Plik jest zabezpieczony znakiem wodnym

===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

Tytuł ‌oryginału

The Secret ‌Hours

© Mick Herron, 2023

First ‌published in ‌2023 Baskerville

An imprint ‌of John ‌Murray (Publishers)

An ‌Hachette UK Company

John ‌Murray (Publishers), ‌Carmelite House

50 ‌Victoria Embankment, ‌London EC4Y 0DZ

johnmurray.co.uk

Przekład

Robert ‌Kędzierski, ‌Anna Krochmal

Redakcja

Katarzyna ‌Zegadło-Gałecka, Dominika ‌Rychel

Skład, przygotowanie do druku i ‌konwersja

Tomasz Brzozowski

Copyright ‌© ‌for this edition ‌Insignis Media, Kraków 2026

Wszelkie ‌prawa ‌zastrzeżone

ISBN 978-83-68639-31-5

Wydawca/producent

Insignis ‌Media, ul. ‌Lubicz 17D/21–22, 31-503 Kraków

biuro@insignis.pl, ‌insignis.pl

Facebook: ‌@Wydawnictwo.Insignis

X, Instagram, TikTok: ‌@insignis_media

Wyłączna ‌dystrybucja

Dressler Dublin sp. z o.o.

dystrybucja@dressler.com.pl, ‌dressler.com.pl
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

Dla ‌Jo
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

Tłumaczenie ‌wymaga czegoś ‌więcej niż tylko znajomości ‌języków; ‌dobry tłumacz stara ‌się ‌uchwycić ducha oryginału, a nie ‌jedynie ‌słowa. To akt współpracy ‌z autorem. ‌Robert był właśnie takim ‌tłumaczem i jestem ‌dumny, ‌że mogłem ‌współpracować zarówno z nim, jak ‌i z Anną. ‌Bez nich ‌te książki ‌mogłyby nigdy nie trafić ‌do ‌polskich ‌czytelników. Jestem za ‌to bardziej wdzięczny, niż ‌potrafię ‌to wyrazić – bardziej, niż ‌sam ‌Robert mógłby to przełożyć. ‌Jeśli ‌czytasz ‌te słowa – jeśli ‌trzymasz w rękach tę książkę – ‌zawdzięczasz ‌to Robertowi: ‌mojemu ‌tłumaczowi, mojemu współpracownikowi, przyjacielowi, ‌którego ‌nie miałem okazji ‌spotkać.

MICK HERRON
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

Dla Roberta.

Kochanie, ‌odkryję dla Ciebie ‌nowe światy ‌

i każdy z ‌nich nazwę ‌Twoim imieniem –

ANNA ‌KROCHMAL
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

SPIS ‌TREŚCI

1. Okładka

2. Strona tytułowa

3. Strona ‌redakcyjna

4. Dedykacje

5. Devon, ‌wkrótce

6. Monochrome, wtedy i ‌teraz

7. Londyn, teraz

8. Berlin, ‌wtedy

9. Londyn, teraz

10. Berlin, wtedy

11. Londyn, teraz

12. Podziękowania

===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

CZĘŚĆ ‌PIERWSZA

DEVON, ‌WKRÓTCE
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

Najgorszym smrodem na świecie ‌jest ‌smród ‌martwego borsuka. Natknął ‌się na truchło podczas ‌porannego ‌spaceru zieloną ‌wiejską drogą; ‌poczuł odór, nie widząc ‌szczątków, ‌ale ‌zanim ‌wrócił później z łopatą, domyślił ‌się, ‌co to ‌jest. Nie ‌wiedział, czy wszystkie ‌aż tak ‌cuchną, czy może ‌ten konkretny ‌padł z jakichś wyjątkowo ‌paskudnych przyczyn. ‌Jak się okazało, ‌i tak nie ‌mógł nic z tym ‌zrobić – stworzenie ‌wpełzło między ‌splątane korzenie, ‌by umrzeć, i do jego ‌wydobycia ‌potrzebne byłyby ‌ciężkie ‌maszyny oraz mocny żołądek. ‌Nie ‌mając ‌tych ‌pierwszych i nie chcąc wystawiać ‌na ‌próbę tego drugiego, ‌Max ‌wybrał trzecie rozwiązanie: przez ‌jakiś ‌czas będzie ‌chodził inną ‌trasą i zobaczy, czy ‌w międzyczasie któryś ‌z miejscowych rolników się ‌tym ‌zajmie. Dlatego kilka ‌nocy później, ‌kiedy uciekał, ‌ratując własne życie, ‌nie był pewien, czy ‌borsuk ‌nadal ‌będzie tam ‌leżał.

Pierwszy z intruzów wszedł ‌przez okno ‌w kuchni. Max ‌nie ‌spał, choć każdy obserwujący ‌domek ‌miałby ‌prawo ‌sądzić inaczej: światła były ‌zgaszone, ‌zasłony zasunięte. ‌Leżał w łóżku, ‌nie tyle walcząc ‌z bezsennością, ile ‌pozwalając jej ‌robić ‌swoje, gdy usłyszał, ‌jak ktoś ‌wprawnie otwiera zamknięcie ‌okna: kawałek ‌drutu wsuwany przez szczelinę, ‌którą ‌od dawna zamierzał załatać, ‌bo ‌ciągnęło od niej chłodem, ‌i unoszący ‌metalowy haczyk. ‌To było ‌cichsze niż wybicie szyby, ‌ale ‌i tak całkiem głośne. Naciągnął spodnie do joggingu i bluzę, wsunął na nogi sportowe buty, po czym zamarł, zawieszony między dwoma życiami, próbując sobie przypomnieć, gdzie schował zestaw ucieczkowy… Można by się martwić, że traci rozum. Że przychodzą za późno i że dawno temu naprawdę stał się tym, kogo udawał.

(Max Janáček. Pracownik akademicki na (wcześniejszej) emeryturze; wciąż dłubał przy książce historycznej, ale poza tym głównie zabijał czas – długie spacery, gotowanie bez pośpiechu, zaczytywanie się Dickensem).

Schody były jak niezgrana orkiestra, skrzypiały i trzeszczały niemiłosiernie, każdy stopień oznajmiał, że ktoś – Piotruś albo wilk – idzie, chyba że ćwiczyło się schodzenie po nich i wiedziało, gdzie stawiać stopy. Tak więc niemal bezszelestnie dotarł do salonu, do którego wchodziło się na skos od kuchni, i wyjął pogrzebacz ze stojaka przy opalanym drewnem piecu. Mimo całego swego ikonicznego statusu w literaturze była to niezbyt dobra broń; trzeba wysokiego sufitu, by zrobić nią zamach. Max Janáček rozumiał, czym jest dobry zamach: był tym typem, którego widuje się na wiejskich drogach ścinającego kijkiem mlecze. Tym typem człowieka, który mieszkał w pięćsetletnim domku na północy hrabstwa Devon i zawsze postępował jak dobry sąsiad: doglądał starszych ludzi, do których grona zresztą sam miał wkrótce dołączyć, zbierał śmieci po długim weekendzie i podpisywał petycje przeciwko prowizorycznemu kompleksowi przemysłowemu kawałek dalej przy drodze, liczącemu już siedemnaście baraków. Właśnie kimś takim był od ponad dwudziestu lat i przestało mieć znaczenie, czy miejscowi brali to za dobrą monetę, czy mieli to gdzieś. A raczej przestało mieć znaczenie aż do chwili, gdy ktoś uniósł haczyk w jego kuchennym oknie i całkiem zgrabnie wspiął się do środka, nie tłukąc naczyń, nie strącając garnków, i cicho, ostrożnie przeszedł po kamiennej posadzce, najwyraźniej z zamiarem otwarcia tylnych drzwi i wpuszczenia tych, którzy mu towarzyszyli. Albo jej, jak się okazało. Czy gdyby Max wiedział, że pod strojem włamywacza kryje się kobieta, dźgnąłby ją tak mocno pogrzebaczem u podstawy czaszki, a potem uderzył jej głową o podłogę, kiedy już upadła? To było coś, nad czym będzie mógł się zastanawiać w wolnej chwili, jeśli przeżyje noc. Tymczasem sprawdził, czy miała broń. Wzięła ze sobą paralizator, co stawiało ją poza kategorią okazjonalnych włamywaczy, ale nie znalazł dokumentów ani niczego, co wskazywałoby, co właściwie tu robiła. Musiał jednak przyjąć założenie, że nie przyszła sama – założenie, które się potwierdziło, gdy podniósł słuchawkę telefonu stacjonarnego i usłyszał głęboką ciszę niczym w studni w bezwietrzną noc. We wnętrzu domku – zresztą podobnie jak na całej tej drodze – jego komórka nadawała się co najwyżej na przycisk do papieru. Tak więc siedzenie cicho i wezwanie kawalerii nie wchodziło w grę, a poza tym wcale nie musiało być rozsądnym posunięciem. Czasami to właśnie na kawalerię trzeba było uważać.

Domek stał w połowie drogi wiodącej w dół i był połową bliźniaka. W drugiej mieszkała Stara Dolly, która prawdopodobnie zapomniała już czasy, kiedy nazywano ją po prostu Dolly. Z pewnością zasługiwała na miano Starej, jeszcze zanim Max się wprowadził, i wciąż uważała go za kogoś w trzech czwartych obcego, choć dawno dotarli do punktu, w którym robił jej większość zakupów, zbierał drewno na opał i wysłuchiwał co najmniej siedmiu ósmych jej narzekań na imigrację, co nie niepokoiło go aż tak bardzo jak jej zwyczaj zostawiania zapalonego palnika gazowego, żeby nie musieć odpalać każdego papierosa zapałką. Następny domek, oddalony o sto jardów, stał pusty, odkąd Jonas Tripplehorn wyprowadził się do swojej córki w Exeter; domek naprzeciwko – nazywany „domkiem” wedle lokalnej tradycji, choć miał cztery sypialnie – był używany tylko w weekendy, a przez resztę tygodnia niezmiennie pozostawał niezamieszkany. Dalej przy drodze stały kolejne domy. W niektórych mieszkały młode rodziny, inne zajmowali emerytowani robotnicy, a w jeszcze innych prowadzono drobną działalność – IT i odzież w stylu retro; kartki okolicznościowe na zamówienie i usługi redakcyjne. Za nimi, po drugiej stronie wiaduktu kolejowego, po którym z łoskotem przejeżdżały pociągi na trasie Londyn–Plymouth, rozciągało się pole, gdzie rozrosło się prowizoryczne osiedle, budzące wśród miejscowych tak wielkie oburzenie. Jeden po drugim wznoszono baraki z blachy falistej i stawiano prowizoryczne stodoły, w których teraz składowano ten rodzaj ciężkiego sprzętu, jakim można by rozczłonkować martwego borsuka. Od czasu powstania tego zbiorowiska ruder ruch na drodze nasilił się dziesięciokrotnie; większość pojazdów stanowiły mocno obciążone dostawczaki z rusztowaniami przymocowanymi do platform, obsługujące zlecenia remontowe w okolicy – prace te nie obejmowały jednak naprawy pozostawianych przez nie dziur w jezdni. Nawet teraz, gdy Max wymykał się przez boczne okno, usłyszał z tamtej strony kaszlący silnik, jakby ktoś chciał jeszcze parę razy się sztachnąć przed zaśnięciem.

Zeskoczył na ziemię, przykucnął i czekał, co będzie dalej.

Przez chwilę nie działo się nic. W oddali pohukiwała para pójdziek, znajomy duet na polowaniu, zaś na głównej drodze, ćwierć mili dalej, ciszę rujnowała jakaś ciężarówka, ciągnąca swój ładunek na zachód. Było pochmurnie. Max znał nocne niebo na tyle dobrze, by odgadnąć, jakie gwiazdy oglądałby o tej porze, ale musiał zadowolić się zobaczeniem ich jedynie oczyma wyobraźni. Z bardziej praktycznego punktu widzenia, z miejsca, w którym kucał, miał widok na drogę i front domku naprzeciwko, który oferował tyle ciemnych miejsc – gęsty żywopłot z przodu, wnękę za wysuniętym gankiem – że można by tam ukryć całą armię ninja. Ale gdyby faktycznie czaiło się tam zagrożenie ze strony profesjonalistów, to czy wysłaliby do jego kuchni samotną wojowniczkę? Taką, z którą, nawiasem mówiąc, rozprawił się dość szybko? Nie miało jednak sensu próbować odgadywać ruchy wroga, którego celu nie znał. Znów usłyszał pohukiwanie pójdziek. Można było według nich nastawiać zegarek. I gdyby się było myszą, zapewne byłoby to mądre posunięcie.

Nie był pewien, jak długo kobieta w kuchni będzie nieprzytomna, ale obstawiał, że nie dłużej niż kilka minut. Umyślna przemoc nie była czymś, co praktykował nawet w czasach, gdy obracał się w kręgach, gdzie o ile nie było to normą, było przynajmniej uznawanym osiągnięciem. Nie: siła, z jaką uderzył jej głową o podłogę, wynikała bardziej z oburzenia właściciela domu niż z dawno uśpionej biegłości. Rozsądnie byłoby jednak choć spróbować przyjąć sposób myślenia profesjonalisty. Kimkolwiek byli, już podejrzewali i wkrótce mieli się przekonać, że ich pierwsze wtargnięcie się nie powiodło. To, co zrobią dalej, zależy od ich priorytetów operacyjnych. Chcieli zachować ciszę, ale chcieli też Maxa i mogli porzucić myśl o tym pierwszym, jeśli drugie znalazłoby się w ich zasięgu. Bo jaki skutek przyniosłoby pandemonium? Zapalające się światła w domach i telefon na policję? To mogłoby ściągnąć pomoc, ale nie w ciągu najbliższych trzydziestu minut, biorąc pod uwagę odosobnione położenie wioski. Było to więc ryzyko, które z pewnością by podjęli. A w takim razie powinien zdecydować, jak zareaguje na zmasowany atak na domek.

Ucieczka w ciemność była najlepszym pomysłem, na jaki wpadł.

I nie był to najgorszy pomysł. Przybyli zapewne jakimś pojazdem, może więcej niż jednym, ale nie przyjechali drogą, bo by ich usłyszał. Najpewniej zaparkowali więc na skrzyżowaniu, gdzie inna wiejska droga dochodziła do szosy, oferując różne trasy ucieczki. Taki byłby ich cel i nie mógł wiedzieć, czy on sam leżałby tu wtedy z dziurą w ciele, czy znajdowałby się związany w bagażniku ich pojazdu. Paralizator – a nie dajmy na to nóż, pistolet czy pocisk samosterujący – wskazywał, że plan A nie przewiduje zabicia go, ale każdy plan ma warianty awaryjne, a jeśli nie zdołaliby wziąć go żywcem, mogli woleć go zlikwidować. Żaden z tych scenariuszy nie był dla Maxa pociągający; jeśli udałoby mu się pokonać dwadzieścia jardów drogą, mógłby prześlizgnąć się przez żywopłot na pole, gdzie nie byliby w stanie go ścigać w swoich pojazdach. Znał teren; zakładał, że oni nie. Chodził po tym polu nocą niezliczoną ilość razy; leżał tam na plecach i podziwiał gwiazdy, co nie było zwyczajem, którym chwalił się sąsiadom. Nie twierdził, że zna każdy pagórek i każde zagłębienie w ziemi, ale znajomy teren powinien dać mu przewagę. Mimo to był daleki od przekonania, że tak właśnie powinien zrobić, kiedy decyzję podjęto za niego: znajomy szczęk i skrzypienie oznajmiły, że drzwi wejściowe się otwierają. Kobieta, którą powalił, znów była na nogach, a jej pojawienie się poderwało czekających w ukryciu. Z ciemności wyłonił się jeden kształt, potem drugi, i pobiegły, by do niej dołączyć. Mogło ich być więcej. Jeśli miał się ruszyć, to właśnie teraz.

Ludzie weszli do domku, a przez okno nad jego głową przebiło się upiorne światło. Używali latarek i graty na jego parapecie – doniczki, wazony, świece na spodkach – na chwilę ożyły, rzucając widmowe cienie. Oderwał się od ściany, skradając się, ominął Volvo, do którego kluczyki wisiały na haczyku przy frontowych drzwiach, i wyszedł na drogę. Była po obu stronach gęsto obrośnięta żywopłotem, a jej nawierzchnia wskutek wzmożonego od niedawna ruchu stała się bardziej wyboista. Droga nie tylko opadała, lecz też skręcała, a prowadząca na pole przerwa w żywopłocie znajdowała się w miejscu, gdzie widoczne stawało się położone nieco dalej skrzyżowanie. Szedł na pamięć, ufając swoim stopom. Spodnie do biegania były ciemnobordowe, ale bluza, którą narzucił, miała srebrzysty połysk, i gdyby świecił księżyc, wyglądałby jak duch, zakłócenie w ciemności, kształt półczłowieka. Ale księżyc nie świecił; była pochmurna, czarna jak krypta noc w środku lutego i coraz bardziej uświadamiał sobie przenikliwy chłód. Nagle – bez żadnego ostrzeżenia – podwójne reflektory pojazdu zaparkowanego na końcu drogi skierowały się prosto na niego. Przyszpiliły go jak motyla do aksamitnej tkaniny. Za jego plecami wybuchły dźwięki; nie chaos, lecz seria naglących szeptów. Smugi światła z latarek wyłowiły go w chwili, gdy dotarł do przerwy w żywopłocie i prześliznął się na pole.

To było jak przejście przez kurtynę i znalezienie się za kulisami. Światło zniknęło i tylko ziemia, którą czuł pod stopami, pozwalała odróżnić górę od dołu. Wyciągnął ręce, by w razie potknięcia zamortyzować upadek, i spróbował biec. Pole było ugorem; bez upraw, tylko kamienista ziemia, trawa i chwasty. Gdyby Max wybrał jeden kierunek, wyszedłby na drogę; gdyby wybrał inny, dotarłby do kolejnego pola. Oczy przyzwyczajały się do ciemności; reflektory samochodu tworzyły za nim upiorną poświatę, a potem znów pojawiły się latarki, gdy ścigający dotarli do przerwy w żywopłocie i wysypali się przez nią.

Niemal natychmiast usłyszał okrzyk bólu, gdy jeden z nich runął jak długi i złamał – Max miał taką nadzieję – jakąś ważną kość.

Nie zatrzymał się. Biegł dalej, skupiony na tym, by się nie przewrócić, ale wydawało mu się, że dostrzega dwie oddzielne wiązki światła przesuwające się po ziemi. Jak daleko za nim? Nie sposób było powiedzieć. Jak daleko do drogi? Jeszcze kilkaset jardów, a teren stał się łatwiejszy, gdy się do niego przyzwyczaił. Ale to działało w obie strony: jego prześladowcy też nabiorą szybkości, a byli młodsi od niego, jak dziś niemal wszyscy. I sprawniejsi. Warkot odpalanego silnika i wszystko wskoczyło na wyższy bieg. Skurwiele, kimkolwiek byli, przestali już się starać, żeby było po cichu. Ale przynajmniej nie mogli ścigać go samochodem po ciemnym polu; ta myśl pocieszyła go trochę na jakieś dwie sekundy, bo potem przez otwór w żywopłocie przebił się motocykl i wpadł na pole jak rozwścieczony byk.

W chwilach stresu czas staje się elastyczny. Nauka ponoć potwierdzała tę tezę, lecz Max wiedział to z doświadczenia: coraz wolniejsze dudnienie jego stóp uderzających o ziemię, coraz intensywniejszy hałas za plecami. Wiedział, że są ludzie, którzy potrafią rozpoznać motocykl po samym dźwięku, ale on polegał na liczeniu kół, czyli wszystkie wydawały mu się takie same, choć ten był gorszy niż większość. Gdzieś przed nim znajdowała się zamknięta na kłódkę brama z pięcioma belkami, a za nią droga. Kawałek dalej był zakręt: stromy podjazd piął się w górę, przebiegał obok dwóch domków i dochodził do skrzyżowania trzech dróg. Jeśli zdołałby tam dotrzeć, zachowując odpowiednią przewagę, ścigający musieliby się rozdzielić. Ale to wszystko należało do przyszłości, która nadchodziła zbyt wolno, chyba że jechało się na motocyklu po kamienistym polu, wypluwając spod siebie grudy ziemi. Światło było coraz jaśniejsze i Max próbował biec szybciej, jakby to doświadczenie, przed którym uciekał, było z pogranicza śmierci. Miał sześćdziesiąt trzy lata. To prawda, że był starszy niż kiedykolwiek dotąd; a jednak to nie było siedemdziesiąt lat. Ani osiemdziesiąt. Ale tym zajmie się czas, jeśli kiedykolwiek znów zacznie zachowywać się normalnie, a jasne światło reflektora pochłaniało już wszystko, chwytało Maxa w swój snop: widział własny cień, wznoszący się przed nim niczym olbrzym. W baśni ten cień odwróciłby się i zmiótł jego prześladowców; wbiłby ich w ziemię. Motocykl był już tuż za nim; czuł na tyłku jego oddech. Wtedy jakby znikąd zmaterializowała się przed nim brama: chwycił górną belkę i przerzucił się przez nią, uderzając o ziemię jak worek ziemniaków. Jutro będzie to czuł w kościach, jeśli jutro w ogóle nadejdzie. Za nim motocykl ryknął z wściekłości, rozrzucając kamieniste grudki: Max czuł, jak wpadają mu we włosy. Zerwał się na nogi i potykając się, pobiegł drogą. Silnik zawył raz, potem drugi, jakby ten, kto go ścigał, przypomniał sobie Steve’a McQueena, rozważając skok przez bramę, po czym kierowca motocykla z rykiem zawrócił i zatrzymał się w połowie drogi. Pewnie by się naradzić, jak zgadywał Max, z tymi, którzy wciąż przedzierali się pieszo przez pole.

Było przenikliwie zimno, ale on zlał się potem i nie miał pojęcia, co się dzieje. Gdzieś w ciemności, prawdopodobnie na skrzyżowaniu na końcu drogi, przy której stał jego dom, ktoś uruchomił silnik samochodu i kolejne reflektory rozdarły noc. Ruchy Maxa stały się płynniejsze, gdy nogi odnalazły swój rytm. Chcieli pościgu? To będą go mieli. Zanim padł na niego snop światła, dotarł do zakrętu i pędem ruszył pod górę jedną z tych wąskich dróżek w hrabstwie Devon, na których mieści się tylko jeden pojazd naraz. Wracało do niego wspomnienie niedawnego spaceru. Oddychanie zaczynało sprawiać mu ból. Minął pierwszy domek, który – podobnie jak sąsiedni – znajdował się powyżej poziomu drogi. Krótki podjazd, na którym stał poobijany Land Rover, piął się niemal pionowo w górę, a mur ogrodowy, wysokości Maxa, był prastarą konstrukcją z porośniętych kamieni utrzymywanych razem przez kruszącą się zaprawę i ambitny mech. Usłyszał, jak samochód zwalnia, gdy jadący nim ludzie próbowali zrozumieć, gdzie zniknął: czy nadal był na drodze poniżej, czy skręcił w tę wąską dróżkę i zniknął w cieniach. Drugi domek stał nieco dalej. Było tak, jak zapamiętał: tutaj mur ogrodowy wybrzuszał się niebezpiecznie na wysokości głowy przechodnia, tak zniszczony przez czas i pogodę, że wyglądał, jakby był gotów runąć i zasypać dróżkę kamieniami, ziemią i piachem. Może właśnie to przeczucie nietrwałości sprawiło, że budynek wystawiono na sprzedaż; tablicę informującą o tym fakcie wbito w skrawek trawnika za murem. Max skręcił na podjazd i oburącz chwycił tablicę z napisem NA SPRZEDAŻ i dane agenta nieruchomości osadzoną na wysokim na pięć stóp drewnianym słupku… Wysunął się z ziemi zaskakująco łatwo, jakby Max był Arturem wyciągającym miecz ze skały, i zresztą czuł się jak król, gdy ponownie wkopywał ją w luźną ziemię przy wybrzuszonym murze tak głęboko, jak tylko się dało. A potem jeszcze trochę głębiej. Droga rozbłysła światłem: ludzie w samochodzie podjęli decyzję i jechali po niego. Łatwiej było zdobyć to strome wzgórze na czterech kółkach: jego nogi teraz drżały, po części z zimna, ale głównie przez cały ten wysiłek. Jeszcze niedawno jego największym problemem była bezsenność. Gdy słupek wbił się głęboko w ziemię, Max zmienił nacisk; nie pchał go już w dół, lecz oparł się na nim, zmieniając go w dźwignię. Drogę zalało światło reflektorów; w krzakach po drugiej stronie zamigotało. Poczuł, że ziemia ustępuje. Samochód poruszał się wolno, jakby coś podejrzewali. Nacisnął mocniej, napierając całym ciężarem. Już prawie się udało, jeszcze tylko trochę, ledwie odrobinę poza jego zasięgiem. Samochód zawarczał głośniej, a Max miał wrażenie, że coś pęka, jakby słupek złamał się w ziemi. Gdyby tak było – koniec gry. Ale tak się nie stało, bo wszystko puściło w tej samej chwili; rozległ się głuchy łoskot, gdy pierwszy kamień z muru wysunął się i spadł na drogę poniżej, a potem ziemia zaczęła poruszać się pod jego stopami i bardziej poczuł, niż usłyszał, jak połowa ogrodu z hukiem osuwa się w dół: najpierw kamienie, które wszystko trzymały, a za nimi ziemia, której ciężar długo musiały dźwigać, wielkie mokre bryły, a potem luźniejszy żwir. Jeszcze raz szarpnął słupek, jakby dla zachęty, i gwałtownie się cofnął. Dobiegł go zgrzyt, gdy samochód wjechał na jeden z większych głazów i zatrzymał się bez wdzięku. Rzucił w tamtą stronę słupkiem i w lepszym życiu zobaczyłby, jak przebija przednią szybę, zamiast się odbić, ale nie można mieć wszystkiego. Zeskoczył z powrotem na drogę, po właściwej stronie bariery, którą właśnie stworzył, zgarniając przy tym skalny odłamek wielkości dłoni, i pobiegł w ciemność. W drugim domku zapaliły się światła i gospodarz wyjrzał w mrok, szukając przyczyny trzęsienia ziemi, a równocześnie z samochodu wysiadły dwie postacie. Jedna zaczęła się przedzierać przez kamienie, kontynuując pościg, druga na chwilę przytrzymała się drzwi, próbując ocenić szkody i być może zastanawiając się, jak to będzie z ubezpieczeniem.

W dole, gdzie zaczynała się droga, pojawił się kolejny reflektor. Motocykl powrócił.

Max nie patrzył na to wszystko; dotarł już do skrzyżowania trzech dróg i wybrał tę środkową. Wiedział, że sto jardów dalej można skręcić w jedną z zielonych wiejskich ścieżek, którymi przechadzał się podczas porannych spacerów: wąskich traktów o kamienistym podłożu – niczym przyszłe koryta rzek – osłoniętych po obu stronach drzewami i krzewami. Gdy nie wiedziało się o ich istnieniu, łatwo było je przegapić. Sieć takich dróg oplatała całe północne Devon i gdy raz się na nie zeszło, można było się na nich kompletnie zgubić. Pod warunkiem, że nikt cię nie zauważy, kiedy schodzisz z głównego traktu.

Kamień w jego dłoni był pocieszającą pamiątką. Słyszał, że ścigający się męczy. Odgłos jego stóp ciężko uderzających o ziemię sugerował, że szybki bieg jest dla niego nowością. Ale był jeszcze warczący w oddali motocykl i Max nie spodziewał się, by pokonanie stworzonej przez niego przeszkody zajęło mu więcej niż trzydzieści sekund. Potem znowu ruszy za nim, pożerając dzielący ich dystans z dużo mniejszym wysiłkiem niż ten ociężały matoł między nimi. Ale trzydzieści sekund w ciemności mogło być małą wiecznością. Pamiętał to z dawnych czasów, wspomnienie tego obudziło się teraz w jego kościach.

Prędzej czy później będzie potrzebował planu. A przedtem musi odzyskać swój zestaw ucieczkowy, o ile te dranie już go nie znalazły.

Dróżka była zaledwie kilka jardów przed nim. Biegł najciszej, jak umiał, mając nadzieję, że jest niewidzialny; że ten typ depczący mu po piętach jest zbyt zajęty flirtowaniem z zawałem, by zwracać uwagę na to, co się dzieje. Ale na wszelki wypadek zacisnął mocniej dłoń na kamieniu.

…zestaw ucieczkowy. Brzmiało to jak jakiś sprzęt turystyczny. I w pewnym sensie tak było, choć większość turystów ma upatrzony cel podróży, a ta konkretna torba była dla tych, którzy skupiają się na tym, żeby wyjechać. W środku był jego paszport – słowo „jego” oznaczało tu posiadanie, nie tożsamość, ale był to paszport, za który zapłacił i w którym zdecydowanie widniało jego zdjęcie – plus tysiak w gotówce i dwie przedpłacone karty kredytowe, jedna na 5000 dolarów i druga na 5000 euro. Jeden komplet ubrań na zmianę, podstawowy zestaw przyborów toaletowych, zawierający farbę do włosów i barwione szkła kontaktowe, oraz para wkładek do butów, które zmieniały jego chód na tyle, by zmylić komputer. A przynajmniej taki był zamysł, choć komputery były teraz bardziej zaawansowane niż kiedyś. Spędził lata na prowincji i stał się wieśniakiem. Tymczasem technologia nadzoru rozwijała się w centrach miast, ucząc się nowych sztuczek. Ale człowiek robił, co mógł.

Torba znajdowała się pod deską podłogową, na której stał kosz na drewno, obok piecyka w salonie. Był prawie pewny, że jest to kryjówka, którą przegapi ta banda amatorów, ale szczęście bywa kapryśne. I nawet jeśli pozostanie bezpieczna, musiał jeszcze wrócić tam niezauważony. Ale po kolei.

Dotarł do miejsca, gdzie zaczynała się wiejska dróżka. Zaryzykował obejrzenie się za siebie i ledwie dostrzegł ociężałą sylwetkę kierowcy uczącego się na nowo używać własnych nóg. Podjął ryzyko: cisnął kamieniem z całą siłą, jaką zdołał z siebie wykrzesać. Chybił, ale niewiele; jego prześladowca drgnął, gdy kamień świsnął mu tuż koło głowy, i skulił się nisko przy ziemi. Dokładnie w tej samej chwili znów pojawił się motocykl. Kucający mężczyzna stał się przeszkodą na środku drogi, którą pojazd musiał wyminąć. Stożek światła obmył żywopłot żółtą łuną. Ktoś – ten skulony albo kierowca motocykla – krzyknął ze strachu czy wściekłości, a Max przemknął na wiejską ścieżkę i przywarł do ziemi za pierwszym drzewem, nie wyższym od niego. Wstrzymał oddech, gdy żywopłot zamknął się za nim, a wysoka trawa zasłoniła przejście jak kurtyna. Czuł wilgoć wsiąkającą mu w sportowe buty i zimny pot spływający po ramionach i plecach. Bolało go w piersi, a w ustach miał metaliczny posmak. Tymczasem na drodze trwało przetasowanie; reflektor motocykla wyrównał poziom i skierował się w linii prostej na zachód. Chwilę później sam pojazd z rykiem przetoczył się obok, pozostawiając za sobą głębszą ciemność, i Max usłyszał – choć nie zobaczył – jak pechowy kierowca samochodu ociężale biegnie dalej. Jego oddech przecinał noc jak rozrywany papier. Max odczekał, aż ten odgłos ucichnie, nim sam zaczerpnął powietrza. Poczuł, jak zalewa mu płuca, przywracając go do życia. Podźwignął się z powrotem na nogi i wszystko w nim zatrzeszczało. Takie rzeczy – o ile w ogóle – powinny przydarzać się młodszym. Ktoś musiał mieć ważny powód, by to wszystko wprawić w ruch. Max z przyjemnością wepchnąłby mu głowę do kibla, gdyby trafiła się okazja.

Ruszył wąską dróżką najszybciej, jak mógł, nie ryzykując przy tym upadku. O ile wcześniej, na drodze, było ciemno, to tutaj, w tym obrośniętym z obu stron korytarzu, mrok był gęsty jak smoła; grunt był śliski, a korzenie drzew i ostre kamienie czaiły się jak zdradliwe pułapki pod stopami. Ciężkie, mokre gałęzie co chwilę smagały go po twarzy. Dźwięki wzmagały się w ciemności i miał wrażenie, że robi hałas jak przedzierający się przez gąszcz hipopotam. Ale przynajmniej na razie zgubił swoich prześladowców, kimkolwiek byli. Miał nadzieję, że wkrótce znajdzie czas, by się nad tym zastanowić. Na razie był zajęty pilnowaniem, żeby nie dać się zjeść prowincji.

Zamieniło się to w odliczanie – co dziesięć kroków zatrzymywał się i wytężał słuch. Słyszał tylko skrobanie i szelesty, gdy mieszkańcy zarośniętej dróżki ostrzegali się nawzajem przed jego nadejściem. Raz się potknął i gdy rozpaczliwie próbował odzyskać równowagę, zdążył go nawiedzić cały ciąg bolesnych przeczuć: złamana kostka, bolesna noc, cichy dzień. Wąska ścieżka zamknęłaby się wokół niego, a zanim ujrzałby światło dnia, jego ciało byłoby już całe oplecione korzeniami jak jakaś rustykalna mumia. Ale dzięki wyciągniętej ręce skończyło się na wstrząsie, który poczuł aż w kościach – czuł go nawet w zębach – lecz nie zrobił sobie żadnej większej krzywdy. Gdy się podnosił, jego palce zacisnęły się na kijku, jakby świat składał mu przeprosiny. Nic tak nie pomaga utrzymać równowagi jak kijek. Boże, będzie świetny w byciu starcem, jeśli okoliczności mu na to pozwolą. Dotarł do skrzyżowania z inną zarośniętą dróżką i nie zatrzymując się, skręcił w lewo – czasem najlepsze decyzje to te, których się prawie nie podejmuje; te, które podejmują się same. Choć lepiej nie roztrząsać tego zbyt wnikliwie. Mogłoby się okazać, że życie, które się przeżyło, było serią przypadków; niezamierzonych eksplozji i nieplanowanych zmian. Kolejne dziesięć kroków i znów się zatrzymał, by nasłuchiwać. Motocykl ponownie był w zasięgu słuchu, choć nie mógł przecież jechać tą zarośniętą ścieżką. A jednak.

Panika bywa czasochłonna, a istniały lepsze sposoby na przetrwanie najbliższych kilku chwil. Max miał dwa oczywiste wyjścia: iść dalej albo skulić się w kępie żywopłotu i mieć nadzieję, że motocykl przejedzie obok. Teraz, gdy zboczył ze swojej pierwotnej trasy, jego szanse na uniknięcie wykrycia wzrosły o jakiś konkretny współczynnik matematyczny, którego w tej chwili nie potrafił określić, ale matematyka to była zdradliwa suka i wolał zaufać swojemu kijkowi. Warkot motocykla utrzymywał się w stałej odległości, a przynajmniej tak mu się wydawało: dźwięki w ciemności wydają się głośniejsze, ale są też zwodnicze. Mogą czaić się za zakrętami albo nieść się nad żywopłotem. Max szedł dalej, starając się nie przyspieszać kroku: jak się człowiek cieszy, to się diabeł spieszy i inne takie powiedzonka. Świat był jednocześnie ciemny, dziwny i znajomy. Podczas swoich nocnych wędrówek nigdy nie zbaczał na takie zarośnięte ścieżki. Właśnie dlatego: bo mogły połknąć człowieka w całości i nawet nie zadać sobie trudu, żeby go potem wypluć. Różni idioci czasem wjeżdżali na nie pojazdami, o które nie dbali, podobnie jak o przyrodę, ale ciemność wiązała się z ryzykiem, którego nawet idioci starali się unikać. Głazy się przemieszczały, kamienie przetaczały w inne miejsca, a korzenie wyciągały się, by cię pochwycić. Samochody, które w świetle dnia mogły przedrzeć się taką trasą, nieraz się rozbijały przez podobnych nocnych psotników. Piesi tacy jak Max poruszali się powoli, badając ledwie widoczny teren kijkiem, i przez cały czas trzymali jedną stopę na ziemi.

Gdzieś za nim motocykl zawył i zwiększył obroty. Max miał nadzieję, że ten, kto na nim siedzi, jest nieprzygotowany i nie ma na sobie kombinezonu ochronnego.

Nagle smród uderzył w niego z siłą lawiny, jakby grawitacja spychała głazy w dół zbocza.

To ten martwy borsuk. Max nie zdawał sobie sprawy, że zbliża się do jego strefy rażenia i nawet teraz nie potrafił ocenić, jak jest daleko – od poprzedniego razu fetor nabrał mocy i rozprzestrzenił się niczym pozostawiony bez nadzoru eksperyment chemiczny. Oczy zaczęły mu łzawić, zakręciło się w głowie. Najgorszy smród na świecie. To i tak było zbyt pochlebne określenie. To był zapach zepsutego życia po życiu; wszystkie rozczarowania wieczności zbite w jedno doznanie i dostarczone z subtelnością uderzenia łopatą w twarz. Motocykl przerwał powolne przedzieranie się ścieżką i zawarczał głośniej. Gdy Max się odwrócił, statyczna poświata oświetlała krzaki sto jardów za nim, tam, gdzie dróżki się przecinały. Łzawiące oczy zamieniały całą scenę w kalejdoskop, fragmenty światła rozpraszały się i łączyły na nowo. Silnik warczał cicho, jakby nie mógł się zdecydować. Ruszy za nim albo nie. Nic nie mógł na to poradzić. Zaczął dalej brnąć przed siebie, na wpół oślepiony, pracujący silnik zagłuszał szelest jego ruchów, a powietrze, w które wchodził, gęstniało z każdym krokiem. Zdechły borsuk roił się od życia, jego ciało stało się stołem biesiadnym dla owadów, jego cuchnące mięso, gnijąca sierść – pałacem dla wygłodniałych robaków. Smród był niewiarygodny. Ciemność czyniła go jeszcze gorszym. Maxowi dudniło też w uszach, jakby śmierć zwierzęcia zapisała symfonię w mroku: same bębny, wrzaskliwe smyczki i dyrygent, który stracił kontrolę. Motocykl ruszył. Max nie obejrzał się. Potykając się, parł naprzód z kijkiem w ręce. Uderzyła w niego fala mdłości. Naciągnął bluzę na usta i nos, ale niewiele to pomogło. Światło wyławiało go z ciemności, patykowaty kształt przedzierający się rozedrganym korytarzem, który zwężał się przed nim, a grunt pod stopami stawał się coraz bardziej kamienisty. Musiał teraz mijać trupa borsuka, gdzieś po lewej, zaplątanego w swój grobowiec z korzeni i – Jezu – wydawało się, że smród nie może być gorszy, a jednak mógł: to było jak wejść do szafy i pozwolić, by drzwi zatrzasnęły ci się za plecami. Motocykl rzucał cienie, trząsł się i chrzęścił na kamieniach, a reflektor omiatał teren rozedrganym żółtym światłem. Maxowi zaczęło się przejaśniać przed oczami. Przed nim tańczyły liście i nie potrafił stwierdzić, czy to podmuch wiatru, czy zawirowania powietrza powodowane przez pojazd, ale w każdym razie czuł, że nadciąga burza. Bluza zsunęła mu się z nosa i fetor się podwoił, ale minął już epicentrum, a motocykl jeszcze do niego nie dotarł; wciąż był jakieś osiemdziesiąt jardów za nim i jechał ostrożnie, najwyraźniej kierowca bał się wywrotki na nierównym terenie. Za oślepiającą poświatą reflektora była tylko groteskowa bryła, jakby kierowca i pojazd stopili się w jedno. Tak właśnie rodzą się potwory.

Max nie miał pojęcia, dlaczego ten chaos rozpętał się akurat dziś w nocy, ale bardzo go to wkurzało.

Na pewno istnieją zalety bycia pieszym w starciu człowiek–motocykl, ale jakoś żadna nie przychodziła mu teraz do głowy. Zamiast tego przesunęły się akcenty. Wykorzystywanie ludzi, zmiana reguł gry, sięganie po to, co jest pod ręką – rzeczy nie musiały być zepsute, by wymagały fachowca. To nie tyle Max przypominał sobie, kim kiedyś był, ile ten dawny on uświadomił sobie, że teraz jest Maxem. U jednego z nich, a może u obydwu, ten toksyczny szok powodował odruch wymiotny, a jednocześnie ten szok nabierał sensu w miejscu, w którym się znaleźli. Tu, na tej wąskiej dróżce, była sfera, kula z wirującym śniegiem, okrągłe akwarium. Idealny okrąg: w środku najgorszy smród na świecie, a na zewnątrz cała reszta. I albo było się w tej kuli, albo poza nią, a w tej chwili przewaga Maxa polegała na tym, że on o tym wiedział, a człowiek na motocyklu nie. Wkrótce jednak się dowie i moment, w którym będzie się do tej nowej rzeczywistości dostosowywał, będzie dobry, by sprawdzić jego profesjonalizm. Wielu ludzi potrafi robić dwie rzeczy naraz. I wielu ma problem z trzema.

