawlekała nitkę na igłę, naprawdę mocno zaciskając usta. Z pomocnika aptekarza sypały się na czarną torbę drobne płatki skóry, gdy pochylony wyciągał z torby kilka strzykawek i napełniał je z ampułek o pojemności 2500 j.m., po czym podawał do góry, gdzie je rozdawano. Malowidło z NFWBC-T przedstawiało czerwoną pięść, która wyciąga garść mózgu z czaszki Sorkina, a wyzierająca z ekranu twarz Sorkina miała klasyczny wygląd migrenowca: wyraz superintensywnego namysłu, bardziej niemal medytacyjny niż zbolały. Jeden orientalny młodzian kucał po chińsku w kącie, pijąc jacka, a drugi zmiatał z podłogi rozsypane laminaty, używając klapki z pudełka Ta Tung jako szufelki. Żółtki znają się na porządnym zamiataniu, pomyślał Gately. Druga z dziewczyn rzuciła butelką o ścianę. Dopiero gdy C nawet nie kazał Gately’emu na nie patrzeć, Gately’ego olśniła myśl, że te dziewuchy w płaszczach i podartych rajstopach to są pedały poprzebierane za dziewczyny, jak na balu transwestytów. Bobby C promieniał uśmiechem. Gately po raz pierwszy zląkł się o własny tyłek, kiedy sobie uświadomił, że ci ludzie w większości wyglądają na osobistą bandę Bobby’ego C, że nie byli to ludzie, których wysłałby Sorkin, gdyby miał przybyć sam ze swoją ekipą, że Sorkin dał Bobby’emu C wolną rękę, jeśli idzie o załatwienie tej bolesnej sprawy. Pomocnik aptekarza wyjął z torby dwie napełnione fabrycznie strzykawki i zdjął z nich plastikowe osłonki. C cicho powiedział Gately’emu, że Białas kazał powiedzieć, że wie, że Donnie nie uczestniczył w przekręcie Fackelmanna, który zrobił w chuja Sorkina i Billa z Lat Osiemdziesiątych. Niech więc Gately spokojnie cieszy się imprezą i pozwoli Fackelmannowi zmierzyć się z własnym losem, i niech nie da się skusić żadnym XIX-wiecznym przesądom o obronie słabych i żałosnych. C powiedział, że przeprasza za pobicie, ale musiał mieć pewność, że Gately nie wypuści Fackelmanna przez okno, gdy on będzie na dole otwierał drzwi. Wyraził nadzieję, że Gately nie będzie miał do niego żalu, bo on wcale źle Gately’emu nie życzy i nie życzy sobie żadnej jatki, już po wszystkim. Wszystko to powiedział bardzo cicho i z naciskiem, podczas gdy dwóch pedałów w perukach, którzy wcześniej próbowali stłuc butelki, siedziało na pudle i napełniało wielką bulwę fajki wodnej Graphix trawą z torby Glad, która zawierała trawę. DesMonts siedział na krześle reżysera. Wszyscy pozostali popijali ze swoich graniastych flaszek, rozstawieni po nasłonecznionym pokoju w niezdarnych pozach ludzi, dla których nie starczyło miejsc do siedzenia. Ramiona mieli blade i nieowłosione. Dwóch orientalnych zbirów związywało się nawzajem. Gately zadrżał od przeciągu idącego przez wybitą pięścią dziurę w oknie. Drugi pedał wygłaszał komentarze na temat budowy ciała Gately’ego. Gately po cichu spytał C, czy mogliby z Fackelmannem błyskawicznie się umyć, a potem wszyscy razem poszliby do Sorkina i Białas z Gene’em mogliby pogadać i wypracować ugodę. Fackelmann odzyskał głos i zapytał donośnie, czy ktoś ma ochotę odwiedzić Górę Delaudidu i naćpać się po pierdolone uszy. Gately się skrzywił. Bobby C uśmiechnął się do Fackelmanna i powiedział, że Fax wygląda, jakby już miał dość. Ale w tej samej chwili łuszczycowaty pomocnik aptekarza podszedł do Fackelmanna i sprawdził mu źrenice za pomocą paluszkowej latarki, po czym zrobił mu zastrzyk napełnioną fabrycznie strzykawką, wbijając igłę w tętnicę szyjną. Tył Fackelmannowej głowy uderzył kilkakrotnie o ścianę, a twarz gwałtownie poczerwieniała w standardowej klinicznej reakcji na Narcan[386]. Farmaceuta podszedł następnie do C i Gately’ego. Z discmana popłynęła piosenka biednej starej Lindy McCartney. C przytrzymał Gately’ego, a pomocnik aptekarza związał go gumowym paskiem lekarskim. Gately stał lekko przygarbiony. Fackelmann wydawał dźwięki człowieka, który po długim zanurzeniu łapczywie nabiera powietrza. C powiedział Gately’emu, żeby zapiął pas bezpieczeństwa. Mocz sprawił, że część luksusowej dębowej podłogi apartamentu rozmiękła i zbielała jak mydlany osad. Discman, który grał, to był ten sam odtwarzacz, który C miał przez cały czas włączony w samochodzie, kiedy Gately jeździł z nim samochodem: ktoś wziął stary krążek McCartneya i The Wings – tego historycznego McCartneya od Beatlesów – wziął go i przepuścił przez remikser Kurtzweila, usuwając wszystkie ścieżki poza tymi, na których biedna stara pani Linda McCartney śpiewa chórki i gra na tamburynie. Pedały mówiły na trawę Bob, co było mylące, bo i na C mówiły Bob. Biedna stara pani Linda McCartney po prostu nie umiała śpiewać, więc konieczność słuchania jej drżącego fałszującego głosiku wyekstrahowanego ze świetnej wielościeżkowej płyty i rozdmuchanego w solo wpędzała Gately’ego w nieopisane przygnębienie – ten głos brzmiał jak zagubiony, jakby próbował się ukryć i zagrzebać wśród głosów profesjonalnego chórku; Gately wyobraził sobie panią Lindę McCartney – która na zdjęciu zdobiącym ścianę w pokoju Personelu była blondyną o topornej twarzy – wyobraził ją sobie zagubioną na morzu profesjonalnego hałasu jej męża, zakompleksioną i szepczącą na fałszywą nutę, niewiedzącą nawet, kiedy potrząsnąć tamburynem: przygnębiające CD C było więcej niż okrucieństwem, wydawało się sadystyczne, jak borowanie dziurki do podglądania w ścianie łazienki niepełnosprawnego. Dwaj transwestyci tańczyli swim przy tej okropnej płycie na zamiecionym środku podłogi; trzeci przytrzymywał rękę Fackelmanna, a ten nijaki w krawacie Wembley ściskał Fackelmanna za drugą rękę i policzkował go lekko, podczas gdy Dilaudid walczył z Narcanem. Posadzili Fackelmanna w jego kącie na specjalnym demerolowym fotelu Gately’ego. Gately’emu ból pulsował w jajach. Pomocnik aptekarza trzymał twarz tuż przy jego twarzy. Policzki i brodę pomocnika aptekarza pokrywały niechlujnie srebrzyste łuskowate płatki, a w tłustym pocie na jego czole odbił się wpadający przez okno blask słońca, gdy uśmiechnął się powściągliwie do Gately’ego.

– Wiesz C, ja już czuję się dość trzeźwo po tamtym kopniaku – powiedział Gately. – Możesz na mnie nie marnować Narcanu.

– Ależ to nie jest żaden Narcan – rzekł cicho C, przytrzymując rękę Gately’ego.

– Bynajmniej – powiedział pomocnik aptekarza, zdejmując kapturek ochronny ze strzykawki.

– Padniesz z wrażenia – powiedział C i trącił asystenta w ramię. – Powiedz mu.

– To jest farmakologiczne Słoneczko[387] – powiedział pomocnik aptekarza, oklepując palcem wnętrze łokcia Gately’ego w poszukiwaniu dobrej żyły.

– Padniesz z wrażenia – powiedział C, obserwując zagłębiającą się igłę. Farmaceuta wkłuł się po mistrzowsku, horyzontalnie i tuż pod skórą. Gately nigdy nie próbował Słoneczka. Prawie nie do dostania poza kanadyjskim szpitalem. Patrzył, jak jego własna krew czerwieni serum, gdy farmaceuta cofnął kciukiem tłok strzykawki. Pomocnik aptekarza znał się na rzeczy. C obserwował ich z końcem języka w kąciku ust. Korpoludek trzymał mocno ramię Fackelmanna, a transwestyta, który stanął za fotelem, podtrzymywał mu głowę za podbródek i włosy. Szara pańcia przyklękła z nawleczoną igłą przed Fackelmannem. Gately nie mógł się powstrzymać od patrzenia, jak substancja wnika w jego ciało. Nie bolało. Przez sekundę zaciekawiło go, czy gość nie przedawkuje: wyglądało na to, że zadają sobie sporo trudu, żeby go wykończyć. Farmaceuta miał wrośnięty paznokieć kciuka. Kilka płatków egzemy spadło na rękę Gately’ego w tym miejscu, nad którym tamten się pochylał. Po jakimś czasie człowiek zaczyna lubić widok własnej krwi. Farmaceuta zdążył wstrzyknąć mu połowę, gdy Fackelmann zaczął krzyczeć. Krzyk był coraz cieńszy, przeciągły. Gdy Gately zdołał oderwać wzrok od wnikającego w żyłę płynu, zobaczył, że pańcia w typie bibliotekarki zszywa otwarte powieki Fackelmanna ze skórą nad jego brwiami. Biedny stary Hrabia Faxula miał trzymać oczy otwarte. Jeden chłopczyk na placu zabaw straszył dziewczynki, wywracając sobie powieki na lewą stronę, tak jak to teraz robili biednemu staremu Faxterowi. Gately szarpnął się odruchowo w jego stronę, ale C przytulił go mocno jedną ręką.

– Spokojnie – powiedział C bardzo cicho.

Smak chlorowodorku w Słoneczku był taki sam, przepyszny, jak smak i zapach każdego lekarskiego gabinetu wszędzie na świecie. Gately nigdy nie próbował Talwinu-PX. Nie można dostać recept na PX, to mieszanka kanadyjska; amerykański Talwin[388] ma domieszkę 5 mg naloksonu, dla osłabienia kopa, dlatego Gately brał NX dopiero po bam-bamach. Zrozumiał, że dali Fackelmannowi antynarkotyk, żeby czuł igłę, kiedy będą ma zaszywać oczy na otwarte. Przypomniało mu się, że „okrutny” pisze się przez „u”. Dwaj orientalni obwiesie wyszli z pokoju na polecenie C. Linda McC brzmiała, jakby miała psychozę borderline. Mała szara pańcia pracowała szybko. Oko, które już zostało obszyte, wyłupiało się obscenicznie. Wszyscy obecni w pokoju, poza C, korpoludkiem i ponurą pańcią, zaczęli dawać w żyłę. Dwóch pedałów miało zamknięte oczy i twarze zwrócone do sufitu, jakby nie mogli znieść widoku tego, co sobie robią. Farmaceuta wiązał zemdloną Pamelę Hoffman-Jeep, co zakrawało na obrażanie ofiary. Szprycowano się w różnych stylach i z niejednaką wprawą. Twarz Fackelmanna była nadal obliczem krzyku. Korpoludek zakrapiał pipetką obszyte już oko Fackelmanna, a pańcia ponownie nawlekała igłę. Zdawało się Gately’emu, że widział numer z zakrapianiem oka w jakimś filmie, który podobał się żandarmowi, gdy on jeszcze był Bimem i grał w futbol na obitej perkalem kanapie, i w tym samym momencie Słoneczko przekroczyło barierę i rozbłysło.

Już jasne, czemu w USA osłabiają kopa. Powietrze w pokoju stało się przeczyste, z glicerynowym połyskiem, kolory przejaskrawione. Jakby płonęły żywym ogniem. Chodziły słuchy, że C-II Talwin-PX jest mocny, ale działa krótko, a kosztuje słono. Nie padło ani słowo o interakcji tego środka ze znacznymi złogami przyjmowanego dożylnie Dilaudidu. Gately próbował kombinować, dopóki był w stanie. Gdyby chcieli skasować mu maskę przez przedawkowanie, to posłużyliby się czymś tanim. Ale jeśli bibliotekarka ma zaszyć mu oczy na otwarte. Gately starał się myśleć. To przecież by go nie zabrali. Jego. Chcieli go uratować.

Powietrze w pokoju spęczniało. Wzdęło się jak balon. Krzyki Fackelmanna o kłamstwach nasilały się i słabły, już ledwo je było słychać przez tętniczy szum Słońca. McC próbowała stłumić kaszel. Gately nie czuł nóg. Czuł, że obejmujące go ramię C stopniowo odbiera mu ciężar. Mięśnie ramienia C wznosiły się i twardniały: Gately to czuł. Jego nogi odmówiły współpracy. Napaści podłóg i chodników. Kite śpiewał taką piosenkę, nazywała się 32 pożytki z węglowodoru, mój synu. C zaczynał go opuszczać, łagodnie. Mocny, zwalisty, twardy chłopak. Większość heroinistów można znokautować głośnym Bum. C: miał w sobie delikatność ten C, jak na chłopaka z oczami jaszczurki. Opuszczał go naprawdę łagodnie. C obroni Bimmy’ego Dona przed napaścią niedobrej podłogi. Podtrzymywane omdlewanie Gately’ego odbywało się w kółko, C obracał się wokół niego jak tancerz, by spowolnić upadek. Gately miał dookolny widok całego pokoju w niemal nieosiągalnym pojedynczym ujęciu. Pointgravé wymiotował grudkami. Dwóch pedałów osuwało się po ścianie, o którą opierali się plecami. Ich czerwone płaszcze płonęły. Mijające go okno eksplodowało światłem. Chyba że wymiotował DesMonts, a Pointgravé zdejmował TP ze ściany i ciągnął jego włóknisty przewód w stronę Fackelmanna. Jedno oko Faksa było otwarte równie szeroko jak jego usta, o wiele bardziej obnażone, niż chciałoby się widzieć. Fackelmann już się nie szamotał. Gapił się wprost przed siebie. Bibliotekarka zabierała się za jego drugie oko. Nijaki mężczyzna miał różę w klapie i włożył okulary z metalowymi soczewkami; był tak naćpany, że nic nie widział, więc co drugi raz nie trafiał zakraplaczem w oko Faksa, gadając coś przez cały czas do Pointgravégo. Transwestyta zadarł poszarpaną sukienkę P.H.-J. i trzymał rozpajęczone łapsko na jej cielistym udzie. Twarz P.H.-J. była szaroniebieska. Podłoga podnosiła się powoli. Szeroka twarz Bobby’ego C wyglądała prawie ładnie, tragicznie, w połowie oświetlona od okna, wetknięta pod wirujący bark Gately’ego. Gately czuł się nie tyle na haju, ile odcieleśniony. Było to obscenicznie przyjemne. Jego głowa opuściła ramiona. Gene i Linda wrzeszczeli oboje. Ten kartridż z otwartymi na siłę oczami i zakraplaczem dotyczył ultraprzemocy i sadyzmu. Ulubiony film Kite’a. Gately myśli, że „sadyzm” wymawia się „saddyzm”. Ostatnim obrotowym widokiem byli Chińczycy wchodzący z powrotem przez drzwi: nieśli duże lśniące kwadraty pokoju. Gdy podłoga podeszła falą w górę, a chwyt C w końcu ustąpił, ostatnią rzeczą, którą zobaczył Gately, był orientalny typ pochylający się nad nim z kwadratem, i spojrzał Gately w ten kwadrat, i wyraźnie zobaczył odbicie swojej własnej dużej bladej głowy z zamykającymi się oczami – i wtedy wreszcie natarła na niego podłoga. A kiedy się ocknął, leżał płasko na wznak na plaży w lodowato zimnym piasku i padał deszcz z niskiego nieba, a przypływ był hen.

Posłowie. David Foster Wallace i jego opus magnum. Jolanta Kozak

I. „Chorobą było samo życie”

W roku 1992 trzydziestoletni David Foster Wallace przenosi się z Sommerville w aglomeracji Bostonu, Massachusetts, do Syracuse w stanie Nowy Jork. Przywozi z sobą dojrzewający od kilku lat projekt drugiej powieści (pierwsza, The Broom of the System, była jego pracą licencjacką w Amherst College i wyszła drukiem, jeszcze zanim D.F.W. ukończył studia magisterskie w 1987 roku) oraz reputację jednego z najzdolniejszych w swoim pokoleniu amerykańskich pisarzy. A jest to pokolenie nie byle jakie, z takimi postaciami jak Jonathan Franzen, Mark Costello, David Lipsky, Mark Leyner, Geoffrey Eugenides, William T. Vollmann czy George Saunders. Postpostmoderniści. Następcy Pynchona i DeLillo. Generacja X. Urodzeni około roku 1960, debiutujący w latach 80. Wallace jako autor The Broom of the System jeszcze się do nich zalicza: sprawnie łączy kulturę pop z wysoką, mnoży erudycyjne intertekstualne aluzje, a przede wszystkim – ironizuje. Lecz jako autor Niewyczerpanego żartu świadomie podcina gałąź, na której tak wygodnie sobie siedzi, publicznie deklarując wyrzeczenie się etosu ironii, która w jego mniemaniu zatruwa świadomość i zaczyna służyć swoim dawnym wrogom – Establishmentowi i Hipokryzji.

Zbuntowany apostoł szczerości

W wywiadzie udzielonym pismu „Whiskey Island” wiosną 1993 roku Wallace mówi: „Postrzegam nasze pokolenie jako spadkobierców lat 60. Mówię szczególnie o sztuce lat 60., która porzuciła wiele konwencjonalnych środków stylistycznych na rzecz czarnego humoru i nowego lansowania ironii. Takiej ironii nie oglądaliśmy od czasu preromantyków. Odgrywa ona wielce użyteczną rolę w obalaniu amerykańskich banałów i mitów, które już się wysłużyły, ale nie pozostawia żadnego nowego budulca, poza etosem drapieżnej ironii, nihilizmu i zachłanności. […] Oryginalna ucieczka w ironię i samoświadomość, która w latach 60. była dla młodych ludzi sposobem izolowania się od drapieżnej hipokryzji instytucji takich jak rząd czy reklama, przenika teraz do kultury popularnej, a w miarę jej przenikania kultura popularna staje się coraz bardziej skuteczna i wszechobecna w amerykańskim życiu”VII.

Kultura masowa zawłaszczyła ironię, oswoiła ją i zamieniła w lekkostrawną rozrywkową papkę. Językiem ironii przemawiają dziś instytucje takie jak rząd i reklama, a więc przestał on pełnić swoją dawną krytyczną funkcję. Ironia stała się zabawna i przyjemna, a jej głównym rozsadnikiem w tej mutacji jest telewizja, która hipnotyzuje, infantylizuje i uzależnia. Wallace, który sam był ofiarą telemanii, wyrzuca z domu telewizor, a zabójczą (dosłownie!) Rozrywkę czyni osią swojej nowej powieści.

Czy jednak, odrzuciwszy skompromitowaną ironię jako narzędzie krytyki społecznej, które, zwłaszcza od czasów Oświecenia, niezawodnie służyło pisarzom do wyrażania poglądów negatywnych, D.F.W. nie wylał dziecka literatury wraz z kąpielą moralnej nagany? Czy nie powinien po takiej deklaracji złamać pióra i zamilknąć?

Otóż nie: Wallace ma już program pozytywny, nowy budulec dla literatury, przynajmniej własnej. Ogłasza go w obszernej rozmowie z Larrym McCafferym na łamach „Review of Contemporary Fiction” latem 1993 roku. Deklaruje się tam jako apostoł „szczerości”VIII, który poczytuje sobie za misję przywrócenie zdziecinniałej literaturze amerykańskiej dorosłej powagi metodą „nowej administracji zabawy”, co oznacza „koniec z ironią i dystansem, odpowiedzialność zamiast oglądactwa […], zaangażowanie. A nawet, tam, gdzie to możliwe, nadzieja odkupienia”IX. Sztuka, której chce odtąd służyć, neguje to, co – jak powiada – „zauważam u siebie i innych młodych pisarzy: desperackie pragnienie dawania przyjemności, sprzężone z rodzajem wrogości wobec czytelnika”[X].

„Uważam po prostu, że literatura, która nie bada, co to dzisiaj znaczy być ludzkim, nie jest dobrą sztuką. […] Kupujemy te książki i zachwycamy się: «Rany, cóż to za morderczo trafny komentarz do współczesnego materializmu!». Ale przecież wszyscy już wiemy, że kultura amerykańska jest materialistyczna. Taką diagnozę można postawić w dwóch linijkach. Nikogo ona nie angażuje. Angażujące i artystycznie prawdziwe jest przyjęcie za aksjomat, że teraźniejszość jest groteskowo materialistyczna, [i dociekanie] jak to jest możliwe, że my jako istoty ludzkie mimo wszystko zachowujemy zdolność do radości, dobroci, autentycznych związków, dla tego wszystkiego, co nie ma ceny? I czy można sprawić, by te zdolności rozkwitały? A jeżeli tak, to w jaki sposób, a jeżeli nie, to dlaczego nie?”XI.

Za mistrza prozy bezwzględnie szczerej i moralnej uważał Dostojewskiego – i przeciwstawiał go młodym twórcom literatury amerykańskiej. W jego prywatnych notatkach z roku 1995 zachował się na przykład taki zapis: „Nadświadomość pozbawia życie sensu […]: ale co z wolą zbudowania WŁASNEGO sensu? Żeby nie świat dawał nam sens, ale vice versa? Dost. to ucieleśnia – Ellis, Leyner, Leavitt, Franzen, Powers – oni nie. Ich literatura ogranicza się do zażaleń i lamentów nad sobą. Dostojewski ma JAJA”XII.

Sztuka miałaby być moralna? Fe, co za staroświecki pomysł! D.F.W. jest świadom swojej neofickiej egzaltacji, ale – jak mówi – „to doświadczenie walenia głową w mur prześladowało mnie od zawsze. […] Zdaje mi się, że lubię pakować się w sytuacje, w których okazuję się buntownikiem […], źle zrozumianym ekscentrykiem bla bla bla w otoczeniu kolegów, którzy chcą pisać opowiadania do «New Yorkera»”XIII.

Lęki i rytuały

Od czasu szkoły średniej D.F.W. cierpiał na zaburzenia emocjonalne, objawiające się stanami lękowymi i atakami paniki – „choroba lokomocyjna, lęk przed lataniem samolotem, lęk wysokości; moja siostra mawia, że jestem chory na życie”XIV – które jego otoczenie traktowało jak trochę śmieszne, choć niepokojące dziwactwa, lecz on sam coraz bardziej bał się szaleństwa. Żył z sercem w gardle i duszą na ramieniu, każdy kontakt z rzeczywistością społeczną traktując jak występ, przed którym czuł paniczną tremę. Przerażały go zwłaszcza nowe sytuacje i znajomości. (Swoją rozmowę wstępną z dziekanami Amherst College, zakończoną efektownym „pawiem”, odtworzył wiernie jako prolog Niewyczerpanego żartu, wcielając się w postać Hala Incandenzy). W szkole średniej słynął ze znakomitej gry w tenisa, więc obnosił się z rakietą tenisową i ręcznikiem. Ale już w Amherst College przywdział kostium, którego nie zdjął do końca życia: złachany T-shirt lub golf, bluza z kapturem, a na nogach ciężkie buciory, koniecznie rozwiązane (w Arizonie dołączył do tego zestawu bandanę przepasującą czoło). W tym stroju kończy college summa cum laude (anglistyka i filozofia), uzyskuje tytuł magistra na Uniwersytecie Stanu Arizona i przystępuje do pisania doktoratu z filozofii na bostońskim Harvardzie, skąd, po kolejnym załamaniu nerwowym, trafia jako pacjent na oddział psychiatryczny McLean Hospital, a następnie, po kuracji odwykowej, do domu przejściowego dla alkoholików i narkomanów Granada House (sportretowanego w Niewyczerpanym żarcie jako Ennet House).

Już jako nastolatek odkrył bowiem marihuanę jako sposób na szybkie (acz krótkotrwałe) uśmierzenie napięcia i zaczął palić ją regularnie. Z czasem próbuje też twardych narkotyków, ale marihuanie pozostaje wierny – tak jak Hal Incandenza w Niewyczerpanym żarcie. Popala ją w sekrecie, traktując to jako obrzęd rytualny. W ogóle rytuały to klucz do osobowości Wallace’a, który, jak każdy neurotyk, najlepiej czuje się w znajomych dekoracjach i obsadach. Łatwo i chętnie popada w rutynę, która jest wszak swoistym uzależnieniem.

Każda przeprowadzka oznacza dla niego stres i blokadę twórczą. Jednak przybywając do Syracuse jako „czysty” narkoman i alkoholik, wie już, jak sobie z tym radzić: trzeba czym prędzej odtworzyć codzienne rytuały. Udaje się to po kilku miesiącach: „szedł na zebranie AA o 7.15, po powrocie pracował, a potem odbywał trening w siłowni. Pod wpływem potężnego Big Craiga i innych mężczyzn z Granada House zainteresował się na serio podnoszeniem ciężarów: rozpoczynał dzień od wypicia koktajlu proteinowego z surowym jajkiem, który nazywał swoim «pawiem śniadaniowym». Wieczorem odbywał drugie zebranie AA, po którym wracał do pracy, by zmieniać i przepisywać na komputer to, co napisał rano”XV.

Dzięki tej skrupulatnie przestrzeganej rutynie D.F.W., opuszczając Syracuse po niespełna roku pobytu, ma gotowe trzy czwarte całości Niewyczerpanego żartu.

Złe zachowanie

Dlaczego wyjechał do Illinois, skoro w Syracuse żyło mu się tak dobrze i twórczo – w czym, przynajmniej przez pewien czas, niewątpliwie pomagała obecność Mary Karr, kobiety jego życia, sportretowanej w Niewyczerpanym żarcie jako Joelle van Dyne alias Madame Psychosis alias NDWC – Najpiękniejsza Dziewczyna Wszech Czasów?

Odpowiedź jest z pozoru banalna: dostał ciekawą propozycję pracy na Uniwersytecie Stanu Illinois i przyjął ją. Ale banał i Wallace słabo się rymują.

Dlaczego bowiem przyjął ofertę ISU, skoro obiecał sobie, że nie podejmie pracy dydaktycznej, dopóki pisze Niewyczerpany żart? Dlaczego porzucił Mary Karr, do której pisał: „Czuję, że nie znajdę innej kobiety, którą bym kochał w ten sposób”?XVI. A przede wszystkim: dlaczego tak ochoczo przystał na zmianę miejsca i otoczenia, chociaż panicznie bał się wszelkich zmian i nowych ludzi?

Z faktów, które sumiennie odnotowuje jego biograf D.T. Max, wynika, że w końcowej fazie pobytu w Syracuse D.F.W. nie był sobą. Stał się nadpobudliwy i nadproduktywny, reagował niewspółmiernie do sytuacji. Praca nad Niewyczerpanym żartem postępowała w piorunującym tempie: pierwociny powieści, z którymi Wallace przybył do Syracuse w roku 1992, do maja 1993 rozmnożyły się w siedemset pięćdziesiąt stronXVII. Szybko. Za szybko. Obłędnie szybko.

Zawsze burzliwy i toksyczny związek z Karr zaczął dosłownie grozić (jej) śmiercią lub kalectwem: raz podczas dzikiej kłótni D.F.W. spróbował wypchnąć ją z jadącego samochodu, a przy innej okazji rzucił w nią stolikiem do kawyXVIII. Najwyraźniej nie kontrolował już swoich reakcji i nie liczył się z ich skutkami.

Ten z natury chorobliwie nieśmiały introwertyk stwierdził nagle, że „izolacja i brak kontaktu z ludźmi są strasznie trudne do zniesienia”XIX. A podczas autoprezentacji przed wykładowcami i studentami Illinois State University zachowywał się nonszalancko i prowokacyjnie: „Trzeba państwu wiedzieć, że jestem naprawdę, naprawdę bystry”XX – oświadczył przedstawicielom Wydziału Anglistyki. Mimo to zrobił na nich olśniewające wrażenie. Dostał tę pracę.

Coraz więcej sygnałów wskazywało na to, że jego samopoczuciem i zachowaniem rządzi choroba – nawracająca depresja lub choroba afektywna dwubiegunowa, ChAD, po angielsku – nomen omen – BAD, bipolar affective disorder. „The Bad Thing”, mawiał o swojej przypadłości Wallace. Samo Zło.

„Zegar pięciu lat znów tykał”

– napisał David Lipsky, wspominając Wallace’a na łamach „Rolling Stone” miesiąc po jego samobójczej śmierci. „Przez pięć lat grał w futbol. Potem przez pięć lat grał wyczynowo w tenisa. Teraz przez pięć lat pisał”XXI.

Od wczesnej młodości regularnie co pięć lat zapadał się w czarną dziurę depresji. To tę przypadłość, na długo przedtem, nim termin depresja stał się nazwą jednostki chorobowej, opisywał Søren Kierkegaard w traktacie Choroba na śmierćXXII, nazywając ją „rozpaczą” i rozważając w kontekście chrześcijańskiego pojęcia grzechu. Definiował ją jako śmierć jaźni w żywym ciele. Ciało, które nie nadążyło za śmiercią własnego ducha, pragnie już tylko śmierci, lecz łaska śmierci nie jest mu dana: „męką rozpaczy jest to, że nie można umrzeć. […] Być chorym na śmierć, to znaczy nie być zdolnym do śmierci, […] człowiek nie ma ostatniej nadziei, nadziei na śmierć […] nie może pozbyć się siebie, stać się nicością”XXIII.

D.F.W. poznał to na własnej skórze i zrozumiał bardzo wcześnie: już jako piętnastolatek wywiesił sobie w pokoju wycięte z gazety zdjęcie Kafki z podpisem THE DISEASE WAS LIFE ITSELF – CHOROBĄ BYŁO SAMO ŻYCIEXXIV.

Osoba w depresji – ciało bez ducha – jest sama dla siebie upiorem. Czuje się oszustem wobec świata, gdyż spełnia wszystkie warunki życia, a w środku jest martwa. Motyw „jestem oszustem” powraca wielokrotnie w twórczości Wallace’a.

Skoro śmierć naturalna nie przychodzi, a jest pożądana, należy po nią sięgnąć. W depresji klinicznej rodzą się obsesyjne i bardzo konkretne myśli o samobójstwie. Wallace jako dwudziestoletni student Amherst College pisze w opowiadaniu do uczelnianej gazetki: „Ty sam jesteś chorobą […]. Uświadamiasz to sobie, kiedy patrzysz w tę czarną dziurę, a ona nosi twoją twarz. To wtedy Zło [The Bad Thing] pożera cię absolutnie, a raczej ty sam siebie pożerasz. Wtedy zabijasz się. Cała ta gadanina o ludziach popełniających samobójstwo w stanie «ciężkiej depresji»… Mówimy: «Kurde, trzeba coś zrobić, żeby przestali się zabijać!». To błąd. Bo ci ludzie, rozumiesz, już zabili się w tym, co naprawdę się liczy […]. Gdy «popełniają samobójstwo» po prostu zaprowadzają porządek”XXV.

Wallace bał się swoich myśli samobójczych, szukał pomocy. W domu nie miał w tym względzie żadnego oparcia: ojciec filozof widział kłopoty nastoletniego syna (trudno nie zwrócić uwagi, gdy nastolatek zgłasza chęć pomalowania ścian w swoim pokoju na czarno)XXVI, ale jak otwarcie przyznał po jego śmierci, był wyjątkowo „nieumiejętny w tych sprawach”XXVII; matka lingwistka natomiast „nie znosiła przykrości”XXVIII i trudne sprawy rodzinne zwykła załatwiać za pomocą wymiany liścików.

„To był dom intelektualny – mówił Wallace w roku 1987. – Pamiętam rodziców czytających sobie nawzajem na głos Ulissesa, gdy leżeli w łóżku. Mojej młodszej siostrze i mnie ojciec czytał Moby Dicka, gdy mieliśmy sześć i osiem lat”XXIX.

„Moja rodzina porozumiewa się niemal wyłącznie żarcikami – wyznał sześć lat później. – W zasadzie tylko opowiadamy sobie dowcipy, co jest dość niesamowite. Myślę, że to bardzo fajne, gdy człowiek dorasta, ale kiedy już dorośnie i próbuje porozmawiać o czymś poważnie, uświadamia sobie, że to takie jakieś unikowe podejście do rzeczy”XXX.

Dlatego gdy jako dwudziestolatek przeraził się własnych myśli samobójczych, do szpitala psychiatrycznego zgłosił się sam. A 26 lat później, 12 września 2008 roku, po kilku próbach samobójczych, powiesił się. Już we własnym domu.

Między maskami

Na razie jednak jest rok 1993 i D.F.W. przybywa do Illinois jeszcze „na haju” wzmożonej aktywności twórczej. Chociaż dotychczas mieszkał (i dobrze się czuł) w ciasnych wynajmowanych klitkach, kupuje w ciemno dom w Bloomington, około 50 km od domu rodziców, w którym się wychował. Jak wspominają jego pierwsi goście, wstawił tam ulubiony fotel-leżankę obity srebrnym aksamitem i nieodzowną puszkę spluwaczkę (nałogowo żuł tytoń), a „łazienkę wytapetował kartkami rękopisu Niewyczerpanego żartu, tabelami wyników tenisowych i opakowaniem pieluch dla dorosłych”XXXI. (Ten ostatni szczegół miał zapewne związek z tym, że lwia część akcji Niewyczerpanego żartu rozgrywa się w Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych).

Był przekonany, że raz-dwa dokończy pisanie powieści, gdy tylko odtworzy niezawodne rytuały z Syracuse. Znalazł lokalne korty tenisowe, siłownię, terapeutę i grupę AA.

Stworzywszy sobie tak sprzyjające warunki do pracy… „spędził wiele dni, wgapiając się w sufit swojego nowego domu”XXXII. Po pięcioleciu maniakalnej nadprodukcji przyszła kolejna czarna dziura depresji, objawiająca się blokadą twórczą. Z początkiem roku akademickiego na Uniwersytecie Stanu Illinois D.F.W. wie już, że nie dokończy Niewyczerpanego żartu w terminie zapisanym w umowie z wydawnictwem Little, Brown & Co., czyli do końca roku 1993. Udaje mu się wynegocjować nowy termin – 15 kwietnia 1994.

Od całkowitego osunięcia się w depresyjny niebyt ratują go nowe obowiązki dydaktyczne i nowa grupa AA, w której znajduje to, czego nie miał w domu dzieciństwa: zrozumienie i czułość. „Uczestniczyły w niej głównie osoby z klasy robotniczej. Wallace był dla nich wielkim zaskoczeniem. Gdy wkroczył po raz pierwszy w swoim dziurawym T-shircie, robociarskich butach i bandanie, kilkoro członków grupy wzięło go za bezdomnego. […] Pokpiwali sobie z jego zbytniej skłonności do analizy i podsuwali recepty w rodzaju: «Nie komplikuj», «Bądź dobry dla siebie», «Nie próbuj wszystkiego zrozumieć». […] Widzieli w nim świętego głupca”XXXIII. On zaś ze zdumieniem konstatował: „Nie wiem, jak działa terapia odwykowa, ale działa”XXXIV.

Gdy jesienią na nowo podejmuje pisanie, wprowadza do ostatniej części Niewyczerpanego żartu nowego bohatera: Don Gately, groźny olbrzym o psychice mimozy, jest rezydentem pracownikiem Domu Przejściowego dla Uzależnionych od Narkotyków i Alkoholu Ennet House. To drugie, obok Hala Incandenzy, alter ego Wallace’a ożywione na kartach tej powieści.

Pisał Niewyczerpany żart, a jednocześnie uczył twórczego pisania na Uniwersytecie Stanu Illinois. Niewiele młodszym od siebie adeptom pióra radził, by w swoich utworach byli „grzeczni i banalni”, a jako najlepszą metodę polecał bezwzględną szczerość wypowiedzi. Innymi słowy, zalecał im własne zasady. W sali wykładowej (którą często bywał salon w jego domu) Wallace nie miał jednak w sobie nic ze świętego głupca. Zwiedzionym jego luzackim wyglądem studentom pokazywał się w masce surowego pedagoga: „Karał za spóźnienia i nieobecności, za błędy gramatyczne i ortograficzne, […] bywał wyrozumiały dla tępaków, ale okrutny dla osób pretensjonalnych. […] «Nikt nie ma prawa nazwać się pisarzem, dodawał, dopóki nie napisze co najmniej pięćdziesięciu opowiadań»”XXXV.

I tak między maskami świętego głupca i mentora kończył w pośpiechu swoje monumentalne dzieło. Pod koniec czerwca 1994 roku napisał ostatnie słowo powieści Niewyczerpany żart – „out”. A potem wysłał list do Jonathana Franzena, skarżąc się: „Jestem smutny i pusty, jak zawsze, kiedy skończę coś długiego. Nie sądzę, żeby to było bardzo dobre”XXXVI.

II. Fraktal Wallace’a

Dwudziestego trzeciego lutego 1996 roku „Chicago Tribune” piórem krytyka kultury Marka Caro odnotowała skrupulatnie:

„Nowa powieść Davida Fostera Wallace’a, Niewyczerpany żart, waży około czterech funtów i liczy 1079 stron, z czego blisko 100 stanowią przypisy końcowe drobnym drukiem.

Innymi słowy, nie jest to książka, którą zobaczycie na plaży, chyba że dzień jest szczególnie wietrzny i para sandałów oraz torba plażowa nie wystarczą do przytrzymania ręcznika”XXXVII.

Redakcja ukończonej w połowie 1994 roku książki trwała rok, z czego większość czasu pochłonęły negocjacje kwestii objętości. W pierwotnej wersji Niewyczerpany żart był o 600 stron dłuższy. Wydawca przeraził się jego biblijnych rozmiarów i zażądał radykalnych skrótów. Wallace, któremu żal było każdego słowa, uciekał się początkowo do szkolnych forteli – drastycznie zwężał marginesy i pomniejszał czcionkę – a gdy to nie poskutkowało, zagrał va banque i przeniósł znaczne partie „wyrzuconego” tekstu, nawet całe rozdziały, do przypisów końcowych. W liście do redaktora Michaela Pietscha uzasadnił to z całą powagą akademika: „Przywiązałem się niezmiernie do tej strategii i będę walczył o jej zachowanie wszystkimi 20 pazurami. Pozwala mi ona ułatwić lekturę tekstu głównego, a zarazem 1) umożliwia styl dyskursywny z wtrętami autora bez «finneganizacji» opowieści, 2) imituje zalew informacji i lawinę danych, które, spodziewam się, za lat 15 będą stanowić jeszcze większą część amerykańskiego życia, 3) ma znacznie większy walor technicznej/medycznej prawdziwości, 4) pozwala czytelnikowi – zmusza go wręcz – do dosłownie fizycznego wędrowania «w tę i z powrotem» w sposób, który sprytnie imituje pewne wątki opowieści… 5) daje mi emocjonalne poczucie, że spełniam waszą prośbę o kompresję tekstu bez poświęcenia olbrzymich partii materiału”XXXVIII. Przeszło. Umordowany redakcją Wallace napisał w liście do Franzena: „Modlę się, żeby Pietsch nie zażądał większych zmian, głównie dlatego, że nie chcę mieć z tym więcej do czynienia, absolutnie”XXXIX.

Recenzje Niewyczerpanego żartu były od początku entuzjastyczne. Mark Caro relacjonował na gorąco: „powieść ta stała się, jak to mówią hipsterzy, literacką sensacją tego młodego roku. Przyciągnęła uwagę drukowanych mediów całego kraju – «Time», «Newsweek», «Spin», «Esquire», «Elle», «GQ»… – i były to recenzje z gatunku tych, które pisarze sami układają sobie w głowach jako ćwiczenia ze spełnionych fantazji”XL.

Wallace zachował jednak daleko posunięty sceptycyzm: „Część mnie jest niesłychanie zadowolona i usatysfakcjonowana, ale część mnie podejrzewa pułapkę – że chociaż jest dużo szumu, to nikt tak naprawdę nie przeczytał tej książki i ludzie z czasem odkryją, że jest to w istocie rzecz dosyć trudna. Więc całe to zamieszanie okaże się oparte na nieporozumieniu”XLI.

Mylił się, oczywiście. Zauważono, że w Niewyczerpanym żarcie Wallace przemówił nowym głosem. Że „przemienił się z pisarza błyskotliwego w pisarza głębokiego, z takiego, który znajduje wiele sposobów, by powiedzieć mało, w takiego, który ma jeden sposób na powiedzenie czegoś ważnego”XLII.

Prosta historia

Panuje przekonanie, że Niewyczerpany żart nie poddaje się łatwemu streszczeniu. Podejmijmy jednak próbę zarysowania treści, przyglądając się tej gigantycznej słownej mozaice przez filtr jej głównych wątków.

Rzecz dzieje się w państwie ONAN w Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych.

ONAN – Organizacja Narodów Ameryki Północnej – to sfederowane USA, Kanada i Meksyk. Federacja jest jednak daleka od partnerskiej, USA wyraźnie w niej dominują: uczyniły sobie z Kanady wielki śmietnik, na który wysyłają wszystkie odpady, a nawet zużyte powietrze. Kanada zaczyna się buntować.

W państwie ONAN obowiązuje kalendarz Czasu Sponsorowanego: co roku inna firma wykupuje od rządu prawo do firmowania kolejnych dwunastu miesięcy swoją nazwą. Epokę poprzedzającą Czas Sponsorowany datuje się tradycyjnie, jako lata PS (Przed Sponsoringiem). Cała opowieść sięga w retrospekcji do lat 60. PS i wybiega w przyszłość do Roku Glad.

Na tym futurystycznym (acz tylko nieznacznie wyprzedzającym współczesność czytelnika) tle snują się kapryśnym ruchem trzy główne wątki powieści:

1. Pierwszy wątek społeczno-obyczajowy: Enfieldzka Akademia Tenisowa.

2. Drugi wątek społeczno-obyczajowy: Ennet House – Dom Przejściowy dla „czystych” narkomanów i trzeźwych alkoholików.

3. Wątek polityczno-sensacyjny: tropienie filmu Niewyczerpany żart.

Zacznijmy od tego ostatniego, gdyż to on stanowi wspólną oś i łącznik z pozostałymi.

Epos rycerski na opak wywrócony

Tytułowy Niewyczerpany żart to owiany legendą film tragicznie zmarłego reżysera Jamesa O. Incandenzy, ojca Hala i jego starszych braci, Maria i Orina, założyciela Enfieldzkiej Akademii Tenisowej, a poza tym genialnego optyka i zapalonego filmowca amatora, specjalizującego się w kinie artystycznym i eksperymentalnym. Film Niewyczerpany żart (którego żadna z postaci książki nie widziała) jest według legendy zabójczo uzależniający: widz, który raz zacznie go oglądać, nie może oderwać się od ekranu, zaniedbuje więc wszelkie funkcje społeczne i życiowe, na koniec zaś wariuje albo umiera. W połączeniu z wszechobecną telewizją Niewyczerpany żart stanowiłby zatem idealną broń masowego rażenia: wystarczyłoby wyemitować film w publicznej TV, aby unieszkodliwić/unicestwić całe wraże społeczeństwo. Z tego powodu kartridżem z nagraniem tego dzieła interesuje się i rząd USA, i wroga Stanom Zjednoczonym terrorystyczna organizacja kanadyjska o nazwie Les Assassins de Fauteuils Rollents (AFR, Zamachowcy na Wózkach Inwalidzkich) – organy reprezentowane odpowiednio przez dwóch groteskowych szpiegów: Steeply’ego, agenta amerykańskiego Biura Służb Niesprecyzowanych, i Marathe’a, agenta AFR. Problem w tym, że domniemany i jedyny kartridż matka z nagraniem filmu Niewyczerpanego żartu przepadł bez śladu. Kto pierwszy go dopadnie, ten uzyska morderczą przewagę nad przeciwnikiem. Tropy prowadzą zarówno do Akademii Tenisowej, jak i do Ennet House, placówek wychowawczych ulokowanych blisko siebie na obrzeżach Wielkiego Bostonu.

Konkurencyjna pogoń za tajemniczym przedmiotem, którego nikt nie widział, o którego istnieniu zdaje się świadczyć tylko powszechna wiara w krążącą legendę – przedmiotem obdarzonym cudowną mocą radykalnej przemiany świata – to motyw znany w literaturze europejskiej od czasów średniowiecznej legendy o Świętym Graalu. Zaginiony film Niewyczerpany żart jest Świętym Graalem epoki Rozrywki, a opis misji, w której uczestniczą Marathe i Steeply, ma wszystkie cechy średniowiecznego eposu rycerskiego: tajne stowarzyszenia delegujące swoich wysłanników na misję, kamuflaże/zbroje mające zapewnić agentom/rycerzom bezpieczeństwo, długa i najeżona trudnościami droga do niepewnego celu. W powieści Wallace’a „rycerze” są jednak groteskowi (jeden ze szpiegów przebiera się za kobietę, drugi zaś jeździ na wózku inwalidzkim), a przebieg ich misji przywodzi na myśl Mechaniczną pomarańczę Anthony’ego Burgessa i filmy Quentina Tarantino. Tytułowy wątek Niewyczerpanego żartu parodiuje też romans rycerski z brawurą godną Don Kichota: szpiedzy rywalizujących stron są ze sobą w jak najlepszej komitywie, niczym Don Kichot i Sancho Pansa, a rolę Dulcynei (która sama w sobie jest parodią damy rycerskiego serca) odgrywa upiornie zeszpecona chorobą żona Marathe’a, w imię której podejmuje on niebezpieczne zadanie.

Bildungsroman

Enfieldzka Akademia Tenisowa (EAT) to wylęgarnia sportowych talentów i… narkomanów. Położenie jej kampusu na szczycie wysokiego, stromego wzgórza symbolicznie podkreśla elitarny i niedostępny charakter EAT. Jest to prywatna szkoła dla uzdolnionej tenisowo młodzieży od szóstego do osiemnastego roku życia. Głównymi postaciami wątku EAT są Hal Incandenza i jego rodzina oraz najbliżsi przyjaciele – maturzyści przygotowujący się do końcowych egzaminów przedmiotowych i odbywający wielogodzinne treningi przed turniejami tenisowymi na coraz wyższym szczeblu. Wszyscy marzą o tenisowym Show, zawodowstwie i wielkich pieniądzach. Hal Incandenza, najmłodszy syn Ojca Założyciela EAT, wkuwa (z trudem) matematykę, świetnie gra w tenisa lewą ręką i nałogowo pali marihuanę. W tym ostatnim względzie nie jest w Akademii wyjątkiem: zażywanie Substancji to powszechna praktyka wśród starszych uczniów szkoły, którzy „czysty” mocz do regularnych testów antydopingowych kupują od młodszych uczniów placówki.

Hal Incandenza jest jedynym wychowankiem Enfieldzkiej Akademii Tenisowej, który rodzinę ma na miejscu, i bynajmniej nie czuje się z tego powodu uprzywilejowany, raczej przeciwnie. Jego zmarły w drastycznych okolicznościach ojciec założył Akademię i był przez lata jej dyrektorem, a fotel po nim zajął przyrodni brat matki Hala, safandułowaty Charles Tavis. Szarą eminencją i de facto szefową EAT jest jednak Avril Incandenza, matka Orina, Maria i Hala, maniaczka gramatyki języka angielskiego, atrakcyjna i wyjątkowo wysoka kobieta o nimfomańskich skłonnościach. Najstarszy brat, Orin, pojawia się tylko jako głos przez telefon oraz w retrospekcji, gdyż oddalił się od toksycznej rodziny duchem i ciałem, wiele miejsca w narracji zajmuje natomiast wzruszająca postać średniego brata, Maria, który swoje ciężkie kalectwo znosi z wiecznym uśmiechem na ustach i wydaje się najsilniejszy psychicznie z całej rodziny Incandenzów. Nie jest to rodzina, która dawałaby oparcie wrażliwemu nastolatkowi, jakim jest Hal, toteż chłopiec – mimo silnej pozycji w grupie rówieśniczej – coraz bardziej zamyka się w swoim świecie, spowitym oparami zioła.

Cały wątek Enfieldzkiej Akademii Tenisowej to Bildungsroman składający się z zabawnych (choć podszytych grozą) sekwencji fabularnych, które kulminują nieoczekiwanie dramatyczną sceną batalistyczną: dziecięca gra zespołowa Eschaton – pozornie tylko niewinna, gdyż stanowiąca mimikrę wojny światowej – przeradza się w chaotyczną masakrę i pozostawia na placu boju prawdziwe ofiary.

Utopia dla społecznie nieprzystosowanych

W pewnym momencie zaniepokojony swoim uzależnieniem Hal Incandenza udaje się po pomoc do Ennet House, domu przejściowego dla osób uzależnionych od substancji psychoaktywnych. Placówka ta gromadzi istne ludzkie zoo, wywodzące się z wszystkich klas i grup społecznych, lecz zrównane nałogiem na najniższym poziomie egzystencji. Wszyscy są ludźmi „po przejściach”, którzy odbyli już chemiczny detoks, ale jeszcze nie stanęli mocno na trzeźwych nogach. Ośrodek Ennet House, zwany przez nich po prostu Domem (czasem jedynym, jaki w życiu mieli), daje rezydentom podwójne schronienie: przed Substancjami i przed światem Tam na Zewnątrz, o którym mówią ściszonymi głosami i ze zgrozą. Nie wiadomo właściwie, dokąd mieliby się udać po rehabie w Ennet House, toteż najchętniej spędzaliby tam długie lata (jak weterani zwani Krokodylami). Niektórzy zatrudniają się w roli etatowych pracowników/wychowawców (jak Don Gately i Pat Montesian). Zrytualizowaną rzeczywistością Ennet House rządzi – w myśl odwiecznej zasady Bezpieczeństwo za Wolność – ścisły regulamin, za którego złamanie grożą dotkliwe kary dyscyplinarne, od dodatkowych prac gospodarskich, poprzez zakaz wyjścia na zebranie AA, po najsroższą: wydalenie z Domu. Największą atrakcją dnia jest dla rezydentów wyjście na zebranie grupy Anonimowych Alkoholików/Narkomanów, gdzie w ramach tzw. Misji dają świadectwo swojej duchowej odnowie. Poza tym czas wolny od prac na rzecz Ośrodka spędzają w salonie, gdzie uczą się nawiązywać kontakty społeczne, na początek z podobnymi sobie. Niektórzy wykonują proste prace fizyczne w pobliskiej Akademii Tenisowej, nie zadają się jednak z tamtejszą społecznością.

Ennet House jest zatem utopią – sztucznie stworzonym, zamkniętym mikroświatem dla społecznych banitów. Ich katechizm – Program 12 Kroków – głosi pokorę wobec własnej słabości i oddanie się we władzę Sile Wyższej oraz nakazuje pozytywne myślenie zawarte w prostych maksymach. Poza zamkniętym światem Ennet House jego rezydenci są jak pijane dzieci we mgle, nie umieją nawet rozmawiać z ludźmi spoza Ośrodka, a kontakty ze światem Tam na Zewnątrz zwykle kończą się dla nich klęską. Nic więc dziwnego, że i ten wątek kulminuje sceną batalistyczną: perwersyjna obsesja rezydenta Domu doprowadza do karczemnej awantury ulicznej, której samotnym bohaterem i ofiarą staje się Don Gately – jedna z dwóch kluczowych postaci wątku Ennet House.

Don Gately – olbrzym o gołębim sercu, który, gdy trzeba, potrafi użyć (acz niechętnie) swojej nadprzeciętnej siły, do niedawna jeszcze rezydent, a obecnie etatowy pracownik ośrodka – jest stróżem domowego porządku i powiernikiem/opiekunem pacjentów Ennet House.

Drugą postacią wyróżniającą się w tym wątku pełnym barwnych typów i osobliwych życiorysów jest Joelle van Dyne, dziewczyna z zawoalowaną twarzą, występująca w powieści również jako Madame Psychosis z nocnych audycji studenckiego radiowęzła MIT (których namiętnie słucha upośledzony Mario Incandenza), a także jako NDWC – Najpiękniejsza Dziewczyna Wszech Czasów, ukochana Orina Incandenzy i muza jego ojca reżysera, Jamesa O. Incandenzy, występująca w wielu jego filmach, także w tajemniczym Niewyczerpanym żarcie. Jej tropem Marathe, poszukujący kartridża szpieg organizacji Les Assassins des Fauteuils Rollents, dociera do Ennet House, gdzie (również zawoalowany i udający narkomana) usiłuje wkręcić się w społeczność Domu. Tymczasem szpieg Biura Służb Niesprecyzowanych, w przebraniu dziennikarki zbierającej materiały do reportażu o Orinie Incandenzie, infiltruje Enfieldzką Akademię Tenisową. Postać Joelle van Dyne sprawia więc, że wszystkie trzy główne wątki się zazębiają.

Ten schludny schemat konstrukcyjny ma się jednak nijak do książki Wallace’a, mimo że realia się zgadzają. Powieść Niewyczerpany żart przypomina bowiem rozbite jajo (raczej strusie niż kurze), w którym żółtko wymieszało się z białkiem i odłamkami skorupki, tak że nie sposób dopatrzeć się w nim pierwotnego kształtu elipsoidy.

W drobny mak

Przeczytawszy pierwsze 750 stron Niewyczerpanego żartu, Michael Pietsch, redaktor książki z wydawnictwa Little, Brown & Co., pisał skonsternowany do Wallace’a: „To jest powieść sklecona z odłamków, tak jakby cała historia była czymś potłuczonym i zbieranym przez kogoś po kawałeczku. Pasuje to do połamanych życiorysów opisanych w powieści, jest również jakimś sposobem na odtworzenie dwóch światów, domu przejściowego i akademii tenisowej… Chwilami do głosu dochodzi jakieś «ja», które może być tym, kto usiłuje zebrać wszystko do kupy”XLIII.

Wallace nie zaprzeczył tej diagnozie, a nawet skonkretyzował metaforę Pietscha w rozmowie z Markiem Caro, zamieszczonej w „Chicago Tribune” już po wydaniu książki w 1996 roku: „Obrazem, który nosiłem w głowie – bo autentycznie śniło mi się to przez cały czas – była ta książka w postaci przepięknej szklanej szyby, którą zrzucono z dwudziestego piętra”XLIV. Wandalem, który rozmyślnie dopuścił się tego barbarzyńskiego czynu, był oczywiście on sam. Co więcej, uważał, że miał pełne prawo tak postąpić, gdyż jak pisze jego biograf D.T. Max, „skoro rzeczywistość była fragmentaryczna, taka sama powinna być jego książka”XLV.

To nie jest powieść, którą można by czytać z nastawieniem „co było dalej?” – dalej jest bowiem całkiem inna bajka, z nowymi bohaterami. A przerwana w najciekawszym momencie historia powróci (lub nie) chronologicznie (lub nie), kiedy będziemy się tego najmniej spodziewać. Wallace celowo mnoży ślepe zaułki narracji i myli tropy lektury: nie chce, żeby czytelnik szedł na łatwiznę „fajnej czytanki”, niemającej nic wspólnego z Barthes’owską Le Plaisir du Texte – żmudnym, lecz fascynującym dekodowaniem znaczeń i łączeniem ich w spójne sensy na użytek własny czytelnika. Niewyczerpany żart zmusza do ponownej lektury, do cofania się w tekście, do konsultowania sążnistych nieraz przypisów (które niejednokrotnie niczego nie wyjaśniają, gdyż nie dotyczą interesującej nas kwestii, lecz stanowią całkiem nową opowieść). Lektura tej powieści to mrówcza praca. W tym względzie Wallace wierny jest zaleceniom Rolanda Barthes’a, sformułowanym ćwierć wieku przed wydaniem Niewyczerpanego żartu w książce eseju S/Z: „Lektura ponowna, działanie sprzeczne z handlowymi i ideologicznymi zwyczajami naszego społeczeństwa, które nakazuje «porzucić» historię od razu, gdy tylko zostanie ona skonsumowana («pochłonięta»), by przejść do innej historii, kupić inną książkę […], wprowadzona zostaje tu od samego początku, gdyż tylko ona ratuje tekst przed powtarzaniem (kto nie czyta powtórnie, skazany jest na lekturę wciąż tej samej historii)”XLVI.

Przy pierwszej lekturze Niewyczerpanego żartu wrzucony w gąszcz słów czytelnik dostrzega tylko chaos poszczególnych obrazów – dopiero druga (lub trzecia) lektura odsłania przed nim kontury i konfigurację całości, pozwala niejako wznieść się ponad poszczególne drzewa znaczeń i ujrzeć je jako las sensu o wyraźnej strukturze i granicach.

Jak kostka Rubika i inne fraktale

Niewyczerpany żart nosił roboczy tytuł A Failed Entertainment (Nieudana rozrywka), gdyż z całą pewnością nie jest zamiarem Autora dostarczyć czytelnikowi dobrej zabawy. Ta powieść stanowi intelektualne wyzwanie na miarę kostki Rubika – sześcianu, którego różnobarwne boki zbudowane są z pomniejszonych kopii tegoż sześcianu, widocznych dla układającego jako płaska mozaika. Tak też jest z powieścią Wallace’a: każda z części fragmentarycznej narracji jest sama w sobie odrębną opowieścią, a więc blokiem narracyjnym. Wszystkie są równorzędne i równowartościowe.

A zatem, podobnie jak kostka Rubika czy trójkąt Sierpińskiego (do którego sam Wallace przyrównał Niewyczerpany żart), powieść ta jest strukturą samopodobną, czyli fraktalem. Warunkiem koniecznym do uznania danej struktury za fraktal jest założenie, że wymiar fraktalny (wymiar Hausdorffa) tej struktury, czyli łączna powierzchnia wszystkich jego składowych, jest większy od jej wymiaru topologicznegoXLVII. W przypadku struktur o budowie przestrzennej – a taką jest Niewyczerpany żart – całkowita suma powierzchni części składowych (poszczególnych narracji) znacznie przerasta powierzchnię całości, czyli „to, co widać gołym okiem”. Każdy blok narracyjny powieści Wallace’a obfituje w detale i dygresje, które musimy pominąć, aby streszczenie całości (ułożenie kostki Rubika) stało się w ogóle możliwe.

Schemat Niewyczerpanego żartu nie jest oczywiście tak przejrzystą i geometryczną mozaiką jak kostka Rubika. Przypomina ją w swojej zasadzie działania, lecz formą znacznie się od niej różni. Wallace’owskie bloki narracyjne (z których każdy jest skończoną opowieścią) mają nierówną wielkość i nieregularne kontury, toteż ich doraźny chaos widziany z perspektywy powtórnej lektury przypomina raczej fraktale obecne w przyrodzie – chmury i błyskawice, linie brzegowe i pasma górskie, liście i płatki śniegu. Fraktale naturalne są trudniej dostrzegalne niż geometryczne, gdyż rządzą się własną wewnętrzną dynamiką wzrostu.

Fraktal Wallace’a jest o tyle specyficzny, że jego budulcem są słowa – byty semantyczne, z których każdy, jak mówi Wittgenstein, „tylko o tyle coś mówi, o ile jest obrazem”XLVIII. A obraz ten – niezależnie od intencji autora tekstu – kształtuje się w umyśle czytelnika na podstawie jego znajomości języka i świata. A zatem: ile lektur, tyle obrazów/znaczeń, gdyż nawet indywidualny odbiorca czyta tekst różnie na różnych etapach swojego doświadczenia życiowego i literackiego. Komplikuje to nieskończenie strukturę tekstu, a ustalenie jego ostatecznego (kanonicznego) sensu czyni zamiarem beznadziejnym. Tyle teoria.

W praktyce wszakże język jako narzędzie społeczne służy porozumieniu (które może być pozytywne lub negatywne, bo i spór jest formą porozumienia), czyli ustalaniu wspólnego, ogólnego, przybliżonego sensu słów w wyniku negocjacji indywidualnych odczytań/obrazów. Proces ten ma charakter ciągły i nieskończony. W tym sensie cały nasz język stanowi „niewyczerpany żart”.

Tytuł powieści Wallace’a jest cytatem z Szekspirowskiego Hamleta (akt V, scena 1): Hamlet na cmentarzu, z czaszką Yoricka w dłoni, wspomina ulubionego błazna nad jego rozkopanym grobem, mówiąc, że był to „a fellow of infinite jest”XLIX (w przekładzie Stanisława Barańczaka: „Był niewyczerpanym źródłem żartów”[L]). Scena cmentarna jest jedną z nielicznych komicznych scen w tym dramacie, lecz śmiech, który budzi, jest śmiechem wisielczym, podszytym grozą i przeczuciem śmierci. W powieści Wallace’a mamy sytuację odwrotną: cała narracja podszyta jest nerwowym chichotem – z wyjątkiem końcowej sceny, której bohaterem jest Don Gately. „Chciałem napisać książkę, która będzie smutna” – wyznał D.F.W. w wywiadzie Markowi CaroLI, dodając jednak zaraz potem: „Chciałem zrobić coś, co będzie prawdziwie trudne, ale i prawdziwie zabawne, żeby warto było poświęcić wysiłek i czas na lekturę”LII. Wydaje się, że osiągnął swój zamysł: powstała przejmująco smutna opowieść o życiu „w beczce śmiechu, w której wcale nie jest śmiesznie”LIII.

Za dużo słów (i wszystkie ważne)

Lekturę powieści Wallace’a utrudnia jej leksykalna hipertrofia. Przypomina się scena z filmu Miloša Formana Amadeusz, w której zarzuca się Mozartowi, że jego utwory mają „za dużo nut”. Wallace zasypuje czytelnika mnogością słów, w której ten grzęźnie, mozolnie tropiąc poszczególne związki semantyczne wśród zdań wtrąconych i przypisów narratora. Można odnieść wrażenie, że Wallace realizuje utopijne pragnienie polskiego wieszcza, „aby język giętki/powiedział wszystko, co pomyśli głowa”. Istotnie, proza Wallace’a ma pozór gorączkowego zapisu myśli, bez dbałości o ich logiczną ciągłość i klarowność. Sam Autor potwierdza to domniemanie w liście do Jonathana Franzena: „ta cała historia jest jak tornado, które nie chce ustać choćby na tak długo, żebym zdążył zobaczyć, co jest przydatne, a co nie, a stąd na ogół wynika, że muszę napisać pięć tysięcy stron, a potem skrócić to o 90% – na samą myśl o tym coś się we mnie skręca”LIV.

Próbą ujarzmienia tego tornada było pisanie odręczne: wieczorami przepisywał „na komputerze to, co napisał rano. W takim układzie pisało mu się najlepiej, ponieważ czuł, że pisząc odręcznie i potem przepisując, zmusza swój rozpędzony mózg do czekania na powolniejszą rękę. Gdy próbował pisać bezpośrednio na komputerze, wydawało mu się to niewłaściwe”LV. Pisanie stanowiło dla niego doświadczenie mistyczne: „Pisanie fikcji wyłącza mnie z czasu. Siadam i zegar przestaje dla mnie istnieć na kilka godzin. Chyba nigdy nie będzie nam dane zbliżyć się bardziej do nieśmiertelności”LVI. Żal mu było każdego wykreślonego słowa, gdyż przypisywał słowom i ich związkom status epifanii. Jak pisał w innym liście do Franzena: „Jeśli słowa są wszystkim, co mamy jako świat i boga, to musimy traktować je troskliwie i rygorystycznie: musimy czcić”LVII.

Nie bał się wielkich słów i jak dziewiętnastowieczni romantycy wierzył w możliwość ocalenia świata przez sztukę. W cytowanej już rozmowie z Larrym McCafferym zadeklarował otwarcie: „większość z nas przyznałaby prawdopodobnie, że to są ciemne czasy i głupie czasy, ale czy potrzebujemy literatury, która jedynie rozdziera szaty nad ciemnotą i głupotą wszystkiego? W ciemnych czasach definicja dobrej sztuki powinna brzmieć: sztuka, która lokalizuje i reanimuje te elementy człowieczeństwa i magii, które wciąż żyją i żarzą się pomimo ciemności czasów”LVIII.

A zapytany o motywację do pisania, deklarował intencje głęboko humanistyczne: „Myślę, że wszelkie dobre pisanie w jakiś sposób odnosi się do samotności i działa jako antidotum na samotność. Jesteśmy wszyscy samotni, straszliwie samotni. (…) [A]le utwór literacki, który jest głęboko prawdziwy, pozwala poczuć bliskość […] ze światem, który przypomina nasz własny pod względem dostatecznej liczby emocjonalnych szczegółów, abyśmy mogli przenieść obecne w nim uczucia do świata realnego. Myślę, że chciałbym, żeby moje książki [my stuff] sprawiły, że ludzie będą mniej samotni”LIX.

*

„To był talent, jaki zdarza się raz na stulecie. Może nie zobaczymy już nikogo takiego za naszego życia… Był jak kometa przelatująca obok nas na poziomie ziemi”LX.

Jolanta Kozak

[I] Organization of North American Nations Collegiate Athletic Association – Uczelniany Związek Sportowy Organizacji Narodów Ameryki Północnej [przypisy wyjaśniające pochodzą od tłumaczki].

II North American Association of University Professors – Północnoamerykańskie Stowarzyszenie Wykładowców Uniwersyteckich.

III Society for the Propagation of Indian Culture [Towarzystwo Krzewienia Kultury Indiańskiej].

IV Bureau des Services sans Spécificité.

[V] Delirium tremens

VI Organization of North American Nations Football League – Liga Futbolu Organizacji Narodów Ameryki Północnej.

VII H. Kennedy, G. Polk, Looking for a Garde of Which to Be Avant: An Interview with David Foster Wallace, [w:] Conversations with David Foster Wallace, red. Stephen J. Burn, University Press Mississippi 2012, s. 17.

VIII D.T. Max, Każda historia miłosna jest historią o duchach. Życie Davida Fostera Wallace’a, tłum. J. Kozak, Warszawa 2022, s. 240.

IX Ibid.

[X] L. McCaffery, An Expanded Interview with David Foster Wallace, [w:] Conversations…, op.cit., s. 25.

XI Ibid, s. 27.

XII Max, op.cit., s. 278.

XIII McCaffery, op.cit., s. 37.

XIV Max, op.cit., s. 30–31.

XV Max, op.cit., s. 224–225.

XVI Ibid., s. 226.

XVII Ibid., s. 245.

XVIII Ibid., s. 235.

XIX Ibid., s. 234.

XX Ibid., s. 233.

XXI D. Lipsky, The Lost Years and Last Days of David Foster Wallace, [w:] Conversations…, op.cit., s. 169–170.

XXII S. Kierkegaard, Bojaźń i drżenie. Choroba na śmierć, tłum. J. Iwaszkiewicz, Kraków 2008.

XXIII Kierkegaard, op.cit., s. 171–172.

XXIV Max, op.cit., s. 31.

XXV Lipsky, op.cit., s. 166.

XXVI Max, op.cit., s. 31.

XXVII Lipsky, op.cit, s. 164.