Smród zaczynał ustępować, a motocykl był dwadzieścia jardów za nim i przedzierał się przez najgorszy odcinek drogi; siedzący na nim człowiek – Max to teraz widział – był miotany jak jeździec rodeo, gdy koła podskakiwały na korzeniach i kamieniach. Już za chwilę. Zrobił jeszcze dwa kroki, badając kijem grunt, po czym ponownie obejrzał się za siebie. Lada moment. Kolejny krok i znów się obejrzał. Między nimi rozlewał się oślepiający blask reflektora i Max skupił się na oświetlonym fragmencie ziemi, próbując go zapamiętać – dobrze było wiedzieć, gdzie są najgorsze kamienie, największe korzenie. Lada moment. Motocykl, ta niemożliwa bestia, kołysał się i ryczał, a Max poczuł się nagle jak rycerz bez konia stający naprzeciw smoka. Smoka, który się rzuca, bucha parą i nie spodziewa się tego, co zaraz nastąpi: że Max rzuci się na niego, trzymając kij jak lancę. Tym razem był gotów na smród, ponownie wkraczając w jego zasięg w chwili, gdy motocykl nadjechał z przeciwnej strony, i wiedział, choć nie mógł tego widzieć, że napastnik już jest zdezorientowany, bo coś jest nie tak, zwierzyna nie zmienia się nagle w myśliwego. Jedyne, co człowiek na motocyklu zdołał zrobić, to szarpnąć maszyną w bok, by zablokować Maxowi drogę ucieczki. Ale ucieczka nie była tym, o co Maxowi chodziło; chciał, by w napastnika uderzyło ostatnie tchnienie borsuka, i domyślał się, że to właśnie nastąpiło. Motocykl ustawiony w poprzek wąskiej dróżki był skuteczną barierą, ale siedzący na nim człowiek odrzucił do tyłu głowę w niedowierzaniu, przerażeniu albo w szoku – czy jak najlepiej opisać bycie nagle zaatakowanym przez unoszące się w powietrzu plugastwo. Trzymając oburącz patyk, Max skoczył i trafił go na wysokości klatki piersiowej. Obaj runęli na ziemię, a motocykl przewrócił się razem z nimi, przygniatając prawą nogę kierowcy i kierując snop reflektora prosto w niebo: żółta kolumna, w której roiło się od owadów. Byłoby już po wszystkim, gdyby Max zdołał choć raz uderzyć go głową, ale motocyklista miał kask: wizjer był podniesiony, ale kask chronił skronie i czoło. Jego płuca nie radziły sobie jednak aż tak dobrze. W chwili uderzenia wciągnął solidną dawkę skażonego powietrza i twarz wykrzywiła mu się z obrzydzenia. Max przygwoździł mu jedną rękę kijem; mężczyzna słabo uniósł drugą, próbując uderzyć go w głowę, ale szczęście nie było po jego stronie. Jeszcze chwilę temu był wyprostowany, mobilny i siedział na motocyklu; teraz motocykl leżał na nim, a on oddychał toksyczną mgłą. Max zmienił pozycję tak, że kij znalazł się na gardle mężczyzny, i mocno go docisnął. Przysunął twarz do twarzy wroga i ugryzł go w nos. Jezu, nie wiedział, że jest do tego zdolny. Ofiara wiła się i krzyczała, Max czuł na twarzy jej gorący, rozsiewający zarazki oddech, ale jest czas na martwienie się o higienę i czas, by po prostu wykonać robotę. Między zębami czuł chrząstkę i piach. Motocykl między nimi drgał. W jednej chwili walka dobiegła końca: mężczyzna już się nie szarpał, tylko płakał. Max rozluźnił szczęki, puścił kij, starannie wycelował i uderzył go pięścią w twarz. Tylko raz, trochę na wszelki wypadek, ale głównie dlatego, że wciąż pamiętał ten czas, kiedy jego największym problemem była bezsenność, a teraz był zmarznięty, przemoczony, oblepiony błotem i przestraszony. Drżąc, podźwignął się na nogi. Motocykl warczał jak powalony wilk, ale donikąd się nie wybierał. Max odwrócił się, oddychając płytko i chwiejnym krokiem ruszył zarośniętą dróżką. Po paru minutach smród zaczął ustępować. Dłużej trwało, nim odgłos motocykla stał się tylko tłem, żałosnym skomleniem zmieszanym ze szlochaniem jego właściciela. Gdy Max splunął, pozbył się z ust nie tylko śliny. Zauważył, że mamrocze coś do siebie pod nosem, i to bynajmniej nie po angielsku. Ale było już trochę za późno na to, by martwić się o utrzymanie przykrywki.

Tymczasem w domku Maxa kobieta, której głową uderzył o kuchenną podłogę, przerwała na chwilę wykonywanie przydzielonych jej zadań – „Dowiedzieć się, dokąd pójdzie. Znaleźć jego telefon, laptop, dziennik” – i ukradkiem wzięła parę tabletek ibuprofenu, ale głowa dalej pulsowała jej z bólu. Rano będzie miała twarz jak bakłażan. Jedynym telefonem była ciężka jak cegła Nokia na stoliku przy łóżku. Włożyła ją do woreczka strunowego. Był też laptop, stary, porysowany i ciężki, ale nie znalazła niczego, co przypominałoby dziennik. Mdliło ją i nie była pewna, czy to przez tę napaść, leki połknięte bez popijania na pusty żołądek, czy przez całe to nieszczęsne włamanie. Jako pierwsza byłaby gotowa przyznać, że nie wyszło to najlepiej, i to ją będą w pierwszej kolejności za to obwiniać. Ale zawsze istniała szansa, żeby się zrehabilitować, a najlepszym na to sposobem byłoby wrócić z czymś konkretnym. Czasami ludzie, którzy mieli coś na sumieniu, pakowali się na szybki wyjazd. Możliwe, że ten sukinsyn miał zestaw ucieczkowy – gdyby go znalazła, byłoby to niemal jak przebaczenie.

Oczywiście mógł być gdziekolwiek, ale liczył się łatwy dostęp. Dlatego sprawdzała salon, który miał ściany nierównej długości i zakrzywioną wnękę okienną, co w obu przypadkach wskazywało na puste przestrzenie. Zajmowała się tym właśnie, jednocześnie co chwilę zerkając na zegarek, gdy telefon w jej kieszeni zaczął wibrować. Minęło sześćdziesiąt minut od startu, co znacznie wykraczało poza idealne ramy. Gdy coś szło nie tak, to było jak w telenowelach: robiło się tylko coraz gorzej i gorzej, i tak bez końca. Oparła się o opalany drewnem piec, położyła rękę na stojącym obok koszu na drewno i szeptem odebrała telefon od szefa.

– Masz coś?

– Telefon i laptop.

– Listy, pocztówki, karteczki przyklejone do lodówki?

Niczego takiego nie było.

– Jakieś pieniądze? Były gdzieś?

– Parę funtów.

Szef milczał przez chwilę. Potem rzucił:

– Załóż nadajnik na jego samochód.

To odpowiadało na niewypowiedziane pytanie.

– Czyli uciekł.

– Nie, mamy go tutaj. To tylko taka akcja promocyjna, w tym tygodniu rozdajemy darmowe nadajniki.

– Przepraszam…

– Jezu.

Rozłączył się.

Nadajniki miała w podpiętej do pasa torbie na sprzęt. Wyglądała jak prawdziwa profesjonalistka, wszystkie narzędzia przy pasie na biodrach. Pewnie to dlatego cel usłyszał ją, gdy wchodziła przez okno.

Znów potarła obolałą skroń, wyprostowała się i wyszła z pokoju. Potem wróciła, podeszła do pieca, otworzyła go i zajrzała do środka. Pusto. Ale warto było sprawdzić, a także poświęcić kolejne trzydzieści sekund na przetrząśnięcie kosza z drewnem. Znowu nic. Sfrustrowana kopnęła kosz, przesuwając go o pół jarda, i ponownie opuściła pokój, rozpinając po drodze kieszeń z nadajnikiem. Przy drzwiach frontowych zdjęła z haczyka kluczyki do jego samochodu: chrzanić nadkola, chrzanić rurę wydechową, chrzanić wszystkie te miejsca, gdzie sprawdzają ludzie, którzy mają coś na sumieniu. Wciśnie to cholerstwo pod siedzenie pasażera. Jeśli czekał, aż odjadą, i zamierzał tu wrócić, licząc na to, że ucieknie samochodem, rano to ona będzie się śmiała. Z twarzą jak bakłażan czy nie.

Ostatni obserwator odjechał o 6.34, gdy pierwszy dostawczak budowlany toczył się drogą w stronę kompleksu przemysłowego. Niebo pojaśniało na tyle, że drzewa nabrały kształtów, choć sunące po nim chmury sugerowały, że poranek będzie mokry i szary, z całkiem sporą szansą na naprawdę beznadziejną pogodę. Gdy samochód obserwatora dotarł na koniec drogi i skręcił w prawo, kierując się ku głównej szosie, Max wynurzył się z żywopłotu, w którym się przyczaił, i sztywnym krokiem ruszył do swojego domku. Śpiew ptaków, zwykle przyjemny, tego ranka był wyjątkowo irytujący. Potrzebował prysznica, porządnych ubrań i śniadania i zdawał sobie sprawę, że zegar zaczął tykać. Musiał ustalić, co się właśnie wydarzyło, zanim wydarzy się to ponownie. A to oznaczało, że powinien jak najszybciej wsiąść do samochodu i stąd odjechać.

Wszedł do domku, po dwudziestu minutach wyszedł i zamknął za sobą drzwi. Trzydzieści sekund później, z plecakiem na plecach i trzymając w ręce niedojedzoną kanapkę z sadzonym jajkiem, zajrzał do Starej Dolly. Sąsiadka zwykle wstawała przed piątą, pewnie na wypadek, gdyby ktoś nagle zdelegalizował palenie i bycie zrzędą. Każda chwila snu była chwilą straconą.

– Wyjeżdżam na jakiś czas, Doll. Na kilka tygodni, może dłużej.

– I po co mi to mówisz?

– Żebyś pamiętała, czemu kończy ci się jedzenie, kiedy zaczniesz umierać z głodu.

– Świetnie sobie radziłam, zanim się tu zjawiłeś.

– Byliśmy wtedy o dwadzieścia lat młodsi. Królowa Matka też świetnie sobie radziła. – Z ostatnim kęsem kanapki w ustach otworzył jej lodówkę. Większość warzyw, które kupił jej ostatnim razem, wciąż tam była, w różnych stadiach rozkładu. Jedyną zieloną rzeczą, z której wyraźnie coś ubyło, była butelka Gordona. – Cofam to, co powiedziałem. Będziesz żyła wiecznie. – Zamknął lodówkę. – Chyba że już nie żyjesz. Teraz, gdy o tym myślę, to by wiele wyjaśniało.

– Co to były za hałasy po nocy?

– Coś ci się musiało przyśnić.

– Nie wciskaj mi tu kitu, ty bezrobotny uchodźco.

– Skoro już o tym mowa. – Zakręcił jej palnik gazowy. – Są tańsze sposoby na zapalanie papierosów, wiesz? A pudełko zapałek nie zaszkodzi planecie.

– Powiedz to drzewu, z którego je robią. – Podatność na sugestię w akcji: sięgnęła po papierosy, które trzymała w kieszeni szlafroka, gestem, który Maxowi zawsze przywodził na myśl kangura. – A poza tym zmieniasz temat.

– Okazuje się, że mam nieopłacone rachunki. Ktoś przyszedł się o nie upomnieć.

Skinęła głową, jakby to potwierdzało coś, co od dawna podejrzewała.

– Całe życie byłeś nierobem i w końcu cię dopadło, co? Zawsze płać swoje długi, to moje motto.

– Chyba że to długi wobec sąsiada, tak?

– A czy ja cię kiedykolwiek prosiłam, żebyś robił mi zakupy? Czy sam wtykałeś nos w nie swoje sprawy?

Wzmianka o nosie nie była mile widziana. Max skrzywił się, mając nadzieję, że Stara Dolly tego nie zauważy.

– Nie podobała mi się myśl, że umrzesz z głodu i wprowadzi się tu ktoś, kto ścisza telewizor. Od lat za darmo słucham tego badziewia, które oglądasz.

– No to nie udawaj, że jestem ci coś winna.

Max zanucił dramatyczne „dum, dum, dum” z czołówki serialu EastEnders i podszedł, by zapalić jej papierosa plastikową zapalniczką, której używała do odpalania palnika. Pochylił się i delikatnie pocałował ją w czubek głowy.

– Spadaj, ty zboku!

– Nie otwieraj drzwi obcym. Numer Jonasa jest na tej pocztówce przy telefonie. On się tobą zajmie, jeśli będziesz czegoś potrzebować.

– A czego miałabym potrzebować w moim wieku?

– Jeszcze za wcześnie na takie wielkie pytania, Doll.

Drogą przetoczył się kolejny dostawczak i Stara Dolly się skrzywiła.

– Ta cholerna hołota. Ktoś powinien zrobić z nimi porządek.

– Pełna dobrych pomysłów, jak zawsze. – Max poprawił przerzucony przez ramię plecak i zasalutował jej trzema palcami, co bez przekonania odwzajemniła dwoma. Kiedy zamykał drzwi i ruszał drogą, wyobrażał sobie, że wciąż ma skrzywioną minę. W jego wyobrażeniu Stara Dolly zawsze się krzywiła. Trudno było sobie wyobrazić, że miałaby się zachowywać inaczej niż zwykle.

Cztery minuty później – dzwon wybijał akurat siódmą – był już przy obozowisku na skraju wioski. Ten miniaturowy kompleks przemysłowy zbudowano tu ukradkiem, licząc na to, że lokalne władze przymkną na to oko i uznają go za fakt dokonany. Prowadził go facet, który musiał wynieść się z Plymouth i z dość zawiłych powodów był znany jako Neezer. To na Neezera spadał główny ciężar gniewu mieszkańców za to, że sprowadził im pod nos ten prowizoryczny plac budowy, choć, jak Neezer czasem podkreślał, gdy chciało mu się to robić, pole, które kupił za – co konsekwentnie powtarzał – „legalną gotówkę”, było oddzielone od samej wioski linią kolejową, „a zatem znajduje się poza pańską jurysdykcją, panie dobrodzieju”. Tej ostatniej formy używał w sposób całkowicie neutralny płciowo. Pomijając jednak te techniczne szczegóły, żaden szanujący się miejscowy nie spojrzałby na Neezera ani kogokolwiek z jego ekipy bez tego rodzaju lodowatej pogardy, którą opanowały do perfekcji nastolatki, francuscy kelnerzy i angielska klasa średnia. Max przypuszczał, że w duchu Neezer musiał być tym naprawdę załamany, bo nigdzie indziej nie było tego widać.

Tego ranka, jak o każdej innej porze, Neezer miał na sobie czarne dżinsy i białą koszulę, na której nosił kraciastą kamizelkę. Całości dopełniał kapelusz typu pork pie i niezapalony, ręcznie skręcany papieros w kąciku ust. Gdy usłyszał kroki Maxa na starej metalowej kracie, robił akurat kawę w mikrofalówce podłączonej do generatora, który miał taki suchy kaszel, że u człowieka wymagałoby to testu na covid. Obserwował przy tym z życzliwym zainteresowaniem jakiegoś mężczyznę, który wyglądał na osiemdziesięciolatka i próbował załadować zmywarkę na tył samochodu dostawczego.

– Lepiej uważaj, panie dobrodzieju – powiedział, gdy Max podszedł bliżej, a jeśli mogło się wydawać, że zwraca się do starego robotnika, jego dalsze słowa szybko rozwiały te wątpliwości. – Jak te snoby, twoi sąsiedzi, zobaczą, że zadajesz się z takimi jak ja, wysmarują cię smołą i wpakują do beczki.

Gdyby nie skutki nieprzespanej nocy, Max uśmiechnąłby się na myśl o Starej Dolly jako „snobce”.

– Chyba wytarzają w pierzu – poprawił go, zsuwając z ramienia plecak, i oparł się o drewniany słup podtrzymujący dach z blachy falistej. Osłonięta przestrzeń mieściła bujany fotel, mały kuchenny stół, na którym stała mikrofalówka, lampę, pudło z trzema butelkami wina i kartonem mleka, niewielką zamykaną szafkę tego rodzaju, jakie widuje się przy szpitalnych łóżkach, na której faktycznie widniał stempel Własność Szpitala w Exeter oraz – ponieważ świat jest pełen ludzi i każdy z nich jest wyjątkowy – wąski regał z trzema półkami wypchany poradnikami do samodzielnej nauki gry na gitarze. Nigdzie w polu widzenia Maxa nie było gitary.

– No, na twoim miejscu bym się o to nie opierał. – Mikrofalówka zapiszczała i Neezer wyjął z niej kawę. – To raczej nie jest element nośny, jeśli łapiesz, o co mi chodzi.

Max odsunął się od słupa i sięgnął ręką do plecaka.

– To ci musi dawać solidne poczucie bezpieczeństwa.

– Konstrukcja tymczasowa. Inaczej trzeba mieć pozwolenie. – Gdy Max podszedł bliżej, Neezer zmarszczył nos. – Co tak śmierdzi?

Mimo trzydziestu sekund pod prysznicem i zmiany ubrań, ten fetor wciąż był w jego włosach i trzymał się skóry.

– Używam nowego kremu nawilżającego.

– Powinieneś coś z tym zrobić, panie dobrodzieju. Śmierdzi, kurwa, zdechłym borsukiem.

– Mam taki zamiar. – Odliczył sto funtów w dziesiątkach z pliku banknotów wyjętego z plecaka. – Tu masz opłatę za parkowanie. Wóz gotowy?

Choć Max podpisał petycję przeciwko obozowisku, trzymał tu samochód, czternastoletniego Saaba kupionego w Exeter od mężczyzny poznanego w pubie. Zaczął to robić półtora roku temu, kiedy stało się jasne, że prowizoryczny kompleks w najbliższym czasie nie zniknie. Jego wcześniejszy system parkowania polegał na zostawianiu zapasowego auta w garażu w Newton Abbot. Było to rozwiązanie awaryjne, które miało swoje wady, między innymi to, że Newton Abbot było kawał drogi stąd. Jeśli Neezera bawiła myśl, że zapewnia Maxowi w obozie kryjówkę na auto, a równocześnie Max dołącza swój głos do chóru protestów przeciwko istnieniu tego obozu, to nie wspomniał o tym ani słowem. Możliwe, że takie przejawy ludzkiej dwulicowości przestały go już dziwić. Albo że sto funtów miesięcznie skutecznie tłumiło jego oburzenie.

Neezer wskazał w stronę pobliskiej konstrukcji, podobnej do tej, pod którą sam siedział, lecz większej. Pod jej blaszanym dachem znajdowały się różne pozasłaniane kształty, niemal na pewno samochody.

– Taki, jak go tu zostawiłeś, panie dobrodzieju. Jak wtedy jeździł, to i teraz powinien, chyba że czas zrobił swoje i zżarła go rdza. – Upił łyk kawy i zrobił minę, z której trudno było wyczytać, czy wyraża aprobatę czy obrzydzenie. – Nie umawialiśmy się na serwis i czyszczenie.

Max pamiętał, że było inaczej, ale nie było sensu się spierać. Podał banknoty Neezerowi, który bez liczenia wsunął je do kieszeni kamizelki, i spytał, bo nie potrafił się powstrzymać:

– Masz gitarę, Neezer?

– Nie. A co?

– Tak tylko pytam. Wygląda, jakbyś bardzo chciał się nauczyć grać.

– A, to. No tak. Uczę się, panie dobrodzieju. Na razie samej teorii. – Z kubkiem kawy w lewej ręce udał, że trzyma instrument, i poruszył palcami prawej. – W dniu, w którym faktycznie wezmę do ręki gitarę, będę już ekspertem. Wiesz, o co chodzi.

Max mniej więcej wiedział. Wyciągnął z plecaka kluczyki do samochodu, zasalutował Neezerowi trzema palcami, tak jak wcześniej Starej Dolly, i poszedł wydobyć samochód spod brezentowego okrycia.

Patrząc, jak odchodzi, Neezer postukał palcem w zwitek gotówki w kieszeni i zawołał do staruszka męczącego się ze zmywarką:

– Lepiej zegnij kolana, panie dobrodzieju! Nie chcesz sobie załatwić pleców, nie w twoim wieku.

Potem wylał resztę kawy, sięgnął po książkę z półki i zaczął czytać.
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

CZĘŚĆ DRUGA

MONOCHROME,

WTEDY I TERAZ
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

Jak wszyscy wtajemniczeni dobrze wiedzieli, a wielu pozostałych się domyślało, wszczęcie dochodzenia Monochrome – ogłoszone z mniejszymi fanfarami niż wizyta ówczesnego premiera w Peppa Pig World – miało na celu wytrącenie służb z równowagi. Wiązała się z tym cała historia. Zanim premier objął urząd, zaliczył długie wakacje jako minister spraw zagranicznych; okres ten jeden z obserwatorów określił mianem „dyplomacji z folii bąbelkowej”, z naciskiem na przebijanie bąbelków zamiast zapewniania ochrony. Do jego mniej chlubnych punktów należał między innymi długi wyrok w zagranicznym więzieniu dla niesłusznie skazanego brytyjskiego obywatela oraz szereg niedyskretnych romansów na kilku kontynentach. Był to zresztą jedyny kontekst, w jakim słowo „kontynent” można było zastosować do działalności ministra. Choć ludzie z jego otoczenia uważali takie zachowania za wkalkulowane w cenę i warte co najwyżej wzruszenia ramion lub poklepania po plecach, kilka z jego nowo zawartych przyjaźni wzbudziło niepokój w Regent’s Park. To, że upodobanie ministra do wystawnych kolacji i bankietów przeważało nad skrupułami co do towarzystwa, w jakim się obracał, nie było dla nikogo nowością, ale lista tych, z którymi się bawił, zaczynała przypominać casting do roli czarnego charakteru z filmu o Bondzie. Po incydencie w Gdańsku, kiedy to szef ministerstwa spraw zagranicznych pozwolił nowemu kumplowi zainstalować aplikację randkową na swoim służbowym telefonie – jak go zapewniano, na dwieście procent dyskretną – uznano, że dość już tego, i poinformowano jego ówczesną szefową, że jej minister niemal umożliwił obcemu wywiadowi dostęp do zastrzeżonej sieci na Downing Street. Odwołała go z gorliwością sugerującą, że tylko czekała na taką okazję, a on z kolei przekuł status ofiary w kapitał polityczny i sięgnął po przywództwo. Reszta była historią, czyli w dłuższej perspektywie jednocześnie tragedią i farsą. Ale niezależnie od tego, jaką taktyczną przewagę nowy premier zyskał dzięki ingerencji Parku, i tak uznał ją za akt zdrady. Ostatecznie doprowadziło to do wszczęcia dochodzenia Monochrome, a powiadomienie o jego harmonogramie – po obiegu w Westminsterze – trafiło do Regent’s Park.

„Dochodzenie będzie prowadzone przez organ ponadpartyjny uzupełniony o dwóch niezależnych członków w celu zapewnienia obiektywizmu”. Jego zakres: „zbadanie historycznych nadużyć uprawnień przez służby wywiadowcze”. Czas trwania: nieokreślony. „Za przedmiot dochodzenia uznaje się wszelkie potencjalne przypadki wykroczeń funkcjonariuszy Służb w toku realizacji oficjalnych poleceń. Wszystkie oficjalnie posiadane zasoby informacyjne, z wyjątkiem tych dotyczących operacji w toku, mają zostać udostępnione urzędującym członkom komisji”.

Albo innymi słowy, odryglujcie drzwi i otwórzcie szafki.

„To nie może być na serio” – brzmiał werdykt z dołu.

„Szefowa zje go na śniadanie” – głosiła powszechnie podzielana opinia. „Właśnie polał wrzątkiem gniazdo grzechotników”.

Młodsi funkcjonariusze Parku – jak poufale nazywano siedzibę służb wywiadowczych położoną w Regent’s Park – tak mocno wierzyli, że po każdym starciu między ich szefową, formalnie zwaną Pierwszym Biurkiem, a premierem to ten drugi ustawia się potem zawsze w kolejce do dentysty, trzymając zęby w przemoczonej chusteczce, że traktowano to bardziej jak prawo fizyki niż jak kwestię wiary.

W gabinecie Pierwszego Biurka, za ścianą z matowego szkła, przez którą widać było chłopaków i dziewczyny w centrali, reakcja była jednak dziwnie stonowana.

– To oczywiście jego pomysł. Ale podejrzewam, że jego główny gnom też mocno maczał w tym palce. – Chodziło o Anthony’ego Sparrowa, specjalnego doradcę premiera i zdaniem wielu człowieka pociągającego za sznurki. – Pewnie mu się wydaje, że właśnie ukradł klucze do szafki ze słodyczami – ciągnęła. – Już niedługo będzie potrzebował świeżej bielizny na zmianę.

A jednak zdaniem młodej kobiety, która była w tym sezonie jej asystentką administracyjną, szefowa nie wydała się zbytnio zaniepokojona tą perspektywą.

– To wygląda na coś więcej niż drobne zwycięstwo – dodała niepewnym głosem.

Pierwsze Biurko nie odpowiedziało i asystentka – która nazywała się Erin Grey – zaczęła się zastanawiać, czy nie odezwała się nie w porę. Wciąż nie mogła się nadziwić, że dostała tę pracę, choć w rzeczywistości jej obowiązki były dość przyziemne. Odbierała pocztę, prowadziła terminarz, załatwiała i dowoziła różne rzeczy, a przede wszystkim wykonywała coś w rodzaju czasowego origami, by wszystkie zobowiązania Pierwszego Biurka zmieściły się w wyznaczonych ramach czasowych. Na ogół jednak nie prowadziła rozmów wykraczających poza „dzień dobry” i „tak, proszę pani”. Zaczynała więc korygować swoje oczekiwania, poczynając od rozmyślania, co będzie miała do zrobienia dziś po południu, gdy Pierwsze Biurko w końcu się odezwało.

– To wstępne dochodzenie, a nie nadzwyczajna komisja parlamentarna – powiedziała jej szefowa. – Będzie miało na celu zgromadzenie spójnego materiału dowodowego. I życzę im z tym powodzenia.

– Ale jeśli dostaną dostęp do naszych akt, to czy tego nie znajdą? To znaczy… – dodała pospiesznie – przecież wszystko można tak przedstawić, żeby wyglądało jak wykroczenie, jeśli spojrzy się na to pod odpowiednim kątem.

– Och, bez wątpienia. I tak między nami i każdym, kto czyta gazety albo ogląda telewizję, ręce służb nie zawsze były całkowicie czyste, jeśli chodzi o praktyki operacyjne. Wiem, że to może być dla ciebie szok, ale niektórzy z moich poprzedników mogli nie być do końca „kryształowo czyści”, jeśli wiesz, co mam na myśli. – „Nawet pomijając tego, który był w pełni opłacany przez rosyjski wywiad”, nie dodała na głos. Były takie szczegóły, na które nawet archiwum Parku wolało spuścić zasłonę milczenia. – Ale nie chodzi o to, żeby znaleźć materiał, tylko żeby wiedzieć, co z nim zrobić. Jeśli pociągniesz za luźną nitkę w takim gobelinie jak nasz, będziesz bawić się w jego prucie całymi latami. Prowadzimy dokumentację dla własnych potrzeb, a nie po to, by dostarczyć gotową historię każdemu, kto zacznie w tym grzebać. Jest tyle kryptonimów operacyjnych, tyle zakodowanych lokalizacji, że ta ekipa od Monochrome będzie miała szczęście, jeśli zdoła ustalić, kto wczoraj biegał po kawę, nie wspominając już o tym, kto kogo przeleciał w bezpiecznej kryjówce w 1987 roku. – Świadome bagatelizowanie: będą szukać działalności przestępczej. – Więc nie ma sensu nie spać po nocach z powodu takiego drobiazgu.

– Czyli to tylko polityka.

– To tylko polityka, a wiemy, ile ona trwa. Każde ustalenie, na którym premier będzie chciał się oprzeć, wymaga wielu lat dochodzenia. Powiedzmy z bezpiecznym marginesem, że czterech. A ja mu daję najwyżej osiemnaście miesięcy. Jest jak chodząca umowa o zachowaniu poufności i jeśli nie pogrążą go prywatne uwikłania, zrobi to jego lekceważenie dla prawdy. Nie, on rozwala wszystko, czego się tknie, i to jest jego największe życiowe osiągnięcie. Zapomnij o nim teraz, a zaoszczędzisz czas. A właśnie, nie mówiłam przypadkiem o bieganiu po kawę?

Kiedy Erin wyszła, Pierwsze Biurko zajęło się innymi sprawami, a przynajmniej sprawiało takie wrażenie. W rzeczywistości jej myśli wciąż krążyły wokół zawiadomienia o Monochrome. Grey wydawała się kompetentna i mogła nawet przetrwać kilka miesięcy, ale pomijając jej zalety, wyraźnie nie potrafiła zachowywać ciekawych informacji dla siebie. W Regent’s Park było to częstszą wadą, niż można by się spodziewać, biorąc pod uwagę, że mieściła się tam siedziba tajnych służb. To oznaczało, że miażdżąca krytyka memorandum wypowiedziana przez Pierwsze Biurko obiegnie Park przed końcem dnia: nie ma tu nic do oglądania, nie ma się czym martwić. Chłopcy i dziewczyny będą się jeszcze chwilę przerzucać tematem, ale wkrótce ich uwagę przyciągnie coś innego – i oby to był raczej romans biurowy niż, powiedzmy, zamach terrorystyczny – a poziom niepokoju spadnie niemal do zera. I w gruncie rzeczy, pomyślała teraz, taki właśnie powinien być. Bo było tak, jak powiedziała: o ile premier potrafił doprowadzić do końca jakiś plan, kiedy wiązało się to z ogromną i natychmiastową gratyfikacją, to wszystko, co wymagało cierpliwości, miało mniejsze szanse na realizację. Wprawdzie fakt, że wszczął dochodzenie, wskazywał, że miał poparcie w nadzwyczajnej komisji parlamentarnej, czyli – inaczej to ujmując – ona sama miała tam wrogów, ale nie była to dla niej nowość. Żadne Pierwsze Biurko nigdy nie cieszyło się pełnym poparciem komisji, a jej skłonność do wychodzenia poza obowiązujący przekaz, gdy wymagały tego okoliczności, od dawna psuła jej reputację w oczach najbardziej skostniałych członków tego gremium. Nie, to była pusta groźba: trochę machania fiutem, żeby zasygnalizować furię premiera po wcześniejszych zniewagach pod jego adresem. Ale choć był znany z tego, że długo żywił urazę, obecnie ciągnął także wóz pełen długów i wkrótce rozwiązywanie problemów z płynnością finansową stanie się ważniejsze na jego liście niż cokolwiek innego. Dlatego chłopcy i dziewczyny z Parku lepiej zrobią, skupiając się na pracy, zamiast tracić czas na zamartwianie się dochodzeniem, które będzie się długo ciągnąć i donikąd nie doprowadzi. I jak to się mówi, koniec kropka.

Kiedy Erin wróciła z kawą, Pierwsze Biurko działało już w swoim zwykłym trybie: szefowa odebrała kawę, nie odrywając wzroku od monitora. Jednak choć sprawiała wrażenie, jakby przestała sobie zaprzątać głowę sprawą Monochrome, kilka kwestii wciąż nie dawało jej spokoju. Jedną z nich było pytanie, w jaki sposób premier zamierza rozwiązać swoje problemy z płynnością finansową i jak wielkiego bólu głowy może to przysporzyć ludziom z jego otoczenia. Kolejną było bardziej ogólne poirytowanie, które należałoby natychmiast od siebie odsunąć; natrętna świadomość, że niejednokrotnie sprawy, które z początku zdawały się zupełnie nieistotne, potrafiły po cichu nabrać rozpędu, niczym kap, kap, kap w poza tym cichym domu, zapowiadające zawalenie się sufitu pod ciężarem wody.

Tak, należało to od siebie odsunąć. Ale mimo wszystko warto było przygotować plan awaryjny.

Była przecież Pierwszym Biurkiem. Plany awaryjne były jej specjalnością.

Wróciła więc do zawiadomienia, które wywołało taki popłoch w Westminsterze, i jeszcze raz je przestudiowała, zwracając baczną uwagę na zawarte w nim sformułowania.

Dwa lata po tamtym poranku ciemnoskóra kobieta po pięćdziesiątce, ubrana w sięgający do kolan beżowy płaszcz przeciwdeszczowy i niosąca niebieski parasol, przechodząc na drugą stronę Bishopsgate, nadepnęła na luźną płytę chodnikową i ochlapała sobie lewą nogawkę spodni brudną wodą. Gdyby miała w zwyczaju przeklinać, puściłaby soczystą wiązankę i nie byłaby w tym osamotniona – miasto było pełne wściekłych pieszych, na których trąbili wściekli kierowcy, a wściekli rowerzyści obrzucali ich wyzwiskami. Obok przetaczały się wściekłe autobusy pełne wściekłych pasażerów, a z wściekłego nieba padał wściekły deszcz i ten wściekły poranek nie chciał się skończyć. Zachowała jednak całą furię dla siebie. Jej umysł pulsował teraz od dodatkowych zadań – kiedy pójść do pralni chemicznej i co włożyć w pozostałe dni tygodnia, w które zamierzała nosić te spodnie. Griseldzie Fleet wreszcie udało się przejść przez jezdnię; resztę drogi do celu pokonała, na wpół kulejąc, bo mokra tkanina nogawki obrzydliwie przylegała do nogi niczym opatrunek na ranie.

Jej celem było Monochrome; monochromatyczna była też jej droga, pełne spektrum szarości, czerni i bieli deszczowego Londynu, cały jego brud i śmieci, chodniki odbijające chmury. Opakowania po jedzeniu na wynos i wyrzucone maseczki zbite przy krawężnikach powodowały, że kałuże zalewały boczne uliczki i musiała kluczyć, żeby jeszcze bardziej nie przemoczyć sobie butów. Mozolnie omijała stojaki na rowery, zatoki dla hulajnóg elektrycznych i lobby wysokich budynków, które zabierały przestrzeń chodnika. Kawałek przed ponurym czarnym wiaduktem, po którym dudniły pociągi, Griselda skręciła w prawo. Ta uliczka była znacznie węższa, choć po stu jardach się rozszerzała, a nijakie mury ustępowały miejsca ciągowi eleganckich kamienic – wstyd przyznać, nie potrafiła określić epoki, ale wyglądały na georgiańskie – a potem szeregowi niskich bloków, w większości wynajmowanych przez firmy medialne i „agencje kreatywne”, cokolwiek to miało oznaczać. Były jednak także pustostany, i to liczne, dostępne do wynajęcia krótko lub długoterminowo: „atrakcyjna przestrzeń biurowa w samym sercu londyńskiej dzielnicy start-upów”. Agenci nieruchomości rzucali słowami o ścianę, licząc na to, że któreś się przyklei. Ale to nie atrakcyjna przestrzeń czy kreatywna lokalizacja sprawiały, że ta ulica była jej codziennym celem; zdecydowała o tym ekonomia. Zaledwie kilka lat temu przebojowe młode firmy biłyby się do upadłego o możliwość ulokowania tu swoich pracowników. Po pandemii wielu z nich jeszcze dziś uruchamiało poranne spotkania na Zoomie we własnych kuchniach, a poniedziałkowy dojazd do pracy był już tylko wspomnieniem z gorączkowego snu. Podchodząc do drzwi, Griselda sięgnęła po smycz z kartą, weszła po stopniach, jedną ręką naciągając ją na szyję i wciąż trzymając parasol w drugiej, a potem strząsnęła z parasola wodę, gdy Clive, portier, wpuszczał ją do holu.

– Dzień dobry, pani Fleet.

Już dawno dała sobie spokój z próbami przekonania go, żeby nie mówił do niej „pani”.

– Bywały lepsze, Clive. A jest dopiero ósma rano.

Nogawka przyklejona do nogi sprawiała, że czuła się lepka na całym ciele.

Na ladzie recepcji leżał jakiś tabloid. „Zapowiedź dalszych strajków”, krzyczał nagłówek, co jako podsumowanie nastrojów w kraju było albo rozpaczliwie nieprecyzyjne, albo nad podziw zwięzłe.

Wsiadła do windy, gdy Clive ją uruchomił – to zabezpieczenie było pozostałością po poprzednich najemcach budynku. Nie była pewna, czy któraś z tamtych firm w ogóle jeszcze działa. Wszystkie miały interesująco brzmiące nazwy – Hodge-Podge, Trackless, Indigo Mean – co z reguły nie wróżyło długiego funkcjonowania. Nowa norma pracy z domu, przyjęta przez młodych i ambitnych jako ulepszenie stylu życia, szła w parze z redukcją świadczeń pracowniczych, narzucaniem umów zerogodzinowych oraz nasileniem problemów ze zdrowiem psychicznym wśród pracowników. Oficjalne statystyki przedstawiały to w bardziej różowych barwach – według niedawnego komunikatu rządowego średnie pensje wzrosły we wszystkich sektorach – ale takie malowanie po numerach było złudne. Gdy likwidowano gorzej opłacane stanowiska, średnia rosła, ale nikt nie stawał się bogatszy. A gdy ludzie zaciskali pasa, firmy z nazwami wykreowanymi w badaniach fokusowych zwykle szły na dno pierwsze. W ten sposób Monochrome znalazło tu swoją siedzibę: umowa najmu na rok po śmiesznie niskiej cenie, którą jeszcze bardziej zbito, gdy okazało się, że konieczne jest przedłużenie.

Minęła dwa częściowo zajęte piętra i dwa całkowicie puste. Piąte i ostatnie. Widok nie na tyle dobry, żeby było się czym zachwycać; schodów aż nadto, by ćwiczenia przeciwpożarowe dawały w kość łydkom. Otworzyła drzwi kartą na smyczy, oparła parasol o kosz na śmieci i powiesiła płaszcz na wieszaku w recepcji. Jak zawsze wgniecenia na płytkach dywanowych sprawiły, że w myślach zaczęła urządzać tę poza tym pustą przestrzeń: biurko, fotel recepcjonistki, stolik, na którym na pewno leżały modne czasopisma, obok niego ustawione dwa krzesła dla gości, a za recepcją jakaś szafka, gdzie Griselda lubiła wyobrażać sobie ekspres do kawy: „Może coś do picia, kiedy pan będzie czekać? Latte, cappuccino?”. Albo wegański odpowiednik. Ale najwyższa pora przestać marudzić o tych wyimaginowanych luksusach, jakimi cieszyli się poprzedni lokatorzy. Albo jeśli to okaże się zbyt trudne, to chociaż znaleźć sobie nowe powody do marudzenia.

Oprócz recepcji królestwo Monochrome składało się z sali konferencyjnej po lewej oraz z dwóch biur po prawej – większe z nich przypadło sir Winstonowi; z drugiego korzystała Griselda, Malcolm Kyle oraz pozostali członkowie zespołu, gdy zajmowali się pracą, e-mailami lub zakupami online. Do tego była jeszcze niewielka strefa relaksu oraz łazienka z trzema kabinami. Jeśli strefa relaksu oferowała kiedyś jakieś rozrywki – autodrom albo może pole do minigolfa – to zostały one zredukowane do trzech plastikowych krzesełek, małej lodówki i czajnika. Na jednej ze ścian wisiała tablica suchościeralna, na której wciąż dało się odczytać dawno starty napis: „Możecie już wszyscy wypierdalać do domu”. Może jednak egzystencja poprzednich lokatorów nie była aż tak idylliczna, jak lubiła to sobie wyobrażać.

Weszła do biura i położyła teczkę na stole, który był jego jedynym wyposażeniem, jeśli nie liczyć sterty plastikowych przegród opartych o jedną ze ścian. Kiedyś używano ich, żeby odseparować od siebie członków panelu podczas obrad. Nawet świeżo wytarte wyglądały na umazane i tłuste, a siedzenie pomiędzy nimi sprawiało, że Griselda czuła się jak petentka w urzędzie opieki społecznej. Ich usunięcie przyniosło ulgę, choć nalegała, by zachować je na wypadek, gdyby nagle pojawił się nowy wariant wirusa. Tymczasem, zdaniem sir Winstona, ich brak sprzyjał swobodniejszej atmosferze – bardziej kolegialnej sieci relacji – i być może było w tym trochę prawdy, choć trudno było sobie wyobrazić, że ich relacje mogłyby być bardziej napięte. Nawet teraz panel przypominał wypracowaną na warsztatach inscenizację grupy wsparcia dla osób z pasywno-agresywnym zaburzeniem osobowości.

Griselda podłączyła telefon do ładowania, poszukała w torebce szczotki, po czym, na wpół kulejąc – ta cholerna kałuża – ruszyła do łazienki, żeby naprawić szkody. Ale łazienka była zajęta. To mógł być tylko Malcolm. Nikt inny nie pojawiłby się czterdzieści minut przed rozpoczęciem dzisiejszego posiedzenia, a już tym bardziej nie zawłaszczyłby łazienki z trzema kabinami. Tłumiąc frustrację, Griselda zawróciła do biura, by przygotować się na nadchodzący dzień.

Gdy ktoś szarpnął drzwi, Malcolm Kyle poprawiał krawat przed lustrem. Na wczesnym etapie swego niezbyt długiego życia – miał trzydzieści dwa lata – wysłuchał od rodziców wykładu o tym, jak ważne jest pierwsze wrażenie, i w efekcie do dziś przed wejściem na każde spotkanie od nowa wiązał krawaty i poprawiał sznurowadła. Przychodził paranoicznie wcześnie na umówione spotkania – nawet z ludźmi, którym dawno stracił szansę zaimponować – i przyłapywał się na tym, że jego lista niezbędnych poprawek wciąż się wydłuża: oprócz grzebienia i szmatki do polerowania butów nosił teraz także pęsetę, na wypadek gdyby nagle wyrosły mu włosy w nosie. Pewnego dnia – myślał w rzadkich przebłyskach samoświadomości – będzie dźwigał ze sobą tyle sprzętu, że nie zdoła wyjść z mieszkania; zostanie tam na zawsze, skubiąc włoski pęsetą, czesząc się i bezustannie korygując wygląd, dręczony niejasnym podejrzeniem, że nikogo nie obchodzi, czy jest zadbany i schludny. Że nikt w ogóle o nim nie myśli.

Za drzwiami mogła być tylko Griselda. Bo kto inny byłby tu o tej porze? A w ogóle co to za imię? Griselda. Rodzice równie dobrze mogli włożyć jej na chrzest kapelusz czarownicy. Griselda. Była w pewnym sensie jego szefową. Chyba powinien zwolnić łazienkę.

Nerwowo pociągnął nosem i zanim wyszedł, dwa razy psiknął sobie na głowę miętowym odświeżaczem do ust. Ostrożności nigdy za wiele.

Omijając biuro, gdzie na pewno czaiła się Griselda, Malcolm skierował się do sali konferencyjnej, która była kojąco pusta. Wcześniej ułożył już na swoim stole komplet dokumentów do rozdania członkom panelu, którzy tego ranka, w dniu nr 371 postępowania, mieli wysłuchać zeznań świadka nr 136. Trzysta siedemdziesiąt jeden dni rozciągniętych na dwa lata, których nigdy nie odzyska. To tam traciło się kariery, w lukach między kartkami kalendarza.

Kiedy jego prawdziwa szefowa, DM, Deputy Manager, zastępczyni dyrektora, poinformowała go, że zostaje oddelegowany do tego panelu – „Monochrome, tak to się nazywa” – pomyślał, że to może być użyteczny wpis w CV: dochodzenie, którego ustalenia będą drobiazgowo analizowane przez wszystkich dzierżących władzę w Westminsterze. A to oznaczało, że jego nazwisko znajdzie się na ustach wszystkich tych wpływowych ludzi: Malcolm Kyle, ten, który kompletuje, wybiera i zatwierdza. Wprawdzie tylko w roli drugiego krzesła, ale w takich panelach, jeśli nie liczyć samych członków – którzy byli w najlepszym wypadku wymienialną zbieraniną składającą się z szeregowych posłów, umiarkowanie rozpoznawalnych nazwisk oraz jakiegoś sztywniaka ściągniętego z Izby Lordów, by dodać trochę gronostaju – i skupić się na kadrze administracyjnej, tej, która pilnowała, by wydarzyło się to, co miało się wydarzyć, i nie wydarzyło się nic, co wydarzyć się nie powinno, to właśnie drugie krzesło było najlepszym, na jakim można było siedzieć. Pierwsze krzesła wybierano nie tyle jako zaufaną parę rąk, ile jako poręczną parę gumowych rękawiczek, które zawsze można wyrzucić, kiedy się ubrudzą. Drugie krzesło było planem awaryjnym; to ono było wzywane, by przedstawić prawdziwy obraz sytuacji w razie, gdyby ustalenia nie pasowały do wstępnych oczekiwań. Wybór do tej roli był obietnicą awansu; obietnicą, która oczywiście pozostawała domyślna. Kiedy obracało się w tych kręgach, niemal wszystko pozostawało w sferze niedopowiedzeń.

Przed startem Monochrome Malcolm odrobił więc pracę domową i dowiedział się, że pierwszym krzesłem ma być niejaka Griselda Fleet, która, co zaskakujące, była nikim. To również była dobra wiadomość: jeśli dochodzeniem kierowała osoba, która była nikim, tym wznioślejsza stawała się rola drugiego krzesła. Ale jej powołanie było zagadką. Z jej punktu widzenia wyglądało to na awans, co oznaczało, że musiała sobie na to czymś zasłużyć. Najprostszym wyjaśnieniem byłoby to, że się z kimś przespała, choć po jej poznaniu wydawało mu się to mało prawdopodobne; a więc może wyświadczyła komuś przysługę, choć to, jaką przysługę byłaby w stanie wyświadczyć, stanowiło kolejną łamigłówkę. Była typowym nikim ze stemplem ministerstwa spraw wewnętrznych: pełniła funkcję bufora w dziale kadr, co w praktyce oznaczało nadzorowanie dziesiątków, setek, a czasem nawet tysięcy decyzji personalnych podejmowanych w ciągu roku przez ministerstwo – czy to w zakresie obsady stanowisk w samym resorcie, etatów w powiązanych ośrodkach badawczych, czy wreszcie zwykłego dopuszczenia kogoś do roli zatwierdzonego dostawcy sprzętu lub towarów. Chodziło przy tym nie tyle o samo podejmowanie decyzji, ile bardziej o dopilnowanie, by dokumenty każdej z tych osób trafiły pod właściwy adres. Możliwe, że pomogła komuś poprawnie wypełnić formularz, ale do tego istniały aplikacje, a aplikacje nie zapewniały miejsc w komisjach dochodzeniowych, choć ułatwiały podejmowanie wielu decyzji tym, którzy to robili. Ale to wszystko nie miało znaczenia, przynajmniej w krótkoterminowej perspektywie. Bez względu na to, kim była Griselda Fleet i jak zdobyła swoje domniemane poparcie, Malcolm Kyle – obecnie noszący teczki za zastępczynią dyrektora biura sekretarza gabinetu i według własnej oceny drugi najlepszy ze swojego rocznika (bo był tam jeszcze jeden taki jasnowłosy absolwent PPE z Magdalen College, któremu wszystko uchodziło) – miał przed sobą wielką karierę. Albo Monochrome posłuży jako trampolina dla pełnowymiarowego śledztwa w sprawie nadużyć służb wywiadowczych, a wtedy on będzie złotym chłopcem, albo zostanie wezwany, by wyjaśnić, jak Fleet wjechała swoim autobusem w ścianę, co zgodnie z etosem służby cywilnej przyniosłoby mu jeszcze większy prestiż. Wygrana w obu przypadkach. Albo przynajmniej tak to wyglądało, zanim nadszedł Dzień Pierwszy. Od tamtej pory ta trampolina coraz bardziej przypominała miejsce wypadku, brakowało tylko wiązanki kwiatów położonej przy najbliższej barierce. To by jednak wymagało kogoś, kto by się tym przejmował. Zamiast tego wszystkim, co słyszał, gdy poprawiał krawat przed lustrem, polerował buty i dreptał wokół stołu konferencyjnego, rozdając dokumenty na dany dzień, było tylko puste echo jego zmiętych ambicji, targanych wiatrem jak śmieci po pustym placu. To i ledwie słyszalny śmiech jasnowłosego PPE-owca.

Dzień Pierwszy spędzili w poczekalni i z perspektywy czasu było to niemal jak świetny żart. Są poczekalnie i poczekalnie, i o ile niektóre mają sprawić, by czekający czuł się komfortowo, to inne nie przejawiają takich ambicji; krzesła są trochę zbyt paskudne, a ozdoby nieco zbyt tandetne. Są też takie, które w ogóle nie mają sprzyjać relaksowi. Pokój, w którym Malcolm i Griselda znaleźli się dwa lata wcześniej, należał do tej właśnie kategorii. Dla Malcolma był to przedsmak tego, jak może wyglądać życie, gdy przewaga władzy należy do kogoś innego. Pomyślał, czy by nie wspomnieć o tym Griseldzie, którą poznał poprzedniego dnia, lecz coś go powstrzymało.

Wspomniany pokój znajdował się w Regent’s Park, na drugiej kondygnacji pod ziemią. Dostanie się do siedziby MI-5 okazało się zaskakująco szybkie. Wcześniej Malcolm zakładał, że zostanie poddany rygorystycznym procedurom bezpieczeństwa, czemuś na kształt odprawy przed wejściem na pokład samolotu lecącego na spotkanie z księżniczką królewską. W związku z tym starannie pozbył się wszystkiego, co mogłoby zostać uznane za broń, między innymi – choć było to naprawdę bolesne – grzebienia, a nawet rozważał założenie butów bez sznurowadeł, mimo że oznaczałoby to konieczność kupienia nowej pary. W rzeczywistości jednak wpuszczono ich przez bramy z czymś w rodzaju powitania. Może nie widać było wielu uśmiechów, ale wyraźnie padły słowa: „Pierwsze Biurko państwa oczekuje”. Słyszał opowieści o gabinecie Pierwszego Biurka w centrali, jak nazywano centrum operacyjne, była tam ponoć szklana ściana, którą można było zmatowić jednym ruchem. Wszystko bardzo w stylu filmów z Jamesem Bondem. Wyobrażał sobie obrotowy fotel z czarnej skóry i białego kota, choć miał świadomość, że przekracza granicę między plotkami o ludzkich dziwactwach a fantazjowaniem o bondowskich czarnych charakterach. Ale mniejsza z tym. Za chwilę miał stanąć twarzą w twarz z prawdziwą wersją.

I tak się mniej więcej stało, choć nie tak, jak tego oczekiwał. Okazało się mianowicie, że jego wyobraźnia dostała wolną rękę na kolejne trzy godziny, bo właśnie tyle on i Griselda spędzili w pustym, pozbawionym okien pokoju. Nie było tam nawet stołu, tylko dwa kubełkowe fotele; jednemu brakowało gumowej końcówki na jednej z nóg, przez co ciągle się chwiał. Podłoga była wyłożona porysowanymi kafelkami. Na ścianie wisiała instrukcja postępowania na wypadek pożaru. Zamiast zwykłego planu ewakuacyjnego przedstawiającego całe piętro był to plan pokoju, w którym się znajdowali: kwadrat z zaznaczonymi jedynymi drzwiami. „Użyć tych drzwi”, głosiła instrukcja.

– Myślisz, że próbują nas zdenerwować? – zapytał Griseldę, poprawiając okulary.

– „Próbują”?

Normalnie Malcolm zbyłby to śmiechem, ale czuł się tak, jakby jakaś nerwowa żaba trzymała go za gardło i delikatnie ściskała.

Po pewnym czasie podszedł do drzwi, głównie po to, by się upewnić, że nie są zamknięte. Bo właśnie tego powoli zaczynał się spodziewać: że na próżno naciśnie klamkę, zacznie szarpać drzwi, a potem dostanie napadu wściekłości albo paniki w zależności od tego, co pierwsze go dopadnie. Wściekłość była, szczerze mówiąc, mało prawdopodobna. Ale drzwi nie były zamknięte. Otworzył je i wyszedł na ten sam korytarz, którym przyszli wcześniej. Teraz na jego końcu ustawiony był stół, za którym siedział mężczyzna okazujący Malcolmowi iście królewską obojętność i sprawiający wrażenie, jakby ledwie słyszał to, co Malcolm mówi. Była to zresztą dość bełkotliwa wypowiedź i nawet życzliwy słuchacz mógłby mieć pewne problemy z jej zrozumieniem: czekanie, całymi godzinami, Pierwsze Biurko, chce się pić, spotkanie, są zajętymi ludźmi. Twarde spojrzenie odesłało go z powrotem do pokoju. Siedząca tam Griselda wyglądała, jakby osiągnęła stan zen.

– To gra – powiedziała z zamkniętymi oczami. – Nawet nie myśl o tym, żeby z tym walczyć.

– Złożę skargę.

– Proszę bardzo, składaj.

– Oficjalną skargę.

– Takie są najlepsze.

– Jakoś nie czuję twojego wsparcia.

– Malcolm, zaufaj mi. Najlepsze, co mogę dla ciebie zrobić, to przekonać cię, żebyś usiadł i po prostu się z tym pogodził. Bo nic, co zrobisz, nie poprawi sytuacji, a tylko sam siebie stresujesz.

– Skąd ty tyle o tym wiesz?

Nie mógł uwierzyć, że wypowiedział te słowa na głos.

– Każda czarna kobieta to wie.

Równie trudno było mu uwierzyć, że naprawdę to powiedziała.

Gdy minuty przeciągały się w eony, zaczął myśleć o swojej szefowej w biurze sekretarza gabinetu: o DM, zastępczyni dyrektora. I o tym, z jaką łatwością zgodziła się go oddelegować do tego panelu. „Uważaj na siebie, Malcolm. Chwytaj dzień!” Czuł się, jakby to dzień chwycił jego, złapał go za kostki i zawiesił głową w dół, wywracając mu wnętrzności. Czy wiedziała, że coś takiego może się zdarzyć? Był jej wiernym sekundantem, jej prawą ręką – czy naprawdę bez słowa ostrzeżenia posłała go na pewną zgubę? I czy pewien jasnowłosy PPE-owiec też się teraz z niego śmiał? Zerknięcie na zegarek: „Teraz siedzi w lochach Regent’s Park, proszę pani”. Chichoty dookoła. „Może herbatki?”

Oczekiwanie skończyło się bez ostrzeżenia i bez przeprosin. Pomimo absolutnej ciszy na korytarzu, na którym buty Malcolma stukały wcześniej jak kozie kopytka na moście, drzwi się otworzyły i weszła kobieta. Miała wyraz twarzy kogoś, kto wykonuje nieprzyjemny obowiązek. Nie przedstawiła się. Nie musiała.

– Czekaliśmy trzy godziny – powiedział Malcolm z nadzieją, że drżenie w jego głosie można przypisać ledwie powstrzymywanej wściekłości. Był jednak boleśnie świadomy, że wystarczy jeden fałszywy ruch i się rozpłacze. – Trzy. Godziny.

– Tak – potwierdziło Pierwsze Biurko. Była niezwykle atrakcyjną kobietą. Sporo po pięćdziesiątce? Nigdy nie umiał oceniać takich rzeczy. Nieskazitelnie zadbane jasnobrązowe włosy opadały jej na ramiona. Była ubrana w szarą spódnicę, białą bluzkę i marynarkę. Było już popołudnie, a ona wyglądała tak świeżo, jakby właśnie wstała po ośmiu godzinach snu. Nie miała niczego przy sobie, a niemal spodziewał się teczki albo segregatora; ciężkiej księgi, w której spisano grzechy jego i Griseldy. – No dobrze. Są państwo z Monochrome.

– Jesteśmy jego personelem administracyjnym – odparła Griselda. Odezwała się pierwszy raz od dłuższego czasu i Malcolm, wbrew sobie, był pod wrażeniem tego, jak pewnie brzmiał jej głos.

– Wszyscy wiemy, jak to działa. Dochodzenie to administracja. Cała reszta to rekwizyty. O ile mi wiadomo, macie państwo siedzibę w pobliżu Liverpool Street.

– Tak.

– I zwołano czy zmontowano panel, czy co tam się robi z panelami. Niech pomyślę, może się je zbija? O, to dopiero pomysł.

– Próbuje nas pani zastraszyć?

– Dobry Boże, w żadnym razie. – Wyglądała na szczerze dotkniętą. – Gdybym próbowała państwa zastraszyć, proszę mi wierzyć, nie mieliby państwo co do tego żadnych wątpliwości. No dobrze. Poinformowano mnie, że będą państwo wzywać świadków.

– Kogokolwiek tylko uznamy za stosowne – oświadczyła Griselda.

Na tym etapie Malcolm był już tak zdezorientowany – niemal przekonany, że przysnął nad lekturą Orwella – że ta odpowiedź go nawet nie rozbawiła.

– Z pewnością skorzystają państwo mądrze z tej władzy.

– Moglibyśmy wezwać panią.

– Moglibyście. – Uwaga Pierwszego Biurka była teraz skupiona wyłącznie na Griseldzie. – Moglibyście postawić mnie przed tym waszym panelem i przesłuchiwać na wszelkie możliwe sposoby. Moglibyście sprawić, że miałabym związane ręce przez wiele dni. Nawet tygodni. Byłaby to dla was pewna forma zemsty, prawda? Rewanż za to, że musieliście czekać w tym dość funkcjonalnym pokoiku przez cały ten czas, który tu spędziliście. Trzy godziny, tak?

– Trzy godziny – potwierdziła Griselda.

– A gdybyście to zrobili, wiecie, jak bym zareagowała? Potraficie sobie wyobrazić, jaka byłaby moja reakcja?

Griselda milczała.

– No właśnie. Nie potraficie. I lepiej niech tak zostanie, prawda?

Było mnóstwo rzeczy, które mógł powiedzieć. Cała gama ostrych, sarkastycznych ripost, które zmiażdżyłyby Pierwsze Biurko niczym fortepian z kreskówki; na chwilę zmieniłaby się w bezkształtną masę, po czym z groteskowym skrzekiem pojawiłaby się z powrotem w dawnej postaci. A on, Malcolm, patrzyłby na to spokojnie i niewzruszenie.

To trochę poprawiło mu humor niemal na całą sekundę.

– No dobrze – powiedziało Pierwsze Biurko. – Wasz mandat jest całkiem jasny, podobnie jak wasze prawa dostępu. Możecie zażądać z archiwum dowolnych akt, które zechcecie zobaczyć. Dowolnych. To znacznie wykracza poza kompetencje, jakie kiedykolwiek przyznano jakiejkolwiek komisji w przeszłości. To niemal tak, jakby ktoś miał na pieńku z MI-5, nie sądzicie? Jakby ktoś liczył na to, że je upokorzy i zaszkodzi jego wizerunkowi. To wręcz mandat, który stawiałby osobę wszczynającą to dochodzenie w niezwykle korzystnej pozycji, gdyby jej zamiarem było wzmocnienie własnych uprawnień kosztem Regent’s Park. Zgadzacie się?

Pozwoliła, by to pytanie zawisło bez odpowiedzi na pełne siedem sekund.

– Pytałam: zgadzacie się?

– Na pewno można i tak na to spojrzeć – odparła Griselda.

– Właśnie. Można. Chcielibyście coś dodać?

I tym razem skierowała swoje świdrujące spojrzenie na Malcolma, który dotąd czuł się jedynie widzem. Awansowany do roli rozmówcy poczuł, jak zasycha mu w ustach. Spróbował przełknąć i wychrypiał:

– My tylko wykonujemy polecenia.

– Oczywiście, że tak. To okrzyk bojowy biurokratów od niepamiętnych czasów. A teraz kilka szczegółów. Nie będziecie musieli robić notatek. Raczej tego nie zapomnicie.

Pierwsze Biurko wyprostowało się jeszcze bardziej, albo przynajmniej tak się wydawało. Malcolm nie był pewien, czy to w ogóle możliwe.

– Cóż, smutna prawda jest taka, że ktokolwiek spisywał wasze kompetencje, był w pewnych kwestiach nieco niedbały. Wasze prawo dostępu odnosi się wyłącznie do „zasobów informacyjnych” i nie wspomina nic o wchodzeniu do obiektów chronionych. A przy obecnym stanie waszych poświadczeń bezpieczeństwa nie dostalibyście się nawet do pomieszczenia na odpady do recyklingu. Rozejrzyjcie się więc dobrze i chłońcie atmosferę, bo to pierwszy, ostatni i jedyny raz, kiedy wolno wam było wejść do Regent’s Park. Każda przyszła próba wtargnięcia zostanie potraktowana jako akt agresji. Co do archiwum, to cóż, znajduje się tutaj, w Parku, więc możecie zapomnieć o przeglądaniu jego zawartości i o przesuwaniu waszych brudnych paluszków po jego ślicznych półkach. Nadążacie?

Nie mieli innego wyjścia.

– Macie prawo badać akta dowolnej sprawy, to już ustaliliśmy. Aby skorzystać z tego prawa, złóżcie pisemny wniosek na moje biurko, podając numer referencyjny akt, a ja dopilnuję, by kopia została wysłana do waszej siedziby. Jak rozumiem, tak właśnie prowadzi się tego rodzaju postępowania.

To nie było pytanie, ale Malcolm i tak przyłapał się na tym, że kiwa głową. To była ulga: znaleźć się choć na chwilę na znanym gruncie. Studiował przepisy dotyczące prowadzenia takich dochodzeń i był pewien, że Pierwsze Biurko właściwie przedstawiło jeden ze sposobów przekazywania panelowi dokumentów niejawnych. Dobrze było wiedzieć, że mimo wrogiego nastawienia nie zamierzała aktywnie utrudniać im pracy. Dobre samopoczucie płynące z tej wiedzy trwało jednak krócej niż kichnięcie.

– Ale te numery referencyjne będą musiały zostać poprawnie przepisane. Jako urzędnikom służby cywilnej nie trzeba wam chyba przypominać, że każda nieścisłość spotka się z odmową, a wręcz uznam takie niedbalstwo za marnowanie mojego niezwykle cennego czasu. Taka irytacja zaowocuje z mojej strony wysłaniem ostro sformułowanego pisma z wyrazami niezadowolenia do waszych obecnych przełożonych. Wciąż nadążacie?

Wciąż nadążali. Nie mieli wyboru.

– Dobrze. W takim razie się rozumiemy. A tak przy okazji: nasz system katalogowania jest hołdem dla Dedala. Takiemu miłemu chłopakowi z Oxbridge jak ty – zwróciła się do Malcolma – na pewno nie trzeba przypominać, że to właśnie on stworzył labirynt kreteński. Jeśli więc jakimś cudem natkniesz się na poprawny numer referencyjny, to cóż, z góry gratuluję. Zasłużysz na wszelkie apanaże, jakie przypadną ci w udziale.

Otworzyła drzwi i zatrzymała się na progu. Nie odwróciła się.

– Ktoś zaraz tu zejdzie, żeby was wyprowadzić. Nie próbujcie wychodzić na własną rękę. Już się nie spotkamy. Żegnam.

Drzwi zamknęły się za jej plecami.

Przez pięć minut siedzieli w milczeniu. Malcolm czuł się, jakby właśnie wbito go w ziemię jak śledź od namiotu. Możliwe, że Griselda czuła się podobnie, nie potrafił tego stwierdzić. Mężczyzna, który przyszedł, by wyprowadzić ich z powrotem na świat, nie odezwał się ani słowem, gdy szli do windy. Nie sposób było nie widzieć tego w tych kategoriach: zabłądzili w jakiejś ponurej baśni i pragnęli tylko, żeby ktoś ich wypuścił. Stół na końcu korytarza zniknął, podobnie jak większość dnia. Gdy znów znaleźli się na ulicach Londynu, światło było już szare i przytłumione i zaczynał padać deszcz.

– Zwrócimy się do nich, żeby to poprawili – rzekł, gdy stali na rogu ulicy, czekając, żeby przejść na drugą stronę.

Nie odpowiedziała.

– Uzyskamy od nich zmianę uprawnień Monochrome. Tak po prostu. Jutro o tej porze znów tam będziemy, a ona będzie się przed nami płaszczyć. A potem zjedziemy do archiwum z taczką i pogrzebiemy całe to miejsce pod dziesięcioma tonami gówna.

– Malcolm – powiedziała cicho.

– Co? – Znów się trząsł, ale tym razem wiedział, że to wściekłość; wiedział, że to czysta, skondensowana furia. – No co?

– Nie poprawią tego. Sparrow nigdy by na to nie pozwolił. – Pokręciła lekko głową, jakby przekazywała mu wiadomość o śmierci ulubionego zwierzaka. – To byłoby równoznaczne z przyznaniem się do porażki, do słabości. A oboje wiemy, że Sparrow, premier ani nikt inny z nich nigdy się do czegoś takiego nie przyzna. – Samochody mknęły obok, a ich koła rozpryskiwały wodę. – Zrobią to, co zawsze, i będą udawać, że to się nigdy nie wydarzyło. I my też zrobimy to, co zawsze.

– Czyli niby co?

– Będziemy wykonywać naszą pracę. I będziemy to robić, dopóki nie każą nam przestać. Chodź.

Samochód zwolnił i mrugnął światłami, a ona przeprowadziła Malcolma bezpiecznie przez jezdnię.

Z powodów, których nigdy nie potrafił ubrać w słowa, bo dobrze wiedział, że są niesprawiedliwe, jakaś część Malcolma obwiniała Griseldę za to, co wydarzyło się tamtego dnia. Była pierwszym krzesłem w Monochrome i to jej zadaniem było nie pozwolić, by ich wykastrowano i wybito im zęby, zanim w ogóle zaczną działać. To była kwestia zasad, ale także jego kariery. Ten dzień nigdy nie powinien był się wydarzyć. Należało temu zapobiec. Albo jeśli już musiał się wydarzyć, to nie powinien był się przytrafić akurat jemu.

Od tamtej pory minęły dwa lata i wciąż nie był pewny, czy mandat Monochrome w swoim pierwotnym brzmieniu został sformułowany przez idiotę, czy przez kogoś bardzo sprytnego. Nie pojawiło się też żadne wyjaśnienie, dlaczego nie da się nanieść w nim poprawek. Jedynym, co im pozostawało, była teoria Griseldy i im więcej mijało czasu, tym bardziej wydawała się ona prawdopodobna. To był Westminster i obowiązywały Londyńskie Zasady, które głosiły: „Nigdy nie przepraszaj, nigdy nie wyjaśniaj”, a także „Nigdy nie przyznawaj się do błędu”. Poza tym, gdy sprowadziło się całą tę sytuację do samych podstaw, zadręczanie się szczegółami traciło sens: celem Monochrome było dokopanie Regent’s Park, a jedyną rzeczą, którą Pierwsze Biurko dało jasno do zrozumienia, było: z Regent’s Park się nie zadziera. Może ten, kto pisał mandat, dał się podejść, a potem był szantażowany i dlatego zostawił tę lukę, a może komisja zwabiła ludzi premiera do ogrodu, tylko po to, żeby zatrzasnąć za nimi drzwi i zostawić tych idiotów trzęsących się z zimna na trawniku. Ale koniec końców, jak ze wszystkim innym, nie miało znaczenia, jak do tego doszło. Nie miało nawet znaczenia dlaczego. Liczyło się tylko to, że w wielkim wyścigu swojej kariery Malcolm Kyle dosiadał osła. Teraz ten osioł mozolnie okrążał tor po raz trzysta siedemdziesiąty pierwszy, a jedyna iskierka nadziei, jaką Malcolm pamiętał, zgasła wiele miesięcy wcześniej, gdy premier, który puścił w ruch Monochrome, poniósł nieuchronne konsekwencje swojej próżności i został odwołany przez własną partię. Tamtej nocy Malcolm się upił, nie tylko po to, by to uczcić, ale też w oczekiwaniu, że teraz zostanie uwolniony. Monochrome było owocem osobistej wendetty i choć to prawda, że w politycznych kręgach Westminsteru szybki bieg wydarzeń jest sprzeczny z naturalną koleją rzeczy, pierwszym, czego szuka nowy premier, są sojusznicy, a żaden żółtodziób nie chciałby mieć na karku Regent’s Park, zanim zdążyłby położyć nową tapetę. Tak więc Malcolm wzniósł toast za to, że w ciągu tygodnia czy dwóch wróci tam, gdzie jego miejsce – do biura zastępczyni dyrektora sekretarza gabinetu – z medalem na piersi i otoczony szacunkiem kolegów za niespartaczoną robotę, albo przynajmniej spartaczoną nie z jego winy.

Ten tydzień czy dwa rozrosły się, nabrzmiały i oto wciąż tu był, a jego jasna, świetlana przyszłość zmieniała się w katastrofę, nie do naprawienia jak zdeptana bombka z zeszłorocznej choinki.

Kiedy te wspomnienia krążyły mu po głowie, znów poprawiał węzeł krawata. Pewnie zniszczył jego wcześniejszą symetrię, ale nie miał lustra, żeby to sprawdzić. Ale do diabła z tym. Jedynym, kto mógłby to zauważyć, był sir Winston, a nawet Malcolmowi przestało już zależeć na tym, co on sądzi. Sięgnął po stertę dokumentów dotyczących świadka nr 136 i zaczął rozkładać po jednym komplecie na każdym z miejsc wokół stołu.

Jego kariera zmieniła się w karambol, ale pracę i tak trzeba było wykonać.

Jeśli poranek Malcolma był naznaczony bolesnymi wspomnieniami, to Griselda miała się niewiele lepiej. Była jednak starsza od niego o kilka dekad i zdążyła się już do tego przyzwyczaić. I choć w przeciwieństwie do młodszego kolegi nigdy szczególnie sobie nie ceniła Londyńskich Zasad – tego niepisanego przewodnika dbania o własne interesy, który napędzał kariery i decyzje tak wielu bywalców Westminsteru – zebrała przynajmniej szereg obserwacji, które w znacznym stopniu tłumaczyły, jak to środowisko funkcjonuje. Od dawna była świadoma na przykład tego, że ci, którzy zgromadzili więcej władzy, niż rozsądniejsze umysły skłonne byłyby im przyznać, mają w zwyczaju uważać, że stoją ponad prawem. Dodatkowym źródłem wstydu było dla niej wspomnienie, jak łatwo sama dała się wciągnąć w taki sposób myślenia. W jej przypadku ceną za duszę było zaproszenie na przyjęcie.

I to nie byle jakie przyjęcie: Griselda uczestniczyła w jednym z tych niechlubnych garden parties na Downing Street urządzanych podczas pierwszego lockdownu. W chwilach słabości wmawiała sobie, że poszła tam w stanie niedowierzania – jak to możliwe, że coś takiego dzieje się w dniu, w którym minister ostrzegał przed straszliwymi konsekwencjami łamania covidowych obostrzeń? – lecz w rzeczywistości nie miała takich skrupułów. Padła ofiarą oczywistej, skrytej przyjemności przebywania wśród wybranych; wydawało jej się wówczas, że jej obecność tam oznacza przynależność do zaczarowanych kręgów elity. Z perspektywy czasu czyniło ją to po prostu współwinną ordynarnego popisu złudnej pewności siebie. Wyobrażała sobie, że należy do faworytów ówczesnego premiera, lecz premier, jak to się już wielokrotnie okazywało, nie miał faworytów, tylko żywe tarcze. Ostatecznie dostała mandat karny i nigdy nie udawała, że jest to powód do dumy ani że można go porównać z mandatem za przekroczenie prędkości. Fakt, że niewielu ludzi wokół niej uznało ustawową karę za wartą komentarza, nie poprawiał jej samopoczucia.

Jednak nie tylko wstyd sprawiał, że trudno jej było zapomnieć o tamtym wydarzeniu. To właśnie wtedy miała okazję po raz pierwszy spotkać Anthony’ego Sparrowa, ówczesnego doradcę politycznego premiera. Sparrow był najbardziej wyrazistą ilustracją zagrożeń wynikających z przekonania o własnej odporności na opinię publiczną, jakiej można by sobie zażyczyć. Był na fali i przez pewien czas nadal miał na niej pozostawać, a o ile pierwsze wrażenie, jakie wywierał na innych, przywodziło na myśl skrzyżowanie Rumpelsztyka z Pingwinem, to jego obraz samego siebie, sądząc po niekończącym się blogowaniu, lokował go gdzieś pomiędzy Montaigne’em a Nostradamusem. Tego popołudnia przerwał rozmowę, której Griselda była świadkiem: dwaj młodsi pracownicy jej departamentu napawali się poczuciem własnej ważności, protekcjonalnie tłumacząc najbliższym kolegom, jak kluczowe są ich funkcje. Wpływ Sparrowa na ten popis zdumiałby każdego, kto nie wiedział, kim on jest. Samo pojawienie się jego zaniedbanej, niezgrabnej postaci sprawiło, że ta zadowolona z siebie dwójka zupełnie straciła rezon i zaczęła w kółko pleść to samo. Choć ich wcześniejsze zachowanie było krępujące, Griselda poczuła się równie nieswojo, widząc, jaką przyjemność Sparrow czerpie z ich zażenowania. Gdy już umilkli i zapadła niezręczna cisza, zapytał o ich nazwiska i z namysłem je powtórzył. Przypominało to obserwowanie lwa, który właśnie dopisuje sobie do listy zadań dwóch chrześcijan. Być może to dlatego Griselda też podała swoje nazwisko, sprowadzając tę chwilę do zwykłego przedstawienia się. Bardziej empatyczni spośród jej kolegów podchwycili to i choć nie dało się całkowicie rozładować napięcia, cały ten epizod stał się przynajmniej mniej toksyczny. Gdy ludzie podawali swoje nazwiska, Sparrow wpatrywał się bez uśmiechu w Griseldę, jakby ją oceniał. Trwało to tak długo, że poczuła się nieswojo. Poza wymianą nazwisk nie zamienili ani słowa. Ale w ciągu dwóch tygodni została wezwana do jego gabinetu poza godzinami pracy.

Jeśli do tego wezwania doprowadziło ich pierwsze spotkanie na przyjęciu, to nic o tym nie wspomniał. Zamiast tego kazał jej stać przed swoim biurkiem, podczas gdy niedbale nanosił poprawki do jakiejś notatki. Potem, nie podnosząc wzroku, powiedział:

– Słyszałem, że potrafi pani prowadzić dokładną dokumentację.

– Tak, to część mojej pracy.

– I przeprowadzać rozmowy kwalifikacyjne.

W poprzednim miesiącu, gdy jej bezpośredni przełożony był nieobecny w związku z covidem, Griselda przeprowadzała rozmowy z kandydatami na stanowiska badawcze w swoim departamencie oraz w dwóch innych, również podlegających pod ministerstwo. Większość kandydatów, z którymi rozmawiała – absolwentów szkół prywatnych i Oxbridge – znacznie przewyższała ją swobodą bycia i pewnością siebie, a z co najmniej jednego spotkania wyszła z mglistym poczuciem, że to ona wypadła gorzej. Nie sądziła jednak, by Sparrowa to interesowało.

– Tak, mam w tym pewne doświadczenie.

Mruknął, jakby przerwała mu tok myślenia.

Gabinet Sparrowa w labiryncie korytarzy przy Downing Street 10 był duży i funkcjonalny, choć usiłowano nadać mu rys ekscentryczności. Zamiast bardziej tradycyjnych dzieł ściany zdobiły oprawione okładki albumów progresywnego rocka – Marillion, Gentle Giant, Yes – a z wieszaków, wyraźnie przeznaczonych na stateczniejsze okrycia wierzchnie, zwisał szereg bejsbolówek. Na krześle pod jedną ze ścian, obok drzwi, którymi nie weszła, spoczywała słynna teczka Sparrowa. Te drzwi, jak domyślała się Griselda, prowadziły do pokoju premiera. Nagle zobaczyła oczami wyobraźni, jak Sparrow wzywa premiera do siebie, nie podnosząc wzroku znad notatki, która w danej chwili pochłaniała jego uwagę.

– Edukacja państwowa, tak tu napisano. I Uniwersytet Anglii Wschodniej.

– Tak.

– Niezbyt tradycyjna droga do ministerstwa spraw wewnętrznych.

Nie odpowiedziała. Choć jego własne wykształcenie, podobnie jak u około dziewięćdziesięciu procent lokalnej populacji, przebiegało ścieżką wydeptaną rodzinnymi śladami, Sparrow lubił się przedstawiać – jak około sześćdziesiąt procent lokalnej populacji – jako niezależny indywidualista, który zdołał wedrzeć się do twierdzy establishmentu dzięki sprytowi, przebiegłości i fantazji.

– Ale przypuszczam, że pomogło odhaczenie oczywistych kratek.

Chodziło mu, jak sądziła, o kolor jej skóry, a także o płeć.

– Choć te atuty jakoś nie wyniosły pani na szczególnie zawrotne wyżyny.

Naprawdę to powiedział, pomyślała. Naprawdę użył słowa „atuty”.

„Pewnie zaszłabym wyżej, gdyby nie dręczyciele i bigoci”, powiedziała mu – albo powiedziałaby, albo nawet powinna była powiedzieć, jak wyrzucała sobie później. Prawda była jednak taka, że dręczyciele i bigoci należeli do mniej istotnych przeszkód, z jakimi się mierzyła, i pod wieloma względami najłatwiej było sobie z nimi poradzić. O ile bowiem codziennie spotykany, zwyczajny rasizm był przynajmniej jawny, to jego instytucjonalna odmiana, osadzona w strukturach, w których pracowała, miała charakter bardziej nieuchwytny, przysłonięty i zaciemniony utrwalonymi przez lata procedurami służby cywilnej i – jak głosił jeden z prastarych maili – „niepozostający w żadnym związku z osobistą sytuacją jakiegokolwiek pracownika”. Mail ten był odpowiedzią na sugestię Griseldy, że wybór filmu Zulu przez Klub Klasyki Filmowej w jej dziale być może nie kreuje wizerunku zgodnego z deklarowanymi wartościami.

Późniejsza reputacja „kłopotliwej osoby” jednak jej nie powstrzymała – przynajmniej nie na początku – i miała na to dowód w postaci orzeczenia sądu pracy na jej korzyść. Ale miała też długie okresy zastoju; lata spędzone za dokładnie tym samym biurkiem, podczas gdy otaczający ją współpracownicy się zmieniali. Z czasem przekaz do niej dotarł. „Nie wychylaj się”. Poza tym była zmęczona. Mijające lata zdarły część tapety życia, odsłaniając poplamiony tynk pod spodem: nieudane małżeństwo, trudną córkę. Nie, nie trudną, niemożliwą – jak mogła powstać tak doskonała, błyskotliwa i piękna młoda kobieta? To przeczyło wszelkiej logice. Faktem jednak pozostawało, że doprowadzenie Melody do dorosłości wyssało z Griseldy energię, która ją kiedyś cechowała, a chwile oporu w imię zasad stawały się coraz rzadsze. Jej ostatni zryw miał miejsce na tamtym garden party, gdy próbowała odciągnąć uwagę Sparrowa od obiektów jego pogardy, szczerze mówiąc całkiem zasłużonej, i proszę, dokąd ją to doprowadziło: stoi tutaj, podczas gdy uosobienie uprzywilejowanej białej męskości kpi sobie z tego, co w życiu osiągnęła. Jej kenijska matka przewróciłaby oczami i robiła swoje. Jej ojciec, urodzony w Essex, zaprosiłby Sparrowa na zewnątrz. Griselda wolała sama toczyć własne bitwy – albo takiego sformułowania by użyła – lecz doświadczenie nauczyło ją, że najlepsze starcia to te, z których wychodzi się bez szwanku. A nie było takiej bitwy, którą mogłaby stoczyć ze Sparrowem i wyjść z niej zwycięsko. Miała dziwne poczucie, że zaraz jej coś zaproponuje i cokolwiek by to było, już wiedziała, że tego nie chce. „Nie stawiajcie mi wyzwań, nie wyznaczajcie mi celów”. Ten stukot, którym kiedyś się martwiła, odgłos uderzeń własnej głowy o sufit: już się do niego przyzwyczaiła. Kiedy masz sufit, nie możesz odpłynąć. Te myśli przeszkadzały jej jednak w byciu tu i teraz, w słuchaniu tego, co mówi Sparrow.

– Ma się odbyć dochodzenie. Wewnętrzne, choć jego wyniki bez wątpienia zostaną udostępnione opinii publicznej.

– Dochodzenie? Czy my… to znaczy departament… czy coś się stało? Nie wiedziałam, że jest jakiś problem.

– Wasz departament z pewnością dałoby się przyłapać na więcej niż dostatecznej liczbie błędów, by uzasadniało to dochodzenie. Ale nie, chodzi o inną sprawę, którą premier jest bardzo zainteresowany. Nie widzę w tym nic złego. W dłuższej perspektywie może się to nawet okazać przydatną strategią, a tylko taka perspektywa nas interesuje. – Sprawiał wrażenie, jakby miał zamiar ruszyć nowym korytarzem rozważań, jak w jednym z tych swoich bezładnych blogów, ale się powstrzymał. – Nie, planujemy przyjrzeć się służbom wywiadowczym.

Równie dobrze mógłby mówić o życiu pozaziemskim – dla Griseldy miałoby to tyle samo wspólnego z rzeczywistością.

– Służbom wywiadowczym?

– Tak zwanym intelligence services, choć często brakuje im nawet zdrowego rozsądku, nie wspominając o faktycznej inteligencji. Od dawna istnieją też obawy, że obecne kierownictwo wytycza własne ścieżki zamiast podążać za linią rządu. Ale to, na czym pani się skupi, to zdarzające się często na przestrzeni lat uchybienia dyscyplinarne i szkodliwe konsekwencje, jakie one przyniosły. Chcielibyśmy, żeby to się znalazło, jak to się mówi, na pierwszym planie. Wypunktowane.

– Przepraszam, ja się skupię?

– A myślała pani, że co tu robi? Czy ja zwykle konsultuję z panią decyzje polityczne?

– Ale…

– Zasadniczo to tylko ćwiczenie z ustalania faktów. Pani ustalenia utorują drogę do szerszego śledztwa w sprawie tego, w jaki sposób Regent’s Park przekracza swoje kompetencje, dopuszczając się działań wątpliwych etycznie lub wręcz nielegalnych. Kiedy dojdziemy do tego etapu, posadzimy w panelu jakichś poważnych ludzi. A na razie wystarczą zwyczajne strachy na wróble. Pani zadanie, obecny cel, to po prostu zbadać szyb kopalni. Może pani myśleć o sobie jak o głównym kanarku.

Uznała, że nie warto wspominać, jaki los nieuchronnie czeka głównego kanarka. Z całą pewnością o tym wiedział i ani trochę go to nie obchodziło.

– Panie Sparrow, to wielki zaszczyt i jestem wdzięczna, że pomyślał pan o mnie. Ale to wykracza poza moje kompetencje i nie sądzę, żebym potrafiła sobie z tym poradzić.

– To już oczywiście zależy wyłącznie od pani. Nie jestem w stanie nikogo zmusić do czegoś, czego wolałby nie robić. – Sama myśl o tym wystarczyła, by lekko wykrzywił wargi. – Ale odmowa postawiłaby panią w trudnej sytuacji. Na pewno ma pani świadomość, że planujemy cięcia w całym Whitehall. Oderwanie kilku ryjów od publicznego koryta, ot, tego typu rzeczy. Wyborcom się to podoba, choć potrafi uprzykrzyć życie tym, którzy znajdą się na linii ognia.

Dał jej chwilę, by to do niej dotarło, ale nie wyglądał, jakby oczekiwał odpowiedzi.

– Mam przejść do szczegółów? To nie będzie nowe stanowisko jako takie. Zostanie pani oddelegowana. Wynagrodzenie i warunki pozostają bez zmian. Ale będzie można korzystać z różnych funduszy i rozliczyć część kosztów. Pewnie wpadnie też kilka lunchów. – Zerknął na jej sylwetkę, jakby miał zamiar coś dodać, ale się powstrzymał. – Listę potencjalnych członków panelu dostanie pani do końca tygodnia. Dam znać, kiedy zostanie zawężona.

– Jak długo ma to potrwać?

– Nie będziemy wyznaczać ram czasowych. Pierwszych kilka miesięcy powinno dać pani pewne wyobrażenie o skali tego przedsięwzięcia. Ale może się pani spodziewać, że zajmie to panią na najbliższych parę lat. Pewnie również w kolejnej kadencji parlamentu.

– Czyli to jest niezależne od obecnego rządu?

– Nie, to oczko w głowie premiera. Ale nie spodziewam się, żebyśmy w najbliższym czasie przegrali wybory. – Uśmiechnął się po raz pierwszy, odkąd go poznała, być może po raz pierwszy w ogóle. Wyglądał, jakby czytał instrukcję na odwrocie jakiegoś pudełka. – Oczywiście, chyba że ktoś coś spierdoli. To na tym polega prawdziwa sztuka w polityce, pani Fleet. Żeby wiedzieć, kiedy znów ktoś coś spierdoli. I ustawić na drodze ludzki worek z piaskiem.

Dopiero później zrozumiała, że to był kluczowy moment ich rozmowy, punkt, w którym zdradził, jak patrzy na świat. „Zanim cokolwiek pójdzie nie tak, zawsze najpierw ustal, kto będzie winny. To znacznie upraszcza późniejsze dochodzenie”.

Wracając do rzeczy.

– Ktoś skontaktuje się z panią w sprawie lokalu i tak dalej. Oczywiście będzie określony budżet i będzie pani musiała ogarniać koszty i wynagrodzenia członków. Ale jeśli ma pani choć trochę rozumu, przekaże to pani osobie, która zostanie pani zastępcą. Przyślę kogoś, kto panią wdroży. To znacznie poniżej moich kompetencji. – Znów spojrzał na papiery na biurku i Griselda zastanawiała się, czy to już koniec; czy po tym, jak skończył mówić, oczekiwał od niej, że po prostu zniknie. Jak musiało wyglądać życie z kimś takim? A może po prostu siedział całymi nocami za tym biurkiem, podłączony do ładowarki? – Griselda – powiedział nagle.