XXVIII Ibid., s. 162.

XXIX W.R. Katovsky, David Foster Wallace: A Profile, [w:] Conversations…, op.cit., s. 6.

XXX H. Kennedy & G. Polk, Looking for a Garde of Which to Be Avant: an Interview with David Foster Wallace, [w:] Conversations…, s. 13.

XXXI Max, op.cit., s. 239.

XXXII Ibid., s. 247.

XXXIII Ibid., s. 242.

XXXIV Ibid.

XXXV Ibid., s. 251–252.

XXXVI Ibid., s. 263.

XXXVII Mark Caro, The Next Big Thing: Can a Downstate Author Withstand the Sensation of His 1,079-Page Novel?, [w:] Conversations…, op.cit., s. 53.

XXXVIII Max, op.cit., s. 262.

XXXIX Ibid., s. 263.

XL Caro, op.cit., s. 53.

XLI Ibid., s. 54.

XLII Max, op.cit., s. 230.

XLIII Max, op.cit., s. 245.

XLIV Caro, op.cit., s. 57.

XLV Max, op.cit., s. 246.

XLVI R. Barthes, S/Z, tłum. M.P. Markowski i M. Gołębiewska, Warszawa 1999, s. 50.

XLVII I. Winnicki, Fraktale wokół nas i kilka słów o chaosie, [w:] „Zeszyty Naukowe Warszawskiej Wyższej Szkoły Informatyki”, 2010, s. 160–184.

XLVIII L. Wittgenstein, Tractatus logico-philosophicus, tłum. B. Wolniewicz, Warszawa 2000, s. 23.

XLIX W. Shakespeare, Hamlet, New York 2011, s. 146.

[L] W. Shakespeare, Hamlet, tłum. S. Barańczak, Poznań 1990, s. 177.

LI Caro, op.cit., s. 55.

LII Ibid., s. 57.

LIII Max, op.cit., s. 246.

LIV Ibid., s. 376.

LV Ibid., s. 225.

LVI W.R. Katovsky, David Foster Wallace: A Profile, [w:] Conversations…, op.cit., s. 7.

LVII Max, op.cit., s. 224.

LVIII McCaffery, op.cit., s. 26.

LIX H. Kennedy, G. Polk, Looking for a Garde of Which to Be Avant: An Interview with David Foster Wallace, [w:] Conversations…, op.cit., s. 16.

LX C. Harris, [w:] Lipsky, op.cit., s. 162.

[1] Chlorowodorek metamfetaminy a.k.a. krystaliczna meta.

[2] Orin, nawiasem mówiąc, nigdy w życiu nie zaszczycił wizytą gabinetu profesjonalnego terapeuty, toteż z reguły odczytuje swoje sny na poziomie dość dosłownym.

[3] Zabudowania EAT tworzą kardioidę: cztery główne budynki, zwrócone frontem do środka, mają wypukle zaokrąglone ściany tylne i boczne, układające się w krzywiznę kardioidy, której centrum zajmuje basen i pawilony, parkingi dla personelu i dla studentów natomiast znajdują się na tyłach Gmachu Mieszk.-Adm., tworząc tam niewielkie wcięcie, które z lotu ptaka nadaje całemu kompleksowi zarys walentynkowego serduszka, jednak nie można byłoby mówić o kardioidzie, gdyby nie wypukłe zarysy budynków stanowiące łuki o tym samym „r”, co jest szokującym wyczynem architektonicznym, zważywszy na nierówności terenu oraz na wewnątrzścienne instalacje elektryczno-hydrauliczne dormitoriów, biur administracji i poliżywicznego Płuca, dającego się zwinąć i usunąć, czego potrafi dokonać chyba tylko jeden człowiek na całym Wschodnim Wybrzeżu – pierwszy architekt EAT, wieloletni serdeczny przyjaciel Avril, istny Übermensch mapowania krzywizny zamkniętej, A.Y. „Pole Wektorowe” Rickey z Uniwersytetu Brandeisa, już nieżyjący, który w Weston zachwycał Hala i Maria tym, że ściągał z siebie kamizelkę bez zdejmowania marynarki, którą to sztuczkę M. Pemulis zdemaskował po latach jako tandetne salonowe wykorzystanie pewnych podstawowych cech funkcji ciągłych, którą to rewelację Hal skrycie odchorował, jak dziecko, które się dowiaduje, że Święty Mikołaj nie istnieje, Mario natomiast zignorował, gdyż wolał wierzyć, że sztuczka z kamizelką to czysta magia.

[4] Młodszy personel, pełniący podwójne funkcje akademików i trenerów sportowych, zwany jest „asystentami”, zgodnie z konwencją przyjętą w północnoamerykańskich akademiach tenisowych.

[5] Tak zwane „dryny” – czyli lekki spid: Cylert, Tenuatea, Fastin, Preludin, niekiedy nawet Ritalin. Warto nadmienić, że w przeciwieństwie do Jima Troeltscha czy Bridget Boone, amatorki Preludinu, Michael Pemulis (może powodowany prostackim honorem) rzadko zażywa „dryny” przed meczem, zostawiając je sobie na czas wolny – są tacy, którzy odpoczywają przy powodującej wzmożoną akcję serca i wysadzającej oczy z orbit stymulację „drynami”.

a Tenuate to nazwa firmowa chlorowodorku diethylpropionu, wytwarzanego przez Marion Merrell Dow Pharmaceuticals, preparatu odchudzającego na receptę, popularnego wśród niektórych sportowców z uwagi na działanie łagodnie euforyczne i mobilizujące, bez objawów zgrzytania zębami i przykrego kryzysu wywołanego wzrostem stężenia substancji we krwi, typowych dla twardszych „dryn”, takich jak Fastin czy Cylert, jednak Tenuate często powoduje oczopląs. Oczopląs nie zniechęca Michaela Pemulisa, który szczególnie upodobał sobie Tenuate i gromadzi do użytku własnego wszystkie 75-miligramowe białe kapsułki, które mu się nawiną, i nigdy ich nie sprzedaje ani nie wymienia, chyba że z Jimem Troeltschem, z którym dzieli pokój, ponieważ Troeltsch zamęcza Pemulisa o kapsułki, a w dodatku załatwia je sobie na lewo, po kilka sztuk, korzystając z Pemulisowej czapki kapitana jachtowego, ponieważ twierdzi, że wzmagają jego elokwencję jako komentatora sportowego. Pemulis wie o tych machlojkach, ale odwleka zemstę: co się upiecze, to nie uciecze, nie ma obawy.

[6] Łagodne trankwilizatory: Valium-III, Valrelease, niezawodny Xanax, Dalmane, Buspar, Serax, a nawet Halcion (nadal, o dziwo, legalnie dostępny w Kanadzie); dla amatorów czegoś mocniejszego – „reds drug”, Meprospan, Plastry „Happy Patch”, Miltown, Stelazine, sporadycznie przeciwbólowy Darvon – które zażywa się nie dłużej niż przez dwa sezony, z tej oczywistej przyczyny, że silne środki uspokajające potrafią sprawić, że pacjentowi odechce się nawet oddychać; znaczny procent zgonów wywołanych trankwilizatorami przypisuje się nieoficjalnie zjawisku PS – Pulmonary Sloth, czyli Rozleniwieniu Płucnemu.

[7] Najlepsi gracze kategorii juniorów na ogół uważają z alkoholem, głównie ze względu na fizyczne konsekwencje nadużycia, takie jak mdłości, odwodnienie i słaba koordynacja oko–ręka, które wręcz uniemożliwiają grę na wysokim poziomie. Bardzo niewiele innych standardowych używek powoduje krótkoterminowego kaca, chociaż zażyta wieczorem kokaina, nawet syntetyczna, potrafi zmienić poranny trening w bardzo niemiłe przeżycie i dlatego bardzo niewielu uczniów EAT zażywa twardą kokainę, zwłaszcza że koszty są znaczne: jakkolwiek wielu EAT-owców to dzieci zamożnych rodziców, ich kieszonkowe jest zazwyczaj skromne, jako że wszystkie potrzeby zaspokaja (bądź udaremnia) Akademia. Warto może nadmienić, że osoby uzależnione od rekreacyjnych „dryn” mają pociąg do kokainy, metedryny i innych środków dających „kopa”, podczas gdy spora rzesza wyżej zmotywowanej młodzieży sięga raczej po trankwilizatory, kanabis, barbituraty, no i owszem – alkohol.

[8] A więc: psylocybina, Happy Patchesa, MDMA/Xtasy (niestety, zła wiadomość); rozmaite prymitywne manipulacje na pierścieniu benzenowym w psychodelikach klasy metoksy, zazwyczaj do produkcji domowej; syntetyki w rodzaju MMDA, DMA, DMMM, 2CB, para-DOT I-IV etc. – z zastrzeżeniem, że grupa ta nie powinna obejmować środków atakujących centralny układ nerwowy, takich jak STP, DOM, niesławny Grievous Bodily Harm (kwas gamma hydroksybutanowy), LSD-25 i -32, czy DMZ/M.P. Upodobanie do tych substancji zdaje się niezależne od typu neurologicznego.

a Plastry domowej roboty, zazwyczaj MDMA lub Muscimole, zawierające DDMS lub dostępne bez recepty DSMO w charakterze nośnika transdermalnego.

[9] Czyli LSD-25, często z dodatkiem „dryny” w charakterze „kopa”, zwane Black Star, ponieważ w Bostonie kwas występuje zazwyczaj w cienkich kartonowych pakiecikach z nadrukiem czarnej gwiazdki (całe zapasy pochodzą od zamelinowanej grupy dostawców z New Bedford). Wszelki kwas i Grievous Bodily Harm [Ciężkie Uszkodzenie Ciała], podobnie jak kokaina i heroina, dociera do Bostonu przeważnie z New Bedford, MA, gdzie dostarczane jest z Bridgeport CT – prawdziwego podbrzusza Ameryki Północnej, co warto wiedzieć, jeśli się tam nigdy nie było.

[10] Jak większość akademii sportowych, EAT podtrzymuje dobrotliwą fikcję, że 100% jej uczniów przychodzi tu z własnej i nieprzymuszonej ambitnej woli, a nie, dajmy na to, dlatego że zmusili ich rodzice, wśród których (co dotyczy zarówno rodziców tenisistów, jak i matek niedoszłych legend Hollywoodu) trafiają się potwory.

[11] Gra towarzyska kobiet arabskich, rozgrywana muszelkami na pikowanej planszy, podobna do madżonga pozbawionego reguł, jak uważają mężowie dyplomaci i lekarze.

[12] Chlorowodorek meperedyny i chlorowodorek pentazocyny, odurzające środki przeciwbólowe z grup, odpowiednio, C-II i C-IVa, oba dostępne dzięki dobrym ludziom z Sanofi Winthrop Pharm-Labs, Inc.

a Kontynentalna ustawa o kontroli substancji uzależniających hierarchizuje kategorie środków przeciwbólowych/przeciwgorączkowych/przeciwlękowych od II do IV, przy czym te należące do C-II (np. Dilaudid, Demerol) uważane są za najsilniej uzależniające, a C-IV mają działanie równe matczynemu pocałunkowi w czoło.

[13] Zamaskowanym na zdjęciu dowodowym osobnikiem, którego nazwiska Gately nikomu nie podał, mógł być niejaki Trent „Quo Vadis” Kite, stary i niegdyś zdolny kumpel Gately’ego z dzieciństwa spędzonego w Beverly, MA.

[14] Drobnym znakiem szczególnym tego konkretnego A.P.O. było to, że stale chodził w anachronicznym, lecz markowym kapeluszu typu Stetson, jakie noszą biznesmeni, z dekoracyjnym piórkiem za wstążką, i w sytuacjach napięcia często dotykał jego ronda lub obracał go w dłoniach.

[15] Urząd ds. Alkoholu/Tytoniu/Broni Palnej, podówczas tymczasowo pod egidą Biura Służb Niesprecyzowanych USA.

[16] Nadzwyczaj nieprzyjemne późniejsze wydarzenia mające związek z quebeckimi powstańcami i kartridżem nie pozostawiają wątpliwości, że (i tym razem) był nim Trent „Quo Vadis” Kite.

[17] Jednak bezkodeinowego – ten szczegół fizyczny dostrzegł Gately jako pierwszy w przykrym błysku zapalonej przez właściciela sypialni żarówki, co daje jakiś obraz konstrukcji psychicznej człowieka uzależnionego od doustnych narkotyków.

[18] Nie licząc bardziej dyskusyjnej zawartości sejfu za morskim pejzażem, spiętrzonej na odłączonym od sieci autentycznym, markowym odbiorniku TP z wizorem w wieloprzegródkowej żaluzjowej konsoli kina domowego, ze stacją kartridżów i podwójną głowicą w schowku pod spodem, zamkniętym drzwiczkami z szykownymi mosiężnymi gałkami w kształcie klonowych liści, oraz kilku półek ciasno wypełnionych kartridżami o wyglądzie rasowym i artystowskim, nad którymi kolega Dona Gately’ego cmokał z zachwytu i z żalu, że nie są transferowalne na taśmę celuloidową ani dostępne w Sieci Dystrybucyjnej InterLace.

[19] „Une Personne de l’Importance Terrible” (zapewne).

[20] Fluorescencja została zakazana w Quebecu, podobnie jak nachalne oferty telefoniczne ze skomputeryzowanych call center, ulotki wypadające z pism ilustrowanych, które zmuszają do zerknięcia i podniesienia, celem wrzucenia ich do kosza, a także wzmianki o wszelkich świętach religijnych w reklamach sprzedaży produktów i usług – więc choćby z tego jednego powodu dobrowolne osiedlanie się tamże było aktem altruizmu.

[21] Zawodowiec turniejów satelitarnych, któremu Hal wyrwał seta – ów Łotysz z beczkowatą klatką piersiową, który myślał, że Hal ma na imię „All”.

[22] Nazwa firmowa terfenadyny produkcji Marion Merrell Dow Pharmaceuticals, taktycznej broni nuklearnej nieotępiających antyhistamin i eksykatorów śluzu.

[23] Office of Naval Research USDD – Biuro Badań Naukowych Marynarki Wojennej przy Departamencie Obrony USA.

[24] JAMES O. INCANDENZA: FILMOGRAFIAa

Niniejszy spis jest najkompletniejszym zestawieniem, jakie udało nam się sporządzić. Dorobek tego filmowca stawia przed archiwistami trudne zadanie, jako że jego dwunastoletnia działalność reżyserska zbiegła się w czasie z wielkimi przemianami w dziedzinie filmu – od kin publicznych, poprzez magnetowidowe rejestracje magnetyczne, po TeleRozrywkę InterLace wykorzystującą kartridże laserowe do wielokrotnego odtwarzania – a także dlatego, że twórczość Incandenzy obejmuje filmy przemysłowe, dokumentalne, konceptualne, reklamowe, techniczne, parodystyczne, niekomercyjne fabularne, niekomercyjne niefabularne („antymainstreamowe”), niefabularne komercyjne i fabularne komercyjne. Dodatkowa trudność wynika stąd, że po pierwsze: do nastania Czasu Sponsorowanego Incandenza unikał komunikacji i formalnego datowania; po drugie: tworzył coraz więcej, a w ostatnich latach życia miał w produkcji po kilka filmów jednocześnie; po trzecie: jego producent był firmą prywatną i co najmniej czterokrotnie zmieniał nazwę; po czwarte zaś: niektóre z jego wysoce konceptualnych scenariuszy podlegały wymogowi nadania tytułu i ocenie krytyków, chociaż nie zostały sfilmowane, co stwarza kontrowersję odnośnie do ich filmowego statusu.

W związku z powyższym, jakkolwiek poniższy spis wymienia dzieła w prawdopodobnym porządku ich ukończenia przez autora, pragniemy zaznaczyć, że porządek ten, podobnie jak zawartość listy, nie są w chwili obecnej definitywne.

Po tytule każdego dzieła podane zostały: rok jego ukończenia albo oznaczenie PS, odnoszące się do filmów niedatowanych, jednak ukończonych Przed Sponsoringiem; nazwa producenta; odtwórcy głównych ról, jeśli zostali wymienieni; dane techniczne nośnika; czas trwania z zaokrągleniem do najbliższej minuty; kolor (cz/b, barwny, mieszany); dźwięk (niemy, dźwiękowy, mieszany); zwięzłe streszczenie lub komentarz krytyczny; rodzaj nośnika (taśma celuloidowa, wideo, Spontaniczne Rozpowszechnianie InterLace, kartridż InterLace kompatybilny z TP, przekaz prywatny z firmy Incandenzy). Oznaczenie NIEROZPOWSZECHNIANY odnosi się do dzieł, które nigdy nie były dystrybuowane i są niedostępne w domenie publicznej bądź też zaginione.

a Źródło: Comstock, Posner i Duquette, The Laughing PathologistsL Exemplary Works of the Anticonfluential Apres Garde: Some Analyses of the Movement Toward Stasis in North American Conceptual Film (w/ Beth B., Vivienne Dick, James O. Incandenza, Vigdis Simpson, E.&K. Snow); ONANite Film and Cartridge Studies Annual, vol. 8, nr 1–3 (rok PM z SA), s. 44–117.

Cage b. Datowany jedynie Przed Sponsoringiem, Meniscus Films, Ltd. Obsada niepodana; 16 mm; 5 min; czarno-biały; dźwiękowy. Monolog parodiujący telewizyjną reklamę szamponu, z wykorzystaniem czterech wypukłych luster, dwóch luster płaskich i jednej aktorki. NIEROZPOWSZECHNIANY.

b Z ewentualnym wyjątkiem Cage III – Free Show [Klatka III – Seans darmowy], seria Klatka w reżyserii Incandenzy nie nawiązuje w sposób bezpośredni do klasyka Sidneya Petersona, The Cage (1947).

Kinds of Light [Odmiany światła] – PS; Meniscus Films, Ltd.; bezobsadowy; 16 mm; 3 min; barwny; niemy; 4444 klatki, każda będąca zdjęciem światła o innym źródle, długości fali i mocy, odbitego w niepolerowanym blaszanym talerzu; przy normalnej prędkości projekcji całość wywołuje efekt dezorientacji, gdyż zdjęcia następują po sobie z prędkością przekraczającą prędkość reakcji siatkówki; CELLULOID, ROZPOWSZECHNIANIE OGRANICZONE DO MIASTA BOSTON, WYMAGA ODTWARZANIA Z 0.25 NORMALNEJ PRĘDKOŚCI PRZESUWU FILMU.

Dark Logistics [Mroczna logistyka] – PS; Meniscus Films Ltd.; 35 mm; 21 min; barwny; niemy z ogłuszającym soundtrackiem Wagner/Sousa. Hołd dla Griffitha, parodia Iimury. Drżąca dziecięca rączka odwraca stronice inkunabułowych manuskryptów z dziedziny matematyki, alchemii, religii i fikcyjnej autobiografii politycznej, a każda stronica zawiera przykład lub obronę nietolerancji i nienawiści. Film dedykowany D.W. Griffithowi i Tace Iimurze. NIEROZPOWSZECHNIANY.

Tennis, Everyone? [Tenis dla każdego?] – PS; Heliotrope Films Ltd./ USTA Films. Obsada dokumentalna i prelegent Judith Fukuoka-Hearn; 35 mm; 26 min; barwny; dźwiękowy. Film PR/reklamowy dla Stowarzyszenia Tenisowego Stanów Zjednoczonych [USTA] w połączeniu z Wilson Sporting Goods, Inc. VHS.

There Are No Losers Here [Tutaj nie ma przegranych] – PS; Heliotrope Films Ltd./ USTA Films; obsada dokumentalna i prelegent P.A. Heaven; 35 mm; barwny; dźwiękowy. Dokumentalny zapis Krajowych Mistrzostw Juniorów 1997 PS w Kalamazoo, MI, i Miami, FL, w połączeniu z USTA i Wilson Sporting Goods. VHS.

Flux in a Box [Przepływ w pudełku] – PS; Heliotrope Films, Ltd./Wilson Inc.; Obsada dokumentalna i prelegentka Judith Fukuoka-Hearn; 35 mm; 52 min; czarno-biały/barwny; dźwiękowy. Dokumentalna historia pudełka, platformy, trawnika i kortu tenisowego od XVII-wiecznego Dworu Delfina do współczesności. VHS.

Infinite Jest (I) [Niewyczerpany żart (I)] – PS Meniscus Films, Ltd. Judith Fukuoka-Hearn; 16/35 mm; 90(?) min; czarno-biały; niemy. Niedokończone, niewidziane pierwsze podejście Incandenzy do tematu komercyjnej rozrywki; NIEROZPOWSZECHNIANY.

Annular Fusion Is Our Friend [Fuzja pierścieniowa naszym przyjacielem] – PS Heliotrope Films, Ltd./Sunstrand Power & Light Co. Obsada dokumentalna i prelegent C.N. Reilly; język migowy dla niesłyszących; 78 mm; 45 min; barwny; dźwiękowy. PR/reklama nowoangielskiego zakładu Sunstrand Power & Light, potoczne objaśnienie procesu DT-cyklicznej litowanej fuzji pierścieniowej i jej zastosowań w produkcji energii dla użytku domowego. TAŚMA CELULOIDOWA, VHS.

Annular Amplified Light: Some Reflections [Wzmocnione światło pierścieniowe. Garść refleksji] – PS Heliotrope Films Ltd./Sunstrand Power & Light, Co.; Obsada dokumentalna i prelegent C.N. Reilly; język migowy dla niesłyszących; 78 mm; 45 min; barwny; dźwiękowy. Druga inforeklama Sunstrand Co., potoczne objaśnienie zastosowań zimnych laserów fotonicznych w DT-cyklicznej litowanej fuzji pierścieniowej. TAŚMA CELULOIDOWA, VHS.

Union of Nurses in Berkeley [Związek Zawodowy Pielęgniarek w Berkeley] – PS Meniscus Films, Ltd.; Obsada dokumentalna; 35 mm; 26 min; barwny z napisami kodowanymi; wywiady z niesłyszącymi pielęgniarkami dyplomowanymi i niedyplomowanymi przeprowadzone podczas zamieszek w Bay Area (1996) wokół reformy służby zdrowia. VHS, ROZPOWSZECHNIANIE PRYWATNE MENISCUS FILMS, LTD.

Union of Theoretical Grammarians in Cambridge [Związek Teoretyków Gramatyki w Cambridge] – PS Meniscus Films Ltd. Obsada dokumentalna; 35 mm; 26 min; barwny; niemy; liczne komputerowe zniekształcenia zbliżeń twarzy. Dokumentalny, z napisami kodowanymi, zapis wywiadów z uczestnikami debaty publicznej Steven Pinker – Avril M. Incandenza nt. politycznych implikacji gramatyki normatywnej podczas niesławnej konwencji Bojowych Gramatyków z Massachusetts, która rzekomo przyczyniła się do wzniecenia zamieszek na tle językowym w MIT, PS 1997. NIEROZPOWSZECHNIANY Z POWODU OBJĘCIA PROCESEM SĄDOWYM.

Widower [Wdowiec] – PS Latrodectus Mactans Productions. Cosgrove Watt, Ross Reat; 35 mm; 34 min; czarno-biały; dźwiękowy. Nakręcona w naturalnej scenerii Tucson, AZ, parodia telewizyjnej komedii rodzinnej, ojciec kokainista (Watt) oprowadza syna (Reat) po ich pustynnej posiadłości, puszczając z ogniem jadowite pająki. TAŚMA CELULOIDOWA; INTERLACE TELENT CARTRIDGE RERELEASE #357-75-00 (Rok Cudownego Kurczaka Perdue).

Cage II [Klatka II] – PS Latrodectus Mactans Productions. Cosgrove Watt, Disney Leith; 35 mm; 120 min; czarno-biały; dźwiękowy. Sadystyczna dyrekcja więzienia umieszcza więźnia niewidomego (Watt) w jednej celi z więźniem głuchoniemym, osadzeni usiłują się komunikować. TAŚMA CELULOIDOWA; ROZPOWSZECHNIANY NA KASETACH WIDEO.

Death in Scarsdale [Śmierć w Scarsdale] – PS Latrodectus Mactans Productions. Cosgrove Watt, Marlon R. Bain; 78 mm; 39 min; barwny; niemy z napisami. Parodia Manna/Allena; światowej sławy dermatolog endokrynolog (Watt) popada w platoniczną obsesję na punkcie chłopca (Bain), którego leczy na nadpotliwość, i sam zaczyna cierpieć na tę przypadłość. NIEROZPOWSZECHNIANY.

Fun with Teeth [Zęby na wesoło] – PS Latrodectus Mactans Productions. Hebert G. Birch, Billy Tolan, Pam Heath; 35 mm; 73 min; czarno-biały, niemy z nieludzkimi wrzaskami i jękami. Parodia Kosińskiego/Updike’a/Peckinpaha; dentysta (Birch) leczy kanałowo bez znieczulenia szesnaście zębów wykładowcy akademickiego (Tolan), którego podejrzewa o romans ze swoją żoną (Heath). VHS, ROZPOWSZECHNIANIE PRYWATNE LATYRODECTUS MACTANS PROD.

Infinite Jest (II) [Niewyczerpany żart (II)] – PS Latrodectus Mactans Productions. Pam Heath; 35/78 mm; 90(?) min; czarno-biały; niemy. Niedokończona, niepokazywana próba remake’u Infinite Jest (I). NIEROZPOWSZECHNIANY.

Immanent Domain [Strefa immanentna] – PS Latrodectus Mactans Productions. Cosgrove Watt, Judith Fukuoka-Hears, Pam Heath, Pamela-Sue Voorheis, Herbert G. Birch; 35 mm; 88 min; czarno-biały plus mikrofotografia; dźwiękowy. Trzy neurony pamięciowe (Fukuoka-Hearn, Heath, Voorheis w poliuretanowych kostiumach) w zakręcie czołowym dolnym mózgu mężczyzny (Watt) toczą heroiczną walkę w obronie swoich pozycji przed nowymi neuronami pamięciowymi, które usiłują zająć ich miejsca w wyniku intensywnej psychoanalizy, której poddaje się mężczyzna. TAŚMA CELULOIDOWA, INTERLACE TELENT CARTRIDGE RELEASE #340-03070 (RPW).

Kinds of Pain [Rodzaje bólu] – PS Latrodectus Mactans Productions. Obsada anonimowa; 35/78 mm; 6 min; barwny; niemy. 2222 nieruchome zbliżenia mężczyzn w średnim wieku cierpiących na wszystkie niemal odmiany bólu, jakie można sobie wyobrazić, od wrośniętego paznokcia, poprzez newralgię czaszkowo-twarzową, po nieoperacyjny guz jelita grubego. TAŚMA CELULOIDOWA, ROZPOWSZECHNIANIE OGRANICZONE DO MIASTA BOSTON, WYMAGA ODTWARZANIA Z .25 NORMALNEJ PRĘDKOŚCI PRZESUWU FILMU.

Various Small Flames [Różne małe płomienie] – PS Latrodectus Mactans Productions. Cosgrove Watt, Pam Heath, Ken N. Johnson; 16 mm; 25 min z funkcją Automatic Replay; barwny; niemy z odgłosami ludzkiego orgazmu zapożyczonymi z wideo dla dorosłych produkcji Caballero Control Corp. Parodia filmów neokonceptualnych strukturalistów Godbouta i Vidriarda: obrazy płomyków spotykanych w gospodarstwie domowym, od zapalniczek i świeczek na torcie urodzinowym po palnik gazowy i siano podpalone światłem słonecznym przez szkło powiększające, na przemian z antynarracyjnymi sekwencjami z mężczyzną pijącym burbon w ciemnym pokoju, podczas gdy jego żona (Heath) i agentka Amwaya (Johnson) spółkują akrobatycznie w oświetlonym korytarzu w tle sceny. NIEROZPOWSZECHNIANY Z RACJI POZWU SĄDOWEGO WNIESIONEGO W LATACH 60. PRZEZ AMERYKAŃSKIEGO REŻYSERA KONCEPTUALNEGO FILMU VARIOUS SMALL FIRES EDA RUSHĘ – INTERLACE TELENT CARTRIDGE RELEASE #330-54-94 (Rok Mydełka Dove w Rozmiarze Próbnym).

Cage III – Free Show [Klatka III – Pokaz darmowy] – PS Latrodectus Mactans Productions/Infernatron Animation Concepts, Kanada. Cosgrove Watt, P.A. Heaven, Everard Maynell, Pam Heath; częściowa animacja; 35 mm; 65 min; czarno-biały; dźwiękowy. Figura Śmierci (Heath) strzeże wejścia na widowisko karnawałowe, którego wykonawcy poddawani są serii niewymownych upokorzeń, tak groteskowo wciągających, że oczy widzów powiększają się z chwili na chwilę, aż sami widzowie zamieniają się w gigantyczne gałki oczne usadowione w fotelach; tymczasem w drugim końcu cyrkowego namiotu figura Życia zaprasza przez megafon gości wesołego miasteczka na pokaz, w którym – jeśli zgodzą się poddać niewymownym upokorzeniom, mogą w nagrodę zobaczyć, jak zwykli ludzie zamieniają się stopniowo w gigantyczne gałki oczne. INTERLACE TELENT FEATURE CARTRIDGE #357-65-65.

The Medusa v. the Odalisque [Meduza kontra Odaliska] – PS Latrodectus Mactans Productions. Obsada niepodana; strefująca holografia laserowa – James O. Incandenza i Urquhart Ogilvie, Jr; holograficzna fotografia walk – Kenjiru Hirota, dzięki uprzejmości Sony Entertainment-Asia; 78 mm; 29 min; czarno-biały; niemy z odgłosami publiczności z transmisji telewizyjnej. Ruchome hologramy dwóch mitologicznych postaci żeńskich pojedynkują się na zwierciadła na scenie, a tymczasem żywa widownia obraca się w kamień. TAŚMA CELULOIDOWA; ROZPOWSZECHNIANIE PRYWATNE NA TAŚMIE WIDEOMAGNETYCZNEJ – LATRODECTUS MACTANS PRODUCTIONS.

The Machine in the Ghost: Annular Holography for Fun and Prophet [Maszyna w duchu. Holografia pierścieniowa do zabawy i proroctw] – PS Heliotrope Films, Ltd./National Film Board of Canada. Prelegent P.A. Heaven; 78 mm; 35 min; barwny; dźwiękowy. Potoczne wprowadzenie w teorię rozszerzenia pierścieniowego i strefowania oraz ich zastosowania w holografii laserowej wysokiej rozdzielczości. NIEROZPOWSZECHNIANY Z UWAGI NA NAPIĘCIA DYPLOMATYCZNE NA LINII USA–KANADA.

Homo Duplex – PS Latrodectus Mactans Productions. Prelegent P.A. Heaven; Super-8 mm; 70 min; czarno-biały; dźwiękowy. Parodia „poststrukturalnych antydokumentów”, wywiady z czternastoma Amerykanami noszącymi nazwisko John Wayne, ale niebędącymi legendarnym XX-wiecznym aktorem filmowym Johnem Wayne’em. VHS (OGRANICZONY ZASIĘG ROZPOWSZECHNIANIA).

Zero-Gravity Tea Ceremony [Ceremonia herbaty w grawitacji zero] – PS Latrodectus Mactans Productions. Ken N. Johnson, Judith Fukuoka-Hearn, Otto Brandt, E.J. Kenkle; 35 mm; 82 min; czarno-biały/kolor; niemy. Zawiła ceremonia Ocha-Kai przeprowadzana 2,5 m nad ziemią w komorze symulacji zero-grawitacyjnej Centrum Kosmicznego Johnsona. TAŚMA CELULOIDOWA; INTERLACE TELENT RELEASE #357-40-01 (RPW).

Pre-Nuptial Agreement of Heaven and Hell [Intercyza Nieba z Piekłem] – PS Latrodectus Mactans Productions/Infernatron Animation Concepts, Kanada. Animowany z niepodaną obsadą dubbing; 35 mm; 59 min; barwny; dźwiękowy. Bóg i Szatan grają w pokera kartami tarota o duszę sprzedawcy torebek śniadaniowych – alkoholika z obsesją na punkcie Ekstazy św. Teresy Berniniego. ROZPOWSZECHNIANIE PRYWATNE NA TAŚMIE MAGNETYCZNEJ I MAGNETOWIDOWEJ – LATRODECTUS MACTANS PRODUCTIONS.

The Joke [Żart] – PS Latrodectus Mactans Productions. Widownia jako lustrzana obsada; 35 mm × 2 kamery; długość zmienna; czarno-biały; niemy. Parodia angażujących publiczność programów Hollisa Framptona, dwie wideokamery Ikegami EC-35 nagrywają na żywo widownię filmu, a raster nagrania rzutują na ekran – publiczność obserwuje siebie obserwującą siebie, a uświadomiwszy sobie oczywisty „żart”, doznaje nasilających się uczuć wstydu, skrępowania i wrogości, co jest istotą „antynarracyjnej” treści filmu. To pierwsze prawdziwie kontrowersyjne dzieło Incandenzy; recenzent „Film & Cartridge Kultscher” scharakteryzował je jako „mimowolne podzwonne dla filmu postpoststrukturalistycznego wedle kryterium czystej irytacji”. NIEZAPISANA TAŚMA WIDEOMAGNETYCZNA DO PROJEKCJI W KINIE, OBECNIE NIEROZPOWSZECHNIANY.

Various Lacrymose U.S. Corporate Middle-Management Figures [Rozmaite łzawe postacie ze średniego szczebla zarządzania amerykańskich korporacji] – NIEROZPOWSZECHNIANY.

Every Inch of Disney Leith [Disney Leith w każdym calu] – PS Latrodectus Mactans Productions/Medical Imagery of Alberta, Ltd. Disney Leith; powiększone komputerowo 35 mm/ × 2 m; 253 min; barwny; niemy. Zminiaturyzowane kamery endoskopowe i mikroinwazyjne wędrują po całej powierzchni i całym wnętrzu ciała jednego z członków ekipy technicznej Incandenzy, który siedzi na złożonym serape na Bostońskich Błoniach, słuchając publicznej debaty nt. ujednolicenia północnoamerykańskiego systemu metrycznego. PRYWATNE ROZPOWSZECHNIANIE NA TAŚMIE WIDEOMAGNETYCZNEJ – LATRODECTUS MACTANS PRODUCTIONS; INTERLACE TELENT RELEASE #357-56-34 (RPW).

Infinite Jest (III) [Niewyczerpany żart (III)] – PS Latrodectus Mactans Productions. Obsada niepodana; 16/35 mm; barwny; dźwiękowy. Niedokończony, nieznany remake Infinite Jest (I), (II). NIEROZPOWSZECHNIANY.

Found Drama I [Dramat znaleziony I].

Found Drama II [Dramat znaleziony II].

Found Drama III [Dramat znaleziony III]… konceptualne, niesfilmowane. NIEROZPOWSZECHNIANE.

The Man Who Began to Suspect He Was Made of Glass [Człowiek, który zaczął podejrzewać, że jest zrobiony ze szkła] – Rok Whoppera. Latrodectus Mactans Productions. Cosgrove Watt, Gerhardt Schtitt; 35 mm; 21 min; czarno-biały; dźwiękowy. Mężczyzna w trakcie intensywnej psychoterapii odkrywa, że jest kruchy, wydrążony i przezroczysty dla innych, w związku z czym doznaje transcendentalnego oświecenia albo zapada na schizofrenię. INTERLACE TELENT FEATURE CARTRIDGE #357-59-00.

Found Drama V [Dramat znaleziony V].

Found Drama VI [Dramat znaleziony VI] – konceptualny, niefilmowalny. NIEROZPOWSZECHNIANY.

The American Century As Seen Through a Brick [Amerykańskie stulecie – widok przez cegłę] – Rok Whoppera. Latrodectus Mactans Productions. Obsada dokumentalna, prelegent P.A. Heaven; 35 mm; 52 min; barwny z czerwonym filtrem i oscylofotografią; niemy z narracją z offu. Z ulic historycznej dzielnicy Bostonu, Back Bay, zostaje zdarta cegła, a na jej miejsce kładziony jest polimeryzowany beton; śledzimy losy pojedynczej cegły wyrwanej z bruku, od czasowej wystawy sztuki znalezionej poprzez katapultowanie ewakuatorem śmieci EWD na wysypisko w południowym Quebecu po użycie w zamieszkach protestacyjnych FLQ przeciwko ONAN w styczniu Roku Whoppera; obrazy przeplatane dwuznacznymi ujęciami zmian ludzkiego kciuka w sieci interferencji trącanej struny. ROZPOWSZECHNIANIE PRYWATNE NA TAŚMIE MAGNETOWIDOWEJ – LATRODECTUS MACTANS PRODUCTIONS.

The ONANtiad [ONANcjada] – Rok Whoppera. Latrodectus Mactans Productions/sekwencje ruchome Claymation @ Infernatron Animation Concepts, Kanada. Cosgrove Watt, P.A. Heaven, Pam Heath, Ken N. Johnson, Ibn Said Chawaf, Squyre Frydell, Marla-Dean Chumm, Herbert G. Birch, Everard Maynell; 35 mm; 76 min; czarno-biały/kolor; dźwiękowy/niemy. Obsesyjna i niezbyt śmieszna animacja plastelinowa o trójkącie miłosnym, rozgrywana na tle scen z udziałem żywych aktorów ukazujących początki Północnoamerykańskiej Współzależności i Rekonfiguracji Kontynentalnej. ROZPOWSZECHNIANIE PRYWATNE NA TAŚMIE WIDEOMAGNETYCZNEJ – LATRODECTUS MACTANS PRODUCTIONS.

The Universe Lashes Out [Bunt Wszechświata] – Rok Whoppera. Latrodectus Mactans Productions. Obsada dokumentalna, prelegent Herbert G. Birch; 16 mm; 28 min; barwny; niemy z narracją. Dokument o ewakuacji Atkinson, NH/Nowy Quebec w początkowej fazie Rekonfiguracji Kontynentalnej. TAŚMA WIDEOMAGNETYCZNA (ROZPOWSZECHNIANIE OGRANICZONE).

Poultry in Motion [Drób w ruchu] – Rok Whoppera. Latrodectus Mactans Productions. Obsada dokumentalna, prelegent P.A. Heaven; 16 mm; 56 min; barwny; niemy, z narracją z offu. Film dokumentalny o zdradzieckiej inicjatywie hodowców drobiu z North Syracuse, NNJ, którzy w celu zapobieżenia zakażeniu dostaw drobiu na Święto Dziękczynienia organizują transport przeszło 200 tysięcy zakażonych krztuścem ptaków na południe, do Ithaca, w długich lśniących tirach ONAN. TAŚMA WIDEOMAGNETYCZNA (ROZPOWSZECHNIANIE OGRANICZONE).

Found Drama IX [Dramat znaleziony IX].

Found Drama X [Dramat znaleziony X].

Found Drama XI [Dramat znaleziony XI]… – konceptualny, niefilmowalny. NIEROZPOWSZECHNIANY.

Moebius Strips [Wstęgi Moebiusa] – Rok Whoppera. Latrodectus Mactans Productions. „Hugh G. Rection”, Pam Heath, „Bunny Day”, „Taffy Appel”; 35 mm; 109 min; czarno-biały; dźwiękowy. Parodia pornografii, być może parodystyczny hołd filmowi Fosse’a Cały ten zgiełk: fizyk teoretyczny („Rection”), który doznaje matematycznych olśnień tylko podczas stosunku seksualnego, ma wizję Śmierci jako zabójczo pięknej kobiety (Heath), INTERLACE TELENT FEATURE CARTRIDGE #357-65-32 (RW).

Wave Bye-Bye to the Bureaucrat [Zrób pa, pa biurokracie] – Latrodectus Mactans Productions. Everard Maynell, Philip T. Smothergill, Paul Anthony Heaven, Pamela-Sue Voorheis; 16 mm; 19 min; czarno-biały; dźwiękowy. Przypuszczalnie parodia/hołd wobec serii ogłoszeń społecznych z lat PS reklamujących Kościół Jezusowy Świętych Dni Ostatnichc: sterany mężczyzna dojeżdżający do pracy zostaje wzięty za Jezusa Chrystusa przez dziecko, które niechcący przewrócił.

c Zob. Romney i Sperber, Czy James O. Incandenza zrobił kiedykolwiek chociaż jedną rzecz autentycznie oryginalną, niezawłaszczoną i nie wtórną?; „Post-Millennium^1 Film^1 Cartridge^1 Journals” 7–9 (jesień/zima RPW), s. 4–26.

Blood Sister: One Tough Nun [Siostra Krwi. Twarda zakonnica] – Rok Podpasek Higienicznych Tucks. Latrodectus Mactans Productions. Telma Hurley, Pam Heath, Marla-Dean Chumm, Diane Saltoone, Soma Richardson-Levy, Cosgrove Watt; 35 mm; 90 min; barwny; dźwiękowy. Parodia filmu gatunkowego o zemście: zakonnica z przeszłością kryminalną (Hurley) bezskutecznie usiłuje reedukować młodocianą przestępczynię (Chumm), doprowadzając ją do aktu krwawej zemsty. INTERLACE TELENT PULSE-DISSEMINATION 21 LIPCA RPLT, KARTRIDŻ #357-87-04.

Infinite Jest (IV) [Niewyczerpany żart (IV) – Rok Podpasek Higienicznych Tucks. Latrodectus Mactans Productions. Pam Heath (?), „Madame Psychosis” (?); 78 mm; 90 min (?); barwny; dźwiękowy. Niedokończony; niepokazywana próba dokończenia Infinite1 Jest1 (III); NIEROZPOWSZECHNIANY.

Let There Be Lite [Niech się stanie światło] – Rok Podpasek Higienicznych Tucks. Poor Yorick Entertainment Unlimited. Obsada dokumentalna, prelegent Ken N. Johnson; 16 mm; 50 min (?); czarno-biały; niemy, narracja z offu. Nieukończony dokument o powstaniu przemysłu niskokalorycznego burbona. NIEROZPOWSZECHNIANY.

Untitled [Bez tytułu] – Niedokończony. NIEROZPOWSZECHNIANY.

No Troy [Troy nie ma] – Rok Whoppera. Latrodectus Mactans Productions. Bezobsadowy; holografia ciekłopowierzchniowa – Urquhart Ogilvie, Jr; 35 mm; 7 min; wzmocniony kolor; niemy. Holograficzny model bombardowania Troy w stanie NJ przez źle skalibrowane Machiny Ewakuacji Odpadów i starcie tej miejscowości z map przez ONAN-skich kartografów. TAŚMA WIDEOMAGNETYCZNA (ROZPOWSZECHNIANIE PRYWATNE OGRANICZONE DO OBSZARÓW NOWEGO BRUNSZWIKU, ALBERTA, QUEBEC) Uwaga: Archiwiści Kanady i Zachodniego Wybrzeża USA nie podają tytułu No1 Troy, ale podają tytuły The1 Violet1 City [Fioletowe miasto] i The1 Violet1 Ex-City [Fioletowe eksmiasto], nasuwając badaczom wniosek, że ten sam film był rozpowszechniany pod kilkoma tytułami.

Untitled [Bez tytułu] – Nieukończony. NIEROZPOWSZECHNIANY.

Valuable Coupon Has Been Removed [Cenny kupon został usunięty] – Rok Podpasek Higienicznych Tucks. Poor Yorick Entertainment Unlimited. Cosgrove Watt, Philip T. Smothergill, Diane Saltoone; 16 mm; 52 min; barwny; niemy. Być może parodia skandynawskiej psychodramy: chłopiec pomaga ojcu alkoholikowi i rozkojarzonej matce rozebrać łóżko w celu poszukiwania gryzoni, a następnie przeczuwa przyszłą dostępność DT-cyklicznej litowanej fuzji pierścieniowej. TAŚMA CELULOIDOWA (NIEROZPOWSZECHNIANY).

Baby Pictures of Famous Dictators [Niemowlęce zdjęcia słynnych dyktatorów] – Rok Podpasek Higienicznych Tucks. Poor Yorick Entertainment Unlimited. Dokument, obsada niepodana, prelegent P.A. Heaven; 16 mm; 45 min; czarno-biały; dźwiękowy. Dzieci i nastolatki grają sprzętem tenisowym w prawie niezrozumiałą nuklearną grę strategiczną, na realnym lub holograficznym (?) tle eksplozji i ruin wież przemieszczania atmosferycznego ATHSCME 1900 podczas Wielkiej Awarii Chemicznej w Nowej Nowej Anglii w Roku Whoppera. TAŚMA CELULOIDOWA (NIEROZPOWSZECHNIANY).

Stand Behind the Man Behind the Wire [Stań za człowiekiem za drutami] – Rok Podpasek Higienicznych Tucks. Poor Yorick Entertainment Unlimited. Obsada dokumentalna, prelegent Soma Richardson-Levy; Super-8 mm; 52 min; czarno-biały/kolor; dźwiękowy. Nakręcony na północ od Lowell, MA, dokument o wyprawie Biura Szeryfa hrabstwa Essex oraz Wydziału Służb Socjalnych Stanu Massachusetts, której celem jest wyśledzenie, weryfikacja i pojmanie groźnego gigantycznego niemowlęcia, rzekomo winnego zgniecenia, uduszenia dziąsłami i rzucenia o ziemię co najmniej dwunastu mieszkańców Lowell, w styczniu RPLT INTERLACE TELENT CARTRIDGE #357-16-09.

As of Yore [Jak dawniej] – Rok Podpasek Higienicznych Tucks. Poor Yorick Entertainment Unlimited. Cosgrove Watt, Marlon Bain; 16/78 mm; 181 min; czarno-biały/kolor; dźwiękowy. Instruktor tenisa w średnim wieku, przygotowując się do treningu z synem, upija się w przydomowym garażu i zmusza syna do słuchania rozwlekłego monologu, podczas którego syn szlocha i poci się. INTERLACE TELENT CARTRIDGE #357-16-09.

The Clever Little Bastard [Cwany mały drań] – Nieukończony, niewidziany. NIEROZPOWSZECHNIANY.

The Cold Majesty of the Numb [Zimny majestat odrętwiałych] – Nieukończony, niewidziany. NIEROZPOWSZECHNIANY.

Good-Looking Men in Small Clever Rooms That Utilize Every Centimeter of Available Space With Mind-Boggling Efficiency [Przystojni mężczyźni w sprytnie urządzonych pokoikach, których przestrzeń wykorzystano co do centymetra z porażającą biegłością] – Nieukończony z powodu hospitalizacji. NIEROZPOWSZECHNIANY.

Low-Temperature Civics [Wiedza o społeczeństwie w niskich temperaturach] – Rok Podpasek Higienicznych Tucks. Poor Yorick Entertainment Unlimited. Cosgrove Watt, Herbert G. Birch, Ken N. Johnson, Soma Richardson-Levy, Everard Maynell, „Madame Psychosis”, Philip T. Smothergill, Paul Anthony Heaven; 35 mm; 80 min; czarno-biały; dźwiękowy. Parodia Wylera: czterech synów (Birch, Johnson, Maynell, Smothergill) próbuje za pomocą intryg objąć kontrolę nad konglomeratem produkcji śniadaniówek, gdy ich ojciec, dyrektor przedsiębiorstwa, zapada w nieodwracalną katatonię po ekstatycznym spotkaniu ze Śmiercią („Psychosis”). ROZPOWSZECHNIANIE KRAJOWE W SERII INTERLACE TELENT „KAWALKADA ZŁA”– STYCZEŃ, ROK MYDEŁKA DOVE W ROZMIARZE PRÓBNYM – ORAZ JAKO INTERLACE TELENT CARTRIDGE #357-89-05.

(At Last) Three Cheers for Cause and Effect [(Nareszcie) trzykrotne hura dla związków przyczynowo-skutkowych] – Rok Podpasek Higienicznych Tucks. Poor Yorick Entertainment Unlimited. Cosgrove Watt, Pam Heath, „Huge G. Rection”; 78 mm; 26 min; czarno-biały; dźwiękowy. Dyrektor (Watt) świeżo wybudowanej akademii sportowej na wysokim wzniesieniu popada w neurotyczną obsesję na tle sporu prawnego o przypadkowe uszkodzenie w trakcie budowy stojącego poniżej Szpitala Weteranów, aby oderwać myśli od źle skrywanego romansu swojej żony (Heath) ze sławnym w świecie akademickim topologiem matematycznym, pełniącym funkcję architekta placówki („Rection”). TAŚMA CELULOIDOWA (NIEROZPOWSZECHNIANY).

(The) Desire to Desire [Pożądanie pożądania] – Rok Podpasek Higienicznych Tucks. Poor Yorick Entertainment Unlimited. Robert Lingley, „Madame Psychosis”, Marla-Dean Chumm; 35 mm; 99 min (?); czarno-biały; niemy. Rezydent Oddziału Patologii (Lingley) zakochuje się w pięknym trupie („Psychosis”) i w sparaliżowanej siostrze nieboszczki (Chumm), za którą ta oddała życie, ratując ją przed atakiem groźnego przerośniętego niemowlaka. W niektórych archiwach figuruje jako nieukończony. NIEROZPOWSZECHNIANY.

Safe Boating Is No Accident [Bezpieczne żeglowanie to nie przypadek] – Rok Podpasek Higienicznych Tucks (?). Poor Yorick Entertainment Unlimited/Zdjęcia rentgenowskie i w podczerwieni – Shuco-Mist Medical Pressure Systems, Enfield, MA. Ken N. Johnson, „Madame Psychosis”, P.A. Heaven. Parodia Kierkegaarda/Lyncha (?): cierpiący na klaustrofobię instruktor nart wodnych (Johnson), zmagający się z romantycznymi wyrzutami sumienia po wypadku, w którym zewnętrzna śruba motorówki groteskowo zmasakrowała twarz jego narzeczonej („Psychosis”), zostaje uwięziony w zatłoczonej szpitalnej windzie, wraz z mnichem trapistą, który zrzucił sutannę, dwoma ulizanymi misjonarzami Kościoła Jezusowego Świętych Dni Ostatnich, enigmatycznym guru od fitnessu, Komisarzem ds. Plaż i Bezpieczeństwa na Wodzie Stanu Massachusetts oraz siedmioma pijanymi optykami w śmiesznych kapeluszach, demonstrującymi wybuchowe cygara. W niektórych archiwach figuruje jako ukończony w roku następnym, tj. Roku Mydełka Dove w Rozmiarze Próbnym. NIEROZPOWSZECHNIANY.

Very Low Impact [Ślimacze tempo] – Rok Podpasek Higienicznych Tucks, Poor Yorick Entertainment Unlimited. Marla-Dean Chumm, Pam Heath, Soma Richardson-Levy-O’Byrne; 35 mm; 30 min; kolor; dźwiękowy. Cierpiąca na narkolepsję instruktorka aerobiku (Chumm) usiłuje ukryć swoją przypadłość przed kursantkami i pracodawcami. WYEMITOWANY POŚMIERTNIE W ROKU ZMYWARKI MAYTAG MÓW SZEPTEM; INTERLACE TELENT CARTRIDGE #357-97-29.

The Night Wears a Sombrero [Noc chodzi w sombrero] – Rok Podpasek Higienicznych Tucks (?); Ken N. Johnson, Philip T. Smothergill, Dianne Saltoone, „Madame Psychosis”; 78 mm; 105 min; kolor; niemy/dźwiękowy. Parodia/hołd dla filmu Ranczo złoczyńców Fritza Langa: cierpiący na krótkowzroczność początkujący kowboj (Smothergill) poprzysięga zemstę rewolwerowcowi (Johnson), który w jego niesłusznym mniemaniu zgwałcił dobrotliwą burdelmamę (Saltoone), w której on (początkujący kowboj) skrycie się podkochuje, a źle odczytawszy tablicę drogową, gubi trop rewolwerowca i trafia na zbójeckie meksykańskie ranczo, gdzie tajemnicza zawoalowana zakonnica („Psychosis”) rytualnie oślepia rewolwerowców obciążonych kompleksem Edypa. W niektórych archiwach figuruje jako ukończony rok wcześniej, tj. w Roku Whoppera. INTERLACE TELENT CARTRIDGE #357-56-51.

Accomplice! [Wspólnik!] – Rok Podpasek Higienicznych Tucks. Poor Yorick Entertainment Unlimited. Cosgrove Watt, Stokely „Ciemna Gwiazda” McNair; 16 mm; 26 min; kolor; dźwiękowy. Podstarzały pederasta okalecza się z miłości do dziwacznie wytatuowanego ulicznego handlarza. INTERLACE TELENT CARTRIDGE #357-10-10; wycofany z dystrybucji po recenzji w „Cartridge Scene”, której autorzy nazwali Wspólnika! „najgłupszym, najzłośliwszym, najmniej subtelnym, niestarannie zredagowanym produktem pretensjonalnej i żałośnie nierównej kariery”. OBECNIE NIEROZPOWSZECHNIANY.

Untitled [Bez tytułu] – Nieukończony. NIEROZPOWSZECHNIANY.

Untitled [Bez tytułu] – Nieukończony. NIEROZPOWSZECHNIANY.

Untitled [Bez tytułu] – Nieukończony. NIEROZPOWSZECHNIANY.

Dial C for Concupiscence [Wybierz C jak Chuć] – Rok Mydełka Dove w Rozmiarze Próbnym. Poor Yorick Entertainment Unlimited. Soma Richardson-Levy-O’Byrne, Marla-Dean Chumm, Ibn Said Chawaf, Yves Francoeur; 35 mm; 122 min; czarno-biały; niemy z napisami. Parodystyczny hołd w stylu noir dla filmu Bressona Les Anges du Peche [Anioły grzechu]: operatorka telefonii komórkowej (Richardson-Levy-O’Byrne) omyłkowo zostaje wzięta przez quebeckiego terrorystę (Francoeur) za inną operatorkę telefonii komórkowej (Chumm), którą ów terrorysta niesłusznie chciał zabić; kobieta (Richardson-Levy-O’Byrne) omyłkowo bierze jego nieudolne przeprosiny za próbę zamachu i ucieka do dziwacznej islamskiej wspólnoty religijnej, której członkowie komunikują się kodem flagowym; tam zakochuje się w bezrękim bliskowschodnim attaché medycznym (Chawaf). ROZPOWSZECHNIANY W PODZIEMNEJ SERII FILMOWEJ INTERLACE TELENT WYCIA Z MARGINESU – MARZEC, RMDWRP – ORAZ INTERLACE TELENT CARTRIDGE #357-75-43.

Insubstantial Country [Nieistotna kraina] – Rok Mydełka Dove w Rozmiarze Próbnym. Poor Yorick Entertainment Unlimited. Cosgrove Watt; 16 mm; 30 min; czarno-biały; niemy/dźwiękowy. Mało znany reżyser nurtu apresgarde (Watt) bądź to doznaje porażenia płata czołowego i traci mowę, bądź też pada ofiarą masowego złudzenia, że stracił mowę wskutek porażenia płata czołowego. KARTRIDŻ ROZPOWSZECHNIANY PRYWATNIE PRZEZ POOR YORICK ENTERTAINMENT UNLIMITED.

It Was a Great Marvel That He Was in the Father Without Knowing Him [To był wielki cud, że pozostawał on w ojcu, nie znając go] – Rok Mydełka Dove w Rozmiarze Próbnym. Poor Yorick Entertainment Unlimited. Cosgrove Watt, Philip T. Smothergill; 16 mm; 5 min; czarno-biały; niemy/dźwiękowy. Ojciec (Watt) cierpiący na złudzenie, że jego etymologicznie nadrozwinięty syn (Smothergill) udaje niemego, przebiera się za „profesjonalnego konwersanta”, aby go odblokować. ROZPOWSZECHNIANY W PODZIEMNEJ SERII FILMOWEJ WYCIA Z MARGINESU – MARZEC, RMDRP – ORAZ INTERLACE TELENT CARTRIDGE #357-75-50.

Cage IV [Klatka IV] – Web [Pajęczyna] – Nieukończony. NIEROZPOWSZECHNIANY.

Cage V [Klatka V] – Infinite Jim [Bezkresny Jim] – Nieukończony. NIEROZPOWSZECHNIANY.

Death and the Single Girl [Śmierć i samotna dziewczyna] – Nieukończony. NIEROZPOWSZECHNIANY.

The Film Adaptation of Peter Weiss’s „The Persecution and Assassination of Marat as Performed by the Inmates of the Asylum at Charenton Under the Direction of the Marquis de Sade” [Filmowa adaptacja sztuki Petera Weissa Prześladowanie i zamordowanie Marata odegrane przez pacjentów domu wariatów w Charenton w reżyserii Markiza de Sade] – Rok Mydełka Dove w Rozmiarze Próbnym. Poor Yorick Entertainment Unlimited. James O. Incandenza, Disney Leith, Urquhart Ogilvie, Jr. Jane Ann Prickett, Herbert G. Birch, „Madame Psychosis”, Marla-Dean Chumm, Marlon Bain, Pam Heath, Soma Richardson-Levy-O’Byrne-Chawaf, Ken N. Johnson, Dianne Saltoone; Super-8 mm; 88 min; czarno-biały; niemy/dźwiękowy. Fikcyjny „dokument interaktywny” o bostońskim spektaklu XX-wiecznej sztuki w sztuce Weissa: zaburzony chemicznie reżyser dokumentu (Incandenza) co chwila przerywa niemy spektakl pacjentów oraz dialogi Marata z Sade’em, wygłaszając bełkotliwy wykład o wpływie gry Brando techniką Metody oraz Artaudowskiego Teatru Okrucieństwa na północnoamerykański przemysł filmowy, irytując tym aktora grającego Marata (Leith) do tego stopnia, że dostaje on wylewu krwi do mózgu i pada na scenie grubo przed przewidzianą scenariuszem śmiercią Marata, na co krótkowzroczny dyrektor spektaklu (Ogilvie), biorąc aktora grającego Sade’a (Johnson) za Incandenzę, wrzuca Sade’a do wanny Marata i dusi go gołymi rękami, a wówczas postać Śmierci („Psychosis”) zstępuje deus ex machina z wysokości, aby zabrać ze sobą Marata (Leith) i Sade’a (Johnson), a Incandenza wymiotuje na cały pierwszy rząd widowni. 8 MM TAŚMA CELULOIDOWA ZSYNCHRONIZOWANA. NIEROZPOWSZECHNIANY Z POWODU PROCESU SĄDOWEGO, HOSPITALIZACJI.

Too Much Fun [Za dobra zabawa] – Nieukończony. NIEROZPOWSZECHNIANY.

The Unfortunate Case of Me [Niefortunny przypadek mnie] – Nieukończony. NIEROZPOWSZECHNIANY.

Sorry All Over the Place [Przepraszanie po całości] – Nieukończony. NIEROZPOWSZECHNIANY.

Infinite Jest (V?) [Niewyczerpany żart (V?)] – Rok Mydełka Dove w Rozmiarze Próbnym. Poor Yorick Entertainment Unlimited. „Madame Psychosis”; pozostałych danych brak. Twardy orzech do zgryzienia dla archiwistów. Ostatni film Incandenzy, który zmarł w trakcie jego postprodukcji. Większość archiwów wymienia ten film wśród nieukończonych, niewidzianych. Niektóre jednak podają, że jest to ukończona wersja Infinite Jest (IV), w której też wystąpiła „Madame Psychosis”, w związku z czym w spisach tych archiwów film ten jest zaliczany do dorobku Incandenzy za Rok Podpasek Higienicznych Tucks. Jakkolwiek brak akademickich streszczeń i doniesień o obejrzeniu dzieła, istnieją dwa krótkie eseje w dwóch różnych numerach „Cartridge Quarterly East”, w których film ten nazwany został „nadzwyczajnym”d i „zdecydowanie najlepszym dziełem [Jamesa O. Incandenzy]”e. Archiwiści z Zachodniego Wybrzeża podają szerokość taśmy jako „16… 78… n mm”, opierając się na krytycznych aluzjachf do „radykalnych eksperymentów z perspektywą optyczną widowni oraz z kontekstem”f jako cechy wyróżniające IJ (V?). Wprawdzie kanadyjski archiwista Tete-Beche zalicza film do ukończonych i rozpowszechnianych prywatnie przez PYEU dzięki pośmiertnemu funduszowi zapisanemu w testamencie reżysera, to we wszystkich innych pełnych filmografiach figuruje on bądź to jako nieukończony, bądź też NIEROZPOWSZECHNIANY, gdyż jego kartridż Matka albo został zniszczony, albo pozostaje sui testator.

d E. Duquette, Beholden to Vision: Optics and Desire in Four Apres Garde Films, „Cartridge Quarterly East”, vol. 4, nr 2, Rok Zmywarki Maytag Mów Szeptem, s. 35–39.

e Anonim, Zobaczyć a uwierzyć, „Cartridge Quarterly East”, vol. 4, nr 4, RZMM-S; s. 93–95.

f Ibid.

[25] W istocie raczej lipcowo-październikowy.

[26] Syntetycznie wzmocniony enkefalin, opiatopodobny pentapeptyd czy tak zwana endorfina produkowana w ludzkim kręgosłupie, jeden ze związków stosowanych na wielką skalę w sławetnej „skóragate”, skandalu, który doprowadził do ruiny wielu przedsiębiorców pogrzebowych w Roku Cudownego Kurczaka Perdue.

[27] W bostońskim żargonie subkulturowym – pochodzenie nieznane – kanabis, zioło, trawa, DuBois, gandzia, bang, hasz etc.; tamże, „Bing Crosby” oznacza kokainę i organiczne metoksy („dryny”), podczas gdy „Doris” – nie wiadomo czemu – odnosi się do syntetycznych dickies, psychotropów i fenyli.

[28] Inhibitory monoaminooksydazy, antydepresanty/anksjolityki starszej generacji, do których należy Parnate – produkowany przez SmithKline Beecham siarczan tranylcyprominy. Zoloft to chlorowodorek sertraliny, należący do grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SRI), niezbyt różniący się od Prozacu, produkowany przez Pfitzer-Roerig.

[29] Electro-Convulsive Therapy – terapia elektrowstrząsowa.

[30] Neutralny kwas borny do przemywania oczu, rodzaj wzmocnionych kropli Visine, dostępny bez recepty, producent: Wyeth Labs, sprzedawany z plastikowym kieliszkiem do płukania oczu w kolorze ultramaryny, który przepięknie wygląda pod światło.

[31] To termin Schtitta określający A. deLinta, który technicznie znaczy „bratnia dusza” lub „współmałżonek”, lecz w stosunku do deLinta pozbawiony jest całkowicie konotacji seksualnych, o czym niniejszym zapewniamy.

[32] W przybliżonym przekładzie: „Mogą Cię Zabić, Ale Zjedzenie Cię Przedstawia Ryzyko Prawne”.

[33] Tj. Przed Sponsoringiem, czyli początkiem sponsorowanego lunarnego kalendarza ONAN za rządów prezydenta Gentle’a; zob. poniżej.

[34] Extra-Linear Dynamics a.k.a. „ELD” – zielony jeszcze pęd gałęzi czystej matematyki zajmującej się systemami i zjawiskami, których chaos przekracza nawet granice Dziwnych Równań i Losowych Atraktorów z matematyki Mandelbrota. ELD bada systemy i zjawiska podważające zaczerpniętą z Teorii Chaosu koncepcję fraktali, która zadowala meteorologów i analityków systemów. Post-Gödelowskie teorematy i dowody nieistnienia stanowią w niektórych przypadkach logicznie przejrzyste i eleganckie akty kapitulacji. Incandenza, który z pasją frustrata interesował się zjawiskiem walnej kapitulacji, nie ugiął się w swych przekonaniach przez cztery różne kariery zawodowe i gdyby żył, bez wątpienia obstawałby nadal przy Dynamice Pozalinearnej.

[35] Zapewne dotyczące Georga Cantora, który był XX-wiecznym teoretykiem zbiorów (jak również Niemcem) i z grubsza biorąc, ojcem matematyki transfinitowej. To on udowodnił, że pewne nieskończoności są większe od innych nieskończoności, a jego sformułowany w r. 1905 Dowód Przekątniowy wykazał, że między dowolnymi dwiema rzeczami może istnieć nieskończoność rzeczy, bez względu na wzajemną bliskość tych dwóch. Dowód Przekątniowy w znacznym stopniu ukształtował przeczucie transstatystycznej estetyki tenisa, które żywił dr J. Incandenza.

[36] W dialekcie dolnobawarskim znaczy to mniej więcej: „błąkanie się samotnie po dezorientującym pustkowiu, z dala od wytyczonych granic i znaków orientacyjnych”, przypuszczalnie.

[37] Wózek inwalidzki.

[38] Zjawisko Upiornego Światła i Potwornego Cienia właściwe jest pewnym górom, zob. np. część I  Fausta Goethego: w scenie maratonu tanecznego w noc Walpurgi na szczycie Brocken w górach Harz opisany jest klasyczny Bröckengespenstphänom (Gespenst oznacza zjawę lub widmo).

[39] Zwierzchnik Marathe’a w AFRa, dowódca amerykańskiej komórki Zamachowców na Wózkach Inwalidzkich i przyjaciel z dzieciństwa obu tragicznie zmarłych starszych braci Rémy’ego Marathe’a, którzy niezależnie od siebie wpadli pod pociągb.

a Les Assassins des Fauteuils Rollents, a.k.a Zamachowcy na Wózkach Inwalidzkich, siejąca największy postrach i najbrutalniejsza anty-ONAN-ska quebecka komórka terrorystyczna.

b Zob. przypis „Q.v. @ 2030, 11 listopada RPDD, w pok. 308 Subdormitorium B Enfieldzkiej Akademii Tenisowej, gdzie James Albrecht Lockley Struck Jr siedzi zgarbiony…”

[40] Innymi słowy, M. Fortier i AFR (o ile orientował się Marathe) wierzyli, że Marathe działa niejako w roli „potrójnego agenta” – z polecenia Fortiera Marathe udawał, że zwraca się do BSN z propozycją wymiany informacji o anty-ONAN-skich działaniach AFR na ochronę i opiekę medyczną dla swojej paskudnie chorej żony – a jedynie (według wiedzy Marathe’a) sam Marathe i bardzo nieliczni działacze BSN wiedzą, że Marathe tylko udaje, że udaje, że zdradza; że Steeply jest w pełni świadom tego, że Marathe sprzedaje BSN wszystko, co (według Fortiera) wie Fortier; że Fortier nie wie (jak przypuszczają Marathe i Steeply), że Steeply i BSN wiedzą, że Fortier wie o spotkaniach Marathe’a ze Steeplym i że okrutna śmierć Marathe’a będzie jego (Marathe’a) najmniejszym problemem, jeśli jego ziomkowie z Mont-Tremblant zaczną patrzeć podejrzliwie na podwójną sumę jego honorariów.

[41] W żargonie wewnątrz-ONAN-skim oznacza to „działanie w roli podwójnego agenta”; na tej samej zasadzie używa się „trebluje” i tak dalej.