– Tak?

– Nie, nie, chodzi mi o imię. Pani rodzice oglądali dużo bajek Disneya?

– Nigdy nie przyszło mi do głowy, żeby ich o to zapytać.

Skinął, jakby to była odpowiedź, jakiej się spodziewał, po czym wskazał ruchem głowy na drzwi.

– Ktoś się do pani odezwie.

Zabrzmiało to bardziej jak groźba niż jak obietnica.

I w ten sposób stanęła na czele Monochrome.

Innymi, mniej ważnymi szczegółami – kilka razy padło określenie „drobnostki” – zajęli się niżsi rangą śmiertelnicy z biura Sparrowa. „Godziny pracy mogą się zmieniać w zależności od dostępności świadków, więc oczekuje się od pani prowadzenia ewidencji czasu pracy. Jeśli w danym tygodniu nie wyrobi pani normy, nadrobi pani te godziny w późniejszym terminie”. Sama myśl o tym, że będzie jakieś później, była pocieszająca. Przyszło jej do głowy, że w razie dłuższej, ponad rocznej nieobecności jej stanowisko może zostać przydzielone komuś innemu albo całkowicie zlikwidowane. I było też to natrętne podejrzenie, że jej niespodziewany awans – o ile w ogóle można to tak nazwać – był taktycznym posunięciem kogoś, kto nie miał w tym żadnego interesu. Znowu Londyńskie Zasady. Może i oficjalne hasło brzmiało: „Wszyscy gramy do jednej bramki”, ale każdy wiedział, że nie wsiada się do balonu, nie wiedząc, kogo w razie czego wyrzuci się za burtę.

– Jeśli chodzi o wydatki członków panelu, materiały biurowe i tak dalej, tym wszystkim może się zająć pani zastępca.

Zastępca. No oczywiście, bo przecież gdyby Griselda Fleet była aż tak nieważna, by nie mieć nikogo niższego rangą, to po co ludzie Sparrowa mieliby tracić czas na jej instruowanie?

– Czy wyznaczono już kogoś do tej roli?

Wręczono jej kartonową teczkę i tak właśnie poznała swojego zastępcę, swojego młodszego współpracownika i źródło niekończącej się frustracji.

– Malcolma Kyle’a.

Wspomnienia ustąpiły teraźniejszości i do biura wszedł Malcolm we własnej osobie, mamrocząc coś na powitanie. Niespodziewanie miał przekrzywiony krawat.

Dzień numer 371 właśnie się zaczynał.

Monochrome – Dzień nr 84

Świadek nr 68: Pan L**** G******

(Stopień anonimizacji II: Wyłączone z trybu dostępu do informacji publicznej)

Rozdzielnik: A-F

Skład panelu:

Sir Winston Day – przewodniczący

Wielce szanowna Shirin Mansoor, posłanka

Guy Fielding

Deborah Ford-Lodge

John Moore

Carl Singer

Sekretarz panelu: Griselda Fleet

Asystent sekretarza panelu: Malcolm Kyle

Fragment przesłuchania:

Sir Winston Day: A zatem zwrócił się pan do nas, ponieważ ma pan poważne zastrzeżenia dotyczące procedur administracyjnych w Regent’s Park, który jest…

Pan L**** G******: Tak.

WD: …który jest centrum operacyjnym służb wywiadowczych w Zjednoczonym Królestwie.

LG: Tak.

WD: I jest pan byłym funkcjonariuszem tych służb, czy to się zgadza

LG: Przez blisko dwa lata.

Shirin Mansoor: Panie G******, zanim zaczniemy, chciałabym się upewnić, czy rozumie pan wagę tego, co zamierza pan zrobić? Wszelkie zeznania, które pan, eee…, złoży, a które dotyczą materiałów niejawnych…

LG: Rozumiem to.

SM: …muszą pozostać w obrębie tej sali. Jeśli jakakolwiek ich część wydostanie się na zewnątrz, może pan zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej na mocy ustawy o tajemnicy państwowej.

LG: Rozumiem.

WD: Cóż, w imieniu komisji dziękuję panu za stawienie się.

LG: Nie ma za co.

WD: No dobrze. W swoim pisemnym zgłoszeniu do komisji sugeruje pan, że w Regent’s Park panuje kultura zastraszania. Ma pan świadomość, że nie mieści się to ściśle w zakresie obecnego dochodzenia?

LG: Dosłownie nie mam dokąd się zwrócić.

WD: Rozumiem.

LG: Dosłownie.

WD: W takim razie być może powinniśmy zacząć.

Griselda Fleet: A zanim to uczynimy, sir Winstonie?

WD: Proszę mówić.

GF: Panie G******, zanim zaczniemy, istnieje kilka kwestii, które należy poruszyć. Twierdzi pan, że był zatrudniony przez służby wywiadowcze przez blisko dwa lata…

LG: Zgadza się.

GF: …jednak z dokumentacji wynika, że faktyczny okres pana zatrudnienia wynosił trzynaście miesięcy i osiem dni.

LG: Zaokrągliłem w górę.

GF: Rozumiem. Dokumentacja wskazuje również, że powodem zakończenia pana zatrudnienia…

LG: Nie widzę, jaki to ma związek.

GF: …powodem zakończenia pana zatrudnienia było to, że trzykrotnie korzystał pan ze służbowego sprzętu, na terenie obiektów służb…

LG: To nie ma związku.

GF: …w celu uzyskania dostępu do materiałów pornograficznych o szczególnie brutalnym charakterze. A funkcjonariuszka, która to zgłosiła, co doprowadziło do postępowania dyscyplinarnego, a następnie do rozwiązania stosunku pracy…

LG: To kłamliwa suka.

GF: …jest w istocie tą samą osobą, którą wskazuje pan w swoich zeznaniach jako funkcjonariuszkę, która była według pana główną inspiratorką tej „kultury zastraszania”.

SM: Pornografia „o szczególnie brutalnym charakterze”?

LG: To uzależnienie. Kto tak naprawdę jest tu ofiarą?

SM: [Niesłyszalne]

(Na tym etapie przesłuchanie L**** G****** zostało przerwane. Powyższe zeznania nie zostały ujęte w roboczej wersji raportu istniejącej w chwili zamknięcia postępowania Monochrome i nie zostałyby uwzględnione w raporcie końcowym, gdyby taki dokument został sporządzony).

Jeśli chodzi o przyziemne szczegóły: niektóre nazwiska członków panelu powołanych do zasiadania w Monochrome będą brzmiały znajomo, inne mniej. Do tych pierwszych zaliczała się Deborah Ford-Lodge, prawdziwa gwiazda w składzie: autorka powieści szpiegowskich, której ostatni dziesięciotomowy cykl o polowaniu na kreta w najwyższych kręgach organizacji nazywanej przez nią Lunaparkiem skłonił niektórych do okrzyknięcia jej następczynią le Carrégo – jedną z, trzeba przyznać, długiej listy domniemanych spadkobierców – i choć część obserwatorów kwestionowała zasadność jej powołania do panelu rozstrzygającego kwestie dotyczące działalności rzeczywistych służb wywiadowczych, a nie ich fikcyjnych odpowiedników, większość przyjmowała to jako oczywisty porządek rzeczy. Kilkaset tysięcy obserwujących na Twitterze było dziś bowiem pewniejszym wyznacznikiem kompetencji niż, dajmy na to, całe życie zawodowe poświęcone badaniu danego zagadnienia. Shirin Mansoor, laburzystowska posłanka z północnego okręgu, która przetrwała trzydzieści dwa lata w Izbie Gmin, uchodziła w oczach wszystkich, którzy nigdy z nią nie pracowali, za solidną i godną zaufania, zaś Guy Fielding i John Moore, szeregowi deputowani, byli doświadczonymi bywalcami komisji, zawsze gotowymi dobić skład, ilekroć potrzebne były ciepłe pośladki na tapicerowanych krzesłach, pod warunkiem, rzecz jasna, że rozliczenia wydatków były równie miękkie jak tapicerka. Fakt, że żadnym z nich nigdy szczególnie nie zainteresował się Hansard, należało zapewne uznać za dowód tego, z jaką starannością ważyli każdą myśl, zanim wypowiadali ją na głos. Carl Singer z kolei był twarzą nowoczesnej brytyjskiej przedsiębiorczości i brakowało mu jedynie jakiegoś uroczego dziwactwa – na przykład zamiłowania do lotów wspomaganych helem, jawnej megalomanii albo znacznie wyższej żony – by jego nazwisko stało się znane w każdym domu. Firma Singera – a właściwie ciąg powiązanych ze sobą spółek, których wzajemne relacje finansowe przypominałyby na każdym rzetelnym diagramie instrukcję zatańczenia ceilidha na trzech nogach przez trzynaście pijanych czworonogów – ostatnio dała o sobie znać opinii publicznej w szczytowym momencie kryzysu covidowego, kiedy to przyznano jej wielomilionowy kontrakt na zaopatrzenie państwowej służby zdrowia w środki ochrony osobistej i w zdumiewająco nieoczekiwanym rozwoju wydarzeń faktycznie udało jej się ten kontrakt zrealizować. Tak przynajmniej z wielką pompą ogłosił jej dział PR i choć podawane liczby dotyczące dostaw były później kwestionowane przez administratorów rzeczonego odbiorcy – wraz z druzgocącą oceną niezawodności sprzętu, który faktycznie dotarł – nagłówki zdążyły już zostać napisane, a uwaga mediów skupiła się na innych sprawach. Próby ponownego skupienia jej na tej kwestii spotykały się z pogardą i znużeniem. „Nie ma nic podlejszego – grzmiał ówczesny minister zdrowia – niż próby podważania osiągnięć tych, którzy ponoszą bardzo realne ofiary w walce z tym groźnym wirusem”. Minister zdrowia wkrótce potem opuścił stanowisko, by poświęcić więcej czasu swojej kochance, lecz niedługo później znalazł zatrudnienie jako rzecznik Singer Industries. Sam Singer od czasu do czasu dawał sygnały, że rozważa wejście do polityki, jak dotąd jednak ograniczał się do regularnego poklepywania po plecach obecnej administracji. Jego obecność w panelu wynikała w dużej mierze z zainteresowania służbami bezpieczeństwa: w portfolio Singer Industries znajdowało się kilka firm, których działalność obejmowała obszary tradycyjnie zastrzeżone dla organów państwa, i było wiadomo, że jest zainteresowany dalszą ekspansją w tym kierunku.

A wreszcie, dla dodania niezbędnej powagi, był jeszcze sir Winston Day, którego rysy zdawały się stworzone, by zdobić popiersie, a może nawet znaczek pocztowy, i którego czoło tak wyraźnie nabrzmiało od szarych komórek, że zbyt skrupulatne dociekanie rzeczywistych osiągnięć, jakie przyniosło półwiecze jego służby publicznej, należałoby uznać za nietakt. Jego niedawno opublikowane wspomnienia być może rzucały pewne światło na tę zagadkę, lecz zważywszy, że stosowne szczegóły pojawiały się dopiero po trzydziestej stronie, równie dobrze mogłyby pozostać tajemnicą państwową. Sir Winston był zadowolony z przydzielonej mu roli, o ile pozwalała mu wyszczekiwać pytania pod adresem obcych ludzi – zajęcie, któremu oddawał się z taką gorliwością, że graniczyło to z powołaniem – i mógłby nawet zyskać reputację znakomitego przesłuchującego, gdyby poświęcał choć trochę uwagi odpowiedziom. Wypełniał jednak swój obowiązek i to było najważniejsze. A przynajmniej tak uważał sir Winston i skoro nikt temu nie zaprzeczał, niemal na pewno była to prawda.

Rankiem dnia nr 371 wszyscy członkowie panelu przybyli w ciągu ośmiu minut, choć nie na tyle szybko po sobie, by ktoś musiał z kimś jechać windą. Było to ich pierwsze spotkanie od blisko dwóch tygodni i takie przerwy szybko stawały się normą – odstępy między dniami posiedzeń rosły wprost proporcjonalnie do malejącej liczby świadków, których zeznania uznawano za warte wysłuchania. To ostatnie kryterium uległo zaostrzeniu po dniu nr 279, który można by określić jako nadir dochodzenia, gdyby słowo to nie sugerowało późniejszej poprawy.

Dzisiaj, nie licząc Griseldy i Malcolma, jako pierwszy przybył Carl Singer. Singer był mężczyzną w średnim wieku, u którego wciąż dało się dostrzec ślady młodości, przede wszystkim za sprawą doboru obuwia. Griselda jakoś nigdy nie potrafiła się do niego przekonać, głównie dlatego, że zdawało się, że on bardzo by tego chciał, choć w sposób sugerujący raczej chęć poszerzenia swojej grupy docelowej niż kręgu znajomych. Wchodząc, rozmawiał przez komórkę, ton miał szorstki i rzeczowy, a przywitanie z Griseldą ograniczył do uniesienia brwi. Gdy wieszał na haczyku płaszcz przeciwdeszczowy, poczuła woń jego wody kolońskiej. Coś drzewnego: dlaczego wcale jej to nie zaskoczyło? Lekko się skrzywiła, udając, że jest bardzo skupiona na swoim iPadzie. Tymczasem jeden po drugim zaczęli się pojawiać pozostali, wnosząc ze sobą nieco z aury panującej na zewnątrz. Wilgotne powietrze, krople deszczu na płaszczach, ślady ulicznego ruchu. Ostatnia weszła Deborah Ford-Lodge, która przed wejściem poświęciła chwilę, by zadbać o efekt, a przynajmniej przeciągnąć grzebieniem po swoich kruczoczarnych włosach. Zdecydowanie najmłodsza i najbardziej atrakcyjna w tym towarzystwie ani nie brała tego za pewnik, ani nie obniżała swoich standardów. Dziś – pomijając płaszcz – była ubrana tak, jakby przyszła wiosna. Natomiast John Moore i Guy Fielding przybyli odziani jak na porę deszczową i bardziej niż kiedykolwiek przypominali dwie połówki tej samej ponurej całości. Zresztą nawet w najlepszych dniach sprawiali wrażenie ludzi, którzy większą część wieku średniego spędzili na wymykaniu się na tyły na papierosa – rzadki przypadek, gdy pozory nie mylą.

A ona, Griselda Fleet? Przyłapała się, że myśli o tym, jak oni odbierali jej wygląd. Prawda była taka, że zapewne w ogóle jej nie zauważali. Po prostu tam była; stały element dochodzenia. Więcej uwagi poświęciliby ekspresowi Nespresso.

Malcolm gdzieś zniknął, zajęty bieżącą administracją – zbliżał się koniec miesiąca i trzeba było złożyć wnioski o zwrot kosztów – choć podejrzewała, że chodziło mu raczej o unikanie towarzystwa niż o faktyczne zaspokajanie potrzeb członków panelu. To było w porządku. Już jakiś czas temu z Malcolma coś uleciało; nawet jeśli nigdy nie miał w sobie jakiejś szczególnej iskry, to przynajmniej przypominał kogoś, kto wstaje rano z łóżka z zamiarem, by coś osiągnąć, zanim znów wróci pod kołdrę. Ostatnio wyglądało na to, że samo wpełznięcie z powrotem do łóżka stało się jedyną ambicją, na jaką było go jeszcze stać: cała reszta była tylko zabijaniem czasu. Griselda powinna coś z tym zrobić. Porozmawiać z nim? Gdyby Malcolm zaliczył pełnoobjawowe załamanie, oznaczałoby to dodatkowy ból głowy w kwestii HR, a tego nie potrzebowała ani trochę bardziej niż zupełnie rzeczywistego bólu, wwiercającego jej się teraz w głowę: niewielkiego, lecz ostrego i natrętnego jak narzędzie dentystyczne.

– Nasz czcigodny przewodniczący znów ostatni, jak widzę.

A skoro już mowa o narzędziach dentystycznych, Shirin Mansoor często rzucała ostre, celne uwagi pod adresem sir Winstona. Griselda podejrzewała, że według Mansoor to jej powinna była przypaść rola przewodniczącej, choć pozostawało zagadką, dlaczego w ogóle miałoby jej na tym zależeć. Być może jednak gdy ambicja wykracza poza nadzieję, że uda się bezpiecznie przetrwać dzień, nie zna już żadnych granic.

– Skoro to on jest jedynym, bez którego nie możemy zacząć – odezwał się Carl Singer – i woli, byśmy wszyscy byli na miejscu, kiedy już zaczniemy, to jest to chyba najefektywniejszy sposób na punktualne rozpoczęcie posiedzenia, nie sądzą państwo?

– Najpierw musiałbym zobaczyć diagram Venna – powiedział Moore.

– Czy ktoś czytał artykuł kanclerza w „Telegraphie”? – zapytał Fielding. – O potrzebie alternatywnego finansowania dla służb ratunkowych?

– Myślałem, że Deliveroo już samo się finansuje.

– Przedstawił całkiem przekonujące argumenty – stwierdził Singer.

– Naprawdę? Bo dla mnie to zabrzmiało jak dzwon pogrzebowy.

Ostatnią rzeczą, na jaką Griselda miała ochotę, była debata polityczna, a przedostatnią – jakakolwiek inna.

– Chyba słyszę windę – powiedziała.

– Och, to świetnie – powiedział Moore. – Już się obawiałem, że dzisiejsze posiedzenie zostanie odwołane w ostatniej chwili.

– Tak, czyż to nie byłoby straszne? – odparła Mansoor. – Trzeba by pobrać dietę za obecność, choć w żaden sposób się na nią nie zarobiło.

Jak to bywało w przypadku wielu komisji, z braku świadka składającego zeznania członkowie panelu zadowolili się rozszarpywaniem na strzępy siebie nawzajem.

Monochrome – Dzień nr 187

Świadek nr 86: Pani J*** D*****

(Stopień anonimizacji II: Wyłączone z trybu dostępu do informacji publicznej)

Rozdzielnik: A-F

Skład panelu:

Sir Winston Day – przewodniczący

Wielce szanowna Shirin Mansoor, posłanka – członkini panelu

Deborah Ford-Lodge

John Moore

Carl Singer

Nieobecny: Guy Fielding

Sekretarz panelu: Griselda Fleet

Asystent sekretarza panelu: Malcolm Kyle

Fragment przesłuchania:

Sir Winston Day: I to było w roku, w którym urodziło się pani drugie dziecko.

Pani J*** D*****: Tak.

WD: Ponownie z panem Stephenem Buckleyem.

JD: Zgadza się.

WD: I czy była pani wówczas nadal zaangażowana w… przepraszam, nie pamiętam dokładnej…

JD: To się nazywało Milenialsi AntyOpresja.

John Moore: Mao!

JD: Co…?

Griselda Fleet: Preferowaną… formą nazwy było „em-a-o”, zgadza się?

JD: MAO, tak.

WD: I była pani w tym czasie przekonana, że pan Buckley bynajmniej nie jest aktywistą, za jakiego się podaje…

JD: Tak.

WD: …i w rzeczywistości pracuje dla służb wywiadowczych.

JD: Tak. Jako agent pod przykryciem.

WD: A jego zadaniem według pani było podkopywanie… MAO z ostatecznym zamiarem postawienia jego członków – w tym również pani – przed sądem za działalność wywrotową. Za działania naruszające podstawy państwa.

JD: Zgadza się.

Carl Singer: Czy mogę tylko zapytać…

WD: Oczywiście. Oczywiście.

CS: Jaką formę przybierały te działania? Ta działalność wywrotowa?

JD: Och, no cóż… Cóż. To był raczej etap planowania…

CS: Etap planowania.

JD: Tak. To znaczy, nie przystąpiliśmy jeszcze do faktycznej realizacji żadnego z naszych planów. Co, jeśli mogę tak powiedzieć, teraz naprawdę mnie cieszy.

CS: Rozumiem.

JD: Zdaję sobie sprawę, że mogliśmy się trochę mylić.

WD: Istotnie. A wracając do meritum, pan Buckley był w tamtym czasie również członkiem MAO, czy to się zgadza?

JD: Tak się wydawało.

WD: A jaki dokładnie był pani cel w nawiązaniu relacji z panem Buckleyem?

JD: No cóż, chodziło o to, żeby go zająć. Uśpić jego czujność.

WD: Z zamiarem…?

JD: Żeby jego misja się nie powiodła.

Deborah Ford-Lodge: I to… „usypianie czujności” pana Buckleya obejmowało urodzenie mu dwójki dzieci, tak?

JD: Sprawa rozciągnęła się w czasie.

Shirin Mansoor: Pani D*****, Stephen Buckley w rzeczywistości nie był funkcjonariuszem służb wywiadowczych, prawda?

JD: Nie…

SM: Pani przekonanie było całkowicie błędne.

JD: No cóż, dopiero na samym końcu.

SM: Słucham?

JD: Cóż, przez cały ten czas, kiedy wierzyłam, że jest agentem pod przykryciem, równie dobrze mógł nim być, rozumie pani? Bo przez cały ten czas, kiedy wierzyłam, że nim jest, tak się właśnie zachowywałam. Jakby on mnie szpiegował, a ja udawałam, że o tym nie wiem.

Griselda Fleet: Pani D*****, żadne z… zeznań, które złożyła pani przed tą komisją, w rzeczywistości nie dotyczy działań podjętych przez służby wywiadowcze, prawda?

JD: …

GF: Odnoszą się one raczej do działań podjętych przez osobę, którą błędnie uważała pani za pracownika wywiadu i o której przez cały pięcioletni okres waszego związku sądziła pani, że oszukuje panią oraz pozostałych członków MAO. Podczas gdy w rzeczywistości on sam był członkiem MAO.

JD: Tak…

WD: Rozumiem.

JD: Był po prostu zwykłym facetem.

D F-L: Czy nadal są państwo razem, Pani D*****?

JD: Boże, skąd.

(Zeznania J*** D***** nie zostały ujęte w roboczej wersji raportu istniejącej w chwili zamknięcia postępowania Monochrome i nie zostałyby uwzględnione w raporcie końcowym, gdyby taki dokument został sporządzony).

Rzeczywiście była to winda i rzeczywiście znajdował się w niej sir Winston, co oznaczało, że mogli odbyć jedną ze swoich rozmów w stylu „to na czym właściwie teraz stoimy?”, z których większość dałaby się w całości zastąpić frazą „na tym samym co w zeszłym tygodniu”. Griselda czasami zastanawiała się, ile podobnych grup uwikłanych w niekończące się spotkania zbiera się dowolnego dnia rano w całej stolicy i dla ilu z nich jedynym postanowieniem – „na przyszłość” – jest to, że wkrótce odbędzie się kolejne spotkanie. Być może stanowiło to absolutne minimum niezbędne do przetrwania jakiejkolwiek grupy, ale brakowało w tym pewnej wyrazistości celu.

Zanim jednak sir Winston mógł zapoczątkować taką dyskusję, musiał najpierw pozbyć się odzieży przeciwdeszczowej, obejmującej również najprawdziwsze galosze – źródło fascynacji Griseldy, dla której istniały one dotąd wyłącznie jako coś, o czym czyta się w książkach dla dzieci. Paski i sprzączki… Nie po raz pierwszy zastanawiała się nad fetyszyzmem wyższych klas, nad ich przywiązaniem do nawyków z dzieciństwa, do niań i szkolnych jadłospisów, do klubowych krawatów, oraz nad tym, na ile mądre jest powierzanie przyszłości nas wszystkich ludziom, którzy ugrzęźli we własnej przeszłości. Myśli te nie sprzyjały jednak produktywnemu dniowi pracy, więc odsunęła je na bok. Tymczasem – dokładnie w chwili, gdy Malcolm wrócił na salę – sir Winston przybrał uprzejmie serdeczną minę i zademonstrował swą zdolność komunikowania się ponad wszelkimi podziałami, zwracając się do wszystkich naraz:

– Wszyscy mieli udany weekend?

Oczywiście w kulturalnym gronie jedyna odpowiedź na to pytanie brzmi „tak”, mimo że rozpatrywane weekendy obejmowały całe spektrum doświadczeń: od niekończących się kłótni z potomstwem (Mansoor i Fleet), przez zwykły maraton po miejscowych pubach (Moore i Fielding), krótki wypad do Paryża z oglądaniem baletu i jedzeniem z gwiazdką Michelin, mający na celu pozyskanie zainteresowanych inwestorów (Singer), głośną awanturę z małżonkiem zakończoną zrywem pisarskim liczącym jedenaście tysięcy słów (Ford-Lodge), aż po nieprzerwane trzydzieści trzy godziny w łóżku z dwiema pizzami, butelką wódki i Apple TV+ (Kyle). Odpowiedź ta została należycie udzielona przez wiele głosów jednocześnie, a jeśli chwila ciszy, która po niej nastąpiła, sugerowała, że zebrani przeżywają w myślach jakieś fragmenty swoich odrębnych weekendów, to cisza ta nie była ani pełna napięcia, ani szczególnie kojąca. Aby ją wypełnić, ci, którzy przynieśli ze sobą obuwie na zmianę, zakładali je, zerkając przy tym w telefony, zaś ci, którzy go nie przynieśli – po prostu zerkali w telefony. Usatysfakcjonowany, że to życzliwe pytanie ugruntowało jego pozycję jako osoby, na którą szeregowi członkowie zawsze mogą liczyć, gdy potrzebują odrobiny ojcowskiego zainteresowania, sir Winston – który sam całkiem przyjemnie spędził weekend na wsi jako gość przewodniczącego partii – przełożył woreczek z tytoniem z jednej kieszeni do drugiej, a fajkę z tej drugiej do tej, gdzie wcześniej był woreczek. Należało być zorganizowanym i dawać dobry przykład. Bo – bądźmy szczerzy – ten smarkacz Kyle wyglądał dziś tak, jakby pozwolił wiewiórce zawiązać sobie krawat, a coś takiego było niewybaczalne. Ale nikt przecież nie traktował młodego Kyle’a jako wzór do naśladowania.

Sir Winston odchrząknął i wszyscy wokół zastygli w napięciu.

– No dobrze – powiedział. – To na czym właściwie teraz stoimy?

Jeśli głównym powodem wyboru tego lokalu na siedzibę Monochrome był koszt najmu, to sala konferencyjna w pewnym stopniu uzasadniała tę decyzję pod względem praktycznym: była na tyle niewygodna, by rozwiewać wszelkie podejrzenia, że odbywające się w niej posiedzenia mogłyby być czymś błahym, a zarazem nie aż tak ascetyczna, by rościć sobie pretensje do jakiegoś wzniosłego celu. Trzeba jednak przyznać, że zaprojektowano ją z wszelkimi udogodnieniami dla osób z niepełnosprawnościami, na wypadek gdyby wymagały tego okoliczności. Pośrodku sali ustawiono długie stoły tak, by utworzyły kwadrat bez jednego boku; członkowie panelu siedzieli po obu stronach, zaś pośrodku sir Winston i obok niego Griselda – jej krzesło ustawione było lekko ukośnie do stołu, co miało sygnalizować niższy status. Po jej lewej stronie siedzieli Moore, Singer i Ford-Lodge, po prawej stronie sir Winstona – Fielding i Mansoor. Malcolm natomiast zajmował miejsce przy szkolnej ławce w rogu sali i ta pozycja z każdym dniem zdawała się coraz więcej o nim mówić. Na otwartym końcu tego układu stało krzesło dla świadka, a obok niski stolik, na którym znajdował się dzbanek z wodą, szklanka i pudełko chusteczek. Okna, wychodzące na tyły biurowca w sąsiedniej ulicy, zasłaniało sześć kompletów żaluzji, z których co najmniej jeden zawsze był nieco rozregulowany. Malcolm czasami się zastanawiał, czy Clive z dołu nie przychodzi tu po godzinach, żeby coś subtelnie rozpierdolić. Zdawał sobie sprawę, że było to mało prawdopodobne, i nawet darzył Clive’a pewną sympatią, o ile można mówić o sympatii do kogoś, kto zwracał się do niego per „sir”. Nie zawsze jednak dało się odpędzić dziwaczne fantazje, gdy już się pojawiły. Paranoja była jak pasożyt; wbijała w człowieka pazury i żywiła się tym, co znalazła. Malcolm bezwiednie sięgnął po grzebień, po czym przemycił go z powrotem do kieszeni marynarki, mając nadzieję, że nikt tego nie zauważył.

Codzienna procedura podlegała niewielu zmianom. Jeśli przesłuchiwano świadka, odbywało się to rano i tylko sporadycznie przeciągało się poza porę lunchu. Jeśli panel zbierał się, by omówić to, co sir Winston określał mianem „wynikłych spraw”, a pozostali nazywali „wydatkami specjalnymi”, odbywało się to po południu. Gdy nie planowano wezwania żadnego świadka i nie uznawano dyskusji za konieczną, w biurze pojawiali się jedynie Griselda i Malcolm. Ich sesje bez udziału panelu sprowadzały się do analizy zeznań świadków, transkrypcji depozycji, która – ze względu na ich potencjalnie niejawny charakter oraz ograniczone środki budżetowe na obsługę administracyjną – spadała na Malcolma mimo jego żółwiego tempa pisania, oraz do przeczesywania publicznych rejestrów w poszukiwaniu „materiałów o potencjalnym znaczeniu”. Tych ostatnich było niewiele: większość doniesień prasowych sugerujących możliwe nadużycia ze strony służb specjalnych przy pierwszej próbie ustalenia konkretów rozpływała się w coś nieuchwytnego. W teczce oznaczonej „Różne” – bo nie istnieje coś takiego jak nadmiar ostrożności – przechowywano wycinki i wydruki dotyczące bardziej ponurych tropów napotkanych w ciągu ostatnich dwóch lat: samobójstwo osoby, o której było wiadomo, że pracowała w świecie cieni; śmiertelny wypadek z udziałem kogoś, kto znalazł się w kręgu zainteresowania. Były to jednak jedynie szepty i nic więcej; dalsze śledztwo skończyło się orzeczeniem otwartym w jednym przypadku i uznaniem nieszczęśliwego wypadku w drugim. Gdyby Monochrome miało dostęp do archiwum Regent’s Park, rozciągałby się przed nimi cały mroczny świat do zbadania; przynajmniej Malcolm był o tym coraz bardziej przekonany z każdym kolejnym dniem. Ale drzwi do tego skarbca pozostawały szczelnie zamknięte. A dni mijały – oj, jak mijały.

Na początku czyniono aluzje, że prowadzenie dochodzenia może nie wymagać pracy w pełnym wymiarze godzin, lecz rzeczywistość szybko rozwiała te wyobrażenia. Członkowie panelu dostawali diety i mogli całymi dniami nie zaprzątać sobie głowy tą sprawą; robota była żmudna, ale całkiem przyzwoicie opłacana i nie zajmowała więcej niż kilka godzin tygodniowo. Dla Malcolma i Griseldy oznaczało to jednak codzienną służbę. Racjonalna biurokracja już dawno pociągnęłaby za hamulec, lecz koła Westminsteru były jak koła autobusu: kręciły się w kółko, i w kółko, przez cały dzień.

Niektóre z tych dni, rzecz jasna, były gorsze od innych.

Monochrome – Dzień nr 279

Świadek nr 116: Pani E**** F********

(Stopień anonimizacji II: Wyłączone z trybu dostępu do informacji publicznej)

Rozdzielnik: A-F

Skład panelu:

Sir Winston Day – przewodniczący

Wielce szanowna Shirin Mansoor, posłanka – członkini panelu

Guy Fielding

Deborah Ford-Lodge

John Moore

Carl Singer

Sekretarz panelu: Griselda Fleet

Asystent sekretarza panelu: Malcolm Kyle

Fragment przesłuchania:

Sir Winston Day: Pani F********, zechciałaby pani opowiedzieć nam własnymi słowami, z jakiego powodu stawiła się pani przed tym panelem?

E**** F********: Przeczytałam o tym w czasopiśmie. Że badają państwo nadużycia w służbach wywiadowczych.

WD: Pisano o nas w czasopiśmie?

Griselda Fleet: Było pewne zainteresowanie medialne, sir Winstonie.

WD: Hm. A czy mogę zapytać, jakie to było czasopismo?

EF: To, co je prowadzi ten mały facet. Ten, co występuje w telewizji.

WD: Nie jestem pewien, czy…

John Moore: Chodzi o Have I Got News For You?

WD: Że jak…?

EF: Tak, właśnie.

JM [półgłosem]: Taaak!

Carl Singer: Czyli chodzi o „Private Eye”. Ten magazyn.

EF: Zgadza się. „Private Eye”.

JM: Który nie był szczególnie pochlebny wobec naszych procedur.

Guy Fielding: On wobec niczego nie jest szczególnie pochlebny. Taka już…

WD: Jeśli moglibyśmy… Dziękuję. A więc, pani F********. Zobaczyła pani artykuł w „Private Eye” i uznała pani, że posiada informacje, które mogą być istotne dla naszej, ee…, naszej misji.

EF: Tak właśnie. Bo ja pracuję w Centrali Łączności Rządowej, to tam w Cheltenham, wie pan?

[Pauza]

JM: Znamy Centralę Łączności Rządowej. Dziękujemy.

EF: Tak, no więc ten magazyn… Ja go osobiście nie czytam, tylko że tam była strona przypięta na tablicy ogłoszeń, i tam pisali, że badają państwo nadużycia i takie rzeczy? W służbach bezpieczeństwa?

WD: Ach, tak, to się zgadza.

EF: Bo tam dzieją się rzeczy, o których zdecydowanie powinni państwo wiedzieć. Zdecydowanie.

[Pauza]

WD: Czy mogłaby nam pani podać jakieś szczegóły dotyczące natury tych… rzeczy?

EF: No, różne rzeczy. Na przykład stołówka. Wszyscy wiedzą, że przynosi straty, a w porze lunchu jest tam tłok jak nie wiem co. No i jak to możliwe? Niech mi pan to wyjaśni.

CS: I to są te informacje, którymi przyszła się pani z nami podzielić…?

EF: No bo tak napisali w tym artykule. Nadużycia. I ja nikogo nie oskarżam, ale czy ktoś zapytał osobę prowadzącą stołówkę, gdzie trafiają te wszystkie pieniądze? Tylko tyle chcę powiedzieć.

WD: Pieniądze?

Griselda Fleet: Jeśli mogę się na chwilę wtrącić, panie przewodniczący…

WD: Jeśli naprawdę pani musi…

GF: Chodzi mi wyłącznie o spójność. Kiedy pani F******** zgłaszała gotowość do złożenia zeznań, twierdziła, że pracuje dla centrali. Teraz mówi, że pracuje w centrali. To drobna różnica…

WD: Bardzo drobna.

GF: …ale być może lepiej się upewnić, że nie zmierzamy ślepą uliczką.

Deborah Ford-Lodge: Zgadzam się. Język jest zbyt ważny, by posługiwać się nim niedbale. Zwłaszcza w…

WD: Tak, tak.

DF-L: Zwłaszcza w postępowaniach takich jak to.

CS: Te.

WD: Dobrze, już dobrze. Skoro to ma nam oszczędzić całej tej czczej gadaniny. Pani F********, jeśli pani pozwoli. Poproszę panią o doprecyzowanie swojej pozycji w centrali.

EF: Pracuję tam.

WD: Tak, to już ustaliliśmy. Ale czy mogłaby pani być nieco… bardziej konkretna?

EF: W poniedziałki i czwartki.

WD: Tylko w te dwa dni?

EF: No, chyba że poniedziałek wypada w dzień wolny od pracy.

WD: Nie wiem, czy…

GF: Czy mogłaby nam pani powiedzieć, w jakim dziale pani pracuje, pani F********?

EF: Jestem w ekipie sprzątającej.

WD: Jest pani w ekipie sprzątającej.

EF: Właśnie to powiedziałam.

WD: Czyli tak naprawdę… nie jest pani zatrudniona bezpośrednio przez Centralę Łączności Rządowej?

EF: Mamy poświadczenia bezpieczeństwa, no wie pan. I bardzo dobrze. Bo stan toalet w niektóre dni…

WD: Dziękujemy, pani F********.

EF: Ja tylko mówię, że jak się odpowiada za bezpieczeństwo kraju, to można by trochę bardziej uważać na to, co się wyprawia w toalecie.

(Zeznania E**** F******** nie zostały ujęte w roboczej wersji raportu istniejącej w chwili zamknięcia postępowania Monochrome i nie zostałyby uwzględnione w raporcie końcowym, gdyby taki dokument został sporządzony).

(Powyższy zapis jest o tyle istotny, że był ostatnim rzetelnym protokołem sporządzonym przez Malcolma Kyle’a. Późniejsze transkrypcje, choć zatwierdzane przez sekretarz panelu, charakteryzowały się licznymi nieścisłościami i nigdy nie stanowiły pełnego zapisu złożonych zeznań).
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

Każdy potrzebuje pseudonimu, ustalili więc, że będą Szczurem i Ropuchem – on był Szczurem, Ropuch był jego kretem i w coraz mniej prawdopodobnym wypadku, gdyby Monochrome jednak przyniosło owoce, miał się o tym dowiedzieć jako pierwszy. Oczywiście owoce nie były takie, jakie Monochrome miało zbierać, ale liczy się każdy zbiór.

Dziś, w ten lutowy wieczór, zaplanowany kontakt miał się odbyć przez telefon. Była w tym pewna nostalgia. Dawno temu, w innym miejscu, rozmowy telefoniczne wymagały rygorystycznych procedur: telefony starannie dobierano, zwykle w zatłoczonych miejscach – na dworcu kolejowym, na poczcie – a temat rozmowy nie miał żadnego związku z jej znaczeniem. Dziś, w świecie, w którym techniki inwigilacji stały się tak wyrafinowane, że człowiek wahałby się pogadać w zasięgu słuchu własnej lodówki, środki ostrożności wciąż miały znaczenie, ale przynajmniej nie trzeba było zakładać płaszcza. W przypadku Szczura po prostu przechodziło się do pokoju bez okien, naciskało włącznik uruchamiający zakłócenia i odbierało komórkę – na kartę, niezarejestrowaną i przyjmującą połączenia tylko z jednego numeru.

Odebrał ją, nic nie mówiąc. Czekał, aż Ropuch przerwie ciszę.

– To ja – powiedział Ropuch.

– I co masz?

Znowu cisza, taka, jaką słychać przez komórkę, gdy jej użytkownik stoi w korytarzu i wszystkie drzwi są zamknięte.

– To co zwykle.

– Nie mów tego z takim rozczarowaniem. Nie masz pojęcia, co jest dla mnie istotne. Wiesz tylko, że dobrze płacę, żeby móc to usłyszeć.

Ropuch zaczął więc recytować: świadkowie z ostatniego miesiąca, towarzyszące temu dyskusje, ich coraz bardziej konfliktowy charakter oraz brak jakichkolwiek twardych dowodów na nadużycia w Regent’s Park. Pięć minut później było po wszystkim i nie padły żadne słowa, które uruchamiałyby alarmy, pociągały za sznurki albo sprawiały, że Szczur zmarszczyłby brwi.

Odliczył w głowie do pięciu, żeby dać Ropuchowi czas na zastanowienie, czy nieświadomie nie przekazał jakichś ważnych informacji, po czym powiedział:

– Pieniądze są na twoim koncie.

– To nie może trwać wiele dłużej.

W tej wypowiedzi była pewna intrygująca niejednoznaczność; Ropuch mógł mieć na myśli samo Monochrome, zdradę jego wewnętrznych procedur albo własną niechęć do dalszego występowania w roli zdrajcy. Co nie było, jak mógłby wyjaśnić Szczur, trafnym określeniem. Żeby być zdrajcą, trzeba najpierw w coś wierzyć. W przeciwnym razie to tylko plotki.

– Będzie trwać tyle, ile będzie – odparł. – Podobnie jak nasze rozmowy.

Możliwe, że Ropuch miał na ten temat inne zdanie, ale ponieważ Szczur w tym momencie zakończył połączenie, nie miało to żadnego znaczenia. Niewysłuchany sprzeciw był jak nieuznane potomstwo: jeśli nikt o nim nie wie, to czy naprawdę można powiedzieć, że istnieje? Nie miał skłonności do filozoficznych rozważań. Potrafił jednak dostrzec zabawną stronę większości spraw, o ile to nie w niego wymierzony był żart.

Kotleciki rybne kosztowały pięć funtów za opakowanie, w którym były dwie sztuki, albo dwanaście funtów za trzy opakowania. Oszczędność była oczywista, zasadnicze pytania brzmiały jednak: czy Malcolm chce się zobowiązać w najbliższej przyszłości do trzech posiłków z kotlecikami rybnymi i ile jest miejsca w zamrażalniku jego niezbyt dużej lodówki? Spróbował wyobrazić sobie tę przestrzeń, ale jedynym, co przyszło mu do głowy, był arktyczny obraz: bezkresne pustkowie, w które mógłby zawędrować i nie wrócić przez dłuższy czas. Kotleciki były z dorsza, z dodatkiem papki z groszku. Brzmiało to do przyjęcia, ale chyba nie jak sposób na życie. Włożył więc do wózka tylko jedno opakowanie, skupiając się na siedmiu funtach, które dzięki temu zaoszczędzi, i ruszył dalej przejściem między regałami. Przypomniała mu się reklama, którą widział w telewizji: para gejów w średnim wieku robiących zakupy w supermarkecie. Zdrowe wybory, udawana sprzeczka o czekoladowe herbatniki, wspólna radość z promocji. Muśnięcie dłoni, kiedy wychodzili ze sklepu. Zakupy jako przygoda w związku – było to równie bliskie rzeczywistości jak te reklamy pokazujące roześmianych młodych ludzi piszczących z zachwytu na stronie internetowego kasyna, zamiast, dajmy na to, jakiegoś grubego faceta w dresie palącego papierosa przed zakładem bukmacherskim. Fakt, że to była para gejów, miał sprawić, że to będzie lepsze, albo przynajmniej powinno takie być. Ale jakoś nie sprawiało.

Zatrzymał się przy ladzie chłodniczej, zastanawiając się nad serem. Ser był na liście – Malcolm nigdzie się nie ruszał bez listy – ale nie przemyślał sobie, jaki rodzaj kupić, i teraz nie potrafił się zdecydować. Gruyère? Lubił sobie zjeść kawałek gruyère’a. Lubił też brie. Ale jego budżet pozwalał tylko na jedno albo drugie… Nie po raz pierwszy postanowił rozsądniej robić zakupy i zacząć korzystać z jakiejś tańszej sieci, nawet jeśli oznaczałoby to dłuższą drogę do sklepu. Cokolwiek, byle tylko zmniejszyć to uczucie lęku, gdy rachunek z karty kredytowej wpadał do jego skrzynki odbiorczej.

Kiedy Malcolm przyjechał do Londynu świeżo po Cambridge, zamieszkał we wspólnie wynajmowanym domu z jednym przyjacielem z uniwersytetu i trójką nieznajomych i przez krótki czas wszystko układało się całkiem dobrze. Nowi ludzie byli mili i otwarci, a on wiązał duże nadzieje z tamtą przyjaźnią, która na studiach raz czy dwa (dwa razy) otarła się o coś nieco bardziej fizycznego. Liczył, że rozwinie się z tego coś więcej. Tak się jednak nie stało. A przynajmniej nie z Malcolmem (z dwójką innych współlokatorów – owszem). Wtedy przestało się dobrze układać i pewnego weekendu wszystko się posypało. Nim weekend się skończył, wszystkie strony – z wyjątkiem samego Malcolma, który, jak się okazało, nie miał prawa głosu – zgodnie uznały, że atmosfera znacznie się poprawi dzięki jego nieobecności. Od tamtej pory mieszkał w kawalerce w Walthamstow i czynsz pochłaniał sześćdziesiąt cztery procent jego miesięcznej wypłaty. Miał poczucie, że nie żyje tak, jak to sobie zaplanował. I z całą pewnością miał poczucie, że nie powinien wydawać pięciu funtów na dwa kotleciki rybne.

Spojrzał w dół na swój wózek. Jabłka, pomarańcze, sporo warzyw – czyli coś jednak robił dobrze. Potem na końcu alejki skręcił i wpadł na kogoś nadchodzącego z naprzeciwka.

W innych okolicznościach mogłoby to być spotkanie jak z komedii romantycznej. Jednak w tych okolicznościach była to kobieta, w której przeładowany wózek wjechał bokiem. Gdy się zderzyli – a ona poruszała się szybko, naprawdę szybko – jej wózek gwałtownie skręcił, uderzył w zamrażarkę, a potem to cholerstwo się wywróciło i wysypały się zakupy: paczki makaronu i siatkowe torby z owocami, gotowe dania, kartony z sokiem i z mlekiem, słoiki oliwek albo kaparów czy czego tam jeszcze – wszystko. Wszędzie. Koszmar.

– Boże, przepraszam!

– Cholera, cholera, cholera!

– Przepraszam! Strasznie przepraszam!

– Czy mógłby pan po prostu… Proszę!

Malcolm zostawił własny wózek i rzucił się, by postawić ten przewrócony, ale okazało się, że to nie jest wcale takie łatwe. Butelka wina o mało nie dołączyła do bufetu na kafelkach, a to by dopiero zrobiło potworny bałagan. Tak czy inaczej zapanował chaos, tylko częściowo łagodzony nagłym przypływem solidarności ze strony innych klientów. Ci, którzy byli najbliżej, zaczęli zbierać rozsypane zakupy i wkładać je z powrotem do wózka, a pracownik sklepu poszedł po mop i trójkąt ostrzegawczy. Rozbita butelka passaty leżała w czerwonej kałuży. Mężczyzna z muszką pomógł Malcolmowi z wózkiem.

– Spokojnie, powoli.

Kobieta, do której należały te zakupy, zdążyła się już nieco pozbierać; teraz przyglądała się produktom ładowanym z powrotem do jej wózka. Wyglądała, jakby miała wątpliwości. Czy naprawdę zamierzała to wszystko kupić? Poobijane prezentowało się znacznie mniej zachęcająco. Była młoda jak na robienie takich wielkich zakupów – tak przynajmniej uznał Malcolm, ale co właściwie miał przez to na myśli? – i miała rude włosy, w większości trzymane w ryzach przez zielony beret. Piegi. Rękawy za dużego swetra wystawały spod rękawów długiego płaszcza.

– Chyba trochę za szybko jechałam – powiedziała.

– Te podłogi potrafią być niebezpieczne – zapewnił ją ktoś. W takich sytuacjach wszyscy czuli się w obowiązku włączyć do rozmowy.

– Naprawdę przepraszam – powiedział Malcolm, choć i on uważał, że jechała za szybko. Mop był już w drodze, niesiony przez kobietę w kombinezonie dodatkowo uzbrojoną w wiadro. – Ma pani wszystko?

Pochyliła się w jego stronę, jakby chciała mu zdradzić jakiś sekret.

– Chyba to tu zostawię.

Połamany makaron, wgniecione puszki. Zrobiłby to samo, gdyby mógł mieć pewność, że następnym razem nikt go tu nie rozpozna. „Ten facet, który zostawił swoje zakupy”.

Kobieta z wiadrem i mopem dość oschle poprosiła ich, żeby się odsunęli, i Malcolm na moment stracił orientację: co właściwie myślał, robił, pchał, jeszcze chwilę temu? Jego wózek… O, był tam. Odwrócił się, żeby znów przeprosić, bo trzy czy cztery przeprosiny, które już padły, wydawały mu się niewystarczające, ale młodej kobiety już nie było. Jej ponownie załadowany wózek stał przy zamrażarce i nie był już w centrum uwagi. Teraz, z chaotycznie ułożoną zawartością, wyglądał jak zbiórka do banku żywności przy wyjściu. Mężczyzna z muszką gdzieś wyparował, a kobieta sprzątająca passatę mruczała coś pod nosem. Malcolm pokręcił głową. Chciał się stąd wydostać; nie obchodziło go, co jeszcze miał na liście. Skierował się do kasy samoobsługowej, gdzie choć tym razem nie było kolejki, i zaczął wykładać swoje zakupy, najpierw owoce i warzywa.

Pod siatką z pomarańczami znalazł kopertę.

Nagie zimowe drzewa rysowały się ostro na tle nieba, a przez ich wyciągnięte jak szpony gałęzie Pierwsze Biurko śledziło światła na skrzydłach samolotu lecącego na zachód. Był taki czas, gdy widząc samolot na wieczornym niebie, zawsze żałowała, że nim nie leci, lecz mijające lata potrafiły zabijać takie bezcelowe pragnienia. I między innymi to właśnie robiły. Dziś wieczorem – było tuż po szóstej – pozwoliła mu odlecieć i ponownie skupiła uwagę na kolorowych światłach i betonie South Bank po drugiej stronie rzeki. Typowy londyński widok: zgiełk miasta, które nie potrafi się odprężyć. Dwa różne rytmy z dwóch różnych źródeł dźwięku zderzały się nad rzeką, a na brzegach ruch uliczny i ludzie tańczyli do tego, co im odpowiadało.

Za jej plecami samochód zwolnił i trzasnęły drzwi. Wóz odjechał. Usłyszała zbliżające się kroki. Odwróciła się.

– Panie kanclerzu. Dobry wieczór.

– Pierwsze Biurko. – I po chwili dodał: – Absurdalnie formalne, prawda?

Być może, ale urząd był ważniejszy niż osoba, która go aktualnie sprawowała. Zamiast powiedzieć to na głos, odparła:

– Och, lepiej trzymajmy się profesjonalnych ram. W końcu po to tu jesteśmy.

– Cóż, ma pani przewagę. Ja nie mam pojęcia, po co tu jesteśmy.

W tym wyznaniu pobrzmiewała lekka nerwowość i była ona jak najbardziej na miejscu. Kiedy szefowa MI-5 proponuje dyskretną rozmowę, tylko głupiec nie poczułby się nieswojo.

– Byłam ciekawa pana opinii na temat obecnej sytuacji – powiedziała.

Poza westminsterską bańką określenie „obecna sytuacja” było tak rozległe, że można by zbudować na nim miasto: Rosja, galopująca inflacja, covid, zmiany klimatyczne, kryzys energetyczny, publiczna służba zdrowia, ataki nożowników, rodzina królewska, kultura unieważniania, ceny paliwa, program I’m a Celebrity i handel ludźmi. Niektóre z tych tematów na siebie nachodziły. Ale wewnątrz bańki oznaczało to tylko jedno: przywództwo partyjne.

– Och, jestem całkowicie lojalny wobec premiera…

– Tak, tak. Bla, bla, bla. – Wykonała taki gest, jakby dyrygowała niewidzialną orkiestrą. – I oczywiście będzie pan lojalny aż po grób. Ale załóżmy na chwilę, że chciałby pan, żeby przejechał go autobus. Bo jeśli to pomoże, mam komplet rozkładów jazdy autobusów i mogę go panu pożyczyć.

– Och, proszę. Dlaczego w ogóle miałbym o tym myśleć? Sprawuje urząd dopiero od sześciu miesięcy. Myślę, że w kraju panuje zgoda co do tego, że jesteśmy w fazie wychodzenia z kryzysu…

– W kraju panuje zgoda co do tego, że jedziemy na taczce, prosto ku tradycyjnemu celowi.

– Dość się nasłuchałem takich apokaliptycznych ostrzeżeń z lewicowych mediów. Jeśli chce pani tylko wyładować frustrację, to mam kolację, na którą już jestem spóźniony. Zostawię panią z własnymi myślami.

– Pańska kolacja jest dopiero za dwadzieścia siedem minut. Przejdźmy się.

Ruszyli. Czekała, aż kanclerz poczuje ciężar przeciągającego się milczenia.

– Nie interesują mnie defetystyczne bzdury. Mamy nowego lidera, nowe standardy do spełnienia. Uczciwość, rzetelność, przejrzystość, odpowiedzialność, to wszystko wróciło. Przyjmujemy do wiadomości, że popełniono błędy, ale zamknęliśmy ten rozdział. Na tym polega dobre rządzenie.

– Możemy mieć odmienne zdania co do tego, czy dobre rządzenie polega na zamiataniu własnych błędów pod dywan, ale mniejsza z tym. Spójrzmy prawdzie w oczy, nadchodzi czas rozliczeń. Partygate, liczba zgonów w domach opieki, dwadzieścia miliardów z funduszy na walkę z pandemią, które… zniknęły. Możemy się zgodzić, że wszyscy już o tym zapomnieli. Ale gwałtowny wzrost oprocentowania kredytów hipotecznych? Nie. W zeszłym roku pańska partia doprowadziła do załamania funta i dlatego dziś szoruje o dno. Wybory byłyby dla was teraz samobójstwem politycznym, ale tego nie da się odkładać w nieskończoność, a kiedy już do nich dojdzie i zostanie po was garstka rozbitków na ławach opozycji, miejsce lidera znów się zwolni. Z pewnością sam już pan do tego doszedł.

Kanclerz zerknął na nią z ukosa.

– Czy my naprawdę prowadzimy tę rozmowę?

– Nie.

– Nie nagrywa pani tego?

– Istnieje coś takiego jak deepfake, pamięta pan? Jeśli będę potrzebowała nagrania, na którym szepcze pan zdradzieckie brednie, poproszę paru moich ludzi, żeby je spreparowali. – I po dwóch krokach dodała: – Żartowałam.

– Nie słynie pani z poczucia humoru, prawda?

– Mam na etacie wyszkolonych zabójców. W dosłownym sensie. Kiedy mówię, że coś jest zabawne, najlepiej mi przytaknąć, nie sądzi pan? – Nie czekając na odpowiedź, sięgnęła do czarnej skórzanej torby na ramieniu i wyjęła kopertę formatu A4. – Proszę tego jeszcze nie otwierać. Lepiej niech pan to dobrze schowa.

Kanclerz odruchowo wziął kopertę, ale już wyglądał, jakby tego żałował.

– Co jest w środku?

– Nazwijmy to rozkładem jazdy autobusów. Zna pan Fabiana de Vriesa?

– Oczywiście. Ten od chwilówek.

– Między innymi. – Do dokonań de Vriesa zaliczał się też hazard online, ogólnokrajowa sieć escape roomów oraz pornografia w wirtualnej rzeczywistości. Obecnie był bliski wygrania przetargu na usługi weryfikacyjne, który ogłoszono w ramach inicjatywy Zielone Pędy. Chodziło o sprawdzanie przeszłości kandydatów na wrażliwe stanowiska rządowe. Istniał pogląd, że de Vries mógłby wykonać połowę tej roboty, eliminując już na wstępie wszystkich figurujących na jego listach klientów. – Czy miał pan świadomość, jak bliskim przyjacielem poprzednika pańskiego szefa jest ten człowiek?

Milczenie się przeciągało.

– Nie aż tak bliskim – doprecyzowała.

– Mimo wszystko to był interesujący obraz – powiedział kanclerz i na krótką chwilę połączyła ich nić porozumienia. Zaraz jednak wrócił do rzeczy: – Słyszałem, że de Vries potrafi być hojny wobec przyjaciół. To znaczy, premier zawsze bardzo skrupulatnie deklarował prezenty i urlopy…

– Wręcz z tego słynął.

– Ale, co zrozumiałe, bywał… nieprecyzyjny, jeśli chodzi o szczegóły. To znaczy, musiał przecież rządzić krajem. Kto byłby w stanie dopilnować każdej kratki w formularzu, którą trzeba odhaczyć?

– Ktoś, kto ma od tego personel? Ale ma pan rację, de Vries był niezwykle hojnym człowiekiem. I nadal jest, co pokażą te… rozkłady jazdy.

Kanclerz przystanął.

– Możemy odłożyć na bok te gierki? O czym dokładnie mówimy?

– O możliwych scenariuszach. Może i pański nowy szef ma datę ważności wytatuowaną na czole, ale poprzedni jeszcze nie pogodził się z tym, że impreza służbowa się skończyła. Przepraszam, partyjna. Kiedy opadnie kurz po następnych wyborach, wypełznie z powrotem ze swojego domku na drzewie.

– Myśli pani, że wróci.

– Jak covid. Jestem pewna, że zostanie z nami na zawsze. To jest najlepszy argument za dawkami przypominającymi. Ale tak, powiedziałabym, że największym zagrożeniem dla wszelkich pana przyszłych ambicji nie jest obecny kolega z rządu, tylko perspektywa powrotu tego, który już raz wygrał, jako zbawcy pańskiej partii. A pańska partia będzie zbyt oszołomiona klęską w wyborach, żeby pamiętać o jego kłamstwach, korupcji i toksycznym narcyzmie. Jeśli więc chce pan sięgnąć po przywództwo, musi pan najpierw mieć pewność, że jest przygotowany, by rozprawić się z królem zombie.

– I to jego tak naprawdę ma przejechać ten autobus, tak?

– A może nawet dwa autobusy. Tak na wszelki wypadek. – Wskazała głową na kopertę w dłoni kanclerza. – Tak jak mówiliśmy, de Vries jest hojnym człowiekiem. Właściwie sądzę, że zaskoczy pana, jak bardzo. Prawdziwa dobra wróżka, co w jego przypadku jest wyjątkowo trafnym określeniem.

– To jakaś kolejna aluzja do gejów?

– Nie. – Głos Pierwszego Biurka się zmienił. Teraz gierki się skończyły. – To raczej odniesienie do Disneya. Wróżkowy ojciec chrzestny stojący nad kołyską niemowlęcia i spełniający życzenia, wie pan? Tylko że w tym przypadku to życzenia tatusia mają się spełnić.

Kanclerz znów się zatrzymał i spojrzał na rzekę. Jedyny widoczny ochroniarz stał jakieś pięćdziesiąt jardów dalej, z rękami opuszczonymi wzdłuż ciała, czujny i uważny. Mimo to Pierwsze Biurko podeszło bardzo blisko, by wypowiedzieć kolejne słowa.

– Jak pan zobaczy, z tych dokumentów wynika, że w ostatnich latach na byłego premiera spadła lawina kosztów. Kosztów prawnych. Związanych z sądowym zakazem publikacji, który, jak pan wie…

– Oznacza, że w ogóle nie powinniśmy nawet rozmawiać o tym, że obowiązuje.

– Właśnie. A jednak o tym rozmawiamy. I problem z tym konkretnym zakazem polega na tym, że… no cóż, jest problemem. To jego ósmy albo dziewiąty z kolei. Czy ktoś to jeszcze liczy?

Zbliżała się do nich para idąca pod rękę. Ochroniarz wyprostował się jak struna, ale tych dwoje nie zwracało uwagi na nikogo poza sobą nawzajem. Przez chwilę słychać było jeszcze strzępy ich rozmowy.

Pierwsze Biurko ciągnęło:

– A nawet gdyby ktoś chciał to liczyć, uniemożliwia mu to wspomniany zakaz, którego uzyskanie było niewiarygodnie kosztowne. Na szczęście dla premiera koszty te pokrył jego dobry przyjaciel, pan de Vries.

– To stare dzieje – powiedział kanclerz. – Jakiekolwiek były prywatne niedociągnięcia byłego premiera, nie przeszkadzały jego ambicjom w życiu publicznym i nie przeszkodzą też teraz. Poza tym, skoro obowiązuje zakaz, to na co przydadzą mi się pani dowody?

– Och, wystarczy je pokazać właściwej osobie.

Kanclerz przez chwilę się nad tym zastanawiał.

– De Vries.

– Tak. To już nie tyle kwestia podążania za pieniędzmi, co biegania za nimi z kijem. Kiedy de Vries dowie się, że właśnie z tego powodu jego oferta na usługi weryfikacyjne zostaje odrzucona, zrozumie aluzję. A wtedy zostawi pańskiego dawnego szefa na lodzie, kompletnie spłukanego. A na pańskiej drodze zniknie sporo przeszkód.

– Chce pani, bym dopilnował, żeby nie wygrał tego przetargu? Ta decyzja nie należy do mnie.

– Pana głos jest w gabinecie najbardziej donośny. Jeśli nie potrafi pan przeforsować prostego weta, to czy w ogóle zasługuje pan, by zostać liderem?

To nie było warte bezpośredniej odpowiedzi.

– Wydaje się pani bardzo pewna tego, co przyniesie przyszłość.

– Bo pewne rzeczy nigdy się nie zmieniają. Zawsze będą marionetki, którym się wydaje, że są mesjaszami, i zawsze będą za nimi stać ludzie od pieniędzy. A ludzie od pieniędzy nie lubią światła reflektorów. To ich naraża na niewygodne pytania. Na przykład: skąd właściwie wzięli te pieniądze?

– Czy to jest prawdziwy powód tego spotkania? Żeby powstrzymać de Vriesa przed wejściem na pani teren?

– Dobre pięćdziesiąt procent – przyznała. – Spójrzmy prawdzie w oczy. Outsourcing nie rozwiąże problemów służb z finansowaniem i zasobami. Tym, co je rozwiąże, są finansowanie i zasoby. A nasz pan de Vries to czarny koń. Ma niejasne pochodzenie. Można by się nawet zastanawiać, czy nie chce przejąć weryfikacji właśnie po to, by samemu jej uniknąć.

– Rosjanin?

– Chyba nawet pański dawny szef by zauważył, że to nienajlepszy wizerunek. Nie, ma holenderski paszport. I przyznaję, to może oznaczać, że jest Holendrem. Ale można też spojrzeć na to inaczej: to handlarz pornografią i lichwiarz, który dorobił się milionów na wykorzystywaniu biednych, bezbronnych i słabych. Czy choć raz nie mogłoby to po prostu wystarczyć?

– Mój Boże. Idealistka.

– Jak pan śmie. – Uśmiechnęła się, choć ten uśmiech był ledwie przyklejony do jej twarzy. – A może ekolożka. Dwie pieczenie na jednym ogniu. To chyba nienajgorsze gospodarowanie zasobami?

– Nic dziwnego, że zawsze się pani bał – mruknął niejasno kanclerz. W tle światła South Bank jakby się przechyliły i zakreśliły łuk. – A w zamian za tę…

– Pomocną dłoń.

– Poradę zawodową. Domyślam się, że w zamian będzie pani chciała tego… jak to się nazywało? Monochrome? Pewnie chce pani, żeby dochodzenie Monochrome zostało zakończone.

– Szczerze mówiąc, nie rozumiem, dlaczego w ogóle jeszcze trwa. Powinno było trafić do śmieci razem z całą resztą, kiedy na Downing Street 10 weszła ekipa od sprzątania. A może było za dużo pustych butelek, żeby jeszcze i to upchnąć do worka na recykling?

– Wiem, że uważa to pani za element osobistej wendetty. Ale powinna pani zrozumieć, że od dawna panuje przekonanie, że Regent’s Park stał się zbyt… niezależny. To nie jest stanowisko ideologiczne. Raczej ponadpartyjny konsensus.

Odgłos, który z siebie wydała, mógł oznaczać zgodę. Ale nie musiał.

– I to taki, z którym trudno się nie zgodzić. Takie brudne zagrywki jak ta… To dlatego nikt was nie lubi.

– Jesteśmy tajnymi służbami. Nie jesteśmy po to, żeby nas lubiano.

– I jesteście z tego dumni. – Kanclerz przez chwilę ważył kolejne słowa: – Zanim został premierem, był ministrem Korony. Odebraliście mu to stanowisko. Naprawdę sądziła pani, że zjedna wam to resztę z nas?

– Nie było prowokacji ani półlegalnych działań. Tylko rutynowa obserwacja i bezstronny raport. – W dużej mierze bezstronny. – Żaden minister, który wykonuje swoje obowiązki, nie narażając bezpieczeństwa narodowego, nie ma się czego obawiać ze strony Parku.

– Tak pani twierdzi. Ale nie może nas pani winić za to, że chcemy trzymać was w ryzach. – Przeszli w milczeniu kilkanaście jardów, po czym kanclerz znów się odezwał: – Dobrze. Zobaczę, co da się zrobić, żeby podciąć skrzydła de Vriesowi. Nie żebym całkowicie pani ufał albo kupował to odgrywanie Nostradamusa. Ale mamy już dość przejmowania brytyjskich aktywów przez brudny kapitał. Wolałbym nie oglądać, jak wkracza jeszcze na obszar bezpieczeństwa państwa.

– Dziękuję – powiedziało Pierwsze Biurko. Fakt, że oddawanie brytyjskich aktywów w ręce brudnego kapitału było rządowym priorytetem przez trzy ostatnie administracje, nie wydawał się wart poruszania. – I może mi pan wierzyć albo nie, ale ja nigdy nie zapominam wyświadczonej przysługi.

– Przyjąłem do wiadomości. – Kanclerz dał znak ochroniarzowi, a ten machnął ręką w stronę drogi. Warkot silnika zamienił się w niski pomruk. – Podwieźć panią?

– Dziękuję, nie. Spacer dobrze mi zrobi.

Kanclerz skinął głową i chwilę później została sama.

Odczekała trochę, a kiedy się upewniła, że nikt jej nie obserwuje, zapaliła papierosa i wpatrzyła się w wodę. Miasto nigdy nie potrafiło się odprężyć, ale rzeka czasem tak… Przyglądanie jej się przynosiło chwilę spokoju. A skoro o spokoju mowa, ulgą – może niewielką, ale jednak – byłoby uciszenie panelu Monochrome. Ten kiepski żart trwał już zbyt długo i jak to bywa w przypadku nieskończonej liczby małp, zawsze istniała możliwość, że któraś z nich natknie się na coś istotnego. No cóż, teraz już nie.

Zerknęła na zegarek i postanowiła ruszyć dalej. Tego wieczoru czekały ją jeszcze dwa spotkania z innymi ważnymi członkami gabinetu i dwie kolejne koperty do wręczenia. I przeprowadzenie tej samej rozmowy z każdym z nich.

Uważała, że w demokracji lepiej nie stawiać wszystkiego na jedną kartę.

„Mozart/Q1–94/OTIS/Berlin (BM)”.

Takim odręcznym napisem opatrzony był prawy górny róg szarej kartonowej teczki, którą zawierała koperta – duża, brązowa i zaklejona taśmą.

Mężczyzna z muszką? Kobieta w berecie? Gdzieś pośród całego tego zamieszania jedno z nich – albo ktoś zupełnie inny – umieściło kopertę w wózku Malcolma, ukrywając ją pod zakupami. A teraz był z powrotem w swoim mieszkaniu – kotleciki rybne wciąż nieusmażone – z dużym kieliszkiem shiraz w ręce i siłą woli próbował sprawić, żeby to wszystko przestało istnieć. Tymczasem jednowyrazowy raport sytuacyjny pisał się sam:

Kurwa.

W drodze do domu prawie wpadł na latarnię uliczną, tak bardzo był zajęty oglądaniem się za siebie. Wpatrywał się w okna domów, spodziewając się, że zobaczy ciemne sylwetki odchylające zasłony. A co z jego telefonem – czy został zhakowany, czy właśnie transmitował jego lokalizację do służb wywiadowczych? I co to właściwie za różnica, skoro i tak wracał do domu? Koperta, która teraz leżała na stole i jawnie znajdowała się w jego posiadaniu, oznaczała przestępstwo w toku. W każdej chwili drzwi mogły rozpaść się w drzazgi i w jego mieszkaniu mogło zaroić się od ludzi w mundurach. Nielegalne posiadanie informacji stanowiących tajemnicę państwową – nieważne, że nie miał pojęcia jakich, i że teczka wciąż była nieotwarta. Oczywiście, że otworzył kopertę – będzie to uparcie powtarzał w jakimś małym podziemnym pokoju w Paddington Green. Myślał, że to materiały reklamowe, jakiś nowy chwyt marketingowy, kupony rabatowe. Albo, kto to wie, może jakiś chory osobnik podrzucił mu pornografię, albo jakieś zmęczone serce wsunęło list miłosny między jabłka i pomarańcze w jego wózku.

„Ale już pan wiedział, że to nie była żadna z tych rzeczy. Prawda?”

Oczywiście, że wiedziałem.

Duży kieliszek shiraz stał się kieliszkiem pełnym do połowy. Ale wciąż był duży.

Zasunął zasłony i teraz to on podglądał, co się dzieje na zewnątrz. Dwa piętra niżej ulica wyglądała całkiem zwyczajnie jak na lutowy wieczór: ciemna, z rozmytą poświatą wokół latarni. Na chodniku po drugiej stronie ktoś wyprowadzał psa, zupełnie ignorując to, że zwierzak właśnie załatwia się przy krawężniku. Ktoś inny przeszedł przygarbiony, paląc papierosa. Samochód. Potem kolejny. Wysoko na niebie, nad chmurami, mrugały czerwone światła samolotu, a odgłos silników dobiegał z leniwym opóźnieniem. Nic nie wskazywało na to, by za chwilę miał nastąpić nalot dronów.

Monochrome, to ledwie żywe, udaremnione dochodzenie, postępujące naprzód z impetem pacniętej ćmy, właśnie ożyło. A przynajmniej miał w to wierzyć. Ale ta teczka mogła zawierać wszystko. Jeśli to był głupi dowcip, pocił się zupełnie bez powodu: zamiast nielegalnie wejść w posiadanie tajnych dokumentów, padł ofiarą kawału kogoś z Regent’s Park. Jak bardzo to było prawdopodobne? Zmusił się, żeby usiąść i potraktować to pytanie poważnie: istniała taka możliwość. Regent’s Park nie współpracował z Monochrome – udawał, że cała sprawa nie istnieje – ale ktoś mógł się poczuć tym na tyle urażony, by spróbować sabotażu i skierować dochodzenie na mieliznę. Prawdą było też, że niezależnie od jakichkolwiek ustaleń Monochrome Regent’s Park i tak wchodził w fazę kontrolowanego schyłku, a jego zadania przejmowały sprywatyzowane firmy. Procedury weryfikacyjne, niektóre aspekty zarządzania danymi, inne funkcje pomocnicze – wszystko to było stopniowo przekazywane zewnętrznym podmiotom. Formalnie oznaczało to niewiele więcej niż nakreślenie nowych granic administracyjnych, ale dla kogoś siedzącego przy biurku w Regent’s Park mogło wyglądać jak upadek cywilizacji. A to byłby wystarczający powód, by przeprowadzić sabotaż. A więc to był scenariusz pierwszy.

Jego tętno wracało do normy. Przypomniał sobie, że właśnie na tym polega jego praca: porządkował fakty w logiczne kolumny. W ten sposób można było sprawić, by świat wydawał się sensowny.

Scenariusz drugi: to był prawdziwy materiał. Jakiś rozgoryczony funkcjonariusz państwowy właśnie podrzucił mu skradzioną teczkę, której zawartość wywołałaby burzę w jutrzejszych nagłówkach.

To była znacznie bardziej przerażająca możliwość, ponieważ znów stawiała Malcolma na celowniku. Oddział specjalny był już na klatce schodowej, a za rogiem stał ich czarny van. Teczka na stole jarzyła się jak radioaktywne odpady.

Scenariusz trzeci: to były obie te rzeczy jednocześnie – prawda i mistyfikacja. Dopił shiraz, a jego umysł powoli obracał tę myśl. Być może teczka była autentyczna i zawierała prawdziwy historyczny dynamit, ale nadchodzący wybuch miał jedynie odwrócić uwagę, nic poza tym. Miał być czymś, co zajmie nagłówki, które obecnie krzyczały wyłącznie o nieszczęściach: galopujących kosztach życia, odległych wojnach, trzeszczącej infrastrukturze państwa, które się poddaje. Zamiast tego można było sobie wyobrazić tygodnie, w których media przechodziłyby same siebie, relacjonując jakiś dawny skandal szpiegowski: na tyle świeży, by nadal miał siłę rażenia, ale na tyle odległy, by nie obsmarować obecnej administracji. Powiedzmy lata dziewięćdziesiąte. Q1–94, pierwszy kwartał 1994 roku. Grzechy innej epoki wyciągnięte na światło dzienne i podane z odpowiednią dozą szpiegowskiego blichtru, żeby wszyscy byli zadowoleni.

To by oznaczało, że Malcolm jest bezpieczny. Stał się chwilową zabawką jakiegoś podejrzanego departamentu rządowego, ale jest bezpieczny. Bo cały sens tego scenariusza polegałby na tym, żeby teczka trafiła do Monochrome, gdzie jej zawartość mogłaby zostać omówiona, a następnie, zgodnie z planem, nastąpiłby przeciek do prasy. (Stawiałby na Singera, ewentualnie na Ford-Lodge). Nikt nie zamierzał go aresztować, ktoś po prostu pociągał za sznurki.

No cóż, pomyślał, to przynajmniej oznaczałoby jakiś ruch.

Bo już dawno przestał być skutecznym drugim krzesłem – tu i teraz, wstając, żeby dolać sobie wina, mógł to przyznać, choćby tylko przed samym sobą. Od dawna właściwie nie wykonywał swojej pracy; po prostu czekał, aż to się skończy, żeby móc wrócić do samego serca Whitehall, tam, gdzie było jego miejsce. Jego rolą w Monochrome było niczego nie przeoczyć i nadać temu sens po fakcie, ale przez połowę czasu myślami był gdzie indziej, a jego stenogramy były dokładne najwyżej w trzydziestu procentach. Oczywiście wszystko było nagrywane, ale jego transkrypcje z ostatnich miesięcy były marne albo nie było ich wcale i kiedy usiądą z Griseldą, żeby sporządzić raport końcowy, ona też to zauważy. A więc gdziekolwiek Monochrome ostatecznie skieruje palec, Malcolm będzie w samym centrum uwagi. Zaniedbanie obowiązków było najgorszą rzeczą, jakiej mógł się dopuścić urzędnik służby cywilnej. Nawet jeśli nikogo już nie obchodziło przekraczanie uprawnień przez służby wywiadowcze, Malcolm naprawdę powinien zebrać się w sobie, żeby jednak się tym przejąć.

I dokąd go to wszystko doprowadziło?

Donikąd – taka była uczciwa odpowiedź. Donikąd, poza tym, że był trochę bardziej pijany i trochę bardziej przestraszony.

Trzy scenariusze, a mógł być przecież jakiś czwarty, piąty i szósty, które jeszcze nie przyszły mu do głowy. Ale ilekolwiek by ich było, przeczytał dość książek i obejrzał dość filmów, żeby wiedzieć, jak zawsze kończy kozioł ofiarny, a tym razem był nim on. Wsadził teczkę z powrotem do koperty, już próbując zapomnieć oznaczenie katalogowe na okładce: Mozart/Q1–94/OTIS/Berlin (BM). Wiedział jednak, że nie da mu to spokoju przez całą noc i będzie mu brzęczeć w głowie jak jakaś natrętna melodia. Mozart: czy to nie oznaczało poziomu utajnienia? Nawet o tym nie myśl, powiedział sobie, ale nie potrafił się powstrzymać. Starannie zakleił ponownie kopertę. Tak, Mozart był poziomem utajnienia materiału. Q1–94 wskazywało datę. OTIS: kto to może wiedzieć? Berlin, to oczywiste, a BM… Nie powinien o tym wszystkim myśleć. Ale skrót BM utknął mu w głowie, bo w pierwszej chwili odczytał go jako DM. Freudowska pomyłka, ale podsunęła mu plan działania, a przynajmniej jakiś punkt zaczepienia. Znów uniósł kieliszek do ust i się napił. To naprawdę powinien być ostatni. Tej nocy i tak nie zaśnie, ale rano powinien być w możliwie jak najlepszej formie. DM. Jakby ktoś wysyłał mu wiadomość… Malcolm zostawił niedopite wino, jeszcze raz zerknął przez okno, a potem poszedł umyć zęby i położył się w ciemności.

Budzik nie obudziłby Griseldy, bo od dłuższego czasu nie spała. Znajoma karuzela zmartwień w jej głowie kręciła się nieustannie, aż w końcu ona sama poczuła się jak bagaż, którego nikt nie przyszedł odebrać. Wstała wcześniej i spróbowała zmyć ponure myśli pod prysznicem. Potem się ubrała i przygotowała śniadanie dla Melody, choć dobrze wiedziała, że córka nie wyjdzie ze swojego pokoju, dopóki Griselda będzie w domu. „Wykłady zaczynają się dopiero o dziesiątej, mamo!” Szklanka na sok, miseczka na muesli, łyżeczka do jogurtu – nie potrafiła się powstrzymać. Jej mała dziewczynka była już młodą kobietą i sama umiała nakryć do stołu, ale o ile niektórych rzeczy nie dało się zrobić za dziecko, to były też takie, które wciąż można było. Potem otworzyła laptop i sprawdziła swoje finanse: dziesięciominutowy rytuał praktykowany kilka razy w tygodniu, po którym zawsze czuła się gorzej, ale który musiał zostać wykonany.

Życie na minusie. Zaczynało to brzmieć nie tylko jak stan, ale jak adres.

A jeśli był to adres, to taki, który jej narzucono, jakby trafiła do programu ochrony świadków: pewnego dnia rano obudziła się i odkryła, że warunki życia uległy zmianie, choć większość jego zewnętrznych aspektów pozostała znajoma. Dom był tym samym domem, jej dziecko wciąż w nim mieszkało, szafa nadal była pełna jej ubrań, a szuflady – jej sztućców. Z tą różnicą, że okazało się, że jej mąż jest uzależniony od hazardu. To była wiadomość, która spadła na nią znienacka. Wiedziała, że lubił od czasu do czasu coś obstawić przy wielkich narodowych okazjach (Grand National, The Boat Race, finał Pucharu Anglii), ale nie zdawała sobie sprawy, że przerodziło się to w codzienną obsesję i że gotów był skupiać uwagę także na znacznie mniej oczywistych „rozgrywkach”, jak choćby to, który z dwóch kreskówkowych bokserów na jakiejś stronie internetowej znokautuje drugiego. To był sposób, by nadawać kluczowe znaczenie czemuś, co było zupełnie nieistotne – tak to sobie tłumaczyła – i dopiero później zaczęła się zastanawiać, czy nie o to właśnie chodziło. Może życie z Griseldą było dla Raya tak nudne i pozbawione sensu, że sięgnął po pierwszy lepszy sposób, by poczuć dreszczyk ryzyka. W tamtym momencie jednak nie przyszło jej do głowy, by analizować cały podtekst tej nowej sytuacji. Była całkowicie pochłonięta odkrywaniem jej skali i tego, jak zmieniły się perspektywy rodziny. Ich oszczędności zniknęły. Jego fundusz emerytalny przepadł. Mieli niezapłacone rachunki i rosnące długi. To zdumiewające, jak szybko pozornie solidne fundamenty potrafią się skruszyć jak beza. Tak muszą czuć się ludzie przeżywający trzęsienie ziemi.

Przez jakiś czas po tym, jak Ray przyznał się do uzależnienia, Griselda zakładała, że razem jakoś przez to przejdą; że przy odpowiedniej pomocy Ray dojdzie do siebie. Kluczowe było właśnie to: znaleźć odpowiednią pomoc. „Kiedy zabawa przestaje być zabawą, przestań”, radziły reklamy, co niewiele różniło się od porady, że jeśli odkryjesz u siebie poważną chorobę serca, powinieneś sam zrobić sobie przeszczep. Potrzebni byli inni, gotowi wyciągnąć pomocną dłoń. I Ray tak zrobił, a przynajmniej tak twierdził. Zwrócił się do grupy ludzi z podobnym problemem – anonimowych hazardzistów, jak ich nazywał – i to akurat była prawda: wszyscy byli hazardzistami, a on nie podał jej nazwiska żadnego z nich. Zanim jego kontakty z tymi ludźmi dobiegły końca, posiadali już wszystko, pod czym kiedykolwiek się podpisał, włącznie z domem, w którym jeszcze wtedy mieszkali. Niedługo potem dokonał ostatniej wypłaty z ich wspólnego konta: wypłacił samego siebie. I tak oto była na minusie i teraz mieszkała z Melody tutaj: w wynajmowanym dwupokojowym mieszkaniu w Bethnal Green, w którym, odkąd sięgała pamięcią, dobrze nie przespała żadnej nocy.

W pracy dała do zrozumienia, że ona i Ray się rozstali – i na tym poprzestała. Istniały słabości, których lepiej było nie okazywać na korytarzach, po których poruszała się Griselda. Pech uchodził za zaraźliwy, a porażka za stan wymagający samoizolacji. Rozwód czy separacja nie należały do tej kategorii, bo wtedy należałoby objąć kwarantanną połowę Whitehall, ale nierozsądnie było otwierać drzwi domysłom. Pomagało to, że zawsze trzymała współpracowników na dystans, a jej reputacja kłopotliwej osoby ciągnęła się za nią długo po tym, jak na nią zapracowała. Na jakiś czas zwykły porządek rzeczy uległ odwróceniu: praca stała się dla niej azylem, a nowy dom – miejscem, gdzie czaiły się kłopoty.

„Dlaczego go nie powstrzymałaś?”

Nieuniknione skargi córki.

„Nie wiedziałam o tym”.

„Dlaczego nie wiedziałaś? Jesteście przecież małżeństwem”.

A małżeństwa skrywają tajemnice, myślała Griselda. Małżeństwa składają się z tajnych godzin i ukrytych chwil. Ale były rzeczy, których nie dało się wytłumaczyć córce, bez względu na to, jak była odważna i inteligentna. Rzeczy zbyt mocno naznaczone wstydem i porażką, żeby je odsłonić. Trudno było wyjaśnić ich upadek inaczej niż w bardzo ogólnych kategoriach: że życie nie jest sprawiedliwe, że nie wszyscy mają równe szanse. I bez względu na to, jak konieczne mogły być takie lekcje, istniały łagodniejsze sposoby, by je przekazać. Griselda wolałaby to odkładać w nieskończoność. Najchętniej aż Melody miałaby, powiedzmy, ze sto lat.

Upewniła się, że płatność została dokonana, choć natychmiast pochłonęły ją długi, po czym zamknęła laptop. To było jak uszczelnianie tamy plastrem. Źródło tych pieniędzy nie dawało jej żadnej satysfakcji, ale nie rodziło też większego poczucia winy. Nie wszyscy mają równe szanse, życie nie jest sprawiedliwe i czasem stawia człowieka pod ścianą. To, co robisz, żeby się wydostać, nie zawsze przynosi ci chlubę, ale to przecież nie była wiadomość na pierwsze strony gazet. A przynajmniej już nie. Przed wyjściem z mieszkania cicho uchyliła drzwi pokoju Melody i sprawdziła, czy córka bezpiecznie śpi. Potem upewniła się, że ma wszystko, czego będzie potrzebować w ciągu dnia, i wyruszyła mu naprzeciw.

Wiedział o tym, bo biurowa legenda głosiła to wielkimi literami – a było niewiele rzeczy, które biurowa legenda głosiła drobnym druczkiem; właściwie wystarczyło przez pięć dni w tygodniu wybierać ten sam zestaw śniadaniowy z Tesco, żeby stać się wielkim bohaterem – że DM każdego ranka, bez względu na pogodę, jada śniadanie w ogrodzie za Savoyem. Z czego to śniadanie się składało, Malcolm nie wiedział. Banan i butelka soku pomarańczowego? Kubeczek muesli? Ale do stworzenia ogólnego obrazu nie trzeba było drobnych szczegółów. Można było namalować czyjeś życie na podstawie wyboru obuwia i jednego posta na Instagramie.

Był tam więc z samego rana i zatrzymał się przy stoisku z kwiatami obok bramy ogrodu, żeby kupić coś małego, jasnego i kolorowego na ten ponury, pochmurny dzień: niebo nad Londynem przykrywał właśnie wielki szary dywan chmur. Wziął frezje, stanowczo za drogie, i już żałował tego impulsywnego zakupu, próbując wypatrzyć Janet Beckett wśród rozproszonych spacerowiczów – tych z telefonami w dłoniach i z wyraźnym celem; tych z rękami w kieszeniach, niezmierzających w żadne konkretne miejsce – oraz nielicznych bywalców ławek, popijających kawę, zajadających kanapki, rozwiązujących Wordle albo wpatrujących się w niebo. Pani Beckett była drobną kobietą, ale wcale nie utrudniało to jej dostrzeżenia. Wręcz przeciwnie, ludzie zostawiali wokół niej przestrzeń. Urzędniczka służby cywilnej z prawdziwego zdarzenia. Taka, która nigdy nie musiała awansować wyżej, bo stanowisko, które zajmowała, było jak stworzone z myślą o niej – być może czekał na nią nawet cokół. DM. Zastępczyni dyrektora. Niektórzy ludzie rodzą się do roli zastępcy. Jeśli się ich awansuje, zastygną w miejscu, skamieniali na samą myśl o byciu decyzyjnym, ale wystarczy ustawić ich tuż za krzesłem, odrobinę na prawo, a znajdą się w swoim żywiole, wdrażając każdą sugestię rzuconą z góry.