[42] Ważne wydaje się to, że zwierzchnicy Marathe’a z AFR wierzą, że on tylko udaje, że zdradza ich w celu pozyskania zaawansowanej technologicznie pomocy medycznej dla żony w zakresie protetyki serca, a tymczasem Marathe zdradza naprawdę (swoich zwierzchników, swoje państwo) – zapewne faktycznie we wspomnianym celu medycznym – a zatem tylko udaje, że tylko udaje.

[43] Chroniczne zapalenie końcowej części jelita krętego i przyległych tkanek, nazwane tak na cześć (sic!) niejakiego doktora Crohna w roku 1932 PS.

[44] Zawodowy eufemizm na określenie niedobrowolnego przesłuchania, z użyciem lub bez użycia fizycznych środków przymusu.

[45] Extra-Linear Dynamics a.k.a. „ELD” – zielony jeszcze pęd gałęzi czystej matematyki zajmującej się systemami i zjawiskami, których chaos przekracza nawet granice Dziwnych Równań i Losowych Atraktorów z matematyki Mandelbrota. ELD bada systemy i zjawiska podważające zaczerpniętą z Teorii Chaosu koncepcję fraktali, która zadowala meteorologów i analityków systemów. Post-Gödelowskie teorematy i dowody nieistnienia stanowią w niektórych przypadkach logicznie przejrzyste i eleganckie akty kapitulacji. Incandenza, który z pasją frustrata interesował się zjawiskiem walnej kapitulacji, nie ugiął się w swych przekonaniach przez cztery różne kariery zawodowe i gdyby żył, bez wątpienia obstawałby nadal przy Dynamice Pozalinearnej.

[46] Sprzedawany bez recepty środek na stwardnienie skóry powoduje powstawanie odcisków, pod którymi nie powstają krwawe pęcherze. Poważni gracze stosują go znacznie powszechniej niż Lemon Pledge. Młodsi, zrażeni mdlącym zapachem benzoiny, wolą stosować na wierzch zasypkę z mąki kukurydzianej lub pudru dla niemowląt, która pomaga łatwiej zmyć żywicę benzoesową, ale zabiela odciski palców na wszystkim, czego się dotknie.

[47] Le Front de la Libération de la Québec, młodsza, głośniejsza i mniej radykalna komórka oporu niż AFR, symbolicznie adoptująca pewne obyczaje kulturowe, muzykę i motywy kojarzone z Hawajami, zapewne tytułem ironicznego ukłonu w stronę poglądu, że Quebec także stał się terytorium zaanektowanym przez USA, a prowincją kanadyjską pozostaje li tylko na papierze, chociaż dystans przestrzenny i kulturowy dzielący go od okupanta jest nieprzekraczalny.

[48] Postępujące asymetryczne zwężenie jednej lub więcej zatok wieńcowych, powstałe wskutek arteriosklerozy lub angioplastyki; schorzenie rzadkie przed nastaniem Współzależności kontynentalnej, obecnie zaś trzecia najczęstsza przyczyna śmiertelności dorosłych obywateli Quebecu i Nowego Brunszwiku, a siódma wśród dorosłych obywateli północnowschodnich USA; kojarzone z chronicznym narażeniem na działanie związków chemicznych 2,3,7,8, Tetrachlorodibenzodioksyny i Tetrachlorodibenzotrioksyny w niskich stężeniach.

[49] Redundancja (sic).

[50] W kole samego założyciela AA, czyli Grupie Białej Flagi z Enfield, MA, ci starzy gamonie znani są także pod nazwą Krokodyli.

[51] Składnia, która sprowokowała panią Avril Incandenzę – jako że jej Listy do Redakcji i formalne zażalenia były ponoć ignorowane na wszystkich szczeblach politycznych – do współzałożenia organizacji Bojowych Gramatyków Massachusetts, dla ukrócenia praktyk reklamy, korporacji i innych cwaniaków, sprzeciwiających się regułom publicznego dyskursu – zob. poniżej.

[52] Technika analityczna Chronomatografii Gazowej/Spektrometrii Mas posługuje się metodą bombardowania cząsteczek i odczytu jonów dodatnich przez spektrometr. Jest to standardowe badanie stosowane w korporacjach i organizacjach sportowych, znacznie mniej kosztowne niż chromosomatyczna analiza próbek włosów, a zarazem – zakładając ścisłą kontrolę urządzeń badawczych – bardziej wszechstronne i rzetelne niż stosowane dawniej badanie moczu metodami EMIT (analiza enzymatyczna) czy AbuScreen/RIA (analiza immunologiczna).

[53] Eschaton jest grą zespołową, angażującą prawdziwych uczestników – zmodyfikowaną na potrzeby kortu wersją dostępnej na CD-ROM-ie gry wideo EndStat® o katastrofie nuklearnej.

[54] Tj. Gramatykę Normatywną (klasa X), Gramatykę Opisową (XI), Gramatykę i Znaczenie (XII).

[55] Hal, który osobiście uważa, że należałoby tutaj użyć terminu „nakłaniany”, a nie „podjudzany” – chyba że dzwoniący okazałby się funkcjonariuszem policji – ale zatrzymuje tę korektę dla siebie i odpuszcza w imię przyjaźni.

[56] …także PMA, Grievous Bod., mirystycyna z gałki muszkatołowej czy też ergina z nasion powoju hawajskiego, ibogaina z afrykańskiej ibogi, harmalina z ruty stepowej… albo popularny myscymol z muchomora czerwonego, który pozyskany z fitvii DMZ przypomina mniej więcej tak samo, jak F-18 przypomina PZL-108 Wilga…

[57] Dostępne w literaturze relacje dotyczące percepcji czasowej w konsekwencji zażycia DMZ są, zdaniem Pemulisa, ogólnikowe i nieeleganckie, raczej mistycyzujące w duchu Tybetańskiej Księgi Umarłych niż konkretne i klarowne; jedyną relacją, której Pemulis do końca nie rozumie, ale przynajmniej łapie jej elektryzujące sedno, jest zawarty w pewnej monografii cytat z włoskiego autora litografii, który po jednorazowym zażyciu DMZ sporządził litografię przyrównującą jego samego po DMZ do futurystycznej rzeźby, kinetycznej mimo swej statyczności i przenikającej czas, który spływa z niej jak woda, kaskadami i strugami.

[58] Certyfikowany (przez Wspólnotę Massachusetts) Instruktor Terapii Uzależnień.

[59] Chlorowodorek oksykodonu z acetaminofenem, C-II, Du Pont Pharmaceuticals.

[60] Obiekt ten zastąpił stare neogregoriańskie J.A. Stratton Student Center, usytuowane tuż za rogiem Mass. Ave. i wybebeszone za pomocą materiałów wybuchowych podczas tzw. zamieszek na tle językowym na MIT sprzed dwunastu lat.

[61] Apresgardowy nurt cyfrowy, a.k.a. Paralelizm Cyfrowy i Kino Chaotycznej Statyczności, nacechowane upartym, prawdopodobnie intencjonalnym odrzuceniem wielowątkowości jako bazy wyjściowej do znaczącej konfluencji. Szkoła ta czerpała zarówno z bradykinetyzmu narracyjnego Antonioniego, jak i z formalizmu dysocjacyjnego Stana Brakhage’a i Hollisa Framptona, a jej wyznawcami bywali okresowo nieżyjąca już Beth B., bracia Snow, Vigdis Simpson oraz (również nieżyjący) J.O. Incandenza (w środkowym okresie swojej twórczości).

[62] W zenicie ruchu grup samopomocowych, który przypadł na połowę lat 90. PS, liczbę amerykańskich organizacji działających na podstawie Kroków (i heretycko bądź luźno nawiązujących do 12 Kroków Anonimowych Alkoholików) szacowano na przeszło 600. Do Roku Pieluchomajtek Depend dla Dorosłych ich liczba spadła do ok. 200.

[63] (analogia studenta inżyniera).

[64] Nie ma w tej kwestii stuprocentowej jasności, ale istotne jest to, że dwa kursy podstawowe (T i Q) stanowią historyczny ekwiwalent XVIII-wiecznego dyplomu gimnazjalnego bądź stopni uniwersyteckich licencjata/magistra w Oxfordzie i Cambridge za czasów Samuela Johnsona – zapewne pierwszego maniaka gramatyczno-leksykalnego wśród pedagogów. Na trivium składają się: gramatyka, logika i retoryka, a na wytrwałych czeka quadrivium: matematyka, geometria, astronomia i muzyka, przy czym żadnych zajęć – nawet potencjalnie lżejszych lekcji astronomii i muzyki – nie traktowano lekko, co może tłumaczyć bladość mizernych lic na portretach klasycznych i neoklasycznych absolwentów Oxfordu i Cambridge oraz ich zastraszone, ponure miny. Nie wspominając o tym, że pozbawiona lekcji niedziela jest dniem odrabiania wyjazdów sportowych i zobowiązuje do odbycia trzech sesji treningowych na kortach, co ludziom spoza akademii sportowych wydaje się brutalnym fanatyzmem. O pedagogice ogólnie pisze P. Beesley w nieco już przestarzałym, wydanym PS Odrodzeniu nauk humanistycznych w amerykańskim systemie edukacji, więc lepiej zapoznać się z uwspółcześnioną wersją tego dzieła autorstwa dr A.M. Incandenzy, dostępną na CD-ROM-ie przez InterLace@cornup3.COM lub w wersji papierowej (miękka okładka), opublikowanej przez Cornell University Press, wyd. III, Rok Podpasek Higienicznych Tucks.

[65] Popularne w EAT określenie Domu Dyrekcji.

[66] Niektórzy studenci MIT nałogowo nagrywają jej audycje, a potem ponownie słuchają towarzyszącej jej muzyki i usiłują wytropić ją w sklepach i archiwach uniwersyteckich, czyli postępują analogicznie do swoich rodziców, którzy zabijali wolne wieczory, spisując teksty z taśm magnetofonowych grup REM, Pearl Jam etc.

[67] Paru ochroniarzy ze Szpitala Publicznego Enfield Marine zna Hala Incandenzę z EAT, ponieważ spotykali jego brata Maria, kiedy James O. Incandenza zatrudniał ich jako policyjnych statystów w filmach Wybierz C jak Chuć oraz (Nareszcie) trzykrotne hura dla związków przyczynowo-skutkowych. Szpitalnych ochroniarzy można czasami spotkać w roli „ślepych bramkarzy” w tawernie Niezbadane Życie, gdzie Hal bywa na przykład z Axfordem, przy czym Hal odwiedza Niezbadane Życie znacznie rzadziej niż Axford, Struck i Troeltsch, którzy rzadko opuszczają wieczory tematyczne pod hasłem Przyjdź z Dowodem Braille’owskim i są zdolni do funkcjonowania na porannych treningach nawet po kilku Białych Ruskach z parasolką albo po B-52 na bazie koniaku, który przed piciem należy ugasić dmuchnięciem. Szpitalni ochroniarze są obaj młodymi, poczciwymi chłopakami z Bostonu w niebieskich (dosłownie) kołnierzykach, w szkole się chuliganili, teraz zmiękli, ich wygolone podbródki fioletowieją od dżinu i czasami bawią chłopców z EAT barwnymi opowieściami o typach ze szpitala, za których ochronę pobierają kasę. Trochę niezdrowe jest ich szczególne zainteresowanie chronicznymi katatonikami z #5. Ochroniarze o #5 mówią „Szopa”, gdyż rezydenci tego oddziału są tam nie tyle trzymani, ile przechowywani. O samych katatonikach mówią „obże dart”, czego Don G. z #6 też nigdy nie rozszyfrował. Sącząc Białe Ruski, ochroniarze częstokroć przytaczają anegdotki o poszczególnych obże dartach z Szopy, a jednym z powodów, dla których czynią to właśnie w obecności Hala, jest to, że Hal jako jedyny z EAT wydaje się zainteresowany, co policyjni weterani potrafią docenić. Przykład: Jednym z obże dartów jest pani, która ma zwyczaj siedzieć nieruchomo z zamkniętymi oczami. Ochroniarze tłumaczą, że nie jest ona katatoniczką sensu stricte, ale tzw. DF, co w psychiatrycznym żargonie oznacza osobę Debilnie Fobiczną. Jej przypadłość polega na psychopatycznym lęku przed ślepotą lub paraliżem bądź oboma tymi kalectwami naraz. Dlatego zaciska powieki 24/7/365, rozumując, że z zamkniętymi oczami może zawsze żywić nadzieję, że po ich otwarciu będzie widzieć, mówią ochroniarze; gdyby natomiast otwarła oczy i stwierdziła, że nie widzi, rozumuje chora, to straciłaby ten cień nadziei, że może jednak nie oślepła. Podobnie objaśniają ochroniarze jej bezruch spowodowany fobią paraliżu. Po każdej anegdotce (przy czym trzymają się pewnej rutyny) niższy z ochroniarzy za pomocą języka manipuluje zieloną parasoleczką koktajlową, przesuwając ją w drugi kącik ust, po czym przygrywa na krawędzi kieliszka jak na akordeonie, kiwając głową, i zauważa, że przerażającym wspólnym symptomem większości obże dartów z Szopy jest lęk tak przemożny, że jakimś cudem przedmiot tego lęku się ziszcza, która to obserwacja sprawia, że słuchającym tego robociarzom ciarki idą po grzbiecie, przyprawiając ich wszystkich o identyczny dreszcz, który wygląda prawie jak zbiorowy dreszcz rozkoszy, więc zsuwają czapki z czół i kiwają głowami nad kieliszkami, a Hal tymczasem zdmuchuje płomień z drugiego B-52, który mu postawili, przed zdmuchnięciem myśląc sobie w duchu życzenie.

[68] Ksywkę „Wiking” Freer nadał sobie sam i nikt inny jej nie używa, wszyscy go wołają po prostu „Freer”, za pożałowania godny, klasycznie Freerowy odpał uznając to, że Freer uporczywie namawia każdego do nazywania go „Wikingiem”.

[69] NA [AN] = Narcotics Anonymous [Anonimowi Narkomani, CA [AK] = Cocaine Anonymous [Anonimowi Kokainiści]. W niektórych miastach są też Psychedelics Anonymous, Nicotine Anonymous (również, co jest mylące, zwani NA), Designer Drugs Anonymous, Steroids Anonymous, a nawet (zwłaszcza w rejonie Manhattanu) tzw. Prozac Anonymous. W żadnej z tych anonimowych grup nie można uniknąć konfrontacji z tematem Boga, prędzej czy później wypłynie.

[70] Nie wspominając potępianych przez niektóre twarde szkoły filozofii 12 Kroków zajęć takich jak: joga, czytanie, politykowanie, żucie gumy, rozwiązywanie krzyżówek, stawianie pasjansa, romanse, działalność charytatywna, działalność polityczna, członkostwo w klubie strzeleckim, muzyka, sztuka, sprzątanie, chirurgia plastyczna, oglądanie kartridżów nawet z normalnej odległości, psia wierność, gorliwość religijna, kompulsywne pomaganie, kompulsywne moralizatorstwo, zakładanie twardych szkół filozofii 12 Kroków oraz praca w tych szkołach, prowadząca do tego, że w Bostonie mówi się o niebywale zaawansowanych rekonwalescentach – zwolennikach twardego kursu, którzy tak dalece wyrzekli się zachowań ucieczkowych, iż pozostało im siedzieć na twardym krześle, nago, w nieumeblowanym pomieszczeniu, bez ruchu, ale i bez spania, medytacji i myślenia abstrakcyjnego, gdyż zbytnie zaawansowanie w odwyku wywołuje w nich obrzydzenie wobec potencjonalnych ucieczek emocjonalnych, czyli jakichkolwiek czynności, więc siedzą tak bezczynnie i bezucieczkowo, aż po długim czasie zostanie z nich na krześle jedynie cienka warstwa podobnej do popiołu substancji, którą łatwo zetrzeć za pomocą wilgotnego ręcznika papierowego.

[71] Tyczący się tego zjawiska slogan bostońskich AA brzmi: „Nie Można Od-dzwonić Dzwonka”.

[72] O tym pakistańskim kierowniku ze szczurzym wąsikiem, o jego przodkach i kapralskim stylu zarządzania, McDade ma niejedną barwną anegdotkę do opowiedzenia, wierz mi, stary.

[73] Jednym z zadań asystentów jest podobno kontrolowanie pokoi na wszystkich piętrach subdormitorium na okoliczność prawidłowego słania łóżek i dokręcania pasty do zębów oraz zadawanie dodatkowych ćwiczeń krnąbrnym uczniom, lecz tylko nieliczni prorektorzy mają dość jaj i motywacji, żeby faktycznie obchodzić przypisane im pokoje z listą obecności, a do tych wyjątków należą: Aubrey deLint, Mary Esther Thode oraz Kenijczyk z twarzą jak siekiera, Tony Nwangi, który ze szczególną pilnością sprawdza zawsze kompleks pokoi Pemulisa/Troeltscha/Schachta.

[74] Puchar Davisa jest turniejem męskim, Puchar Wightman – żeńskim.

[75] Hala prywatnie przeraża to, że Tavis może wystawić jego twarz i godność przeciwko Johnowi „Z.N.P.” Wayne’owi – który nigdy w kilku meczach nie stracił z Halem więcej niż trzech gemów na set – ku rozweseleniu alumnów i sponsorów w pokazówkach listopadowej Gali Fundraisingowej, chociaż jest to mało prawdopodobne tuż przed Turniejem WhataBurgera, w którym Hal tak czy owak zmierzy się z Wayne’em w półfinałach, a Schtitt na pewno nie życzy sobie, żeby świeża porażka osłabiła Hala przed tym wielkim wydarzeniem.

[76] We wczesnym dzieciństwie Hala podejrzewano o jakąś postać ADD – po części dlatego, że czytał bardzo szybko i prawie nie grał w gry wideo, a po części dlatego, że wówczas każde dziecko z dobrze sytuowanej rodziny wyrastające ponad przeciętność podejrzewano o ADD – i przez pewien czas zajmowali się nim specjaliści, z których wielu wcześniej zajmowało się Mariem, toteż skłonni byli uznać także Hala za zaburzonego, jednak dzięki przenikliwości diagnostycznej Centrum Rozwoju Dziecięcego Brandeisa podejrzenia te nie tylko wycofano, ale wręcz odwrócono w przeciwną stronę skali Niedorozwój–Nadrozwój i Hal zakwalifikowany został gdzieś na granicy pomiędzy Uzdolniony a Wybitnie Uzdolniony – jakkolwiek jego wysoka pozycja na tej skali była wynikiem pewnej niedoskonałości testów diagnostycznych CRDB w kwestii rozróżnienia pomiędzy wrodzonymi zdolnościami a maniakalnie obsesyjnymi zainteresowaniami i działaniami małego Hala – wyglądało wręcz na to, że Hal usiłuje przez całe życie wszystkich zadowolić, chociaż nikt nigdy nie dał mu do zrozumienia, że jego życie zależy od osobistych uzdolnień czy choćby od sprawiania innym wyjątkowej przyjemności – a gdy wyuczył się na pamięć całych słowników papierowych i internetowych, a także podręczników gramatyki, znalazł okazję, żeby wyrecytować drobną cząstkę tego, co wstukał w swój osobisty RAM, przed nonszalancko dumną matką, a nawet przed rozkojarzonym już wówczas ojcem i występy te sprawiały mu wielką frajdę – a było to w początkach lat 90. PS, gdy Okręg Szkolny Weston stanu Massachusetts organizował międzyszkolne konkursy Bitwa na Książki, w których liczyło się oczytanie, pamięć i znajomość ortografii, coś w sam raz dla Hala – więc kiedy wydobył to, co trzeba, z pamięci i bezbłędnie wyrecytował przed pewnymi osobami, czuł w sobie prawie że tę samą bladosłodką aurę, którą po zażyciu wytwarza LSD, jak gdyby mleczny wieniec, jakby aureolę dobrotliwej łaski, tym bardziej mleczną, że nienaganna nonszalancja Mamuś jednoznacznie pozwoliła mu odczuć, że jest ważny i że to wcale nie zależy od zdobycia pierwszej czy choćby drugiej nagrody, wcale a wcale.

[77] Rzeczywiście, Pemulis przez lato (spędza lato w EAT, chociaż nie zakwalifikował się na wyjazd do Europy od Roku Cudownego Kurczaka Perdue) stworzył i dystrybuuje (na własny koszt) kilka egzemplarzy wielce zabawnej i niezajmującej zbyt wiele pamięci gry wideo, w której występuje postać deLinta na tle piekła z tryptyku H. Boscha Ogród rozkoszy ziemskich, która to gra wciąż cieszy się niejakim wzięciem wśród młodzieży poniżej szesnastego roku życia.

[78] (Podporządkowany Komisji Nadzoru ONAN-skiego Departamentu Miar i Wag po podpisaniu finalnej umowy pomiędzy G.F.R. Co., Zanesville, OH a Biurem Dochodów z Promocji Urzędu ds. Usług Niesprecyzowanych USA, Vienna, VA, 15 grudnia RPDD).

[79] I, rozumie się, bez nagrania na wideo czułych pożegnań, jakie zostawiali po sobie nieuleczalnie chorzy, których to cyfrowych sygnałów zza grobu – po przeminięciu krótkiej mody na wideo, a więc już w Roku Mydełka Dove w Rozmiarze Próbnym – używali tylko pozbawieni gustu mieszkańcy przyczep kempingowych, a już największym bezguściem było ostatnie pożegnanie z użyciem tableau jakiegoś nieboszczyka celebryty w typie Elvis/Carson.

[80] Orin Incandenza wiedział, że Joelle van Dyne i dr James O. Incandenza nie są kochankami; pani Avril Incandenza nie wiedziała, że nie są kochankami, chociaż Jim w momencie poznania Joelle nie był już w stanie, z punktu widzenia neurologii, zostać niczyim kochankiem, jednak Joelle nie ma pewności, czy było to wiadome Avril, jako że Jim i Avril już od dłuższego czasu nie prowadzili życia intymnego, tj. małżeńskiego, chociaż Jim nie miał właściwie pojęcia, dlaczego Avril znosi tę abstynencję z takim spokojem, i dopiero incydent z volvo, w którym Avril ktoś towarzyszył (Orin nie chciał powiedzieć, kto to był ani nawet czy wie, kto to był), po czym Avril, chyba w postkoitalnym rozkojarzeniu, zapisała imię tej osoby na zachuchanej szybie samochodu, jednak znikło ono wraz z osadem pary wodnej, by pojawić się na nowo, gdy szyba zaparowała, a stało się to, gdy James jechał do wspomnianego domu z ciemnej cegły, gdzie miał dokręcić przez ruchomą soczewkę Joelle w dziwacznej scenie macierzyńskiego monologu „Tak mi przykro” do swojego ostatniego filmu, którego nigdy jej nie pokazał, a kartridż kazał zamknąć w mosiężnej skrzynce i pochować wraz ze sobą, zgodnie z poleceniem zawartym w tym samym testamencie, w którym zapisał Joelle absurdalnie wysoki (i umożliwiający narkomańskie praktyki) fundusz roczny – Avril nie zniżyła się do podważenia ww. testamentu, ale trudno zaprzeczyć, że uwiarygodniał on podejrzenie, iż Joelle i Jim byli kochankami.

[81] Theory and Praxis in Peckinpah’s Use of Red [Teoria i praktyka zastosowania czerwieni w filmach Peckinpaha], „Classic Cartriodge Studies” t. IX, nr 2–3, YY2007MRCVMETIUFI/ITPSFH, O, OM(s).

[82] Być może w psychicznej opozycji do matczynej manii sprzątania zarówno Orin, gdy był w EAT, jak i teraz Hal są koszmarnymi niechlujami. W przypadku Hala postawę tę umacnia fakt, że asystentem Subdormitorium C na trzecim piętrze jest niebywale tolerancyjny i wyluzowany Corbett Thorp, który wprawdzie się jąka i przeprowadza nie-do-końca przemyślane eksperymenty motywacyjne na młodszych graczach, ale nie ma zwyczaju chodzić po pokojach z białą rękawiczką i notesem na podkładce. Mario ścieli swoje łóżko nienagannie, lecz pamiętać należy, że niezbyt wiele ma poza tym do roboty. Pościel Hala jest flanelowa, marki Bean-James River, w zielono-czarną kratę, a za kołdrę służy my zielony, ocieplany sztucznym włóknem zimowy śpiwór niewiadomego pochodzenia i ceny, gdyż Hal dostał go na Gwiazdkę, już bez metek.

[83] Boston Police Department.

[84] Książka dostępna na ROM poprzez InterLace@deltad3.COM lub (remanenty) w wersji papierowej, miękka oprawa, wyd. Delta/Delacorte filia Bantam-Doubleday-Dell-Little-Brown, należącego do Bell Atlantic/TCI.

[85] = niezwiązanemu z żadną akademią.

[86] ONANTA dopuszcza podawanie tlenu przy kortach podczas rozgrywek juniorów od czasu niefortunnego przypadku zatoru płucnego w Raleigh, NC, w Roku Zmywarki Maytag Mów Szeptem.

[87] Zob. przypis: „JAMES O. INCANDENZA: FILMOGRAFIA. Niniejszy spis jest najkompletniejszym zestawieniem, jakie udało nam się sporządzić…”

[88] Od czasu zgłoszenia zuchwałego i tajemniczego włamania, po którym przejeżdżający przez Allston w drodze powrotnej z Bostonu przedstawiciel Dunlopa spostrzegł aż trzech chłopców pieszczących w ukryciu nowiusieńkie rakiety Dunlopa, co według Dunlopa równało się Defraudacji z Premedytacją. Rzecz zdarzyła się w Roku Yushityu 2007.

[89] To, że panuje niejasność co do znaczenia słowa „zależeć” i co do tego, jak komuś może jednocześnie zależeć i nie zależeć, i że na rozgryzienie tych kwestii idą wielkie nakłady energii psychicznej, zwłaszcza osób między szesnastym a osiemnastym rokiem życia, to nie przypadek ani słabość pedagogiki uprawianej w EAT (tak przynajmniej twierdzi Schacht), jednak warto pamiętać, że znaczna część młodzieży z EAT uważa Schtitta za stukniętego figuranta, większym szacunkiem darząc deLinta z jego notesem na podkładce i redukcyjną statystyką, która przynajmniej pozwala ocenić, na czym się stoi – w porównaniu z innymi – w każdym danym momencie.

[90] Np.:

WYBRANY FRAGMENT GODZIN INDYWIDUALNYCH-NIEFORMALNYCH-ROZMÓW-Z-REZYDENTAMI, KTÓRE PROWADZIŁ D.W. GATELY, PRACOWNIK STACJONARNY W ENNET HOUSE, DOMU PRZEJŚCIOWYM DLA UZALEŻNIONYCH OD NARKOTYKÓW I ALKOHOLU, ENFIELD, MA, POCZĄWSZY OD ZEBRANIA MŁODZIEŻOWEGO KLUBU AA DO GODZ. 23:29, ŚRODA, 11 LISTOPADA RPDD.

– Z przykrością odrzucam insynuację, że zaniepokojenie ewidentnymi sprzecznościami w tym, cudzysłów, Przewodnim Programie, koniec cudzysłowu, na który wedle waszych oczekiwań mamy się otworzyć i wchłonąć go w całości, a następnie recytować z natchnioną miną, jest wyrazem nielojalności bądź niewdzięczności.

– Geoff… Geoffrey, człowieku, nikt ci tutaj niczego nie insynuuje, bracie. Ja na pewno nie.

– Nie, ty po prostu siedzisz z założonymi rękami i cierpliwie kiwasz głową, komunikując pogardę i krytykę bez narażania się na zarzut otwartej insynuacji.

– Może moja cierpliwa mina zdradza w istocie, że usiłuję zachować cierpliwość wobec siebie samego, bo nie skończyłem żadnej szkoły i tak dalej, więc ciężko mi za tobą nadążyć.

– Ta stosowana w AA taktyka maskowania pogardy pokorą…

– Mnie chyba jest po prostu ciebie żal, że tak frustrujesz się dzisiaj Programem. Bywają dni, że ja sam się nim frustruję. Dlatego nie wiem, co ci mam poradzić, poza tym, co sam w podobnej sytuacji usłyszałem: wytrzymaj.

– Jeden Dzień na Dzień, i tak w kółko.

– Bracie, to ci tylko mogę powiedzieć, że w moim przypadku ta reguła zadziałała. Już się nie przejmuję, że zdarzają się dni, kiedy wszystkiego, kurwa, nienawidzę. Ale ani mnie, ani nikomu nie pomoże zarażanie negatywizmem nowicjuszy i odgrywanie się na nich zagadkami o Bogu.

– Panie Gately, byłem dzisiaj na kolejnym zebraniu Anonimowych Alkoholików, którego głównym wnioskiem był postulat chodzenia na jeszcze więcej zebrań Anonimowych Alkoholików. Łażenie na zebrania po to tylko, żeby usłyszeć zachętę do łażenia na jeszcze więcej zebrań, doprowadza mnie do szału.

– Słucham cię.

– No bo dlaczego to, co niby ma zostać zakomunikowane na tych przyszłych zebraniach, do których się mnie zachęca, nie może być po prostu zakomunikowane teraz, na tym zebraniu, zamiast lukrowanych zaproszeń na te jakieś przyszłe zebrania, na których usłyszymy rewelację?

– Robię, co mogę, żeby za tobą nadążyć, Day.

– Weźmy dzisiejszy wieczór: siadam na jednym z wielu kiwających się krzeseł, zmuszając umysł do potulnej bierności słuchacza, do której oni ewidentnie usiłują przyuczyć efeba, siedzę obok nieznośnie śmierdzącego Emila M. i ze wszystkich sił staram się otworzyć mój przeżarty Wyparciem umysł, słuchając, jak ubrany w żółte portki wypłosz z Yale nawija z detalami o delirce, dając przykłady tak drastyczne, że wszelka Identyfikacja…

– Pat, jak sobie przypominam, tłumaczyła ci, bracie, że kiedy ludzie idą przed tobą, a ty myślisz, że cię śledzą, to znaczy, że masz nieliche DT.

– A ja ją poinformowałem, że istnieje dobrze znana taktyka śledzenia, zwana śledzeniem pudełkowym, polegająca na tym, że niektórzy osobnicy ekipy śledczej pozycjonują się przed podmiotem.

– Tylko że nie pamiętam, żebyś wyjaśnił, dlaczego wykładowca socjologii, wędrujący chwiejnym krokiem z czwartego baru do piątego baru, miałby mieć związek z czterema osobnikami z nienazwanej przez ciebie konspiracji i do spółki z nimi realizował ten skomplikowany tryb śledzenia.

– …

– Ale przerwałem ci wywód, gdy dzieliłeś się ze mną swoim przemyśleniem; wiem o tym i przepraszam.

– Twoja elementarna przyzwoitość, Don, pozwala mi dzielić własne przemyślenia właśnie z tobą. Wiesz o tym.

– Miło mi to słyszeć, Day.

– No bo z kim innym miałbym pogadać? Z dziewczyną, która wyjmuje sobie gałkę oczną, żeby ją popieścić? Z biednym Ewellem, obsesyjnym badaczem tatuaży? Z Lenzem?

– Miło mi, że uważasz mnie za przyzwoitego rozmówcę. Po to właśnie tu jestem. Sam też na początku potrzebowałem się wygadać. Pamiętasz jeszcze, co chciałeś powiedzieć, kiedy się wtrąci… kiedy ci przerwałem?

– Chciałem zacytować pewną mądrość AA, którą usłyszałem od byłego gracza Ligi Bluszczowej. Powiedział on, że tylko jeden nowicjusz na milion, który przyjdzie na Zamknięte Zebrania Anonimowych Alkoholików, w rzeczywistości nie powinien tam się znaleźć.

– Znaczy stwierdzi, że jednak nie ma Choroby.

– Właśnie. I jeszcze dodał, cytuję: Jeżeli ty, patrząc wyraźnie wprost na moją skromną osobę z tym znużonym rozbawieniem nieskończonej cierpliwości, które wszyscy musicie ćwiczyć przed lustrem, dodał, że tylko jeden nowicjusz na milion naprawdę tam nie pasuje, a jeżeli, cytuję: ty myślisz, że właśnie ty jesteś tym jednym na milion, to pasujesz tam z całą pewnością. Ludzie tarzali się ze śmiechu, tupali, parskali kawą z nosa, ocierali oczy wierzchami dłoni i trącali się nawzajem łokciami. Tarzali się ze śmiechu.

– Ale ty pozostałeś, że tak powiem, niewzruszony.

– Bo każdy nazywa Wyparciem lub niewdzięcznością to, co w istocie jest czystą grozą, Don. Grozą uświadomienia sobie, że ma się jakiś problem z lekkimi środkami uspokajającymi i szlachetnym Chianti, więc szczerze chce się dać szansę terapii, co do której miliony ludzi przysięgają, że im pomogła z ich problemem.

– Mówisz o AA.

– Bardzo chce się w nią uwierzyć i spróbować, ale szybko, o zgrozo, orientuje się, że Program jest naszpikowany oczywistymi idiotycznymi błędami logicznymi i reductia ad absurdum, które…

– Muszę cię poprosić, żebyś powtórzył to słowami zrozumiałymi dla mnie, Geoffrey, jeśli chcesz, żebym podążał za twoją myślą. Przepraszam, jeśli zmusza cię to do obniżenia poziomu wywodu.

– Don, ja całkiem szczerze przyznaję się do zgrozy w obliczu pewnych punktów doktryny tego rzekomo cudownego Programu, której po prostu nie pojmuję. Pełno tu sprzeczności. Które przeczą zdrowemu rozsądkowi.

– Teraz rozumiem, bracie.

– Weźmy choćby ten przykład jednego-na-milion z dzisiejszego wieczoru. Pozwól, że zadam ci pytanie, Don. Całkiem szczere. Dlaczego każda istota ludzka na świecie nie miałaby należeć do AA?

– Teraz znów nie rozumiem, Geoffrey.

– Powiedz mi, Don, dlaczego każde nieopierzone stworzenie dwunożne nie kwalifikuje się do AA? Zgodnie z rozumowaniem AA, dlaczego wszyscy ludzie na świecie nie są alkoholikami?

– Bo widzisz, Geoffrey, przyznanie się do Choroby jest wynikiem całkowicie prywatnej decyzji, nikomu nie wolno wmawiać drugiemu, że jest…

– Ale zechciej się chwilę zastanowić. Zgodnie z logiką AA, wszyscy powinni być w AA. Jeżeli masz jakiś problem z Substancjami, to należysz do AA. Ale jeśli twierdzisz, że nie masz żadnego problemu z Substancjami, innymi słowy, jeśli zaprzeczasz, że masz problem z Substancjami, to z definicji podpadasz pod Wyparcie, a zatem potrzebujesz likwidującej Wyparcie Wspólnoty AA, i to bardziej niż ten, kto przyznaje się do problemu.

– …

– Nie patrz tak na mnie. Wykaż mi błąd w rozumowaniu. Błagam cię o to. Dowiedź mi, dlaczego nie wszyscy powinni być w AA, uwzględniając pogląd AA na temat tych, którzy nie sądzą, aby tam przynależeli.

– …

– No widzisz, nie wiesz, co odpowiedzieć. Nie ma bowiem krzepiącego komunału, który miałby tutaj zastosowanie.

– Słyszałem takie hasło, które chyba tu pasuje: Analizowanie – Paraliżowanie.

– A to piękne. Bardzo ładne. Czyli: nie zastanawiaj się nad sensem tego, na czym, jak tutaj twierdzą, bazuje twoje życie. Nie pytaj o sens. Nie pytaj, czy to nie jest jedna wielka ściema. Po prostu otwórz szeroko usta i łyknij lek.

– Jak dla mnie to hasło znaczy, że nie ma gotowych argumentów na intelektualne rozważania o Programie. Poddaj Się By Zwyciężyć; Oddaj Aby Zachować. Bóg Jakimkolwiek Go Pojmujesz. Nie powinieneś myśleć o tym jako o tworze intelektualnym. Zaufaj mi, bo ja tam byłem, człowieku. Możesz sobie analizować do upadłego, aż znajdziesz powód, żeby odejść z powrotem tam, gdzie jest Choroba. Albo możesz zostać i wytrwać najlepiej, jak potrafisz.

– A zatem odpowiedzią AA na pytanie o aksjomat AA jest przywołanie aksjomatu o niestosowności zadawania takich pytań.

– Ja to nie AA, człowieku. Żaden pojedynczy człowiek nie może odpowiadać za AA.

– Czy bardzo się mylę, dostrzegając w tym pierwiastek totalitaryzmu? Coś, śmiem powiedzieć, nieamerykańskiego? W kontrowaniu fundamentalnego pytania o doktrynę przez przywołanie doktryny sprzeciwiającej się pytaniu? Czy nie to właśnie budziło zgrozę madisonian w roku 1791? Poprawki I i IX? Moje zażalenie nie ma racji bytu, ponieważ mój Apel o Zadośćuczynienie odrzuca się a priori na mocy niestosowności wszelkiego Apelowania?

– Za chwilę padnę trupem, nic nie rozumiem. Czy ty naprawdę nie widzisz, że to, co mówisz o Wyparciu, nie trzyma się kupy?

– Widzę, że twoja niezdolność do odpowiedzi na moje pytanie świadczy albo o tym, że mam rację i cała stosowana w AA matryca Przynależności versus Wyparcia zbudowana jest na logicznym piasku, a więc jest to czysta zgroza, albo też obezwładniła cię pogardliwa litość wobec mnie z powodu, którego nie pojmuję, zapewne z powodu Wyparcia, w którym to przypadku twoja obecna mina dowodzi znużonej cierpliwości, od której chce mi się wrzeszczeć na zebraniach.

– No to wrzeszcz. Za to cię nie wyrzucą.

– Co za ulga.

– To jedno wiem. Wyrzucić cię nie mogą.

[91] W rejonie Północnego Wybrzeża na geja mówią pillow-biter – „przeżuwacz poduszki”; Gately znał to określenie od małego, podobnie jak słowo na „p”, i są to nadal jedyne znane mu terminy oznaczające homoseksualistę.

[92] Diane Prins z Perth Amboy, NJ.

[93] Ów stan lękowy znalazł zgrabny wyraz w plakatach o formacie transparentów, które deLint kazał D. Harde’owi rozwieszać każdej kolejnej jesieni w szatniach seniorów: ich hasło brzmiało ZWYCIĘZCY NIGDY NIE MUSZĄ ODCHODZIĆ; i trwało to, dopóki ktoś z pozostałych asystentów nie poszedł na skargę do Schtitta, który w efekcie kazał deLintowi pozdejmować plakaty.

[94] Chyba już zostało powiedziane, że prorektorzy uczą w każdym semestrze jednego z mniej ważnych przedmiotów i pracują na kortach jako pomocnicy Schtittowej Lebensgefährtin, Aubrey deLint, a więc ich pozycja w EAT jest marginalna i niskoprestiżowa, a stan ducha waha się pomiędzy rozgoryczeniem a akceptacją, zwłaszcza że wielu neurastenicznych uczniów EAT postrzega asystentów jako istoty odrażające i podobne w tym do obleśnych starców, albowiem przypominają młodzieży o niskoprestiżowym, czyśćcowym losie, jaki czeka słabszych graczy juniorów; więc nawet jeśli kilkoro asystentów budzi lęk, to żadne z nich nie cieszy się szacunkiem – są unikani i trzymają się razem w swoim smutku, emanując doktoranckim poczuciem zahamowanego dojrzewania i ucieczki przed rzeczywistością.

[95] Pink to pierwszy po Windowsach program DOS wprowadzony przez Microsoft Inc., który szybko awansowano na Pink2, gdy InterLace przejęło 100% jego funkcji interaktywnych i cyfrowych; w RPDD był już swego rodzaju dinozaurem, ale nadal jedynym DOS-em obsługującym drzewko Mathpak/EndStat bez konieczności zatrzymywania i rekompilacji co kilka sekund.

[96] Poślednia posadka w Administracji Sportów Amatorskich w maleńkim Throppinghamshire Provincial College w Fredericton, NB, byłej Alma Mater C.T.

[97] To perwersja, a zarazem rzecz zrozumiała, że uzyskanie jakiegokolwiek stypendium (czyli Jazdy) college’u w sytuacji, gdy – jak w przypadku większości uczniów EAT (z Orinem na czele) – nie ma się kłopotów finansowych, jest kwestią honoru i warunkiem wysokiej samooceny, jako że wybór ścieżki tenisowej w college’u równa się przyznaniu do porażki i rezygnacji z najskrytszych marzeń o Show.

[98] Oraz z daleka, ale czujnie i obsesyjnie, mieć oko na Maria, przed którego lordotyczną obecnością w tym samym pomieszczeniu Tavis uciekał, tak samo jak Avril uciekała przed pokusą przesady w zachwalaniu Orinowi Uniwersytetu Bostońskiego, wobec czego ilekroć Orin z Mariem wchodzili do jakiegoś pomieszczenia równocześnie, w hallu rozlegał się odgłos gwałtownego zderzenia: to spotkały się wektory C.T. i Avril.

[99] MA Dept. Of Revenue – Wydział Podatkowy Massachusetts.

[100] Członek klubu Białej Flagi sformułowałby to następująco: 99,9% tego, co przydarza się człowiekowi w życiu, to w ogóle nie jego sprawka, a 0,1% zdarzeń kontrolowanych sprowadza się zasadniczo do potwierdzenia lub zaprzeczenia nieuchronnego braku wpływu na pozostałe 99,9% – od rozgryzania tego aksjomatu Don Gately purpurowieje na czole.

[101] Na pierwszych randkach oglądali wysokobudżetowe filmy komercyjne i za którymś razem Orin bez cienia premedytacji oświadczył Joelle, że dziwnie się czuje, oglądając komercyjne filmy z dziewczyną ładniejszą niż kobiety na ekranie, na co Joelle przywaliła mu pięścią w ramię, i to tak, że go prawie rozwścieczyła.

[102] Międzynarodowe Bractwo Pracowników Przystani, Nabrzeża i Doków.

[103] Nastąpił, cytat, „epizod nadmiernego wyładowania neuronalnego, objawiający się dysfunkcją motoryczną, sensoryczną i/lub [psychiczną], której towarzyszy, bądź nie towarzyszy, utrata świadomości i/lub konwulsyjne [ruchy]” plus oczopląs i połykanie języka.

[104] Warunkiem uznania akademii ONANTA za pełnoprawną szkołę, a nie li tylko przedłużony obóz sportowy, jest prowadzenie zajęć dydaktycznych przez wszystkich trenerów i asystentów (z wyjątkiem Dyrektora), zajęcia sportowe natomiast uchodzą oficjalnie za poboczne.

[105] Sympatyzująca z teoriami Dworkina sadystyczna organizacja, której liczebność na Wschodnim Wybrzeżu USA sięgała liczby pięciocyfrowej do Roku Zmywarki Maytag Mów Szeptem, kiedy to doszło do brutalnych zamieszek Pizzitola Riots w Providence, RI, które popsuły reputację FPPPUK i doprowadziły do jej rozpadu.

[106] Na każdym piętrze wszystkich subdormitoriów znajduje się Sala Projekcyjna, a standardowe wyposażenie pokoju obejmuje TP z konsolą telefoniczną oraz (na życzenie użytkowników) modemami, ale tylko juniorzy i seniorzy EAT mają prawo do posiadania w pokojach wizorów kartridżów – na mocy zezwolenia administracyjnego obowiązującego od dwóch lat głównie dzięki Troeltschowi, który tak zamęczał o to Charlesa Tavisa, że ten w końcu uległ, żeby pozbyć się natręta z poczekalni swojego gabinetu, bo Troeltsch przesiadywał tam godzinami i gadając w zwiniętą dłoń, udawał reportera, który donosi o „zażartym sporze o prawa jednostki, jaki rozpętał się w poczciwym, spokojnym Enfield” – jednak żaden z tych wizorów (nawet te w Salach Projekcyjnych) nie może posiadać karty do płyty głównej, umożliwiającej oglądanie wszystkich programów InterLace oraz korzystanie z gier w systemie ROM, gdyż transmisje telewizyjne i gry wideo zachęcają do tępej bierności, która w świetle filozofii EAT zatruwa młode umysły i wypacza powody, dla których młodzież przychodzi do Akademii Tenisowej.

[107] Np. Turniej WhataBurger International zostanie podobno nagrany i udostępniony na niszowym rynku w systemie umożliwiającym tylko oglądanie, w późniejszym terminie tego miesiąca.

[108] Niekiedy, zwłaszcza późną jesienią i wczesną wiosną, może to oznaczać kilkutygodniowe przerwy, gdyż WETA nie nadaje, kiedy większość młodzieży jest na zawodach wyjazdowych – wtedy też najczęściej odwoływane są sobotnie lekcje; z tego między innymi powodu przygotowująca plan zajęć pani A.M.I. spycha lekcje asystentów na soboty.

[109] Wszystko wskazuje na to, że Parti Q. ma charakter lokalny, wewnątrzquebecki, Bloc natomiast stanowi jej federalny odpowiednik, ma swoich posłów w parlamencie itp., itd.

[110] Q.v. w późniejszych godzinach tego samego dnia 7.11, gdy Hal siedzi na krawędzi swego nieposłanego łóżka, nieubrany, z podkuloną zdrową prawą nogą, mocząc kontuzjowaną kostkę w pożyczonym od ciecia kuble z roztworem soli gorzkiej, przeglądając jedno ze starych pudeł Maria po butach Hush Puppy, zawierające listy i zdjęcia. W soboty odbywają się lekcje, treningi i popołudniowe mecze, ale nie ma biegów kondycyjnych i siłowni. Popołudniowe mecze nierównych szans w systemie challenge rozgrywane są pod jednostajnie metalicznym bezsłonecznym niebem na Kortach Centralnych wysuszonych przez personel. W powietrzu wisi jeszcze wilgoć po deszczu, który padał w porze obiadowej. Mecz Hala został skrócony, gdy Hugh Pemberton z drużyny C oberwał piłką w oko, gdy znajdował się przy siatce, i zaczął chwiejnie krążyć w kółko po polu serwisowym. Hal wymknął się na chwilę do Pompowni i wziął prysznic niemal solo w głównej szatni. Jutrzejsza wspólna kolacja z okazji Dnia Współzależności jest w EAT wielkim wydarzeniem: każdy dostaje kolorowy kapelusik i prawdziwy deser, a po jedzeniu ogląda się film Maria; czasem są też śpiewy. Hal i Pemulis, Struck i Axford, Troeltsch i Schacht, niekiedy także Stice, urządzają sobie w przeddzień tego święta prywatną rytualną kolację na mieście, połączoną z wycieczką na galę do tawerny Niezbadane Życie, ponieważ niedziela jest dniem obowiązkowej przepustki. Hal słyszy, że nieskrócone mecze powoli dobiegają końca. Wypogadza się tuż przed zachodem słońca. Rury w budynku Mieszkalno-Administracyjnym zaczynają jęczeć i śpiewać od natłoku młodzieży pod prysznicami. Blade cienie siatek zaczynają wydłużać się ostro wzdłuż północnych linii bocznych kortów. Mario niejako ex officio pełni funkcję rodzinnego archiwisty Incandenzów. Cały dzień spędził w zamknięciu w Disneyem Leithem, przygotowując rekwizyty na niedzielną pobankietową galę i pokaz filmowy. Milczy telefon ustawiony na skrzynce automatycznej sekretarki wbudowanej w konsolę zasilacza. Antena telefonu jest złożona i emanuje niejasną grozą cichych telefonów. Sygnałem tego telefonu jest ćwierkanie, a nie dzwonek. Konsola zasilacza umożliwiającego tylko odbiór audio przyśrubowana jest do uchwytu na bocznej ściance TP należącego do Maria i Hala; jej czerwona lampka mruga z powolną, płynną częstotliwością masztu radiowego. Telefon i automatyczną sekretarkę Hal i Mario odziedziczyli po Orinie, są to stare modele z przezroczystego plastiku, przez który widać wszystko w środku: makaron tęczowych kabli, czipy i cienkie dyski. Wróciwszy do pokoju, Hal zastał tylko jedną wiadomość na sekretarce, od Orina, z godziny 14:12. Orin mówił, że dzwoni tylko z pytaniem, czy Hal przypadkiem już odkrył, że cała poezja Emily Dickinson – tej kanonicznej agorafobicznej poetki ze sztuki The Belle of Amherst – że każdy jeden z kanonicznych wierszy panny Dickinson da się wyśpiewać, bez utraty i zmiany choćby sylaby, na melodię The Yellow Rose (of Texas). „Because I could not stop for Death, He kindly Stopped for Me – odśpiewał Orin na poparcie swojej tezy. – I hope the Father in the skies Will lift his little Girl”. Śpiewał tak sobie. W tle słychać było szatnię zawodowców – trzask drzwiczek od szafek, basowe głosy odbijające się od glazury i metalu, prywatne stereo, syk dezodorantów i żeli w aerozolu. Towarzyszyło im echo dookolnych szatni juniorów i profesjonalistów. „On my Volcano grows the Grass A meditative spot” i tak dalej. Mięsiste klaśnięcie profesjonalnie wymierzonego ręcznika o dorosłą skórę. Falsetowy śmiech czarnego mężczyzny. Nagrany głos Orina mówi, że wyrwał parę wolnych sekund na zapytanie, jak Hal zapatruje się na ten fakt.

Hal spluwa tytoniowym sokiem z kodiaka do starej szklanki NASA z obrazkiem rakiety, która stoi na nocnym stoliku; machinalnie i bez powodu mierzwi ścisłą paczkę ustawionych na sztorc, potrójnie złożonych listów, zapisków na karteczkach i korespondencji urzędowej, które Mario wyratował z koszy na śmieci, kontenerów do recyklingu i wysypisk, aby je skrzętnie upakować w pudełkach po butach. Mario nie ma nic przeciwko temu, żeby Hal grzebał w jego rzeczach. Szafkę Maria otwiera się parcianym paskiem, a nie gałką. Ideałem byłoby mieć drugie wiadro, z zimną wodą: Hal mógłby wówczas przenosić chorą stopę z jednego wiadra do drugiego i z powrotem. Z dołu słychać gwizdek, gdzieś z okolicy Kortów Zachodnich Dziewcząt. Jakiś maluch pod jego zamkniętymi drzwiami krzyczy: „Zgaduj jeszcze raz!” do kogoś, kto znajduje się w dalszej części korytarza. W pudle po hush puppies nie ma ani jednego listu do ani od Maria. Łóżko Maria jest posłane luźno, niewprawnie. Łóżko Hala jest nieposłane. Matka Hala i Maria zrobiła w McGill licencjat z myślników, dywizów i średników u Emily Dickinson. Odciski Hala bieleją od soli gorzkiej. Otacza go ocean niewypranej pościeli. Telefon ćwierka. „Obszerne szykuj mi łoże” czy „Łoże mi szykuj obszerne”. Telefon ćwierka ponownie.

WZRUSZAJĄCY PRZYKŁAD KORESPONDENCJI WYSŁANEJ POCZTĄ TRADYCYJNĄ, JAKĄ P. AVRIL INCANDENZA KIEROWAŁA DO SWOJEGO NAJSTARSZEGO DZIECKA PO FELO DE SE DR. J.O. INCANDENZY, KORESPONDENCJI RADOŚNIE CODZIENNEJ, KTÓRA – OTO JEJ WZRUSZAJĄCA CECHA – SUGERUJE MIMO WSZYSTKO KONTEKST REGULARNEJ KOMUNIKACJI POMIĘDZY STRONAMI DIALOGU

20 czerwca RZMM-S

Kochany Filiberciea

Tydzień upłynął nam spokojnie tutaj na Górze Zadupieb – dzisiaj jest wściekle gorąco, bezwietrznie, cicho jak w grobie, zielono i ładnie. Każda jednostka roślinna na naszym terenie wystawia bezwstydnie słupek i pręciki dla wszechobecnych pszczół. Całe wzgórze sennie bzyczy. Wczoraj twojego wujka Charlesa na północnej ścieżce napadł trzmiel, który, w relacji wujka Charlesa, był tak ogromny, że buczał jak tuba, więc wujek Charles posłał tam pana Harde’a i jego pomocników ze strzelbami, nakazując im „sprzątnąć drania o rozmiarach śmigłowca Sikorski”. Oszczędzę Ci szczegółów niefortunnej akcji naszej załogi dozorcowskiej, której dwaj ludzie już dochodzą do zdrowia.

Ubóstwo decybelowe mojego otoczenia jest po części skutkiem wczorajszego wyjazdu wszystkich sześciu drużyn A do Mediolanu, z Gerhardtem, Aubreyem, Carolyn i Urquhartem przy pedagogicznym sterze. Zda się, że jeszcze tak niedawno wysyłaliśmy Ciebie, Marlona, Rossa i całą resztę na europejskie korty ziemne. Pamiętam, jak wciskałam swój matczyny dziób w szybę lotniskowego terminalu, usiłując dojrzeć mojego Filiberta za którymś z niemożliwie maleńkich na wzór otworów strzeleckich okienek samolotu. Za każdym razem płakałam jak bóbr, tak jak i wczoraj, oczywiście, żenując wszystkich poza Mariem, który też płakał.

Przez cały ranek ślęczałam nad wideofonem wujka Charlesa, namawiając wydawców broszur reklamowych rozmaitych supermarketów, by w swoich publikacjach zamieścili najnowszy apel MGMc o zamianę „ilość” na „liczba” w odniesieniu do rzeczowników policzalnych na tabliczkach przy !*#!*# Kasach Ekspresowych. Jeden tylko redaktor starej daty odpowiedział mi, że z radością spełniłby moją prośbę, gdyby nie to, że jego broszura odnosi się wyłącznie do wystawy promocyjnej. Gdy zasugerowałam, iż nie od rzeczy byłoby wprowadzenie subtelnego akcentu komicznego w postaci ulotki I->L, zarechotał. Rechot jest dobry. Lubimy rechot. Aliści zdołałam skutecznie zgwałcić (trudniejsze to przez telefon, niż się wydaje) wydawców „Produce Weekly”, „Quarterly Register” sieci Star Market oraz „Shelf and Cart” sieci PriceChopper, tak więc młyny sprawiedliwości gramatycznej nadal mielą, aczkolwiek powoli.

Ostatnim punktem Akademijnych nowin jest to, że twój Wuj Charles poddał się w ubiegłym tygodniu badaniu krwi na zawartość cholesterolu. Wynik nie jest wprawdzie niepokojący i mieści się w granicach Norma – Górna norma (sic), ten drugi wskaźnik doprowadził, jak możesz się spodziewać, do znacznej nerwowości i głośnych lamentów, jak również ślubowań dochowania wierności kserofagii od dziś po wieczne czasy. Twój wujek Charles już od kilku miesięcy praktykuje spożywanie trzech łyżeczek oleju z rybiej wątroby, zanim umieści swój dyrektorski szkielet w pościeli na nocny spoczynek. Twoi bracia przychodzą zaś do nas co wieczór patrzeć, jak Charles łyka olej, a czynią to z czystego entuzjazmu dla jego min towarzyszących przełykaniu tej substancji. Zamówiłam biedakowi przez InterNet książkę kucharską z przepisami na potrawy niskotłuszczowe i oszczędzające system krwionośny – taki prezent bez okazji, który wręczyłam mu w dniu odebrania wyników. Wujek Charles już zdążył ją przewertować i zaznaczył sobie kilka smakołyków. Dzisiaj będziemy jeść kapustę, jak przystało na prymusów. Mam szczerą nadzieję, że biedaczek zdoła jakoś wtłoczyć w siebie kleik ryżowyd, zanim minie mu atak lęku. Szczerze mi go żal!

Widzę, że ta maszyna skłania do gadulstwa. Lepiej już wrócę do nękania sklepikarzy. Jednym z tegorocznych maturzystówe Wuja Charlesa jest syn Telegroceraf z Górnego Środkowego Zachodu, który niesamowicie się wzbogacił na telewizyjnych reklamach warzyw, więc możliwe, że po prostu wyciszymy nasz apel o prawidłowe oznakowanie kas szybkiej obsługi.

Rozumiem, że oczywiście nosisz ochraniacze i osłonę zębów wtedy, kiedy potrzeba, i że zjadasz przynajmniej jedno liściaste warzywo zielone na dobę.

Och, byłabym zapomniała: uradowała nas wiadomość o arbitrażu i kontrakcie. Pan deLint odczytał nam szczegółowy opis tej procedury i wszystko objaśnił. Jestem z Ciebie dumna, jak zwykle, wiesz o tym.

Tęsknię i bardzo Cię kocham

I PRZYKŁAD NIEZMIENNEJ ODPOWIEDZI NA TE ELABORATY

Szanowna P. Incandenza

Z powodu znacznej ilości korespondencji, którą mają szczęście otrzymywać New Orleans Saints® z całej II Sieci InterLace, oznajmiamy z przykrością, że

ORIN INCANDENZA #71 nie może osobiście odpowiedzieć na Pana/i list, jednakże, w imieniu wszystkich New Orleans Saints®, „ORIN” poprosił mnie, bym podziękował Panu/i za słowa wsparcia i życzył wszystkiego najlepszego.

W załączeniu, proszę przyjąć specjalne, kolorowe i opatrzone osobistym autografem zdjęcie 20 × 25 cm, przedstawiające ORINA INCANDENZĘ #71 w akcji, jako nasz wyraz wdzięczności i uznania za jakże ważny dla nas Pana/i list.

Serdeczności

Jethro Bodine

Technik Asystent Działu Pocztowego

– Mmmalloo.

– Przedstawiam Strategię Szybkiego Uwodzenia Numer 7.

– Orin. Wszystkiego najlepszego z okazji wigilii Dnia Współzależności. E Unibus Pluram itede. Wciąż unikasz niepełnosprawnych?

– Z ręką na sercu, Hallie: Numer 7 nie pudłuje.

– I nie każdy wiersz Dickinson da się odśpiewać na melodię Yellow Rose. Przepraszam, że cię rozczaruję, O. Na przykład wers „Ample make this bed – Make this bed with awe” nie jest nawet jambiczny, a tym bardziej nie układa się w schemat cztery stopy/trzy stopy.

– To była tylko teoria. Rzuciłem ją na pożarcie twojej mózgownicy.

– Zachęcam do dalszych prób. Akurat ta teoria okazała się wydmuszką.

– W każdym razie Strategia Numer 7 jest bez pudła. Uważaj. Skombinuj obrączkę. Taką jak ślubna. Dzięki niej przedstawisz się Podmiotowi jako mężczyzna żonaty.

– Wiesz, że nie cierpię tych telefonów o Strategiach.

– Naturalnie, działa również, jeśli rzeczywiście jesteś żonaty. Wówczas obrączkę już masz.

– Moczę nogę, O.

– No więc przedstawiasz się Podmiotowi jako żonaty, i to szczęśliwie żonaty, i wciągasz Podmiot w rozmowę, w której rozwodzisz się nad tym, jak strasznie kochasz swoją żonę, która jest Najświetniejsza na świecie i stale podsyca czysty błękitny płomień waszego centralnego systemu namiętności, chociaż jesteś zaobrączkowany już od kilku lat.

– Przeglądam stare pudło listów dla zabicia tych paru minut, zanim całą bandą ruszymy starym holownikiem na doroczny podbój miasta, zorganizowany jak co roku przez Pemulisa w wigilię Dnia W.

– No więc mówisz to wszystko Podmiotowi, ale jednocześnie dajesz jej do zrozumienia, że ona cię pociąga.

– Ciekawe, że zawsze używasz słowa „Podmiot”, kiedy masz na myśli dokładne przeciwieństwo.

– Ale nie ma w tym nic z flirtu i obleśnego ślinienia się. Sugerujesz raczej silny pociąg wbrew swojej woli. Rodzaj hipnozy. Możesz to okazać, obserwując język gestów Podmiotu i jej miny z taką jakby bezwiedną intensywnością, z jaką głodny przygląda się jedzącemu. Jakbyś w oczarowaniu śledził ruchy widelca. A twój błędny wzrok zakłóca, oczywiście, od czasu do czasu błysk bólu i konfliktu wewnętrznego, znamionujący niepokój spowodowany faktem, że oto, wbrew twojej woli, mesmeruje cię ktoś inny niż twoja serapiczna żona, i wtedy…

– Czas na mnie. Chyba chciałeś powiedzieć „seraficzna”. I „mesmeryzuje”.

– Wiesz, na czym polega twój problem, Hallie?

– W sensie, że mam tylko jeden?

– Zaczekaj, przekonasz się, że Siódemka nie zasługuje na dygresje. Bo rzecz w tym, że w ten sposób prawisz Podmiotowi niesamowity komplement, dając do zrozumienia, że obezwładniający czar jej kobiecych wdzięków kazał ci ją w ogóle zauważyć, chociaż tak strasznie kochasz żonę, że większości kobiet w ogóle już nie postrzegasz jako kobiety, a tym bardziej nie odczuwasz do nich pociągu, a myśl o niewierności nawet podświadomie nie nachodzi twojego wiernego umysłu. Nadal nic nie mówisz wprost. Podmiot sama wyciągnie wnioski z obserwacji. Z tego bolesnego błysku w twoich oczarowanych oczach, z mimowolnego stęknięcia, z przygryzienia knykcia palca wskazującego.

– Można jeszcze puknąć się w czoło albo coś w tym stylu.

– Wystarczy, że będziesz wyglądał na zmieszanego, a Podmiot sama zacznie sondować temat mimowolnego pożądania, które jest tak bolesne dla ciebie, a tak pochlebiające dla niej.

– Chwileczkę, chwileczkę. Czy te całe błyski i stękania odbywają się podczas rozmowy? Na koktajl party, dajmy na to? Czy raczej migasz obrączką przed oczami przypadkowej dziewczyny na przystanku autobusowym i jej wygłaszasz pean na cześć swojej seraficznej żony?

– To może być, gdzie chcesz. Miejsce dowolne. Siódemka jest przenośna i niezawodna. Cała rzecz w tym, żeby doprowadzić rzekomy konflikt wewnętrzny do takiego nasilenia, że kapitulujesz i z bolesną szczerością pytasz Podmiot, czy to, że mimo woli poraziła cię swoją kobiecością i urodą, oznacza, że jesteś złym mężem. Okaż słabość i poproś Podmiot, żeby sama oceniła szlachetność twojego serca. Spraw wrażenie zrozpaczonego. Oto cały twój obraz małżeństwa legł w gruzach. Błagaj Podmiot o zapewnienie, że nie jesteś złym człowiekiem. Błagaj, żeby ci powiedziała, co takiego ma w sobie, że choćby na moment odwiodła twoje myśli od seraficznej żony. Swój pociąg do Podmiotu przedstawiasz jako zagrażający tożsamości kryzys duchowy, dla którego rozpaczliwie szukasz lekarza, a tym lekarzem ma być Podmiot, sam na sam.

– Bardzo to wzruszające.

– A jeśli tak się składa, że faktycznie jesteś żonaty, to Siódemka ma ten dodatkowy plus, że chwilowo oboje z Podmiotem w to wierzycie. W tę ściemę o tragicznie namiętnym błędnym rycerzu.

– I oczywiście, O., tak się składa, że i Podmiot jest zamężna, często ma też małe dzieci, co stawia ją dokładnie na twoim celowniku.

– Kwestia osobistych preferencji i gustów w żaden sposób nie wpływa na niezawodność Siódemki. Istotą sprawy jest element upadku bezwiednie skonfliktowanego dobrego człowieka, a temu żaden Podmiot się nie oprze.

– …

– Ainsi, no widzisz.

– Wiesz, Orin, to jest chore. Jeszcze bardziej chore niż Czwórka. To była Czwórka, tak? Ta metoda, do której, jak mówiłeś, zainspirował cię Loach: podajesz się za niedoszłego jezuitę, który właśnie tego dnia odpadł z seminarium po kilkunastu latach srogiej dyscypliny, gdyż targały nim cielesno-duchowe żądze, których cielesno-duchowej natury nie był świadom, dopóki jego wzrok nie padł na Podmiot? Z brewiarzem i pożyczoną koloratką?

– To była Czwórka, tak. Czwórka też zbiera niezłe żniwo, tyle że wśród węższej demograficznie i psychologicznie uboższej grupy potencjalnych Podmiotów. Zauważ, że o Czwórce nigdy nie mówiłem, że jest niezawodna.

– Na pewno jesteś z siebie bardzo dumny, młody człowieku. Ta twoja Siódemka jest jeszcze bardziej chora. Fałszywa obrączka i fikcyjna żona. Wymyślasz ukochaną osobę tylko po to, żeby nakłonić inną osobę do współdziałania z tobą w akcie zdradzania tej pierwszej. Jak by ci to powiedzieć? To jest jak nakłanianie kogoś do pomocy w zbezczeszczeniu grobu, o którym ten ktoś nie wie, że jest pusty.

– Oto co dostaję za przekazywanie bezcennych owoców ciężkich doświadczeń osobie, która wciąż uważa golenie za ekscytujące zajęcie.

– Muszę wyjść. Zauważyłem wągra, którym muszę się zająć.

– Nawet nie spytałeś, dlaczego tak szybko znowu dzwonię. Dlaczego dzwonię w godzinie najwyższej taryfy.

– A poza tym zaczyna mnie pobolewać ząb, a mamy weekend, no i chciałbym zobaczyć się z Schachtem przed jutrzejszym dniem słodyczy, które szykuje pani Clarke. Plus jestem goły.

– Nawet się zdziwiłem, że jesteś pod telefonem. We własnej osobie. Spodziewałem się, że usłyszę Bezcielesny Głos, który poproszę, żebyś oddzwonił najszybciej, jak się da. Która tam u was jest, 16:00? Powinieneś być na powietrzu i ostro zagrywać. Tylko mi nie mów, że Schtitt zaczyna odwoływać popołudniowe mecze z okazji wigilii Dnia W.

– Rozbiłem oko Pembertonowi przy siatce. To było niezamierzone. Rozgrywaliśmy dopiero czwartego gema. On podał miękko, nisko, a ja chciałem zagrać mu na ciało. Zagrałem prosto na niego. Nawet nie podniósł rakiety. Prosto w lewy oczodół. Odgłos korka od szampana. Asystent Corbett Thorp orzekł, że jego zdaniem Pembertonowi mogła się odkleić siatkówka. Coś tam na pewno mu się odkleiło. Krążył coraz mniejszymi kółkami, jakby oberwał pobijakiem.

– Z głosu sądząc, masz potworne wyrzuty sumienia.

– Jeszcze jakie, O. Sam oberwałem nieraz piłką, w różne miejsca. À propos, skąd ci się nagle wzięły te nieziemskie teorie metryczne o Emily Dickinson? I o co chodzi z tymi przyczajonymi postaciami na wózkach inwalidzkich?

– Należysz w tym roku do pierwszej dziesiątki juniorów, Hallie, więc co Schtittowi odbiło, żeby wystawić cię przeciwko takiej szmacianej myszce jak Hugh Pemberton?

– Ty go pamiętasz?

– Kto mógłby zapomnieć łebka, który wygląda, jakby dygał, gdy serwuje? W białym daszku na głowie i żółtych okularkach? Ten mikrus od dziewiątego roku życia czepiał się pazurami najniższego szczebla drabiny.

– Tu od tygodnia trwa rzeź. Schtitt wystawia drużyny C przeciwko A. Chodzi o podniesienie poziomu C, tak twierdzi Donnie. A drugi powód jest taki, że część personelu uznała, że niektórzy gracze z A zbyt asekuracyjnie zagrali z Port Washington.

– Oni gardzą subtelnością.

– Przypuszczam, że chcą, żebyśmy pokazali pazury w turnieju charytatywnym, a potem w WhataBurgerze, w którym Wayne ma szanse strącić z piedestału Veacha.

– Nie zapominajmy też o tobie, H. Mogę wpaść przynajmniej na półfinały WhataBurgera, jeśli się do nich dostaniesz, o ile będziesz potrzebował wsparcia.

– We własnej osobie, O.?

– Chodzą słuchy, że warto na ciebie popatrzeć.

– Słuchy?

– Trzymam ucho przy betonie, Hallie.

– Pewnie, żeby podsłuchiwać bardzo niskie Podmioty.

– W ten sam piątek jedziemy grać z Patriotami, to będzie dwudziestego siódmego albo ósmego, gramy sobotni mecz po południu. Co oznacza, że w niedzielę w południe mogę być na trybunach, jeśli nie odpadniesz.

– Może założysz coś na szyję, żebym cię poznał.

– …

– Czyli że ty przyjeżdżasz na mecz do nas na północ, akurat jak ja będę grał u ciebie na południu.

– Oczywiście dasz mi cynk, gdyby przypadkiem leciał tam z wami ktoś, kogo wolałbym nie oglądać.

– Te mecze C przeciwko A są bardziej pokazem groteski niż lekcjami asertywności. Chłopaki dziwnie odreagowują stres. Struck pokonał Gloecknera w czterdzieści minut, a potem z dumą zademonstrował, że nosił pod skarpetkami trzykilowe odważniki. Wayne doprowadził publicznie do płaczu van Slacka.

– Chodzą słuchy, że Wayne ma dokładnie jeden bieg, najwyższy.

– A w czwartek Coyle przywiązał sobie lewy nadgarstek do prawej kostki, a i tak dawał w tyłek temu nowemu, Stockhausenowi, aż Schtitt przysłał na kort Texa Watsona, żeby mu kazał przybastować.

– Teraz ci powiem naprawdę, dlaczego dzwonię, Hallie.

– Jakoś unikasz tematu tych niepełnosprawnych. Tych stalkerów na kółkach.

– Od wielu dni żadnego nie widziałem. Myślę teraz, że może to był jakiś bardzo nieśmiały fanklub ludzi bez nóg, którzy mnie podziwiają…

– Groteskowy koncept, O.

– …jako, że tak powiem, uosobienie nogi. Stosują rozmaite podstępy, żeby snuć się za mną, ale nigdy nie podjechać i nie zagadać, bo wstydzą się braku nóg. Uspokoiłem się, odkąd wpadłem na to wyjaśnienie.

– Więc teraz, jeśli opuści cię lęk przed karaluchami i pająkami spadającymi z wysokości, będziesz mógł nosić głowę wysoko.

– Powiem ci, czemu dzwonię.

– Już ci mówiłem, że dam znać, kiedy i czy w ogóle. Dziennikarzy ma nie być. Nawet reporterki z „Momentu”.

– Naprawdę cieszę się, że cię zastałem pod telefonem. Chciałem prosić, żebyś jak najszybciej do mnie oddzwonił.

– Zadzwonię z przyjemnością, kiedy tylko zechcesz, O.

– To niegodne ciebie. I słyszę, że wciąż żujesz to szare świństwo. Szczękę sobie wywichniesz. Widziałem tu takie przypadki, słowo daję. I zastanawiasz się, skąd u ciebie nagle problemy z zębami.

– Snuff pobudza wydzielanie śliny. Biorąc pod uwagę częstsze mycie zębów, snuff sprzyja higienie jamy ustnej. A próchnicę odziedziczyłem po Jegomościu. Dobrze o tym wiesz. Dzięki leczeniu kanałowemu zębów Jegomościa dzieci doktora Zegarellego skończyły Andover.

– Właściwie nie dzwonię towarzysko, H., tylko dlatego, że chcę poznać twoje zdanie o kilku skomplikowanych, głębokich rozmowach, które odbyłem z pewnym Podmiotem.

– Chyba nie z tą z przyczepy mieszkalnej.

– Z całkiem innym Podmiotem. Przyznam się, że teoria na temat Dickinson pochodzi właśnie z tych rozmów.

– Widać panna ma bogate wnętrze.

– Bogate i różnorodne. Odbyliśmy całą serię bardzo intensywnych wymian słownych. Poruszyliśmy między innymi temat poetów transcendentalnych. Mój mózg zmuszony jest do pracy na najwyższych obrotach.

– Dickinson jest tak samo mniej więcej transcendentalna jak Poe. Pała.

– To wszystko nie ma związku z moim telefonem. Obiecałem Podmiotowi, że zastanowię się bardzo głęboko nad pewnymi kwestiami, zanim dam jej odpowiedź.

– Innymi słowy, spróbujesz się domyślić, co ona chce usłyszeć, i zapodasz jej to w takiej formie, że sama cię poprosi, żebyś się z nią przespał.

– Dlatego potrzebuję wnikliwie brzmiących odpowiedzi na dwa zasadnicze pytania.

– To jakieś zboczenie: wciągasz mnie w swoje strategiczne łowy, chociaż wiesz, że uważam je za niepokojące i chore? Równie dobrze mógłbyś mnie namawiać do hodowania wąglika czy czegoś w tym stylu.

– Tylko dwa pytania i koniec.

– Pulsuje mi w zębach, infekcja szybko się rozszerza.

– Po pierwsze, co znaczy słowo, którego nie znalazłem w słowniku: s-a-m-i-z-d-a-t.

– Samizdat. Rosyjski rzeczownik złożony. Dwudziestowieczny idiom w Rosji sowieckiej. Jego rdzeniem jest „sam”, a niedeklinowany „izdat” to czasownik, który znaczy „publikować”. Zdaje mi się, że dosłowne znaczenie jest bardzo stare i odnosi się do zakazanych materiałów politycznych z epoki Eschatona, kiedy Kreml zakazywał wielu rzeczy. Współczesne konotacje dotyczą wszelkich materiałów z politycznego podziemia albo prasy nieoficjalnej. W Stanach nie ma samizdatów jako takich, przynajmniej tak mi się zdaje, gdyż obowiązuje Pierwsza Poprawka do Konstytucji. Chociaż ultraradykalne materiały quebeckie i albertańskie można prawdopodobnie uznać za onańskie samizdaty.

– Bomba.

– Nie mam na myśli ulotek Separatisteur. Musiałoby to być coś groźniejszego. Materiały namawiające do agresji, niszczenia mienia, niszczenia sieci, antyonańskiego terroryzmu i tak dalej. Technicznie w ONAN nie obowiązują chyba żadne zakazy, ale Poutrincourt mówiła, że policja RCMP ma prawo konfiskować bez nakazu literaturę, wydruki komputerowe, sprzęt InterLink itepe.

– Policja RCMP.

– Konna.

– Te przystojniaki w błazeńskich czapkach i bryczesach.

– Ciepło, ciepło. Następne pytanie.

– A więc nie masz pojęcia, dlaczego nazwisko Wściekłego Bociana pojawia się w związku ze słowem „samizdat”.

– Czy to jest drugie pytanie?

– Powiedzmy, że 1(a).

– W ścisłym sensie nie. Ale mogę sobie wyobrazić Separatisteur, którzy interpretują ONANcjadę lub Cegłę jako filmy anty-Rekonfiguracyjne. Może także Drób w ruchu. Poza tym spora część twórczości Jegomościa była dystrybuowana prywatnie. A Strefa immanentna to podobno na jednym z poziomów alegoria Wklęsłości, chociaż taka interpretacja pomija fakt, że film ukazał się, zanim Gentle został prezydentem. Ale swojemu Podmiotowi możesz powiedzieć, że cała twórczość Jegomościa była świadomie amerykańska. Jego zainteresowanie polityką podporządkowane było formie. Zawsze. I żadne z jego dzieł nie jest zakazane. Wszystko, co znajduje się na InterLace, swobodnie krąży w Sieci: ONANcjadę możesz sobie zamówić i w Manitobie, i w Vera Cruz, gdzie tylko zechcesz.

– To ciekawe, że napomknąłeś o quebeckim Separatyzmie.

– Czemu mam dziwne przeczucie, że okaże się to podpunktem do punktu 1(a). Może zadzwoniłbym do ciebie jutro i pogadalibyśmy sobie dłużej? Będę tu siedział i wkuwał do egzaminów, aż do Eschatona o 14:00. W dni świąteczne taryfy są obniżone.

– Moja kasa, moja strata.

– To może zadzwoniłbyś do kogoś, kto się rzeczywiście zna na sprawach kanadyjskich, O.

– Nie rozśmieszaj mnie.

– W takim razie przejdźmy do pytania numer dwa, bo sól gorzka mi stygnie.

– Pytanie główne: co byś powiedział, słysząc od inteligentnego i olśniewającego Podmiotu, że każdy nucki Separatisteur, od Bloc Quebecois, poprzez Les Fils de Montcalm, aż po najradykalniejsze sekty i komórki terrorystyczne…

– Muszę zgłosić obiekcję do wyrażenia „nucki”.

– Przepraszam. Rzecz w tym, dlaczego cała urozmaicona rzesza quebeckich Separatisteur odcięła się radykalnie od pierwotnego postulatu niepodległości Quebecu i niejako z dnia na dzień zaczęła agitować przeciwko ONAN i Rekonfiguracji, optując za przywróceniem Wklęsłości na nasze mapy.

– O., to jest onańska polityka. Ja spojrzałbym mojemu Podmiotowi w jej duże niebieskie oczy i oświadczył bez ogródek, że dziedzina nanomikroskopii nie rozwinęła się jeszcze wystarczająco do zmierzenia mojego zainteresowania zawiłościami onańskiej polityki. Lekcje z Poutrincourt dostarczają mi aż nadto niepokoju. Temat jest nieprzyjemny, drętwy, powtarzalny i w większości nudny. Za to Thevet snuje porywającą romantyczno-historyczną opowieść o…

– Mówię poważnie. Ty przynajmniej masz jakieś podstawy. Za moich czasów jedyny nucki asystent prowadził zajęcia z ceramiki.

– Ale to przecież ty czytasz Pleiades, masz piątkę z francuskiego i grasejujesz „r”.

– To jest „r” paryskie. Zresztą już nie oglądam relacji sportowych, a tym bardziej programów politycznych. Skup się na jedną sekundę. Podmiot zagadnęła mnie o kwestie wykraczające daleko poza mój zakres wiedzy.

– Użyłeś niespójnej metafory, O. Czy szczerze deklarujesz, że zależy ci na pogłębieniu wiedzy? Czy raczej potrzebujesz bryka, który pozwoli ci zabłysnąć w nowej kampanii ściągania damskich majtek? Chcesz jej powiedzieć, że studiowałeś politykę onańską u jezuitów?

– Wszedłem na grząski grunt. Powiedziałem Podmiotowi, że muszę się poważnie zastanowić, że zawsze zastanawiam się głęboko przed udzieleniem odpowiedzi.

– A kto to w ogóle jest? Ta twoja reporterka z „Momentu”? Intelektualistka z biustem w rozmiarze E? Dlatego za nią latasz? Więc ta cała rodzinno-historyczna relacja z zeszłego tygodnia to był tylko unik? Naprawdę chcesz, żebym usiadł z tą twoją panną i odmalował cię jako upolitycznionego eksseminarzystę, w dodatku żonatego z kobietą, do zdrady której mogłaby cię skusić tylko posągowo piękna bogini? Muszę cię w takim razie uprzedzić, że Schtitt zabrania nam rozmawiać z kimkolwiek z tych błyszczących szmatławców w stylu „Momentu” bez udziału swojego lub deLinta. Minęły czasy Jegomościa, który miał w nosie, ilu żurnalistów poszukujących nowej Venus Williams pęta się po kortach. Teraz to Schtitt wyznacza, kto ma z kim gadać. DeLint wprowadził punkt do Podręcznika Kandydata na temat rozwoju juniorów i toksycznego wpływu sławy.

– Helen się wkręci.

– Schtitt nie pozwoli mi wygłaszać peanów na temat twojej politycznej przenikliwości, pseudożony itepe. Wmówił C.T., że ta instytucja jest swego rodzaju profilaktykiem przeciwko komercji. Uważa, że komercyjny rozgłos psuje juniorów. Podręcznik Kandydata zaleca skromność. Schtitt wpuściłby ją, owszem, i posłał do C.T., który tak by jej nagadał, że rzuciłaby się z okna, jak tamta dziennikarka z Condé Nast zeszłej jesieni.

– Mniejsza o ten reportaż. Pogadaj z nią albo nie. To osobista sprawa.

– A więc odkryłeś, że ona ma małe dzieci i ewentualnie małżeństwo, które możesz rozbić.

– Udam, że nie usłyszałem. Helen to Podmiot całkiem innego rodzaju. Odkryłem w niej poziomy i wymiary, które nie mają nic wspólnego z reportażami prasowymi.

– Czyli twarda sztuka. Czyli wziąłeś ją na celownik, a ona ani drgnie. Chociaż wie, że nie masz żony i nie jesteś udręczonym jezuitą. Jest odporna na Strategie, bo wie zbyt wiele, żeby dać się nabrać na maskę.

– Skończyłeś? To porozumuj ze mną przez sekundę. Możesz mi przerwać. Możesz wpaść mi w słowo, kiedy zechcesz. Zarówno skrajna lewica, jak i skrajna prawica były zawsze za niepodległą secesją Quebecu, tak dowodzi historia, no nie? Mijam się z prawdą? Front de la Libération i tak dalej? Les Fils de Montcalm. Czy może du? Czy to ci w spandeksach, z grubym makijażem? Te przerośnięte Śpiewaki, zrzucone na Ottawę po trzecim Porozumieniu z Meech Lake?

– …

– Parizeau et al. itede. Nie krępuj się, przerwij mi, jeśli chcesz, wpadnij mi w słowo. Przez cały czas chodziło o oderwanie Quebecu od Kanady, zgadza się? Rewolty w Meech Lake i Charlottetown. Zamach na Cretiena. Notre Rai Pays. Terroryści w kraciastych flanelach. Kanada Francuska dla frankofonów. Syjonizm akadyjski. La Quebecois Toujours. On ne parle d’Anglais ici.

– W sytuacji, gdy głównym celem terroryzmu była Ottawa, naciski na Ottawę i Kanadę. Permettez nous partir, permettez nous etre. Bo inaczej wysadzimy w powietrze Frontenac. Albo napromieniujemy Winnipeg. Albo wbijemy hak szynowy Cretienowi w oko. To nie jest pogłębiona analiza, O.

– No tak, ale nagle wszystko się zmieniło, kiedy Ottawa, pod naciskiem czy nie, poddała się chirurgicznie czystej rączce ONAN, z którego utworzeniem nastał Gentle i, w cudzysłowie, Eksperializm.

– Widzę, że w tej kwestii nie potrzebujesz moich lekcji, O.

– Ale nagle, ni stąd, ni zowąd, wszystkie grupy Separatystów porzuciły secesję i niepodległość, zwracając cały swój insurekcyjny resentyment przeciwko ONAN i USA, i powstają teraz przeciwko ONAN w imieniu tej samej Kanady, którą przez dziesiątki lat traktowały jak wroga. Nie wydaje ci się to trochę dziwne?

– …

– Nie wydaje ci się to trochę dziwne, Hallie?

– Akurat ja nie jestem tym najbliższym krewnym, którego powinieneś pytać o zawiłości radykalnego umysłu Kanadyjczyka. Przypominam ci, że obaj mamy krewną z podwójnym obywatelstwem. I jestem przekonany, że ona z największą radością wda się razem z tobą w rozważania o płynności ideologicznej Separatystów. Jestem o tym przekonany. Kiedy tylko nastawi sobie szczękę, zwichniętą radosnym wyrazem zdumienia, że w ogóle zadzwoniłeś.

– Nie rozśmieszaj mnie, bo mam zaj…

– Wiesz, że ona ani razu nie spytała, czy odzywasz się do Bubu i do mnie? Ani razu. Zraniona duma. Wstydzi się nawet cierpieć z tego powodu, to…

– Przestań się zgrywać, ja mówię poważnie. To przedziwna sprawa. Wiesz, że szanuję twoje płaty czołowe, Hallie. Proszę o wnikliwą diagnozę, a nie byle jaką ekspertyzę.

– Ignorujesz sedno wszystkiego, co ci powiedziałem. Ględzisz jak staruszek. I jak staruszek zdradzasz selektywny słuch.

– Przyganiał kocioł garnkowi; kto tu mówi o selektywnej uwadze? Ale przymknę na to oko. Zdobędę się na ten gest, żebyś wiedział, że dzwonię w poważnej kwestii. Dlaczego oni jednomyślnie zmienili front?

– I przemawiają w imieniu całej Kanady, akurat Quebec, ni stąd, ni zowąd, to chciałbyś wiedzieć. Czy też po prostu czekasz na potwierdzenie, że to dziwne?

– Podmiot przytoczyła wyniki sondażu z czasów, gdy jeszcze chciało im się tam robić sondaże: ponad cztery piąte Kanadyjczyków chce wyjścia z ONAN i ma nadzieję, że prezydent Gentle ulegnie drastycznemu wypadkowi w solarium.

– A więc twoje drugie i ostatnie pytanie dotyczy wolty z antykanadyjskiego quebeckiego nacjonalizmu na antyonański nacjonalizm kanadyjski.

– Zastanawiałem się, czy to nie jest podręcznikowy przypadek próby zjednoczenia podzielonego narodu przez wskazanie wspólnego wroga i podjudzanie do nienawiści, której motorem byłby ktoś taki jak Johnny Gentle? Teza, że Quebec spiknął się z Albertą i wszystkimi innymi prowincjami w obliczu wspólnego wroga?

– …

– Hal?

– Możesz zawsze wskazać swojej reporterce na cienkie ostrze ironii tkwiące w fakcie, że Gentle jednoczy Kanadę naszym kosztem, chociaż miał zamiar zjednoczyć nas kosztem Kanady.

– Mówisz tak, jakby twoja prawdziwie wnikliwa diagnoza brzmiała inaczej.

– Cała moja wiedza bierze się z podstawowego kursu historii na lekcjach z Poutrincourt. I z przywileju sporadycznych kontaktów z Mamuś.

– Uściślij.

– Z dokumentów historycznych wynika, że jedynym nacjonalizmem quebeckiej duszy jest nacjonalizm quebecki. Od zawsze wyznawali zasadę „Nous v. La Plupart Toujours”, i to tym głośniej, im bliżej granic zewnętrznych. Nie chce mi się wierzyć, że Separatisteurs mieliby uznać Quebec za część Kanady – to tak, jakby Lesotho dobrowolnie uznało się za część RPA. Poutrincourt bez przerwy podkreśla, że nie ma porównania między Quebekiem a naszym własnym przedwojennym Południem. Jak sądzisz, dlaczego Meech Lakeh III okazał się fiaskiem? Dlatego że w istocie oni nigdy nie postrzegali siebie inaczej niż jako zakładników Ottawy i prowincji anglofońskich. Nawet umiarkowani Separatisteurs, jak Parizeau, mówili o kapitulacji na Równinie Abrahama jako o wymuszonym transferze własności, czyli że w tej całej wojniei francuscy Kanadyjczycy byli nie tyle stroną pokonaną, ile łupem. Łupem wojennym.

– To się zgadza z poglądem Podmiotu.

– Mam wrażenie, że quebecka nienawiść do anglofońskiej Kanady przerasta wielokrotnie ich potencjalną niechęć do ONAN. Weź Matulę: zaciska usta na samo wspomnienie o roku 1759. Pemulis z Axfordem specjalnie przychodzą na lekcje G&Mj przed czasem i malują gotykiem na tablicy wielkie 1759, żeby zobaczyć, jak Mamuś po wejściu do klasy zaciska usta.

– Zdaje mi się, że Podmiot zgadza się z tobą co do oceny stopnia nienawiści. Oni chcą się oderwać, zawsze chcieli. Opiekę zdrowotną i NAFTA mają gdzieś. Dlatego sabotowali wszystkie trzy Porozumienia z Meech Lake, twierdzi Podmiot. Jej zdaniem ta antyonańska heca to z ich strony jakiś podstęp.

– Przyznam ci się, że coraz bardziej mnie ciekawi ta reporterka, którą nie dalej jak tydzień temu chciałeś spławić w związku z Jegomościem. Że nie wspomnę o porównaniu jej do liniowego obrońcy. Nigdy nie przepadałeś za typem rubensowskim.

– …

– Poza tym nigdy dotąd nie zadałeś sobie trudu zaimponowania Podmiotowi głębią intelektu. Podmioty w twoim typie zazwyczaj nie wymagają aż takich starań, prawda?

– …

– To też do ciebie niepodobne. Nigdy nie wstydziłeś się omawiać ze mną swoich Podmiotów.

– To złożona sytuacja. Wzięło mnie.

– Na pewno w ujmujący sposób robi notatki, kiedy jej objaśniasz przebieg linii punktowej.

– To skomplikowane. Wielu rzeczy ci nie mówię. Ona ma wiele poziomów. Odkryłem w niej poziomy i wymiary, których zrazu nie podejrzewałem.

– Och, O., tylko nie mów mi o odkryciu, że ona jest mężatką i ma małe dzieci. Nie jest to aby prawda? Błagam cię, niech to będzie coś innego niż małe dzieci.

– …

– Niech to będzie coś innego niż hordy Podmiotów opisywanych ze szczegółowym sadyzmem jako ofiary twoich Strategii. Orin „Burzyciel Miru Domowego” Incandenza, tak cię pewnie nazywają w drużynie, niby to żartem? Ty żałosny szczeniaku.

– Ja mam być żałosnym szczeniakiem? Ja mam być żałosny?

– Chce zwalić winę na nią, nie przyzna się, całą aferę z Jegomościem zwala na nią, nawet z nią nie porozmawia, gorzej, przestaje ją zauważać, brzydzi go nawet to, że ona mu wybacza takie numery jak zabicie jej psa przy współudziale Marlona Baina…

– …kierowca, który ucieka z miejsca wypadku i cofając, uderza jeszcze raz, tłumaczyłem ci.

– …udaje, że zatrudnia najgłupszą pracownicę działu PR do gryzmolenia kredką groteskowych, niegramatycznych, pseudobezosobowych odpowiedzi na jej patetyczne listy. Jethro Bodine, O.? Jethro Bodine?

– Taki prywatny dowcip. Ona by go nie skumała.

– Wydziedzicza ją, gorzej: wmawia sobie, że ona nie istnieje, że nigdy nie istniała, tyle że on pechowym zrządzeniem losu ma pociąg do młodych zamężnych matek, które strategicznie nakłania do zdrady małżonków, przy okazji rujnując życie ich dzieciom, a w dodatku odczuwa dziką, kompulsywną potrzebę wydzwaniania do najbliższego krewnego, z którym się nawet nie widział od czterech lat, żeby relacjonować mu z nanomikroskopijnymi detalami każdy Podmiot i każdą Strategię, cios za ciosem, w rozmowie międzymiastowej. Zmieńmy temat i zastanówmy się chwilę nad tym. Co ty na to, O.?

– Spływa po mnie jak woda po kaczce. Wiem, że przemawia przez ciebie bolący ząb. Pamiętam, jak tam u was było stresująco. Ale zaufaj mi w tej kwestii: Podmiot z „Momentu” jest biegunowo niepodobna do obrazu, który sugerujesz. Poziomy i okoliczności, które jakże pochopnie nazwałeś drapieżnymi, bynajmniej takie nie są. To wszystko, co mogę ci powiedzieć w tym momencie.

– To skąd wzięło mi się podejrzenie, że ty po prostu próbowałeś ją przelecieć, a ona odmówiła, czym tylko zaostrzyła twój apetyt? Podczas mojej przerwy w pedicurze mówiłeś, że obrońcy liniowi komentują jej tyłek, tak podobno wielki i miękki, że można by go oćwiczyć anteną samochodową, nie robiąc mu najmniejszej krzywdy.

– Nigdy ci nie mówiłem takich pojebanych bzdur. Wyssałeś je z palca, Hallie. A mnie wmawiasz, że jestem chory?

– Mówiłeś, że jest otyła.

– Mówiłem tylko, że jest jak półtorej dziewczyny w każdą stronę. I nagle uświadomiłem sobie, że to sprawa kulturowa: dotarło do mnie, że pewne kultury mogą postrzegać obfitość jako cechę erotyczną. Więcej do kochania. A poza tym osobliwa intensywność, żywotność i czułość.

– A ona odrzuciła twoje końskie zaloty i pokazała ci zdjęcia swoich przerośniętych pociech, wobec których stanąłeś na baczność.

– Przy tym ma rozczulająco śliczną twarz, brzoskwiniową i mimiczną, jaką miewają duże, ładne dziewczyny.

– Muszę pilnować, żeby nie spotkał jej nasz Ortho Stice, bo z niego prawdziwy rubensofil. Kiedy siedzimy całą grupą po popołudniówkach, bez ustanku gada o gigantycznych biustach, melonowych brzuchach i galaretowatych udach, aż to się staje żenujące.

– Rezerwowy rozgrywający stojący obok mnie na tych koszmarnych pokazach przed meczem opowiedział mi coś fajnego. Helen minęła go w szatni, a on… Chcesz posłuchać czy nie?

– Weszła do waszej szatni?

– Przepisy tego nie zabraniają. Świat zawodowców to nie jakiś PR-owy gułag. Powiedział, że na widok jej twarzy człowiekowi pęka serce, a potem serce pęka jeszcze temu, kto rzuci się na pomoc konającemu.

– To całkiem niezłe, O.

– Jak dotąd zgodziliśmy się co do fundamentalnej dziwności. Jeżeli radykałowie nadal chcą oddzielenia Quebecu od Kanady, a to był dla nich zawsze Święty Graal, to po co się rozpraszają na rozrabianie tu u nas, i to niemal dokładnie w chwili ogłoszenia deklaracji Niepodległości? ‘ce pas?

– Wolałbym przyznać ci rację, że to zagwozdka, a potem wytrzeć nogę, poszukać czystej koszuli i dopaść Schachta, żeby wysępić od niego trochę Anabesolu, zanim wskoczymy do holownika.

– Mam rację? A czy te wszystkie grupy Separatystów utrzymują między sobą dobre stosunki?

– Poutrincourt twierdzi, że nie.

– Więc skąd ten zjednoczony, zgrany przeskok od Let Quebec Go, bo powydłubujemy oczy kanadyjskim VIP-om i zbombardujemy Rue Sherbrooke w Dzień św. Jana Chrzciciela, do Let Canada Go, bo powysadzamy w powietrze wieże ATHSCME, obstawimy lustrami amerykańskie autostrady, powywieszamy transparenty z fleur-de-lis na waszych pomnikach, zakłócimy impuls InterLace, wypiszemy obsceniczne nuckie hasła na niebie nad Buffalo, pomajstrujemy przy wyrzutniach śmieci, żeby zalały guanem New Heaven, będziemy strzelać do onańskich VIP-ów na amerykańskiej ziemi i ledwo się powstrzymamy przed wstrzykiwaniem anaerobowych toksyn w puszki fistaszków firmy Planters?

– Przyznać musisz, że Brązowy Deszcz w New Heaven to był niezły kawał.

– Kawały są w porządku. Lubimy kawały. Ale jaka jest polityczna motywacja tego zwrotu o 180 stopni? Wyjaśnij mi to. I niech odpowiedź zabrzmi w sposób przemyślany.

– Orin, usiłuję jakoś pogodzić twoją niewątpliwie szczerą powagę w tej kwestii z wybraniem mnie na partnera swoich dociekań.

– Ja tylko…

– Jestem uprzywilejowanym białym siedemnastoletnim amerykańskim samcem. Jestem uczniem akademii tenisowej, która uważa się za instytucję profilaktyczną. Jadam, sypiam, wydalam, zakreślam zdania w podręcznikach żółtymi markerami i walę rakietą w piłki. Podnoszę to i owo, miotam tym i owym, biegam po wielkim kole na powietrzu. Jestem najbardziej apolityczny, jak się da. Z założenia nie orientuję się w żadnej dziedzinie, poza jedną. W tej chwili siedzę goły z nogą w wiadrze. Co ty właściwie masz nadzieję ode mnie usłyszeć? Co chwila tracę jasność, bo nie wiem, czy chodzi ci o pogłębioną kwestię konwersacyjną, która ułatwi ci uwiedzenie pulchnego Podmiotu, czy też ktoś ci wmówił, że naprawdę warto dociekać zawiłych procesów myślowych przygranicznych Kanadyjczyków. Albo kogokolwiek z pogranicza. Czy motywy działania brazylijskich Nuevo Contras wydają ci się logiczne? A motywy Noie Störkraft? Świetlistego Szlaku? Belgijskiej CCC? Bojówek Pro-Life? Ez-ed-Dean-el-Qassan? Podpalaczy farm zwierząt futerkowych? Jezus, Gentle’a i nieszczęsnej CUSP?k

– Nieszczęsnej CUSP?

– Czemu rozsądnie nie wzruszysz ramionami, nie przywołasz terminu „pojebusy” i nie dasz sobie z tym spokoju? Dlaczego nie powiesz jej, że jesteś radykalnie prostym i trochę chorym młodym mężczyzną, który zarabia na życie kopaniem piłki bardzo wysoko w powietrze?

– Ja tylko…

– Czemu nie powiesz sobie po prostu: „Kogo to obchodzi”? To nie dotyczy ciebie ani mnie. Dotyczy osoby, o której mówisz, że ją wymazałeś z pamięci RAM. Dlaczego raz jeden, do cholery, nie powiesz prawdy?

– Ja mam powiedzieć prawdę? Zarzucasz mi kłamstwo?

– Więc ta askapartyczna dziennikarka prasy rynsztokowej zamierza przeegzaminować cię z frankofońskich ekstremizmów? Zrobi ci taki test dopuszczający? Musisz zdobyć odpowiednią liczbę punktów, żeby ją bzyknąć na podłodze dziecinnego pokoju, tuż obok kołyski? Kogo ty próbujesz nabrać? Kogo to według ciebie naprawdę dotyczy? Naprawdę jesteś taki chory, że nie potrafisz się do tego przyznać przez zafajdany telefon?

– …

– Czy co?

– …

– Wybacz, O. Przepraszam.

– Nie ma sprawy. Wiem, że nie mówiłeś tego z serca.

– Nienawidzę tracić cierpliwości.

– Nie za dobrze mi brzmisz, Hallie. Głos masz zdołowany.

Hal trze oko palcem.

– Przez te hece z zębami czuję się jak ta pogięta, wrzeszcząca postać z litografii Muncha.

– To świństwo przeżre ci cały mózg. Paskudna sprawa. Koniecznie poradź się tego całego Schachta.

Michael Pemulis uchyla powolutku drzwi pokoju Hala i powoli wtyka w szparę głowę i jeden bark, nie mówi nic. Wziął prysznic, ale dalej jest czerwony jak burak, a prawe oko spogląda błędnie, jak po zjeździe z dwóch czy trzech tabletek Tenuate. Ma na sobie żeglarską czapkę, złote pagony z fałszywym oficerskim wężykiem i złoty piracki kolczyk w jednym uchu, rozświetlający się w rytm jego pulsu. Nie poszerzając szpary w drzwiach, wciska do środka drugie ramię, a dłoń napiętą jak szpon przenosi tuż nad głową, udając, że wyciąga go ona z powrotem w korytarz. Przewraca oczami w błazeńskim przerażeniu.

Hal siedzi skulony i ogląda, co sobie wydłubał z oka.

– Z tego przejęcia zapomnieliśmy o najoczywistszej odpowiedzi, O. Mówię o twojej odpowiedzi na egzamin, a potem pójdę wytrzeć nogę.

Słyszy, że Pemulis pyta o coś stojących dalej w korytarzu Petropolisa Kahna i Stephana Wagenknechta.

– Mnie się wydaje, że już udzieliłem oczywistej odpowiedzi, ale dawaj.

– Pemulis zajrzał i zostawił drzwi otwarte. Siedzę goły w przeciągu i nie dostrzegam zwodniczo oczywistego faktu, że jakieś trzy czwarte północnej granicy Wklęsłości biegnie po stycznej do Quebecu.

– Dokładniusieńko.

– Więc co by było, gdyby Ottawa nie przyłączyła formalnie Wklęsłości do którejś ze swoich prowincji? Oddali nam naprawdę wielką przysługę. Bo mapa mówi sama za siebie. Pomijając Nowy Brunszwik i skrawek Ontario, Wklęsłość, sam jej fakt fizyczny i konsekwencje, stanowi problem Quebecu. Jakieś 750 km granicy wzdłuż Wklęsłości, z przyległościami, należy do Notre Rai Pays.

– No tak, plus pyliste odpady z wysokościowych urządzeń ATHSCME, plus zanieczyszczone tereny, na które trafiają śmieci, gdy Machinom Ewakuacji Odpadów zdarzy się przestrzelić Wklęsłość. Tych argumentów spróbowałem z nią natychmiast.

– Więc w czym zagadka? Trzeba zrozumieć ludność Quebecu. Po raz kolejny dostali obsrany koniec kanadyjskiego kija. Teraz biegają tam dzieciaki wielkości volkswagenów, ale bez czaszek. Ludzie w Quebecu cierpią na trądzik chlorowy, drgawki, omamy węchowe, a ich dzieci rodzą się z jednym okiem pośrodku czoła. A mieszkańcy wschodniego Quebecu oglądają zielone zachody słońca, rzeki w kolorze indygo i groteskowo asymetryczne kryształy śniegu, a przez trawnik przed domem muszą się przedzierać z maczetą w drodze na podjazd. Mają inwazje dzikich chomików, plagę martwych urodzeń i żrące mgły.

– Ale lud jakoś tłumnie nie zwiewa do Nowego Brunszwiku ani nad jezioro Ontario. A nadmorskie urządzenia ATHSCME wywiewają z zatoki Fundy przybrzeżne fenole i mówią, że tamtejsze homary przypominają potwory z japońskich filmów, a Nowa Szkocja jarzy się nocą na zdjęciach satelitarnych.

– W każdym razie, O., powiedz jej, że ujmując rzecz w proporcjach, to Quebec odbiera lwią część ciosów wymierzanych w Kanadę. Co, przypominam ci, wpływa na ich sposób myślenia. Nic dziwnego, że mentalność tamtejszego pogranicza jest tak silnie antyonańska. Ci ludzie muszą się czuć jak ten wielbłąd, zanim ostatnia słomka złamała mu grzbiet.

Drzwi otwierają się na oścież, waląc w ścianę. Michael Pemulis udał, że wyważa je kopniakiem.

– Pokój temu domowi – rzecze, wkraczając do środka i zamykając drzwi za sobą. Hal unosi dłoń na znak prośby, żeby chwilę zaczekał.

– Tyle że jest pewien szkopuł – mówi Orin. Pemulis stoi wyczekująco na niezawalonym rzeczami skrawku tej połowy podłogi, która należy do Hala, i udaje, że spogląda na zegarek, którego nie nosi. Hal uspokaja go skinieniem głowy i unosi jeden palec.

– Tyle że jest pewien szkopuł – powtarza Orin. – Ona chce wiedzieć, czy istnieje realistyczna nadzieja na to, że Quebec zmusi Gentle’a do wywarcia nacisku na ONAN w celu cofnięcia Rekonfiguracji. Co oznacza wzięcie z powrotem Wklęsłości, wyłączenie wentylatorów i uświadomienie nam wszystkim, że te śmieci są z gruntu amerykańskie.

– No cóż, zapewne nie istnieje. – Hal patrzy na Pemulisa, układa własne palce w szpony i na niby orze nimi telefon. Pemulis krąży po pokoju jak nakręcony, rozpinając i zapinając wszystko, co jest na suwak; Hal nienawidzi tego głupiego zwyczaju. – Ale ona tym pytaniem zmusza cię, byś domagał się spójnej logiki rozumowania od mentalności pogranicza.

– Zaraz, zaraz, Hallie. Kanada jako całość nie mogłaby się przeciwstawić ONAN. Nie chciałaby. Ottawa zabrnęła w sytuację tak daleko, że ani piśnie, nawet gdyby dostała trzy razy tyle, ile dostaje. Mam na myśli gówna.

Pemulis gwałtowną gestykulacją pokazuje zachodnie okno, wychodzące na parking, gdzie parkuje holownik, i z emfazą Henryka VIII odgrywa pantomimę łapczywego rwania i żucia pokarmu. Jego oczy, jako że działanie popołudniowych stymulantów osłabło, nie śmieją się ani nie szklą. Zrobiły się tylko malutkie, matowe i jeszcze bardziej zbliżyły do siebie w wąskiej twarzy, jak druga para nozdrzy. Nieznaczne drgania prawego oka nie synchronizują się z pulsem kolczyka.

Słychać, że Orin zmienia dłoń, w której trzyma telefon.

– To jeszcze wytłumacz mi, co ona miała na myśli, pytając retorycznie: czy żałośnie niewinne kampanie antyonańskie, przeprowadzane tutaj przez Separatystów i komórki pogranicza, są w zasadzie beznadziejnymi, żałosnymi podrygami?

– Czy rybie odchody opadają wolno na dno, O.? Jak ona może w to wątpić, skoro jest taka mądra, jak powiadasz?

Hal wyjmuje z cieciowego wiadra pomarszczoną jak suszona śliwka, wybielałą stopę i osusza ją zmiętym prześcieradłem. Wskazuje palcem gatki leżące w pobliżu mokasyna Pemulisa. Pemulis zbiera je z podłogi dwoma palcami i ciska do Hala z udawanym wstrząsem obrzydzenia.

– Czyli uważasz je za w najlepszym razie symboliczne?

Hal kładzie się, żeby jedną ręką naciągnąć gatki.

– Powiedz jej, po ostentacyjnym namyśle, że tak, O. O., Pemulis stoi tu nade mną w czapce i udaje, że dzwoni dzwonkiem na kolację. Z ust ściekają mu dwie grube, połyskliwe nitki śliny.

W istocie Pemulis wykonuje skomplikowane ruchy, imitujące zarazem skręcanie duboisa i irytację z powodu późnej godziny. Od dwóch lat Hal, Pemulis, Struck i Troeltsch, czasem w towarzystwie B. Boone, przestrzegają małego rytuału wymykania się na polankę za śmietnikiem na tyłach parkingu Gmachu Zachodniego i wypalania tam obscenicznie wielkiego jak cygaro skręta duboisa, zanim udadzą się na miasto w celu spożycia kolacji, a tymczasem Schacht, niekiedy z Orthem Stice’em, siedzi w szoferce holownika, zielony na twarzy od zielonej poświaty wskaźników na desce rozdzielczej, i rozgrzewa silnik. Hal siada i macha do Pemulisa, żeby poszedł przodem.

– Ale ty masz… Pannę Manię – szepcze teatralnie Pemulis.

– Chwileczkę, O. – Hal zakrywa dłonią mikrofon, na dłoń kładzie dwie poduszki i skraj kołdry, po czym szepcze teatralnie: – A twoja działka Panny Mani gdzie się nagle podziała? Dlaczego mamy skręcać zeppelina z mojej działki, którą odkupiłem od ciebie po cenie detalicznej niespełna trzy doby temu?

Oczopląs Pemulisa robi się bardziej upiorny.

– Okoliczności łagodzące. Potem wszystko wyrównamy. Nikt tu nie chce cię wykorzystać.

Hal z trudem wyłuskuje spod betów rękę z telefonem.

– O., muszę się stąd ewakuować za mniej więcej sekundę.

– No to mam propozycję. Namyśl się nad tym i spróbuj nie paść, zanim do mnie nie oddzwonisz. To był kluczowy postulat Podmiotu. Jak chcesz, możesz zadzwonić na koszt odbiorcy.

– Nie muszę odpowiadać? – upewnia się Hal.

– Zgadza się.

– Tylko posłuchać, a potem się rozłączyć?

– Zadzwoń dziś wieczorem albo jutro przed lunchem, na koszt odbiorcy, jeżeli spłuczesz się na Dzień W.

– Dzwonię na chwileczkę, a potem przerywamy połączenie i jestem wolny.

Hal kieruje te słowa głównie pod adresem Pemulisa, który krąży nerwowo po pokoju, trzymając w dłoniach popiersie Konstantyna, któremu przygląda się z bliska, kręcąc głową.

– Wszystko ustalone? To w porządku. Jesteś gotowy?

– No, idź już.

– Jej rozumowanie przebiega z grubsza następująco: Jeżeli ostatecznym celem Separatystów była zawsze samodzielna secesja i jeżeli mają oni minimalną choćby szansę na doprowadzenie do de-Rekonfiguracji ONAN-u, i jeżeli wszyscy w zasadzie Kanadyjczycy pogardzają Gentle’em i transferem Wklęsłości z całą tą gównianą eksperialistyczną kanapką, ale zwłaszcza chodzi o Wklęsłość, o kartograficzny fakt obecności Wklęsłości na naszej mapie, a nowej Wypukłości na ich mapie, bo współczesne mapy przypisują te zatrute ziemie Kanadzie, zakładając, że tak właśnie jest, stajemy przed pytaniem: dlaczego Separatyści w Quebecu nie przywdzieją nagle peruk, nie udadzą się do parlamentu w Ottawie i nie złożą reszcie Kanady oświadczenia w następującym sensie: Pozwólcie nam na secesję, a my zabierzemy ze sobą Wklęsłość, która odtąd przestanie być waszym problemem, a stanie się naszym, zaistnieje na mapach jako quebecka, a nie kanadyjska, stanie się naszą kością niezgody w stosunkach z ONAN, a kanadyjski honor zostanie ocalony i żałosna pozycja Kanady wobec ONAN-u i całego świata radykalnie się podniesie, gdyż parlament w Ottawie sprytnie przywróci dawny porządek na mapie ONAN, nie występując bezpośrednio przeciwko USA. Czemu tego nie robią? Czemu nie jadą do Ottawy z komunikatem: W ten sposób wszyscy wygrywamy? My dostajemy naszą Notre Rai Pays, a wy pozbywacie się Wklęsłości ze swojej mapy. Podmiot stawia pytanie, dlaczego Nucki nie widzą, że ohyda Wklęsłości jest może największym atutem, jaki mają w perswadowaniu Kanadzie, żeby pozwoliła Quebecowi się odłączyć. Podmiot zaatakowała mnie pytaniem, dlaczego rozumni, waleczni Nuckowie nie posługują się Wklęsłością jako kartą przetargową w staraniach o niepodległość, dlaczego chcą, żeby ONAN wziął sobie z powrotem jedyną rzecz, która jest dość obrzydliwa, aby stanowić kartę przetargową?

– Z kim gadasz? Do kogo nie możesz oddzwonić? – pyta głośno Pemulis, chodząc w tę i z powrotem i za każdym razem robiąc w tył zwrot jak ołowiany żołnierzyk, a kolczyk mu błyska jak szalony.

Hal opuszcza telefon, ale go nie zakrywa.

– To Orin, ciekawi go, dlaczego Quebec, FLQ i inne ugrupowania nie usiłują targować się z rządem kanadyjskim, proponując mu kartograficzną adopcję Wklęsłości w zamian za Separację. – Hal lekko przekrzywia głowę. – Zastanawiam się, czy to nie jest prawdziwy sens tak zwanej Separacji i powrotu, o których mówiła Poutrincourt.

– Orin, znaczy się twój brat, ten od nogi?

– Pasjonuje go onańska polityka wewnętrzna.

Pemulis zwija dłonie w tubę megafonu.

– Powiedz mu, że masz to głęboko w dupie! Powiedz mu, żeby se poczytał książkę! Niech przeszuka bazy danych w necie! Powiedz mu, że na bank go na to stać! – Dłonie Pemulisa są wąskie i mają poczerwieniałe knykcie, a palce długie i nieco sierpowate. – Powiedz mu, że słyszysz niecierpliwy warkot holownika, którym w jeden z niewielu całkiem wolnych wieczorów twoi kumple zaraz odjadą bez ciebie. Przypomnij mu, że nam każą tu jeść według zegarka, bo inaczej dostajemy drgawek. Powiedz mu, że my całymi dniami czytamy książki, przeszukujemy bazy danych i ganiamy do upadłego, a nie stoimy sobie na boisku, wymachując jedną nogą, więc musimy się dobrze odżywiać.

– Powiedz Przymulasowi, żeby sobie siadł na czymś spiczastym – mówi Orin.

– O., on ma rację, właśnie czuję, jak moje ciało zaczyna pomału zżerać siebie. Powiedziałeś, że mogę się zastanowić i oddzwonić później. Jak chcesz, skorzystam z twojego pagera.

Pemulis jedną nogą wygrzebał sobie ścieżkę wśród walających się brudów do prania, dyskietek, książek i sprzętu sportowego i doszedł nią do zachodniego okna, przez które z ożywieniem gestykuluje do kogoś na dole, kogo Hal nie jest w stanie dojrzeć, bo parapet zachodniego okna jest szeroki. Guma gatek Hala przecina ukośnie linię jego bioder. Orin przez telefon rozwija temat:

– Wyobraź sobie taką sytuację i zobacz, jak ci pasuje. Uważaj. FLQ i inne komórki separatystyczne odwracają nagle ostrze terroru od Kanady i podejmują powstańczą kampanię przeciwko szykanom ze strony USA i Meksyku. Rzecz jednak w tym, iż głoszą, że dopuszczają się terrorystycznych akcji przeciwko ONAN w imieniu całej Kanady. Wciągają w to nawet ultraprawicowców z Alberty i innych przygranicznych prowincji, więc z punktu widzenia ONAN rzeczywiście wygląda, że zbuntowała się cała Kanada.

– Tego nie muszę sobie wyobrażać. To się już dzieje. CPCPl z regularnością zegarka przypuszcza ataki na Montanę. W czerwcu, w okolicy Duluth, zablokowali impuls InterLace i zastąpili programy dla dzieci pornosami, potem się okazało, że zrobiła to piątka psycholi z południowo-zachodniego Ontario. Autostrady międzystanowe na północ od Saratogi wciąż są podobno nieprzejezdne po zachodzie słońca.

– No widzisz.

– Daj mi szybko jakiś motyw na zastanowienie, Orin.

– Rzecz w tym, że Podmiot wmawia mi, że to wszystko w rzeczywistości robota Quebecu. Że pankanadyjski bunt to ściema. Cała ta bajka o cudownym sojuszu wszystkich Separatystów i wspólnym froncie przeciwko ONANizmowi. Retoryczne pytanie brzmi: po co oni to robią?

– Wpadamy w starą koleinę, O. Dlatego że Wklęsłość dokucza głównie Quebecowi.

– Nie, nie, jej chodziło o to, dlaczego oni tak głośno krzyczą o działaniu w imieniu całej Kanady, dlaczego zadają sobie trud montowania pozorów istnienia pankanadyjskiego antyonanizmu.

– A potem, zgodnie z precedensem, sama sobie udzieliła hipotetycznej odpowiedzi. Udało ci się w ogóle wtrącić słowo przez te wszystkie wasze rozmowy?

– A jeżeli quebeccy separatyści doskonale wiedzą, że jeśli rząd ONAN uzna Kanadę za zbyt dokuczliwy wrzód na dupie, to Gentle i chłopaki ze Służb Niesprecyzowanych spikną się z marionetkowym, na wzór Vichy, państwem Meksyk i naprawdę dadzą w kość Ottawie? Mogą zrobić z Kanady kozła ofiarnego całego ONAN. A niewiele wyobrażam sobie rzeczy gorszych niż bycie jednym z państw trójpaństwowego kontynentalnego Anschlussu, któremu pozostałe dwa państwa spuszczają wpierdol.

– Na wzór Vichy? Anschluss? Nie poznaję cię, Orin. Używasz wściekle politycznych haseł. Co to za powalająca, rubensowska, „Moment”-alna żurnalistka, za którą z taką determinacją…

– Dość łatwo sobie wyobrazić ten wpierdol. Gentle mógłby im zagrozić, że wektory ewakuatorów odpadów dadzą się łatwo przekalibrować dalej na północ. Rezerwy naszych odpadów są niewyczerpane. W najłagodniejszym scenariuszu mogłoby dojść do Uwklęśnienia sporych obszarów Kanady.

– Muszę wyjść. Pemulis słania się przy ścianie, trzyma się dłońmi za żołądek i blednie z sekundy na sekundę.

– Wyobraź sobie paznokcie parlamentarzystów poobgryzane do żywego mięsa w obliczu quebeckiego terroryzmu, który coraz bardziej wygląda na zamach całej Kanady na ONAN.

Hal jest już w spodniach, jednej normalnej skarpetce i jednej sportowej i podnosi z podłogi to tę, to ową koszulę, usiłując wywąchać czystą.

– Przecież to wszystko…

– Aaaaa! – Pemulis przerzuca się przez róg łóżka Hala i zamierza się na antenkę przezroczystego telefonu, jakby ją chciał wyłamać. Hal broni aparatu ramieniem, chłoszcząc Pemulisa bluzą od dresu.

Orin nawija:

– Chcę tylko, żebyś rozważył pytanie, czy to może się skończyć tym, że Quebec, po urządzeniu tutaj rozpierduchy, która wygląda na wszechkanadyjską, może wysłać szacownego przedstawiciela w peruce do Ottawy z następującą propozycją: parlament zobowiąże premiera i rząd do przekonania pozostałych prowincji, że Quebec może odejść, odłączyć się, aller, partir, a w zamian za to Quebec nasili akcję powstańczą przeciwko ONAN, przestanie udawać, że to robota całej Kanady, i publicznie oznajmi, że to Quebec, i tylko Quebec, jest prawdziwą onańską nemezis. Jako powód poda sąsiedztwo Wklęsłości i rzuci wszystkie siły terrorystyczne na ONAN i Gentle’a, za każdym razem biorąc winę na siebie. Innymi słowy: zaoferuje się do roli winowajcy, działającego w imię de-Rekonfiguracji.

– A więc twoja megaskomplikowana żurnalistka hipotetyzuje swoisty metaszantaż. – Hal słyszy świszczący oddech Pemulisa. – Rzeczywistym celem quebeckich powstańców jest wciąż Secesja, a ich antyonańskie powstanie nie jest tym, czym się wydaje. – Hal kuli się w ciemności pod biurkiem, którego jeden róg zajmuje składany ekran TP, stacje dysków, konsola telefoniczna i modem, otoczone splątaną siecią kabli, a on próbuje znaleźć drugi but. – A gdyby to się okazało zwyczajną podpuchą, mającą sprawić, że ONAN wścieknie się na Kanadę, po to, żeby Quebec mógł użyć USA i Meksyku jako narzędzi nacisku na Ottawę?

– Chcąc doprowadzić do sytuacji, w której Kanada z ulgą odłączy się od Quebecu – dopowiada Orin. – Przyznam ci się, że nie mam ani wiedzy, ani zwojów mózgowych, by dowiedzieć się, czy ona mnie nie podpuszcza, żeby sprawdzić moją dociekliwość.

– Zawsze się obawiałeś dociekliwych pytań.

– Słuchaj, a może dasz mi tę Marynię i my z Siekierą pojedziemy przodem, żeby wszystko przygotować. Zaczekamy tam na ciebie – mówi Pemulis teatralnym szeptem do Halowego zadka, bo tylko tę część Hala widać spod biurka. Dłoń Hala wysuwa się z niszy na nogi i kiwa z emfazą uniesionym palcem. Pemulis stoi przy małym wizorze TP, ustawionym jak zdjęcie z tylną podpórką, który razem ze stacją dysków i kartridżów zajmuje mniej niż jedną czwartą powierzchni blatu biurka, a do stacji dysków jest podłączona konsola telefoniczna z zasilaczem.

Głos Hala jest stłumiony i słychać w nim bolesne napięcie kogoś, kto próbuje się przedrzeć przez gniazdo zarośniętych kurzem kabli, żeby coś znaleźć.

– Z tym że, Orin, ja tu nie widzę wielkiego pola do dociekań. Jak dotąd cała antyamerykańska akcja powstańcza jest zbyt nieporadna i wąsko zakrojona jak na takie teorie. Sporadyczne bombardowania krowimi plackami, rozstawianie luster w poprzek mało uczęszczanych dróg, a nawet zamachy na urzędników państwowych i zatruwanie puszek z fistaszkami nikogo, wybacz, nie rzucają na kolana. To nie wygląda na poważne zagrożenie ze strony Kanady czy Quebecu.

Michael Pemulis w czapce zawadiacko zsuniętej na tył głowy i ustami złożonymi jak do gwizdania (ale nie gwiżdże) bardzo ostrożnie przesuwa dłonią po stacji dysków i zasilaczu, jakby zabijał czas machinalnym wycieraniem kurzu. Druga jego dłoń pobrzękuje drobnymi w kieszeni. Słychać, że Hal walnął głową w coś pod biurkiem. Ma kościsty tyłek i pasek zapięty na trzecią dziurkę. Wtyczka zasilacza tkwi obok czerwonej lampki, która podczas funkcji WŁĄCZ mruga w tym samym tempie co czujnik dymu.

Hal kicha dwukrotnie. Pemulis bębni palcami w rytm anapestu po płytce zasilacza. Sądząc po głosie, Orin właśnie usiadł prosto.

– Hallie, słońce, nareszcie skumałeś, co do ciebie mówię. Właśnie dlatego pilnie potrzebuję twoich płatów czołowych. Bo tak jej dokładnie dopowiedziałem: że ci powstańcy dokuczają mniej więcej tak jak komary i nic ponad to się nie dzieje, na co ona wróciła do punktu 1(a), pamiętasz może, jak użyła słowa „samizdat” w związ…

a Lepiej nie pytaj.

b Ibid.

c I.e., the Militant Grammarians of Massachusetts [Bojowi Gramatycy z Massachusetts], organizacja broniąca czystości składni, założona przez Avril wraz z dwiema czy trzema przyjaciółkami i koleżankami po fachu z Bostonu.

d W Roku Zmywarki Maytag Mów Szeptem zapanował szał na cudowną dietę przeciwsklerotyczną.

e Chudy podówczas Eliot Kornspan, zanim dopadli go Loach i Freer.

f Jednocześnie high-tech i poniekąd atawistyczna usługa Telezakupy pozwalała na zamawianie przez TP produktów, które były następnie dostarczane do domu przez typów o urodzie studentów college’u, często w godzinach zajęć, oszczędzając klientowi stresu i trudu robienia zakupów w zatłoczonym sklepie. W RPDD usługa ta jest nadal popularna w niektórych rejonach kraju, w innych zaś straciła na popularności. Pierwszy serwis Telezakupów uruchomiono w Bostonie dopiero w Roku Yushityu 2007 i o dziwo, ma on tam nadal wzięcie wśród najniższych warstw społeczeństwa i klasy robotniczej.

g InterLace obsługuje całe zamieszkałe tereny ONAN; każdy z krajów stanowi (mniej więcej) jedną „Sieć” rozpowszechniania rozrywki.

h Po Meech Lake I, Charlottetown I i II i Meech Lake II była to ze strony Ottawy piąta próba udobruchania Quebecu przez wprowadzenie poprawki konstytucyjnej formalizującej prawo wszystkich galijskich prowincji do „zachowania i promowania odrębności społecznej i kulturowej”.

i Wojna z Francuzami i Indianami, znana obywatelom Quebecu jako La Guerre des Britanniques et des Sauvages, toczyła się w latach c. 1754–1760 PS. W jej ostatnich bitwach, na Równinie Abrahama w roku ’59 i pod Montrealem w roku ’60, Anglicy i Amerykanie dali strasznego łupnia siłom quebeckim, co nigdy nie zostało im zapomniane i do dziś stanowi synonim zniewagi, a mieszkańcy Quebecu mają wprost legendarną umiejętność zapamiętywania wszelkich zniewag. Podstępny Amherst też tam był, pod Ticonderoga i Montrealem, ze swoimi niezawodnymi kocami nasączonymi zarazkami ospy.

j Grammar and Meaning [Gramatyka i znaczenie].

k Partia Czyste USA, na czele której stoi Słynny Pieśniarz Johnny Gentle.

l The Calgarian pro-Canadian Phalanx [Prokanadyjska Falanga z Calgary].

[111] Określenie Hala, a właściwie całej rodziny Incandenza, użyte tutaj nie bez racji, jako że większość specyficznych określeń używanych w tej rodzinie wprowadziła Avril, która jest z urodzenia Quebecois; „jojczyć” jest wschodniokanadyjskim regionalizmem oznaczającym wysoko artykułowany lament w słusznej sprawie.

[112] Wkrótce aż nadto dobrze znani i postrach budzący Les Assassins des Fauteuils Rollents z usianego wysypiskami EWD regionu Papineau w południowo-zachodnim Quebecu.

[113] Który to włóknisty materiał opisany został przez ginekologa położnika w karcie narodzin dziecka jako „substancja szara”.

[114] [C] B.S. MCMLXII, Glad Flaccid Plastic Receptacle Corporation [Miękkie Pojemniki Korporacji Glad], Zanesville, OH, sponsor ostatniego roku onańskiego Czasu Sponsorowanego (q.v. przypis 78). Wszelkie prawa zastrzeżone.

[115] Przykurcz Volkmanna to pourazowe silne zniekształcenie rąk, występujące w sytuacji, gdy złamana ręka nie została nastawiona i unieruchomiona, wskutek czego zrosła się zgięta; bradyauxesis oznacza spowolnienie wzrostu pewnej/pewnych części ciała w stosunku do pozostałych – Jegomość i Mamuś otrzaskali się z tą i pokrewną niełatwą terminologią w odniesieniu do Maria, a zwłaszcza z terminami utworzonymi od rdzenia brady (gr. bradys = powolny), takimi jak bradyleksja (dot. czytania), bradyfenia (dot. myślenia o rozwiązywaniu problemów praktycznych), bradypnoea nocna (niebezpieczne spowolnienie oddechu podczas snu: dlatego Mario sypia na czterech co najmniej poduszkach), a zwłaszcza bradykinezja, niemal starcze lentissimo większości ruchów i ogólna powolność, która przypomina działanie z wielkim namysłem i na takie działanie pozwala.

[116] Prawdziwe bmw wśród 16-mm kamer cyfrowych, wypuszczone na rynek w serii limitowanej przez Palliard Cinematique z Sherbrooke, Quebec, Kanada, dosłownie na kilka tygodni przed hiperfloracją wytwórni i plajtą producenta.

[117] …zapomniałem wspomnieć, że głowa Maria – w perwersyjnym przeciwieństwie do ramion – jest przerośnięta, dwu- do trzykrotnie większa od przeciętnych rozmiarów głowy i twarzy elfa/dżokeja.

[118] Ktoś mógłby pomyśleć, że Mario jest za pan brat z personelem porządkowym i kuchennym, z elektrykami i ogrodnikami, a tymczasem – dziwna rzecz – nie ma o czym z nimi rozmawiać i z małymi wyjątkami nikt z EAT, włączając Maria, nie utrzymuje stosunków interpersonalnych z zatrudnianymi na pół etatu przez dziewięć miesięcy pracownikami z domu przejściowego, którzy przeważnie koszą trawniki, sprzątają mopem, opróżniają kosze na śmieci i ładują brudne naczynia do zmywarki w jadalni, emanując nieufną rezerwą, w której znacznie więcej jest dąsów i niewdzięczności niż nieśmiałości.

[119] …zapomniałem też wspomnieć, że Mario jest homodontem: wszystkie jego zęby to przedtrzonowce równej wielkości, podobnie jak u morświna; z tego powodu Ted Schacht przeżywa nieustanne męczarnie i stara się unikać Maria, ponieważ ilekroć go widzi, ma ochotę poprosić go o otwarcie ust, celem sprawdzenia, a to przecież uraziłoby uczucia Maria: nikt nie lubi być obiektem takiej klinicznej ciekawości.

[120] Bardziej zdolni do abstrakcyjnego myślenia post-Heglowscy dorośli nazywają ten fundamentalny fenomen Świadomością Historyczną.

[121] Procedury poprzedzające i wieńczące Eschatona są tak zawiłe, że rozgrywki odbywają się najwyżej raz na miesiąc, prawie zawsze w niedzielę, ale nawet wówczas nie wszyscy z dwunastu wyselekcjonowanych graczy mają czas wolny na zabawę, stąd pewna dowolność i nadmiar w obsadzie gry.

[122] Onańska szkolna seria kartograficzna W-520-500-268-6W-9W-9W-14W4, © 1994 PS, Rand McNally & Company.

[123] Tu Pemulis, dyktuję dane Incandenzie, który siedzi z palcami ułożonymi w szpic przyciśnięty czubkiem do ust i nie notuje, a odczekawszy +/– tydzień odtwarza (sic) wszystko na piśmie verbatim, taki z niego łebski dupek. Posłużenie się wzorem na Wartość Średnią przy dzieleniu dostępnego megatonażu pomiędzy Kombatantów, których proporcje GNP/Wojsko // Wojsko/Broń Nuklearna zmieniają się z Eschatona na Eschaton, eliminuje konieczność obliczania za każdym razem nowych proporcji dla każdego Kombatanta, a dodatkowo zezwala na wielokrotną regresję wyników kalkulacji, dzięki czemu Kombatanci premiowani są za wielkość przeszłych arsenałów termonuklearnych. Ten sam wzór daje się również udowodnić za pomocą Twierdzenia o Wartości Ekstremalnej, które to twierdzenie potwierdza dowód stanowiący największą zagwozdkę w całym rachunku różniczkowym – ale widzę, że Hal już się krzywi, więc będę się streszczał, chociaż rzecz jest pasjonująca dla kogoś, kto się tym naprawdę interesuje, itepe.

Weźmy przykładowego Kombatanta i rejestr jego przeszłych proporcji GNP/Wojsko // Wojsko/Broń Nuklearna. Chcemy przydzielić Kombatantowi dokładną średnią wszystkich jego megatonaży z przeszłości. Dokładna średnia nosi nazwę Średniej Wartości, po angielsku „Mean Value”, co – zważywszy na to, że „mean” znaczy „podły, złośliwy” – brzmi dość komicznie w kontekście bojowym.

Niech A symbolizuje Średnią Wartość nieustannie zmiennych proporcji arsenału, czyli nieustannie zmiennego magatonażu początkowego Kombatanta. Chcemy obliczyć A i przydzielić naszemu Kombatantowi dokładnie A megaton. Sposób na to jest dość elegancki i wymaga jedynie dwóch danych: najwyższej i najniższej z dotychczasowych proporcji. Te dwie dane zwą się Wartościami Ekstremalnymi funkcji cn-n, której wartość średnią stanowi, notabene, nasze A.

Niech więc f będzie ciągłą funkcją nieujemną w interwale [a,b] (wyznaczającym różnicę pomiędzy najniższą i najwyższą dotychczasową proporcją). Czy te proste objaśnienia są dokuczliwe? Hal rzuca mi spojrzenie, które mogłoby zmrozić masło. Trudno się połapać, co uznać za oczywiste, a co wymaga objaśnienia. Usiłuję mówić jak najjaśniej (sic). A teraz patrzy na mnie, jakbym wdawał się w dygresje. Proszę o zwrot wiadomego rekwizytu, panie Inkubator. Mamy więc f i mamy [a,b]. Niech r i R będą najmniejszą i największą wartością funkcji f(x) zawartej w interwale [a,b]. Wykreślmy prostokąty o wysokościach r i R w interwale [a,b] i ustalmy, że nasz Kombatant nazywa się PEEMSTER:

Wartość Średnia, której poszukujemy – A – da się teraz wyrazić powierzchnią prostokąta o wysokości większej niż r, a mniejszej niż R. Dalej to już łatwizna. Potrzebujemy stałej. Zawsze potrzebna jest stała. Hal sarkastycznie potakuje ruchem głowy, jakby drwił ze mnie, że uważam się za mędrca. Niech stałą będzie d i niech, dla celów obliczeniowych, d ma wartość jak najbardziej zbliżoną do 1. Przyjmijmy, że d oznacza wielkość Oddziałowego Hala.

Hal Incandenza wtrąca: W metrach.

Michael Pemulis reasumuje: Bardzo śmieszne. A więc teraz, patrząc na powyższy diagram PEEMSTERA, widzimy, że poszukiwana Powierzchnia:

będzie większa niż powierzchnia prostokąta o wysokości r, ale mniejsza od prostokąta o wysokości R. Zdrowy rozsądek nakazuje więc przyjąć, że gdzieś pomiędzy r a R mieści się dokładna wysokość f(x1), taka, że prostokąt o wysokości f(x1) w interwale [a,b] ma dokładnie poszukiwaną Powierzchnię, czyli Średnią Wartość wszystkich historycznych proporcji budżetowych, innymi słowy, w formie abstrakcyjnej jawi się jako:

gdzie (b-a) oznacza dokładnie wartość interwału. Spójrzmy więc na wymowny wykres o nazwie KUTASHALA:

To, kurwa, działa. Nie trzeba za każdym razem wyliczać nowych proporcji dla każdego Kombatanta, żeby dokonać podziału całkowitego megatonażu. Wystarczy znać najwyższe i najbliższe proporcje z rejestrów Eschatona, które prowadzi Gość-w-Czapeczce. Ależ to chytre. Ależ to zajebiście eleganckie. Zauważmy, że (zauważmy, że to jeszcze jeden kompulsycyjny [sic] zwrot) Średnia Wartość należnego danemu Kombatantowi megatonażu będzie zmieniała się, nieznacznie, z Eschatona na Eschaton, dokładnie tak, jak zmienia się sezonowa średnia baseballowego pałkarza, uzależniona całkowo od wyników poprzedniej rundy. Zauważmy też, że powyższą oszczędzającą czas formułę Wartości Średniej możemy zastosować do wszelkich zjawisk zmiennych w określonych granicach, które może wyznaczać dowolna linia, granice kortu tenisowego lub określony wskaźnik zawartości narkotyku w moczu plasujący się pomiędzy wskaźnikami Czysty a Naćpany Jak Koala. Dla zainteresowanych: Podobne ćwiczenie można przeprowadzić po trzygodzinnej grze w tenisa konkurencyjnego (sic) juniorów na poziomie mistrzowskim – wyliczamy wówczas Średnią Wartość proporcji liczbowej pierwszych serwów do podejść do siatki i podejść do siatki do uzyskanych punktów, otrzymując stosunek serwów do wolejów, co pozwoli nam ustalić, jak dalece zależny od serwów był przebieg meczu. DeLint rozwiązuje to zadanie co rano, siedząc na tronie. Ciekawe, czy Hal, który uważa się za niezmiernie przebiegłego kalkulatora (sic) rozgrywek Eschatona, niczym jakiś stary Eschatolog ze skórzanymi łatami na łokciach (sic), dałby radę przetransponować powyższe zadanie z matmy bez pomocy swojej mamuśki. O tym potem.

PS Allston Rządzi.