Nigdy więc nie zostałaby szefową wszystkich, ale na razie była jego szefową – przynajmniej zanim go oddelegowano – a zatem odpowiednią osobą, na którą mógł zrzucić swój problem. Oczami wyobraźni już widział, jak wspólnie się nad tym zastanawiają. „Wydaje mi się, Malcolmie, że wpakowałeś się w niezłe tarapaty”. Ale przecież cały sens istnienia jego przełożonej polegał na tym, że miała bezpośredni dostęp do własnego przełożonego. „Myślę, że pójdziemy z tym piętro wyżej, nie sądzisz?” Lekki błysk w oku. „Zostaw to mnie”.

I oto była: na ławce kawałek przed nim. Niewiele większa od dziecka, ale ubrana w sposób, którego żadne dziecko w XXI wieku by nie zniosło. Nosiła buty ze sprzączkami, jakby była postacią z jakiejś rymowanki. I dlaczego ze wszystkich możliwych miejsc wybrała akurat to, żeby jadać tu śniadania? (Malcolm nie kwestionował samej koncepcji, że skoro raz zdecydowała się zjeść tu śniadanie, mogła robić to już w każdy dzień roboczy aż do końca życia. Jedynie ten pierwszy impuls pozostawał dla niego zagadką). Na ulicy poranek toczył się dalej; tu, w ogrodach, czas jakby się zatrzymał. Jakiś odważny kos wybiegł z krzaków i przeciął mu drogę. Malcolm dotarł do pani Beckett, zanim zdążył zdecydować, w jaki sposób zwrócić na siebie jej uwagę. Okazało się to jednak bez znaczenia. Zauważyła go, zanim był gotów.

– Malcolm!

– Pani Beckett – odpowiedział i w tej bardzo krótkiej chwili uświadomił sobie, że zrobił coś nie tak, że przyszedł w niewłaściwe miejsce, żył niewłaściwym życiem. To nie zaskoczenie usłyszał w głosie Janet Beckett. To był szok.

– Co ty tutaj robisz?

Zauważył, że trzyma przed sobą bukiet frezji, jakby podawał ciasteczko rozwścieczonemu psu.

– To nie dla mnie – stwierdziła. To nie było pytanie.

– Nie, oczywiście, że nie. Nie. Ja tylko… Nie.

Pani Beckett popijała kawę z kubka wielokrotnego użytku, czyli przedmiotu nazywanego kiedyś po prostu kubkiem. Na poręczy ławki leżał złożony w kwadrat papier śniadaniowy ozdobiony kilkoma bladymi okruszkami. Biurowa legenda od dawna przekazywała tę historię z ust do ust, od absolwenta do absolwenta, ale naprawdę się tu pojawić i zobaczyć to na własne oczy – ujrzeć panią Beckett przy jej porannym rytuale – było, jak teraz uświadomił sobie Malcolm, czymś na kształt wtargnięcia do jej łazienki w chwili, gdy się ubierała. Popełnił jeden z tych grzechów, które w prawdziwych legendach wymagały, by winowajca na całe dziesięciolecia zniknął z oczu i spędził ten czas, zabijając potwory i poddając się oczyszczeniu w nadziei, że to wystarczy.

– Po prostu przechodziłem tędy i pomyślałem…

– Oboje wiemy, że to nieprawda.

Nawet gdyby to była prawda, Malcolm pewnie i tak by nie protestował. Oburzone spojrzenie pani Beckett działało jak łamanie kołem.

– Co trzymasz w ręce?

– Te kwiaty? Och, są dla…

– Nie chodzi mi o kwiaty.

– Moją aktówkę…

– Właśnie. Jesteś w drodze do pracy. W okolice Liverpool Street, jeśli się nie mylę. – Oczywiście się nie myliła. – A jednak znalazłeś się tutaj. Nie wmawiaj mi więc, że po prostu tędy przechodziłeś.

– Musiałem z panią porozmawiać.

– I wybrałeś na to mój prywatny czas? Doprawdy, Malcolmie. Nie spodziewałabym się tego nawet po tobie.

To było niesprawiedliwe. Gdyby istniała jakakolwiek wątpliwość co do protokołu – właściwego trybu postępowania w instytucji, której oboje służyli – to Malcolm jako pierwszy podałby właściwą odpowiedź, może z wyjątkiem pewnego jasnowłosego PPE-owca. Nie byłoby żadnego „nawet po tobie”. I kiedy pozwolił, by ta buntownicza myśl nabrała kształtów, dostrzegł, że ta sama świadomość zapuszcza też korzenie w głowie pani Beckett, bo choć była straszną służbistką, nie można było jej zarzucić, że jest niesprawiedliwa. Owszem, może zawinił, pojawiając się tak nagle w jej prywatnym czasie, w jej tajnej godzinie, ale to ona rzuciła niesłuszne oskarżenie. Uniosła kubek do ust, choć był pewien, że nie zostało w nim już ani kropli. Grała jedynie na czas.

– To niestosowne, Malcolmie. Tak mnie tu nachodzić.

– Tak. Przepraszam. Nie byłoby mnie tutaj, gdyby to nie było ważne.

Wiatr zaszeleścił w trawie, jakby ktoś przewracał stronę.

Ostatnio mniej więcej co trzeci dzień pojawiały się fałszywe oznaki wiosny, a przez pozostałe dwa zima przypominała, że ledwie się zaczęła. Malcolm miał na sobie prosty szary płaszcz i czarne jedwabne rękawiczki, co mogło wyglądać na pozę, ale nią nie było: kupił je w sklepie turystycznym, gdzie zapewniono go, że takie właśnie wybierają alpiniści. Płaszcz pani Beckett był równie prosty i równie szary, choć Malcolm podejrzewał, że zbadanie podszewki ujawniłoby jakąś znaną markę. Futrzane mitenki, w których nie dałoby się zjeść panini, leżały teraz na ławce obok niej.

Być może zauważyła, że doszedł do takiego wniosku. W każdym razie sięgnęła po papier, w który wcześniej było zawinięte jej śniadanie, strząsnęła z niego wszelkie ślady używania i schowała go do kieszeni.

– Jeśli to na tyle ważne, żeby mi przeszkadzać, to lepiej to z siebie wyrzuć.

Nie było to wprawdzie zaproszenie, by dołączył do niej na ławce, ale Malcolm postanowił tak to potraktować. Usiadł i odłożył na bok frezje. Aktówkę położył sobie na kolanach. Równie dobrze mógłby być lekarzem przekazującym złe wieści.

– Jestem w Monochrome, jak pani wie.

Uniosła dłoń.

– Nie wolno mi wysłuchiwać żadnych skarg ani uwag dotyczących Monochrome i jego prac. Sam doskonale o tym wiesz. Istnieje łańcuch raportowania.

Łańcuch bytów, mogłaby równie dobrze powiedzieć. Istnieje wielki łańcuch bytów.

– Wiem. To nie skarga. Chodzi o coś, co się wydarzyło. Poza godzinami pracy.

Spojrzała na niego. Wiedział już, że frezje nie były jedynym błędem. W czasie, gdy był poza departamentem, jego wspomnienia o DM ewoluowały albo częściowo się zatarły, albo stało się z nimi coś jeszcze innego. Zapamiętał ją jako głos autorytetu. Osobę, do której trafiały wszystkie sprawy, by mogły zostać rozłożone na czynniki pierwsze – skategoryzowane, uporządkowane alfabetycznie, tymczasowo odłożone na półkę – aż przestawały mieć jakiekolwiek znaczenie, a tym samym przestawały być problemem. Niezliczoną ilość razy odchodził od jej biurka z uczuciem ulgi, bo nierozwiązywalna zagadka, którą ze sobą przyniósł, zamieniła się w szereg nieistotnych szczegółów pozostawionych w cudzych przegródkach. Na tę właśnie jej umiejętność liczył teraz. Nie wziął jednak pod uwagę, jak bardzo jej magia zależała od biurka – od jego solidności podkreślającej urzędowy charakter jej spojrzenia na świat. Tu i teraz była po prostu kobietą w ogrodzie. Ale zaszedł już tak daleko. A poza tym mógł się mylić. Brnął więc dalej. Opowiedział jej najzwięźlej, jak potrafił, o kopercie, która poprzedniego wieczoru pojawiła się w jego wózku. Pominął szczegóły, które przypominały mu się w trakcie mówienia i które jako jedyne zdawały się nadawać temu doświadczeniu realność: rozbita butelka passaty, muszka, ponury nastrój sprzątaczki wezwanej, żeby usunąć ten bałagan. Nie wspomniał też, że prawie w ogóle nie spał.

Zanim zdążył dokończyć, już kręciła głową. Było jasne, że zrobił coś niewłaściwego albo nie zrobił tego, co należało – a w korytarzach, które oboje przemierzali, jedno i drugie oznaczało dokładnie to samo.

– Nie powinieneś był dopuścić do takiej sytuacji.

– Nie miałem wyboru. Po prostu tam była, kiedy wypakowywałem zakupy z wózka.

– Tajemnice państwowe? Teczka z klauzulą tajności? Samo jej pozyskanie oznacza uwikłanie się w szpiegostwo.

Wypowiedziała słowa „uwikłanie się” w taki sposób, jakby to była jakaś wyjątkowo pracochłonna metoda przyrządzania jedzenia.

– Ja jej nie pozyskałem. Nie chcę mieć z tym nic wspólnego!

– Przyniosłeś ją ze sobą?

Uznał to za kolejne zaproszenie. W tej chwili niczego bardziej nie pragnął niż podrzucić tę teczkę DM, jakby była wygodną przegródką na dokumenty, a potem oddalić się tanecznym krokiem wśród kosów i ludzi szczebioczących do telefonów, znów czując tę lekkość. Zanim skończyła zdanie, zdążył już odpiąć aktówkę i wyciągał w jej stronę kopertę.

W sposobie, w jaki odmówiła jej przyjęcia, był wyraźny niesmak.

– Przejrzałeś zawartość?

– Oczywiście że nie.

– To dlaczego widać, że była otwierana?

– Wyjąłem teczkę z koperty, jasne, że to zrobiłem. Ale do niej nie zaglądałem. Właściwie to nawet na nią nie spojrzałem.

– Ma klauzulę na okładce?

– Tak. To…

– Nie chcę wiedzieć. Czy rozpoznajesz oznaczenie jako element systemu Regent’s Park?

– Nie.

Wyglądała na zdezorientowaną.

Malcolm zaczął tłumaczyć, że mimo zakresu prac komisji nie miał dostępu do akt Parku, ale i to, jak się okazało, znajdowało się na dość obszernej liście rzeczy, o których pani Beckett nie chciała słyszeć.

– Dość. A więc istnieje możliwość, że to nie jest to, co myślisz? Że to może być po prostu dowcip?

Późno w nocy, o takiej godzinie, gdy po ulicach włóczą się krokodyle, uświadomił sobie, że w jego życiu nie ma nikogo, kto byłby gotów poświęcić czas i energię, żeby Malcolm poczuł się nieswojo.

– Wygląda na autentyczną.

– Nie rozumiem, jak możesz tak twierdzić, skoro sam mówiłeś, że nigdy nie widziałeś autentycznej teczki.

Malcolmowi również trudno byłoby wyjaśnić, skąd brało się to przekonanie. Ale czuł je w kościach, w trzewiach. Pomimo całego desperackiego snucia hipotez towarzyszyło mu od chwili, gdy po raz pierwszy to cholerstwo zobaczył. Dlatego wszyscy w zasięgu wzroku, nie wyłączając nawet całkiem pani Beckett, wydawali mu się teraz częścią aparatu.

– Rozczarowałeś mnie, Malcolmie. Istnieje pewien… etos, sposób postępowania, który, jak sądziłam, sobie przyswoiłeś. Nie, to niesprawiedliwe z mojej strony. Wiem, że go przyswoiłeś, widziałam to w pracy. Dlaczego teraz zawiodłeś samego siebie?

– Nie wiedziałem, co robić.

– I uznałeś, że to jest odpowiedź? Przyjść tutaj i zrzucić to na mnie?

Z punktu widzenia Malcolma wciąż wydawało się to wystarczająco dobrym rozwiązaniem. Pani Beckett westchnęła.

– Nie mogę ci w tym pomóc. Musisz to zwrócić we właściwe miejsce. Im mniej osób wejdzie w posiadanie tej teczki, tym lepiej, na pewno to rozumiesz. Dystansowanie społeczne, jeśli wolisz.

– Nie bardzo wiem, jak to zrobić – powiedział. – Mam się po prostu zjawić w Regent’s Park…?

– Wkładasz to do większej koperty i odsyłasz. – W jej głosie słychać było zniecierpliwienie i Malcolm doskonale rozumiał dlaczego. Ujęte w ten sposób było to aż nazbyt oczywiste.

– Nie byłem pewien, czy można zaufać poczcie – skłamał.

– Nie musisz jej ufać. Wystarczy, że zapewni skrzynkę pocztową. Potem to już nie twoja sprawa.

– Monochrome to bzdura – usłyszał własny głos. – To tak, jakbym był za coś karany. Dosłownie nic się tam nie dzieje. Same puste skargi na jakieś rzeczy bez znaczenia. Raport końcowy będzie brzmiał jak… jak opinia na koniec semestru o kompletnie beznadziejnym przypadku. „Niestety młody Johnny nie wykorzystał swojego potencjału. Właściwie to obawiamy się, że w ogóle nie ma potencjału, który mógłby zrealizować”. – Zorientował się zbyt późno, że ton, który przybrał, jest naśladowaniem głosu samej pani Beckett. – Przepraszam. Ale tak jest.

– Już ci mówiłam, nic z tego nie leży w zakresie moich kompetencji. Nie chcę tego słuchać, a stawianie mnie w takiej sytuacji jest niestosowne z twojej strony.

Nie potrafił się powstrzymać, do jego głosu wkradł się ten jękliwy ton. Oczywiście to był prawdziwy powód, dla którego tu przyszedł. Koperta była tylko pretekstem. Chciał się odwołać, przedstawić swoją sprawę. Chciał wrócić do domu.

– Chcę po prostu wrócić do mojej prawdziwej pracy. Z powrotem na drabinę.

– Wiesz, że to niemożliwe.

– Ale będzie możliwe. Już niedługo. Monochrome nie może trwać wiecznie. Chyba że…

Chyba że coś by je ożywiło. Coś takiego jak pojawienie się nieoczekiwanych dowodów, które mogłyby podłożyć ogień pod stosy wilgotnej podpałki, jakie się nagromadziły. Spowodować, że tam, gdzie dotąd ledwie się tliło, wybuchłby prawdziwy pożar.

Ale sposób, w jaki pani Beckett ledwie zauważalnie kręciła głową, jasno pokazywał, że posunął się za daleko.

I było jeszcze coś.

– Nie jestem pewna, czy to kiedykolwiek było w planach, Malcolmie.

– Słucham…?

– Żebyś wrócił dokładnie na to samo stanowisko – mówiąc to, utkwiła w nim spojrzenie. Kiedy tak robiła, nikt nie zauważał, jaka jest drobna. To byłoby jak zwracanie uwagi na to, ile waży wirus. – Minęły dwa lata. Sprawy idą naprzód.

– Co to dokładnie znaczy?

– Że departament nie jest już taki sam jak wtedy, gdy odchodziłeś. Wprowadzono zmiany. A kiedy coś działa sprawnie, cóż… Nie ma sensu wprowadzać kolejnych. To nie byłoby zgodne z polityką.

– Ale… nie tak mi powiedziano. Kiedy poproszono mnie o pomoc przy Monochrome. Powiedziano mi, że to oddelegowanie, że po zakończeniu wrócę na moje dawne stanowisko.

– Na stanowisko tak. Nikt nie twierdzi inaczej. Ale z dużym prawdopodobieństwem nie w tym samym departamencie. I to jest dobra wiadomość, Malcolmie. Wszyscy w pewnym momencie musimy iść dalej. Rozwinąć skrzydła i zobaczyć, na co nas stać.

– Ale…

– A jeśli byłbyś gotów zapewnić, że zmiana otoczenia nie byłaby niemile widziana… powiedzmy Birmingham albo Newcastle… To byłoby bardzo… pomocne. Poza tym droga do wyższych stanowisk jest mniej stroma na… no cóż. To już przecież nie jest prowincja, prawda? Mnóstwo ekscytujących wyzwań dla młodego człowieka gotowego włożyć w pracę odpowiedni wysiłek.

Malcolm zobaczył, jak jego przyszłość wykonuje nagły skręt na ręcznym: jak wpada w poślizg, kosząc po drodze przechodnia i kosz na śmieci. Przyszedł tu po pomoc, a może i po jakiś znak uznania, że bierze udział w sprawach większej wagi, że nie jest nieistotny. „Tobie to się trafiło, Malcolmie! Zwróciłeś uwagę Regent’s Park!” A zamiast tego usłyszał, że zostanie zesłany na wygnanie. Z łatwością potrafił sobie wyobrazić, że na prowincji faktycznie jest łatwiej o awans. Miałby swoje miejsce parkingowe i tabliczkę z nazwiskiem na drzwiach. I zobaczył siebie przy telefonie, jak próbuje się dodzwonić do Londynu i bez końca czeka na połączenie.

Pomyślał: to jest prawdziwy powód istnienia Monochrome. To był tylko pretekst, żeby się mnie pozbyć.

Pani Beckett zaczynała się zbierać. W powietrzu zawisło niewypowiedziane „Jakże się cieszę, że odbyliśmy tę miłą rozmowę”.

– Jestem pewna, że doskonale sobie poradzisz – powiedziała, jakby jego przyszłość była już ustalona i pozostawało ją tylko przeżyć. – Każde wyzwanie to szansa, prawda? Czyż nie tak się mówi?

To zależy, kto to mówi, miał ochotę odpowiedzieć. Tresura zrobiła jednak swoje.

Janet Beckett naciągnęła mitenki i rozejrzała się, jakby po raz pierwszy widziała ogrody. Na jej ustach pojawił się lekki uśmiech.

– Ojciec przyprowadzał mnie tu, kiedy byłam mała – powiedziała. – Pracował w Savoyu.

Malcolm pomyślał: to jeden z tych drobnych szczegółów, których nie potrzeba do stworzenia ogólnego obrazu. Ale odparł:

– To miłe.

Gdy odchodził w przeciwnym kierunku, spojrzał jeszcze raz za siebie, lecz ona już zniknęła w lutowym poranku. Frezje jednak wciąż leżały na ławce, jakby wyznaczały miejsce, w którym umarł ktoś, kto był dla kogoś ważny.
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

Jeśli tego poranka zdarzają się takie chwile, gdy słońce przebija się przez szary pudding wiszący nad Londynem i pozwala krótkim rozblaskom piękna rozjaśnić jego wzloty i złagodzić upadki – maluje tęczowe smugi na oleistych jezdniach i sprawia, że skrzydła gołębi migoczą, gdy ptaki zrywają się do lotu – to takie chwile nie docierają na niższe kondygnacje Regent’s Park, na jednej z których mieści się archiwum, jego repozytorium sekretów i kłamstw. Światło w archiwum jest niebieskie, chyba że czujniki wykryją ruch gdzieś w przejściach; wtedy łagodnie przechodzi w cieplejszą, żółtą barwę, bardziej przyjazną czytaniu. Ale prawda jest taka, że w tym długim pomieszczeniu rzadko bywa wiele ruchu. Pojedyncze wnęki kryją się między harmonijkowymi regałami, zsuwanymi, gdy ich zawartość nie jest potrzebna. W idealnym świecie – albo przynajmniej w świecie, który pani tego archiwum uznałaby za idealny – to pomieszczenie, a nawet całe piętro, miałoby kontrolowaną temperaturę, żeby przedłużyć życie teczek i akt, z których wiele ulega kaprysom czasu: łuszczą się i kruszą na krawędziach; spinacze i gumki rdzewieją i pękają; przyklejone do okładek etykiety wysychają i spadają na podłogę. Ale wspomnienia, które te teczki przechowują, pozostają nienaruszone, gotowe do przywołania i ponownej interpretacji, a czasem nawet do rewizji. Rzadko jednak rozkwitają. Archiwum już dawno przestało się rozrastać albo rośnie w bardzo niewielkim stopniu, gdy pojawia się jakiś zagubiony szczegół wymagający korekty, co zwykle sprowadza się do pocałunku gumowej pieczątki: Wycofane, Odtajnione, Zmarły. Gdy przeszłość spotyka się z teraźniejszością, teraźniejszość zawsze wygrywa, lecz są to zwycięstwa krótkotrwałe, czysto techniczne nokauty. Teraźniejszość wygrywa każdą bitwę, ale to przeszłość zawsze wygrywa wojnę.

W innych miejscach w Parku historia gromadzi się w szybszym tempie. Cyfrowa chmura, w której przechowywane są nowsze tajemnice, zawiera więcej pikseli niż prawdziwe chmury kropel deszczu. I choć zaczyna to stwarzać problemy bezpieczeństwa, jakich dotąd nie znano, sprawy nie zaszły jeszcze tak daleko, by mądre głowy uznały, że stare sposoby są najlepsze. Na razie więc przyszłości pozwala się rozwijać dokładnie w tempie samego czasu, podczas gdy przeszłość nadal czai się w swoich komnatach i zdradza swe sekrety jedynie wówczas, gdy zmuszą ją do tego ci, którzy mają dość odwagi, żeby stawić czoło strażniczce archiwum.

Tego ranka strażniczka porusza się po swoim królestwie, sprawiając, że oświetlenie sufitowe przechodzi z niebieskiego w żółte, jakby jej przybycie wywołało świt. I podobnie jak świt, jej ruch jest powolny, lecz płynny. Właściwie to wręcz sunie – jej środkiem transportu jest elektryczny wózek inwalidzki. Gdyby miała wybór, najchętniej przemierzałaby te alejki bez żadnej pomocy, ale z drugiej strony, gdyby to wciąż było możliwe, zapewne w ogóle by jej tutaj nie było; gdyby nie zdarzenie, które pozbawiło ją dolnych kończyn, jej droga przez życie potoczyłaby się inaczej. To jednak tylko spekulacje – próba odczytania teraźniejszości nieobciążonej przeszłością – a jak sama zwykła mawiać, ludzie z kryształowymi kulami opowiadają najgorsze bzdury. Wokół niej na półkach spoczywa przeszłość, a jej gumowe pieczątki nie są w stanie jej zmienić. Niezależnie od rodzaju korekty, jakiej dokonuje – Przeklasyfikowane, Zredagowane, Zamknięte – nie zmienia to faktów, a jedynie obraca je tak, by ukazały się w innym świetle, tak jak zmienia się krajobraz, gdy patrzy się na niego z innego miejsca.

Wózek zatrzymuje się przy konkretnym zestawie regałów ustawionych bokami na zewnątrz w taki sposób, że tworzą coś na kształt gładkiej, drewnianej ściany poprzecinanej w regularnych odstępach pionowymi szczelinami. Siedząca na wózku kobieta sięga w dół do metalowego koła i obraca je przeciwnie do ruchu wskazówek zegara. Wówczas rzędy regałów rozsuwają się właśnie w tych miejscach, umożliwiając dostęp do ułożonych na nich zbiorów. Zastosowana tu hydraulika nie jest skomplikowana, a mechanizm jest regularnie oliwiony, a jednak wymaga to wysiłku, jak zawsze, gdy kręci się koło historii. Ten wysiłek widać na jej twarzy częściowo ukrytej pod ciężkim makijażem nałożonym tak grubą warstwą, jakby zrobiło to dziecko. To maska zaprojektowana, by ludzie odwracali wzrok, jakby nosząca ją kobieta dawno zdecydowała, że nie życzy sobie ich zainteresowania; że woli przemykać między szczelinami regałów niż znosić ich współczucie. Szczelina, która teraz się rozsuwa, wkrótce staje się dość szeroka, by umożliwić taką ucieczkę. Gdy osiąga pożądaną szerokość, strażniczka archiwum wykonuje zgrabny obrót, jej wózek – wiśniowoczerwony, z grubymi aksamitnymi podłokietnikami – skręca z gracją wyćwiczoną dzięki długiej praktyce, po czym łagodnie wjeżdża w nowo powstały korytarz, z aktami spraw i raportami sytuacyjnymi po obu stronach. W połowie drogi kobieta zatrzymuje się i przesuwa dłonią wzdłuż rzędu teczek i segregatorów; niektóre są zamknięte w pudłach, inne, cieńsze, wymagają jedynie kartonowych kopert. Jak na każdej innej półce w archiwum zbiory są ściśle upakowane, nie pozostawiając miejsca na dołożenie kolejnych akt. Zresztą nie ma takiej potrzeby; okres historii, którego dotyczy ta część, raczej nie wygeneruje już nowego materiału. A jednak, gdy jej palce przesuwają się po grzbietach, natrafiają na szczelinę wystarczająco szeroką, by wstawić jeszcze jedną teczkę, pod warunkiem że oferowałaby na dany temat jedynie najskromniejszy zarys. Kobieta na wózku próbuje wsunąć w tę szczelinę mały palec, lecz bez powodzenia. Kiwa w zamyśleniu głową, po czym ostrożnie przesuwa teczki po obu stronach, aż luka przestaje istnieć. To, czego nikt poza nią niemal na pewno by nie zauważył, teraz znika, zabierając ze sobą niewielki fragment historii. Czas pokaże, albo i nie. Czas bywa najlepszym strażnikiem tajemnic, gromadzi je w swoich godzinach i dniach; w miejscach, gdzie nikt nigdy nie szuka.

Po wykonaniu zadania wycofuje wózek korytarzem do głównego przejścia. Tam zatrzymuje się i obraca metalowe koło zgodnie z ruchem wskazówek zegara, przywracając wszystko do poprzedniego stanu. Regały się zsuwają, ściana znów jest niemal gładka. Szczeliny jednak pozostają i choć są zaledwie grubości kartki, zawsze istnieje możliwość, że coś się przez nie wydostanie – ruch tak subtelny, tak niewykrywalny, że nawet światło go nie zauważy, jakby w ogóle nic się nie działo.

Teraz jedynym ruchem jest wycofywanie się wózka, gdy jego użytkowniczka wraca do swojej klitki, by zająć się codziennymi sprawami. W pozostałej części archiwum żółte światło przygasa, jakby świt zmienił zdanie, i zapada spokój. Trudno powiedzieć, czy jest to naturalny stan rzeczy w tym miejscu, czy tylko chwilowe zwycięstwo nad siłami chaosu uwięzionymi w teczkach. Pewne jest natomiast, że wszystko cichnie, i wkrótce jedynym dźwiękiem jest oddech jednej kobiety, a przeszłość nie robi absolutnie nic.

„Wkładasz to do większej koperty i odsyłasz”. Cholera, no jasne, że tak, pomyślał Malcolm i kupił właśnie taką większą kopertę, po czym znów zszedł do metra i pojechał na Liverpool Street. Coś się jednak zmieniło. Z kopertą w jednej ręce i aktówką w drugiej wszedł do budynku. Usłyszał to samo powitanie co zwykle:

– Dziś tylko pan, panie Kyle?

Tak właśnie było. Nie zaplanowano przesłuchania żadnego świadka, a Griselda spędzała ten dzień w ministerstwie. Oczekiwano od niej, że w trakcie dochodzenia będzie dalej pilnować swoich dawnych obowiązków. Nie było potrzeby tłumaczyć tego wszystkiego Clive’owi.

– W takim razie przywołam dla pana windę.

Nigdy nie udało mu się rozgryźć, jak należy traktować Clive’ów tego świata, starszych mężczyzn zajmujących ewidentnie gorsze stanowiska związane z drobnymi, praktycznymi aspektami życia. Hydraulikom można było okazać respekt. Mechanikom i serwisantom zmywarek tak samo. Wszystkim, których praca wymagała fachowej wiedzy. Ale tym, których zadaniem było otwieranie drzwi? Co właściwie należało im powiedzieć? Przepraszam?

– Dzięki, Clive.

– Żaden problem.

Odetchnął z ulgą, gdy drzwi windy się zamknęły.

Kiedy winda mozolnie jechała w górę, z goryczą rozmyślał o sytuacji Griseldy. Spędzanie dnia na nadrabianiu zaległości w dawnym miejscu pracy oznaczało, że stanowisko będzie na nią czekać. Tymczasem Malcolm miał zostać wygnany w mroki poza Londynem – Nottingham, czy jakoś tak? W jakieś miejsce, którego jego umysł nie potrafił przyswoić, tak jak ludzie na ławie oskarżonych nie są w stanie przyjąć do wiadomości ogłoszonego wyroku. Sunderland? Wyobraził sobie, że za rok wyśle Griseldzie kartkę pocztową, a ona, siedząc przy swoim biurku w Whitehall, zerknie na nią z wyrazem zdziwienia i pogardy na twarzy, po czym wrzuci ją do niszczarki. Ona to ma dobrze. To, że jest kobietą, pewnie pomaga. To, że jest czarna, tym bardziej. Wraz z tymi myślami poczuł falę wstrętu do samego siebie. Ale do diabła – nie, do ciężkiej cholery – to było nie fair. To było, kurwa, nie fair. Kopnął drzwi windy i natychmiast się speszył. Nie miał pojęcia, czy winda jest monitorowana. Clive mógł go obserwować, mrużąc oczy. Cholera.

Na czwartym piętrze wszedł do pokoju sir Winstona. To był jeden z jego drobnych aktów buntu, na jakie sobie pozwalał, gdy był w miarę pewien, że nikt go nie przyłapie. Zostawił tam aktówkę i poszedł do toalety. Umył ręce i przeprowadził całą skomplikowaną procedurę poprawiania krawata i sprawdzania mankietów. Nie ma tu nikogo, kto by to zauważył, powiedział sobie. Ale osiągnął już ten stan podenerwowania, w którym wydawało mu się, że każdy jego ruch jest obserwowany. Czasem był to łagodny nadzór i czuł się wtedy tak, jakby poddawano go jakiejś próbie, ale zdarzało się też, że to było jak przedsmak życia w totalitarnym reżimie. Zachowuj się niewinnie. Nie, bądź niewinny. Zwłaszcza kiedy taki nie jesteś.

Tym razem po wejściu do pokoju sir Winstona zamknął za sobą drzwi na klucz.

Biuro, większe od pozostałych, nie zawierało nic interesującego. Stół, dwa krzesła i okno z widokiem na budynek naprzeciwko. Zarezerwowanie go dla sir Winstona było uprzejmą fikcją, opartą na udawaniu, że sir W. mógłby mieć do przeprowadzenia jakieś ważne, poufne rozmowy telefoniczne – była to taka sama fantazja jak to, że jego powołanie do komisji wynikało z jakiejś szczególnej przenikliwości, a nie po prostu z gotowości do stawienia się i odebrania diety. Ale takie obserwacje łatwo było snuć w bezpiecznym zaciszu własnej głowy. Tym, czego Malcolm potrzebował – czego pragnął – była chwila wolności. Chrzanić emeryturę. Z sir Winstonami tego świata należałoby poważnie porozmawiać, a on, Malcolm Kyle, był odpowiednim człowiekiem, by taką rozmowę przeprowadzić. A przynajmniej był nim wtedy, gdy znajdował się w pustym biurze.

Położył niewinną kopertę na stole, postawił aktówkę na podłodze, zdjął płaszcz i szalik i powiesił je na wieszaku na drzwiach. Sprawdził telefon – żadnych wiadomości – po czym wsunął go do kieszeni płaszcza. Wszystko w tych czynnościach sugerowało, że jest panem swojego losu. Usiadł i wyjął z aktówki podrzuconą kopertę, a z niej teczkę z dokumentami. Gdy położył ją przed sobą, musiał wyglądać dokładnie na osobę, którą był: urzędnika państwowego, który zaraz zabierze się do przeglądania papierów.

Mozart/Q1–94/OTIS/Berlin (BM).

Chciał tylko jednej małej gwarancji. Zapewnienia, że wkrótce wróci do swojego departamentu; że jego życie i kariera będą nadal toczyć się tym samym torem, do którego przywykł przed Monochrome. Przypomniał sobie własne myśli o Janet Beckett, o tym, że była urodzoną zastępczynią. Przypisywał sobie podobną rolę: wystarczy ustawić go tuż za krzesłem, odrobinę na prawo, a będzie w swoim żywiole, wdrażając każdą sugestię rzuconą z góry. Być może marzenia powinny mieć w sobie więcej optymizmu, ale ambicje muszą być realistyczne. W przeciwnym razie większość z nas jest skazana na porażkę.

Teczka była kartonowa, spięta spinaczem i przewiązana gumką. Spinacz zardzewiał w sposób dobrze znany Malcolmowi, który przetrząsnął zawartość niejednej szafki na dokumenty, ale gumka była nowa, a przynajmniej nie pękła jak wysuszony robak, kiedy ją zdejmował. Bawiąc się w detektywa, przez chwilę badał krawędzie teczki. Wydawało mu się, że wyczuwa ślad po drugim wiązaniu; jakby ta gumka zastąpiła inną, która wyschła i rozpadła się, kiedy ostatnio otwierano tę teczkę. Zdjął spinacz. Teraz teczka znów była otwarta.

To, co robił, nie było przestępstwem. Miał pełne uprawnienia dostępu. Cytując Pierwsze Biurko: miał dostęp do „wszystkich oficjalnie posiadanych zasobów informacyjnych, z wyjątkiem tych dotyczących operacji w toku”. Nie ma mowy, żeby to mogła być operacja w toku.

Oczywiście do tych uprawnień dołączony był protokół, którego należało ściśle przestrzegać, jak wszystkich takich protokołów.

„Macie prawo badać akta dowolnej sprawy. Aby skorzystać z tego prawa, złóżcie pisemny wniosek na moim biurku, podając numer referencyjny akt”.

Nie istniała żadna fantazja, w której po wypowiedzeniu tych słów Pierwsze Biurko uśmiecha się i dodaje: „Ale oczywiście nie musicie się tego trzymać”.

Malcolm otworzył teczkę.

Pierwszą rzeczą, jaką zobaczył, była fotografia, która wysunęła się spośród innych papierów, jakby domagała się uwagi. Była czarno-biała i przedstawiała trzy osoby stojące przy murze: dwóch mężczyzn i kobietę. Jeden z mężczyzn stał pośrodku, co Malcolmowi jakoś nie pasowało. Był potężny, promiennie uśmiechnięty i nosił kapelusz z szerokim rondem zsunięty do tyłu, spod którego wymykało się jednak dość włosów, by było widać, że są jasne, może nawet blond. I dość długie. Jedną ręką obejmował w talii kobietę stojącą po jego lewej stronie, która miała na sobie krótką sukienkę z dużymi guzikami i uśmiechała się nieśmiało, jakby nie była pewna, czy to spotkanie powinno być fotografowane. O ile zdjęcie nie było przekłamane, była równie wysoka jak pierwszy mężczyzna i nieco wyższa od drugiego; miała opadające na ramiona, mysie włosy i była ładna, ale jakby nie do końca o tym przekonana – jakby jej uroda była darem, który pojawił się późno i wciąż był dla niej zaskoczeniem. Wszystko to Malcolm wywnioskował z jej postawy i z tego, jak lewą dłonią odciągała rękę obejmującą ją w talii; nie w geście czułości, lecz raczej po to, by powstrzymać jej właściciela. Tak przynajmniej sądził Malcolm. Co do trzeciej postaci, była ona dziwnie bez wyrazu; jakby zawieszona między dwoma nastrojami. Miły albo paskudny. To się dopiero okaże. Ręce miał wciśnięte głęboko w kieszenie. Podobnie jak pierwszy mężczyzna nosił luźny garnitur i płaszcz przeciwdeszczowy z ogromnymi klapami; w przeciwieństwie do niego sprawiał jednak wrażenie, że były to ubrania, które akurat miał pod ręką, gdy tego dnia musiał wstać i ruszyć w świat. Nie, ten drugi mężczyzna nie czuł się tak swobodnie jak pierwszy, którego pewność siebie podkreślała chusteczka zawadiacko wystająca z kieszeni marynarki.

Berlin, 1994. Oznaczenie teczki mówiło mu przynajmniej tyle.

Wpatrywał się w fotografię jeszcze przez kilka chwil, nie dlatego, że mógłby wyczytać z niej coś więcej, lecz dlatego, że dzięki temu odwlekał kolejny krok. Owszem, otworzył teczkę, ale przecież każdy mógłby to zrobić, choćby po to, by upewnić się, czy rzeczywiście jest tym, na co wygląda: dokumentem z Regent’s Park. Bez sensu byłoby odsyłać do Parku coś, co do niego nie należało. A mogło tam być cokolwiek: zbiór wycinków prasowych, zestaw przepisów, czyjeś notatki z cyklu wykładów. Jak dotąd w jego działaniu nie było nic nielegalnego, wręcz przeciwnie, to dowodziło należytej staranności. Był urzędnikiem państwowym, a przed nim leżała teczka. Mógłby się bronić, powołując się na odruch Pawłowa.

Ale po kolei. Najpierw przejrzy zawartość.

Nie była to jakaś epopeja – możecie mi wierzyć, pomyślał Malcolm, widywałem już niezłe cegły – liczyła zaledwie siedemnaście kartek, każda ze stemplem Wyłączone z obiegu. Pierwsze trzy wyglądały na standardowy formularz archiwizacyjny z tamtego okresu, z informacjami wpisanymi na maszynie na kropkowanych liniach: data, departament, wymagany poziom dostępu – w tym przypadku był to „Mozart”. Kiedyś, przed czasami Malcolma, klauzule tajności klasyfikowano według domniemanej hierarchii muzycznego geniuszu. Mozart był zapewne wysoko. Pozostałych czternaście stron stanowił maszynopis raportu, który Malcolm przejrzał bez czytania. Sam fakt, że był pisany na maszynie, sprawiał, że wydawał się starszy, niż był w rzeczywistości, bo dziś wszystko pisane na maszynie, nawet elektrycznej, wygląda jak inkunabuł. Każdą stronę starannie zaparafowano odręcznymi inicjałami „DC”, ale nie było żadnej wskazówki, kim ta osoba mogła być. Jak dotąd wszystko w porządku. Otworzył teczkę, splądrował grobowiec. A drzwi jakoś wciąż nie wyważyli wściekli…

Ktoś szarpnął za klamkę.

Serce podskoczyło mu do gardła.

– Malcolm? To ty?

Griselda Fleet.

Zgarnął papiery w niechlujny stos i wepchnął je do teczki.

– Malcolm?

– Ja… tak. Tak. To ja.

Próbował wcisnąć teczkę z powrotem do koperty, ale zahaczyła się o klapkę.

Kolejne szarpnięcie klamki.

– Malcolm? Możesz otworzyć drzwi?

– Już, chwileczkę.

– Dlaczego się zamknąłeś? Malcolm…

Nagle napłynęły niechciane wspomnienia z czasów, kiedy był nastolatkiem: matka szarpiąca za podobną klamkę, Malcolm próbujący sprawić, by całkiem inne papiery zniknęły.

– Już idę!

Porzucił walkę z kopertą, złapał aktówkę i wepchnął do niej wszystko jak leci. Gorączkowo próbował ją zapiąć, ale ręce miał jak z drewna, a kiedy wsunął ją pod krzesło, otworzyła się, jakby rozpaczliwie pragnęła ujawnić swoje tajemnice. Ale to były przecież tylko papiery, nic więcej. Griselda stała tuż za drzwiami, czuł jej obecność, jej narastające zniecierpliwienie. Niezdarne palce nie mogły poradzić sobie z zamkiem i gdy wreszcie udało mu się otworzyć, pociągnął drzwi tak gwałtownie, że omal nie uderzyły go w twarz. „Nie zachowuj się dziwnie”, upomniał się, lecz pierwsze słowa, jakie padły z jego ust, brzmiały:

– Co ty tutaj robisz?

– Co ja tu robię? Co ty tutaj robisz? To biuro sir Winstona.

Minęła go i weszła do środka, rozglądając się podejrzliwie.

– Dziś go nie ma.

– To ci nie daje prawa zajmować jego pokoju. I dlaczego zamknąłeś drzwi na klucz?

– Potrzebowałem prywatności.

– Po co? Nikogo tu nie ma. – Zerknęła na jego laptop, który stał otwarty na stole. – Malcolm…

– Co?

– Mam nadzieję, że nic tu nie robiłeś.

– Co to znaczy: „nie robiłeś”? Oskarżasz mnie o coś?

– Nie. Zastanawiam się tylko, dlaczego dziwnie się zachowujesz.

– Jeśli zachowuję się… dziwnie, to dlatego, że nie spodziewałem się ciebie tutaj. Myślałem, że dziś jesteś w ministerstwie.

– Przesunęli to. Idę tam dopiero w przyszłym tygodniu.

– Dlaczego?

– Dlaczego? Co znaczy „dlaczego”? Nie powiedzieli mi dlaczego, a poza tym to nie twoja sprawa. Czemu tak się zachowujesz? Coś się stało?

– Oczywiście, że nie. Tu się nigdy nic nie dzieje.

Ponieważ wpatrywała się w ekran, pochylił się i zamknął laptopa.

– Mam nadzieję, że nie…

– Nie co?

Griselda przygryzła wargę i pokręciła głową. Odwróciła wzrok. Potem znów spojrzała na Malcolma.

– Wiem, że nie jesteś szczęśliwy w tej pracy. To zrozumiałe. Ale oczekuję, że będziesz zachowywał się jak profesjonalista, a nie jak naburmuszony nastolatek. I jeśli w jakikolwiek sposób pozyskujesz nieodpowiednie treści…

– To oburzające…

– …będziesz podlegał standardowym…

– …co mówisz!

– …sankcjom, które, jak dobrze wiesz, są bardzo poważne. Rozumiesz, co mówię?

– Rozumiem, że bezpodstawnie mnie oskarżasz o coś obrzydliwego. Uprzedzam cię, że pozostaję w bliskim kontakcie z DM, zastępczynią dyrektora w biurze sekretarza gabinetu. Zaledwie godzinę temu jedliśmy razem śniadanie. Więc na twoim miejscu uważałbym z rzucaniem takich oszczerstw. Bardzo bym uważał.

Cały drżał, serce waliło mu jak szalone, a włosy pewnie sterczały na wszystkie strony, musiał się powstrzymywać, żeby odruchowo nie sięgnąć po grzebień. Griselda zacisnęła usta. Skupiła się jednak na jego całkowicie niewinnym laptopie, a nie na aktówce. Zrobił minę, która – jak miał nadzieję – wyrażała ponurą determinację, założył ręce, po czym uznał, że to gest zbyt defensywny, więc je rozłożył i oparł prawą dłoń na krześle, na którym przed chwilą siedział. Oparł się jednak za mocno i krzesło niemal się przewróciło: chwytając je, żeby nie upadło, kopnął stojącą pod nim aktówkę i jej zawartość wysypała się na podłogę. Kartonowa teczka, siedemnaście kartek i fotografia.

– Co to jest?

– Nic.

Ale zdradziła go szybkość, z jaką próbował pozbierać papiery. Równie dobrze mógłby mieć na głowie migające niebieskie światło.

– Malcolm?

– To nic takiego. Słuchaj, mogłabyś mi dać trochę przestrzeni? Proszę. Przepraszam, że korzystałem z pokoju sir W., ale nie sądziłem, że to jakiś problem. On tu nie trzyma nic ważnego. – W biurze było tylko kilka starych egzemplarzy „Daily Mail” i z jakiegoś niewytłumaczalnego powodu para kaloszy. – I widok jest lepszy.

Jeszcze zanim to powiedział, zrozumiał, że to błąd. Widok był dokładnie taki sam.

Wpatrywała się w papiery, które przyciskał do piersi. Nawet gdyby bardzo chciał doprowadzić do najgorszego z możliwych rezultatów, trudno byłoby mu osiągnąć coś równie absurdalnego.

– To wygląda jak akta.

– To tylko prywatne papiery.

Twarz Griseldy przybrała niemal życzliwy wyraz. Wyciągnęła rękę i zabrała mu kartonową teczkę, po czym przeczytała na głos jej oznaczenie.

– Mozart/Q1–94/OTIS/Berlin (BM). Trochę zbyt rozbudowany system archiwizacji jak na prywatne papiery, nie sądzisz? – Nie odpowiedział. – Mozart. To wysoka klauzula tajności, albo przynajmniej kiedyś tak było. Czy to jest to, co myślę?

Malcolm przyłapał się na tym, że podziwia widok z pokoju sir Winstona. Jeśli się nad tym zastanowić, był jednak trochę inny niż ten z sąsiedniego pomieszczenia. Ten sam budynek naprzeciwko, tak, ale z nowej perspektywy. Jednak odpowiedni moment, żeby zwrócić na to uwagę, chyba już minął.

– To teczka z Regent’s Park, prawda?

Tylko głupio pokiwał głową.

Przez chwilę się nie odzywała, tylko stała i patrzyła na niego. Ściskała teczkę w lewej ręce, a prawą gładziła ją lekko, jakby to była jej nowa ulubiona rzecz. Znów poczuł potrzebę, by sięgnąć po grzebień. Musiał się opanować: gdyby tylko było się czego uchwycić. Zacisnął i rozluźnił palce.

– Skąd ją wziąłeś, Malcolm?

Sięgnął po najbliższe dostępne kłamstwo, ale żadnego nie znalazł.

– No?

– Nie wiem – odparł.

Usiedli przy stole, zachowując między sobą ostrożny dystans jednego krzesła. Papiery były ułożone po kolei, strony 1–17, z fotografią na wierzchu. Griselda przez jakiś czas studiowała ją w milczeniu, podczas gdy Malcolm opowiadał, co wydarzyło się w supermarkecie: zderzenie wózków, młoda kobieta o rudych włosach, mężczyzna z muszką. Wszędzie roi się od agentów. Pojawiają się w najbardziej nieprawdopodobnych miejscach.

– Ale nie masz pewności, że to było któreś z nich?

Nie do końca wiedziała, dlaczego o to pyta. Było jasne, że Malcolm niczego nie jest pewien.

– Nie wiem, kto inny mógłby to zrobić – powiedział w końcu.

Jeśli to był produkt Parku, co wydawało się prawdopodobne, to Park był jego oczywistym źródłem, ale na tym oczywistości się kończyły. Oboje pamiętali swoją audiencję u Pierwszego Biurka w pierwszym dniu Monochrome. Od tamtej pory byli pozbawieni jakichkolwiek użytecznych narzędzi do wykonania swojego zadania, ale pozwolono im działać bez dalszych przeszkód. A to być może nie była przeszkoda, lecz prawdziwe wsparcie. Tylko dlaczego Pierwsze Biurko miałoby zmienić zdanie i dlaczego dawałoby to do zrozumienia w tak niebezpośredni sposób? Na pewno prawdą było, że jeśli tylko miała taką możliwość, nie robiła nic wprost i miała do dyspozycji dowolną liczbę talentów, rudowłosych czy z muszką. Ale jeśli to ona stała za tą dziwną grą, nie sposób było odgadnąć, jakie obowiązują w niej zasady. Natomiast jeśli nie była inicjatorką, to zapewne była celem, co oznaczało, że Monochrome właśnie zostało załadowane i wycelowane w jej stronę. Jakoś nie wydawało się to na tyle bezpieczne, by chciało się w tym uczestniczyć.

Druga możliwość to Anthony Sparrow, ale on był już spalony. Zasadnicza opinia Griseldy na jego temat – że to człowiek, który nie musiałby być głodny, żeby przerobić czyjegoś psa na kiełbasę – nie uległa zmianie, ale Sparrow zniknął jakiś czas temu i zrobił to tak szybko i bez śladu, jakby jakieś bóstwo wysłuchało modlitw albo wróżka spełniła życzenia. Wprawdzie to, co zrobił, zostało po nim jak niespłukany sedes, ale on sam wypadł z gry, a gdyby miał się wynurzyć z cienia, wątpiła, by zrobił to w dyskretny sposób. To był ten typ człowieka, który wychodząc z pokoju, rzuca za siebie wyimaginowane granaty. Subtelność nigdy nie była jego mocną stroną.

– DM mówi, że powinniśmy to po prostu odesłać do Parku – odezwał się Malcolm.

DM miała w tym sporo racji.

– Kupiłem kopertę.

– Ale postanowiłeś najpierw to przeczytać.

Malcolm przez chwilę milczał. Sięgnął po zdjęcie i uniósł je, jakby na nowo je oglądał. Nic się w nim nie zmieniło i nigdy się nie zmieni.

– Powiedziała mi, że nie będę mógł wrócić – powiedział w końcu. – Do mojej dawnej pracy.

– Nie mogą cię zwolnić.

To była fundamentalna prawda. Nie mogli go zwolnić. Nie bez powodu nazywało się to służbą cywilną, a zwolnienie kogoś byłoby szczytem nieuprzejmości.

Malcolm mruknął coś, co zabrzmiało jak „Sunderland”.

Griselda spojrzała na stos papierów. Jakąkolwiek historię miały do opowiedzenia, była teraz w jej posiadaniu. A raczej w posiadaniu Monochrome. Bezzębnej komisji, która zmarnowała wszystkie te miesiące, pozorując pracę.

– Gdzie położyłeś kopertę? Tę, żeby to odesłać?

Wspomniana koperta zsunęła się na podłogę. Malcolm się po nią schylił.

– Co cię przed tym powstrzymało?

– Nic. Po prostu jeszcze tego nie zrobiłem.

– Bo chciałeś to przeczytać.

Samo siedzenie tutaj z nim i z tymi aktami czyniło ją równie winną jak on. A im dłużej to trwało, tym było gorzej.

Przypomniała sobie słowa Sparrowa: „Pani zadanie to po prostu zbadać szyb kopalni. Może pani myśleć o sobie jak o głównym kanarku”. Ten uśmieszek samozadowolenia, którego nie było widać na twarzy, lecz który pobrzmiewał w każdym jego słowie. „Choć te atuty jakoś nie wyniosły pani na szczególnie zawrotne wyżyny”.

– Nic nie stoi na przeszkodzie, żebyśmy się temu przyjrzeli – powiedział Malcolm. – To wchodzi w zakres naszych kompetencji. Cały sens istnienia Monochrome polega na badaniu starych akt, żeby znaleźć dowody nadużyć.

– Jeśli to jest to, jeśli to są dowody nadużyć, to dlaczego Park miałby nam to wkładać do rąk?

Nie odpowiedział.

– Poza tym mamy zwracać się o akta za pośrednictwem Pierwszego Biurka.

– Tyle że nie jesteśmy w stanie tego zrobić, prawda? Do tej pory nie mieliśmy zielonego pojęcia, jak je w ogóle zidentyfikować.

– Zakres naszych zadań został jasno określony. Jeśli teraz złamiemy zasady, to nikomu nie pomoże.

– Pomoże Monochrome! Może wreszcie do czegoś dojdziemy!

– Malcolm…

– A co nam niby zrobi Pierwsze Biurko, zamknie nas w tej swojej piwnicy? Już tam byliśmy.

– To nie są żarty. To jest poważna sprawa.

Uderzył ręką w teczkę OTIS tak nagle, że aż podskoczyła.

– To jest poważna sprawa. Albo może taka być. Ostatnie dwa lata były farsą i oboje o tym wiemy. Nawet sir Winston pewnie to podejrzewa.

– Tylko dlatego, że nie podoba ci się ta praca…

– To nie jest praca! – Tym razem wyglądało na to, że zaskoczył nawet samego siebie. Jego słowa, nie do końca krzyk, ale prawie, odbiły się od ścian i okien jak niewidzialne gumowe piłki. Przez chwilę oboje czekali, aż przebrzmi ich echo. Potem powiedział już ciszej: – Premier chciał wojny z Parkiem, a Pierwsze Biurko już na samym początku pokrzyżowało mu plany. Monochrome powinno było wtedy od razu trafić do kosza na śmieci i oboje o tym wiemy. Zamiast tego mamy zrujnowaną karierę, albo przynajmniej ja, tylko dlatego, że dwoje narcyzów traktuje Westminster jak prywatny ring. A my mamy robić, co nam każą, i się nie wychylać. To nigdy nie była praca, tylko polityczna rozgrywka. Aż do teraz. – Znów uderzył ręką w teczkę. – Teraz to jest praca. Powinniśmy przedłożyć to komisji.

Te cechy, które w oczach Griseldy zawsze czyniły go nieco śmiesznym – jego schludność, jego formalny sposób bycia – teraz w jakiś sposób sprawiały, że wydawał się niemal imponujący.

– Myślałam, że się boisz.

Poprawił okulary.

– Boję się. Trochę. Ale jestem też… wściekły.

Griselda spojrzała w stronę okna, choć widok nie mógł jej w niczym pomóc. Postukała w akta, jakby chciała zaznaczyć, że ma do nich równe prawa.

– A co jeśli nie są autentyczne? Jeśli ktoś nas wrabia?

– Och, że niby mamy dać się nabrać na oglądanie dowodów, które tak naprawdę są kupą gówna? Ciekawe, jakie to będzie uczucie.

Griselda nie potrafiła się powstrzymać. Wyrwało jej się krótkie parsknięcie.

Zachęcony tym Malcolm dodał:

– Poza tym spójrz na to. To jest stare.

– Niekoniecznie aż tak stare. – Ale wiedziała, co miał na myśli. Papier, krój czcionki, fotografia: sfałszowanie tego wymagałoby specjalistów.

Jednak Regent’s Park miał takich specjalistów. Inne służby wywiadowcze też.

Wciągnęła powietrze. Bezpieczniej byłoby nie znać odpowiedzi na kolejne pytanie, ale coś kazało jej je zadać.

– Jaka jest zawartość?

– Jeszcze tego nie czytałem.

– Poważnie?

– Siedemnaście stron. Akta jakiejś sprawy. Operacja w Berlinie w 1994 roku. Tyle wiem.

Pokręciła głową, choć nie była pewna dlaczego. Tak się właśnie robiło: wykonywało się gesty, reagowało, żeby wypełnić ciszę, podczas gdy w głowie szukało się odpowiedzi.

– Możemy wpakować się w poważne kłopoty. Takie z więzieniem włącznie.

– Tak, ale naprawdę tak myślisz? Gdyby chodziło tylko o mnie, to tak. Ale my oboje? Cały panel?

– Panel tego nie widział.

– Jeszcze nie. Ale możemy im to udostępnić. I co wtedy? Myślisz, że całe Monochrome, z sir Winstonem i z Shirin, wylądowałoby na ławie oskarżonych? – Teraz to Malcolm pokręcił głową, ale z przekonaniem. – Dopóki chodziło tylko o mnie, to mogło być przestępstwo. Ale kiedy siedzimy w tym wszyscy, to jest pomyłka urzędnicza. Komuś się coś pomieszało i włożył tę teczkę w nasze ręce. Niby co mieliśmy z nią zrobić?

– Podrzucając ją do sklepowego wózka? Procedury na pewno nie przewidują czegoś takiego.

– Mówimy o Regent’s Park. Kto może wiedzieć, jak oni działają?

– A jeśli to wcale nie Park? Co jeśli to zupełnie inne służby? Moskwa? Albo ktokolwiek inny?

W ostatnich latach nie brakowało zagranicznych wywiadów, które chętnie wyprowadziłyby Regent’s Park w pole albo nawet utopiły go w ogrodowym stawie.

Ale Malcolm kręcił głową.

– Już i tak jesteśmy pośmiewiskiem. A jeśli okaże się, że to mistyfikacja, to cóż, szybko się o tym przekonamy, prawda? Kiedy wezwiemy świadków.

– Świadków…?

– To akta operacji sprzed trzydziestu lat. Jakie są szanse, że wszyscy, którzy są w nich wymienieni, już nie żyją?

– Tak, ale… Udostępnianie tego, wzywanie świadków? Igrasz z ogniem.

– Chcesz powiedzieć, igramy. Albo raczej ty.

– Ja?

– Ja jestem tylko twoim zastępcą. To ty podejmujesz decyzje.

I w tym właśnie tkwiło całe sedno sprawy. Tak, była pierwszym krzesłem, co oznaczało, że była też pierwsza na linii ognia. Może i Malcolm odkrył, że jednak ma jaja, ale to nie znaczyło, że będzie je narażał.

Spojrzała na drugą kopertę leżącą na stole – tę, którą kupił, żeby odesłać w niej teczkę. Na dłuższą metę to było najbezpieczniejsze rozwiązanie. Może wywołać wściekłość i wrzask Pierwszego Biurka, ale każda oficjalna reakcja wymagałaby przyznania, że doszło do wycieku akt, a to byłoby kompromitujące. A więc tak, mogli skorzystać z nowiutkiej koperty Malcolma i umyć ręce od całej sprawy, zanim to wszystko zajdzie za daleko. A potem wrócić do dawnego marazmu: Malcolm gotując się w środku z powodu zrujnowanej kariery, Griselda cierpiąc w milczeniu, tak jak ją tego nauczyło życie. „Nie wychylaj się”.

Uświadomiła sobie, co to oznacza: przyjęła, że teczka jest autentyczna, że to sprawa dla Monochrome, a nie fałszywy trop. A to z kolei znaczyło, że przejrzenie tych akt należało do jej obowiązków. A Griselda Fleet była urzędniczką z wieloletnim stażem. To dzięki wykonywaniu swojej pracy mogła płacić rachunki.

To był dobry powód. A w razie potrzeby mogła znaleźć inny.

Wyciągnęła rękę i ujęła w palce cienki plik papierów, jakby samym dotykiem chciała ocenić, na ile są ważne, ale tylko odwlekała chwilę decyzji. Malcolm zdjął okulary i przecierał je końcem krawata, ale nie odrywał od niej wzroku. Gdzieś w tym nadąsanym, spiętym młodym człowieku krył się arogancki dupek, który próbował się wydostać. Miała nadzieję, że nie pożałuje wyciągnięcia do niego pomocnej dłoni.

Westchnęła.

– Wygrałeś.

Uniósł brew.

– To bierzmy się do roboty – powiedziała.

Minęło wiele godzin – znów zapadł zmrok i przeszedł deszcz. W tym czasie Malcolm zdążył zrobić ośmiominutowy wypad do sklepu z artykułami biurowymi, poprosić o drobne do ksero i usłyszeć, że teraz przecież przyjmuje karty. Zdążył przepuścić tajne dokumenty przez publiczną kserokopiarkę i zobaczyć, jak wyjeżdżają w siedmiu zszytych egzemplarzach. Nieuchronnie zerknął na ich treść, bo był czytelnikiem, a czytelnicy tak mają: patrzą na stronę tekstu i mimowolnie przyswajają sobie jego część. Zdążył wykonać jedenastominutowy sprint z powrotem do biura i – nieco bardziej zdyszany – po drodze snuł domysły na podstawie tych strzępów informacji: o Alison North, o Brinsleyu Milesie. Zdążył zapakować kopie do kupionych kopert i zamówić na rano kuriera, z którego usług zwykle korzystali (jednoosobowa firma, wybrana ze względu na niską cenę; po szóstej nie pracował). Potem znów usiedli z Griseldą i wspólnie, każde na swoim egzemplarzu, przekartkowali akta. Stało się jasne, że oto wreszcie – wreszcie – mają dowody poważnych nadużyć popełnionych przez funkcjonariuszy służb wywiadowczych. Później, gdy Malcolm już trochę ochłonął i siedział w milczeniu, popijając herbatę, pomyślał o tym, że mimo całej jego brawury to Griselda doprowadziła do tej chwili. To sprawiło, że zrobiło mu się jeszcze bardziej wstyd za to, co wcześniej o niej myślał. Następnie doszedł do wniosku, że być może kierowały nią jakieś własne powody, ale że to w sumie niewiele zmienia, bo każdy ma jakieś własne cele. Wreszcie spakował się i wyszedł do domu, wesoło żegnając się z Clive’em, bo przecież wszyscy siedzieli w tym razem. W końcu zamknął oczy i – co bardzo by go zdziwiło, gdyby był przytomny i to zauważył – zasnął niemal natychmiast. I po tym wszystkim – po tym wszystkim – za pomocą SMS-ów, rozmów telefonicznych i maili kasujących się automatycznie po odczytaniu uruchomione zostały tryby machiny i zanim ten dzień dobiegł końca, akta OTIS zaczęły wykonywać swoje zadanie, tak jak lont, który się wypala, zanim spowoduje większe zniszczenia.

Działo się to noc przed tą, gdy ekipa wysłana po Maxa Janáčka wdarła się do jego dewońskiej twierdzy.

„Najgorszym smrodem na świecie jest smród martwego borsuka”.
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

CZĘŚĆ TRZECIA

LONDYN, TERAZ
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

Zanim sięgnęła po telefon, już wiedziała, kto dzwoni – przeczucie, które się potwierdziło, gdy spojrzała na pusty wyświetlacz: żadnego „Numer zastrzeżony” czy „Nieznany numer”, tylko animacja dzwoniącego telefonu. Nikogo po drugiej stronie.

Tyle że oczywiście ktoś był na linii.

– Shelley.

– Proszę pani.

Pierwsze Biurko nie nalegało, by tak się do niej zwracać, ale w biurze przyjęła się taka konwencja: jeśli ktoś był wkurzony albo chciał się podlizać, używał właśnie takiej formy.

Shelley do lizusów nie należała.

– Jak noga?

– Bez zmian.

– Czyli żadnej poprawy?

Dla Shelley zabrzmiało to tak, jakby tamta czytała z kartki.

– Jutro mam cotygodniową sesję fizjoterapii. Jestem pewna, że raport będzie u pani na biurku, zanim zdążę zawiązać sznurowadła.

– Jeszcze jedna taka uwaga, a dostanę go, zanim zdążysz je rozwiązać. Czy wyrażam się jasno?

Tak, to było jasne. Pierwsze Biurko nie musiało naginać wyników badań Shelley. Mogło z góry zdecydować, jakie będą.

– W czym mogę pani pomóc dziś rano?

– Tak lepiej. Słyszałam ostatnio dziwne historie, a takie zdecydowanie najmniej lubię. Chodzi o Maxa Janáčka. To jeden z twoich, jeśli się nie mylę.

– Był jednym z moich. Został przekazany Johnowi Bachelorowi.

– Przekazanie Johnowi Bachelorowi to powinien być jakiś eufemizm – stwierdziło Pierwsze Biurko. – Tak jak zesłanie do Coventry. Wiesz, nikt nie zwraca na ciebie uwagi, nikt do ciebie nie dzwoni. Ani nie wykonuje swojej roboty.

– Nie mogę odpowiadać za to, co się dzieje, kiedy jestem na zwolnieniu lekarskim.

– Tak, tak byłoby sprawiedliwie, prawda?

– Co się stało?

– Wszystko wskazuje na próbę porwania.

– Próbę?

– Wygląda na to, że… hm… udaremnił działania napastników. Ale zniknął z miejsca zdarzenia.

– Cóż, to chyba nic dziwnego? W tych okolicznościach.

„W razie wrogich działań unikaj kontaktu i zniknij”. To było nawet gdzieś zapisane, pewnie na wypadek, gdyby komuś nie przyszło do głowy, żeby tak właśnie zrobić.

– „A potem skontaktuj się ze swoim prowadzącym” – powiedziało Pierwsze Biurko. – Tak się kończy ta zasada o dawaniu nogi, prawda?

– Nie jestem już jego prowadzącą – odparła Shelley. – Jak już ustaliłyśmy, poszłam na zwolnienie lekarskie, a moje obowiązki przejął Bachelor.

– A szybki rzut oka na rejestry pokazuje, że Bachelor miał z Janáčkiem mniej więcej tyle bezpośrednich kontaktów, ile ja z Władimirem Putinem. Więc jeśli Janáček będzie szukał przyjaznej twarzy, kogo raczej wybierze? Ciebie czy Bachelora?

– Nigdy nie byliśmy aż tak blisko – powiedziała Shelley. Pozwoliła, by jej spojrzenie lekko się zamgliło, jakby powróciło jakieś wspomnienie. Najlepiej było przybrać wyraz twarzy, jakiego oczekiwał rozmówca. – To były same rutynowe rzeczy, standardowe pytania z listy. Jakieś dziwne spotkania, nietypowe telefony? Wygrałeś jakiś konkurs, w którym nie brałeś udziału?

– I nic nie wyskoczyło?

– Gdyby wyskoczyło, wiedziałaby pani o tym od razu. Nie widziałam Maxa od wypadku. Od tamtej pory jestem…

– Na zwolnieniu lekarskim, tak. Pamiętam.

– Raz w miesiącu robiłam obowiązkowy objazd i powiem pani, że lekko nie było. Północne Devon to może nie biegun północny, ale to też nie Clapham.

– Służby są ci bardzo wdzięczne za wykonywanie pracy, za którą ci płacono. Do chwili, gdy przestałaś ją wykonywać. I nigdy nie wspomniał o czymś, co mogłoby spłoszyć konie?

– Nawet o czymś, co mogłoby je zaniepokoić. Jakie dowody zostały na miejscu?

– Cóż, to już informacje objęte zasadą wiedzy koniecznej, Shelley. A ty jesteś raczej z kategorii „mam to gdzieś”.

Shelley sięgnęła po papierosy leżące zwykle na podłodze przy krześle, po czym przypomniała sobie, że nie ma ich tam od dwudziestu dwóch dni i jedenastu godzin.

– Dziękuję. Dopiszę to do dziennika kontaktów, który prowadzę. Wie pani, na rozprawę przed sądem pracy.

– To, czego nie masz na nagraniu, nigdy nie zostało powiedziane. Czy to nie jest przypadkiem jakieś przysłowie?

– Czy mogę w czymś jeszcze pomóc?

– Tak. Możesz mnie zapewnić, że jeśli Max Janáček skontaktuje się z tobą w jakikolwiek sposób, nawet jeśli ci się tylko przyśni, natychmiast powiadomisz o tym Regent’s Park.

– Przyjęłam do wiadomości.

– Nie będę ci wyjaśniać, jakie będą konsekwencje, jeśli się z tego nie wywiążesz.

– To bardzo wspaniałomyślne z pani strony.

– Tak, to dlatego jestem taka popularna.

Shelley nie lubiła, kiedy to jej szefowa miała ostatnie słowo, ale rozłączenie się jako pierwsza zawsze miało w sobie coś satysfakcjonującego, więc tak właśnie zrobiła.

– Cóż, długo jej to nie zajęło, prawda? – powiedziała, odkładając telefon.

Max w zamyśleniu pokiwał głową.

Już się nie mogę doczekać, aż podpiszę jej kartkę pożegnalną, pomyślało Pierwsze Biurko. Przed nią, obok bieżącego bałaganu – kubków po kawie, nabazgranych notatek, tubki kremu do rąk i protokołów czekających na podpis – leżała też teczka, która była grubsza, niż powinna być. Zwykle korzystała z akt personalnych w wersji cyfrowej, ale do tych dołączono dokumentację medyczną i taki dostęp, jak ją poinformowano, naruszałby przepisy o ochronie danych. To była jedna z wielu irytujących drobnostek pojawiających się zawsze wtedy, gdy ta konkretna osoba wymagała uwagi.

Shelley McVie z Wydziału Spraw Ogólnych, przydzielona do sekcji nieoficjalnie zwanej mleczarzami, której zadaniem było zapewnianie opieki i wsparcia wypalonym agentom.

I niechże ktoś się na to poskarży, proszę, pomyślała. Mleczarze. Niech ktoś wreszcie złoży oficjalną skargę. Przydałoby mi się takie spotkanie na rozładowanie stresu. Wycisnę cię jak pomarańczę.

Na wewnętrznej stronie okładki akt McVie znajdowało się oczywiście zdjęcie, obok standardowych danych – wzrost, waga, kolor włosów i oczu, bla, bla, bla – samo takie wyliczanie z pewnością można by zakwalifikować jako uprzedmiotowienie. Poza tym liczyło się co innego: zwolnienie lekarskie, na którym McVie była od ośmiu miesięcy; zwolnienie, co do którego Pierwsze Biurko od dawna podejrzewało, że jest fikcją. Bo czym, na litość boską, był „ból fantomowy”, poza tym, że nie dało się tego sprowadzić do jednoznacznej diagnozy? Nie wychodził na zdjęciu rentgenowskim, nie reagował na leczenie. Jak te zmyślone dolegliwości, na które skarżą się dzieci, żeby na jeden dzień urwać się ze szkoły. W każdej innej pracy już dawno by ją odesłano na zieloną trawkę, i bardzo słusznie. Ale była na tyle sprytna, by wyłapać zapis drobnym drukiem w regulaminie pracowniczym, no i proszę: osiem miesięcy później McVie wciąż pobierała pełne wynagrodzenie, wciąż nie stawiała się do pracy i dla Pierwszego Biurka była o wiele większym bólem dupy niż cokolwiek, co dolegało jej własnym kończynom. Zamknęła teczkę. Do okładki była przypięta spinaczem kartka z notesu: „Zapytać o jej cholerną nogę”.

– Czy mam to odnieść do…

– Tak! Nie. – Pozwoliła sobie na chwilę znużenia; w tym czasie jej laptop wydał sygnał powiadomienia: zebranie komisji. Godzina do rozpoczęcia. – I tak będziesz musiał przynieść to z powrotem, kiedy jej fizjoterapeuta znów potwierdzi, że nie może wrócić do pracy. A to będzie jutro.

Hari wsunął teczkę pod ramię, ale nie ruszył w stronę drzwi. Nauczył się rozpoznawać te chwile, gdy Pierwsze Biurko musiało dać upust frustracji, i za każdym razem, gdy przy tym był, umacniało to jego pozycję. Każdy, kto ma władzę, potrzebuje kogoś, komu może się zwierzyć. Ten, kto znajduje się w takim momencie po właściwej stronie drzwi, staje się niezbędny.

– Uraz związany z pracą, to bym jeszcze zrozumiała – powiedziało Pierwsze Biurko. Spojrzała przez szklaną ścianę na chłopaków i dziewczyny w centrali. Ich urazy rzadko bywały poważniejsze niż stłuczony kciuk, ale monitorowali działania agentów w terenie, którzy każdego dnia musieli się liczyć z możliwością trwałego kalectwa, bólu i śmierci. – Ale jej praca polegała na parzeniu herbaty emerytowanym agentom i wysłuchiwaniu ich wojennych opowieści przy herbatnikach. Gdyby twierdziła, że nabawiła się cukrzycy, może miałoby to jakiś sens.

– Czyli to nie było na służbie?

– Oficjalnie mamy się zgadzać, że było. Ale tak naprawdę potknęła się i złamała nogę, wychodząc od klienta, i zamiast zostać nagrodzona brawami przez tych z nas, którzy potrafią zejść po schodach bez uszczerbku na zdrowiu, ma teraz przedstawiciela związku zawodowego, który grozi nam pozwem cywilnym, jeśli tylko ośmielimy się zasugerować, że nie należy jej się Krzyż Wiktorii, albo jeśli bez cholernie dobrego powodu skontaktujemy się z nią w jakiejkolwiek innej sprawie niż jej pensja i świadczenia. A ja muszę pamiętać, żeby za każdym razem, gdy z nią rozmawiam, pytać o tę jej pieprzoną nogę.

– Ma przedstawiciela związku?

– Nawet nie zaczynaj. – Na chwilę zamknęła oczy, próbując odpędzić nieprzyjemne wspomnienie. – Trzy lata temu jakiś geniusz z działu kadr postanowił ponownie zatrudnić większość osób z Wydziału Spraw Ogólnych, w tym wszystkich mleczarzy, na umowy ze stałym wymiarem godzin i z bezpośrednim podporządkowaniem Cornwell House. – Cornwell House było centralą personelu pomocniczego, którego poświadczenia bezpieczeństwa sięgały co najwyżej drugiego poziomu. – Co oznacza, jak się później okazało, że w ich warunkach zatrudnienia jest pewne pole do manewru. Więc tak, Shelley McVie ma dostęp do przedstawiciela związku. Ty natomiast pracujesz w tym budynku, co znaczy, że jeśli złamiesz nogę, mogę kazać cię zastrzelić.

Poza tym, jak Hari niemal na pewno wiedział – choć oficjalnie nie był to temat do rozmów na korytarzach – Cornwell House, wraz z resztą Wydziału Spraw Ogólnych, miało w ciągu sześciu tygodni zakończyć transfer w ramach tak zwanej inicjatywy Zielone Pędy. Choć nadal pozostawało pod kontrolą rządu, miało uzyskać „niezależną tożsamość fiskalną”, co między innymi oznaczało, że wszelkie zaległe roszczenia wobec niego musiały zostać rozliczone przed tym terminem. Tak czy inaczej, skarga Shelley McVie nie miała żadnej przyszłości.

Hari był na tyle bystry, by nie poruszać tematu gwarantującego wzrost ciśnienia. Zamiast tego spytał:

– Jeśli udaje, to czemu nie kazać komuś jej śledzić?

– Przydzielić jej całodobową ekipę do obserwacji? Wydaje ci się, że śpimy na pieniądzach? A teraz, skoro już się zabawiłeś, może wziąłbyś się do roboty? Chcę, żeby statystyki współpracy międzyagencyjnej za ostatni kwartał zostały zaktualizowane i rozesłane do wszystkich Drugich Biurek przed szesnastą.

– Tak jest, proszę pani.

– I każda wiadomość o Janáčku ma natychmiast do mnie trafić.

– Tak jest, proszę pani. Powiadomić policję?

– Nie. Może po prostu liczy tuziny. – To było określenie ze starej szkoły. – Sprawdza, czy nie ma ogona – wyjaśniła. – Czasem przeciwnik płoszy jednego z naszych tylko po to, żeby ustalić, kto jest jego oficerem prowadzącym. Bo w dziewięciu przypadkach na dziesięć to do niego taki agent pobiegnie.

– A tamci pójdą za nim.

– Więc liczy tuziny, czyli czeka dwanaście godzin albo dwadzieścia cztery, zanim skontaktuje się ze swoim prowadzącym. Żeby mieć pewność, że nie ma towarzystwa.

– I myśli pani, że to właśnie robi?

– Możliwe. Cokolwiek się stało, stało się przedwczoraj w nocy, więc miał czas odliczyć swoje. Janáček co prawda nie ma już prowadzącego, ale trudno zignorować stare nawyki. – Irytowało ją to, i to bardzo. Jakiś wiekowy sąsiad zadzwonił na lokalną policję z powodu nocnych hałasów, co uruchomiło alarm w centrali. Emerytowani agenci gnieździli się w małych domkach rozrzuconych po całym kraju i jakby miała mało na głowie, musiała jeszcze pilnować, czy za każdym razem, gdy uruchamiał się alarm, nie oznaczało to, że o któregoś z nich upomniała się przeszłość. Ale w tym przypadku trudno byłoby w to uwierzyć. Janáček nie miał żadnego znaczenia: dlaczego ktoś miałby go brać na cel? Pewnie zaprosił paru znajomych, zrobiło się głośno, a teraz włóczą się po okolicznych burdelach. – Z drugiej strony nie wiemy na pewno, że był celem ataku. Może po prostu jest winien pieniądze jakiemuś twardzielowi z sąsiedztwa, więc zachowajmy otwarty umysł, dobrze?

– To bardzo pouczające, proszę pani.

– Nie kuś losu.

– Jeszcze jedno, pani nowa ochrona osobista zaczyna dziś wieczorem. Nazywa się…

– Potrafi celnie strzelać?

– Z tego, co wiem, tak.

– W takim razie nie muszę znać jej nazwiska. Dziękuję. To wszystko.

Hari szybko się oddalił, żeby zabrać się do pracy. Spojrzała na zamykające się za nim drzwi. Lubiła go, ale jeśli częściej będzie sobie pozwalała na wyładowywanie przy nim frustracji, będzie musiała się go pozbyć. Ostatnią rzeczą, jakiej potrzebowało Pierwsze Biurko, był ktoś, kto widział ją w takich chwilach. Przypomniała sobie – jak ona się nazywała? – Erin Grey, inną obiecującą asystentkę, która widziała i słyszała zbyt wiele, więc skończyła w archiwum. To wydawało się właściwe. Archiwum było miejscem, do którego odkładało się rzeczy, o których chciało się zapomnieć.

Bywają takie dni, pomyślała, kiedy najchętniej odłożyłoby się tam wszystko, gdyby tylko to było możliwe.

– Bierzesz coś na to? – Max wskazał na nogę Shelley.

– Tylko leki bez recepty.

– Można by pomyśleć, że będziesz chciała coś mocniejszego.

Wzruszyła ramionami.

Jezu. Można było rzucać aluzje albo walić prosto z mostu.

– Bo ja bym chciał. Gdybym niedawno walczył z motocyklami.

– Chcesz aspirynę, Max? Albo drinka?

– To miłe. Tak, poproszę jedno i drugie.

To było przedwczoraj w nocy, ale wciąż to czuł, głównie w stawach. Po odebraniu zapasowego samochodu od Neezera pojechał do Birmingham. Nie spieszył się, co wprawdzie zwracało uwagę na autostradzie, ale pozwalało mu ocenić, kto był tylko wkurzony jego ostrożną jazdą, a kto – jeśli w ogóle ktoś – chciał wiedzieć, dokąd zmierza. Jednak wszystkie spojrzenia, jakie na sobie czuł, wyrażały jedynie tępą pogardę użytkownika drogi wobec kogoś, kto tamuje ruch. Po dotarciu do miasta zniknął w tradycyjny sposób. Były takie hotele, w których dawali szlafrok, takie, w których nie dawali szlafroka, i takie, w których, jeśli dawali szlafrok, nie miało się ochoty go założyć. Max znalazł jeden z tych ostatnich kilka ulic od centrum handlowego Bullring i zameldował się jako Ernest Bowman. O mało co nie wpisał „Blofeld”. Na resztę dnia zaszył się w pokoju, rozważając możliwości. Wszystkie zaczynały się w przeszłości i żadna nie dawała wskazówki co do przyszłości. Miał paszport i fundusz awaryjny; mógł wziąć taksówkę na lotnisko i zniknąć gdzieś za granicą. Ale robił się już na to za stary i zbyt obolały. Był człowiekiem, który chodził wiejskimi drogami i ścinał kijkiem mlecze. A przynajmniej był nim tak długo, że nie bardzo miał ochotę udawać kogoś innego.

Kimkolwiek byli ci, którzy po niego przyszli, nie byli z Regent’s Park. Gdyby Park go chciał, mógłby mu wysłać zaproszenie, a kiedy by się stawił, wrzucić go do studni. Nie byłoby potrzeby całych tych nocnych podchodów.

Skoro jednak wiedzieli, gdzie go znaleźć, należało przypuszczać, że jego nocni goście mieli informatora w MI-5. A to wykluczało Park jako bezpieczne miejsce, przynajmniej na razie.

Shelley przykuśtykała z powrotem z whisky i dwiema szklankami. Jej laska – z zakrzywioną rączką w kształcie wilczej głowy, ewidentnie kupiona w jakimś sklepie ze sprzętem turystycznym, a nie w punkcie zaopatrzenia medycznego – opierała się o krzesło. Nie znał jej dobrze i spał z nią tylko raz. To było, ile… trzy lata temu? Pamiętał, że to było ich drugie spotkanie i że rzuciła jakąś zgryźliwą uwagę o dystansie, jaki musiała pokonać; o tym, że Devon oddala się tym bardziej, im bardziej się do niego zbliża. Potem, w łóżku, powiedział coś o tym, że ma nadzieję, że podróż była tego warta, ale ona tylko mruknęła.

– No więc – powiedziała teraz, opadając na oparcie krzesła – to nie Park cię szuka.

– Chyba że to był podwójny blef.

– Nie. Stać ją na subtelność, muszę jej to przyznać, ale gdyby to ona na ciebie polowała i myślała, że mam z tym coś wspólnego, z zasady wysłałaby swoją ekipę.

Nalała whisky do obu szklanek i podała mu jedną. A właściwie wyciągnęła rękę. Max musiał podnieść się z sofy, żeby odebrać naczynie. Czuł się cały poobijany. Nikt człowiekowi nie mówi, jak upierdliwe jest starzenie się. A może mówili, ale się ich nie słuchało, bo byli starzy.

– Mimo wszystko – ciągnęła – to nie był najmądrzejszy pomysł, żeby tu przyjeżdżać. To pierwsze miejsce, w którym szukałby cię profesjonalista.

– To nie byli profesjonaliści.

– Mówiłeś, że mieli sprzęt. Paralizatory. To nie brzmi jak zwykła banda dresiarzy.

– Profesjonalni byli w tym sensie, że ktoś im zapłacił – przyznał Max. – Ale nie mieli pojęcia, co robią. – Upił łyk whisky. Smakowała, jakby była naprawdę bardzo tania. – Nie powinienem był się stamtąd wydostać. Powinni mnie byli związać jak świnię już na ścieżce przed domem. – Znów rozsiadł się wygodnie na sofie. – Nie, to nie były służby. Ani nasze, ani żadne inne.

Bo myślał o tym już wcześniej: w tym tanim pokoju hotelowym w Birmingham; w drodze do Oksfordu, gdzie pozbył się samochodu, tym razem na dobre; w pociągu do Londynu i potem, gdy przez pół popołudnia jeździł metrem, żeby przekonać się, czy nikt go nie śledzi. Profesjonaliści nie wybuchają płaczem, gdy uderzysz ich w twarz, nawet jeśli odgryziesz im czubek nosa. Profesjonaliści nie cofają się w ciemności, gdy rzucisz w nich kamieniem. Pozwalają mu się od siebie odbić i próbują odtworzyć tor lotu.

Do tego czasu zdążył już skorzystać ze swojego zestawu do zmiany wyglądu: jego oczy były teraz wyraźnie niebieskie, a włosy i przystrzyżona broda przechodziły w brąz. Wciąż wyglądał jak Max, ale próbował wyglądać tak, jakby nim nie był. Z drugiej strony skoro w gruncie rzeczy nigdy nie był Maxem, możliwe, że to przebranie było spektakularnym sukcesem. W każdym razie, niezależnie od tego, kim był, nikt nie śledził go w metrze; nikt nie obserwował jego ruchów na kamerach, nie wrzucał jego zdjęć do oprogramowania. Nie: zamiast tego był ktoś, kto wynajął tych typów, żeby… no właśnie, po co? To nadal pozostawało niejasne. Zabić go czy porwać, nie potrafił powiedzieć. Ale na tym etapie ważniejsze było: kto.

Tania czy nie, whisky robiła swoje. Parę aspiryn też nie zaszkodziło.

Shelley jakby czytała mu w myślach.

– Skoro już ustaliliśmy, że cokolwiek się dzieje, to nie robota Parku, może powinieneś zaplanować swój następny ruch?

– Ktoś mógłby pomyśleć, że chcesz się mnie pozbyć.

– Nie jestem twoją prowadzącą, Max. Byłam twoim mleczarzem i nawet tym już nie jestem. Zwolnienie lekarskie, pamiętasz? Twoją teczkę przekazano…

– Johnowi Bachelorowi.

– Johnowi Bachelorowi, który może nie jest najpewniejszą kartą w talii…

– Ale za to pewnie najbardziej pijaną.

– …ale ma tę przewagę, że to on prowadzi teraz twoją sprawę. A ja już nie.

– Spotkałem go raz – powiedział Max. – Potem już mieliśmy układ. Ja podpisywałem mu formularze, a on wysyłał mi dwadzieścia procent tego, co za to dostawał.

– Powinien za to wylecieć.

– Całe ryzyko było po jego stronie i chyba pił na tyle dużo, żeby o tym nie myśleć. Poza tym nikt się nie dowiedział.

– Aż do teraz.

– Chodzi o to, że ledwie go znam i mu nie ufam. O ile w ogóle coś o nim wiem, to to, że nie można mu ufać.

– A mnie ufasz? To słodkie.

– Ciebie też ledwie znam. Choć, o ile dobrze pamiętam, mieliśmy swój moment.

– Max, to już przeszłość – odparła. – Nie powinno było się wydarzyć i chyba zgodziliśmy się udawać, że nigdy do tego nie doszło.

– Nie mam zamiaru komplikować ci życia. – Nie spuszczając z niej wzroku, oparł szklankę na podłokietniku. – Zwłaszcza, kiedy masz już i tak dość na głowie.

– No cóż, samo to, że tu jesteś…

– I zniknę stąd na długo, zanim wróci do domu. A tak w ogóle, jak on ma na imię?

Zawahała się.

– Graham.

– Graham. A Graham jest z branży?

– Boże, skąd. Pracuje w Network Rail.

– Naprawdę? A to ciekawe. Może jednak zostanę i sobie z nim pogadam. – Pochylił się konfidencjonalnie w jej stronę. – Mówiłem ci kiedyś, że mój domek stoi przy najbardziej stromym odcinku linii kolejowej w kraju?

– Nie będziesz z nim rozmawiał. O niczym.

– Spokojnie. Tylko o pociągach. Mało prawdopodobne, żeby wypłynął nasz dawny romans. – Max rozsiadł się wygodniej. – Mógłbym dostać jeszcze trochę tej obrzydliwej whisky? Chyba zaczyna mi smakować. – Czekała z twarzą zastygłą w twardą maskę. – Chcę się tylko dowiedzieć, kto mógł ostatnio mieć dostęp do moich akt.