[124] Zarówno EndStat, jak Mathpak są zarejestrowanymi znakami handlowymi firmy Aaps Inc., która dziś jest filią InterLace TelEntertainment.

[125] Do przenoszenia wykonanego z plastikowej siatki kosza na bieliznę potrzeba dwóch rąk, co nie pozwala niosącemu jednocześnie odbijać dodatkowych piłek głowicą rakiety, wiaderka po detergentach natomiast, wyrzucane przez woźnych, mają wielkość średniego kosza na śmieci i mocny uchwyt, a ich twardy polimerowy korpus gwarantuje długie użytkowanie. Do takiego właśnie wiaderka wyrzygał się Pemulis na zawodach w Port Washington.

(Wielu producentów sprzętu sportowego wypuszcza na rynek specjalne pojemniki na piłki o nazwach w rodzaju Ball-Hopper albo Ball-Bank – w Akademii panuje pogląd, że są one dobre dla dyletantów i mięczaków).

[126] Wydarzenia bieżące siłą rzeczy infekują nawet skorą do zabaw dziecięcą Świadomość Historyczną, toteż Kanadyjczycy często odgrywają w Eschatonie role marginalnych, lecz zawsze czarnych charakterów.

[127] Znaczna liczba takich szczególików i smaczków pochodzi od rozdokazywanego Hala Incandenzy, a nie od Otisa, który stuprocentowo trzyma się faktów.

PS Wilcze Pająki posiądą Ziemię.

[128] Most Valuable Lobber = Najwartościowszy Lobber.

[129] M. Pemulis ucieleśnia najlepsze tradycje Allston, MA: jest najserdeczniejszym przyjacielem i najzajadlejszym wrogiem, więc nawet ci koledzy z EAT, którzy go nie lubią, pilnują się, żeby nie powiedzieć o nim czegoś, co mogłoby spowodować reperkusje, gdyż Pemulis jest smakoszem zemsty i nie zawaha się zatruć komuś wody w dzbanku, podpiąć prąd pod klamkę w drzwiach, wpisać coś paskudnego w szkolną kartę zdrowia albo tak przerobić lustro w małej niszy internackiego pokoju, że ten, kto spojrzy w nie rano, chcąc się uczesać albo wycisnąć pryszcz, zobaczy w odbiciu coś takiego, że do końca życia nie wyjdzie z szoku – coś takiego po przeszło dwóch latach spotkało w końcu M.H. Penna, który nie chciał potem powiedzieć, co widział, ale raz na zawsze przestał się golić i w powszechnej opinii nigdy już nie był dawnym sobą.

[130] Pemulis nie wyraził się dokładnie „ducha i ciała”.

[131] Regularne zebrania klubów bostońskich poprzedzone są częstokroć zamkniętymi półgodzinnymi Spotkaniami Dyskusyjnymi dla Początkujących, w których nowicjusze dzielą się swoją dezorientacją, słabością i rozpaczą w ciepłej, intymnej i serdecznej atmosferze.

[132] Wyraz Klub w odniesieniu do Klubów AA piszemy zawsze wielką literą, ponieważ bostońscy AA kładą wielki nacisk na przynależność do Klubu i Utożsamianie Się z grupą, czyli właśnie Klubem. Z podobnych względów wielką literą piszemy Misja, Siła Wyższa itp.

[133] Pokoik Gately’ego w wilgotnej suterenie Ennet House jest cały wytapetowany (w miejscach, gdzie ściana jest dostatecznie sucha, by taśma samoprzylepna nie odpadała) fotosami najrozmaitszych ezoterycznych celebrytów z lat minionych i współczesnych, uzupełnianymi na bieżąco w zależności od tego, jakie czasopisma wyrzucają rezydenci do śmietnika ZROE, i starannie selekcjonowanymi, ponieważ celebryci Gately’ego są swoiście groteskowi – ten kompulsywny zwyczaj to pamiątka Gately’ego z dość toksycznego dzieciństwa, które przeżył na Północnym Wybrzeżu: wówczas wycinał i nalepiał na ścianę bez opamiętania.

[134] Nowi, przebywający w Ośrodku, dajmy na to, od trzech dni, a więc podlegający obowiązkowym niekarnym Obostrzeniom – tacy jak zawoalowana Joelle van Dyne, która przybyła do Domu właśnie dzisiaj, 8.11, w Dniu Współzależności, prosto z Oddziału Ratunkowego szpitala Brigham and Women’s, gdzie wczoraj w nocy lekarz napompował ją Inderealema i nitrogliceryną i wzruszył się głęboko widokiem jej odsłoniętej twarzy, i okazał szczególne zainteresowanie, w wyniku czego Joelle odzyskała przytomność oraz mowę, i zadzwonił do Pat Montesian, którą potraktował był identycznie siedem lat wcześniej, też okazując jej szczególne zainteresowanie, i teraz jako bliski przyjaciel trzeźwej Pat M. zasiadał honorowo w Zarządzie Ennet House, a skutkiem jego telefonu do domu Pat w sobotnią noc było natychmiastowe przyjęcie Joelle do Ośrodka, z pominięciem kilkudziesięcioosobowej listy oczekujących, i to na program intensywnej terapii przeznaczony dla rezydentów, zanim sama Joelle zorientowała się, co jest grane, co może i lepiej, patrząc z perspektywy czasu – bo świeżacy w Ennet House muszą bez przerwy pozostawać na oku Personelu, wyłączając wyjścia do damskiej toalety, gdy dyżurnym jest akurat mężczyzna, lub na odwrót.

a Chlorowodorek propanolu, produkowany przez koncern Wyeth-Ayerst, beta-bloker obniżający ciśnienie tętnicze krwi.

[135] Ta pewność, wspólna wszystkim, którzy już jakiś czas Trwają w AA, wyraża się sloganem: „Przywiodło mnie tu własne widzimisię”.

[136] Nazwa handlowa Fastin, ®SmithKline Beecham Inc,. stymulująca substancja psychoaktywna podobna do Tenuate, lecz wywołująca wzmożone zgrzytanie zębami.

[137] Don Gately nie używa takich słów.

[138] Przykłady z Bostonu: wstąp do Klubu, uaktywnij się, zbierz numery telefonów, znajdź sobie sponsora, dzwoń codziennie do swojego sponsora, módl się żarliwie o wyzwolenie z Choroby, nie oszukuj sam siebie, że możesz nadal kupować małpki w sklepach alkoholowych czy chodzić z siostrzenicą twojego dilera, nie wyobrażaj sobie, że wciąż możesz szwendać się po barach i grać w rzutki, popijając napoje gazowane i koktajle waniliowe etc.

[139] Wolontariusz wychowawca Eugenio „Gene” M. lubi entomologiczne metafory i porównania, co wyjątkowo skutecznie działa na rezydentów nowicjuszy, którzy właśnie wrócili z subiektywnego safari przez Królestwo Robactwa.

[140] Don G. nie używa słów banał/komunał; mówi: lipa.

[141] Niestety, Don G. na czarnoskórych mówi „czarnuchy”, bo tylko takie określenie zna.

[142] Prelegentka w istocie nie używa takich wyrażeń jak „zatem”, „bezdusznie” albo „czynny układ limbiczny”, chociaż wcześniej faktycznie posłużyła się terminem chordate phylum.

[143] Sic.

[144] Zob. np. Ursula Emrich-Levine (University of California-Irvine), „Patrzysz, jak trawa rośnie, a ktoś bije cię po głowie tępym narzędziem. Fragmentacja i hipostaza w filmach Jamesa O. Incandenzy Wdowiec, Zęby na wesoło, Ceremonia herbaty w stanie nieważkości, Intercyza Nieba z Piekłem”, „Art. Cartridge Quarterly”, t. III, nr 1–3, Rok Cudownego Kurczaka Perdue.

[145]

FRAGMENT STENOGRAMU Z SERII WYWIADÓW DLA RZEKOMEGO PISMA „MOMENT” W ZWIĄZKU Z SYLWETKĄ O.J. INCANDENZY, ZAWODOWEGO KOPACZA PHOENIX CARDINALS, AUTORSTWA RZEKOMEJ REPORTERKI PISMA „MOMENT”, HELEN STEEPLY

3 LISTOPADA RPDD

Pyt.

– No cóż, rozmaite są plusy sytuacji, w której ktoś stopniowo wariuje na naszych oczach, tak jak Wściekły Bocian, który zachowywał się czasami dosyć śmiesznie. Przeważnie uważaliśmy, że jest zabawny.

Proszę pamiętać, że on się zajął filmem przede wszystkim z powodu fascynacji soczewkami i światłem. Przypuszczam, że większość twórców kina artystycznego dąży z czasem coraz bardziej ku czystej abstrakcji. Z nim było odwrotnie. Spora część jego najśmieszniejszych filmów była czystymi abstrakcjami. Czy te kolczyki są naprawdę miedziane? Może pani nosić miedź?

Pyt.

– Trzeba pamiętać, że on wywodził się z tradycji starych artystowskich reżyserów, którzy za jego czasów nie byli już à la mode, i nie mam tu na myśli tylko Langa, Bressona i Deren, ale i takich abstrakcjonistów antynowofalowych jak Frampton czy zwariowani Kanadyjczycy w rodzaju Godbouta albo tych, którzy jawnie szli pod prąd, jak Dick czy bracia Snow, świadomie staroświeckich dziwaków, tworzących autoteliczne filmy o filmach, o świadomości, o bycie, o dyfrakcji, o hipostazie itepe. Najpiękniejsze kobiety, jakie znam, skarżą się, że od prawdziwej miedzi dostają na skórze takiego swędzącego zielonkawego nalotu. No więc akademicy i krytycy, którzy się zachłystywali Ortochromatycznym Neorealizmem jako prawdziwą nową awangardą, dostawali posady i stopnie naukowe za odsądzanie od czci i wiary Dicka, Godbouta, braci Snow i Bociana za ich rzekome pretensje do bycia awangardą, podczas kiedy w istocie oni świadomie wybrali status apresgardy. Nigdy właściwie nie rozumiałem, co znaczy „ortochromatyczny”, ale ten termin był w modzie. A co do Wściekłego Bociana, to rozprawiał on o intencjonalnym atawizmie, wstecznictwie i statyczności. Co więcej, akademicy, którzy go nie znosili, nie znosili także sztucznych dekoracji i oświetlenia chiaroscuro, podczas gdy Bocian był fetyszystą dziwnych soczewek i światłocienia.

Kiedy ukazał się jego film o Meduzie i Odalisce, a także Żart i teoretycy z filmowego establishmentu dalej zatykali nosy, powtarzając, że Incandenza tkwi w nieśmiesznym ubiegłowiecznym formalizmie i nierealistycznej abstrakcji, to po jakimś czasie Jegomość, znaczy Bocian, postanowił się zemścić tak, jak mu to podpowiedziało jego progresywne szaleństwo. Zemstę opracował w znacznej części w Szpitalu McLeana, który znajduje się w Belmont, gdzie Jegomość miał już wtedy swój prywatny zarezerwowany pokój. Wymyślił gatunek filmu, który uznał za najwyższą formę neorealizmu, i nakłonił kilka pism filmowych do publikacji swojego manifestu tego gatunku, a także podpuścił Duquette’a z MIT i paru innych wprowadzonych w temat młodych akademików, żeby zaczęli go cytować w miesięcznikach i kwartalnikach, na wernisażach, na otwarciach festiwali awangardowego teatru i filmu, rozpowszechniając nowy gatunek, który ochrzcili mianem Dramatu Znalezionego i okrzyknęli przyszłością sztuki teatralnej i filmowej, itd.

Skoro, jak sądzę, lubi pani wyroby miedziane i motyw azteckich słoneczek, to jest taki mały butik w Tempe, prowadzi go mój znajomy, gdzie można kupić niesamowite miedziane drobiazgi, moglibyśmy tam wpaść i obejrzeć. Mam prywatną teorię, że tylko osoby o idealnej naturalnej cerze są w stanie nosić metale półszlachetne, chociaż może to mieć związek tylko z alergią, że jedne kobiety reagują na miedź źle, a inne nie.

Pyt.

– Dramat znaleziony… trzeba pamiętać, że Duquette i jeden krytyk z Brandeis o nazwisku chyba Posener, którzy byli wprowadzeni w plan zemsty, dostali na ten projekt gigantyczny grant, a Wściekły Bocian jeszcze dwa mniejsze granty skombinował gdzie indziej, i zaczęli jeździć do szkół filmowych w całym kraju i wygłaszać tam śmiertelnie poważne wykłady o Dramacie znalezionym, a na koniec wrócili do Bostonu i urżnęli się do spółki z Wściekłym Bocianem, i po pijaku wymyślali nowe wykłady, aż doszło do tego, że Jegomość musiał znowu udać się na detoks.

Pyt.

– To taki rodzinny przydomek. Mówiliśmy na niego z Halem Jegomość albo Smutny Bocian. Słowa „Jegomość” użyła jako pierwsza Mamuś, to chyba coś z dialektu kanadyjskiego. Hal przeważnie mówił Jegomość. Jak go nazywał Mario, Bóg raczy wiedzieć. Nie wiadomo. Ja mówiłem Wściekły, Wściekły Bocian.

Pyt.

– Nie, nie, rzecz w tym, że nie istniały żadne kartridże ani sztuki z gatunku Dramat znaleziony. Na tym polegał żart. Po prostu facet z dwoma kolesiami, dajmy na to z Leithem i Duquette’em, brali książkę telefoniczną Bostonu, wyrywali na chybił trafił jedną kartkę z Białych Stron, przypinali ją pinezką do ściany, a potem Bocian ciskał w nią rzutką z drugiego końca pokoju. W tę stronicę. I nazwisko, w które trafił, stawało się osią Dramatu znalezionego. To, co spotyka protagonistę o nazwisku trafionym rzutką przez najbliższe półtorej godziny, stanowi treść Dramatu. A po półtorej godzinie idziesz sobie spokojnie na drinka z krytykami, którzy pieją z zachwytu, gratulując ci osiągnięcia granicy neorealizmu.

Pyt.

– Podczas trwania Dramatu ty robisz, co chcesz. Ciebie tam nie ma. Nikt nie wie, co porabia nazwisko z książki telefonicznej.

Pyt.

– Teoria leżąca u podstaw żartu zakładała, że nie ma widowni ani reżysera, ani sceny, ani dekoracji, ponieważ, jak wywodził Wściekły Bocian i jego kolesie, w Rzeczywistości żadna z tych rzeczy nie istnieje. Bohater nie wie, że jest bohaterem Dramatu znalezionego, ponieważ w Rzeczywistości nikt nie myśli, że występuje w jakimś Dramacie.

Pyt.

– Prawie nikogo. Doskonałe pytanie. Prawie nikogo. Zaryzykuję i przyznam się pani, że czuję się tutaj nieco onieśmielony.

Pyt.

– Boję się, że to może zabrzmieć seksistowsko albo obraźliwie. Spotkałem już niejedną piękną, przepiękną kobietę, ale nie zdarzyło mi się, żeby taka kobieta była naprawdę bystra, politycznie obyta, dociekliwa, wszechstronna i onieśmielająco inteligentna. Proszę wybaczyć, jeśli to zabrzmiało seksistowsko. Po prostu takie mam doświadczenie. Posunę się dalej, do powiedzenia pani szczerej prawdy, ryzykując, że weźmie mnie pani za stereotypowego pakera neandertalczyka albo seksistowskiego błazna.

Pyt.

– Absolutnie nie, nic nie zostało zarejestrowane ani sfilmowane. Rzeczywistość obywa się bez kamery – taka była, podkreślam, istota tego żartu. Nikt nie wiedział, co porabia facet z książki telefonicznej, nikt nie znał treści Dramatu. Owszem, kiedy czas mijał i szli na kielicha, lubili snuć domysły o treści Dramatu i wymyślać jego recenzje. Jegomość wyobrażał sobie zwykle, że bohater siedzi i ogląda filmy z kartridżów albo liczy motywy wzoru na tapecie, albo wygląda przez okno. Całkiem możliwe, że nazwisko ugodzone rzutką należało do osoby, która zmarła w ubiegłym roku, tylko książka telefoniczna nie nadążała za biegiem wydarzeń, więc mieliśmy nieboszczyka i losowe nazwisko z książki telefonicznej, i temat, który ludzie miesiącami – aż do momentu, gdy Jegomość nie był już w stanie utrzymać powagi i uznał, że dostatecznie zemścił się na krytykach, bo krytycy prześcigali się w pochwałach – i to nie tylko krytycy wtajemniczeni w żart, ale i autentyczni filmoznawcy, którzy oceniają, ganią i chwalą ex cathedra – wychwalali Dramat znaleziony jako najwyższe osiągnięcie neorealistycznej awangardy i postulowali rehabilitację Bociana w uznaniu Dramatu bez widowni, za to z nieobecnymi aktorami, którzy może się przeprowadzili, a może umarli. Niejaki Wściekły Bocian otrzymał za to dwa granty, a potem narobił sobie kupę wrogów, ponieważ odmówił zwrotu grantów, gdy oszustwo wyszło na jaw. Cała ta historia była od czapy. Jegomość rozdzielił grantowe fundusze za Dramat znaleziony pomiędzy dwie lokalne trupy improwizatorów. Sobie nie zatrzymał ani centa. Pieniądze nie były mu potrzebne. Wydaje mi się, że gustował w pomyśle, że gwiazda spektaklu może już być w innym mieście lub na tamtym świecie i nie ma jak tego sprawdzić.

[146] Dla przykładu zob. pierwszy fabularny film Incandenzy, nakręcony we współpracy z Infernatron-Canada, animowany Intercyza Nieba z Piekłem, szczytowe osiągnięcie antykonfluencyjnego okresu w twórczości Reżysera – PS Rozpowszechnianie prywatne, L.M.P.

[147] Fakt, że gala w ogóle się odbywa, wynika głównie stąd, że Charles Tavis i Gerhardt Schtitt wrócili z rundy po klubach tenisowych zbyt późno, by dowiedzieć się o brutalnej eschatońskiej wolnoamerykance i poważnych obrażeniach, jakie odnieśli Lord, Ingersoll i Penn, o czym trener Barry Loach i prorektor Rik Dunkel powiadomili Avril, Schtittowi natomiast miał to powiedzieć Nwangi albo deLint, zależnie od tego, który pierwszy się odważy, a misję powiadomienia Tavisa pozostawiono Avril, która – jako że Tavis już i tak nie dosypiał, przygotowując się emocjonalnie i retorycznie do zapowiedzianej wizyty rzekomej reporterki „Momentu” w osobie „Helen” Steeply, do wpuszczenia której na teren EAT przekonał go argument Avril, że redakcja „Momentu” obiecuje skupić się w reportażu na jednym tylko z alumnów Akademii (Avril nie podzieliła się z Tavisem swoim przekonaniem, że ma to być Orin), a odrobina „miękkiej” reklamy na pewno nie zaszkodzi dziełu pozyskiwania funduszy i rekrutacji – na pewno odczeka i powie to Tavisowi (który w upojeniu świętem nie zauważy z pewnością absencji czworga młodszych uczniów na kolacji i gali) dopiero rano, żeby dać mu się spokojnie wyspać (a Avril dać czas na przemyślenie kary dla uczniów starszych klas, bo karę ponieść muszą, skoro incydent rozegrał się na oczach Starszych Kolegów przydzielonych młodszym do opieki, i dotyczy to również Hala, którego widziano na miejscu zdarzeń z tym okropnym Pemulisem – całe szczęście, że nie było tam Johna). Hal poznaje po temperaturze emocjonalnej w stołówce, że Schtitt i Tavis nic nie wiedzą o Eschatonie, za to siedząca obok niego Mamuś jest nieprzenikniona i Hal nie dowie się, czy wie ona o aferze na kortach, dopóki nie pogada na osobności z Mariem, którego dopiero po filmie oderwie od Antona „Czarnego Luda” Doucette’a i przyprze do muru.

[148] Troeltsch nosi bejsbolówkę z logo InterLace Sports, Keith Freer hełm wikingów z dwoma rogami i skórzaną kamizelkę, Fran Unwin paraduje w fezie, a zajadły mały Josh Gopnik – w białej czapce typu kondomik z brudnym śladem po kole wózka, który po niej przejechał w popołudniowym zamieszaniu. Tex Watson przywdział beżowego stetsona z wysoką główką, a mała Tina Echt – wielkich rozmiarów kraciasty beret, w którym tonie jej główka; bliźniaczki Vaught występują w komicznym meloniku z dwiema główkami i jednym rondem, Stephan Wagenknecht – w plastikowej saladzie (wymieniam wybiórczo; paradzie kapeluszy nie ma końca), a Carol Spodek – w czapeczce malarskiej z logo producenta farb. Kołpak Bernadette Longley zasłania widok osobom znajdującym się za jej plecami. Duncan van Slack ma kapelusz muszkietera ze sprzączką. Powinienem jeszcze wspomnieć, że Avril nosi na twarzy mikrofiltracyjną maskę ochronną, ale dla niej i tak jest za wcześnie na kolację. Ortho Stice chodzi w piusce, Millicent Kent nosi na bakier Fedorę w stylu noir, a Pal Paul Shaw siedzi daleko z tyłu w hełmie konkwistadora i dzierży tarczę herbową. Mary Esther Thode umieściła na głowie kawałek kartonu z napisem HAT, Idris Arslanian natomiast szpanuje fantastycznym czako z niedźwiedziej skóry, z paskiem pod brodą.

[149] (W praktyce wyglądało to tak, że poubierani w jedwabie Wokaliści pstrykali palcami, nazywając kasynową publikę istotami ludzkimi nadzwyczajnej urody, lecz gdy przychodziło do śpiewania, poruszali tylko ustami, nie emitując żadnych Aksamitnych Tonów, na tym bowiem polegała ich Akcja Związkowa, której efekt był tym bardziej upiorny, że taki Frankie czy Tony synchronizował pracę ust z kompletną ciszą – na co piękni kasynowi słuchacze reagowali psychotycznymi niemal uczuciami straty i opuszczenia, przemieniali się w motłoch, który demolował wnętrza, przewracał okragłe stoliki, chlustał wliczonymi w cenę biletu drinkami z dużą ilością lodu, słowem: zachowywali się jak upośledzone bądź niedopieszczone dzieci).

[150] Lata okołomilenijne były dla USA fatalne z powodu odpadów (dziura ozonowa, wysypiska, zanieczyszczenie środowiska dioksynami), także radioaktywnych, których łączna ilość znacznie przekroczyła ilość odpadów zużywanych w procesach syntezy jądrowej, której odpady stanowią z kolei paliwo dla pierwszej (generującej znaczną ilość odpadów) fazy cyklu reakcji nuklearnych.

[151] Dosłownie użyte zostało określenie „dołujące”.

[152] Nieoświetlone pomieszczenie siłowni późną nocą nie jest wszak miejscem, w którym używa się nazwisk.

[153] Niekiedy wystarczy najprostsza sugestia: niech dziewczyna przyłoży narzeczonemu z liścia, o czym w sekrecie marzy, odkąd on wyśmiewał się z niej, że obkleja plastrami opatrunkowymi ślady po ukąszeniach owadów na klatce piersiowej.

[154] = antykonfluencyjny film Klatka III – Pokaz darmowy; zob. przypis: „JAMES O. INCANDENZA: FILMOGRAFIA. Niniejszy spis jest najkompletniejszym zestawieniem, jakie udało nam się sporządzić…”.

[155] Meduza ma na sobie wieczorową suknię kolczugę z dekoltem na plecach i hellenistyczne sandały; Odaliska jest przebrana za Wesołą Wdówkę.

[156] Kukiełkowy spektakl Maria być może nieco przesadnie implikuje, że były sponsor grupy wsparcia OCD i menedżer kampanii Partii Czyste USA, a obecnie Szef Biura Służb Niesprecyzowanych, Rodney P. Tine, jest w istocie demonicznym kryptoarchitektem Rekonfiguracji, dewastacji Nowej Anglii i przekazania Wielkiej Wklęsłości, natomiast Słynny Zapiewajło Johnny Gentle był i pozostaje z lekka stukniętym, ale potulnym i sympatycznym figurantem, który zadowala się majtaniem mikrofonem i gotów jest poświęcić własną epidermę za czystość w gabinecie i człowieka do próbowania jego posiłków, a w istocie to Tine realizuje politykę CUSP i Eksperializmu, Gabinetu Wklęsłości, Rekonfiguracji i relokacji. Jest to w gruncie rzeczy tylko jedna z teorii i jedna z prób wskazania winnego, oparta na niewyjaśnionym pytaniu o motywację Tine’a do podjęcia wszystkich tych poczynań, zwłaszcza że jego rodzima OCD była raczej organizacją myślicieli niż higienistów, a on sam jest beznadziejnie zafascynowany Lurią P. z Quebecu. ONANcjada, dojrzałe dzieło J.O. Incandenzy, jest znacznie bardziej wstrzemięźliwa i niejednoznaczna w przypisywaniu Tine’owi ciemnych zakulisowych machinacji.

[157] Drobny ukłon Maria w stronę Matuli; na tę kwestię usadowiona przy Dyrektorskim Stole Avril co roku ściąga z głowy kapelusz czarownicy i przytrzymując go za rondo, entuzjastycznie wymachuje nim nad głową, zataczając trzy pełne kręgi.

[158] Sędziowie w turniejach juniorów USA są to na ogół emerytowani dyrektorzy szkół średnich, którzy w ten sposób dają sobie jeszcze jedną szansę wystąpienia w roli mizernego autorytetu dla młodzieży.

[159] Clipperton w końcu opanował podrzut piłki tą samą ręką, którą serwuje – pionierem tej sztuki był południowoafrykański specjalista od debla, Colin van der Hingle, któremu śmigło samolotu odcięło prawą rękę, ucho i baczek, a stało się to w Durbanie, w drugim zaledwie roku jego kariery w Pokazie.

[160] Istnieją nadal i inne niepokojące materiały związane z samobójstwem Clippertona – wśród nich kilka kartridżów zbliżonej rangi emocjonalnej i profesjonalnej – które komisja kolaudacyjna uznała za Niepokazywalne, w związku z czym, wedle wiedzy Hala i Orina, zamknięto je w specjalnym sejfie, do którego dostęp mają tylko prawnicy Jegomościa i być może Avril, na ile zdołano ustalić, jedynie ci prawnicy oraz Avril, Disney Leith i może Mario wiedzą, że rzeczone kartridże, razem ze skrzynką unikatowych obiektywów, spoczywają pod ziemią wraz z martwym ciałem J.O. Incandenzya – pomysł skądinąd makabryczny – gdyż trumna okazała się dość przestronna dzięki temu, że jej proporcje dostosowano do wyjątkowo wysokiego wzrostu nieboszczyka, którego chude ciało nie wypełniło całej przestrzeni na szerokość i głębokość.

a (W kwaterze rodziny Mondragon na Le Cimetière du St. Adalbert, w znanej obecnie z przesadnie obfitej hodowli ziemniaka okolicy przyległej do prowincjalnej drogi krajowej 204 w hrabstwie L’Islet, Quebec, tuż za granicą wschodniej Wklęsłości, gdzie pogrzeb musiał zostać najpierw odroczony, a później przyspieszony, tak aby wypadł pomiędzy cyklami anulacyjnymi).

[161] Druga praca, także przeznaczona na drugi semestr zajęć z Rozrywki z Ogilviem, miała formę łatwego do przewidzenia apelu o katatonicznego herosa.

[162] Każdy respondent Agencji Badania Mediów Nielsena reagował szczególną odrazą na ten czy inny spośród wielu przedstawionych portretów osób z bólem czaszkowo-twarzowym. Pewien obraz przedstawiał kobietę, z której twarzy wyrastały wszystkie znane narzędzia stolarskie. Był młodzian ze szkarłatną włócznią światła przeszywającą mu prawą skroń i wychodzącą lewą skronią. Była kobieta z głową w paszczy rekina, tak wielkiej, że wychodzącej poza kadr. Jakiejś babci z otwartego ciemienia wyrastały róże, ludzkie dłonie, ołówek i inne okazy bujnej flory. Ściśnięta głowa wyłaniała się długim sznurem ze ściśniętej tuby pasty do zębów; brodaty talmudysta naszpikowany był igłami; papież jak z obrazu Bacona nosił płonącą tiarę. Trzy czy cztery ujęcia bólu zębów rzucały widzów na podłogę łazienki, gdzie nitkowali sobie uzębienie do krwi. Malowidło, które szczególnie mocno podziałało na dziewięcioletniego Hala, tak że przez tydzień kompulsywnie łykał Aspirynę Nunhagena, aż dzwoniło mu w uszach, ukazywało mocno opalonego w solarium i jakby znajomego majętnego mężczyznę, któremu jakaś ręka wyrywała garściami mózg przez lewe ucho, przy czym przesadnie zdrowe, jak to w reklamie, oblicze mężczyzny nosiło wyraz intensywnego rzewnego skupienia, raczej zadumany niż konwencjonalnie bolesny.

[163] Firma BezOsadu [NoCoat] Inc. zajmowała na koniec działkę #346, zwolnioną przez CBS Hoechsta; Hal odnotowuje to z zadziwiająco łagodną ironią.

[164] Na pewno temat został znacznie spłycony w młodzieńczej relacji Hala; Lace-Forché i Veals są w istocie transcendentalnymi geniuszami, z tych, co zawsze znajdują się we właściwym miejscu we właściwym czasie, a ich apele do amerykańskiej ideologii skupionej na pozorach wolności uderzają celnością przekraczającą wręcz możliwości analizy.

[165] Rzecz jasna – milczcie krytycy! – celem tego było uprzedzić pozew do sądu apelacyjnego wniesiony przez ARUK przeciwko InterLace, który w opinii ARUK dopuszcza się karygodnego pogwałcenia Ustawy Shermana z roku 1890 PS („bezczelnie skacze po nim w butach na szpilkach”).

[166] Reduced Instruct-Set Computers, następna generacja po IBM/Apple Power PC, o szybkości komputera głównego szeregu i pojemności pamięci 0,25 terabajta; posiada liczne wyjścia do podłączenia innych urządzeń.

[167] InterLace zakupił parę bardziej przystępnych filmów dokumentalnych Incandenzy na zasadzie komisowej, ale – poza wyjątkiem popularnonaukowego filmu o fuzji pierścieniowej – Meniscus/Latrodectus wzbogacił się na nich zaledwie o ułamek zysków, które czerpał ze spadku po Jegomościu. Ostatecznie za życia Incandenzy InterLace nabył prawa do paru zaledwie wyrafinowanych intelektualnie tytułów Incandenzy dla swojej niskobudżetowej serii Wycie z Marginesu; większość jego dorobku znalazła się w menu ITL dopiero po przedwczesnej śmierci reżysera.

[168] Nie przysłużyło się to zbytnio J. Gentle’owi w jego kampanii na terenie ultraliberalnego Enfield, że jednym z jego najpierwszych akolitów był Gerhardt Schtitt z EAT, który politycznie plasował się na tak skrajnej prawicy, że nawet osoby nienoszące zegarków sprawdzały pospiesznie godzinę i wykręcały się pilnym spotkaniem, gdy tylko w oczach Schtitta pojawił się stalowy błysk, po którym następowała wypowiedź obfitująca w takie terminy jak „Ameryka”, „dekadencja”, „Państwo” czy „Prawo”; jedynie Mario I. wiedział o tym, że Schtitta ciągnie do Gentle’a głównie z powodu tenisa: Trener Schtitt był oczarowany sportowo-wagnerowskimi implikacjami propozycji Gentle’a dotyczącymi odpadów, a ogólniej mówiąc – ideą wysyłania jak najdalej od siebie tego, co jest nam niemiłe i oby nigdy nie wróciło.

[169] Triaminotetralina to syntetyczny halucynogen przyswajalny przez skórę, co tłumaczy popularność zawierających tę substancję „łatek szczęścia” [Happy Patches], zwłaszcza na amerykańskim zachodzie i południowym zachodzie w epoce Czasu Sponsorowanego – „Pharmochemical Quarterly” 17, 18 (wiosna, Rok Mydełka Dove w Rozmiarze Próbnym) informuje szczegółowo o syntezie i fizjochemii przyswajania aminotetralin przez skórę.

[170] Quebecka francuszczyzna: „nakręcał się”.

[171] „Domowa. Gotowa do podania”.

[172] „Pogoni za szczęściem”.

[173] Zob. przypis: „Q.v. @ 2030, 11 listopada RPDD, w pok. 308 Subdormitorium B Enfieldzkiej Akademii Tenisowej, gdzie James Albrecht Lockley Struck Jr siedzi zgarbiony…”.

[174] „Żadnego dawania w łeb” (znaczenie prawdopodobne).

[175] Jak to robić z dwiema pełnymi rękami, trudno sobie wyobrazić, ale rozgoryczonym chłopakom z Brygady nie chodziło o realizm obrazu.

[176] Właśnie w tych wątkach Mario najwięcej czerpie z Jegomościa, którego ONANcjada więcej uwagi poświęca animowanemu romansowi na wyższych szczeblach władzy niż komentarzom politycznym, chociaż w filmie Incandenzy Seniora nie chodziło o Tine’a i quebecką fatale, lecz o fatalny, rzekomo nieskonsumowany romans Prezydenta Gentle’a z równie jak on owładniętą obsesją na punkcie higieny i zarazków żoną kanadyjskiego Ministra Środowiska i Zasobów Naturalnych – romans przedstawiony jako fatalny i nieskonsumowany, gdyż Minister, korzystając z usług młodego kanadyjskiego specjalisty od Candida albicans, zaraża żonę nieuleczalnym drożdżakiem, przez co doprowadza zarówno żonę, jak i Gentle’a do nerwicy na tle konfliktu pożądanie versus higiena, wskutek której żona rzuca się pod quebecki pociąg kolei dużych prędkości, Gentle natomiast postanawia się zemścić na skalę makrokartograficzną. ONANcjada nie była najwyższym osiągnięciem artystycznym Jegomościa i prawie wszyscy w EAT są zgodni w opinii, że stworzona przez Maria parodia tego dzieła tłumaczącego genezę Rekonfiguracji jest śmieszniejsza i przystępniejsza niż wersja Jegomościa, jakkolwiek dość grubymi nićmi szyta.

[177] Rekonfiguracja Terytorialna – oficjalnie sprokurowany termin na zmuszenie Kanady do przejęcia wyznaczonych terenów USA, na które wywalamy wszystko, czego nie chcemy u siebie. W języku potocznym USA/Kanady przyjęły się podchwycone przez media terminy Wielka Wklęsłość i Grand Convexite.

[178] Bardziej abstrakcyjny, lecz prawdziwszy epigram, na który zamieniają powyższy trzeźwi od dawna białoflagowcy, idzie mniej więcej tak: „Nie troszcz się o nawiązanie kontaktu z własnymi uczuciami, one same się z tobą skontaktują”.

[179] Chodzi prawdopodobnie o Zebrania AA na Północnym Wybrzeżu, chociaż Gately nie przypominał sobie, żeby kiedykolwiek słyszał wtedy nazwę AA; pamięta tylko słowo „Zebrania” i słowo „Diagnoza”, które kojarzył sobie z etosem rycerskim.

[180] Jednak Avril nakłoniła Corbetta Thorpa, byłego zawodnika Numer 1 w Singlu w MIT, żeby zawiózł Maria do Zrzeszenia Studentów Mózgowców V.F. Rickeya, gdzie Thorp posłużyl się swoją starą legitymacją studencką (zasłaniając kciukiem datę ważności), aby minąć Ochroniarkę w Rectus Bulbi i zejść w różowe podziemne studio YYY, gdzie jedyna osoba niemówiąca jak rozwścieczona postać z kreskówek – pryszczaty facet za konsoletą – bez słowa wskazała im trójpanelowy parawan z papieru onionskin, który stał złożony pod ściennym zegarem bez wskazówek i miał chyba świadczyć o tym, że żadne rozstanie nie może być wieczne, skoro nieobecna osoba nie zabrała swojego niezawodnego parawanu. Mario nie miał wcześniej pojęcia, że M.P. używała na antenie parawanu. Wtedy właśnie się zdenerwował.

[181] Niegrzeczne dzieci nadały Corbettowi Thorpowi przydomek „Th-th-th-th”.

[182] Zwane niekiedy Wpierdolami.

[183] Z matowej blachy, typu Kenkle & Brandt, a nie białe plastikowe, po rozpuszczalniku przemysłowym, które kojarzy się z Eschatonem i wczorajszą awanturą.

[184] Gdy poruszasz się szybko w danym kierunku, a zagrana piłka leci gdzieś za ciebie, każąc ci się raptownie zatrzymać i odwrócić kierunek biegu, taki manewr – nazywany „zagraniem przeciw nogom” lub contre-pied – skutkuje wśród juniorów częstymi urazami kolan i kostek; jak na ironię, to Hal zasłynął w czasach po wybuchu jako mistrz EAT w zmuszaniu przeciwników do gwałtownych zwrotów i contre-pied. Drobne uzupełnienie: Dennis van der Meer, ojciec Zygzaka, był holenderskim imigrantem i niskiej klasy zawodowym tenisistą, który jako zawodowy trener i guru teorii nauczania tenisa osiągnął poziom równy Harry’emu Hopmanowi czy Vicowi Brandenowi.

[185] Legendarni dysfunkcyjni rodzice Stice’a przebywają w Kansas, ale Stice ma w Chelsea dwie niezamężne ciotki czy cioteczne babki, chyba lesbijki, które znoszą mu do internatu żywność zakazaną przez personel.

[186] Poważni juniorzy nigdy nie podnoszą z ziemi piłek ręką. Chłopcy na ogół pochylają się i prowadzą piłkę główką rakiety, każdy w ulubionym stylu. Dziewczęta i ci z młodszych chłopców, którzy nie lubią się schylać, biorą piłkę między but a główkę rakiety, podrywają stopę, a piłka wędruje w górę wraz z rakietą. Stosujący tę metodę chłopcy wykorzystują wewnętrzną stronę buta, a dziewczęta zewnętrzną, nieco bardziej po kobiecemu. Snobowanie się na przekorę nigdy nie doszło w EAT do tego, żeby się schylić i podnieść piłkę ręką, gdyż w powszechnym mniemaniu ten sposób, podobnie jak noszenie daszka przeciwsłonecznego, zdradza nowicjusza albo gamonia.

[187] Nb. Europejczycy i Australijczycy nazywają overhead „overhandem”, a Południowi Afrykanie używają też niekiedy nazwy „pointer”.

[188] Budżet Ennet House nie zezwala na wspólne kolacje w weekendy, a na tygodniowym menu pod nagłówkami SOB. I NIEDZ. dopisano „pasza”, co w opinii części rezydentów tegorocznej jesieni należy rozumieć dosłownie.

[189] Uzupełnienie do przypisu „Chlorowodorek meperedyny i chlorowodorek pentazocyny…”: Demerol to chlorowodorek meperydyny, narkotyk syntetyczny, produkowany przez Sanofi Winthrop Laboratories w postaci syropu o smaku bananowym, a także 25, 50, 75 i 100 mg/ml ampułek oraz (ulubionych przez D.W.G.) tabletek o zawartości 50 lub 100 mg, potocznie zwanych Kamykami (50 mg) lub Bam-Bam (100 mg).

[190] Gdy w trakcie popełniania przestępstwa dochodzi do zgonu ofiary, chociażby z powodu wadliwego rozrusznika serca czy rażenia piorunem, przestępca zostaje oskarżony o Morderstwo Drugiego Stopnia bez możliwości ubiegania się o skrócenie wyroku (tak przynajmniej jest w Massachusetts) – to drastyczny przepis w odniesieniu do większości czynnych narkomanów, którzy wprawdzie nie są agresywni, ale ich motywowane nałogiem przestępstwa rzadko odznaczają się precyzją i dbałością o zasady bezpieczeństwa, są natomiast impulsywne i nieprzemyślane.

[191] Tego typu sprawy odkładane są w tzw. Niebieskie Akta, oznaczające zawieszenie dochodzenia na określony czas, z tym że mogą one zostać ponownie otwarte (jako Czerwone Akta) w dowolnym czasie, jeśli Kuratorzy i Komisje uznają, że oskarżony nie czyni „zadowalających postępów”.

[192] Nie użyła dosłownie słowa „szambo”.

[193] Gately nie dowiedział się tego wszystkiego od Pat Montesian; przeważająca część tej historii to mitologia Ennet House, ubarwiona kilkoma twardymi faktami przez Gene’a M. i Calvina Thrusta, którzy patrzą w Pat jak w obraz.

[194] Nie ma to nic wspólnego z przykurczem Volkmanna.

[195] A potem musiał, kurwa, zapłacić Karę za naprawę; na szczęście okazało się, że pół-Krokodyl Sven R. jest zawodowym renowatorem i umie zalepić szparę sztuczną żywicą, więc stanęło na tym, że Gately płaci tylko za tubkę sztucznej żywicy zamiast za nowy klubowy stół.

[196] Np.: „Słuchaj, mały, z trzeźwością jest jak ze wzwodem: jak go dostajesz, to zaraz chcesz pierdolić”; takie mądrości wygłaszali non stop, znali ich miliony.

[197] (Ponieważ nie sprawdził instrukcji gotowania widniejącej zapewne na boku pudełka).

[198] MK-Ultra, CIA USA, data rozpoczęcia: 3.04.53 PS: „Program badawczy MK-Ultra zajmował się głównie przeprowadzaniem i finansowaniem operacji prania mózgów, z użyciem niebezpiecznych środków odurzających i innych technik (sic), przeprowadzanej przez Wydział Usług Technicznych CIA (pracowników, agentów i podwykonawców) na osobach niebędących ochotnikami” – Sprawa Cywilna #80-3163, Orlikov et al. przeciwko Stanom Zjednoczonym Ameryki, 1980 PS.

[199] Alprazolam firmy Upjohn Inc. – wielkie novum w pierścieniu benzodiazepinowym, lek zaledwie IV generacji, ale silnie uzależniający, powodujący przykre konsekwencje po nagłym odstawieniu.

[200] Dane z analizy Chandlera Fossa, który prawie już ukończył rezydencję w Ennet House, której Gately na pewno nie był świadom.

[201] Kolejny relikt z przeszłości: Gately wciąż mimowolnie zauważa kraty i siatki, foliowe osłonki i małe magnetyczne styki domowych alarmów, trzpienie po wewnętrznej stronie zawiasów itp.

[202] Tak miejscowi nazywają wielopasmówkę Storrow Drive, która biegnie wzdłuż rzeki Charles, od zatoki Back Bay aż po Alewife, pełną tablic kierunkowych godnych Eschera oraz Dojazdów i Zjazdów oddalonych od siebie o długość samochodu; pomimo licznych rozgałęzień nie obowiązuje tam ograniczenie prędkości, toteż jeździ się tą trasą z sercem w gardle, a miejski Związek Policjantów wywalczył sobie zapis w umowie zwalniający funkcjonariuszy z patrolowania tej okolicy.

[203] Albo angielski błąd w pisowni, albo quebecki solecyzm (sic).

[204] Krążek kopiący prądem Jolly-Jolt®; poduszki Whoopi-Daisy® (hit wśród celebrytów); cygara Blammo®; Kelner! – plastikowe kostki lodu z muchą; Widzę Londyn!® – okulary rentgenowskie, zazwyczaj dołączane do kart okolicznościowych Saprogeniczne Pozdrowienia®, z których sączy się jakieś świństwo – produkty firmy Acme Inc. alias The Acme Family of Gags ‘N Notions, Packaged Emotions, Jokes and Surprises and Wacky Disguises, z siedzibą w Waltham, dostępne po cenach rabatowych, umotywowanych politycznie, jako że właścicielem firmy jest sympatyzujący z Quebekiem bogacz z Alberty, który odegrał znaczącą rolę w antymainstreamowej transmisji kablowej i przed dziesięciu z górą laty, wykorzystując nadszarpniętą reputację i finanse amerykańskiej wówczas firmy Acme po serii tragicznych wypadków z cygarami Blammo, dokonał przejęcia firmy za ok. 30% jej realnej wartości.

[205] Nieszczęśni bracia Antitoi nie wiedzieli, że nie musi to oznaczać braku nagrania. Kopiowalne kartridże, tzw. Matki, wymagają wizora o częstotliwości 585 rpm lub TP, a na konwencjonalnym wizorze o częstotliwości 450 rpm emitują tylko biały szum, dając w zasadzie pusty ekran. Zob. także przypis: „Jako że na studiach MBA miała ćwiczenia z przykładowych sporów sądowych – producenci

muzyczni kontra wytwórcy kaset magnetofonowych i producenci filmowi kontra sieci wypożyczalni

wideo…”.

[206] Żyjąc poza socjolingwistyczną pętlą, L.A. nie może wiedzieć, że zwrot „usłyszeć skrzypnięcie” to najmroczniejszy spośród współczesnych kanadyjskich eufemizmów gwałtownej śmierci.

[207] L.A. ma dość słuszną intuicję, że w tym kontekście niewłaściwe byłoby użycie jedynej znanej mu frazy va chier putain.

[208] Ustęp z rozdz. 16 Jak obudziło się we mnie zainteresowanie systemami pierścieniowymi książki The Chill of Inspiration: Spontaneous Reminiscences by Seventeen Pioneers of DT-Cycle Lithiumized Annular Fusion, red. prof. dr Gunther Sperber, Institut für Neutronenphysik und Reaktortechnik, Kernforschungszentrum Karlsruhe, U.R.G., dostępnej w wersji angielskiej jedynie w porażająco drogiej twardej oprawie, Copyright Y.T.M.P., Springer Verlag, Wien, NNY.

[209] Np. Ted Schacht poprawiający opaski na nadgarstkach i szarfę. Carol Spodek wyciągnięta w woleju przy siatce, ciało wydłużone, twarz ponura. Stare zdjęcie Marlona Baina odprowadzającego rakietę po silnym forhendzie, głowa okolona wieńcem kropel potu, przerośnięte ramię uniesione w poprzek gardła. Ortho Stice stojący na rękach. Yardguard wślizgujący się na niski bekhend. Wayne (zdjęcie z tego lata) w poślizgu na drobnoziarnistej nawierzchni kortu w Rzymie; czerwona chmura pyłu okrywa cały kadr poniżej kolan. Pemulis i Stice stoją z założonymi rękami na tle oświetlonej słońcem pustyni i ogrodzenia. Shaw bez tego kretyńskiego cienkiego wąsika. Zdjęcia całkiem zblakły od częstego oglądania. Hal wyrzucający piłkę do serwisu, kolana nieco bardziej ugięte, niżby tego sobie życzył. Wayne trzyma w górze srebrną paterę. Chłopcy z kontyngentu europejskiego trzy lata temu, latem, pozują w szeregu przed kanciastym mikrobusem z kierownicą po złej stronie; ktoś wystawia dwa lub trzy palce ponad głowę Axforda. Schtitt prawi kazanie dzieciakom odwróconym tyłem do obiektywu. Todd Possalthwaite przy siatce podaje rękę małemu czarnemu dzieciakowi. Troeltsch udaje, że przeprowadza wywiad z Felicity Zweig. Bliźniaczki Vaught jedzą razem frankfurterkę długości 30 cm podczas Junior US Open w Bronksie. Todd Possalthwaite przy siatce, z chłopakiem z ATPW. Amy Wingo w bekhendzie, balansuje wysuniętą nogą dla zachowania równowagi. Pełno tego. Zdjęcia nie wiszą w linii prostej, raczej chaotycznie. Heath Pearson, były współudziałowiec holownika, obecnie w Pepperdine, biegnie, odwracając się od obiektywu, w blasku lamp Płuca. Korty w Palmer Academy wyglądają jak naoliwione od upału. Sporo tu martwych natur autorstwa Maria. Peter Beak po paskudnym upadku w trakcie strecz-woleja, obie stopy w powietrzu nad syntetyczną trawą marki (chyba) Longwood. Zdjęcia na tle niemożliwego do zlokalizowania nieba z chmurami. Freer na trybunach w Brisbane, w japonkach i koszulce bokserskiej, pokazuje znak pokoju do obiektywu. Płuco w trakcie montażu: rozwaleni w siatkowych fotelach pawilonu Pearson, Penn, Vandervoot, Mackey i reszta tegorocznych maturzystów kibicują Halowi, Schachtowi i innym dźwigającym elementy konstrukcji. Jedna z kucharek pani Clarke, w siatce na włosach, miesza coś wielką kopyścią w misie, którą musi przechylać, żeby ją utrzymać. Na żadnym zdjęciu nie ma Maria ani Orina. Batalion dzieciaków w dresach biegnie sprintem pod górę w głębokim śniegu; paru wyraźnie nie nadąża, stoją w ogonie, zgięci wpół. Bledsze niebieskie prostokąty po usuniętych zdjęciach, których jeszcze nie zastąpiono nowymi. Freer z gołym torsem gra w mikrotenisa z Lori Clow. Zbliżenie twarzy Gretchen Holt w okularach, gapiącej się z niedowierzaniem na sędziego liniowego, który coś krzyczy. Wayne i ktoś z Manitoby w T-shirtach z liściem, obaj z ręką na sercu, zwróceni na północ. Kent Blott: usta wygięte w bumerang wyrażają zgrozę, a nos stanowi wybrzuszenie w suspensorium, które ktoś wcisnął mu na głowę; obok Traub i Lord pokładają się z uciechy lub oburzenia. Hal i Wayne przy siatce podczas debla, obaj wychyleni w lewo, jakby cały kort był spadzisty.

[210] Hal i Mario już dawno przywyklia do tego, że Avril, lat 50+, jest nadal endokrynologicznie ponętna dla mężczyzn.

a „Przywyknąć” to nie to samo co „polubić”, jasna sprawa.

[211] Podobnie jak o problemie neurogastrycznym, tak i o największym lęku Pemulisa wiedzą tylko Ted Schacht i Hal, a przedmiotem tego lęku jest wydalenie z akademii o podłożu naukowym lub dyscyplinarnym, które oznaczałoby dla Pemulisa powrót do Allston i robienie dyplomu uprawniającego do pracy urzędniczej, a teraz, w klasie maturalnej, lęk Pemulisa zwiększył się wielokrotnie i skłania go do podejmowania wszelkich środków ostrożności w życiu pozalekcyjnym – szczególnie w kwestii Substancji – i dlatego Hal z Schachtem podarowali mu na ostatnie urodziny plakat nad komodę przedstawiający strapionego Króla w za dużej koronie, który siedzi na tronie, skrobie się po brodzie i duma: OWSZEM, MAM PARANOJĘ – ALE CZY MAM WYSTARCZAJĄCĄ PARANOJĘ?

[212] Chociaż głośno się o tym nie mówi, wszyscy obecni w poczekalni – poza Ann Kittenplan – są dotkliwie świadomi tego, że Lord i Possalthwaite to podopieczni Pemulisa, a Penn i Ingersoll – Siekiery; znamienne też, że na dyscyplinarkę nie wezwano ani Strucka, ani Troeltscha.

[213] Jako że korty sąsiadują ze sobą, a grają na nich tylko ludzie – wprawdzie o mocnym uderzeniu, ale ułomni – to nie brak ekscentrycznych odbić ramą rakiety, od słupka siatki, a nawet od ogrodzeń i wówczas piłka odskakuje i turla się na cudzy teren. Począwszy od ćwierćfinałów poważnych turniejów, są chłopcy do podawania piłek. Ale i w rundach początkowych i sparingach etykieta nakazuje przerwać grę i odrzucić zbłąkaną piłkę na właściwy kort. Sygnałem prośby o taką pomoc jest okrzyk „Sorry!” albo „Podacie tu, na Trójkę?” czy coś w tym stylu. Zarówno jednak Hal, jak i Axford są organicznie niezdolni do wznoszenia takich okrzyków. Obaj wolą przebiec na cudzy kort po własne piłki, zatrzymując się po drodze tam, gdzie toczy się gra, dopóki trwa wymiana. Tej dziwnej niemożności proszenia o pomoc nie są w stanie skorygować żadne pouczenia Texa Watsona ani Aubreya deLinta.

[214] W którym należy odbiec w tył do linii końcowej po ofensywnym lobie, a następnie wrócić biegiem do siatki i dotknąć jej rakietą w momencie, gdy Nwangi albo Thode uderzają ci nad głową kolejnego ofensywnego loba, po którym musisz dobiec do linii końcowej i z powrotem do siatki, a jak nie zdążysz, to bombardują cię dodatkowymi lobami dla czystej sadystycznej przyjemności.

[215] Legenda dorównująca rangą tej o Clippertonie głosi, że dawno temu, w RZMMS, pewien mały uczeń EAT zadzwonił do Wydziału Opieki Społecznej stanu Massachusetts i scharakteryzował dyscyplinarny Wpierdol jako formę znęcania się nad dzieckiem, co poskutkowało pojawieniem się w bramie EAT dwóch cienkoustych i skwaszonych pań z WOS, które szwendały się po szkole przez cały dzień i kazały Schtittowi zamknąć Aubreya deLinta w jego pokoju, gdyż z furią zaatakował młodocianego kapusia.

[216] Niezrozumiałe.

[217] Hal nie zaznał miękkiej trawy, mączki i nawierzchni Har-Tru, na których rozgrywano juniorskie Wielkie Szlemy, gdyż wadą nauki w akademiach Ameryki Północnej jest obowiązujący w nich przepis ONANTA, zezwalający na udział w Wielkich Szlemach Juniorów po jednym tylko zawodniku z każdej grupy wiekowej, a w grupie Hala najlepszy był John Wayne.

[218] Firma śp. Jamesa Incandenzy, Meniscus Optical Products Ltd., opracowała szerokokątne zewnętrzne lusterka wsteczne do samochodów, tak dalece pomniejszające pojazdy jadące z tyłu, że przepis federalny nakazuje na prawym lusterku umieszczać nadruk: „Przedmioty widoczne w lusterku znajdują się bliżej, niż ci się zdaje”, który to nadruk tak strasznie drażnił Incandenzę, że zaszokowała go decyzja amerykańskich producentów i importerów pojazdów samochodowych o zakupie licencji na te lusterka, co przyniosło mu (dawne czasy) pierwsze poważne honorarium jako przedsiębiorcy – w EAT panuje pogląd, że inspiracją dla tych lusterek był notorycznie pomniejszany Charles Tavis.

[219] Nieznośnie irytujący prezenter programu dla dzieci w Spontanicznie Rozpowszechnianej ofercie InterLace.

[220] ®CardioMed Fitness Products, sprzęt czwartej generacji, przypominający schody ruchome o sadystycznie wielkiej prędkości, zmuszające ćwiczącego do wyczynowego biegu pod górę, jeżeli nie chce zostać wyrzucony w tył przez rozpędzoną maszynerię – na wszelki wypadek na odsłoniętym fragmencie ściany za Schodami Treningowymi zawieszony jest duży kwadratowy materac z siłowni – którą Tavis zainstalował sobie w gabinecie, odebrawszy przerażający wynik badania poziomu cholesterolu, i przez którą już raz musiał chodzić w gorsecie ortopedycznym.

[221] Zawodowiec turniejów satelitarnych, któremu Hal wyrwał seta – ów Łotysz z beczkowatą klatką piersiową, który myślał, że Hal ma na imię „All”.

[222] Nb. ojczysty język Marathe’a to nie dobra stara współczesna, idiomatyczna parysko-europejska francuszczyzna, lecz francuszczyzna quebecka, która pod względem trudności może równać się z językiem baskijskim, gdyż obfituje w dziwaczne idiomy oraz w formy gramatyczne odmienne i nieodmienne; z tego ostentacyjnie swoistego dialektu, nieznajdującego łatwych odpowiedników w dzisiejszej angielszczyźnie, Steeply miał ledwie „dostateczny” na kursach USO w Vienna/ Falls Church, VA.

[223] Tzn. w reakcji na aluzję do rzekomo wywrotowego, superrozrywkowego i intensywnie hologramowego filmu Meduza kontra Odaliska, który w wątku teatr w filmie zawiera scenę walki, dającą się rozpisać na serię tzw. Szybkich Przekształceń Fouriera, z tym że nie bardzo wiadomo, co to jest ALGOL, chyba że słowo to nie jest akronimem, lecz jakimś quebeckim rzeczownikiem, l’algol, który jednak nie figuruje w żadnych słownikach ani internetowych źródłach leksykalnych, przynajmniej w obrębie drugiej i trzeciej Sieci IL/IN.

[224] Zob. William James o „…uśpionym procesie nieświadomych przygotowań, często poprzedzającym nagłe przebudzenie wobec faktu, że zło zostało nieodwracalnie popełnione” – ta konstatacja uprzytomniła Lenzowi, do czego zmierza, gdy przypadkiem przeczytał ją w wielkoformatowej edycji dzieła Podstawy psychologii i Wykłady Gifforda o religii naturalnej autorstwa Williama Jamesa (co oczywiste), wydanej w serii Wielka Litera przez Microsoft/NAL – Random House – Ticknor, Fields, Little, Brown & Co., © Y.T.M.P., którą znalazł za regałem zajmującym północną ścianę salonu w Ennet House i która nabrała dlań wielkiego znaczenia.

[225] ® The Mobil Chemical Co.’s Consumer Products Branch’s Plastic Division, Pittsford, NNY.

[226] ® Ibid.

[227] Inaczej: Haloperidol, McNeil Pharmaceuticals, fabrycznie napełnione strzykawki 5 mg/ml: działa jak kilka filiżanek uspokajającej herbatki cynamonowej Celestial Seasoning w połączeniu z ciosem w potylicę zadanym woreczkiem z ołowiem.

[228] National Security Agency (Narodowa Agencja Bezpieczeństwa), wchłonięta razem z ATF, DEA, CIA, ONR i Secret Service w orbitę działań Biura Służb Niesprecyzowanych.

[229] AAOAA to najbardziej elitarna i najmniej sprecyzowana jednostka Biura Służb Niesprecyzowanych, która po ostatniej akcji terenowej Hugh Steeply’ego wypłaca mu należność, mimo że jego rachunki i diety rozliczane są przez organizację o nazwie Fundacja na rzecz Wolności Kontynentalnej, która, miejmy nadzieję, jest jedynie przykrywką.

[230] „Metrów” w ulicznym żargonie Charlestown/Southie.

[231] Sproszkowana witamina B12, przekonująco gorzka, o fakturze talku; Lenz zawsze wolał B12 jako wypełniacz od Mannitolu, na który ma alergię: na opuszkach palców robią mu się takie małe czerwone pryszczyki z białymi czubkami.

[232] Hydroliza jest procesem metabolicznym, w którym dochodzi do rozkładu organicznej kokainy na benzoiloekgoninę, metanol, ekgoninę i kwas benzoesowy, a jedną z przyczyn, dla których nie wszyscy gustują w zażywaniu koki, jest fakt, że wspomniany proces ma charakter toksyczny i wywołuje nieprzyjemną zapaść psychosomatyczną w niektórych organizmach – np. system nerwowy Dona Gately’ego reaguje na kokainę wytwarzaniem naczyniaków gwiaździstych, co skłania D.G. do oskubywania skóry z wierzchów dłoni; dlatego Gately nienawidzi koki i większości kokainistów; organizm Bruce’a Greena reaguje na kokainę oczopląsem obuocznym i ciężką depresją, zaczynającą się już na haju i połączoną z napadami szlochu, podczas których Bruce G. chowa dotkniętą oczopląsem twarz w zgięcie swojego przerośniętego prawego ramienia; Ken Erdedy dostaje niepowstrzymanego kataru, przez który wylądował na Pogotowiu już dwa razy, bo tyle razy właśnie zażył w życiu kokainę; u Kate Gompert kokaina powoduje ostre zapalenie powiek, a ostatnio natychmiastowy krwotok do mózgu, odkąd K.G. zażywa Parnate, antydepresant z grupy inhibitorów MAO; Emil Minty reaguje na kokę balizmem, i to tak niekontrolowanym, że wciągnął Białą Damę zaledwie raz. Powszechnym skutkiem hydrolizy kokainy jest jednostronne porażenie warg – tak łagodne, że większość ludzi pomimo to przepada za koką; porażenie przybiera różne formy: od wykrzywienia (Lenz, Thrale, Cortilyu i Foss) po kontorsje, w których wyraz twarzy przechodzi przez miny Edvarda Muncha, Jimmy’ego Cartera, Paliacciego i Micka Jaggera, przerażające i żenujące dla postronnych, lecz nie dla kokainisty. U byłego kokainisty Calvina Thrusta hydroliza spowodowała priapizm, który doprowadził go do szybkiego obrania ścieżki kariery. Randy Lenz też po koce dostaje oczopląsu, ale tylko prawego oka, obok objawów takich jak: skurcz naczyń krwionośnych, diuresis extremus, fosfenizm, kompulsywne zgrzytanie zębami, megalomania, fobofobia, mania prześladowcza, socjoza, łagodny priapizm, który czyni diurezę czynnością ryzykowną i akrobatyczną, rzadkie wypryski połączone bądź nie z guzowatością nosa oraz – zwłaszcza gdy jednocześnie wypali całą paczkę winstonów bez filtra i wypije cztery filiżanki mocnej kawy – konfabulacje połączone z maniackim słowotokiem, mogącym wywołać zapalenie ścięgien języka, odmę płucną i kompletną niezdolność do obycia się bez słuchacza.

[233] Lignokaina, ksylokaina-L, pochodna acetanilidu, używana jako środek znieczulający w stomatologii; najlepszy dodatek do koki ze względu na efekt znieczulający, gorzkawy posmak i tymczasowe przyspieszenie przepływu koki podawanej dożylnie przez system krwionośny; preparat droższy niż mannitol czy B12 i trudniej osiągalny, jako że wydawany tylko na recepty, co tłumaczy wielką popularność, jaką cieszył się ortodonta w środowisku dilerów.

[234] FRAGMENTY STENOGRAMU Z SERII WYWIADÓW DO RZEKOMEJ SYLWETKI ZAWODOWEGO KOPACZA DRUŻYNY FUTBOLOWEJ PHOENIX CARDINALS O. INCANDENZY DLA PISMA „MOMENT”, PRZEPROWADZONYCH PRZEZ RZEKOMĄ REPORTERKĘ PISMA „MOMENT” HELEN STEEPLY – LISTOPAD RPDD

– Nie zamierzam wyjaśniać, dlaczego już nie rozmawiam z Matulą.

– Pyt.

– Ani opowiadać o przygodach Wściekłego Bociana w psychiatryku.

– Pyt.

– Kiepsko nam się zaczyna ten wywiad, droga pani, bez względu na to, jak ślicznie pani wygląda w tym spodnium.

– Pyt.

– Ponieważ to pytanie nic nie znaczy, dlatego. „Niepoczytalny” to wprawdzie chwytliwe hasło, ale niczego nie opisuje ani nie uzasadnia. Bocian przez ostatnie trzy lata życia był alkoholikiem w demencji, a na koniec wsadził głowę do mikrofalówki. Jeśli rozpatrywać rzecz w kategorii przyjemności, to faktycznie, trzeba chyba być niepoczytalnym, żeby się zabić w tak bolesny sposób. No więc dobrze, był niepoczytalny. Pięć lat przed śmiercią założył akademię tenisową i ściągnął do niej mistrzowską kadrę trenerską, załatwił akredytację USTA, zatwierdzenie i wielostronne finansowanie, powołał fundację EAT i opracował patent na nowy rodzaj szyb okiennych, na których nie osiada para wodna ani ślady palców, gdy ktoś chuchnie i w zachuchanym polu narysuje palcem buźkę, patent ten sprzedał następnie firmie Mimtsubishi, a do uzyskanej sumy dołożył zyski z poprzednich patentów, no i oczywiście dzień w dzień pił na umór, a po każdym pijaństwie musiał odsiedzieć co najmniej dwie godziny na golasa pod szorstkim kocem, bo go trzęsło, a potem chodził i udawał pracowników służb medycznych, bo uważał się za pracownika służb medycznych – to odkąd miał zawodowe zwidy wskutek delirium tremens – a w chwilach wolnych od nałogu nakręcił pogłębione filmy dokumentalne i tuzin fabularnych, z których ludzie do dziś pisują doktoraty. Czy w takim razie był niepoczytalny? To prawda, że facet z „New Yorkera”, ten filmoznawca, który zastąpił tego, który zastąpił Rafferty’ego, no, jak mu tam było, powtarzał, że te filmy są produktami psychopaty, który pierze swoje psychiczne brudy na ekranie i jeszcze każe sobie za to płacić. Należy jednak pamiętać, że ten sam osobnik mocno się sparzył na Dramacie znalezionym. Był to jeden z tych wysokokalibrowych krytyków, którzy pisali, że w Dramacie znalezionym Incandenza jednym wizjonerskim skokiem przeniósł sztukę filmową o trzy epoki do przodu, ale gdy Bocian nie był już w stanie robić dobrej miny do złej gry i wygarnął całą prawdę, zasiadając w panelu dramaturgów zgromadzonym w audycji z cyklu Świeży powiew, nadanej przez radio NPR, rzeczony krytyk z „New Yorkera” na dobry rok zapadł się pod ziemię, a kiedy znów wypłynął, zaatakował Jegomościa bez pardonu, co zrozumiałe.

– Pyt.

– Właśnie chciałem powiedzieć, że jeśli nienazwane przez panią, w cudzysłowie, źródła twierdzą, że zerwałem kontakty, bo uważam, że Mamuś jest niepoczytalna, to proszę mi wyjaśnić znaczenie słowa „niepoczytalna”. Czy jej ufam – nie ufam. Czy chcę mieć z nią coś wspólnego – odpowiedź przecząca. Czy uważam, że jest nieodwracalnie stuknięta? Jedną z jej najlepszych przyjaciółek jest psycholog EAT, Rusk, która ma doktoraty z Gender i Dewiacji. Czy ona sądzi, że Mamuś jest stuknięta?

– Pyt.

– Przez analogię do Bociana pytanie brzmi: czy Mamuś funkcjonuje prawidłowo. Owszem, Mamuś funkcjonuje, i to jeszcze jak. Mamuś pokonuje dzień niczym silnik turbo na piątym biegu. Jest Dziekanem w EAT. Uczy tam na pełnym etacie. Sporządza raporty akredytacyjne, a na początku każdego roku układa plany zajęć z trzyletnim wyprzedzeniem. Pisze książki z dziedziny lingwistyki normatywnej i wydaje nową co trzydzieści sześć miesięcy, można według nich regulować zegarki. Organizuje konferencje i zjazdy gramatologów, na których, odkąd nie opuszcza terenu EAT, zawsze jest wideofonicznie obecna. Działa w organizacji o nazwie Bojowi Gramatycy z Massachusetts, którą współzałożyła z paroma zaprzyjaźnionymi naukowcami o uznanym dorobku, też wariatami, a której działalność polega np. na tym, że delegacja BGM odwiedza supermarkety w Massachusetts i nagabuje menedżerów o poprawność językową – dajmy na to, czy tabliczka nad Kasą Ekspresową głosząca 10 LUB MNIEJSZA ILOŚĆ ARTYKUŁÓW nie powinna raczej głosić: 10 LUB MNIEJSZA LICZBA ARTYKUŁÓW. Na rok przed śmiercią Wściekłego Bociana producent wyciskanego soku z pomarańczy Orange Crush reklamował się na billboardach i ulotkach umieszczanych w czasopismach hasłem CRUSH: POEZJA SMAKU – SPRÓBUJ JĄ, z zaimkiem w bierniku zamiast w dopełniaczu. Drużyna BGM oszalała: Mamuś przez pięć tygodni latała w tę i z powrotem do Nowego Nowego Jorku, zorganizowała dwa burzliwe wiece na Madison Avenue, sama siebie broniła w procesie wytoczonym jej przez Crush, przestała sypiać, nie przespała ani jednej nocy, jechała na papierosach i sałatach, olbrzymich sałatach, konsumowanych późną nocą, bo z zasady nie jada nic do późnej nocy.

– Pyt.

– To chyba przez hałas, nie znosi miejskiego hałasu, tak twierdzi, i dlatego Hallie mówi, że jej obuta w szklany pantofelek noga nie postała poza terenem Akademii od… o to trzeba by zapytać Hala. Jej volvo stało na cegłach, już jak ja byłem w college’u w mieście. Wiem jednak, że wybrała się na pogrzeb Bociana, czyli poza teren. Do kontaktów ze światem korzysta z trójzakresowego routera i wideofonii, ale tableau nie używała nigdy, o ile wiem.

– Pyt.

– Już w Weston wiadomo było, że Mamuś ma Zaburzenia Obsesyjno-Kompulsywne. Nie postawiono jej diagnozy i nie była leczona tylko i wyłącznie dlatego, że pomimo tych zaburzeń sprawnie funkcjonuje. Widocznie chodzi tylko o funkcjonowanie. Trawersowanie jest wyrazem charakteru, jak mawia Schtitt. W EAT kolegowałem się latami z chłopakiem, który z czasem nabawił się zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych, wymagających leczenia. Bain się nazywał. Marnował kupę czasu na niezliczone rytuały mycia, czyszczenia, sprawdzania; na kort przychodził z ekierką i sprawdzał, czy wszystkie żyłki naciągu krzyżują mu się pod kątem 90 stopni, nie przeszedł przez próg, dopóki nie obmacał ręką całej framugi dookoła – Bóg raczy wiedzieć, czego tam szukał – a że nie ufał własnym zmysłom, to obmacaną framugę obmacywał na wszelki wypadek jeszcze raz. Na turniejach musieliśmy fizycznie wynosić Baina z szatni. Zawsze byliśmy zżyci, chociaż mało kto się tak poci jak Marlon Bain. Myślę, że nerwica natręctw mogła mu się zacząć od kompulsywnego potu, który zaczął go nękać po stracie rodziców, którzy zginęli w groteskowym wypadku. Chyba że pocenie się jest rezultatem ciągłego stresu rytuałów i krzątaniny. Bocian obsadził Marlona w Śmierci w Scarsdale, z tego filmu można dowiedzieć się wszystkiego i więcej o potach. Jednak personel EAT znosił cierpliwie patologię Baina dotyczącą framug, bo mentor Schtitta z patologicznym zaangażowaniem wyznawał pogląd, że człowiek staje się tym, przez co przechodzi. Przyimek to bardzo wygodna część mowy, tak sądzę. Jezu, znów myślę o gramatyce. Dlatego właśnie unikam tematu Mamuś. Zarażam się nim. Potem całymi dniami nie mogę się z niego wyzwolić. Trawersowanie jest wyrazem charakteru, jak mawia Schtitt. Tylko pewien specyficzny typ kobiet wygląda dobrze w spodnium, tak uważam. Zawsze…

– Pyt.

– Chyba chodziło mi o to, że kliniczne Zaburzenie Obsesyjno-Kompulsywne zablokowało mojemu ekspartnerowi od debla ścieżkę kariery, ponieważ trzy godziny zabierało mu wzięcie prysznica, a dwie następne wyjście z kabiny prysznicowej. Żył w stanie paraliżu kompulsywnych ruchów niesłużących żadnej funkcji. Mamuś natomiast jest w stanie funkcjonować z natręctwami, gdyż jest kompulsywnie sprawna i ma praktyczne podejście do swoich natręctw. Czy z tej racji jest mniej niepoczytalna niż Marlon Bain, czy też bardziej, kto to może wiedzieć. Mamuś rozwiązała swój problem z przekraczaniem progów prostym sposobem likwidacji wszystkich drzwi na parterze Domu Dyrekcji: pomieszczenia są tam wydzielone kątami, przepierzeniami i roślinami w doniczkach. Mamuś przestrzegała w łazience pruskiego reżimu, więc nie mogła spędzać tam całych godzin na myciu rąk, aż skóra z nich złaziła całymi płatami, tak jak to było w przypadku Baina, który przez całe ostatnie lato w EAT musiał stale nosić bawełniane rękawiczki. Mamuś na krótki czas pozakładała wszędzie kamery, żeby móc obsesyjnie sprawdzać, czy pani Clarke nie zostawiła włączonego piecyka albo czy rośliny są prawidłowo ustawione, a ręczniki poskładane frędzlami do przodu, nie będąc przy tym fizycznie obecną: w swoim gabinecie na terenie DDyr miała w tym celu całą ścianę monitorów. Bocian jakoś znosił obecność kamer, ale mam przeczucie, że Tavis nie gustuje w byciu fotografowanym w łazience i innych miejscach, więc być może Mamuś przeszła na inny systema. Może pani sama tam sprawdzić. Usiłuję powiedzieć, że Mamuś jest doskonale sprawna nawet w zarządzaniu swoimi obsesjami i kompulsjami. Na górze, oczywiście, są drzwi, i to zamykane na klucz, ale to już sprawa innych natręctw Matuli. Może ją pani śmiało zapytać, o czym mówiłem. Jest tak wysoce kompulsywna, że nawet kompulsje ma pod kontrolą, toteż zawsze ze wszystkim zdąża i jeszcze zostaje jej mnóstwo czasu dla dzieci. Dzieci wysysają energię z jej akumulatorów. Musi trzymać czerep Hala przytroczony do swojego, ale bez ostentacji, tak żeby Hallie się nie zorientował i nie spróbował oderwać swojej czaszki. Mały jest nadal obsesyjnie uzależniony od jej oceny. Żyje dla aplauzu tylko tych dwóch rąk. Nadal, mając siedemnaście lat, popisuje się przed nią składnią i słownictwem, tak samo, jak to robił, mając lat dziesięć. Jest tak zamknięty w sobie, że gadanie z nim przypomina wrzucanie kamieni do studni. On sam nie ma pojęcia, że coś z nim jest nie tak. Na dodatek Mamuś musi obsesyjnie trząść się o Maria, o jego trudności i zahamowania, i o to, że jest nieco żałosny; ona czci Maria i uważa go za jakiegoś świeckiego świętego, który cierpi za jej własnoręcznie spaprane dorosłe życie, a przy tym wszystkim musi trzymać fason, więc udaje wyluzowaną dyrektorkę i opiekunkę pozostawiającą Mariowi swobodę działania.

– Pyt.

– Nie będę o tym mówić.

– Pyt.

– Nie, i proszę nie obrażać mojej inteligencji. Nie będę mówić, dlaczego nie chcę o tym mówić. Skoro to ma być artykuł do „Momentu”, to Hallie go przeczyta sam, a potem przeczyta go Bubu, więc nie zamierzam mówić nic o śmierci Bociana ani o równowadze psychicznej Matuli w piśmie, które oni czytają, bo nie chcę, żeby poznali czyjeś streszczenie moich poglądów, zamiast wyrobić sobie własny pogląd o sprawie. Na sprawę. Pogląd na, pogląd o. Nie, pogląd na.

– …

– Możliwe, że oni obaj muszą poczekać, aż się stamtąd wyrwą, zanim zrozumieją, że Mamuś jest nieodwracalnie pierdolnięta. Nasuwają mi się wszystkie stereotypy: „wyparcie”, „schizofrenia”, „rodzina patologiczna” itepe, itede. Bocian, powiedział mi były znajomy, zwykł był mawiać, że banały zyskują status banałów dlatego, że są oczywistymi prawdami.

– …

– Nigdy nie widziałem, żeby się kłócili, przez całe osiemnaście lat życia w domu i w Akademii; tyle mam do powiedzenia.

– Pyt.

– Nieboszczyk Bocian padł ofiarą najstraszniejszego psikusa, jaki ktokolwiek kiedykolwiek popełnił, taka jest moja opinia, nic więcej nie powiem.

– …

– No dobra. Opowiem jedną antydotęb, która obrazuje emocjonalny klimat Matuli lepiej niż jakikolwiek przymiotnik. Jezu, no widzi pani, zaczynam wzmiankować o częściach mowy na samą myśl o tej sprawie. O sprawie ludzi prawdziwie i szkodliwie szalonych, istnych geniuszy w prowokowaniu innych do myślenia, że to oni są szaleni. W militarystyce to nosi nazwę Psy-Ops, taka ciekawostka.

– Pyt.

– Słucham? No tak, jedna ilustrująca historyjka. Którą by tu wybrać. Klęska urodzaju. Wybieram pierwszą z brzegu. Mogłem mieć ze dwanaście lat. Na pewno tamtego lata grałem w Dwunastkach. Chociaż w Dwunastkach grałem już jako dziesięciolatek. Więc mogłem mieć między dziesięć a trzynaście. Uważano mnie za zdolnego gracza z tenisową przyszłością. W wieku dojrzewania zacząłem się pogarszać. No więc powiedzmy, że miałem dwanaście lat. Dużo się wtedy mówiło o NAFTA i o tak zwanym Szczycie Informacyjnym; istniała jeszcze tradycyjna telewizja, chociaż my mieliśmy satelitę. O Akademii jeszcze się nawet nikomu nie śniło. Bocian znikał na jakiś czas po każdej wypłacie. Chyba jeździł do Lyle w Ontario. Powiedzmy, że miałem dziesięć lat. Mieszkaliśmy jeszcze w Weston, które nazywano też Volvolandią. Mamuś z dziką pasją uprawiała ogród. To też było coś, co musiała robić. Miała kota na tym punkcie. Do roślin doniczkowych jeszcze wtedy nie doszła. O roślinach w ogrodzie mówiła Moje Zielone Dzieci. Nie dawała nam jeść kabaczków. W ogóle ich nie zbierała; rozrastały się do monstrualnych rozmiarów, aż w końcu się zsychały, odpadały i gniły. Bardzo śmieszne. Ale głównym zajęciem Matuli było szykowanie ogrodu na wiosnę. Robiła długie listy zakupów, z kosztorysami, i już w styczniu planowała swoje uprawy. Czy wspominałem, że jej ojciec hodował kartofle, a w Quebecu był nawet milionerem, baronem ziemniaczanym? No więc był marzec, początek marca. Te kolczyki są na baterie czy to pani tak świeci? Jak mogłem ich wcześniej nie zauważyć? Sądziłem, że kobiety, na których lśni miedziana biżuteria, nigdy nie noszą niczego oprócz miedzi. Powinna się pani zobaczyć w tym świetle. Fluorescencja jest dla większości kobiet niekorzystna. Tylko wyjątkowy typ…

– Pyt.

– Na rodzinnej działce Mamuś, miejscowość St.-Quelquechose w Quebecu. Nigdy tam nie byłem. W testamencie dziadka było zastrzeżenie: byle nie koło działki jego ojca. Bliskie okolice Maine. Jądro Wklęsłości. Miasto rodzinne Mamuś zostało starte z mapy. Złe ekocykle, bez maczety ani przystąp. Muszę sobie przypomnieć nazwę tego miasteczka. No, mniejsza z tym, na razie Mamuś działa w wyziębionym ogrodzie. Jest marzec, zimno jak diabli. Zapisałem sobie tę historię. Opowiadałem ją już kilku specjalistom od rodzin – żaden nie umiał ukryć zdumienia. Ta antydota sprawia, że specjaliści od systemów patologicznych unoszą brwi po czubek głowy i dalej, aż im te brwi sięgają karku.

– …

– No więc mam, powiedzmy, trzynaście lat, w takim razie Hallie ma cztery. Mamuś zasuwa w ogrodzie za domem, ryje sławetną kamienistą glebę Nowej Anglii wypożyczoną glebogryzarką. Trudno powiedzieć, czy to ona steruje tą glebogryzarką, czy glebogryzarka nią. Maszyna jest stara, nalałem w nią benzyny do pełna przez lejek. Mamuś podświadomie jest przekonana, że od produktów ropy naftowej dostaje się białaczki, ale ma na to rozwiązanie: sama przed sobą udaje, że nie ma pojęcia, dlaczego urządzenie przestało działać, staje bezradnie, załamuje ręce i pozwala, żeby głodny pochwał trzynastolatek nałykał się spalin, diagnozując problem. A potem ja wlewam benzynę. Glebogryzarka jest głośna i nieokiełznana. Warczy, prycha, staje dęba, a moja matka idzie koło niej jak ktoś, kto próbuje nauczyć chodzenia przy nodze narwanego psa bernardyna; jej ślady w zaoranej ziemi przypominają wydeptany szlak pijaka. Dziwny to widok: bardzo wysoka kobieta z glebogryzarką. Mamuś jest niewiarygodnie wysoka, wyższa niż wszyscy poza Bocianem, który góruje nawet nad nią. Oczywiście Mamuś przeraziłaby się, gdyby zdała sobie sprawę z tego, co robi: skazuje małe dziecko na kontakt z benzyną, którą podejrzewa o działanie rakotwórcze; ale ona nawet nie wie, że ma taką fobię. Włożyła dwie pary roboczych rękawic, jedne na drugie, a espadryle osłoniła szpitalnymi ochraniaczami; poza espadrylami nie uznaje innych butów do prac ogrodowych. Ma też maseczkę przeciwpyłową Fukuyama z mikrofiltrem, jakie może pani pamiętać z tamtych czasów. Przez ochraniacze na butach jej stopy są niebieskie. Ja posuwam się kilka metrów przed Mamuś, profilaktycznie usuwając jej z drogi kamienie i grudy. Tak się wyrażała. Profilaktyczne usuwanie kamieni i grud.

Teraz proszę uważać i wytężyć wyobraźnię. W połowie tej orki nadchodzi mój braciszek Hallie, który mógł wtedy mieć ze cztery lata, ubrany w kosmatą czerwoną piżamkę, puchowy szlafroczek i kapcie z tymi koszmarnymi Śmieszkami na noskach. My z Mamuś pracujemy już z półtorej godziny, prawie cała ziemia jest zaorana. Hal statecznie, z poważną miną dochodzi do granicy ogrodu, wytyczonej przez Mamuś palikami i sznurkiem. W wyciągniętej rączce niesie coś małego i ciemnego. Za mną parska i warczy glebogryzarka, która ciągnie Mamuś. Gdy Hal podchodzi bliżej, widać, że trzyma coś paskudnego. Patrzy na mnie, ja na niego. Ma bardzo poważną minę, ale dolna warga drga mu epileptycznie, co znaczy, że zaraz ryknie płaczem. Wokół nas, pamiętam, było szaro od pyłu, a Mamuś nosiła okulary. Mały wyciąga to coś w stronę Matuli. Przymrużam oczy. To coś zakrywa Halliemu całą dłoń i zwisa po obu stronach: to romboidalny placek grzyba. Stary płat domowej pleśni. Podkreślam „stary” i „płat”. Musi pochodzić zza pieca w piwnicy, z jakiegoś kąta, do którego Mamuś nie dotarła z miotaczem ognia po zalaniu piwnicy podczas zeszłorocznych styczniowych roztopów. Ja trzymam w dłoniach grudę ziemi, może kamień, wszystkie nerwy mam napięte do granic. Czuję narastające napięcie, jakbym stał na Sunstrand Plaza w chwili odpalenia transformatorów, odbieram je każdą komórką ciała. Grzyb miał kolor smarków, usiany był czarnymi punkcikami i włochaty jak brzoskwinia. I jeszcze były na nim takie pomarańczowe plamki. Płat pleśni, która niczego dobrego nie wróży. Hal patrzy na mnie poprzez rumor maszyny, dolna warga drga mu jak szalona. Spogląda na Matulę, która walczy z glebogryzarką o zachowanie linii prostej, ale posuwa się wężykiem. Płat pleśni sprawia wrażenie dziwnie niekompletnego. I nagle dociera do mnie, że część jego została odgryziona. Tak, Helen. Wytężam wzrok i spostrzegam obrzydliwą włochatą substancję utkwioną w szparze między przednimi zębami małego i rozmazaną wokół jego ust.

Uważaj dobrze, Helen. Poczuj, jak się gromadzą wagnerowskie chmury. Hallie mówi, że jak był mały, zawsze miał poczucie, że cały kosmos jest o włos od wybuchu w skłębione, wrzące chmury i tylko heroiczna wola oraz geniusz Matuli trzymają go materialnie w kupie.

Wszystko nagle spowaaaalnia. Mamuś zawraca maszynę na końcu grządki i widzi Halliego w śmieszkowych kapciach na tym zimnie; już samo to oznaczałoby dla niej zwykle koniec świata. Teraz my widzimy, że gasi glebogryzarkę, bo schyliła się w dół aż do miejsca, w którym jej pokazywałem ssanie. Maszyna jeszcze chwilę warczy i popierduje niebieskawym dymem. Następnie wsysa w siebie linkę rozrusznika. Do dziś czuję to napięcie w atmosferze, jakbym tam był w tej chwili. Silnik pomału się wycisza. Nieśmiało ćwierka jakiś ptak. Mamuś zbliża się do Hala, który stoi jak wryty w czerwonym szlafroczku. Po drodze wtyka kosmyk włosów pod gumkę specjalistycznej plastikowej czapki. Była wtedy ciemną szatynką. Woła małego, zwraca się do niego tym niewiarygodnie upokarzającym rodzinnym przydomkiem, którego z litości dla Hala nigdy nikomu nie zdradzę.

No więc nadchodzi. Hal stoi w miejscu. Na wyciągniętej rączce trzyma ten obmierzły płat grzyba. W pierwszej chwili Mamuś widzi tylko, że dziecko coś jej pokazuje, więc odruchowo sięga po to coś, jak każda dobra matka. Tylko w takich przypadkach nie sprawdzała, co bierze do ręki.

– Pyt.

– Zatrzymuje się jeszcze za granicą sznurka, przymruża oczy, okulary ma zakurzone, więc z trudem dostrzega, co mały jej podaje. Zatrzymuje się z ręką wyciągniętą ponad sznurkiem wytyczającym grządki.

Hallie robi krok w jej stronę, z ręką wciąż wyciągniętą jak w nazistowskim pozdrowieniu. I mówi: „Ja to zjadłem”.

Mamuś prosi go o powtórzenie.

Niech pani sama oceni, Helen. Proszę wziąć pod uwagę jej obsesyjno-kompulsywną ułomność. Straszliwe fobie rządzące jej życiem. Jej czterej jeźdźcy Apokalipsy to: zamknięcie, brak precyzji komunikacji werbalnej i brud, a trudno o coś brudniejszego od piwnicznej pleśni.

– Pyt.

– Czwarty jeździec pozostaje, oczywiście, ukryty, jak w każdej eschatologii z prawdziwego zdarzenia; jest nieodwróconą kartą, która zostaje odkryta dopiero na sam koniec.

„Ja to zjadłem”, powtarza Hal i wciąż trzyma to coś w wyciągniętej rączce, nie płacze, tylko bije z niego jakaś kliniczna ponurość, jakby pokazanie Matuli pleśni było jego misją. Ciekawi cię, czy jej dotknęła?

– Pyt.

– Przyszło mi teraz do głowy, że jak chcesz się dowiedzieć czegoś o Matuli i Wściekłym Bocianie, to powinnaś skontaktować się z Bainem. On mieszkał u nas w Weston na dobrą sprawę. Miałabyś dodatkowe źródło informacji. Bain na pewno chętnie i dużo ci opowie o dziwactwach Matuli. Na samo jej wspomnienie podnosi krucyfiks. Prowadził małą wytwórnię kartek okolicznościowych, którą właśnie wykupił wielki koncern, więc na pewno leży teraz u siebie w dużym pokoju, każe się wachlować palmowym liściem i ocierać sobie czoło, celebrując swoje bogactwo i elokwencję. Wolałbym chyba, żebyś go nie wypytywała o moje słabostki, ale jeśli idzie o temat Matuli i jej nerwicy natręctw, Bain jest źródłem niewyczerpanym. W ogóle nie wychodzi z domu, jednopokojowego zresztą, bo mieszka w dawnej Czytelni dla Dzieci Biblioteki Publicznej w Waltham, która zajmuje całe trzecie piętro. To od Matuli nauczył się likwidować drzwi. Niestety, nie korzysta z InterNetu, a na punkcie e-maili ma fobię o podłożu obsesyjno-kompulsywnym. Podam ci jego adres pocztowy: Marlon K. Bain, Saprogenic Greetings Inc., BPL-Waltham Oldg., 1214 Totten Pond Road, Waltham, MA 021549872/4. Dobrze by było, żebyś nie wymieniała przy nim liczby 2. Ma jakiś problem z liczbą 2. Naprawdę nie wiem, czy jego niewychodzenie z domu ma to samo podłoże co niewychodzenie z domu Matuli. Szczerze mówiąc, za dużo o niej nie myślałem. Że też ty potrafisz tak dużo ze mnie wyciągnąć. Siedzisz sobie i palisz papierosa, i nic więcej, a ja wychodzę z siebie, żeby sprawić ci przyjemność. Nie umiem się powstrzymać. Czy na tym polega dobre dziennikarstwo, Helen?

– …

– Czy może dzieje się między nami coś więcej, łączy nas jakaś dziwna więź, która zrywa wszystkie moje normalne intymne granice i całkowicie otwiera mnie na panią? Chyba muszę mieć nadzieję, że nie wykorzysta pani tego przeciwko mnie. Czy to brzmi jak wyuczona rola? Pewnie gdyby to była rola, nie brzmiałbym tak kulawo. Chyba chciałbym sprawić na pani bardziej ujmujące wrażenie. Nie wiem, co mnie naszło, ale jakby muszę mówić pani wszystko, co się we mnie dzieje, nawet jeśli brzmi to kulawo. Nie mam pojęcia, co pani sobie o mnie myśli.

– …

– „Ratunku! Mój synek to zjadł!”. Tak wrzeszczała raz po raz, dzierżąc romb pleśni jak pochodnię i biegając z nim za sznurkiem, a my z Halliem cofaliśmy się ze zgrozą, czując pierwszy posmak apokalipsy, jakby róg wszechświata nagle się zawinął i odsłonił zgniliznę zalegającą tuż pod powłoką ładu. To, co leży po północnej stronie porządku.

„Ratunku! Mój synek to zjadł! Mój synek to zjadł! Ratunku!”, darła się Mamuś, wydeptując w biegu małe kąty proste w obrębie idealnie wytyczonej sznurkiem działki, i nagle widzę Wściekłego Bociana, który wygląda zza szklanych drzwi na taras, robiąc kadr z rozpostartych dłoni i zetkniętych kciuków, a obok niego stoi mój starszy brat Mario, jak zwykle trzymając się ojcowskich kolan, jego buzia rozpłaszcza się na szybie pod ciężarem całego ciała, zachuchali już tę szybę dokumentnie. Hal tymczasem przedostał się w obręb sznurka i biegnie za Matulą, i ryczy, ja też chyba popłakuję, bo stres jest zaraźliwy, a tamci dwaj zza szyby tylko patrzą i Bubu też próbuje złożyć dłonie w kadr, więc w końcu nasz sąsiad, pan Reehagen, który był, jak mówiono, „życzliwy” wobec Mamuś, musiał przyjść do nas do ogrodu i użyć szlaucha.

a To może być kłamstwo – nikt inny w EAT nie słyszał o kamerach w kuchni, łazience i innych pomieszczeniach Domu Dyrekcji.

b Sic.

[235] Ona sama poustawiała na kredensie te zdjęcia wyjęte z torebki; nie musiał jej prosić; wzmogło to poczucie synchronicznej łaski, kosmicznej łaski, równoważącej zdechłego ptaka z jacuzzi i zimno natarczywą reporterkę.

[236] Skrótowiec EAT: Vector/Angle/Pace/Spin = Wektor/Kąt/Szybkość/Rotacja.

[237] Kąt NW-NE w dawnym Montpelier, VT, nie ma dokładnie 90 stopni, ale prawie. Nawiasem mówiąc, trójkąt Syracuse–Ticonderoga–Salem należy do trójkątów 25-130-25, które tak wstrętnie wyglądają po przeniesieniu na którykolwiek zniekształcający globus Corbetta Thorpa, który uczy trygonometrii przestrzennej w ramach trivium.

[238] Zob. rozdz. 7 pt. Wszystko zaczęło się od neoplastyki jelita grubego, otwartości na komunikacyjne przejawy Bożej Łaski i obdartusa, który publicznie podniósł krzesło, na którym stał – taki to właśnie był wyczyn w książce The Chill of Inspiration: Spontaneous Reminiscences by Seventeen Pioneers f DT-Cycle Lithiumized Annular Fusion, red. prof. dr Günther Sperber, Institut für Neuronenphysik und Reaktortechnik, Kernforschungszentrum Karlsruhe, U.R.G., dostępnej w języku angielskim jedynie w skandalicznie drogiej twardej oprawie, © Y.T.M.P., Springer Verlag, Wien, NNY. (Nb., jakkolwiek pierścieniowa metoda terapii metachorobą okazała się wysoce skuteczna w leczeniu raka z przerzutami, to przyniosła rozczarowanie w odniesieniu do wirusów ze spektrum HIV, jako że AIDS jest sam w sobie metachorobą).

[239] Ponieważ przysiągł dochować tajemnicy, Green nie zdradza Lenzowi, że Charlotte Treat wyjawiła mu, iż jej adopcyjny ojciec był kiedyś Prezesem Północnowschodniej Regionalnej Komisji Anestezjologów Stomatologicznych i dość swobodnie korzystał z N2O oraz tiopentalu sodu w domu Treatów w Revere, MA, do celów osobistych i wysoce nieapetycznych.

[240] ®The Mauna Loa Macadamia Nut Corp., Hilo HI – ARTYKUŁ SPOŻYWCZY Z NISKĄ ZAWARTOŚCIĄ SODU.

[241] Popularne korporacyjno-hardrockowe grupy muzyczne, które dobrze ilustrują początek psychicznego upadku Greena (nie licząc TBA5): dwa–trzy lata wcześniej były to naprawdę fajne zespoły, ale dziś są już nieco passé, a Choosy Mothers rozpadli się i każdy poszedł drogą własnej kariery artystycznej.

[242] Dzięki temu m.in. Mario godzi się na wywieszenie całym ciałem z wieży obserwacyjnej Schtitta w celu filmowania gry na całym korcie, w której to pozycji podtrzymywany jest tylko przez jednego z prorektorów za tył kamizelki mocującej jego zewnętrzny gorset, a gracze z kortu, widząc Maria w postawie skoczka narciarskiego na samej krawędzi bocianiego gniazda, uważają jego wyczyn za przerażający, zuchwały i zajebisty, Avril natomiast przez cały czas filmowania całego kortu nie wychodzi z DDyr.

[243] I to pomimo że Avril nigdy nie zdobyła się na wyartykułowanie swojego niepokoju o nocne bezpieczeństwo Maria, nie chcąc sprawiać wrażenia, że uważa jego kalectwo za coś szczególnego ani nie chcąc wydać się niekonsekwentną – bo skoro Halowi pozwala wychodzić, gdzie i kiedy mu się podoba, to czemu miałaby ograniczać autonomię i swobodę Maria, zmuszając go do martwienia się jej zmartwieniem – co Mario i tak często robi: martwi się o Avril zamartwiającą się o niego. O ile jest w tym jakaś logika.

[244] Mario, podobnie jak jego wuj Charles Tavis, ma awersję do oświetlenia jarzeniowego.

[245] Dosłownie:

„– Lepiej się czujesz?

– Niedługo się poczuję.

– Czy to ma coś znaczyć? Co to ma znaczyć?

– Nic. Dosłownie nic”.

[246] Przygnębiający nowy Klub Trzeźwości na Davis Square w Somerville, gdzie bawią się AA i AN – głównie nowi i młodzi – odpicowani jak stróż na Boże Ciało, tańczący sztywno i dygocący z trzeźwego podniecenia seksualnego; piją colę i Millennial Fizzy, opowiadając sobie nawzajem, jak super jest przebywać w towarzystwie ze wszystkimi swoimi kompleksami, które bez środków chemicznych szaleją w głowie. Już sam widok uśmiechów w takich lokalach rozdziera serce.

[247] Szlaban oznacza brak pozwolenia w danym tygodniu na noc poza Domem oraz dodatkowy Dyżur; Szlaban Domowy oznacza nakaz powrotu do Domu w godzinę po zakończeniu pracy i wieczornego zebrania; Pełny Szlaban Domowy to całkowity zakaz wychodzenia z domu w celach innych niż praca i zebrania, z których należy wrócić po piętnastu minutach od zakończenia; nie wolno wyjść nawet po papierosy i gazetę ani na trawnik dla zaczerpnięcia powietrza, a złamanie tego zakazu oznacza Wydalenie: PSD to specyficzny dla Ennet House odpowiednik karceru, więc budzi zrozumiały lęk.

[248] Ennet House odstawia mocz swoich rezydentów do kliniki metadonowej, z której korzystają rozmaici klienci zobowiązani do cotygodniowych badań moczu przez sądy i fundacje. Klinika przyjmuje mocz od Ennet House gratis i dołącza go do cotygodniowej wysyłki do laboratorium aż w Natick, w zamian za co Pat co jakiś czas dostaje telefon od malutkiej, podobnej do trolla Kierowniczki #2 w sprawie jakiegoś klienta, który postanowił zrezygnować z metadonu, a wówczas wstawia rzeczonego klienta na czoło listy kandydatów do Rozmów Wstępnych, odbywa z nim wywiad i zazwyczaj przyjmuje go do Domu – w ten sposób, tj. przez #2, dostali się do Ennet House Calvin T. i Danielle S.

[249] To być może znamienne, że Don Gately ani razu nie uchylił się przed sprzątnięciem rzygowin czy fekaliów po swojej pijanej matce, nawet kiedy czuł przy tym ekstremalną złość i obrzydzenie albo gdy sam był chory: ani razu.

[250] (Który to Henderson jest właścicielem lincolna niewiadomego i podejrzanego pochodzenia).

[251] Wynika to z Wymogów Ubezpieczeniowych zawartych w Karcie Personelu, której języka Gately do końca nie rozumie i panicznie się boi.

[252] Regulamin Domu zabrania palenia w sypialniach na piętrze – to też Wymóg Ubezpieczenia – a za złamanie tego zakazu grozi tygodniowy Szlaban, przy czym Pat fanatycznie przestrzega tej reguły, Gately natomiast, chociaż tak strasznie boi się urzędowego stylu Karty Ubezpieczenia, zawsze udaje, że nic nie zauważył, gdy natrafi na górze na palacza, bo kiedy sam był rezydentem, miał zwyczaj z nerwów palić przez sen, i po dziś dzień co pewien czas budzi się rano z konstatacją, że znowu to zrobił, tzn. przez sen zapalił fajkę, wypalił ją i zgasił, nie wstając z łóżka w swojej służbowej kanciapie w piwnicy.

[253] (Bardzo niewiele artykułów z Domowego kosza z ciuchami z darów pasuje na Gately’ego).

[254] Gately, gdy tylko rzucił narkotyki, poprzysiągł sobie, że już nigdy w życiu nie pobiegnie.

[255] W ulicznym żargonie NNA słowo to (ang. Item) oznacza dowolny rodzaj ręcznej broni palnej.

[256] (Erdedy wciąż trzyma ręce w górze, z kluczykami).

[257] (Region NNA; bardzo się stara nie wiercić, żeby nie zdenerwować Tine’a Seniora)

[258] (Region Pustynia – Płd. Zach.; skromnie odziany w sutą wiejską spódnicę i pospolite buty na płaskim obcasie)

[259] Przedmioty te®, wytwarzane przez szereg świetnych producentów, przypominają gigantyczne wersje przyborów do mycia szyb używanych na stacjach benzynowych – są to przemysłowej długości drągi zakończone skośnym gumowym ostrzem, których używa się do rozprowadzania wody w kałużach, aby szybciej wysychała; w niektórych akademiach zastąpiono je osuszarką terenu EZ-DRI, z obrotowym wałkiem gęstej gąbki na końcu, który to sprzęt jest źle widziany w EAT ze względu na to, że gąbkowy wałek szybko porasta pleśnią i śmierdzi.

[260] Pani Incandenza zawsze poprawia prace pisemne niebieskim tuszem.

[261] Nie jest to zjawisko nieznane: pracownicy fizyczni i obsługujący zmiany grzebią w śmietnikach EAT za wszystkim, co jeszcze się nada, na co Administracja i p. Harde dają im przyzwolenie, a przynajmniej nie zniechęcają ich czynnie, gdyż „Śmieci jednego…” i tak dalej, wymagają tylko pewnej dyskrecji przy wynoszeniu odpadów poza teren EAT, gdyż proceder ten jest żenujący dla obu stron.

[262] Women’s Tennis Association, żeński odpowiednik ATP (Association of Tennis Professionals).

[263] Sic, zapewne chodzi o Betamax (®Sony).

[264] Sic, ale sens słów Marathe’a jest w tym miejscu dość oczywisty.

[265] Reinforced Aluminium Spectation Unit = Segment Widowni ze Wzmocnionego Aluminium.

[266] Od czasu do czasu jakiś dobrze sytuowany rodzic opuszczał Gmach Socjalno-Administracyjny i przechodził za południowym ogrodzeniem Kortów Zachodnich na wyasfaltowany parking dla aut niewątpliwie rodzicielskich, odznaczających się podręcznikowym ciśnieniem w oponach i kolcami anten komórkowych, a także brakiem wyrysowanych palcem w kurzu uśmiechów na tylnych i bocznych szybach. Charles Tavis spędził ranek na interfejsowaniu z rodzicami uczniów EAT, którzy odnieśli obrażenia podczas wolnoamerykanki Eschatona w Dniu W, Boczna Alice Moore dla rozrywki podsłuchiwała, pisząc na maszynie, rozmowy Tavisa z rodzicami przez słuchawki, zamiast słuchać swojej kolekcji ulubionych podkładów muzycznych do aerobiku. Struck i Pemulis zajrzeli tam przed lunchem i zbajerowali Boczną Alice Moore, żeby na parę minut przełączyła rozmowy Tavisa z rodzicami na interkom. Trzeba to było słyszeć. Załapało się tylko paru rodziców – tata Todda Possalthwaite’a spędzał miesiąc miodowy na Azorach, a matka Otisa P. Lorda miała coś z uchem środkowym, przez co Lordowie nie mogli latać samolotem. Pemulis ze Struckiem doszli do wniosku, że każdy, komu w żyłach płynie krew władzy, powinien posłuchać Dyrektora EAT w rozmowach z rodzicami, czyli w trakcie misji pacyfikacyjnych – czaruś, jakiego świat nie widział, istny Houdini zaopatrzony w macki faktów, te jego rozmowy były aktami uwodzenia bez użycia płynów fizjologicznych – Pemulis stwierdził, że facet minął się z powołaniem, bo byłby genialnym sprzedawcą – praktycznie każdy zaraz po rozmowie chce zapalić papierosa, ludzie wychodzą z płaczem, ściskając ręce Tavisa – jeden rodzic, jedna ręka – praktycznie błagając go o przyjęcie podziękowań i serdecznych przeprosin za to, że śmieli pomyśleć, choćby przez chwilę. A potem, podpierając się nawzajem, przekraczają trzecią szynę Bocznej Alice, wymijają uśmiechniętych, wyjątkowo grzecznych chłopców przy jej biurku i wychodzą przez obracające się pod ciśnieniem szklane drzwi hallu na neogeorgiańską werandę z białą kolumnadą, a potem, mijając korty i trybuny, docierają do swoich świetnie utrzymanych aut, wyjeżdżają nimi za bramę i bardzo wolno staczają się po ceglanym podjeździe, a gdy są już na dole, dopiero wtedy uświadamiają sobie, że zapomnieli zajrzeć do swojej rannej pociechy, podpisać się na gipsie, dotknąć czółka i powiedzieć Hej.

[267] Ace/double fault, stosunek asów serwisowych do podwójnych błędów.

[268] Steeply miał wrażenie, że jeszcze nigdy nie widział tylu leworęcznych ludzi naraz: zarówno Hal Incandenza, jak i chłopak w czerni byli leworęczni, jedna z dwóch małych dziewczynek cztery rzędy pod nimi była leworęczna, deLint wypełniał tabele lewą ręką. Zdrajca AFR Rémy Marathe i potrójna agentka quebecka Luria P. też byli mańkutami, chociaż Steeply zdawał sobie sprawę ze znikomego znaczenia tego faktu.

[269]

Saprogeniczne Pozdrowienia*

GDY ZALEŻY CI TAK BARDZO, ŻE DAJESZ TO POWIEDZIEĆ PROFESJONALIŚCIE

* dumny członek rodziny ACME, Gagi & Pomysły, Pakiety Emocji, Żartów, Niespodzianek i Odlotowych Przebieranek

P. Helen Steeply

I tak dalej

Listopad RPDD

…(1) Z Orinem Incandenzą bawiłem się, trenowałem i ogólnie zadawałem przez większość lat, które wówczas wydawały się formacyjne. Poznaliśmy się, gdyż spotykałem go regularnie po drugiej stronie siatki w lokalnych turniejach tenisowych Chłopców do lat 10 w Bostonie i okolicach. Byliśmy dwoma najlepszymi dziesięciolatkami w Bostonie. Wkrótce zaczęliśmy razem trenować, dowożeni przez matki we wszystkie popołudnia dni powszednich do West Newton na kurs doskonalenia juniorów w Aburndale Tennis Club. Po tragicznej śmierci moich rodziców, którzy zginęli pewnego ranka na drodze dojazdowej Jamaica Way w absurdalnej katastrofie radiowego helikoptera monitorującego ruch drogowy, zacząłem niejako pomieszkiwać w domu Incandenzów w podmiejskim Weston. Gdy J.O.I. założył Akademię, byłem jednym z pierwszych jej matrykulantów. Orin i ja byliśmy nierozłączni do 15. mniej więcej roku życia, kiedy ja osiągnąłem swój zenit jako przedwcześnie dojrzały, obiecujący młodociany sportowiec i zacząłem go ogrywać. Źle to znosił. Od tamtego czasu już nigdy nie byliśmy nierozłączni. W następnym roku znów spędziliśmy razem kilka fajnych miesięcy, eksperymentując intensywnie z substancjami rekreacyjnymi. Entuzjazm dla substancji minął nam obu po paru latach, Orinowi dlatego, że wkroczył wreszcie w okres dojrzewania i odkrył płeć piękną, w którą zainwestował cały swój talent i przebiegłość, a mnie dlatego, że po kilku zdecydowanie negatywnych doświadczeniach metoksylowo-psychodelicznych pozostały mi trwałe Ułomności, które po dziś dzień czynią życie codzienne niemałym wyzwaniem, co skłonny jestem składać na karb tego, że zażywałem śmiertelnie poważne halucynogeny w swojej psychologicznej fazie larwalnej, kiedy żadnego północnoamerykańskiego nastolatka nie powinno się dopuszczać do halucynogenów. Wspomniane Ułomności doprowadziły mnie do odejścia z Enfieldzkiej Akademii Tenisowej w wieku lat 17, przed maturą, i do wycofania się z tenisa wyczynowego juniorów, a także z życia społecznego. Orin także w zasadzie wypalił się w tenisie przed ukończeniem 17 lat, chociaż wówczas jeszcze nikt nie mógł przewidzieć, że w przyszłości zdradzi tenis dla zorganizowanego futbolu amerykańskiego.

Stękający, siłowy balet tłumionego homoerotyzmu, oto czym jest futbol, p. Steeply, moim skromnym zdaniem. Przesadna szerokość barków, maski zacierające osobowość twarzy, nacisk na kontakt fizyczny zamiast unikania kontaktu. Korzyści mierzone w kategoriach penetracji i oporu. Te ciasne portki, podkreślające mięśnie pośladków i ud, no i ten element, który całemu światu musi się kojarzyć z mieszkiem. Powolne, stopniowe przechodzenie na „sztuczną nawierzchnię”, „sztuczną darń”. Czy te portki z przodu nie wyglądają jak z doczepionym mieszkiem? A proszę tylko popatrzeć, jak ci faceci klepią się po dupach po zakończonym meczu. Sport drużynowy wymyślił chyba Swinburne w najciemniejszej nocy swojej duszy. I niech się pani nie da nabrać na gadanie Orina w obronie futbolu jako zrytualizowanego substytutu konfliktu zbrojnego. Konflikt zbrojny sam w sobie jest dostatecznie zrytualizowany, a skoro mamy prawdziwy (wystarczy przejechać się wieczorem przez bostońskie dzielnice Roxbury i Mattapan), to nie widzę racji bytu dla substytutu. Futbol to czyste homofobicznie tłumione pedalstwo i niech Pani nie pozwoli, żeby O. wmówił Pani coś innego.

… (3c) Niewiele mogę pomóc w kwestii okoliczności samobójstwa dr. Incandenzy. Wiem, że zszedł z tego świata w sposób drastyczny. Mówiono mi, że w roku poprzedzającym zgon dr Incandenza nadużywał regularnie alkoholu etylowego i pracował nad całkowicie nowym gatunkiem kartridża filmowego, co, jak twierdził wówczas Orin, doprowadzało dr. Inca do szaleństwa.

… (3e) Przypuszczalnym powodem ich rozstania było to, że dr Incandenza zaczął ją obsadzać w swoich dziełach coraz częściej, aż w końcu poprosił, żeby zagrała w wyżej wzmiankowanym radykalnie nowym gatunku rozrywki filmowej, który ponoć przywiódł go do załamania nerwowego. Podobno łączyły ich bliskie stosunki, Jamesa i Jo-Ellen, chociaż wątpię, czy Orin jest rzetelnym źródłem informacji o ich relacji.

Znam jeszcze tylko jeden relewantny fakt – i to nie od Orina, lecz od mojej niewinnej krewnej, która (przelotnie) znajdowała się w sytuacji umożliwiającej jej intymne i szczere rozmowy z naszym punterem, jakie nie są możliwe pomiędzy heteroseksualnymi mężczyznami – i dotyczy on pewnego zdarzenia z volvo Incandenzów, w którym rolę odegrało jedno z okien samochodu i pewne słowo: wiem jedynie, że – według relacji O. – w dniach poprzedzających felo de se dr. Incandenzy to „słowo” pojawiło się na „zapoconej” szybie „okna” jasnożółtego volvo pani Inc i obwieściło kryzys małżeński na wszystkie strony świata. Tylko tyle.

… (5) „Zawaolowana przestroga” (literówka?), do której nawiązuje Pani w związku z moją odpowiedzią listowną, to po prostu rada, aby wszystko, co mówi Orin, traktować ze znacznym przymrużeniem narządu wzroku. Raczej nie byłbym skłonny publicznie wskazać Orina jako klasyczny przykład patologicznego kłamcy, ale wystarczy poobserwować go w pewnych sytuacjach, aby dojść do wniosku, że coś takiego jak „interesowna szczerość” istnieje. Nie mam pojęcia, jaka relacja łączy Panią z Orinem, nie wnikam w Pani uczucia – chociaż na życzenie Orina skłonny byłbym przepowiedzieć, że uczucie, jakie Pani do niego żywi, będzie silne – więc poprzestanę na tym, że za czasów EAT widywałem Orina w barach i na poturniejowych potańcówkach, gdzie podrywał młode damy z zastosowaniem bezpiecznej Strategii inicjowanej zagajeniem w sensie: „Powiedz mi, jakich mężczyzn lubisz, a ja się w takiego wcielę”. Co jest, rzecz jasna, patologicznie szczerym przyznaniem się do podrywu, jednak z podtekstem Zauważ-Jak-Jestem-Szczery-I-Otwarty-Jak-Wznoszę-Się-Ponad-Pospolitą-Mistyfikację-Schematu-Zalotów-Jak-Transcenduję-Powszechną-Nieautentyczność-Barowego-Stada-I-Czynię-To-Wybitnie-Stylowo-I-Inteligentnie-A-Jeśli-Dasz-Mi-Się-Poderwać-To-Nie-Tylko-Pozostanę-Inteligentnie-Transcendentnie-Otwarty-Ale-Także-Wprowadzę-Cię-W-Ten-Światek-Transcendencji-Towarzyskiego-Zafałszowania, czego uczynić oczywiście nie może, jako że całkowita szczerość i otwartość to właśnie cele towarzyskiego zafałszowania – to poza braku pozy; Orin Incandenza jest najmniej otwartym człowiekiem, jakiego znam. Jeżeli chce Pani doświadczyć patologicznej szczerości w wersji autentycznej, niech Pani spędzi chwilę z Orinowym Wujem Charlesem „Gretel, Dojna Krowa w Przekroju Poprzecznym” Tavisem, a przekona się Pani, że patologiczna szczerość w wersji autentycznej jest mniej więcej tak uwodzicielska jak zespół Tourette’a.

Nie chcę powiedzieć, że Orin Incandenza jest kłamcą, tylko że postrzega on prawdę jako konstrukcję faktów, a nie ich sprawozdanie. Dodam jeszcze tylko, że doszedł do tej idei dzięki edukacji. Przez blisko osiemnaście lat kształcił się u stóp największego specjalisty od prania mózgów, jakiego znałem, i do dziś pozostaje tak skołowany, że jedyną drogę ucieczki od wpływu tamtej osoby upatruje w jej totalnym odrzuceniu i nienawiści. A przecież definiowanie siebie w opozycji do jakiegoś zjawiska jest dalszym ciągiem zależności od tegoż zjawiska, nie sądzi Pani? Ja nie mam co do tego wątpliwości. Stwierdzam też, że mężczyźni, którym się zdaje, że nienawidzą tego, czego w istocie się lękają i łakną, są interesujący w znikomym stopniu.

… Jeszcze raz przypominam Pani, że Orin i ja nie jesteśmy ostatnio zbyt blisko, więc część moich sądów może być doraźnie pozbawiona życzliwości.

Jednym z powodów, dla których Orin nie jest zdeklarowanym kłamcą, jest to, że Orin niezbyt dobrze kłamie. Kilka razy widziałem, jak kłamał świadomie, i było to żałosne. Dlatego między innymi jego młodzieńcza faza rekreacyjno-chemiczna minęła tak szybko, w porównaniu z niektórymi naszymi kolegami z EAT. Kto chce na serio bawić się w dragi, będąc małoletnim pod dachem rodziców, musi umieć kłamać często i sprawnie. Orin był zadziwiająco głupim kłamcą. Pamiętam jedno takie popołudnie, gdy pani Clarke miała wolne i pani Inc musiała ją zastąpić w niektórych obowiązkach: Orin miał przypilnować Maria i Hala, którzy jako maluchy w niebezpiecznym wieku mogliby zrobić sobie krzywdę bez ścisłego nadzoru. Byłem akurat u niego i postanowiliśmy wyskoczyć na chwilę na strych garażu domu w Weston i wypalić szczyptę Panny Marii, to znaczy marihuany z wysoką zawartością żywicy, no i na tym strychu, upaleni, wpadliśmy w pseudofilozoficzny labirynt mentalny, jak to się często zdarza palaczom Panny Marii, i zmitrężyliśmy tam sporo czasua, zamknięci w intelektualnej pułapce pokoju bez wyjścia, a zanim rozwiązaliśmy abstrakcyjny problem, który nas wpuścił w ten labirynt, zrobiliśmy się tacy głodni, że dając spokój rozważaniom, zjechaliśmy ze stryszku po drewnianej drabinie. Słońce stało już po drugiej stronie nieba, nad Wayland i Sudbury, minęło więc calutkie popołudnie, które Hal i Mario spędzili bez żadnej opieki. Jakoś przeżyli, ale kiedy wieczorem pani Incandenza wróciła do domu i spytała Orina, co maleństwa robiły przez całe popołudnie, Orin skłamał, że siedzieliśmy tam z nimi, bawiąc się i nadzorując, na co pani Incandenza wyraziła zdumienie, gdyż, jak stwierdziła, kilkakrotnie próbowała dodzwonić się do domu i nikt nie odbierał, ale wtedy Orin powiedział jej, że zagonił maluchy do pokoi z dodatkowymi aparatami, a sam wykonał kilka telefonów, rozmawiał długo, kilka razy, o tym i owym, no i dlatego matka nie mogła się dodzwonić, na co pani Incandenza (która jest nadzwyczajnie wysokiego wzrostu) zamrugała kilkakrotnie z bardzo stropioną miną i powiedziała, że telefon wcale nie był zajęty, tylko dzwonił i dzwonił. W takich sytuacjach ujawnia się różnica między mężczyzną a chłopczykiem, w sensie krętactwa. Załamałem się, bo Orin zdobył się tylko na to, że patrząc matce śmiało w oczy, rzekł z winą niewiniątka: „To nie moja wina”. Co jest niezmiernie głupią odpowiedzią, z której śmiałem się potem jeszcze tygodniami, zwłaszcza że pani Incandenza nie ukarała syna i zachowała się tak, jakby nie wierzyła, że kłamstwo jest możliwe w przypadku jej dzieci – innymi słowy, potraktowała ewidentne łgarstwo jak nierozwiązywalną kosmiczną tajemnicę, zamiast je potraktować jak ewidentne łgarstwo.

a Ta tendencja do zagłębiania się w zawiłe abstrakcje bywa często nazywana „myśleniem marihuanowym” – nawiasem mówiąc, termin „zespół amotywacyjny” w konsekwencji znacznej konsumpcji Panny Marii jest błędny, gdyż jej palacze nie tyle tracą zainteresowanie praktycznym funkcjonowaniem, ile „wmyślają się marihuanowo” w labirynty refleksyjnej abstrakcji, z których wyjście wymaga tak wiele energii, że palacz Panny Marii jest w tym procesie fizycznie wyczerpany, apatyczny i zdemotywowany, zdolny tylko do bezwolnego siedzenia. Znamienne, że wilczy głód towarzyszący zatruciu kanabisem może być naturalnym mechanizmem obronnym przeciwko utracie funkcji praktycznej, gdyż funkcja ta nigdzie nie jest tak silnie obecna jak w zdobywaniu pokarmu.

Najgorszy przypadek, w którym rolę odegrał zarówno szalbierczy idiotyzm Orina, jak i niechęć p. Incandenzy do uznania faktu idiotycznego kłamstwa, zdarzył się pewnego parszywego dnia, wkrótce po uzyskaniu przez Orina prawa do prowadzenia pojazdów dwuśladowych. Trafiło nam się, Orinowi i mnie, wolne sierpniowe popołudnie po szybkiej przegranej w turnieju na syntetycznej trawie w Longwood, a że Hal w dalszym ciągu figurował w kategorii Chłopców do lat 10, spora część letniej społeczności EAT była obecna w Longwood, w tym Mario i pani Incandenza, których przywiózł smagły i wyglądający na cudzoziemca internista rezydent, specjalista od drożdżaków, którego pani Inc przedstawiła jako „drogiego i serdecznego przyjaciela”, ale nie wyjaśniła, skąd się znają, a dr Incandenza był tego dnia, pamiętam, niedysponowany i nikomu nie zawracał głowy, więc Orin i ja mieliśmy cały teren EAT dla siebie, bo nawet w bramie nikogo nie było, a ponieważ pasjonowały nas wówczas substancje rekreacyjne, więc zażyliśmy coś bezzwłocznie, już nie pamiętam co, ale mieliśmy po tym niezły odlot, doszliśmy jednak do wniosku, że to jeszcze nie dość i postanowiliśmy zjechać na dół, do któregoś z owianych złą sławą sklepów monopolowych na Commonwealth Avenue, w którym sprawdzali wiek klienta na słowo honoru, więc wskoczyliśmy w volvo i zjechawszy na pełnym gazie, pruliśmy przez Commonwealth Avenue, mocno naćpani, nie mogąc dociec, dlaczego ludzie na chodnikach machają do nas, łapią się za głowy, pokazują nas palcami i dziko podskakują w miejscu, więc Orin machał do nich wesoło i też łapał się za głowę w duchu przyjacielskiej parodii, ale dopiero gdy dojechaliśmy do rozwidlenia Commonwealth-Brighton Ave., dotarła do nas straszna świadomość: otóż pani Incandenza latem często trzymała ukochanego psa Incandenzów, S. Johnsona, przywiązanego smyczą do tylnego zderzaka volvo, w zasięgu misek z wodą i psim jedzeniem Science Diet, a my z Orinem daliśmy gazu, nie sprawdzając, czy S. Johnson jest przytroczony do zderzaka. Wolę nie opisywać, co zobaczyliśmy, gdy zajechawszy na parking, zajrzeliśmy na tył wozu. Nazwijmy to kadłubkiem. Powiedzmy, że znaleźliśmy tam smycz, obrożę i kadłubek. Zdaniem kilkorga świadków, którzy byli w stanie mówić, S. Johnson przez co najmniej kilka przecznic usiłował mężnie dotrzymać nam kroku, ale w pewnym momencie albo się potknął, albo uporządkował swoje psie sprawy i uznał, że pora wycofać się z życia, w każdym razie się poddał, runął na chodnik, a dalsze sceny świadkowie uznali za nie do opisania. Środkiem chodnika po wschodniej stronie Commonwealth przez pięć czy sześć przecznic ciągnęła się smuga sierści i materii organicznej. Z powrotem do Akademii jechaliśmy już powoli, wioząc smycz, obrożę z medalikami zawierającymi spis leków wywołujących alergię i alergii pokarmowych pupila oraz kadłubek przyczepionej do obroży materii.

Chodzi mi o to, żeby zechciała Pani sobie wyobrazić, jak czuliśmy się potem, stojąc w salonie DDyr przed słaniającą się i szlochającą żałośnie panią Incandenza, gdy Orin usiłował sklecić wersję zdarzeń, w której on i ja wyczuliśmy, że S. Johnson marzy o dziarskim sierpniowym spacerku po Commonwealthb, więc spacerowaliśmy z nim spokojnie po chodniku, gdy nagle jakiś pirat drogowy nie tylko skręcił na chodnik, żeby przejechać psa, ale cofnął się i przejechał po nim powtórnie, i trzeci raz, i tak dalej, całkiem jak walec drogowy, a Orin i ja patrzyliśmy na to tak sparaliżowani zgrozą, że nawet nie pomyśleliśmy o zapamiętaniu marki i koloru samochodu, nie mówiąc już o numerze tablicy rejestracyjnej drania. Pani Incandenza padła na kolana (jest coś surrealistycznego w widoku bardzo wysokiej kobiety na kolanach), szlochając i przyciskając dłoń do obojczyka, ale przytakiwała głową każdej sylabie żałosnego Orinowego kłamstwa, a O. trzymał uniesioną smycz z obrożą (i kadłubkiem) jak Eksponat A, ja zaś stałem obok, ocierałem spocone czoło i marzyłem, żeby nieskazitelnie wyfroterowana i wysterylizowana dębowa podłoga rozstąpiła się i pochłonęła całą scenę in toto.

b Orin nigdy przedtem nie wyszedł z S. Johnsonem. Nie przepadał za nim, bo pies zawsze usiłował spółkować z jego lewą nogą. W ogóle S. Johnson był właściwie psem pani Incandenzy i normalnie wyprowadzała go wyłącznie ona, o ściśle wyznaczonych porach dnia.

… (7) Pani Steeples, według mnie słowo „przemoc” jest puste znaczeniowo. Kto potrafi zdefiniować „przemoc”? W prawdziwie interesujących przypadkach przemocy trudność polega na tym, że niejednoznaczność semantyczna przemocy stanowi część zjawiska przemocy. Dzięki dziesięcioleciom energicznych starań ludzi Pani profesji, pani Steeley, wszyscy słyszeliśmy o grupach DDA, AlaTeen, ACONA, ACOG i MAZGAJE, które relacjonują ewidentne przypadki rozmaitych odmian przemocy: pobić, gwałtów, deprywacji, upokarzania, więzienia, torturowania, przesadnego krytycyzmu, a nawet kompletnego braku zainteresowania. Ale ofiary tych odmian przemocy mogą przynajmniej, kiedy dogrzebią się w pamięci do dzieciństwa, stanowczo nazwać je „przemocą”. Zdarzają się jednak przypadki mniej jednoznaczne. Trudniejsze do sprofilowania, że tak powiem. Co powiedziałaby Pani o rodzicu do tego stopnia neurastenicznym i depresyjnym, że każdy opór stawiany jego rodzicielskiej woli wtrąca go w psychotyczną depresję, podczas której całymi dniami nie wstaje z łóżka, tylko siedzi w pościeli, czyszcząc rewolwer, w związku z czym dziecko boi się sprzeciwić jego woli, gdyż nie chce doprowadzić ojca/matki do depresji, a może nawet samobójstwa? Czy takie dziecko jest ofiarą „przemocy”? Albo weźmy ojca, który jest tak pochłonięty matematyką, że pomagając dziecku w pracy domowej z algebry, zapomina o dziecku i rozwiązuje wszystko sam, na skutek czego dziecko dostaje 5 z Ułamków, lecz nigdy w istocie nie uczy się ułamków. Lub też, powiedzmy, mamy ojca – złotą rączkę, który wszystko w domu umie naprawić, i woła syna do pomocy, ale tak się wciąga w robotę (ojciec), że nie tłumaczy synowi, jak ją wykonać, wobec czego synowska „pomoc” ogranicza się do podawania ojcu klucza francuskiego, szklanki lemoniady albo wkręta krzyżowego, aż przychodzi dzień, w którym ojciec ginie w idiotycznym wypadku drogowym na Jamaica Way, kończąc za jednym zamachem wszystkie okazje do międzypokoleniowej nauki, i syn nigdy w życiu nie nauczy się, jak być użytecznym panem domu, a gdy coś się popsuje w jego kawalerce, musi najmować wzgardliwych fachowców z brudnymi paznokciami i czuje się straszliwie nieprzydatny (syn), nie tylko dlatego, że nie jest złotą rączką, ale i dlatego, że bycie złotą rączką ucieleśniało w oczach jego ojca całą niezależność, męskość i nieofermowatość amerykańskiego mężczyzny. Zawoła Pani: „Przemoc!”, będąc synem ofermą rozpamiętującym własną przeszłość? Gorzej: czy mogłaby Pani nazwać to przemocą, nie czując się przy tym żałosnym maminsynkiem i mazgajem, skoro tyle jest przypadków autentycznej, jeżącej włos na głowie przemocy fizycznej i psychicznej, o których nam pilnie donoszą reporterzy (i reporterki) i które roztrząsają w szczegółach sumienni publicyści?

Nie mam pewności, czy można to nazwać przemocą, ale gdy (dawno temu) przebywałem za granicą w świecie trzeźwych mężczyzn, spotykałem rodziców, zwykle zamożnych, dobrze wykształconych, zdolnych, sprawnych i białych, cierpliwych, kochających, wspierających, zainteresowanych i zaangażowanych w życie swoich dzieci, rodziców nieszczędzących komplementów, a dyplomatycznie powściągliwych w konstruktywnej krytyce, elokwentnych w kierowanych do dzieci deklaracjach bezwarunkowej miłości i akceptacji, rodziców w pełni zasługujących na miano dobrego rodzica, widziałem takich nienagannych rodziców, jednego po drugim, którzy niemniej wychowywali dzieci (a) niedorozwinięte emocjonalnie, (b) skrajnie samolubne, (c) cierpiące na chroniczną depresję, (d) dotknięte zaburzeniem borderline, (e) zżerane narcystyczną samonienawiścią, (f) neurotycznie pobudzone/uzależnione, (g) rozmaicie upośledzone psychosomatycznie albo (h) pochodne (a)–(g).

Dlaczego tak jest? Dlaczego wielu rodziców bezwzględnie nastawionych na wychowanie dzieci, które czują, że są dobrymi ludźmi zasługującymi na miłość, wychowuje dzieci, które w dorosłości czują się paskudnymi ludźmi, niezasługującymi na miłość i przekonanymi, że przypadkiem poszczęściło im się mieć tak wspaniałych rodziców, którzy ich (dzieci) kochają, chociaż są oni (dzieci) paskudnymi ludźmi?

Czy dopuszcza się przemocy matka, której dziecko nie wierzy, że jest z natury swojej piękne, godne miłości i najlepszej matczynej troski, a za to wierzy, że jest dzieckiem wstrętnym i niezasługującym na miłość, któremu po prostu poszczęściło się mieć taką cudowną matkę? Chyba nie.

Tylko czy ta matka może być naprawdę aż tak cudowna, skoro jej dziecko ma taki obraz siebie?

Nie mówię tu o własnej matce, której śmigło spadającego helikoptera obcięło głowę, zanim zdążyła wywrzeć jakikolwiek wpływ na mojego starszego brata i niewinną młodszą siostrzyczkę, no i na mnie.

Uważam, pani Starkly, że mówię tu o pani Avril M.-T. Incandenzie, chociaż jest ona kobietą tak złożoną i nienaganną, że trudno poczuć się swobodnie, rzucając na nią jakiekolwiek jednoznaczne oskarżenie. Mogę jedynie powiedzieć, że coś z nią było nie w porządku. Coś upiornego, pomimo kulturalnie świetlanej powierzchni. Dla przykładu, gdy Orin ewidentnie uśmiercił jej ukochanego psa S. Johnsona w sposób iście haniebny, jakkolwiek przypadkowy, a potem chciał uniknąć odpowiedzialności dzięki kłamstwu, które przejrzałby każdy rodzic znacznie mniej inteligentny niż Avril, reakcja pani Inc była nie tylko jak najdalsza od konwencjonalnej przemocy, ale wręcz zbyt bezwarunkowo czuła, wyrozumiała i altruistyczna, żeby mogła być prawdziwa. Jej odpowiedź na żałosne kłamstwo Orina była nie tyle aktem łatwowierności, ile zachowaniem osoby, do której uszu nie dotarła cała ta groteskowa fikcja. A jej reakcja na samą śmierć psa była dziwacznie dwoista. Z jednej strony, bardzo głęboko przeżyła śmierć S. Johnsona, z czułością wzięła smycz, obrożę i psi kadłubek i urządziła im wystawny pogrzeb, z rozdzierająco malutką trumienką z wiśniowego drewna, całymi tygodniami popłakiwała w słyszalnej dla otoczenia samotności etc. Lecz drugą połowę energii emocjonalnej zainwestowała w przesadną wręcz grzeczność wobec Orina: zasypywała go codziennie komplementami i wyrazami wsparcia, wprowadzała jego ulubione potrawy do jadłospisu EAT, sprawiała, że jego ulubione parafernalia tenisowe pojawiały się magicznie w łóżku i szafce Orina, z dołączonymi czułymi liścikami, ogólnie mówiąc, wykonywała tysiące drobnych gestów, za sprawą których przykładny rodzic może sprawić, że jego dziecko poczuje się szczególnie cenionec – a wszystko to z troski, żeby Orin przypadkiem nie pomyślał, że matka ma do niego żal o śmierć S. Johnsona, że go obwinia albo że kocha go mniej z powodu przykrego incydentu. Nie tylko nie doszło do kary ani nawet widocznych pretensji, ale bombardowanie miłością i wsparciem nasiliło się. A do tego dochodziły wyszukane machinacje mające na celu ukrycie przed Orinem żałoby, przygotowań do pogrzebu i łzawych chwil wspominania psa, żeby Orin przypadkiem nie zobaczył, że Matuli jest przykro, bo mógłby się wtedy poczuć winny, więc w jego obecności pani Inc tryskała humorem, elokwencją i dowcipem, manifestując czułość i łagodność, a nawet sugerując oględnie, że bez psa żyje się lepiej, jakby ktoś zdjął jej z barków nieuświadomiony ciężar, i tak dalej, i tym podobne.

Co na to powie taka kształcona analityczka subtelności sylwetek kulturowych jak Pani, pani Starksaddle? Czy to dowodzi niepojętego wprost taktu, miłości i życzliwości, czy też jest w tym coś… upiornego? Może zapytam jaśniej: czy patologiczna wręcz życzliwość, z jaką pani Inc odniosła się do faktu, że syn wziął jej samochód, będąc w stanie odurzenia, i powlókł jej ukochanego psa na groteskową śmierć, a następnie usiłował się z tego wyłgać, czy ta życzliwość adresowana była do Orina, czy do samej Avril? Czy chroniła ona w ten sposób „godność” Orina, czy też własną wizję siebie jako wzorowej matki, jakiej żaden ludzki syn nie mógłby nigdy poczuć się godny?

c No właśnie, od tego zacznijmy: nie „cenne”, lecz „cenione”.

Gdy Orin parodiuje Avril – do czego dzisiaj trudno go namówić, chociaż za naszych czasów w Akademii był to jego popisowy numer na wszystkich imprezach – uśmiecha się szeroko z bezgraniczną dobrocią i miłością, po czym powoli przybliża się do wybranej osoby, aż jego twarz rozciąga się płasko przy jej twarzy i następuje wymieszanie oddechów. Gdyby zdołała to pani wytrzymać – to wrażenie – to co byłoby dla pani gorsze: przytłaczająca bliskość czy niezrównana dobroć i miłość, które jej towarzyszą?

Z jakiegoś powodu przychodzi mi teraz do głowy taki typ filantropa, który budzi odrazę nie pomimo swojej dobroci, ale właśnie z jej powodu: wyczuwa się bowiem, że na pewnym poziomie postrzega on beneficjentów swojej dobroci nie tyle jako osoby, ile jako elementy ekwipunku, na których może ćwiczyć i demonstrować własną cnotę. Upiorne i dopychające jest to, że ten typ filantropa niewątpliwie potrzebuje kontynuacji cudzej nędzy i cierpienia, gdyż ceni sobie tylko własną cnotę, nie zaś cele, do których cnota ta ma rzekomo doprowadzić.

Wszystko, co dotyczy matki Orina, jest zawsze przerażająco uporządkowane i wielowartościowe. Podejrzewam, że jako dziecko doświadczyła strasznej przemocy. Nie mam żadnych konkretów na poparcie tej tezy.

Jeśli jednak, panno Bainbridge, użyczyła pani swych wdzięków Orinowi i jeśli Orin wydał się pani cudownie zdolnym i hojnym kochankiem – a wiem skądinąd, że takim jest – nie tylko umiejętnym i namiętnym, ale i wspaniale szczodrym, empatycznym, uważnym i czułym – jeśli wydaje się pani, że Orin naprawdę czerpie rozkosz z dawania rozkoszy, to proszę trzeźwo wziąć pod uwagę powyższy obraz Orina naśladującego swoją drogą Matulę jako filantropkę: podchodzi coraz bliżej, z szeroko otwartymi ramionami, z uśmiechem.

[270] ®Glad Flaccid Plastic Receptacle Corporation, Zanesville, OH – producent pojemników miękkich Glad.

[271] (Wśród nich K. McKenna, który twierdzi, że ma siniak na głowie, ale nie ma siniaka na głowie)

[272] Dlatego Ann Kittenplan, największa winowajczyni eschatonowego zamieszania, nie towarzyszy karnej załodze czyścicieli, gdyż ich misja jest de facto operacją Klubu Tunelowego. LaMont Chu został oddelegowany do powiadomienia jej, że może spadać, a oni odhaczą ją na liście jako obecną, co jak najbardziej odpowiadało Ann Kittenplan, gdyż nawet najbardziej bitne dziewczynki nie podzielają odwiecznie męskiego zamiłowania do buszowania po zamkniętych podziemiach.

[273] = Gwiazd, wschodzących gwiazd, spadających gwiazd.

[274] Poutrincourt używa quebeckiego idiomu reflechis zamiast bardziej podręcznikowego reflexes, więc brzmi teraz jak prawdziwy kanadyjski McCoy, chociaż jej akcent pozbawiony jest jękliwych przyrostków Marathe’a; tak czy owak, pewna „żurnalistka” na pewno zamailuje do Falls Church, VA, z prośbą o przysłanie pełnych akt BSN dotyczących niejakiej „Poutrincourt Thierry T.”.

[275] Stosując s’annuler zamiast bardziej quebeckiego se detruire.

[276] Używa wulgarnego quebeckiego słowa transperçant, którego idiomatyczna konotacja potępienia nie ma powodu być znana mówiącemu z paryskim akcentem Steeply’emu – ten lapsus naprowadza Poutrincourt na myśl, że Steeply nie jest ani cywilnym reporterem, ani nawet kobietą, czego Poutrincourt domyśliła się zapewne, odkąd Steeply zapalił flanderfume’a z łokciem od siebie zamiast ku sobie, bo tak czynią tylko mężczyźni i bucowate lesbijki, a fakt ten – który w połączeniu z wysypką po elektrolizie stanowi jedyną poszlakę kamuflażu – ma znaczenie czytelne tylko dla osoby zawodowo superczujnej i podejrzliwej.

[277] Idiom z regionu Trois-Rivieres, oznaczający z grubsza „powód do wstania rano z łóżka”.

[278] Gdzie się podziewała po nocach pani Pemulis, gdy poczciwy Tato P. „budził” Matty’ego, szarpiąc go, aż mu dzwoniły zęby, a mały Micky kulił się w łóżku pod najdalszą ścianą i płytko oddychał, cichutki jak śmierć – oto co chciałbym wiedzieć.

[279] Ten chłopczyk to były wychowanek EAT, którego nazwisko umknęło Halowi i teraz go męczy. Hal, który od ponad roku nie przeżył ani jednej doby bez upalenia się w sekrecie, wcale za dobrze się nie czuje, a nieuchwytne nazwisko chłopca doprowadza go do szału.

[280] Termin „anhedonia” ukuł podobno kontynentalny Francuz Ribot, który w swojej XIX-wiecznej La psychologie des sentiments pisze, że wprowadza ów termin jako psychoekwiwalent „analgezji”, czyli zniesienia czucia bólu.

[281] To była jedna z najgłębszych i najbardziej brzemiennych hipotez Hala, którą sformułował kiedyś, paląc w sekrecie zioło w Pompowni: że jesteśmy wszyscy samotni i stęsknieni tego, za czym nie wiemy, że w samotności tęsknimy. No bo jakże inaczej wyjaśnić to przedziwne uczucie, którego ustawicznie doznaje: że tęskni za kimś, kogo nawet nie zna? Bez tej uniwersalizującej abstrakcji jego uczucie nie miałoby sensu.

[282] (Główny powód, dla którego osoby w bólu są tak pochłonięte sobą i trudne do zniesienia w bliskim kontakcie)

[283] SSRI, których przodkami były Zoloft i niefortunny Prozac.

[284] Prymitywna i tania forma palnej metedryny, popularna wśród tych samych narkomanów, którzy wąchają opary benzyny albo smarują wnętrze papierowej torby klejem modelarskim, przykrywają sobie nią twarz i wdychają tak długo, aż padną na ziemię i dostaną konwulsji.

[285] Chyba przejęzyczenia albo katachreza R.v.C., gdyż Klonidyna – 2-(2,6-dwuchloroanilino)-2-imidazolina – jest lekiem na nadciśnienie przeznaczonym zdecydowanie dla dorosłych; noworodek musiałby być rozmiarów futbolisty, żeby ją tolerować.

[286] Kate G. nigdy nie zażywała lody ani cracka, ani nawet kokainy czy lajtowych psychedryn. Narkomani dzielą się na odrębne klasy: amatorzy Boba Hope’a stronią od stymulantów, miłośnicy koki i psychedryn natomiast nienawidzą marihuany. Stanowi to pole do potencjalnie owocnych badań dla nauki o uzależnieniach. Warto jednak zauważyć, że wszystkie klasy narkomanów piją.

[287] Od zeszłej zimy, kiedy stęchły odór, porzucone stymulatory stomatologiczne i jeden cienki obśliniony pet zdradziły, że któryś starszoklasista palił po nocy panatele w SP 3.

[288] The Continent’s Best Yogurt® = Najlepszy Jogurt na Kontynencie.

[289] W istocie, o czym Hal nie miał pojęcia, SK. TZ była ze strony Jegomościa bardzo smutnym festiwalem samonienawiści, zawoalowaną alegorią sponsorowania i żałosnego niesmaku Jegomościa wobec pustych uśmiechów i zdawkowych uprzejmości Bostońskich AA, do których wciąż go wysyłali lekarze i psychologowie.

[290] Film nie wyjaśnia, czy ohydne blizny po oparzeniach na twarzy dziewczyny są wynikiem wypadku przy preparowaniu narkotyku. Bernadette Longley wyraża nadzieję, że tak jest, bo inaczej blizny byłyby symbolem jakiejś głębszej i bardziej duchowej rany/ohydy i to symboliczne zrównanie deformacji fizycznej z deformacją moralną oburza wszystkie obecne w sali osoby powyżej trzynastego roku życia jako strasznie ckliwe, toporne i sztampowe.

[291] Po złotym okresie przedmilenijnego szaleństwa samopomocy AK stali się z powrotem odłamem wciąż olbrzymiej organizacji Anonimowych Narkomanów (AN), toteż Pat Montesian i Personel Ennet House, jakkolwiek nie mają nic przeciwko temu, żeby rezydenci z problemem kokainowym bywali okazjonalnie na imprezach AK, to zdecydowanie zalecają im, by trzymali się AA lub AN, zamiast tworzyć odłamy w rodzaju AK lub Designer Drugs Addicts Anonymous czy Prescription Tranquilizers Anonymous, głównie z tego powodu, że odłamy mają mniej grup i mniej zebrań – a niektóre w niektórych rejonach USA nie mają ich wcale – oraz dlatego, że nadmiernie wyspecjalizowane skupienie na jednej Substancji zawęża okno rekonwalescencji, koncentrując się właśnie na abstynencji od danej Substancji, zamiast na całkowitej trzeźwości i nowej duchowej drodze życia w ogólności.

[292] Przerażającym po części dlatego, że Personel Ennet House kategorycznie zniechęca rezydentów do jakichkolwiek uczuciowym przywiązań do osobników płci odmiennej podczas dziewięciomiesięcznego pobytua, a cóż dopiero mówić o przywiązaniu do osób z Personelu.

a Jest to pochodna sugestii bostońskich AA, aby nowicjusze w stanie wolnym nie angażowali się emocjonalnie przez pierwszy rok trzeźwości. Istnieje po temu ważki powód, który z czasem, przyparci do muru, bostońscy AA zgadzają się wyłuszczyć, ten mianowicie, że nagłe odstawienie Substancji pozostawia w psychice nowicjusza gigantyczną dziurę, którą nowicjusz powinien odczuć boleśnie, aby padł na kolana i modlił się o zapełnienie tej dziury przez bostońskich AA i poczciwą Siłę Wyższą, intensywne zaangażowanie uczuciowe natomiast działa na ten ból jak zwodniczy środek znieczulający i sprawia, że zaangażowane osoby przywierają do siebie jak złaknione konwalencji izotopy, wzajemnie zastępując sobie zebrania, Aktywność w Grupie i Uległość, a jeśli związek nie wypala (co, jak myślicie, w ilu przypadkach się zdarza?), to oboje zaangażowani wpadają w skrajną rozpacz i w jeszcze głębszą dziurę bólu niż przedtem, a nie mają w sobie siły, jaką daje intensywna praca uzależnionych od AA, aby przetrwać okres rozpaczy bez uciekania się do Substancji. Można w tym miejscu przytoczyć hasła: „Narkomani nie wchodzą w relacje, tylko biorą zakładników” (sic) czy „Alkoholik to pocisk dążący do wystrzału”. I tak dalej. Zalecenie niewiązania się bywa najczęściej Waterloo wszystkich zaleceń dla nowicjuszy i właśnie celibat okazuje się kwestią, która dzieli Wytrwałych od tych, którzy Wracają Tam na Zewnątrz.

[293] Widocznie tak teraz mówią kolorowi o innych kolorowych. Joelle van Dyne, nawiasem mówiąc, wychowała się w tej części USA, gdzie stosunek werbalny do czarnych jest staroświecki i podświadomie pogardliwy, więc stara się, jak może – „kolorowi” itp. – zresztą, tak czy owak, jest wzorem wrażliwości rasowej w porównaniu z przedstawicielami kultury, w której wychował się Don Gately.

[294] Bostońscy kolorowi na Misjach konstruują swoje mowy jako rozbudowane apostrofy do jakiegoś nieobecnego „Jima”, zaobserwowała Joelle z socjologiczną neutralnością.

[295] Boston Housing Authority = Bostoński Urząd Mieszkaniowy.

[296] Zmieszany 5/1 z chlorkiem żelaza daje „krew A + B”, podstawowy rekwizyt wielu niskobudżetowych krwawych filmów.

[297] Ponawiany w filmie nacisk na pragnienie uciszenia nowicjuszki ze strony Matki Przełożonej doprowadza B. Boone – uczennicę leniwą, ale wyjątkowo bystrą – do konstatacji, że milczący, zakapturzeni na brązowo trapiści snujący się po obrzeżach filmu niczym jakiś niemy chór grecki pełnią raczej funkcję symboliczną niż narracyjną. Hal jest zaskoczony jej spostrzegawczością.

[298] Oczywiście, pada przy tej okazji gotowiec ukuty przez Schtitta, coś jak: Jesteśmy Tym, co Szkalujemy albo Jesteśmy Tym, co Omijamy Wielkim Łukiem z Odwróconymi Oczami, chociaż kiedy sam Schtitt wspomina to motto, nigdy nie doczepia mu konotacji moralnej, nawet nigdy go nie tłumaczy, pozwalając prorektorom i Starszym Kolegom dopasowywać przekład do bieżących potrzeb pedagogicznych.

[299] Loteria pod egidą C the Commonwealth of MA Lottery Authority.

[300] Znalezionego z łatwością, kiedy zastawiał w lombardzie w Brookline bezprzewodowy ekspres do cafe-au-lait M. Cafe®, gdyż Fortier, Marathe i AFR dobrze znali namiętne przywiązanie M. DePlessisa do rytuału śniadań z cafe au lait.

[301] Jako że na studiach MBA miała ćwiczenia z przykładowych sporów sądowych – producenci muzyczni kontra wytwórcy kaset magnetofonowych i producenci filmowi kontra sieci wypożyczalni wideo – Noreen Lace-Forché chroniła prawa autorskie swojej złotonośnej kurki InterLace, zastrzegając, że wszystkie laserowe kartridże kompatybilne z prywatnymi TP muszą być typu Read-Only, natomiast kopiowalne kartridże Matryce wymagają specjalnych kodów OS i specjalistycznego sprzętu do odtwarzaniaa, przy czym zarówno kody, jak i sprzęt wymagają licencji, co zraża większość konsumentów do pirackich kartridżów, ale nie stanowi większej przeszkody dla osób z zasobami finansowymi i inicjatywą polityczną (powalającymi np. zduplikować Matrycę).

a N. L.-F. zastrzegła sobie nawet, że Matryce mają mieć prędkość odtwarzania 585 rpm zamiast przyjętej w prywatnych odtwarzaczach TP prędkości 450 rpm.

[302] Dzięki zdradzie Marathe’a ta czysto złośliwa postawa znana jest Biuru Służb Niesprecyzowanych, choć nie jest niemożliwe, że Fortier rozmyślnie zezwolił Marathe’owi na przekazanie tej danej, i Marathe o tym wie, być może w nadziei spotęgowania zimnych dreszczy lęku u Sans-Christe Gentle’a i jego onańskich chiens courants. Marathe podejrzewa, lecz nie wie, że Fortier planuje zmusić go do obejrzenia Rozrywki, zanim wyda polecenie rozpowszechniania kopii kartridża Matki. Nie dlatego, żeby Fortier przypuszczał choćby przez moment, że umiłowanie zdrowia żony pchnęło Marathe’a do zdrady Leur Rai Pays – Fortier nadzorował Le Jeu du Prochain Traina, w której starsi bracia Marathe’a zostali potrąceni i zabici, ale od dawna żywi podejrzenie, że Marathe w skrytości ducha marzy o odwecie.

a Q.v. przypis: „Q.v. @ 2030, 11 listopada RPDD, w pok. 308 Subdormitorium B Enfieldzkiej Akademii Tenisowej, gdzie James Albrecht Lockley Struck Jr siedzi zgarbiony…”.

[303] Wprawdzie nadzieja nigdy nie umiera, ale Broullime i Fortier spodziewali się tej właśnie wiadomości, gdy tylko zobaczyli, że bracia-sklepikarze są aktywni i przytomni. Byli bowiem przekonani, że kartridż Matka nie leżałby w worku na śmieci czy w wilgotnym kartonie; nawet tępawi bracia Antitoi na widok unikatowej kasety i nieco większych rozmiarów Matrycy odłożyliby kartridż na specjalne miejsce i załatwiliby specjalny odtwarzacz 585 rpm, żeby go sobie obejrzeć pod kątem specjalnej ceny, i już byłoby po nich.

[304] Q.v. @ 2030, 11 listopada RPDD, w pok. 308 Subdormitorium B Enfieldzkiej Akademii Tenisowej, gdzie James Albrecht Lockley Struck Jr siedzi zgarbiony, broda podparta dłońmi, czoło zapaćkane (C2H5CO)2O2a, łokcie na skrawkach wolnego miejsca na biurku, przy mruczącym kompaktowo TP, edytorze tekstu podłączonym do podświetlonego na zielono gniazda, ekranie HD ustawionym na wizorze kartridżów, ze składaną podstawką, która upodabnia go do zdjęcia ukochanej, klawiaturze wydobytej z chaosu szafy i ustawionej na niską wrażliwość, z kursorem pulsującym delikatnie w górnym lewym rogu ekranu, i biedzi się nad nieprzyswajalną ilością materiałów do pracy na drugą połowę semestru dla Mlle Poutrincourt, prowadzącej kurs Historii Kanadyjskich Nieprzyjemności. Jego pierwotne nadzieje na znalezienie przynajmniej ciekawego tematu dawno już – w sensie emocjonalnym – legły w gruzach. Okazuje się, że im ciekawszy wybierasz temat, tym więcej odnajdujesz śladów ludzi, którzy już tu byli przed tobą i pisali pseudoakademicke artykuły, usiłując przyswoić i zsyntetyzować dostępny materiał. Struck siedzi tak już ponad godzinę i znacznie spuścił z tonu. Od rana podle się czuje, dokuczają mu zatoki i nieomylne przeczucie zatkanego nosa plus ogłupiający ból głowy, która pulsuje razem z sercem. Teraz już szuka tylko nowego źródła w stercie materiałów, które są dostatecznie mało znane i amatorskie, żeby nadać mu się na przeróbkę i półplagiat, bez narażenia się na ryzyko, że Poutrincourt je czytała albo zwęszy pismo nosem.

„Niemal równie mało wiadomo z naukową pewnością o sławetnych Separatystach, Zamachowcach na Wózkach Inwalidzkich (Les Assassins des Fauteuils Rollents, czyli AFR) z południowo-zachodniego Quebecu, co o hordach przerośniętych Dzikich Niemowląt, rzekomo zamieszkujących okresowo przeludnione zalesione partie wschodniej Rekonfiguracji”.

Wyszukiwarka bazy danych BPL ArchFax po podaniu następujących słów kluczy: „AFR”, „wózek inwalidzki”, „fauteuil de rollent”, „Quebec”, „Quebéc”, „Separatyzm”, „terrorysta”, „Eksperializm”, „historia” i „kult”, które powinny ładnie zawęzić pole działania, a tymczasem wyskakuje 400 haseł, artykułów, esejów i referatów, i to wszędzie, od „The Continent” po „Us”, od „Foreign Affairs” po coś, co się nazywa „Wild Conceits” i jest żałosnym, marginalnym, archaicznym produktem niejakiego Bayside Community College w Medford, gdzie w pobliżu nie ma żadnej zatoki, a wydawcą tego kuriozum jest gość o tym samym nazwisku co autor eseju o mordercach na wózkach w „Wild Conceits”, który to esej Struck, przeczytawszy pierwsze zdanie kilkakrotnie, aby wydobyć z niego jakiś sens, uznał, że może spokojnie zerżnąć, gdyż nie ma mowy, aby Poutrincourt marnowała czas na przedzieranie się przez chaszcze amerykańskiej akademickiej nowomowy, tak nieznośnej jak:

„…że wzmiankowane przerośnięte niemowlęta rzekomo istnieją, są anomalne i ogromne, rosną, lecz nie rozwijają się, żerują na obfitości pierścieniowo dostępnych środków spożywczych, w które ów region wzbogaca się w okresach nadurodzaju, wydalają tytaniczne kupy kału i prawdopodobnie ziemia drży, kiedy raczkują, zapuszczając się niekiedy na południe od obmurowanych linii retencyjnych, w gęsto zaludnione obszary Nowej Nowej Anglii”.

W przeciwieństwie do tradycyjnego plagiatu, tu najtrudniejszym zadaniem dla Strucka będzie odchwaszczenie stylistyczne prozy gościa z „Wild Conceits”, a przynajmniej sprowadzenie czasowników i modyfikatorów z warstwy ozonowej na poziom bardziej przyziemny, gdyż akademicka nowomowa pobrzmiewa Struckowi napuszoną megalomanią, którą kojarzy on z quaalude’ami popijanymi czerwonym winem, z małym dodatkiem Preludinu na kaca po zażyciu quaalude’ów z czerwonym winem. Plus potrzebne będą prace naprawcze przy swobodnej logice zdaniowej; Poutrincourt traktuje ją jak fetysz.

„Olbrzymie dzikie niemowlęta, powstałe wskutek toksyczności i podtrzymywane przy życiu przez reakcje pierścieniowe, są jednak, z wulgarnej perspektywy obecnego Roku Zmywarki Maytag Mów Szeptem, tylko i wyłącznie pasywnymi ikonami eksperialistycznego gestalt. Oby tym samym byli sławetni Les Assassins des Fauteuils Rollents”. Struck okiem wyobraźni widzi Poutrincourt stawiającą potrójnie podkreślone QUOI? przy parze zdań o tak naciąganej i swobodnej logice. Wyobraża sobie tego gościa z „Wild Conceits” kompletnie zmiażdżonego na blacie biurka, kiedy brnie dalej: „Albowiem sławetna komórka Quebeckich Separatystów AFR potwierdza swój nieredukowalnie czynny status silnymi argumentami. Beznodzy quebeccy Zamachowcy na Wózkach Inwalidzkich, aczkolwiek nie mają nóg i przykuci są do wózków, zdołali mimo to rozstawić duże urządzenia refleksyjne w poprzek licznych autostrad Stanów Zjednoczonych o numerach nieparzystych, w celu zdezorientowania i narażenia na niebezpieczeństwo zdążających na północ Amerykanów; ponadto poniszczyli rurociągi łączące punkty przetwarzania w sieci fuzji pierścieniowej Wschodniej Rekonfiguracji, posądzani są o próby zniszczenia systemu wyrzutni federalnego Zakładu Relokacji Odpadów «Empire» oraz urządzeń odbiorczych po obu stronach międzykontynentalnej granicy Rekonfiguracji, a co najhaniebniejsze, nazwę swojej komórki – Zamachowcy na Wózkach Inwalidzkich – wywodzą wprost z niecnej praktyki przeprowadzania zamachów na czołowych kanadyjskich urzędników państwowych, którzy popierają lub wręcz tolerują to, co oni sami – AFR-owcy, w nieczęstych komunikatach publicznych – uważają za «sudetenlandyzację» Quebecu i Kanady in toto przez, ich zdaniem, zdominowaną przez Amerykę Organizację Narodów Ameryki Północnej (ONAN), która wypchnęła ekologicznie wynaturzony i potencjalnie mutageniczny obszar USA pod ich (Kanady, a zwłaszcza Quebecu) egidę w nowym subsydiowanym Roku Whoppera…” – Struck, przekrzywiony lekko na bok na krześle biurowym, z racji przerostu prawej strony ciała, usiłuje pociąć tę biegunkę słowną mgr. G.T. Daya w krótsze i bardziej jednolite treściowo zdania, z których emanuje szczerość i młodzieńczość, jakby ktoś szczerze i mozolnie brnął w kierunku prawdy, zamiast zapluwać się w ferworze napuszonego tokowania. – „Zamachowcy na Wózkach Inwalidzkich materializują się przy okazji tych nader publicznych zabójstw, cytuję, nie wiadomo skąd, koniec cytatu; są mistrzami podstępu, zasiewają lęk w kanadyjskich sercach prominentów i atakują błyskawicznie i bez ostrzeżenia, jeśli nie liczyć złowróżbnego poskrzypywania powolnych kół: mordują prominentnych Kanadyjczyków i natychmiast wtapiają się z powrotem w ciemną noc” – która jest przeciwieństwem jasnej nocy? Struck dmucha gwałtownie przez zatkany nos, z którego dobywa się basowy, drwiący odgłos rogu – „atakują zawsze nocą, to ich performatywny podpis: uderzać tylko nocą, pozostawiając po sobie sinusoidalną plątaninę podwójnych kolein w śniegu, rosie, liściach czy też glebie – tak jak performatywną sygnaturą AFR jest podwójne „S” na tle fleur-de-lis – tradycyjnym motywie Quebeckich Separatystów, to ich godło, vel «symbol», jak kto woli, obecny w nieczęstych i zawsze wrogich komunikatach kierowanych do administracji Kanady i ONAN. Doszło do tego, że cytat, usłyszeć skrzypienie, koniec cytatu, stało się czytelnym eufemizmicznym wyrażeniem wyższych urzędników quebeckich, kanadyjskich i onańskich struktur władzy, oznaczającym gwałtowną, przerażającą i krwawą śmierć. Podchwyciły go też media; przykład, cytuję: «Na oczach tysięcy prenumeratorów nowo wybrany przywódca Bloc Quebecois, Gilles Duceppe (wraz z aidé), ochraniany przez co najmniej dwanaście jednostek elitarnych Kirasjerów Konnych, usłyszał skrzypienie minionej nocy podczas spontanicznie transmitowanego orędzia wygłaszanego w położonym nad jeziorem uzdrowisku Pointe Clare»”4.

4 CBC/PATHE, 1200–0000, Kartridż-Reportaż #911-24-24, 4 maja RPW, RPW, PATHE Nouvelle Toujours Ltd.

Struck, ściskając czoło ręką, usiłuje znaleźć „eufemizmiczny” w Bazie Leksykalnej TP.

„…Afiliacjom, niekiedy domniemanym, pomiędzy wyznającym Kult Korzeni trzonem Les Assassins a ekstremistycznymi i agresywnie wywrotowymi quebeckimi organizacjami Separatisteur – Front de la Libération de la Québec, Les Fils de Montcalm czy też skrajnie prawicowym anty-Rekonfiguracyjnym wisznu Bloc Quebecois – zaprzeczają jednak obydwie wymienione strony – konwencjonalne falangi separatystyczne domagają się tylko niezależnej secesji prowincji Quebec i wykluczenia angloamerykańskich ziomków z dyskursu publicznego, podczas gdy AFR stawia sobie za cel totalny powrót wszystkich zrekonfigurowanych terytoriów pod administrację amerykańską, zaprzestania Relokacji Odpadów drogą powietrzną oraz przesunięcia rotacyjnej relokacji mas powietrza przez ATHSCME o 175 km od ziemi kanadyjskiej, likwidacji wszystkich ośrodków fuzji pierścieniowej na północ od 42. równoleżnika i secesji Kanady in toto od Organizacji Narodów Ameryki Północnej – przeczy jej także fakt, że zbyt wiele postaci z najnowszej historii Ruchu Separatystycznego – żeby wymienić tylko Schnedego, Charesta, Remillarda czy Seniora i Juniora Bourchardów – «usłyszało skrzypienie» w ciągu ostatnich 24 miesięcy, a zwłaszcza krwawą jesienią Roku Mydełka Dove w Rozmiarze Próbnym”.

Mały słowniczek TelePuterowy Strucka potwierdza przynajmniej „wisznu”, dobre i to. Plus Struckowi nawet trochę się podoba drapieżna wręcz niespójność powyższego artykułu: wyobraża sobie myślniczek zmarszczki pomiędzy brwiami Poutrincourt, pojawiający się zawsze, gdy coś jej się nie zgadza i sama nie wie, czy to błąd w twojej angielszczyźnie, czy w jej angielszczyźnie. „Przed ustanowionym w Roku Cudownego Kurczaka Perdue Akcie o Swobodzie Dociekań wiarygodne dane socjohistoryczne dotyczące powstania i ewolucji Les Assassins des Fauteuils Rollents od nieznanego, młodzieńczego, nihilistycznego Kultu Korzeni po jedną z najgroźniejszych komórek oporu w annałach kanadyjskiego ekstremizmu były żałośnie niekompletne i uzależnione od źródeł, których rzetelność naukowa nie była, mówiąc najoględniej, niepodważalna”. W tym miejscu Struck wyobraża sobie, że Thierry Poutrincourt, u której drobna zmarszczka na czole, wyrażająca irytację i konfuzję, zdarza się nieraz nawet przy lekturze najklarowniejszych prac, spuszcza głowę i szarżuje na ścianę. Jedną zatokę odczuwa Struck jako sporo większą od drugiej zatoki, z szyją też coś mu się porobiło od siedzenia tak długo w zgarbionej pozycji i pozabijałby teraz krewnych za szybkiego blancika.

„Les Assassins des Fauteuils Rollents z Quebecu są z gruntu kultystami, lokującymi swą polityczną raison d’être oraz filozoficzne dasein w obrębie północnoamerykańskiego interwału socjohistorycznego nacechowanego silną dyfrakcją zainteresowań, który to interwał poprzedził – a w pewnym sensie zrodził, stając doń w integralnej relacji przyczynowo-skutkowej – nieomal równoczesną inaugurację rządów ONAN, kontynentalnej Współzależności i subsydiowanego kalendarza onańskiego. Jednak, jak większość kanadyjskich struktur kultowych, Zamachowcy na Wózkach Inwalidzkich oraz ich kultowe pochodne okazali się bardziej fanatyczni, mniej łagodni, mniej rozsądni i znacznie bardziej szkodliwi – w sumie trudniejsi dla odpowiedzialnych władz do przewidzenia, skontrolowania, zakazania czy podjęcia racjonalnej dyskusji niż nawet najbardziej nawiedzona amerykańska sekta. Przesłanie tego uczonego eseju zbiega się w wielu zasadniczych aspektach z tezą, że kanadyjskie, a także inne nieamerykańskie Kulty Korzeni – w przeciwieństwie do odizolowanych przypadków antyhistorycznego amerykańskiego «stelliformizmu» (określenie Phelps i Phelps) – z przedziwnym uporem skłaniają się ku zasadom, cytuję, «częstokroć nie tylko izomorficznym, ale też aktywnie przeciwnym indywidualnej przyjemności, wygodzie, cui bono, czy rozrywce swoich członków, że nie mieszczą się ani w ramach wyrafinowanych predykcyjnych modeli psychologii społecznej, ani w granicach pojmowania ludzkiego rozumu»”5.

5 Za: Phelps i Phelps, The Cults of Unwavering I: A Field Guide to Cults of Currency Speculation, Melanin, Fitness, Bioflavinoids, Spectation, Assassination, Stasis, Property, Aggoraphobia, Repute, Celebrity, Acraphobia, Performence, Amway, Fame, Infamy, Deformity, Scopophobia, Syntax, Consumer Technology, Scopophilia, Presleyism, Hunterism, Inner Childred, Eros, Xenophobia, Surgical Enhancement, Motivational Rhetoric, Chronic Pain, Solipsism, Survivalism, Preterition, Anti-Abortionism, Kervokianism, Allergy, Albinism, Sport, Chiliasm, and Teleentertainment in pre-ONAN North America © RPW.

Wyciśnięcie sedna z tych materiałów, a następnie sformułowanie owego sedna w mniej wyszukanym języku studenckiej prozy wymaga od Strucka mozolnej pracy. W tym czasie za drzwiami pokoju, który Struck dzieli z Shawem i Pembertonem, przechodzą dwukrotnie Rader, Wagenknecht i inni, na ucho szesnastolatkowie, recytując unisono: „E, a, i, o, a, e, a, i…” i tak dalej. „Przyjmuje się, że Les Assassins jako Kult Korzeni jest typowym przykładem obiektu społecznego, który wziął rozbrat z racjonalnym postępem interesów jednostki, tj. jej rytuałów intymnie powiązanych z les jeux pour-memes – grami konkurencyjnymi, w których chodzi nie tyle o «nagrodę», ile o kapitał tożsamości; innymi słowy, istotą sprawy jest «gra» jako środowisko metafizyczne oraz psychologiczno-historyczny locus i gestalt”. Historyczny Tatuś Strucka, za czasów dzieciństwa Jima na Ranczu Miraż, był niepoprawnym konsumentem czerwonego wina i mocnych leków uspokajających na przystawkę i lubował się w nocnych telefonach do osób niezbyt blisko sobie znanych, pod adresem których wygłaszał opinie, które później musiał cofać z wielkim nakładem elokwencji, aż wreszcie pewnej jesiennej nocy rzeczony Tatuś wytoczył się z domu i spróbował wykonać półtorej śruby, skacząc do domowego basenu, tyle że nie pamiętał, iż z basenu spuszczono wodę, więc skończyło się kołnierzem ortopedycznym do końca życia, który położył kres Tatusiowej karierze golfisty, w związku z czym Tatuś zgorzkniał, fundując traumę całej rodzinie, a wszystko to zdarzyło się, zanim mały J.A.L.S. Jr wysłany został do Rolling Hills Academy.

„Panuje powszechna zgoda co do tezy, że w dociekaniu przyczyny skazania Les Assassins na ich epitetyczne wózki inwalidzkie należy się cofnąć do sławetnej Le Jeu du Prochain Train, popularnej w społecznościach wiejskich południowo-zachodniego preeksperialistycznego Quebecu, i że AFR jako Kult Korzeni składa się w znacznej mierze, a może nawet całkowicie, z weteranów tej dzikiej, nihilistycznej i sprawdzającej odwagę jeu pour-meme.

„La Culte du Prochain Train, którego nazwę tłumaczy się zazwyczaj jako Kult Następnego Pociągu, zrodził się co najmniej dekadę przed Rekonfiguracją, wśród męskich latorośli górników azbestu, niklu i cynku w opuszczonym regionie Papineau ówczesnych skrajnie południowo-zachodnich terenów Quebecu. Ta mrożąca krew w żyłach gra i jej rosnący kult rozprzestrzeniły się niebawem na sieć niezjonizowanych i przed-Współzależnościowych linii kolejowych, którymi rozwożono rudy minerałów na południe od Ottawy i do portów Wielkich Jezior USA”. Nad biureczkiem Strucka wisi model samolotu wykonany wyłącznie z elementów puszek po piwie. Podczas gdy Inc zainteresował się ponurym terroryzmem spod znaku luster w poprzek autostrad z czasów wczesnej historii ONAN, a Schacht poświęcił swoją pracę pisemną protestom francuskich katolików przeciwko fluoryzacji miejskich ujęć wodnych w epoce Mulroneya, Struck wybrał sobie związki AFR z przypominającym rosyjską ruletkę kultem przeskakiwania przed pociągami i trzymał się tematu z tym samym samozaparciem, które utrzymywało go w grupie A Osiemnastolatków, pomimo serwisu, który deLint przyrównał do dygnięcia debiutantki. Samolot miał skrzydła ze sprasowanych puszek, koła z puszek zgniecionych do denka, a kadłub i dziób z części puszki o pojemności 700 ml.

„Jak wiele gier, Le Jeu du Prochain Train była w istocie prostsza aniżeli organizacja związanych z nią zawodów”. Chłodny uśmieszek Strucka. „Grano w nią po zachodzie słońca w wyznaczonych miejscach, zwłaszcza na les passages a niveau de voie ferrée, spotykanych na każdym quebeckim skrzyżowaniu wiejskich dróg z torami kolejowymi. W Roku Whoppera w samym regionie Papineau było takich przejazdów kolejowych ponad dwa tysiące (2000), choć nie na wszystkich panował dostatecznie wielki ruch pociągów, umożliwiający realizację zawiłości zawodów z prawdziwego zdarzenia.

Sześciu chłopców, górniczych synów, wiek 10–16, posługujących się quebecką francuszczyzną, staje na sześciu podkładach kolejowych, tuż przy torach. W nocnej rundzie otwierającej uczestniczy dwustu szesnastu (216) chłopców – nigdy mniej ani więcej – pogrupowanych w szóstki, z których każda mierzy się z innym pociągiem: stoją na zewnętrznych końcówkach kolejnych podkładów i oczekują, niewątpliwie w napięciu, przybycia straszliwej oblubienicy. Bogaty rozkład jazdy nocnych pociągów znany jest episkopatowi Le Jeu du Prochain Train, czyli les directeurs de jeu – starszym, dojrzałym chłopcom, weteranom poprzednich les Jeu, częstokroć bez nóg i na wózkach inwalidzkich, bądź też, co dotyczy synów górników z kopalni azbestu, nierzadko sierot żyjących w skrajnej nędzy – na prymitywnych deskorolkach. Graczom nie wolno używać żadnych czasomierzy, te pozostają wyłącznie w gestii directeurs gry, których decyzje mają charakter ostateczny i bywają brutalnie egzekwowane. Wszyscy w milczeniu oczekują gwizdu lokomotywy, dźwięku smutnego i okrutnego zarazem, który zbliżając się, zaczyna podlegać efektowi Dopplera. Chłopcy napinają mięśnie bladych nóg pod sztruksami po starszym bracie, gdy pojedyncze białe oko następnego pociągu obrysowuje zakręt i zaczyna przybliżać się w stronę wyczekujących młodocianych graczy”.

Struck szczególnie bacznie czyta te fragmenty, w których autor całkowicie rezygnuje z uczonego tonu, a nawet zaczyna chyba zmyślać lub halucynować, szczegóły, których, zdaniem Jima Strucka, z pewnością nie mógł widzieć, i te fragmenty zaznacza na niebiesko i deletuje, trąc przy tym oko i skubiąc czoło (są to u niego dwie mniej więcej stałe reakcje na twórczy stres).

„Le Jeu du Prochain Train jest wcieleniem prostoty w ruchu. Cel: być ostatnim z szóstki, który przeskoczy z jednej strony torów na drugą, zanim przejedzie pociąg. Jedynym prawdziwym przeciwnikiem jest pozostała piątka graczy. Pociąg nigdy nie jest postrzegany jako przeciwnik. Rozpędzony, świszczący pociąg postrzegany jest raczej jako granica Le Jeu, jej arena i racja bytu. Jego rozmiary, jego prędkość na stopniowo obniżającym się z północy na południe terenie ówczesnego południowo-zachodniego Quebecu oraz dokładna specyfikacja mechaniczna każdego z pociągów figurujących w rozkładzie jazdy znane są directeurs i stanowią constans w grze zmiennych, którymi są: siła woli poszczególnych zawodników ustawionych wzdłuż torów oraz indywidualne oceny determinacji przeciwników do zaryzykowania wszystkim, aby wygrać”.

Struck komasuje ten barokowy materiał w zwięzły komunikat: „Zmienną gry jest nie tyle sam pociąg, ile odwaga i siła woli zawodników”.

„Ostatnie ułamki sekund, w których gracz może rzucić się na drugą stronę poprzez rozpiętość szyn, drewniane podkłady, smród kreozotu, żwir i wyszczerbione żelastwo, słysząc rozsadzający bębenki gwizd tuż nad uchem, czując straszliwy nacisk powietrza sprzed pilota lokomotywy lub zaokrąglonego nosa pociągu ekspresowego, by runąć plackiem w żwir po drugiej stronie torów i przeturlawszy się na plecy, ujrzeć koła, sprzęgła, łączniki i wściekle miotające się osie, czując, jak para z gwizdka kondensuje się w gorącą mżawkę – tych parę sekund ci chłopcy znają jak własny puls”. Struck wciska już całą podstawę dłoni w oczodół, wywołując ektoplazmiczny wir czerwieni. Ciekawe, czy pierwsze lokomotywy parowe też miały piloty i gwizdki wypuszczające parę.

W katastrofalnym uśpieniu uważności Struck kopiuje „rzucić się na drugą stronę poprzez rozpiętość szyn” – zdecydowanie nie-Struckową frazę – verbatim do swojego tekstu.

„…że prawdziwą zmienną, która czyni Le Jeu du Prochain Train dyscypliną konkurencyjną, a nie li tylko grą, stanowi hart ducha i gotowość do ryzykowania życiem jednego lub wszystkich pięciu oczekujących wraz z graczem na torach. Jak długo potrafią zwlekać? Kiedy wybierają moment skoku? Ile monet z wizerunkiem królowej są warte tej nocy ich życia i kończyny? To gra zdecydowanie bardziej ryzykowna niż zabawa w Cykora, uprawiana przez młodocianych amerykańskich automobilistów, do której jest częstokroć porównywana (mamy tu pięć, a nie jeden, odrębnych aktów woli, nie licząc twojej własnej determinacji, jak też brak ruchu czy akcji, która by załagodziła napięcie towarzyszące nieruchomemu czekaniu na skok, czekaniu, by któryś z pięciu pozostałych stchórzył i uciekł lub skoczył, ścigając się z pociągiem…” – i tu zdanie raptownie się urywa, nawet bez zamknięcia nawiasu, ale Struck, obdarzony w tych sprawach bezbłędnym wyczuciem, wie, że analogia do Cykora zrobi w eseju należyte wrażenie.

„Le Jeu ma swoich historycznych mistrzów, którzy wyróżniali się jednak tym, że kompletnie ignorowali swych pięciu konkurentów, całą energię skupiając na ustalaniu jak najpóźniejszego momentu skoku, za ostatniego, koronnego i jedynego w istocie przeciwnika w grze uważając własną wolę, brawurę i intuicję w ustalaniu najpóźniejszego momentu skoku. Ci, jakże nieliczni, pozbawieni nerwów śmiałkowie, mistrzowie le Jeu – z których wielu zostało później directeurs przyszłych le Jeu (o ile nie zostali członkami Les Assassins lub którejś z jej odnóg) – ci pozbawieni nerwów i samowystarczalni wirtuozi nie dostrzegają zbolałych min ani tików oponentów, nie widzą ciemnej plamy w kroku sztruksów, pozostają ślepi na te normalne oznaki słabnącej woli, na które tylko czekają słabsi gracze – więcej: mistrzowie le Jeu częstokroć czekają z zamkniętymi oczami, ufni w wibracje podkładów kolejowych i donośność gwizdka lokomotywy, a nade wszystko we własną intuicję i w los, i w tajemnicze wpływy, które rządzą losem”. Chwilami Struck wyobraża sobie, że jedną ręką łapie autora „Wild Conceits” za klapy, a drugą wymierza mu siarczyste policzki – z forhendu, z bekhendu, z forhendu.

Zasada tej kultowej gry jest prosta. Wygrywa ten, który jako ostatni z szóstki uskoczy przed pociągiem, nie doznając szwanku. Pozostali, od piątego do drugiego, wprawdzie przegrali, ale wywiązali się z zadania.

Pierwszy z rundy, który przestraszył się i skoczył, wraca do domu samotnie, pod księżycem, pohańbiony i zawstydzony.

Ale nawet ten pierwszy z rundy przeskoczył. Nie przeskoczyć w ogóle nie jest rzeczą zakazaną, ale uchodzi za niemożliwe. Perdre son cœur i nie skoczyć w ogóle przekracza granice le Jeu. Taka opcja po prostu nie istnieje. Jest nie do pomyślenia. Tylko raz w przekazywanej ustnie historii Le Jeu du Prochain Train zdarzyło się, że górniczy syn nie przeskoczył, stracił ducha i nie ruszył się z miejsca, pozostając na zewnętrznym występie podkładu kolejowego, gdy pociąg przypisany tej rundzie przejechał. Ten gracz potem się utopił. Dlatego perdre son cœur, jeśli w ogóle się je wspomina, przybiera również formę zwrotu „zrobić Bernarda Wayne’a”, w wątpliwym hołdzie jedynemu synowi górnika azbestu, który nie przeskoczył i o którym poza tym wiadomo niewiele, właściwie tylko tyle, że utopił się w zbiorniku Baskatong; jego imię w żargonie regionu Papineau oznacza postać wyśmiewaną i pogardzaną”. Na swoje nieszczęście Struck przenosi także ten fragment do swojego eseju i nawet najmniejsza lampeczka ostrzegawcza nie zapala mu się w głowie.

„Celem gry jest przeskoczyć przez tory jako ostatni i wylądować po drugiej stronie nasypu, zachowując wszystkie kończyny.

Pociągi ekspresowe jeżdżą z prędkością o 30 km/h większą niż pociągi towarowe, ale pilot lokomotywy towarowego miażdży. W zderzeniu czołowym z pociągiem w ruchu chłopiec zostaje wystrzelony jak z armaty, gubi buty, zatacza w powietrzu wysoki ostry łuk i transportowany jest do domu w parcianym worku. Gracz przejechany kołami pociągu jest często rozwleczony na odcinku stu i więcej metrów krwawych torów i transportowany jest do domu na licznych łopatach górniczych, dostarczanych przez starszych i często pozbawionych kończyn directeurs du Jeu.

Częściej jednak bywa, że pociąg uderza chłopca w połowie szerokości toru i wówczas taki chłopiec traci nogę lub obydwie – bądź to na miejscu, jeżeli ma szczęście, bądź później, uśpiony na stole chirurgicznym, gdzie piłą ortopedyczną odcinają mu nieforemną masę mięsa, naszpikowaną chaotycznie sterczącymi fragmentami kości”. W tym miejscu paradoks Strucka jako plagiatora, który potrzebuje konkretnych szczegółów, polega na tym, że opis jest wręcz zbyt szczegółowy, a na dodatek krwawy, a więc daleki od retoryki akademickiej, bliższy natomiast wrażeniu, że autor „Wild Conceits”, pisząc, zażywał alkoholu, aż upił się do tego stopnia, że sporo pozmyślał, np. fragmenty ciała etc.

Hal Incandenza, obserwując Strucka, Pemulisa, Evana Ingersolla et at., dochodzi do interesującego dla siebie wniosku, że notoryczni plagiatorzy wkładają o wiele więcej pracy w zakamuflowanie plagiatów, niż wymagałoby napisanie samodzielnej pracy od konceptualnego zera. A więc plagiatorzy są nie tyle leniwi, ile nawigacyjnie niepewni: mają problem z nawigacją bez szczegółowej mapy, która upewnia ich, że ktoś już tu był przed nimi. Hal nie wypracował sobie jeszcze jednoznacznej opinii co do tego, czy plagiatorem powoduje nieuczciwość, czy też rodzaj intelektualnej kleptomanii.

„To przerażająco proste. Przedostatni uznany zostaje za ostatniego i wygrywa, i awansuje jako ten, który «ocalał», do następnej rundy, więc jest to swoisty szóstkowy półfinał, sześć rund po sześciu kanadyjskich chłopaków: cytat, Les Trente-Six, koniec cytatu, na dany wieczór. Chłopcom z pierwszych rund – tym, którzy nie przeskoczyli ani jako ostatni, ani (o hańbo!) jako pierwsi – wolno zostać przy le passage á niveau de voie ferrée, w charakterze milczącej publiczności półfinałów. Cała Le Jeu du Prochain Train przebiega zazwyczaj w milczeniu”. W rozpaczliwej i być może podświadomie autodestrukcyjnej serii skrótów Struck ocala swoją prozę, ale pomija znaczną część halucynacyjnie konkretnego opisu, rezygnując z przypisów, chociaż żadną miarą nie może udawać, że był świadkiem zdarzeń.

„Ocaleni przegrani spośród Les Trente-Six zasilają następnie szeregi milczącej galerii, natomiast sześciu nieustraszonych zwycięzców – finalistów attendants longtemps ses tour danego wieczoru – niektórzy krwawiący lub poszarzeli z szoku, ocalawszy już z dwóch długo odkładanych uskoków w ostatniej chwili, z oczami bez wyrazu lub zamkniętymi, z niesmakiem w ustach, oczekuje nocnego ekspresu o 23:59, ultraszybkiego Le Train de la Foudre relacji Mont-Tremblant–Ottawa. Przeskoczą przed jego rozpędzonym nosem w ostatniej chwili i każdy spróbuje być ostatnim i przeżyć. Nierzadko zdarza się, że kilku z finalistów le Jeu ulega potrąceniu”. Struck zastanawia się, czy używając własnego nazwiska jako czasownika, zawiniłby brakiem realizmu, czy też przeciwnie, okazałby się prostodusznym realistą – czy człowiek mający coś do ukrycia posługiwałby się własnym nazwiskiem jako czasownikiem?

„…że kilku z ocalałych zawodników La Culte du Prochain Train oraz szefostwo organizacyjne założyło i weszło w skład Les Assassins des Fauteuils Rollents, to nie ulega socjohistorycznej wątpliwości, jakkolwiek pokrewieństwo między krwawymi zawodami rycersko-nihilistycznego Kultu Pociągów z epoki PS a obecną beznogą komórką ekstremistów antyonańskich pozostaje przedmiotem tej samej uczonej dysputy, która dotyczy ewolucji północnoquebeckiego La Culte de Baiser sans Fin do postaci niezbyt przerażającej, ale atrakcyjnej medialnie komórki Les Fils de Montcalm, której przypisuje się zrzucenie z helikoptera 12-metrowego kruchego placka nadzianego ludzkimi ekskrementami na mównicę, z której Prezydent USA J. Gentle wygłaszał swoją drugą mowę inauguracyjną”.

„Podobnie jak La Culte du Prochain Train, Kult Nieustającego Pocałunku z żelazonośnych obszarów otaczających Zatokę Świętego Wawrzyńca organizował regularne zawody, które w tym wypadku angażowały 64 dorosłych Kanadyjczyków, z których połowę stanowiły kobiety^6. I tak, w pierwszej rundzie startowały 32 pary złożone z jednego obywatela i jednej obywatelki Quebecu”. Struck usiłuje dodzwonić się do Hala, ale w słuchawce odzywa się tylko ta ględząca automatyczna sekretarka z jego pokoju; Struckowi chodzi o to, czy można napisać „wystawieni” bez dodawania w tym samym zdaniu „przeciwko”. Struck wyobraża sobie uczonego z „Wild Conceit” toczącego zażarty wyścig z czasem: ze zbieżnym zezem i chwiejącą się głową uczony musi zasłaniać ręką jedno oko, żeby widzieć pojedynczy ekran, i stuka w klawiaturę nosem. Jednak z autodestrukcyjną łatwowiernością, która cechuje wielu plagiatorów, nawet tych najzdolniejszych, Struck brnie dalej i wstawia pozbawiony dopełnienia czasownik „wystawić”, przez cały czas wyobrażając sobie ciosy z forhendu i bekhendu. „Z każdej pary jedna osoba, wybrana losowo, nabierała powietrza na całą pojemność płuc, druga zaś wydychała na maksa, opróżniając własne płuca. Następnie stykano szczelnie ich usta i mistrz ceremonii zaklejał je szybko plastrem, po czym wprawnie, kciukami i palcami wskazującymi obu dłoni, zatykał zawodnikom nozdrza. W ten sposób przystępowali do konkursu Nieustającego Pocałunku. Cała zawartość płuc gracza, który robił wdech, trafiała w opróżnione płuca przeciwnika/przeciwniczki i tak dalej, wciąż to samo powietrze wędrowało w tę i z powrotem, przy czym proporcja tlenu do dwutlenku węgla stawała się coraz bardziej spartańska, aż do chwili, gdy zatykający zawodnikom nozdrza mistrz ceremonii nie ogłosił, że jedno z zawodników jest evanoui, czyli „zemdlone”, czy to leżąc na ziemi, czy w pozycji spionizowanej. Teoria tych zawodów przedkłada cierpliwą, wstrzemięźliwą i wytrwałą taktykę tradycyjnych quebeckich Separatisteurs w rodzaju Les Fils de Montcalm czy Front de la Libération de la Québec nad gwałtowność i ekstremizm kalekich dziedziców Kultu Korzeni «Le Prochain Train». Metaforycznym celem zawodów w całowaniu jest chyba – według agencji Phelps i Phelps – maksymalne wykorzystanie otrzymanego daru przed zwróceniem go ofiarodawcy, innymi słowy: stoickie podejście do utylizacji odpadów, jakie rycersko demonstruje Phelps, tłumacząc stosunkową obojętność Montcalmistes wobec Rekonfiguracji Kontynentalnej, które dla Les Assassins des Fauteuils Rollents stanowi cały raison de la guerre out rance”b.

a Maść na pryszcze.

b „Powód do otwartej wojny”, którą to frazę Struck wpisuje, nie zadając sobie nawet trudu sprawdzenia definicji, której zresztą zamroczony Day nie zamieścił, co jest zabiegiem niemal samobójczym, zważywszy na to, że Poutrincourt zna dokładnie możliwości, a raczej brak możliwości Strucka w języku francuskim.

6 Pomijając pewne bardzo ezoteryczne warianty tej gry.

[305] (Tak jej się wówczas zdawało)

[306] Najlepsze spory, jakie toczyła z Jimem, dotyczyły konotacji hasła „Każdy jest krytykiem”, które Jim lubił powtarzać, zmieniając barwy znaczeniowe i natężenie obosiecznego ostrza ironii.

[307] Tak Joelle van Dyne, jak i Orin Incandenza zapamiętali, że inicjatywa znajomości wyszła od tego drugiego. Trudno powiedzieć, czyja pamięć szwankowała, lecz godne odnotowania jest to, że związek z Joelle był jednym z dwóch zaledwie, w których Orin postrzegał siebie jako stronę bierną – drugim była jego relacja ze „szwajcarską modelką rąk”, na której nagim biodrze kreślił palcem znaki nieskończoności przez cały czas nieobecności Podmiotu „Momentu”.

[308] = punktu widzenia.

[309] Na terenie centrum handlowego Chestnut Hills przy Boylston St. 9, które członkowie ekipy A  z EAT mijali kilka razy w tygodniu na trasie biegów treningowych – sieciówka, ale z górnej półki, z doskonałą kuchnią, specjalizująca się zwłaszcza w owocach morza, której szef zdawał się znać dr. Incandenzę, bo zwracał się do niego po nazwisku i przynosił mu podwójną whisky bez proszenia.

[310] Film/Cartridge Studies.

[311] Trójstronny północnoamerykański organ biurokracji imigracyjnej.

[312] W żargonie bostońskich AA YET (You’re Eligible Too = Ty też jesteś podatny) to odtrutka na wyparcie dla tych, którzy porównują tragiczny stan innych ze swoim własnym; chodzi o to, by nauczyć się widzieć włóczęgę w skarpetach na dłoniach zamiast rękawiczek, pijącego Listerine o godz. 7:00, jako nieco tylko bardziej zaawansowaną wersję siebie samego w momencie Wejścia. Lub coś zbliżonego.

[313] Urząd ds. quebeckich emerytur, który odmówił sfinansowania czegokolwiek poza używanym rozrusznikiem serca marki Kenbeck dla ojca Marathe’a, już nieżyjącego.

[314] Zob. przypis: „Q.v. @ 2030, 11 listopada RPDD, w pok. 308 Subdormitorium B Enfieldzkiej Akademii Tenisowej, gdzie James Albrecht Lockley Struck Jr siedzi zgarbiony…”.

[315] Marathe usłyszał „żyjąca” zamiast „żyjąca tu”.

[316] Na przykład w czasach, gdy C.T. z Mamuś przyjeżdżali do Logan, by zabrać Maria i Jegomościa z filmowej wycieczki, Maria objuczonego sprzętem, a Jegomościa spoconego i pobladłego od ciśnienia panującego w samolocie i niedostatku miejsca na nogi. Kieszenie sportowej marynarki Jegomościa dziwnie klikały, bo było w nich pełno plastikowych buteleczek z niedającymi się odkręcić nakrętkami, a w samochodzie do Enfield wuj Maria snuł gawędziarski monolog w stylu Ofelii, od którego słabe zęby Jegomościa zgrzytały tak głośno, że gdy zjeżdżali na pas awaryjny i Mario obchodził tył auta, aby otworzyć drzwi i dać się Jegomościowi wychylić i wyrzygać, w treści żołądkowej Jegomościa znajdowały się białe drobiny szkliwa nazębnego, od tego całego zgrzytania.

[317] © B.S. 1981, Routledge & Kegan Paul Plc, London UK, obłędnie drogie wydanie w twardej oprawie; nie istnieje w wersji elektronicznej.

[318] Pamiętajmy, że stan Maine został całkowicie stracony.

[319] Rodzinny idiom Incandenzów = resztki.

[320] Biblioteka Główna MIT w East Cambridge.

[321] Q.v. jako potwierdzający przykład – godz. 19:30, czwartek, 12 listopada RPDD, pok. 204 Subdormitorium B:

– Nie, spójrz, to jest nadal wzór na nachylenie. Pochodną jest nachylenie stycznej w dowolnym punkcie funkcji. Nie ma znaczenia, jaki to punkt, o ile nie podadzą ci punktu w teście.

– A to w ogóle będzie na egzaminie? Wychodzą poza trygonometrię?

– To jest pieprzona trygonometria. Dadzą ci zadania tekstowe, które mogą wymagać zmian ilościowych: przyspieszenia, napięcia, inflację waluty onańskiej w stosunku do amerykańskiej. Różniczkowanie oszczędzi ci połowę czasu, te wszystkie trójkąty w trójkątach dla danej figury zmieniają się zgodnie z trygonometrią. Trygonometria jest zajebista przy obliczaniu zmian stosunku. Pochodne to tylko trygonometria z odrobiną wyobraźni. Wyobrażasz sobie dwa punkty dążące nieubłaganie ku sobie aż do momentu, gdy w praktyce stanowią ten sam punkt. Nachylenie danej linii staje się nachyleniem tangensa do jednego punktu.

– Jednego punktu, który jest faktycznie dwoma punktami?

– Użyj cholernej wyobraźni, Inc, i paru podanych limitów. O limity nie będą się pytali w teście ogólnym, na sto procent. To mały różowy cacuś w porównaniu z obliczeniami w Eschatonie. Przesuwasz dwa punkty, obliczasz nachylenie względem dwóch nieskończenie bliskich punktów i masz wzór jak ta lala.

– Mogę ci opowiedzieć mój sen, a potem, jak się rozkręcę, wrócimy do przedzierania się przez to?

– Tylko zapisz to sobie na nadgarstku albo gdzie chcesz. Funkcja x, wykładnik n, pochodną będzie nx + xn-1, dla każdej stopy wzrostu pierwszego rzędu, o którą cię zapytają. To, oczywiście, zakłada definiowalną różnicę, ale z nią nie będziesz się musiał szczypać na pierdolonym Egzaminie Końcowym.

– To był sen o DMZ.

– Teraz widzisz, jak zastosować ten wzór do bajeczki o stopie wzrostu, którą ci zaserwują?

– Występował w nim twój eksperymentalny żołnierz; potężna dawka.

– Poczekaj, tylko zamknę te drzwi, no już.

– To był skazaniec z Leavenworth. Ten, który, jak mówiłeś, opuścił planetę. Ten, co wyśpiewywał piosenki Ethel Merman. To było wstrząsające, Mikey. W tym śnie tym żołnierzem byłem ja.

– Więc zakładasz, że rzeczywiste doświadczenie wiesz-czego będzie zbliżone do doświadczenia sennego koszmaru?

– Aha. Tylko dlaczego zaraz koszmaru? Czemu zakładasz, że to był koszmar? Czy ja użyłem słowa „koszmar”?

– Użyłeś słowa „wstrząsające”. Rozumiem, że to nie była przechadzka po łące.

– Horror w tym śnie polegał na tym, że ja tak naprawdę nie śpiewałem: „Nie ma jak show”. W rzeczywistości wołałem o pomoc. Darłem się tak mniej więcej: „Ratunku! Wołam o pomoc, a wszyscy się zachowują, jakbym wyśpiewywał covery Ethel Merman! To ja! To ja, wołam o pomoc!”.

– Sen na poziomie Rusk, Inc. Standardowy sen z gatunku nikt-mnie-nie-rozumie. A DMZ i mermanizacja znalazły się tam przypadkowo.

– Była w nim jednak wielka samotność. Niepodobna do niczego. Krzyczałem, że krzyczę o pomoc, zamiast wyśpiewywać przeboje, a zebrani wokół mnie pielęgniarze i doktorzy pstrykali palcami i przytupywali rytmicznie.

– Wspominałem ci, że DMZ nie wychodzi w teście GC-MS? Struck doczytał się tego w przypisie książki o florze układu trawiennego. To dzięki bazie z ziołowej pleśni. Jeżeli w ogóle daje o sobie znać, to tylko jako lekki przypadek grzybicy.

– Myślałem, że tylko dziewczyny dostają grzybicy.

– Nie bądź takim pieprzonym naiwniakiem, Inc. Dana numer dwa: Struck jest już prawie pewien, że pierwotną funkcją tego specyfiku było indukowanie, cytuję, transcendentnych przeżyć u chronicznych alkoholików w montrealskim szpitalu Verdun Protestant gdzieś w latach 60.

– Co to jest, że gdziekolwiek się obrócę tej jesieni, wszyscy nagle wspominają o Quebecu, i to w radykalnie różnych kontekstach? Orin dzwoni z zaawansowaną obsesją na punkcie jakichś antyonańskich Quebecers.

– …Tavis wstaje i oznajmia, że Quebec to baranki w tegorocznym Fundraiserze. Twoja mama jest z Quebecu.

– No i ten semestr nad semestrami z kursem o powstaniach u Poutrincourt, toż to istny Quebecathon.

– Kategorycznie podejrzewam w tym jakiś spisek lub pułapkę. Wszystko wyraźnie wskazuje na to, że chcą nas wpędzić do celi, gdzie będziemy wyśpiewywali mermanalia. Inc, obawiam się, że zaczynają ci skrzypieć zawiasy. To wszystko z nadużycia trawki. Uważam, że znaczące, transcendentne, DMZ-owe interludium bez wpływu na test moczu to jest dokładnie to, co przed Tucson zaleciłby ci na te stare zawiasy doświadczony stolarz. To by cię powstrzymało przed powrotem do codziennego palenia maryśki po badaniu. To gówno zniszczy ci płuca. Roztyjesz się, rozmiękniesz, będziesz wiecznie spocony i blady, Inc. Widziałem to już nie raz. Tobie potrzeba czegoś więcej niż 30-dniowego oczyszczenia. A tu-sais-que mogłyby się okazać użyteczną Rekonfiguracją potrzebną do porzucenia maryśki na rzecz czegoś, co możesz wziąć do college’u albo na Show i nie ulec paraliżowi. To gówno z czasem paraliżuje człowieka, Incblob. Widziałem to nie raz u siebie w okolicy. Niegdyś obiecujący faceci pędzący żywot przed TP, napychający się maślanymi ciastkami i spuszczający w starą skarpetę. Gówniana wróżka wprowadza się do ciebie z bagażem na dłuższy pobyt, Inc. Kłopoty z podjęciem decyzji? Nie widziałeś ich, dopóki nie zobaczysz faceta z małymi tłustymi cycuszkami, rozwalonego bezwładnie w fotelu w dziesiątym roku palenia Boba Hope’a non stop. Nie jest to piękny widok. Mówię ci, Incster, przyjacielu, wcale niepiękny. Transcendentne przeżycie ze mną i z Siekierą to może być dokładnie to, o co skrzypią twoje zawiasy. Zadaj się z innymi ludźmi, dla odmiany. Nie każ mi siedzieć sam na sam z Siekierą i bredzić o Yale. Zostaw Visine w domu.

– Tam było „transcendentne”? Taki termin pada w literaturze Strucka? Czy może „transcendentalne”?

– Co za różnica, na litość boską?

– Mike, a jak bym ci powiedział, że nie palę już ponad miesiąc?

– Abandon All Hopea. O tym mówiłem.

– A ja mówię o podjęciu decyzji. Raz na zawsze. A gdybym tak palił coraz więcej i miał z tego coraz mniejszą frajdę, ale dalej paliłbym coraz więcej, to może w końcu jedynym sposobem byłoby wywiesić białą chusteczkę i koniec kropka.

– Przyklaskuję. Drobny, mało ryzykowny transcendentalizm ze mną i Panem Toporkiem mógłby zadziałać jak zap…

– Ale to już byłoby wszystko. Błękitne płomienie, „dryny”. Jak wezmę cokolwiek, to wiem, że na pewno wrócę do zioła. Rzucę Madame Psychosis razem z wami, chłopaki, i całe moje żelazne postanowienie stopnieje, i wypalę lufkę, i będę błagał o jeszcze.

– Jaki ty jesteś naiwny, Inc. Z jednej strony taki bystrzak, a ze wszystkich innych pijane dziecko we mgle. Wydaje ci się, że powiesz sobie Hop-Siup, podejmiesz decyzję i wszystko się nagle odwróci?

– Mówiłem „gdyby”.

– Hal, jesteś moim przyjacielem, a ja zawsze byłem dla ciebie przyjacielem, nawet nie wiesz, w jakich czasem sytuacjach. Więc przygotuj się na lekcję przyspieszonego dojrzewania. Chcesz rzucić, bo zaczynasz widzieć, że nie możesz bez tego żyć, i…

– Dokładnie tak. Pomyśl tylko, jakie to by było okropne: nie móc bez tego żyć. Nie tylko lubić to, nawet bardzo. Konieczność to zupełnie oddzielny porządek rzeczy. To wydaje się czymś fantastycznym. To jest jak różnica pomiędzy prawdziwym zakochaniem a byciem…

– Wykrztuś to, Inc.

– …

– Bo wiesz co? A jeżeli to prawda? To słowo. A jeżeli już jesteś? Odpowiedzią byłoby zerwanie? Jeśli jesteś uzależniony, to musisz brać, Hallie, a jak musisz, to wyobraź sobie, co się stanie, gdy po prostu wywiesisz białą flagę i spróbujesz poradzić sobie bez tego, bez czegokolwiek.

– …

– Utrata rozumu, Inc. Śmierć wewnętrzna. Co się dzieje, jeśli próbujesz obejść się bez tego, co maszyna twojego organizmu musi mieć? Bez jedzenia, wody, snu, O2? Co się wtedy dzieje z maszyną? Pomyśl o tym.

– Przed chwilą przyklasnąłeś hasłu Porzuć Wszelką Nadzieję. Przed chwilą odmalowałeś obraz mnie z cyckami, masturbującego się w brudną bieliznę, z pajęczynami pomiędzy tyłkiem a siedziskiem fotela.

– To jest Bob. Nie wysłuchałeś mnie do końca. Jeśli masz mus na Boba, Inc, to możesz rzucić Boba tylko przez przerzucenie się na coś innego.

– Twardsze narkotyki. To jak na tych starych filmikach, w których marihuana otwiera drzwi do większych dragów, gdzie Jiminy Świerszcz…

– Nie pierdol. Wcale nie muszą być twardsze. Ważne, żeby coś było. Wiem, że ludzie rzucają heroinę, koks. W jaki sposób? Walą skrzynkę Coors dziennie. Albo metadon, cokolwiek. Znam ostro pijących facetów, Inc, którzy odstawili flaszkę, przerzucając się na Boba Hope’a. Popatrz na mnie: zmieniam przez cały czas. Sztuka polega na tym, żeby przerzucić się na coś, co zagra z twoim układem nerwowym. Mówię ci, że dobry wymiatacz pajęczyn ze mną i z Axfordem po Fundraiserze mógłby ci pomóc spojrzeć na sprawę poważnie, skończyć z dziecinnym gadaniem i gównianymi obietnicami, których nie masz szans dotrzymać, i zabrać się na serio do wychodzenia z tego całego Boba, czemu ja osobiście przyklaskuję, bo ten Bob, Inc, to nie jest coś dla ciebie, już zaczynałeś mi wyglądać na faceta, który skończy z cyckami.

– A zatem bardzo subtelnie lobbujesz za DMZ, mówiąc mi, że nie wierzysz, abym mógł po prostu odstawić wszystko. Gdyż ty sam z całą pewnością nie masz takiego zamiaru. A lewe oko lata ci na wszystkie strony. Nie odstawiłeś nawet Tenuate. „Zwycięzcy nigdy nie muszą odchodzić” i wszystkie inne deLintowe złote…

– Nie słyszałem, żebym mówił coś podobnego. I owszem, myślę, że mógłbyś odstawić wszystko. Na jakiś czas. Nie jesteś mięczakiem. Masz jaja, wiem. Na pewno dałbyś radę.

– Na jakiś czas, jak powiedziałeś.

– No właśnie, bo jak myślisz, co się stanie po jakimś czasie? Bez czegoś, co musisz mieć?

– Mówisz, że złapałbym się za serce i wykitował? Złapałbym się za głowę w połowie treningu i padł z pękniętym tętniakiem, jak ta dziewczyna zeszłego roku w Atwood?

– Nie. Ale umarłbyś wewnętrznie. Może zresztą zewnętrznie też. Z tego, co widziałem, jeżeli jesteś naprawdę uzależniony i odetniesz się całkowicie od używek, umrzesz wewnętrznie. Zwariujesz. Widziałem takie przypadki. Mówią na to Zimny Indyk, Ptak. Zbielałe knykcie. Widziałem takich, którzy rzucili wszystko, bo weszli za głęboko, rzucili wszystko i umarli.

– Clipperton, jego masz na myśli? Mówisz, że Jegomość się zabił, bo wytrzeźwiał? On się zabił, bo nie wytrzeźwiał. Flaszka Wild Turkey stała obok na blacie koło mikrofalówki, w której rozsadził swój pierdolony łeb. Więc nie kertwanguj mnie z nim, Mike.

– Inc, wszystko, co wiem o twoim tacie, dałoby się zapisać tępą kredką na krawędzi kieliszka. Ja ci mówię o ludziach, których znam. Wilcze pająki. Chłopaki z Allston, którzy odstawili. Niektórzy zrobili to, co Clipperton, owszem. Niektórzy skończyli w Mariotcie dla Czubków. Jeszcze inni przetrwali dzięki temu, że przystąpili do AN albo jakiegoś kultu, albo nawiedzonego Kościoła i zaczęli łazić w krawatach, głosząc Jezusa i Uległość, ale to gówno w twoim przypadku się nie sprawdzi, bo jesteś za bystry, żeby kupować głodne gadki o Bożych Hufcach. Większości z tych, co mieli mus i odstawili, nie stało się nic wielkiego. Dalej wstawali i chodzili do pracy, i wracali do domu, i jedli, szli spać i wstawali, dzień za dniem. Ale są martwi. Jak maszyny; niemal widać kluczyki do nakręcania w ich plecach. Patrzysz im w oczy i widzisz, że coś zanikło. Chodzące trupy. Kochali to tak bardzo, że się uzależnili i odstawili, a teraz czekają na śmierć. Nastąpił jakiś koniec, w środku.

– Stracili joie de vivre. Ogień w brzuchu.

– Hal, ty teraz jak długo nie bierzesz, dwa i pół dnia? Trzy dni? I jak się czujesz w sobie, bracie?

– W porządku.

– He, he. Incpuddle, wiem jedno: jestem twoim przyjacielem. Prawdziwym. Nie musisz uczestniczyć w Madame, możesz potrzymać torebki mnie i Axowi. Możesz robić, co chcesz, i wskazać mi każdego, kto ci powie inaczej. Ja ci po prostu daję radę, żebyś popatrzył trochę dalej, poza tę sekundę, w której dasz sobie słowo, którego, jak cię znam, nie pozwolisz sobie cofnąć.

– Jakaś istotna część mojej osobowości umarłaby bez czegoś do zażywania. Taki jest twój pogląd.

– Czasem nie słuchasz zbyt uważnie, Hallie. Nie szkodzi. Poświęć trochę czasu na analizę tego musu. Jaka część ciebie będzie go odczuwała, jak sądzisz?

– Sugerujesz, że to jest ta część, która umrze.

– Wystarczy, jak pomyślisz, która część ciebie czuje, że musi mieć to, co planujesz jej odebrać.

– Ta część, która jest zależna czy też niekompletna, o to ci chodzi? Narkoman.

– To tylko słowo.

a Zaispirowane przez Pemulisa hasło do poniechania zażywanego codziennie w sekrecie Boba Hope’a, które z początku było ponurym intelektualnym żartem, w ciągu tygodnia zamieniło się dla Hala w synonim abstynencji, co – jak powiedziałby mu każdy bostoński AA – nie jest zbyt obiecującym sposobem myślenia, gdyż zawiera element litowania się nad sobą.

[322] Johnette F., której pierwsza macocha była policjantką w Chelsea, MA, od wczesnego dzieciństwa była nauczona mówić na policję „policja” albo „stróże Prawa”, gdyż większość personelu Bostońskiej Policji uważa potoczny termin „Najświetniejsi” za sardoniczny.

[323] Ludzie spoza społeczności bostońskich AA zawsze używają „the” i mówią „The Ennet House”; po tym, między innymi, poznać nowego lub kogoś spoza społeczności.

[324] 17 LISTOPADA – ROK PIELUCHOMAJTEK DEPEND DLA DOROSŁYCH

Czasami, o różnych małych porach dnia, męska szatnia EAT na dole w Soc.-Adm. stoi pusta i można tam wejść i snuć się dokoła, nasłuchując kapania pryszniców i bulgotania rur. Można poczuć osobliwy nastrój zdumienia, jaki panuje w tłocznych zwykle miejscach, gdy opustoszeją. Można ubrać się bez pośpiechu, ponapinać mięśnie w dużym lustrze nad umywalką; to lustro ma sterczące lustrzane ścianki boczne, w których widać bicepsy po obu stronach naraz i zarys szczęki z profilu; można poćwiczyć miny albo przybrać neutralny wyraz twarzy, aby przekonać się, jak wyglądamy normalnie dla innych ludzi. Powietrze w szatni jest przesiąknięte wonią pach, dezodorantu, benzoinu, kamforowanego talku, śmierdzących stóp, zastałych oparów. Czuć także zapach Lemon Pledge i lekki elektryczny swąd z nadużywanych suszarek do włosów. Ślady talku i ziemi fulerskieja znaczą niebieską wykładzinę dywanową, wdeptane zbyt głęboko, by dały się wywabić bez parowaru. Można wziąć grzebień z dużego słoja po Barbicide na półce koło umywalki i suszarkę do włosów kaliber .38 i poeksperymentować śmiało z fryzurą. To jest najlepsze lustro w całej Akademii, sprytnie podświetlone ze wszystkich stron. Dr J.O. Incandenza dobrze znał swoich nastolatków. W wolnych chwilach można tam czasem zastać głównego woźnego Dave’a „T.L.” Harde’a, ucinającego sobie drzemkę na którejś z ławek biegnących przed szafkami – Dave twierdzi, że te ławki działają paliatywnie na jego kręgosłup. Częściej jednak przebywa tam któryś z podległych Dave’owi niewiarygodnie starych i wymieniających się woźnych od prac fizycznych, który uwija się ze szczotką do czyszczenia dywanów albo rozpyla przemysłowy detergent w pisuarach. Można wejść pod prysznice i śpiewać bez odkręcania kranu, naprawdę głośno. Michael Pemulis twierdzi, że jego wokale brzmią profesjonalnie, ale tylko w pomieszczeniu wyłożonym glazurą. Czasem, gdy jest tu pusto, można dosłyszeć strzępy rozmów i intrygujących odgłosów damskich zabiegów higienicznych z szatni dziewcząt po drugiej stronie muru z szafek.

O wszystkich innych porach dnia juniorzy EAT o delikatniejszej konstytucji korzystają z prymitywnych pryszniców i umywalek w hallu subdormitorium, pragnąc za wszelką cenę uniknąć zatłoczonej szatni. To nie do wiary, że człowiek Zachodu mógł zaprojektować ubikacje i gorące prysznice w jednej zatłoczonej przestrzeni. T. Schacht potrafi prawie wyludnić zaparowaną szatnię samym wejściem do ubikacji i demonstracyjnym zasunięciem zasuwki w wiadomym celu.

Prorektorzy mają oddzielne prysznice w westybulu swoich pokoi w tunelu podrzędnym, z Przeglądarką, fotelami, lodóweczką i drzwiami odpornymi na figle.

Kiedy M.M. Pemulis zszedł, aby przebrać się na treningi popołudniowe około godz. 14:20b, jedynymi obecnymi w szatni byli niezrównany lobber 14-A Todd Possalthwaite, skulony i szlochający, oraz Keith Freer, z którym Pemulis miał grać i który nie wyglądał, jakby się spieszył z przebieraniem do tej gry, co z powodzeniem mogło być przyczyną płaczu Postaw Heja! Tak zwany Wiking był bez koszuli, miał ręcznik zarzucony na szyję i stał przed lustrem, zajęty własną skórą. Miał sterczące, twarde białoblond włosy, nadzwyczajnie muskularną szyję i dolną szczękę z wystającymi gonionami, przez które górna część twarzy sprawiała wrażenie zwężającej się i chytrej. Jego włosy zawsze przypominały Halowi Incandenzie zlodowaciałą falę, tak mawiał Hal. Todd Possalthwaite był prawie goły i kulił się na ławce przed swoją szafką, z twarzą ukrytą w dłoniach, z białymi bandażami na nosie widocznymi przez rozczapierzone palce, szlochał cicho, a plecy mu drżały.

Pemulis, który jest Starszym Kumplem Postaw Heja! i kimś w rodzaju mentora od loba i Eschatona, a poza tym autentycznie lubi tego małego, rzucił na ziemię torbę ze sprzętem i wymierzył mu dwa żartobliwe, przyjacielskie kuksańce na znak męskiej sympatii.

– Jak tam nos, Todder? – Pemulis, jak wszyscy, wybierał kombinację swojej szafki na wyczucie dzięki miesiącom i latom nieustannego używania szyfrowego zamka. Rozejrzał się wokół siebie i po całym pomieszczeniu. Freer wydał cichy odgłos, gdy Pemulis zapytał Postmana, czy może mu jakoś pomóc.

– Nic nie jest prawdą – zaszlochał Postaw Hej! głosem zduszonym zatykającą usta dłonią, kiwając się lekko na ławce. Jego szafka była otwarta i, jak to u małych chłopców, zapchana. Possalthwaite miał na sobie tylko rozpiętą flanelową koszulę i slipki marki Johnson & Johnson, rozmiar junior, a jego białe stópki miały delikatne paluszki jak muszelkic. Pemulis wiedział, że w tej chwili Possalthwaite powinien grać banalny mecz z Donniem Stottem.

– Cóż to, ból metafizyczny w trzynastym roku życia? – Pemulis kieruje to pytanie do odbitego w lustrze oka, w cudzysłowie, Wikinga. Freer ma trójkątne plecy z fantastyczną jak na tenisistę rzeźbą mięśni, niestety upstrzone plamami przez nadużycie Pledge, gdyż Freer, jako obsesjonat na punkcie cery, jest maniakiem Pledge, a ma akurat cerę ludów północy, która się łuszczy, zamiast opalać. Jest jeszcze w dżinsach i mokasynach, co Pemulis zauważa. Pemulis czeka na wyraźny sygnał działania dwóch przedmeczowych kapsułek Tenuated. Szafka Pemulisa jest wypełniona, ale pedantycznie uporządkowana, praktycznie w porządku alfabetycznym, niczym kufer wytrawnego żeglarza. Rozkładana waga, oprzyrządowanie i substancje zmieniające nastrój były kiedyś ukryte w kilku fabrycznie uczynionych niszach specjalnych skrytkowych półek, które Pemulis zainstalował sobie w piętnastym roku życia. Plus płócienne woreczki z mielonym pieprzem cayenne, dla oszukania ewentualnego psa poszukiwacza. Ale to, kiedy Pemulis był niefrasobliwym młodzieńcem. Przed wykryciem ostatniego składziku w podwieszanym suficie korytarza Subdormitorium Męskiego B.

– Tylko drobne rozczarowanie. – Freer rechocze smętnie. – Z tego, co zdołałem z niego wyciągnąć, zanim uruchomił hydrant, to stary Postaw Hej! obiecał mu coś tam za coś tam. – Mówi niewyraźnie, bo jednocześnie wypycha sobie językiem policzek i nakłada krem w kolorze cielistym na ledwie widoczny pryszczyk. – No i Postman uważa, że dotrzymał swojej strony umowy, a tymczasem tatulo się wycofał.

Plecy Possalthwaite’a nadal drżą, szloch nie ustaje.

– Czyli wszystkiemu winny jest tato – mówi Pemulis do Freera.

– Jak zrozumiałem, szanowny Tatuś próbuje wykręcić kota ogonem.

Pemulis rozpiął pasek spodni.

– Marchewka nagle została cofnięta, mosiężny pierścień nieosiągalny, że się wyrażę wzniośle.

– Zdaje się, że była mowa o Disney Worldzie, zanim zaczęło się to łe-łe.

Pemulis zrzucił nietenisowe sneakersy, zsuwając je z pięt drugą stopą, zapatrzony w delikatny zawijasek w samym centrum czupryny Possalthwaite’a. Nigdy nie pozwoliłby sobie na tak efebiczny gest jak zapytanie Freera wprost, czy ma zamiar się ubrać, żeby mogli wyjść razem na kort; nigdy nie dopuściłby do tego, żeby Freer pomyślał sobie, że on, Pemulis, zaprząta sobie głowę Freerem przed meczem.

– Postman, czy to przez ten incydent na Eschatonie? Z powodu nosa? Bo wiesz, ja mogę zaraz wziąć trąbkę i powiedzieć staremu Postaw Hejowi! Seniorowi, że nie obwiniają nikogo poniżej 17 lat, sam możesz mu to powiedzieć, Todder. Wciska się całe barki lądowe kitu, ale nic z tego nie ląduje na was, bądź spokojny.

– Nic nie jest prawdą – zakwilił Possalthwaite, nie podnosząc oczu, stłamszony, z płaskimi sutkami, bez grama tłuszczu na młodzieńczym brzuchu, z duchami stóp bielejącymi pod brązem nóg; kiwał się, kręcił głową i wyglądał straszliwie młodo, niewinnie, bezbronnie, niejako premoralnie. Białe paski bandaża sterczały mu poza krawędzie dłoni – pamiątka z apokalipsy Dnia W.

– No, w każdym razie nie za dużo jest sprawiedliwości – zgodził się Pemulis. Wiking coś tam sobie mruknął pod nosem.

Pemulis dzwoni do ojca Postaw Heja!, wideorozmowa. Deweloper z obszaru Minneapolis. Centra handlowe, biurowce, rojne obiekty na obrzeżach ryczących autostrad. Pod pięćdziesiątkę, szczupły, przesadna opalenizna, nieco ostentacyjny w stroju, roztaczający seminaryjny wdzięk handlarza. Tatko jak sztylet, z cienkim wąsikiem i oślepiającym glansem butów. Usiłował tworzyć obraz swojej ojcowskiej figury walącej Keitha Freera w makówkę wałkiem do ciasta, skutkiem czego na czaszce Freera wyrasta łysy guz jak z kreskówki. (Pemulis kalkuluje, że wygrana, a nawet trzysetowa rozgrywka z Freerem dałaby mu miejsce w samolocie lecącym na WhataBurgera, dlatego zdecydował się pogwałcić osobisty kodeks honorowy i łyknąć przedmeczowy Tenuate, co nawet uwzględniając 36-godzinny okres wydalania substancji z organizmu, jest gestem kawaleryjskiej fantazji, zważywszy na to, że Pemulis z Incsterem uniknęli natychmiastowej analizy moczu tylko dzięki temu, że Pemulis dał do zrozumienia pani Incandenzie, że powie Incowi o jej, nazwijmy to, sportowym interludium z Johnem Wayne’em, a Avril dba o swój administracyjny autorytet i razem z C. [„Gretel, Krowa w Przekroju Poprzecznym”] Tavisem nie przepada za Pemulisem, zwłaszcza od czasu incydentu z naelektryzowaną klamką Rusk i późniejszą sprawą. Psychedryny jakoś nie chciały zacząć działać. Zamiast przypływu nieustraszonej bojowej werwy Pemulis odczuwał tylko nieprzyjemną przestrzenność i suchość w oczach i ustach, jakby wystawił się na ciepły wiatr). Swojego Papy Pemulis nigdy w życiu nie widział w niczym innym jak w białym podkoszulku Hanes, trwale zażółconym pod pachami.

– Nic nie jest sprawiedliwe, bo nic nie jest prawdziwe. – Possalthwaite zaszlochał w dłonie. Jego flanelowe plecki zadygotały.

Coś starego wewnątrz którejś rury prysznicowej westchnęło i zagulgotało mdlącym odgłosem.

– Weź się w garść. – Pemulis wyjmował z szafki wszystkie artykuły potrzebne do meczu, składał je na nowo i z wojskową precyzją umieszczał w swojej niesponsorowanej torbie Dunlopa. Postawił stopę na ławce i popatrzył przelotnie w obie strony. – Bo jeżeli to jest ten mól, co cię gryzie, Postalcode, to możesz spać spokojnie, zapewniam cię: pewne rzeczy są twarde jak skała i pewne w najwyższym stopniu.

Freer ułożył palce w szczypczyki i skubał drugi policzek.

– Niech sobie popłacze. Niech sobie dzidziuś pomarudzi. Posiusia i pojęczy. Trzynaście lat, Chryste Panie. Trzynastoletnie dziecko nie było jeszcze nawet w jednym pokoju z rozczarowaniem. Nie widziało prawdziwego zawodu, frustracji, cierpienia. W tym wieku cierpienie to plotka. Jakie to słowo? Angst. Dzidziuś nie poznałby się na Angst, nawet gdyby Angst tutaj wszedł i założył mu półnelsona.

– Nie to co prawdziwy Angst w związku z ewentualnym pryszczem na policzku, co, Wikingu?

– Weź się zesraj, Pemulis – rzuca Freer, nie zniżając się do spojrzenia. Obaj, Pemulis i Freer, wymówili Angst z twardym „g”, zauważył Hal. Wiking wykrzywił usta i uniósł wydatny podbródek, by sprawdzić stan cery na szczęce, przy czym lekko się obrócił, by skorzystać również z bocznych luster.

Pemulis uśmiechnął się szeroko, próbując wyobrazić sobie Keitha Freera w płóciennym kaftanie bezpieczeństwa, siedzącego w pełnym lotosie, wgapionego tępo w przestrzeń i wyśpiewującego falsetem: „No Business Like Show Business”, podczas gdy sanitariusze w wygotowanej bieli i czyściutkie pielęgniareczki w pochyłych czepeczkach stoją dokoła, strzelają palcami i stepują bezgłośnie czystymi, białymi, tandetnymi służbowymi pepegami przez całą wieczność. Rozebrał się już do chinosów i gołych jasnobrązowych stóp. Zastanawiał się nad wyborem koszulki: granatowa z czarnym pająkiem wałęsakiem czy zbiegiem okoliczności czerwono-szara z napisem „Wódka to wróg produkcji”, podobno po rosyjsku. Jego cztery dobre rakiety Dunlopa leżały w stercie na ławce po lewej Possalthwaite’a. Podniósł dwie i sprawdził naciągi, uderzając ramą jednej rakiety o napiętą siatkę drugiej i wsłuchując się w odgłos, a potem powtarzając ten proces z odwrotnym układem rakiet. Prawidłowy naciąg wydaje określony dźwięk. Średniej wielkości dunlop enkvist TL composite. Cena detaliczna 304,95$ US. Prawdziwe naturalne naciągi mają taki słodkawy, zębowy smrodek. Logo z kropką i trójkątem. Nie patrzył za bardzo na Possalthwaite’a. Wybrał koszulkę z cyrylicą i zarysem butelki. Zwinął ją i przesadził najpierw głowę przez górne wycięcie, staroświecką metodą swojego nieżyjącego supertatusia. Dzieciaki z lepszych domów zawsze najpierw wsadzały ręce. A potem głowę. Łatwo poznać też tych na stypendiach, bo z jakiegoś powodu wkładają jedną skarpetkę i jeden but, a potem drugą skarpetkę i drugi but. Weźmy na przykład Wayne’a, który był w ich pokoju zaraz po lunchu, akurat kiedy Pemulis postanowił wspiąć się na górę po Tenuate. Pokój Wayne’a znajdował się po sąsiedzku, ale Wayne stał nad pełnym farmaceutyków stolikiem nocnym Troeltscha, bez koszuli i z mokrymi włosami, miał kaprawe oczy i zakatarzony nos świecił mu się od maści. Wiking ściskał w lewej dłoni wilgotną piłkę tenisową i dotykał sobie czoła, mierząc temperaturę na wyczucie. Psychologiczna kontrstrategia Pemulisa polegała na nieokazywaniu pośpiechu w ubieraniu się, rozciąganiu i wychodzeniu na kort. Pemulis – który bał się i nienawidził nieuprawnionych gości w swoim pokoju i który stale suszył Schachtowi głowę o niezamykanie drzwi na klucz, a nie onieśmielały go bynajmniej talent i sukcesy Wayne’a ani jego beznamiętna wstrzemięźliwość, zachowywał jednak przy Johnie Waynie swoistą ostrożność, trochę tak, jak wspaniały drapieżnik, którego nie peszy, ale budzi jego respekt drugi wspaniały drapieżnik, zwłaszcza po wirtuozerskim występie w pewnym biurze administracyjnym przed tygodniem, o którym to występie żaden z nich nie wspominał – spokojnie poprosił Wayne’a o pomoc, na co Wayne równie spokojnie, nie odrywając oczu od pobrzękujących buteleczek na nocnej szafce Jima Troeltscha, oświadczył, że przyszedł tylko pożyczyć od Troeltscha trochę Seldane, a Pemulis istotnie słyszał, jak Troeltsch przy śniadaniu wychwala ten lek pod adresem smarkającego Wayne’a jako antyhistaminową broń nuklearną, która nie otumania pacjenta i pozwala mu funkcjonować na najwyższym poziomie. Pemulis wyregulował zapięcie suspensorium na tyłku, starając się zapamiętać ten fakt. Wayne chciał mieć jasną głowę i wysoką funkcjonalność płuc, ponieważ miał grać z syryjskim satelitą w nieformalnym meczu pokazowym o 15:15. Wayne nie przedstawił mu tego wyjaśnienia; Pemulis znalazł je na elektronicznej tablicy. Jednym z powodów, dla których Pemulis zachowywał ostrożną nieasertywność wobec nieuprawnionej obecności Wayne’a w ich pokoju, była ulotka wydrukowana staroangielską czcionką, o której autorstwo Wayne mógł ewentualnie podejrzewać Pemulisa – ulotka, która pojawiła się na wielu tablicach, a także na e-tablicy wyświetlanej na wszystkich ekranach TP w EAT, informująca, że 14.11 John Wayne i dr Avril Incandenza dokonają wspólnie prezentacji arytmetycznej dla przedquadrivialnych uczniów do lat 14, wykazując, że 17 może mieścić się w 56 daleko więcej niż 3,294 raza. Rzecz w tym, że półnagi Wayne stał z jedną stopą bosą, a drugą w skarpetce i bucie. Pemulis nieznacznie pokręcił głową, popatrzył w dół na Possalthwaite’a i spróbował nabrać śliny w usta.

Głośnik zawieszony wysoko przy zegarze w betonowym hallu koło sauny z trzaskiem obudził się do życia na rozpoczęcie cotygodniowej transmisji WETA ogłuszającym tematem muzycznym Joan Sutherland. Pemulis odłożył swoje miejskie sneakersy na półkę z miejskimi butami.

– Weź się w garść, T.P. To tylko atak Angst. Przeżywasz doraźny ojcowski kertwang. Prawda filozoficzna wyłazi na każdym kroku. Z Disney Worldem czy bez. Z nosem czy bez. Eschaton żyje dalej, wierz mi na słowo. W podziemiu czy nie. Ty masz powołanie, masz talent. Artylerzysta twojego kalibru. Głowa do góry, mój guziczku.

Possalthwaite uniósł twarz znad rąk i zagapił się z kamienną miną gdzieś poza Pemulisa, poruszając ustami w nawykowym odruchu ssania, z powodu którego znosił tyle złośliwych docinków. Jego twarz miała różowy, domyty wygląd buzi spłakanego dziecka. Po ubrudzonych benzoiną dłoniach zostały mu na policzkach rozkraczone brązowe pająki. Oczy podbite sińcami. Pociągał zasmarkanym nosem oklejonym poprzecznie plastrami.

– Die jesteb guziczkiem.

– Wszystkie guziczki tak mówią, dzieciuchu – powiedział spokojnie Wiking, usuwając sobie coś z nozdrza pęsetą. Pemulis czuł w zatokach przestrzenie czteropasmowych autostrad. A jego zmysł powonienia był znacznie czulszy, niż mógłby sobie tego życzyć osobnik w męskiej szatni. Szafka Freera obok szafki Gloecknera obok szafki starego dobrego Inca stała otworem, przykręcony kolposkop połyskiwał w górnym świetle, a rakiety Fox z dużą głową były odblaskowo pomarańczowe, ze znakiem firmowym lisa na naciągu.

Possalthwaite drapał się po stopie paznokciami drugiej stopy.

– Jak nie można ufać własnym rodzicom…

– Pozwól, że wyrażę ocenę i przypomnę ci, że ten kertwang, z którego nie możesz się otrząsnąć, jest oparty na emocjach, a nie na faktach.

Possalthwaite rozdziawił usta.

– Zamierzasz powiedzieć, że jeśli nie możesz ufać rzekomo kochającemu patriarszemu łonu, to nikomu nie możesz zaufać, a jeśli nie możesz zaufać ludziom, to w czym można pokładać zaufanie, w sensie niezmiennej spolegliwości, mam słuszność, Postaw Hej!?

– O Jezusie spod choinki, zaraz się zacznie – powiedział Wiking do odbicia własnego czoła.

Pemulis wkładał skarpetkę i but, ale mówił wprost do ucha Postaw Heja!

– To nie jest wydumany problem. Stoisz wobec poważnej emocjonalno-filozoficznej kwestii. Uważam to za dobry znak, że przychodzisz z tym do mnie, zamiast dusić wszystko w sobie.

– Kto do ciebie przychodzi? – Freer obracał swoją dużą twarz na wszystkie strony. – Przecież on już tu był i mazał się w najlepsze.

Pemulis spróbował wyobrazić sobie Keitha Freera przewieszonego przez siatkę przez Beduinów w fioletowych turbanach i chłostanego bez litości, co wydobywa zeń dźwięki, jakie wydawał z bólu J. Gleason w czarno-białym historycznym obrazie Leitha. Do Possalthwaite’a zaś mówił:

– Bo ja pamiętam, jak przeżywałem to samo, tylko z kertwangu raczej filozoficznego niż emocjonalnego.

– Nie pytaj go, co ma na myśli, mały – powiedział Freer.

Potem weszło dwóch szesnastolatków, G. „Yardguard” Rader i marginalny Słowianin, który miał na imię Zoltan, ale jego nazwiska nikt nie potrafił wymówić, i zignorowali radę Freera z gatunku „ratuj się kto może”, bo dobry doktor Pemulis znowu przepisał sobie lekarstwo i zaraz zacznie bredzić, tylko rzucili na ziemię sprzęt i udali się bezzwłocznie po świeże ręczniki do szafki nad prysznicami, i zaczęli się nimi okładać.

– Co masz na myśli? – spytał Possalthwaite.

– Wnyki się zwarły, pułapka zatrzaśnięta, teraz się zacznie.

Rader skręcił ręcznik do, jak powiedział, maksimum bolesności. Wiking się odwrócił i oświadczył, że jak poczuje najlżejszy podmuch, jak od trzepania pieluszki, na swojej osobistej dupie, to obaj mają przesrane. Pemulis wyciągał rakiety. Szesnastolatkowie w EAT jako grupa byli wsobni, konspiracyjni, hormonalni, tworzyli klikę. Wykluczali każdego, kto nie był z ich paczki. Stosowali techniki i strategie wykluczania znacznie bardziej zaawansowane niż osiemnastolatkowie czy czternastolatkowie. (Byli skłonni wykluczyć Stice’a, głównie dlatego, że mieszkał z Coyle’em i dużo trenował z osiemnastolatkami, i zadawał się z nimi towarzysko, a ostatnio także Kornspana, głównie z racji jego kretyństwa, okrucieństwa i konsensualnego podejrzenia o torturowanie i uśmiercenie dwóch bezdomnych kotów, których zwęglone zwłoki znaleziono dwa tygodnie temu na zboczu podczas przedtreningowych sprintów). Mieli własny dialekt, kody porozumiewawcze, dowcipy dla wtajemniczonych i dowcipy dla wybranych wtajemniczonychf. W EAT tylko szesnastolatkowie okładali się ręcznikami, i to tylko przez rok czy dwa, za to robili to z zapałem, będąc w stadium rozwoju, w którym małpia namiętność do czerwonych tyłków wiąże bywalców zaparowanych pomieszczeń. Byli w wieku, gdy nie zadaje się sobie pytania Czy cokolwiek jest prawdą, tylko Czy ja jestem prawdziwy i Czym jestem, i Czym jest to coś, i dlatego sprawiali wrażenie dziwaków.

Potem osiemnastoletni Duncan van Slack z grupy B/C Osiemnastolatków, który wszędzie chodził z gitarą, ale nigdy na niej nie grał, odmawiając na wszystkie prośby o zagranie na nocnych posiadach w czyimś pokoju, i którego podejrzewano o kompletną nieumiejętność gry na gitarze, i którego tata był podobno sławnym specjalistą od sekwencjonowania genów w Savannah, wetknął głowę i gryf gitary w uchylone drzwi, powiedział: „Chodźcie prędko”, po czym wycofał głowę, zanim ktokolwiek zdążył spytać, co jest grane.

– Gdyby nie to, że tak świetnie wyczuwasz wektor uderzenia, Postalscale, nie byłbym pewien, czy powinieneś tego słuchać.

– Wydaje mi się, że to jest prawdziwy talent naszego nudziarza: talent do osaczania – mówi Wiking. – Wiej, póki możesz, mały.

Possalthwaite wysmarkał się w zgięcie łokcia i nie wytarł.

Pemulis, który wciąż używał naciągu naturalnego, pozapinał w pokrowcach Dunlopa dwie wybrane rakiety. Postawił but z wkładką ortopedyczną na ławce koło tyłka Postaw Heja!, rozejrzał się szybko na prawo i lewo i rzekł:

– Możesz zaufać matematyce, Todder.

– Tutaj pierwszy raz to usłyszałeś – skomentował Freer.

Pemulis kompulsywnie zapinał i rozpinał suwak jednego z pokrowców.

– Idź się przewietrz, Keith. A ty, Todd, ufaj matmie. Matyce, Mat E. Logice predykatów pierwszego rzędu. Nigdy cię nie zawiedzie. Kwantyfikatory i ich stosunki. Wskaźniki zmian. Istotne dane statystyczne Boga lub jego ekwiwalentu. Gdy wszystko inne zawodzi. Gdy głaz stoczył się z powrotem na sam dół. Kiedy bezmózgowcy rzucają oskarżenia. Kiedy nie wiesz, którędy iść. Możesz się oprzeć i wrócić do pionu przy matematyce. Której prawda jest prawdą dedukcyjną. Niezależną od rozumu i emocjonalności. Sylogizm. Identyczność. Modus tollens. Relacje przechodnie. Przewodnia pieśń Niebios. Nocna lampka na ciemnej ścianie życia o późnej godzinie. Książka kucharska Nieba. Spirala wodorowa. Metan, amoniak, H2O. Kwasy nukleinowe. A i G, T i C. Skradająca się nieuchronność. Kajusz jest śmiertelny. Matma jest nieśmiertelna. Jest tym, czym jest, słuchaj: to prawda.

– Powiedział człowiek, który uczy się warunkowo, nie wiadomo do kiedy.

Coś związanego z Freerem i zwilżonym solanką ościeniem nie chciało mu się mentalnie złożyć w całość. Nadal nie odczuwał tenuatowej werwy dobrostanu, a tylko szum w głowie i tunele wiatrowe w zatokach. Pemulis raczej oddychał ustami. Wiking uniósł nogę i pierdnął w stronę Pemulisa na wodewilową modłę, za co nagrodzony został śmiechem Csikszentmihalyiego i Radera, już prawie rozebranych i usadowionych na ławce naprzeciwko Pemulisa i Postaw Heja!: rozplecione ręczniki zwisały im w rękach, obserwowali sytuację i już tylko od czasu do czasu, na pół gwizdka, udawali, że znów skoczą sobie do oczu.

– Mój tata mówi, że nie jestem typem matematyka – powiedział Postaw Hej! Zatkany nos znów sprawił, że słowa wyszły z jego ust jako „bój”, „bówi” i „batebatyka”. Csikszentmihalyi udał, że atakuje, a potem zaatakował naprawdę i przez chwilę ręczniki fruwały w powietrzu.

Pemulis rozpiął suwak pokrowca.

– Aksjonat. Lemat. Posłuchaj: „Jeśli dwa różne zbiory równań parametrycznych reprezentują tę samą krzywą J, ale w każdym przypadku krzywa ta zmierza w innym kierunku, to te dwa zbiory równań dają wartości dla całki krzywoliniowej ponad J, które są wzajemnymi negatywami”. Nie „Jeśli to czy tamto”. Nie „pod warunkiem że handlarz nieruchomości z Boardman, MN, w mokasynach od Banfiego za 400 dolarów zmieni zdanie”. Zawsze i wszędzie. Jak „a” w a priori. Uczciwa lampa w najatramentowszej czerni, Toddleposter”.

Głosy i tupot nóg wróżyły jakieś zamieszanie. McKenna wetknął głowę w drzwi, rozejrzał się dzikim wzrokiem i wycofał bez słowa. Csikszentmihalyi wyszedł za nim. Freer i Rader powiedzieli razem: „Co jest, kurwa”. Pemulis miał zapięty tylko jeden guzik rozporka i wskazywał palcem na sufit:

– Jedynie w takich chwilach, gdy tracisz orientację w ciemnym lesie, zaufaj abstrakcyjnej dedukcji. Gdy życie rzuci się na kolana, klęcz i módl się do podwójnego S. Skocz niczym wierny rycerz w objęcia Peana, Leibniza, Hilberta, L’Hôpitala. Zostaniesz podniesiony. Fourier, Gauss, LaPlace, Rickey. Zostaniesz uwznioślony. Nigdy nie upadniesz. Wiener, Reimann, Frege, Green.

Csikszentmihalyi powrócił z Orthem Stice’em, cali w pąsach.

Pemulis kompulsywnie zapina i rozpina suwaki, dlatego nosi tylko portki z rozporkiem na guziki i szorty tenisowe.

CS/yi oznajmił:

– Jest ekspresja. Musicie natychmiast przyjść.

Freer odwrócił się od lustra, obie dłonie na grzebieniu.

– Co tam się, kurwa, dzieje?

– John Wayne w szaleństwie wyznaje najskrytsze myśli dla publicznych uszu.

– Nigdy nie ufaj ojcu, którego widzisz – poradził Pemulis Possalthwaite’owi.

Stice już był z powrotem w korytarzu i rzucił przez ramię:

– Troeltsch ma Wayne’a na antenie, a Wayne zwariował.

a Jak szara zeschła glina, bardzo chłonna, stosowana przez niektórych dla pewniejszego chwytu rakiety, odrzucana przez innych, gdyż zawiera sporo krzemianów glinu, a rozpętana w RPHT panika pod hasłem „aluminium powoduje impotencję” wciąż robi swoje w umysłach części dorastających graczy.

b W wielu programach nauczania najstarszych klas nie ma już lekcji na ostatniej godzinie lub zastępuje je Nauka Własna, więc gdy dwaj uczniowie tych klas – np. Pemulis & Freer – zostają wyznaczeni do popołudniowego meczu challenge’owego, muszą zacząć naukę o 14:30 zamiast o 15:15 i zazwyczaj kończą wcześniej, ponieważ muszą jeszcze zdążyć do siłowni i do szatni, kiedy jest tam wciąż dość pusto.

c Zaletą sportowego średniactwa jest to, że siedzi się na trybunach, opalając sobie stopy i klatkę piersiową, ponieważ wyleciało się z zawodów w drugiej rundzie. Stąd groteskowo białe stopy stanowią perwersyjną oznakę wysokiego statusu w turniejach, niejako odpowiednik bezzębności w hokeju.

d Specjalnie spreparowane do szybkiego reagowania z enzymem hydrolitycznym esterazą, a zatem całkowicie eliminowane z tkanek w ciągu 36 godzin.

e Nazwa firmowa terfenadyny produkcji Marion Merrell Dow Pharmaceuticals, taktycznej broni nuklearnej nieotępiających antyhistamin i eksykatorów śluzu.

f Na przykład podczas pierwszego miesiąca odbywającego się latem zeszłorocznego bankietu Euroclay szesnastolatkowie na umówiony sygnał kulili się i skakali w kółko, trzymając knykcie dłoni tuż nad ziemią i pokrzykując: „Ee aa ii oo aa” tak długo, aż prorektor N. Hartigan wreszcie stracił cierpliwość i gdy zrobili to ponownie w kolejce do Kontroli Celnej na lotnisku Orly, dostał histerii, i to tak niesmacznej u mężczyzny jego wzrostu, że chłopcy poniechali wspomnianej praktyki równie tajemniczo, jak ją zaczęli.

[325] (Którego teorie śledztwa i pozyskiwania zeznań są pod silnym wpływem czarno-białych filmów noir, którymi Tine zachwycał się po nocach, oglądając lokalną telewizję naziemną, i za którymi tęskni)

[326] (i jeszcze trochę)

[327] Modele Bolex H64, -32 i -16 mają wieżyczkę do trzech obiektywów ze złączem typu C, która nadaje im wygląd wielookich istot z obcej cywilizacji.

[328] (ale nigdy bez woalu)

[329] (To akurat kompletna bzdura, ale funkcjonariusze BSN, dosyć bystrzy w doborze przedmiotów swoich heurystycznych potyczek, puścili ją mimo uszu)

[330] (zważywszy na jego pijacką przeszłość)

[331] „Pikarejski” w dość oczywisty sposób odnosi się do komiczno-surrealistycznej tradycji awangardzistów z Bay Area w rodzaju Petersona/Broughtona, jako że w Petersonowskich Psalmach doniczkowych mamy motyw matki-i-Śmierci, a obecne w Klatce motywy uwięzienia w czaszce i odłączonej gałki ocznej przewijają się w wielu późniejszych parodystyczno-slapstickowych filmach Jegomościa.

[332] 17 LISTOP. RPDD

– Panie, zmiłuj się – powiedział Pemulis, ściskając kostkę nogi, którą założył na drugą nogę, żeby mu stopa nie drgała.

– Rusk, Charles i pani Incandenza są z nim w tej chwili. Schtitt do niego zajrzał. Loach przeprowadził gruntowne badanie odruchów. Johnowi Wayne’owi nic nie będzie.

– No to dzięki Bogu, wszystkim nam ulżyło – powiedział Pemulis.

Pemulis, deLint, Nwangi i Watson znajdowali się w gabinecie Dziekan ds. Studenckich. Wentylator pani Inc syczał i lekko powarkiwał. DeLint, który siedział za wysokim biurkiem, wyglądał jak złośliwy mały chłopiec. Nikt nie powiedział, czy ma przyjść jeszcze ktoś ważniejszy od deLinta. Pemulis nie wiedział, czy to dobrze, czy źle.

– Upewnijmy się na sto procent, że pamiętamy wszystko po kolei i twoimi słowami. – Nwangi i Watson szykowali się do roli. To był popis A. deLinta. Jego twarz zdawała się rozpadać, gdy się uśmiechnął. – Nie posiadając żadnej wstępnej wiedzy o niedyspozycji, zostałeś wyciągnięty z szatni i ustawiłeś się w korytarzu wraz z kilkorgiem innych uczniów, i tam dopiero dowiedziałeś się, że coś jest nie w porządku z Wayne’em.

Pemulis uznał, że nikt z dyrekcji o tym nie słyszał: zawsze zamykali swoje dźwiękoszczelne drzwi o 14:35; Pemulis nie miał pojęcia, co Wayne powiedział o czymkolwiek albo Jim Troeltsch, który bardzo przezornie nie pokazał facjaty w ich pokoju od apokaliptycznej transmisji. Pemulis już w połowie suchego sprintu na górę do B-204 zrozumiał, co się stało, i znalazł swoje podwędzone Tenuaty w fiolce Seldane tego gnojka. Pemulis zadrżał wręcz, wyobrażając sobie wpływ „dryn” na czerwony jak wisienka, dziewiczy system krwionośny Wayne’a. Cichy warkot jego kory mózgowej pracującej na pełnych obrotach maskowało syczenie wentylatora oraz dobiegające z zewnątrz gwizdy, odgłosy gry i Schtittowego megafonu.

– Ubierałem się w szatni i czekałem na Freera, a przy okazji pocieszałem Possalthwaite’a, który był w kryzysie, kiedy Zoltan i Ciemny wpadli do środka cali w spazmach i powiedzieli, że Troeltsch naciągnął Księcia na szczere zwierzenia na antenie WETA.

– Co powiedzieli? Że Troeltsch naciągnął Wayne’a na szczere zwierzenia, nie uświadamiając mu, że to idzie przez WETA do wszystkich pokoi?

Pemulis uświadomił sobie słabość tego argumentu, bo przecież każdy się domyśli, że Wayne musiał siedzieć razem z Troeltschem przy małym, staroświeckim, ręcznym mikrofonie, trzymanym na zakrzywionym biurku Bocznej Alice Moore. Boczna Alice już mu mówiła, że Wayne wparował już rozgadany, odsunął Troeltscha na bok, złapał mikrofon i zaczął bredzić, czemu Troeltsch i Boczna Alice Moore przyglądali się ze zgrozą, a David Harde, który akurat naprawiał coś przy wyłączonej trzeciej szynie BAM, tak się przejął, że narkoleptycznie kiwnął się do przodu i został tam, z twarzą wciśniętą w niebieski dywan i tyłkiem wypiętym w górę przez blisko godzinę, u Bocznej Alice natomiast stres nasilił objawy chronicznej cyjanozy, tak że jeszcze gdy Pemulis do niej wszedł, całą twarz miała niebieską i wciśniętą między kolana.

– To było raczej takie ogólne wrażenie, którego mogłem niesłusznie nabyć na podstawie zdenerwowania kolegów. Poza tym Wayne w ogóle nie brzmiał jak Wayne, zresztą kto mógłby wygadywać takie bzdury, gdyby nie myślał, że jest sam na sam z Troeltschem, na pewno nie Wayne, który jest, jak wiadomo, chodzącą rezerwą.

Nozdrza deLinta pobladły – Pemulis znał ten objaw – jak zawsze, gdy deLint wyczuł kłamstwo i wiedział, że rozmówca o tym wie. Pemulis wie, że deLint czyha na niego od czasu incydentu z tym gościem z ATPW, który zaczął się chwiać, a potem pomstować na ATPW, co było zgoła inną parą kaloszy. Ironia losu polegała na tym, że Wayne łyknął dawkę przez kompletny przypadek i nie z inicjatywy Pemulisa – jeśli już czyjejkolwiek, to Troeltscha – ale kora mózgowa nie podsuwała tu żadnego rozwiązania, które obyłoby się bez przyznania się do posiadania „dryny”, co uwzględniając grząskość farmaceutycznego gruntu od czasu pamiętnego Eschatona i wizyty urologa z ONANTA, byłoby jednoznaczne z autoclippertonizacją. Nwangi pokazywał olśniewające zęby Trzeciego Świata, ale nie mówił nic. Oczy Watsona zasnute były błoną głupoty – raczej martwoty niż tępoty: martwe światło na ganku pustego domu chez Texa Watsona. Pemulis widział ulotkę o Waynie i pani I. w papierach, które trzymał deLint.

– I twierdzisz, że dopiero wtedy usłyszałeś po raz pierwszy, że coś jest nie w porządku z Wayne’em.

– Pierwsze, co usłyszałem, gdy wyszedłem na korytarz, cały czas jeszcze pocieszając Postheimera, to był Wayne, który z głośnika nadawał coś, co, jak zauważył Keith, mogło być rodzajem imitacji dr. Tavisa.

To było niesamowite. Przy tym Stice jawił się jako nędzny amator. Wayne kazał Troeltschowi udawać nastoletnią panienkę, którą nastoletni Tavis zaprasza na randkę; Pemulis zadrżał; nie pamiętał dokładnie drobnych manieryzmów, które Wayne najwyraźniej podpatrzył u Tavisa, jako że zawsze siedział koło niego w autobusie, wracając ze zwycięskich jak zwykle meczów, ale w ogólnym zarysie był to Chuckie Tavis zalecający się do jakiejś kanadyjskiej czirliderki czy kogoś w tym stylu i zapewniający ją o swojej kompletnej szczerości: mówił, że strasznie się boi odrzucenia, zapowiadał, że następnego dnia zamierza zaprosić ją na randkę, i błagał, żeby go otwarcie nie odrzucała, jeśli nie ma ochoty na spotkanie, tylko znalazła jakąś wiarygodną wymówkę – chociaż, mówił, zdaje sobie sprawę, że mówiąc w ten sposób, sam utrudnia wiarę w tęże wymówkę, skoro otwarcie ją poprosił o wymyślenie wymówki.

– Po czym, na uszach całej Akademii, pan Troeltsch namawia Wayne’a na publiczne połajanki pod adresem jego rówieśników i trenerów.

– Muszę przyznać, że istotnie można było odnieść wrażenie, iż Troeltsch niejako reżyserował całe to zdarzenie, takie miałem wrażenie.

– Padło tam stwierdzenie, że Corbett Thorp to… – Udał, że kartkuje papiery, żeby Pemulis musiał kilkakrotnie zobaczyć wyłaniającą się ulotkę o 17-w-56.

– Zdaje mi się, że chodzi o stwierdzenie „paralityczny bęcwał” – podpowiedział deLintowi Nwangi.

– Tak, „paralityczny bęcwał”. A Francis Unwin, cytuję, „wygląda na korcie jak gryzoń zapędzony w kozi róg”. Disney R. Leith natomiast to, cytuję, „typ faceta, koło którego zawsze cię posadzą na akademii”. Pani Richardson-Levy-O’Byrne-Chawaf jest prezeską komitetu zajmującego się przedmiotem, cytuję, „Picuś Glancuś Cycuś”. O trenerze Schtitcie powiedziano, że wygląda, jakby, cytuję, „od urodzenia odmawiano mu jakiegoś życiodajnego płynu”. Nasz obecny tutaj pan Nwangi to, w telegraficznym skrócie, cytuję, o ile dobrze pamiętam, „typ faceta, który pójdzie z tobą do chińskiej restauracji i ani nie podzieli się jedzeniem, ani nawet nie zamieni talerzami”.

– Czyli skąpy. – Nwangi odrzucił w tył głowę i wyszczerzył się w uśmiechu jak ślepiec.

Niesamowite było to, że w scenariuszu Wayne’a Tavis odnosi sukces w uwodzeniu kanadyjskiej czirliderki czy kogo tam, mimo że jest z nią całkowicie szczery i rozmyślnie uprzedza, że boi się odrzucenia, a mówi to tylko w ramach strategii, która ma go w jej oczach uczynić innym od innych chłopaków, bardziej szczerym i otwartym, żeby, zgodnie z jego scenariuszem, tak ją zmęczyć tą swoją szczerością, że laska z samego zmęczenia położy się i da się bzyknąć, po to tylko, żeby on się zamknął. Tyle że – niesamowite – on się nie zamknął.

– …w tym imitacja dr. Tavisa snującego monolog podczas aktu seksualnego – ciągnął deLint, próbując znaleźć w papierach odnośny cytat. – O Bernadette Longley: „Bernadette Longley wygląda, jakby głowa wyrastała jej z włosów, a nie odwrotnie”. O Mary Esther Thode: „twarz jak naleśnik”. O zmarłym założycielu Akademii i małżonku Pani Dziekan ds. Studenckich: „tak przepełniony sobą, że mógłby srać kończynami”. Koniec cytatu. O własnym partnerze deblowym, Halu Incandenzie: „wszystko wskazuje na to, że jest uzależniony od wszystkiego, co nie jest uwiązane, nie może go prześcignąć i mieści się w ustach”.

– Ja pamiętam zwrot „daje się włożyć w usta”. – Pemulis kopnął się w kostkę, mentalnie. Rzecz o naleśniku została rozbudowana do dobrych piętnastu sekund, podczas których Wayne naszkicował twarz M.E. Thode jako okrągłą, osmaloną, piegowatą, dziobatą, ciastowatą, świecącą, rozmiękłą i tak dalej. Plus jeszcze bardziej niesamowite było w pewnym sensie to, że Pemulis wiedział od Inca, iż Wayne’owa pseudo-Tavisowa przynęta „żyję w lęku przed odrzuceniem” zaliczała się do czołowych pięciu czy dziesięciu Strategii, które brat Inca, Orin, zalecał mu przez telefon stosować w celu bzykania młodych mężatek.

– Donnie Stott ma, jak się dowiadujemy, „skórę jak teczka dyplomatka i nadaje się do reklamy filtrów UV”. Ja sam, tu cytuję, jestem „człowiekiem, który nie pożyczyłby własnej matce ćwierćdolarówki na gumową końcówkę do laski”.

– Czy zmierzamy do konkluzji, że to wpłynie na mój wyjazd na WhataBurgera?

Nwangi zgiął się wpół i klepnął w kolano. Jego twarz naprawdę wyglądała jak bardzo ciemna siekiera. Tex Watson sięgnął za konsolę, koło której siedział rozwalony w fotelu, i wyjął stamtąd specjalną żeglarską czapeczkę Pemulisa, którą zamachał, jakby chciał, żeby pies do niej podskoczył. Spod fotela Nwangiego natomiast wyciągnięto dwie wagi aptekarskie, kilka lup jubilerskich, olbrzymi zapas pustych sterylnych buteleczek po Visine plus wszystkie co do jednej buteleczki z nocnego stolika Troeltscha, co do których Troeltsch ewidentnie haniebnie się wygadał.

Pemulis poczuł metaliczny smak poważnie zaburzonego żołądka.

– Żądam widzenia z Dziekan ds. Studenckich, zanim to zabrnie dalej.

– Mamy tu jeszcze panią Heath, o której ktoś widocznie dużo dzisiaj myślał, określoną jako osoba, która, cytuję, „płacze przy sztuczkach karcianych”. Mamy też Rika Dunkela, który „własnej dupy by nie znalazł obiema rękami i za pomocą najprecyzyjniejszego kompasu”. I ponownie panią Heath, o której dowiadujemy się, że „balansuje stale na krawędzi olbrzymiego kontynentu menstruacyjnej histerii”. No i mamy naszego ukochanego Texa, który siedzi tu oto, który rzekomo posiada „malutki, napełniony cieczą wyrostek na szczycie kręgosłupa” zamiast wyższej funkcji kory mózgowej.

– Ja nie żartuję: mam pilną sprawę do pani Inc. Proszę jej powiedzieć, że to dotyczy stosunków amerykańsko-kanadyjskich.

Śmiech Nwangiego był piskliwy i podszyty jakby świstem czajnika, jak to śmiech dużych czarnych mężczyzn na całym świecie.

– Pani Dziekan kazała ci przekazać, że przesyła pozdrowienia.

Trzykrotnie klepnął się po kolanie.

DeLint wyglądał na trochę mniej zadowolonego, gdyż najwyraźniej nie wiedział, o co chodzi, i nie lubił zabawy w posłańca przemawiającego szyfrem, ale i tak wydawał się dość zadowolony:

– Michaelu Matthew Pemulis, Dziekan ds. Studenckich Akademii prosiła, aby ci przekazać, że administracja jest szczerze zatroskana stanem jednego z dwóch naszych największych obecnie talentów, który, co jest już jasne, został bezwiednie nakarmiony sztucznym środkiem pobudzającym, zabronionym przez prawo federalne, regulamin ONANTA, oraz Kodeks Honorowy Enfieldzkiej Akademii Tenisowej w odniesieniu do Sztucznych Substancji, pozwala sobie przekazać ci najserdeczniejsze pozdrowienia oraz życzenie, cytuję, „oby droga słała ci się pod nogi wszędzie tam, gdzie zaniesie cię przyszłość”. – DeLint podłubał w uchu. – Zdaje mi się, że to wszystko w pigułce.

Pemulis zachował chłodne opanowanie i kamienną twarz. Bardzo wyraźnie oddychał przez nos i powietrze w gabinecie wydało mu się nasycone mentolem. Wszystko w nim było bardzo chłodne, oficjalne i klarowne jak gliceryna.

– Aubs, zanim wszystko zostanie wyryte w kamieniu, chcę powiedzieć panu i pani Inc, że my wszyscy żałujemy…

DeLint powiedział:

– Dano mi do zrozumienia, że możesz albo dokończyć semestr, aby zdobyć punkty, albo odejść natychmiast ze swoją żeglarską czapeczką na kijku do jakiejś innej placówki ONANTA, gdzie być może przyjmą ucznia ostatniej klasy bez referencji, gdyż dano mi do zrozumienia, że administracja żadnych referencji nie przewiduje.

Tex Watson powiedział coś o moczu.

Pemulis zmienił układ skrzyżowanych nóg. DeLint popatrzył na Nwangiego:

– Zdaje mi się, że młody zaniemówił.

– Mnie się zdaje, że nie ma nic do powiedzenia.

– Nie wierzę.

– I jeszcze coś: dyrekcja zachęca cię, byś wykrzyczał wszystkie groźby pod jej adresem z najwyższego wzgórza, jakie znajdziesz, zaznaczając, że to już niedługo nie będzie Enfield Hill.

Nwangi wykrztusił przez śmiech:

– I pani Inc kazała ci powiedzieć, że wszystkie gałki w drzwiach gabinetów zostały ogumowane i uziemione, akta administracyjne na nowo zaszyfrowane, a lustra we wszystkich pokojach zreanodowane i zabezpieczone imitacją drewna.

Nieznaczny, przypominający odgłos tasowania talii kart trzepot skrzydeł Wróżki Sraluszki, którą Pemulis wyobraża sobie jako fioletowego upiora z obwisłym marsem na czole taty. Pemulis podrapał się bardzo stoicko koło ucha.

– I to dotyczy WhataBurgera, moich szans?

DeLint powiedział Pemulisowi, że go, kurwa, rozśmiesza, Watson patrzył po twarzach, a Nwangi kołysał się całym ciałem, rżał i klepał się po kolanie, tak że Pemulisowi, który zaciskał usta, ale oddychał ze straszliwą swobodą, ich dobry humor omal się nie udzielił.

[333] Wydany przez Mass Division S.A.S. spis wszystkich zebrań (oprócz najbardziej marginesowych i wariackich) Programu 12 Kroków, organizowanych w mieście Boston, na jego przedmieściach i w miejscowościach podmiejskich na obu Wybrzeżach, na Półwyspie i na Nantucket.

[334] Zaispirowane przez Pemulisa hasło do poniechania zażywanego codziennie w sekrecie Boba Hope’a, które z początku było ponurym intelektualnym żartem, w ciągu tygodnia zamieniło się dla Hala w synonim abstynencji, co – jak powiedziałby mu każdy bostoński AA – nie jest zbyt obiecującym sposobem myślenia, gdyż zawiera element litowania się nad sobą.

[335] Dla wszystkich, z oczywistym wyłączeniem ludzi uzależnionych od twardej pornografii i onanistycznego seksu, którzy założyli kilka osobliwych stowarzyszeń na bazie 12 Kroków.

[336] (Według jego wiecznie spoconego i kompulsywnie lgnącego do agory młodszego brata, M. Baina)

[337] Błędne użycie łacińskiego określenia samoobrony se defendendo jest sic albo zniekształconym terminem prawniczym, albo postfreudowskim przejęzyczeniem, albo też (najmniej prawdopodobne) wielce subtelnym przytykiem pod adresem Gately’ego ze strony Ewella obeznanego ze sceną cmentarną w Hamlecie (V, i, 9).

[338] Ketorolac tromethamine, nienarkotykowy środek przeciwbólowy, taki nieco silniejszy Motrin z ambicjami – ®Syntex Labs.

[339] International Brotherhood of Elektrical Workers = Międzynarodowe Bractwo Elektryków.

[340] Hyklan doksycykliny, antybiotyk podawany w kroplówce – ®Parke-Davis Pharmaceuticals.

[341] Połączenie opioidu oksykodonu z paracetamolem, doustny lek przeciwbólowy z grupy C-III – ®Du Pont Pharmaceuticals.

[342] A może Babel.

[343] W żargonie bostońskich AA oznacza to próbę odstawienia uzależniających Substancji bez pomocy jakiegokolwiek Programu Rehabilitacyjnego.

[344] Organizowane przez ETSa Advanced Placement Standardized Subjest Tests, które można pisać w wybranym języku. Hal wybrał (paryski) francuski.

a Educational Testing Service, Inc., Princeton, NJ.

[345] College of Basic Studies, budynek na roku Commonwealth Ave. i Granby St., ok. 3 km na południowy wschód od EAT.

[346] Montreal International Airport-Dorval, lotnisko w Cartierville, ograniczone teraz do lotów krajowych w obrębie Quebecu.

[347] (Niesłusznie, chociaż prawdą jest, że Joelle uperfumowała się poprzednim razem, gdy włożyła huipil).

[348] Kościół rzymskokatolicki na obrzeżach centrum Brighton.

[349] Sic.

[350] Albo może twarz wykrzywioną w mimowolnym grymasie obrzydzenia na widok haka zastępującego Gately’emu amputowaną rękę.

[351] Czyli jakby połączenie Pierwszego Kroku z Dwunastym, które podsumowuje dowcip AA: „Nie radzę sobie z własnym życiem i chciałbym je z tobą podzielić”.

[352] Nawiązanie do wydarzeń ze stycznia–lutego RPDD, kiedy to niewiadoma osoba, lub osoby, chodziła po szkole i nasączała wybrane szczoteczki szesnastoletnich Chłopców i Dziewcząt substancją zidentyfikowaną ostatecznie jako wyciąg z orzechów betelu, wywołując panikę i wewnątrzgrupowe oskarżenia, a rezultatem tego procederu były wizyty kilkorga uczniów EAT u dyplomowanego dentysty, dr. E. Zingarellego, który zastosował u nich serie zabiegów oksydacyjnych. Proceder ze szczoteczkami ustał równie nagle, jak się rozpoczął, i do dziś, a minęło już dziewięć miesięcy, nie wiadomo, kto go uprawiał i po co.

[353] Która nie kursuje do Enfield-Brighton, tylko do Roxbury i Mattapan, które to okolice doprawdy bardzo źle rokują osobom białoskórym i niedysponowanym.

[354] Q.v. przypis do przypisu: „Chlorowodorek meperedyny i chlorowodorek pentazocyny, odurzające środki przeciwbólowe z grup, odpowiednio, C-II i C-IVa, oba dostępne dzięki dobrym ludziom z Sanofi Winthrop Pharm-Labs, Inc.”.

[355] Anexia – ®SmithKline Beecham Laboratories.

[356] Levo-Dromoran – ®Roche Laboratories.

[357] Numorphan, rodzaj rozcieńczonego Dilaudidu – ®Du Pont Pharmaceuticals.

[358] Perwin NX – ®Boswell Medications Ltd., Kanada – to tłumaczy kategorię C-III, ponieważ Kanadyjczycy mają notorycznego hopla na punkcie przewidywanych uzależnień.

[359] A.k.a chlorowodorek chlordiazepoksydu – ®Roche, Inc. – łagodny trankwilizator w rodzaju Valium.

[360] Doustny narkotyk z grupy C-III, dla początkujących, którego skutki uboczne dopingują nadużywającego do przejścia do związków grupy wyższej, C-II.

[361] A.k.a. siarczek hioscyjaminy – ®Schwartz Pharma Kremers Urban, Inc. – lek przeciwskurczowy stosowany na wszystko, od zapalenia jelita grubego po zespół jelita drażliwego.

[362] A.k.a. metakwalon, obecnie produkowany poza jurysdykcją ONAN pod nazwą Parestol.

[363] Który został później jedną trzecią ekipy trudniącej się wynajmem i gołoceniem luksusowych apartamentów, a jeszcze później – zaufanym kumplem Gately’ego od najniebezpieczniejszych włamań, włącznie z tym do G. DuPlessisa, którego Kite na koniec pożałował znacznie bardziej niż Gately, jako że AFR dobrali mu się do skóry.

[364] MDA, MDMA („Molly”), MMDA-2 („Euforia”), MMDA-3a („Ewa”), DMMDA-2 („Gwiaździsta noc”) etc.

[365] Dom Opieki Długoterminowej.

[366] Brzmi to podejrzanie podobnie do kabotyńskich studiów o artystycznej influenzie prof. H. Blooma – jakkolwiek nie jest jasne powiązanie rozpraw o Potopie i zmarłych przodkach z niskobudżetowym klasykiem S. Petersona Klatka, traktującym głównie o perypatetycznie toczącej się gałce ocznej, chyba że uwzględnimy fakt, iż J.O. Incandenza uwielbiał ten film i wtykał drobne z niego wyimki albo aluzje, gdzie się tylko dało; być może „dysjunkcja” lub „dyskoneksja” pomiędzy tym filmem a scholastycznym wywodem Doktora Filozofii o sztuce stanowi część sedna sprawya.

a (Zakładając, że ma ona jakiekolwiek sedno).

[367] Niemniej, tak jak to pokazują w obrazach zorganizowanej zbrodni w popularnej rozrywce, często zmieniali komórki, żeby uniknąć namierzenia i Rejestru Numerów – Sorkin kupował im nowe telefony i numery, a Gately i tak najczęściej pożyczał komórki od pielęgniarek stażystek i zwracał je właścicielkom po kilku dniach. Jednym z największych wyzwań w jego karierze było dla Gately’ego spamiętanie wszystkich pieprzonych numerów telefonów i adresów luksusowych-apartamentów-na-jeden-tydzień, jako że prawie przez cały czas był na bam-bamach.

[368] Cymetydyna – ®SmothKline Beecham Pharmaceuticals – kapsułki 800 mg na dolegliwości czaszkowo-naczyniowe (pozyskiwane, co ciekawe, z tej samej mączki sporyszowej co LSD).

[369] Co do dwóch osób, którym Sorkin musiał całkowicie skasować maski w tym okresie, warto chyba zauważyć, że w ich przypadkach Sorkin zrezygnował z obu Wież, a zamiast nich skorzystał ze zbirowatych ekssiłaczy eksquebeckich, DesMontsa i Pointgravégo, którzy nikomu nie byli winni lojalności, nie należeli do żadnej wspólnoty i wynajmowali się w roli wymuszaczy bukmacherom i lichwiarzom na obu wybrzeżach. Gately, owszem, jako zastraszający kolektor długów skasował jedną maskę, ale był to w zasadzie wypadek – dłużnik był blondynem i pił heinekena, a gdy doszło do rękoczynów, psiknął Gately’emu w twarz gazem łzawiącym, na co Gately’ego zaślepiła czerwona kurtyna gniewu, a gdy doszedł do siebie, głowa dłużnika była skręcona o 180 stopni na szyi, a mała puszka gazu łzawiącego była całkowicie wepchnięta w jedno jego nozdrze i wtedy Gately przeraził się profesjonalnie jak nigdy w życiu, aż do historii z uduszonym Kanadyjczykiem, która wydarzyła się znacznie później, kiedy Gately był już bardziej skłonny do rozwiązań bezprzemocowych.

[370] Oczyszczona insulina świńska w zawiesinie cynkowej – ®Lilly Pharmaceuticals.

[371] Elitarna prywatna szkoła średnia w pobliżu Methuen.

[372] Z pewnością skeet i vig, terminy oznaczające dług i automatycznie naliczany procent bukmachera (zazwyczaj 10%, odejmowane od wygranej lub dodawane do skeetu), używane są nie tylko w Bostonie.

[373] A.k.a. Acetylocysteina-20 – ®Bristol Laboratories – rozpylony środek profilaktyczny przeciwko pourazowemu gromadzeniu się abnormalnego, gumowatego lub zagęszczonego śluzu.

[374] Słowo „chivalrous” [=rycerski] wymawiała z twardym „cz”, charakterystycznym dla Północnego Wybrzeża, gdzie podobnie wymawia się takie słowa jak „Chicago” i „champagne”.

[375] Przypadłość znana wśród neurourologów rezydentów pod mniej dyplomatyczną nazwą „Dizzy Dick Disorder”[Syndrom Wadliwego Wacka] – albo po prostu „3D”.

[376] Stary dobry Dilaudid w wydaniu Knoll Laboratories – 666,00$/g w hurcie, a 5$/mg na ulicy, według szacunków z Roku Zmywarki Maytag Mów Szeptem.

[377] Korkociąg Phillipsa – wódkę z mleczkiem magnezowym – od którego Gately dostaje mdłości.

[378] (Zapewne w opozycji do autokonfrontacji).

[379] Zob. przypis: „Zob. np. Ursula Emrich-Levine (University of California-Irvine), „Patrzysz, jak trawa rośnie, a ktoś bije cię po głowie tępym narzędziem…”.

[380] Prostokąt o stosunku boków 1.3:1 skanowany przez promienie elektronowe w obrazowaniu wideo, obecnie zastąpiony przez obrazowanie cyfrowe HD multi-interlacea solid-field.

a Korporacja Noreen Lace-Forché została tak nazwana dla żartu: „2:1 interlace” było terminem stosowanym dla telewizji pre-HD i odnoszącym się do dzielenia ramy obrazu na dwa 262,5-liniowe pola dla standardowego 525-liniowego skanowania rastrowego… Ten wielce hermetyczny żart adresowany był do tej samej Wielkiej Czwórki, do której umizgiwała się wówczas Noreen L.-F.

[381] Raczej 1926 PS, według danych z Archiwum Fotograficznego w Muzeum Sztuki Współczesnej NNJ City. Nb. ten plakat – Hal słusznie zapamiętał, że Avril zawsze go nienawidziłaa – znacznie wyprzedził fascynację J.O.I. kamerą filmową.

a Tym bardziej dziwi, że plakat ten wciąż wisiał w salonie DDyr cztery lata po felo de se Incandenzy – nikt nie prosił Avril o zachowanie go.

[382] Czy grają singla przeciwko sobie, czy debla razem, kiedy Hal jest na korcie z Wayne’em, zawsze dokucza mu niesamowite uczucie, że Wayne kontroluje nie tylko swój wolicjonalny Centralny Układ Nerwowy, ale także bicie serca i ciśnienie krwi, średnicę źrenic etc., które to uczucie jest nie tylko niesamowite, ale i rozpraszające, więc pogłębia napięcie towarzyszące grze z Wayne’em.

[383] Ośrodek terapii w Winter Park, FL, dla osób uwikłanych, współuzależnionych i cierpiących na natręctwa.

[384] A.k.a Lorazepam – ®Wyeth-Aherst Labs – czcigodny lek przeciwlękowy, którego dzienna dawka 25 mg wystarczyłaby do uspokojenia sporych rozmiarów konia rasy Clydesdale.

[385] Prawdopodobnie chodzi o Doryx, hyklan doksycykliny, pocisk Cruise wśród gram-ujemnych antybiotyków.

[386] Chlorowodorek naloksonu, pocisk Exocet, czysty antagonista receptorów opioidowych – ®DuPont Pharm. – fabrycznie napełnione strzykawki z 2 ml/20 ml zawiesiną w soli fizjologicznej.

[387] Sunshine, trzecia najtrudniejsza do dostania na ulicy rzecz, po wietnamskim opium i niewiarygodnie mocnym DMZ, to chlorowodorek pentazocyny z kwasem mefenamowyma – Sanofi Winthrop, Kanada Inc. – z nazwą handlową Talwin-PX – wściekle żółte serum Day-Glo, fabrycznie napełnione strzykawki z 7 ml/20 ml zawiesiną w soli fizjologicznej.

a Nienarkotyczny środek przeciwbólowy sprzedawny w USA jako Ponstel – ®Parke-Davis – stosowany przeważnie (ciekawostka) w bolesnym miesiączkowaniu; coś w rodzaju atomowego Midolu.

[388] Talwin-NX – ®Sanofi Winthrop U.S.

Redaktor inicjujący: Magdalena Gołdanowska, Joanna Maciuk

Redaktor prowadzący: Magdalena Matuszewska

Przekład: Jolanta Kozak

Redakcja: Jarosław Hetman

Korekta: Grzegorz Krzymianowski, Małgorzata Kuśnierz

Projekt okładki i grafika wykorzystana na I stronie okładki: Dawid Ryski

Skład i łamanie: Dariusz Ziach

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

02-672 Warszawa, ul. Domaniewska 48

tel. (22) 828 98 08

faks (22) 395 75 78

biuro@gwfoksal.pl

www.gwfoksal.pl

ISBN 978-83-831-8026-7

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Michał Latusek / Virtualo Sp. z o.o.