– Nie jestem w dobrych stosunkach z Parkiem. Jak pewnie zauważyłeś.

– Ale nie jesteś już tam przydzielona. Teraz jesteś… gdzie to było? W Cornwell House? Po prostu sprawdź moje akta. Tylko o to proszę.

– Mówisz, jakby to było proste. To wcale nie jest takie łatwe.

– To zróbmy to na zasadzie dżentelmeńskiej umowy. Ciągle słyszę, jacy wy, Brytyjczycy, jesteście w tym dobrzy. Zrób, co możesz, tylko o to proszę. Zrób, co możesz, a ja zniknę stąd na długo, zanim wróci Graham. I raz na zawsze zapomnimy o naszej niedyskrecji.

– Mówię ci, nawet nie wpuszczą mnie do budynku.

– Nie dowiesz się, dopóki nie spróbujesz.

– A nawet jeśli mnie wpuszczą…

– Shelley. Spróbuj, dobrze? A potem dam ci spokój.

Doliczył w myślach do trzynastu, zanim odpowiedziała. Duża liczba. Ale odpowiedź była taka, jakiej chciał, i to było najważniejsze.

Był czas, gdy posiedzenia komisji – fiskalnego cerbera Parku – stanowiły pretekst, żeby wyjść z budynku, lecz teraz coraz częściej odbywały się w samym Regent’s Park, w jednym z pokoi, z których widać było świat na zewnątrz. Dziś był to widok na drzewa o nagich gałęziach i ścieżki zasłane opadłymi liśćmi; na spacerowiczów z psami, strażników miejskich i dorosłych mężczyzn na elektrycznych hulajnogach. Pierwsze Biurko siedziało tyłem do tego widoku, po części dlatego, że lubiła wiedzieć, kto poświęca więcej uwagi krajobrazowi niż porządkowi obrad, ale też dlatego, że właśnie tam było najlepsze krzesło. Jedno czy dwa miały zepsute mechanizmy regulacji wysokości i nie miała ochoty na upokarzające próby podniesienia czy opuszczenia siedziska na oczach świadków.

Spotkaniu przewodniczył Oliver Nash. Albo trochę schudł, albo znalazł sobie lepszego krawca, ale tak czy inaczej nie cieszył się tym tak bardzo, jak powinien, co nigdy dobrze nie wróżyło u człowieka kierującego komisją nadzoru budżetowego. Jego dyskomfort nie był trudny do odczytania. To, że Nash był zwolennikiem Parku, nigdy nie budziło wątpliwości – to on zdecydował, że to miejsce jest bardziej odpowiednie niż sala konferencyjna w Whitehall, głównie dlatego, że pozwalało mu to później zajrzeć do centrali i spędzić chwilę na Ulicy Szpiegów – ale mimo to tkwił głęboko w biurokratycznej machinie rządu i raczej nie zamierzał doprowadzić do tego, by ze zgrzytem się zatrzymała. Wręcz przeciwnie, był tu po to, by wdrażać odgórne zachcianki, a jako człowiek towarzyski, przystępny i na ogół mniej skłonny do odgryzienia ręki w ramach przyjaznego powitania cieszył się w komisji większym poparciem niż Pierwsze Biurko. Poza tym sama komisja bynajmniej nie składała się z wolnomyślicieli. Jeden czy dwóch było zdolnych do niezależnego myślenia, ale gdy spadał bat, nie było chętnych, by ginąć za przegraną sprawę. Przed konsekwencjami takiego gestu ostrzegały zwęglone resztki niegdyś obiecujących karier w całym Whitehall.

Gdy sala już się zapełniła i drzwi zostały zamknięte, jak zwykle nastąpiła czterominutowa przepychanka – przedyskutowano pogodę i nagłówki gazet – po czym posiedzenie ruszyło dalej utartym torem: zatwierdzenie protokołu z poprzedniego spotkania, przedstawienie prognoz przekroczenia budżetu za pierwszy kwartał, przedłużenie obowiązującego zamrożenia naboru pracowników administracyjnych i pomocniczych. Przez cały ten czas Pierwsze Biurko powstrzymywało się od reakcji. „Zabiegałam o to stanowisko, żeby służyć służbom”, myślała. „Nie po to, by nadzorować ich powolny demontaż”. Od czasu do czasu padały w jej stronę spojrzenia pozbawione współczucia. Nikt na sali nie cieszył się z tej niezręcznej sytuacji, ale wszyscy mieli dość rozumu, by nie czynić z Pierwszego Biurka obiektu litości.

Tym, na co oszczędzała proch, był trzeci punkt porządku obrad. Zielone Pędy: aktualizacja.

Głos Olivera, dotąd brzmiący jak na autopilocie, zmienił nieco ton. Domyślała się, że gdyby tylko miał taką możliwość, poszedłby o krok dalej i założyłby kamizelkę kuloodporną.

– Punkt trzeci, proszę państwa. Po pomyślnym, nadal trwającym procesie przejścia Wydziału Spraw Ogólnych na bardziej, hm, rynkowy model funkcjonowania Gabinet uznał, że procedury weryfikacyjne i sprawdzanie przeszłości, to znaczy prace zasadniczo należące do kompetencji Architektury Krajobrazu, powinny być kolejnym obszarem poddanym analizie pod kątem usprawnienia i uzyskania związanych z tym oszczędności. Stanowi to część tego, co określamy mianem inicjatywy Zielone Pędy. Ponownie głównym zainteresowanym jest tu Fabian de Vries, który, jak państwo być może pamiętają, interesował się Wydziałem Spraw Ogólnych, lecz ostatecznie postanowił się wstrzymać w związku z decyzją Gabinetu, by nie zezwalać żadnej osobie na posiadanie pakietu większościowego w więcej niż jednym zdecentralizowanym wydziale. Najprawdopodobniej więc pod jego egidą, choć oczywiście trzeba brać poprawkę na to, że może pojawić się inny kandydat, rozważamy, podobnie jak przy poprzedniej procedurze, osiemnastomiesięczny okres przekazania obowiązków, w trakcie którego będzie można rozwiązać początkowe trudności i zidentyfikować problemy długofalowe. Wszyscy się z tym zgadzają? Świetnie. Przejdźmy zatem do punktu czwartego.

Zamiast śmiechu nastąpiła pełna oczekiwania cisza, przerwana jedynie skrzypieniem nóg krzesła o podłogę, gdy jeden z mniej taktownych członków komisji odsunął się od stołu, by mieć lepszy widok na nadchodzące widowisko.

A przybrało ono postać zapytania Pierwszego Biurka:

– „Pomyślnym”?

– Przepraszam…?

– Z pewnością, Oliverze, ale to na marginesie. Nie, opisał pan przeniesienie obowiązków Wydziału Spraw Ogólnych jako „pomyślne”. Zastanawiam się, jakie kryteria pan przyjmuje, by dojść do takiego wniosku. Jeśli obejmują one opóźnione dostarczanie towarów i usług lub wręcz ich brak, to owszem, będę pierwsza, która się zgodzi, że nowe porządki okazują się niebywałym sukcesem. Jeśli jednak skłania się pan ku przekonaniu, że sukces wymaga, choćby w minimalnym stopniu, dotrzymania złożonych obietnic i wypełnienia podjętych zobowiązań, wówczas użycie przez pana tego słowa wynika albo z żałosnej nieznajomości sytuacji, albo z celowego zniekształcania faktycznego stanu rzeczy. Z którą z tych możliwości mamy tu do czynienia?

– Zdaję sobie sprawę, tak jak wszyscy, z drobnych usterek na starcie, ale…

– Z drobnych usterek? Mówimy tu raczej o czymś, co wymaga generalnego remontu. Świadczenie usług, które niegdyś uważaliśmy za oczywiste, zostało przerwane lub stało się absurdalnie nieadekwatne, i nie jest to tylko kwestia niedogodności. Bez niezbędnych struktur wsparcia sprawne funkcjonowanie Parku, a co za tym idzie bezpieczeństwo państwa, staje się problematyczne. Ujmując rzecz najprościej, Oliverze, i podając trzy zupełnie losowo wybrane przykłady: Park potrzebuje w pełni sprawnych drukarek laserowych, potrzebuje automatów z napojami i przekąskami, i co najważniejsze, a kiedy mówię „najważniejsze”, mówię to jako osoba uczestnicząca w posiedzeniach COBRA i mająca dostęp do centrum dowodzenia, więc wiem, o czym mówię, pilnie potrzebuje bezpiecznej utylizacji odpadów, ponieważ gdy pozbywamy się tajnych materiałów, wszyscy spalibyśmy spokojniej, wiedząc, że nie trafiają one do recyklingu. A właśnie to wydarzyło się w zeszłym miesiącu, Oliverze. Pocięte w niszczarce dokumenty zabrano z Parku i dostarczono nie do zakładu utylizacji, jak przewidują prawnie wiążące protokoły przejściowe, lecz do sortowni odpadów. Chce pan uznać to za drobną niedogodność?

– Jestem pewien, że to było przeoczenie, które nie miało żadnych poważnych konsekwencji.

– Jest pan tego pewien, Oliverze? Naprawdę pewien? I proszę mi wybaczyć, że się przy tym upieram, ale z jakiegoś powodu wydaje mi się to ważne: jaki stopień pewności uznałby pan za wystarczający? Biorąc pod uwagę, że jeśli jednak pojawią się poważne konsekwencje, to mogą się one okazać dosłownie katastrofalne? W znaczeniu: powodujące katastrofę?

– Sądzę, że pani wyolbrzymia sprawę.

– A ja sądzę, że pan nie docenia tego, jakie szkody już wyrządził ten absurdalny i nieprzemyślany program prywatyzacji.

– Nie nazywamy tego…

– Wiem, że nie nazywamy tego prywatyzacją, ale to nie zmienia istoty rzeczy. Otóż tak się składa, że zainteresowanie de Vriesa przejęciem Architektury Krajobrazu słabnie, lecz niezależnie od tego pozostaje fakt, że rozważamy pozbawienie służb czegoś, co w niepowołanych rękach może stać się towarem na sprzedaż: informacji o setkach naszych własnych obywateli. I dokąd ma to nas zaprowadzić, Oliverze? Czy mamy wyrzucić na złom to, co jeszcze zostało z naszego personelu operacyjnego, i zacząć zatrudniać kogokolwiek, kto okaże się najtańszy? Może WeWork rozszerzy działalność z przestrzeni biurowych na produkcję biurowych dronów, a my zwolnimy chłopaków i dziewczyny z centrali i zastąpimy ich świeżo upieczonymi absolwentami szkół. Bo to by nam przyniosło oszczędności na krótką metę, niezależnie od tego, ile by nas to kosztowało w ostatecznym rozrachunku. A zapłacimy za to bezpieczeństwem państwa. Proszę to przekazać Gabinetowi. Jeśli ktoś tam w ogóle jeszcze słucha rad, a nie tylko przegląda rubryki z ofertami pracy.

Nash, który już wcześniej uniósł jedną brew, teraz uniósł i drugą.

– Nie jestem pewien, skąd pochodzą pani informacje o zmianie nastawienia de Vriesa, i może omówimy to później. Wszyscy doceniamy pani silne emocje w tej sprawie, ale nie ma potrzeby zniżać się do inwektyw.

– Będziemy musieli się co do tego nie zgodzić.

– Nie, to tak nie działa. To trudny czas, ale musimy współpracować. Może mi pani wierzyć lub nie, lecz dobro Parku naprawdę leży mi na sercu. Przetrwamy ten sztorm razem, ratując, co się da, a w spokojniejszych czasach zajmiemy się odbudową naszego okrętu. Na razie jednak musimy ważyć każdy krok. Nie zapominajmy, że wciąż trwa dochodzenie, którego końcowy raport…

– Monochrome to strata czasu.

– Wiem, że takie jest ogólne odczucie, ale prawdą jest również, że samo jego istnienie, sam fakt, że rząd zdecydował się wszcząć takie dochodzenie, świadczy o tym, że Park nie cieszy się dobrą opinią. I nie zdradzam żadnej tajemnicy, mówiąc, że jest tak od czasu zamachu w Westacres.

– To było, zanim zostałam Pierwszym Biurkiem.

– Ale jak najbardziej w czasie, gdy była pani aktywną wysokiej rangi postacią w służbach. – Spojrzał na nią z rozczarowaniem. – I nie sądziłem, że takie uniki są w pani stylu.

Pierwsze Biurko naprawdę wyglądała na zawstydzoną. To było nowe doświadczenie dla wszystkich obecnych na sali.

– Ma pan rację. To było z mojej strony niewłaściwe.

– Pięknie powiedziane. A poza tym tak się składa, że dziś rano zadzwonił do mnie sir Winston. – I dodał tytułem wyjaśnienia: – Sir Winston, przewodniczy Monochrome. – Wszyscy już o tym wiedzieli, choć możliwe, że niektórzy zdążyli zapomnieć. – Wygląda na to, że nastąpiło, hm…, nazwijmy to „podniesieniem poziomu” materiałów objętych zakresem Monochrome.

Doświadczeni obserwatorzy Pierwszego Biurka zauważyli, że przeszła w tryb alarmowy, choć na zewnątrz zdradzało to jedynie niecierpliwe drgnięcie nozdrzy.

– Co to dokładnie znaczy? – Jej ton sugerował, że jakakolwiek będzie odpowiedź, okaże się irytująca w stopniu porównywalnym ze złamanym paznokciem albo zgubionym grzebieniem.

– To znaczy, że w ich posiadanie trafiły akta z Regent’s Park, choć sir Winston nie potrafił wytłumaczyć, jak do tego doszło. Poprosił mnie o wyjaśnienie, czy poddanie ich analizie jest w ogóle zgodne z prawem.

– Rozumiem. I co mu pan poradził?

– Nic. Nie jestem aż takim głupcem.

– Miło mi to słyszeć. – Oczy wszystkich na sali zwróciły się na Pierwsze Biurko. – Niezależność wszczętego przez rząd dochodzenia jest oczywiście nienaruszalna – powiedziała. – Musimy jednak jasno ustalić pochodzenie akt, o których pan mówi. Nie miałoby większego sensu, by Monochrome w swej niezmierzonej mądrości badało nieautentyczny materiał.

– Zgadza się. Ale tymczasem, autentyczne czy nie, akta znajdują się w posiadaniu Monochrome, a sir Winston poinformował mnie, że jutrzejsze posiedzenie zostało przeniesione na dziś po południu. Mogę jedynie zakładać, że przynajmniej część członków panelu zamierza potraktować te akta jak prawomocny dowód. Ale to właściwie nie należy do naszego porządku obrad. Czy możemy przejść dalej?

Zapadła cisza, jakby siedzący przy stole przez chwilę nie zdawali sobie sprawy, że to pytanie zadane przez przewodniczącego miało charakter czysto retoryczny.

– Oczywiście – powiedziało Pierwsze Biurko. – A więc wróćmy do punktu trzeciego.

– Może najpierw krótka przerwa – zaproponował Nash.

W idealnym świecie Cornwell House miałoby bramę ze słupkami i kolumny, a po obu stronach drzwi wejściowych, do których wiodłyby kamienne schody, umieszczone w niszach ozdobne ananasy. W rzeczywistości jest to jednak nowoczesny, czterokondygnacyjny budynek z cegły, wciśnięty między dwie bardziej wiekowe instytucje w wąskiej uliczce za Mansion House. Uliczka jest brukowana, chodniki nierówne, a kamienny mur po przeciwnej stronie surowy i brudny, zwieńczony potłuczonym szkłem. Shelley nie miała pojęcia, co się za nim kryje: magiczny ogród czy prywatne zoo. W Londynie wszystko było możliwe, zwłaszcza bliżej rzeki.

Wciąż przeklinając w duchu Maxa Janáčka, dotarła na miejsce i przyłożyła kartę pracowniczą do czytnika przy szklanych drzwiach. To było ostatnie miejsce, w którym miała ochotę się znaleźć – a już zwłaszcza teraz, gdy była na zwolnieniu lekarskim. I co właściwie miała tu osiągnąć? Instrukcje były dość jasne – „I trochę dyskrecji, dobrze?”, powiedział Max – ale czy kiedykolwiek poznał jej współpracowników? Zapewne potrafili zachować dyskrecję, gdy rozmawiali z lekarzami o chorobach wenerycznych albo wynajmowali płatnych zabójców, ale w większości innych sytuacji jej doświadczenie sugerowało coś zupełnie przeciwnego. Zanim pokuśtyka z powrotem uliczką, jej niespodziewane pojawienie się stanie się jedynym tematem rozmów w całym budynku, a każde wypowiedziane przez nią słowo zostanie przeanalizowane co do sylaby.

Tyle że było jeszcze jej małżeństwo. Może nie idealne – i Max nie był jej pierwszą przygodą – ale ostatnio starała się bardziej niż kiedykolwiek, i to nie tylko z powodu przymusowego unieruchomienia po urazie nogi. Graham był dobrym człowiekiem i byli razem od dwunastu lat: rekord, którego warto się było trzymać. Miała już dość przygód i pragnęła, by pozostał częścią jej życia; nie zamierzała także spędzić dużej części tego życia na przepraszaniu za dawne błędy. A nawet dobrzy ludzie zatrudniają prawników. Nie, nie chciała, żeby Max powiedział jej mężowi, i choć podejrzewała, że blefował, nie była tego na tyle pewna, by zaryzykować. Dlatego właśnie po raz pierwszy od kilku miesięcy była w Cornwell House. Schowała kartę do kieszeni i spróbowała na nowo oswoić się z otoczeniem.

Na parterze składało się ono z ciasnego przedsionka, w którym znajdowała się tylko winda ozdobiona kartką NIECZYNNA, oraz ze schodów prowadzących wokół szybu windy i bardziej stromych, niż wydawało się na pierwszy rzut oka. Przez chwilę Shelley wpatrywała się w kartkę, która sprawiała wrażenie, jakby wisiała tam na stałe, a potem spojrzała na kamerę nad drzwiami, pokazującą komuś, gdzieś, jej minę w rybim oku. „Pieprzyć to”, wymówiła bezgłośnie, wykonując obraźliwy gest dwoma palcami na wypadek, gdyby czytanie z ruchu warg nie było jego mocną stroną. Chwyciła laskę jak kij narciarski i rozpoczęła szturm na schody. Na maleńkim półpiętrze zatrzymała się, by wyjąć z torby szczotkę i poprawić włosy. Pierwsza zasada przy wkraczaniu na terytorium wroga: wyglądaj, jakbyś wiedziała, po co tu przyszłaś.

Na górze, dzięki sztuczce architektonicznej, przestrzeń nabierała głębi: wąskie biuro typu open space mieściło osiem stanowisk pracy, z których żadne nigdy nie należało do Shelley. Mleczarze byli, jak to określano, pracownikami mobilnymi: „Nie ma potrzeby, żebyś zapuszczała tu korzenie, kochana”, jak to ujęła jej przełożona. „Możesz pracować przy jakimś wolnym biurku, kiedy akurat będziesz”. Zamiast własnego miejsca miała więc szafkę na tyle dużą, by pomieścić mniej więcej połowę tego, co nosiła ze sobą na co dzień, oraz haczyk w kuchni, na którym mogła powiesić kubek. Nie zawsze tak było. Kiedy pracowała w Regent’s Park, miała pokój dzielony z dwoma osobami, szafkę na akta i czajnik. Jednak wyodrębnienie wydziału, choć miało oznaczać poprawę – własną siedzibę, większą niezależność, przyspieszoną ścieżkę awansu – okazało się, o dziwo, wstępem do gruntownej restrukturyzacji, której szczegóły dopiero teraz stawały się widoczne. Podobnie jak, niestety, jej przełożona. Sunęła przez salę szybkim krokiem, przeciskając się między stanowiskami, przy których uwijali się współpracownicy Shelley albo przynajmniej takie wrażenie chcieli sprawiać. Byli ekipą biurową, odpowiedzialną za zaopatrzenie, sprawy lokalowe i rozmaite inne obowiązki administracyjne, lecz pozbawioną bezpośredniego kontaktu z klientami. Niektórzy z nich kojarzyli się Shelley z łasicami. Jej przełożona natomiast – sądząc po niezłomnej skłonności do atakowania – przypominała raczej borsuka. Miała Shelley wyraźnie na celowniku. Nazywała się Bobbie Lawlor.

– Shelley. Nie wiedziałam, że dziś przyjdziesz.

– Nie… tylko przechodziłam w pobliżu. Miałam tu niedaleko wizytę u osteopaty. Pomyślałam, że zajrzę na chwilę.

– Myślałam, że miałaś się trzymać z dala od biura, dopóki… to wszystko się nie wyjaśni.

Słowo „nieprzyjemności” zostało pominięte, jakby same jego sylaby cuchnęły sytuacją, do której się odnosiły.

– Wpadłam przywitać się z kolegami.

– Z którymi zawsze tak dobrze się dogadywałaś?

Cięta riposta była zwykle pożądana w każdej potyczce z Madame Bobbie. No, albo ewentualnie kastet.

– Kiedy człowiek tak długo jest poza biurem, na zwolnieniu, zaczyna mu brakować ludzi, wiesz? – Myśl szybko. – Chciałam przynieść pączki, ale się skończyły.

Zaczęła wyławiać twarze w tle: Pete, Martin, Lizzie, Glen, Zadie – Zadie! Zadie nie była taka zła. Z Zadie dało się pogadać. A potem, na drugim planie, coś jeszcze: z okna na tyłach budynku zwykle było widać fragment Tower Bridge, lecz dziś ten skrawek pocztówkowego Londynu zasłaniała płyta pilśniowa przytwierdzona do części framugi. Mężczyzna w niebieskim kombinezonie, uniwersalnym mundurze klasy robotniczej, mierzył ramę i wklepywał wyniki do telefonu.

– W Doughnut World zabrakło pączków? To jest gorzej, niż sądziłam.

Shelley uznała, że byłaby fatalnym szpiegiem. Nie miała do zaoferowania nic poza zmianą tematu:

– Widzę, że ktoś próbował uciec.

– Ach, wisielczy humor. Przywilej podwładnych.

– Co się stało?

– Włamanie. Nie ma się czym martwić.

– Nie ma się czym martwić?

– W okolicy było kilka takich incydentów. Policja już o tym wie.

– No, co za ulga. A samo to, że o czymś wiedzą, liczy się jako aktywne śledztwo?

– Shelley, ktoś przeskoczył mur, wybił szybę i przejrzał parę szuflad. Martinowi zginęła rakieta do squasha, komuś innemu portfel. Ciągle powtarzam, żeby nie zostawiać cennych rzeczy w biurkach, i nie mogę brać odpowiedzialności za to, że moje polecenia są ignorowane. Okno jest w trakcie naprawy i możemy o wszystkim zapomnieć. A teraz mogłabyś podejść tutaj?

Wskazała na zepsutą windę. Nie było to co prawda idealne miejsce na rozmowę w cztery oczy, ale dawało odrobinę więcej prywatności. Do drzwi windy przyklejony był taki sam albo podobny napis NIECZYNNA. Shelley zastanawiała się, czy niebieski kombinezon weźmie się do tego w następnej kolejności, ale było mało prawdopodobne, żeby zdążył, zanim ona będzie musiała przebyć drogę na dół.

– Dobrze, że się pokazałaś – ciągnęła Bobbie. – Niektóre sprawy łatwiej się załatwia osobiście.

– W sumie nie przyszłam tutaj, żeby…

Ktoś po mnie jeździł jak po łysej kobyle. Tak to się właśnie nazywało.

– Słuchaj, tak między nami: słyszałam plotki, że zaproponują ci odprawę. Niewielką jednorazową sumę, ale i tak sporo większą niż wart jest ten twój, hm, uraz. Tylko po to, żeby zamknąć temat, zanim przyjdą nowi szefowie.

– Jestem pewna, że mój prawnik…

– Właśnie, i tutaj rada: lepiej nie zasypuj swojego prawnika zbyt wieloma szczegółami. – Bobbie Lawlor miała minę kogoś, kto grywał z wielkimi blefiarzami przy karcianych stolikach w zadymionych knajpach. – Z tego, co słyszałam, pierwsza oferta będzie ostatnią, jaką dostaniesz. Jeśli będziesz zwlekać, licząc na wyższą odprawę, możesz się znaleźć po niewłaściwej stronie twardej rozgrywki. Mogą cię po prostu zwolnić i zobaczyć, jak sobie poradzisz. A teraz: jeśli… jeśli sąd pracy uzna, że twój uraz jest prawdziwy, a nie że jest wytworem wyobraźni wypalonej pracownicy, której się wydaje, że jest o krok od wielkiej wygranej na loterii, to możesz na tym nieźle wyjść. Ale to jest duże „jeśli”, Shelley. Bardzo duże „jeśli”.

– To groźba, Bobbie? Bo brzmi jak groźba.

– Ależ skąd. Właściwie – i w tym momencie lekko dotknęła łokcia Shelley – mówię ci to jako koleżanka z pracy, a nie twoja przełożona. Taka przyjacielska rada. – Ale nie towarzyszył temu uśmiech.

– Teraz to już wprawiasz mnie w zakłopotanie. Powinnam była bardziej się postarać z tymi pączkami.

– Och, jesteśmy zbyt zajęci, żeby sobie siedzieć i podjadać. Właściwie to najlepiej będzie, jeśli teraz nie będziesz zawracać głowy kolegom. Poradzisz sobie na schodach z tą laską?

– Jakoś dam radę.

– To nie jesteś aż taka niepełnosprawna.

– Mam wysoki próg bólu. Dzięki temu ta rozmowa jest bardziej znośna. A tak w ogóle, kiedy to się stało?

– Kiedy co się stało?

– To włamanie.

– A czy to ważne? Jakieś parę nocy temu. Trzy.

– I myślą, że to jakieś dzieciaki?

– Cóż, to nie była robota fachowców. Zostawili szkło na całej podłodze. I rakieta do squasha? Serio?

– Nie zabrali żadnego laptopa?

– Wszystkie były solidnie zadokowane. Trzeba by łomu, żeby któryś odczepić, i nie dałoby się tego zrobić bez uszkodzenia sprzętu. Więc nie, wszystko jest…

– I nikogo nie martwi, że ktoś mógł skopiować dane z laptopa?

Bobbie zacisnęła usta.

– Wybacz. Przyszłaś tu, żeby zawracać głowę kolegom, czy jako przedstawicielka straży sąsiedzkiej?

– To chyba uzasadniona obawa, nie sądzisz? Biorąc pod uwagę, kim są nasi klienci.

– Na biurowych laptopach nie ma nic tajnego, Shelley. Jak dobrze wiesz, bazy danych nie zawierają niczego, co ujawniałoby tożsamość naszych klientów. Gdyby ten dziecinny akt chuligaństwa naruszył bezpieczeństwo, pierwsza podniosłabym alarm. Ale po namyśle doszłam do wniosku, że nie ma sensu robić wielkiego zamieszania z powodu rozbitej szyby. A teraz, czy jest jeszcze coś? Bo praca wydziału toczy się dalej, z twoim udziałem lub bez niego.

– Dobrze wiedzieć.

Shelley usłyszała zniecierpliwione „pfff!”, które wciąż kłuło ją w kark, gdy dotarła na dół schodów.

Poza tym to prawda, pomyślała, kuśtykając z powrotem pogrążoną w mżawce uliczką. To prawda, że baza danych nie pozwoliłaby osobom trzecim namierzyć, gdzie przebywa, dajmy na to, Max Janáček.

Z drugiej strony wskazałaby, że aktualnym mleczarzem owego Maxa Janáčka jest John Bachelor.

A ustalenie miejsca pobytu Bachelora sprowadzało się zazwyczaj do znalezienia najbliższego pubu.
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

Kolejne deszczowe popołudnie malowało Londyn w posępnych barwach. Griselda szła jedną z uliczek Shoreditch; przed chwilą zafundowała sobie przesadnie wymyślną sałatkę z przenośnej budki. Poczuła wibrację telefonu.

– Jak rozumiem, weszli państwo w posiadanie pewnych akt.

Do przywilejów bycia Pierwszym Biurkiem należało to, że nie trzeba było się przedstawiać.

– Zgadza się.

– Chciałabym wiedzieć, jak do tego doszło.

– Chciałabym móc panią oświecić. Zostały nam… podarowane.

– Przez dobrą wróżkę?

– Przez anonimowego darczyńcę.

– Istnieje powiedzenie o darach z tajemniczych źródeł. Być może wykształcony pan Kyle mógłby je pani przytoczyć.

– Na pewno go o to zapytam.

– Tymczasem chciałabym, żeby te akta zostały zwrócone.

– Już zostały.

Z satysfakcją poczuła, że zbiła Pierwsze Biurko z tropu. To zapewne nie zdarzało się często.

Kiedy dotarła do Bishopsgate, obok z rykiem przetoczył się autobus, jak to autobusy mają w zwyczaju. Gdy było się w środku, odczuwało się głównie powolny ruch, serię mikroprzesunięć między światłami. Ale te, które obserwowało się z chodnika, mknęły z imponującą prędkością.

– No tak. Dobrze – powiedziało Pierwsze Biurko. – Zakładam, że są w drodze z działu korespondencji. Rozumiem, że nie doszło do rozpowszechnienia ich treści? Z wyjątkiem pani samej, oczywiście?

– Mnie oraz wykształconego pana Kyle’a.

– Domyślam się, że tego się nie dało uniknąć.

– I naturalnie Monochrome. – Po tych słowach na chwilę zapadła cisza. Uznając, że skoro już ją wywołała, równie dobrze może ją też przerwać, Griselda dodała: – Tak, obawiam się, że doszło u nas do administracyjnej wpadki. Zanim w pełni zrozumiano, jaki jest charakter tych akt, nasz pracownik tymczasowy skopiował je i rozesłał. Tak więc wszyscy członkowie panelu mają już dostęp do ich treści.

– Nie wiedziałam, że mają państwo pracowników tymczasowych.

– Ściśle rzecz biorąc, nie mamy. Ale zaczęły narastać zaległości, więc pożyczyliśmy kogoś z ministerstwa. No i cóż, wie pani, jak to bywa. Czasem ludzie potrafią być aż za bardzo wydajni.

Znów nastąpiła chwila milczenia i Griselda zaczęła się zastanawiać, czy nie posunęła się za daleko. Jednak gdy wreszcie padła odpowiedź, słychać w niej było ironię:

– Nie mogę powiedzieć, by był to problem, z którym się regularnie spotykam. Co zamierzają państwo teraz zrobić?

– Dziś po południu odbędzie się posiedzenie, proszę pani. – Mała grzeczność nigdy nie zawadzi. – W pełnym składzie. Wezwano świadka.

– Tak. No cóż. Zawsze miło być na bieżąco. – Ponownie zapadła cisza, podczas której dało się niemal słyszeć, jak Pierwsze Biurko rozważa możliwe opcje. W zależności od tego, jak blisko przycisku znajdował się jej palec, mogła sprawić, że oddział psów wdarłby się do siedziby Monochrome, zanim Griselda zdążyłaby przejść na drugą stronę Bishopsgate. Ale to by oczywiście ujawniło, jak poważnym zagrożeniem jest OTIS… Poza tym, niezależnie od tego, czy ta teczka stanowiła zagrożenie, czy nie, sam fakt, że znalazła się w rękach Monochrome – że trafiła do wózka zakupowego Malcolma – musiał być dla osoby z taką obsesją na punkcie kontroli tym, czym byłoby dla niej grzebanie w jej kolekcji butów i mieszanie par.

Griselda dotarła jednak bez przeszkód na drugą stronę ulicy.

– W porządku – powiedziało Pierwsze Biurko. – Oczekuję protokołu w ciągu godziny od zakończenia posiedzenia.

– Nie jestem pewna…

– Jeśli zaś chodzi o długoterminową przyszłość Monochrome, radziłabym nie rozsiadać się zbyt wygodnie. Nie tylko dobre rzeczy mają swój koniec.

– Poproszę pana Kyle’a, żeby sprawdził warunki i procedury. Jeśli mieści się to w naszych kompetencjach, prześlę protokół, gdy tylko będzie gotowy.

Gdy zakończyła rozmowę, serce waliło jej jak młot. Czasem człowiek od razu wie, że właśnie zrobił sobie wroga: złość i krzyki nie pozostawiają co do tego wątpliwości. Spokój Pierwszego Biurka był czymś zupełnie innym. Griselda wolałaby głośną kłótnię.

Wróciła, a Clive natychmiast ruszył, by przygotować windę.

– Dzień dobry, Clive. Wszystko w porządku?

– Wszystko gra, pani Fleet. Sir Winston jest już na miejscu.

– Naprawdę?

– Tak mu właśnie powiedziałem. Spytałem go: „Stara się pan o awans, sir Winstonie?” – Clive sięgnął do wnętrza windy, naciskając przycisk. – „Bo dziś wyjątkowo się pan rwie do pracy”.

– A co on na to?

– Powiedział: „Piąte piętro, proszę”.

I tam właśnie Griselda go znalazła, w jego biurze, przy otwartych drzwiach. Trzymał w ręce zszyty plik papierów grubości siedemnastu stron – nie żeby je liczyła, ale nie było wątpliwości, co to za dokument.

– Czy mogę zapytać, skąd się wzięły te akta?

– Z Regent’s Park, sir Winstonie. Sądziłam, że to jasno wynika z notatki, którą rozesłałam.

– Ale miałem wrażenie, i fakty zdawały się to potwierdzać, że nie otrzymujemy materiałów z Parku. Że z tamtej strony panuje wyraźny brak współpracy.

– Najwyraźniej zmienili nastawienie – stwierdziła Griselda. – Ale niezależnie od przyczyn mamy teraz nowy materiał i dostęp do nowego obszaru dochodzenia. Byłoby niewłaściwe, gdybyśmy z tego nie skorzystali.

Sir Winston założył ręce i coś w tym geście skojarzyło się Griseldzie z fajką w jego kieszeni. Chodzi właśnie o te ręce, uświadomiła sobie; o jego ręce i nogi. Cały był jak wycior do fajki, chudy i archaiczny. Te cechy wpływały także na jego sposób mówienia.

– Równie naganne, ba, wręcz nielegalne i skrajnie lekkomyślne, byłoby przedłożenie panelowi akt, które wykraczają poza nasze kompetencje. Chodzi tu bowiem o materiały niejawne, podlegające zwyczajowym ograniczeniom i zastrzeżeniom.

– Materiały niejawne mieszczą się w zakresie naszych kompetencji. Mamy to zapisane czarno na białym, sir Winstonie. I zawsze tak było.

– A jednak zwyczaj i praktyka jasno pokazują, że w rzeczywistości żadne takie materiały nigdy nie są nam przedstawiane.

– Aż do teraz. Mogę jedynie założyć, że zmieniły się priorytety rządu. Albo Regent’s Park.

– Być może lepiej byłoby poczekać na wyjaśnienie tej kwestii, zanim rozpoczniemy posiedzenie.

– Przed chwilą rozmawiałam z Pierwszym Biurkiem. Doskonale wie o naszych zamiarach.

– I je aprobuje?

– Gdyby było inaczej – odparła Griselda – może pan być pewien, że dałaby nam to jasno do zrozumienia. Poza tym wkrótce przybędzie świadek. Wszystko już ruszyło.

– Świadek?

– Świadek numer sto trzydzieści siedem. I możliwe, że pojawi się kolejny.

Sir Winston mruknął coś pod nosem i zaszeleścił papierami, które trzymał w ręce.

– Jeśli z jakiegoś powodu wszystko pójdzie na opak, nie będę miał wątpliwości, kto ponosi za to odpowiedzialność. I nie będę się wahał jasno wyrazić mojego zdania na ten temat.

– Rozumiem, sir Winstonie.

– A ten świadek będzie tu dziś po południu?

– Tak – powiedziała Griselda. – Zabawne, prawda? Jak wszystko potrafi iść nieznośnie wolno, aż nagle przestaje.

Zaletą tego, że posiedzenie komisji odbywało się w Parku, był bardzo krótki czas potrzebny na powrót do własnego gabinetu po zakończeniu obrad. Albo tak jak w tym przypadku – w trakcie. Po wygłoszeniu swojego stanowiska w sprawie Zielonych Pędów Pierwsze Biurko wymyśliło nagły wypadek, nie przejmując się tym, jak to musiało wyglądać. Zanim dotarła do windy, zadzwoniła do Griseldy Fleet. Zanim winda przyjechała, zadzwoniła do działu korespondencji i zesłała gniew boży na nieszczęsnego stażystę, który odebrał telefon. Tak, paczka dotarła dziś rano i tak, powinna była znaleźć się na jej biurku dwie minuty później. Ale otrzymał ścisły zakaz pozostawiania poczty bez nadzoru choćby na…

To zdanie z pewnością kończyło się jakimś wyjaśnieniem lub wymówką, ale właśnie przyjechała winda i Pierwsze Biurko było już w środku.

Gdy dotarła do gabinetu, paczka leżała na jej biurku. Dziesięć minut później odchyliła się na krześle, wpatrując się w szklaną ścianę, którą zmatowiła, by zasłonić widok na centralę. To jednak nie znaczyło, że nie wiedziała, kto puka, zanim powiedziała:

– Proszę.

Jak to bywa z młodymi kobietami, Erin Grey zmieniła się od ostatniego razu, gdy Pierwsze Biurko ją widziało. Włosy nosiła teraz zaplecione w misterny warkocz opadający na lewe ramię. Miała też okulary – to również było nowe, choć mogło być tylko pozą. Zmienianie tożsamości, nowe przykrywki – to nie było wyłączną domeną Ulicy Szpiegów i młodzi ludzie mogli to robić, nie wzbudzając podejrzeń. Gdyby to Pierwsze Biurko zrobiło coś podobnego, zdiagnozowano by kryzys, osobisty albo geopolityczny.

– Miło cię widzieć, Erin. Jak się miewasz?

– Ja… Dobrze. Dziękuję, proszę pani, u mnie wszystko w porządku. A u pani?

– Jestem Pierwszym Biurkiem. Może pamiętasz objawy. Nieustanny ból głowy, nieustanny ból dupy. Przykład mamy właśnie przed sobą. – Postukała palcem w teczkę OTIS leżącą na biurku. – Wygląda znajomo? Zamknij drzwi.

Erin Grey to zrobiła i weszła głębiej do gabinetu. Zerknęła na krzesło dla gości; nie zaproponowano jej, by na nim usiadła. Wyglądała na zamyśloną.

– To nie było zaproszenie do rozważania wielkich tajemnic – powiedziało Pierwsze Biurko. – To było pytanie. Pracujesz w archiwum. Czy to wygląda znajomo?

– To teczka. Nie potrafię odróżnić jednej od drugiej.

– Nie, ale na szczęście ma stempel z numerem katalogowym. Czy to ci pomoże?

– Mogę powiedzieć, że ma wysoki poziom utajnienia i pochodzi sprzed pełnej cyfryzacji – odpowiedziała Erin. – Właściwie, jeśli program kompresji znów ruszy, całkiem możliwe, że znajdzie się w pierwszej partii…

– Nie chciałabym odnieść wrażenia, że kluczysz. To mogłoby mi podsunąć myśl, że masz coś do ukrycia. Zacznijmy od podstaw. Jakim cudem, na pieprzonego Johna le Carrégo, materiały służb mogą sobie pójść na spacer?

– Nie mogą.

– A jednak proszę.

– Chodziło mi o to, że nie mogły zostać wyniesione inaczej niż za zgodą archiwistki – odparła Erin.

– I jak często taka zgoda jest udzielana?

– Cały czas. Zawsze prowadzone są jakieś badania, reinterpretacje historyczne albo potrzebne są materiały do celów szkoleniowych. Dopiero co w zeszłym tygodniu cała półka akt pojechała do Oksfordu.

College Szpiegów, w skrócie zwany Oksfordem.

– Czy to mogło być częścią tamtej przesyłki?

– Tak.

– Ale nie jesteś pewna.

– Nie brałam w tym udziału. Trzeba by zapytać archiwistkę.

– Och, uwierz mi – powiedziało Pierwsze Biurko. – Zamierzam to zrobić.

Erin odwróciła się, by wyjść, ale zanim dotarła do drzwi, Pierwsze Biurko dodało jeszcze:

– Erin? Ta teczka, którą przygotowałaś. O Zielonych Pędach.

– Tak, proszę pani?

– Okazała się przydatna.

Erin skinęła głową.

Gdy wyszła, Pierwsze Biurko położyło płasko dłoń na teczce OTIS, jakby chciało zabezpieczyć jej zawartość. Rzadko miała poczucie, że stoi na zewnątrz i próbuje zajrzeć do środka, i wcale jej się to nie podobało. Ale ten, kto rozpoczął tę grę, też się długo nią nie nacieszy – właśnie dostała SMS od kanclerza, który spełnił obietnicę: do końca dnia Monochrome miało przejść do historii. Co nie oznaczało, że Pierwsze Biurko nie zamierza znaleźć osoby odpowiedzialnej za przeciek i zetrzeć jej na miazgę. Ta myśl wywołała uśmiech na jej twarzy. Sięgnęła do przycisku, który przywracał przejrzystość szklanej ścianie i wpuszczał światło z centrali do jej gabinetu, nie poruszając niczego, lecz subtelnie zmieniając wszystko.

– Czy mogłabym prosić o opuszczenie żaluzji?

Z początku nikt nie zareagował, być może dlatego, że nikt nie był pewien, do kogo skierowana jest ta prośba. Ale milczenie nie speszyło świadka. Siedziała spokojnie, czekając na stadną decyzję. Zdawała się świadoma, że skoro już wpadła w objęcia komisji, nie należy oczekiwać szybkich rozstrzygnięć.

W końcu Griselda zapytała:

– Czy… przeszkadza pani światło?

Nie było światła albo było go bardzo niewiele. Szara poświata rozmazana na szybie stanowiła raczej przypomnienie, że zapadnie zmrok, niż dowód na to, że nastał dzień. W takich chwilach Monochrome zdawało się trafną nazwą.

– Po prostu czuję, że byłoby to w jakiś sposób bardziej stosowne.

Sir Winston odchrząknął. Singer i Moore wymienili spojrzenia.

– Malcolmie, czy mógłbyś…? – powiedziała Griselda.

Gdy wstawał, nogi krzesła zaszurały o podłogę, przez co jego zgoda wydała się niechętna.

– Przepraszam. To nie było… – Przeszedł wzdłuż rzędu okien, opuszczając i lekko przechylając żaluzje. Resztki dziennego światła utworzyły na ścianach poziome pasy. Potem wyciągnął rękę i wzmocnił oświetlenie sufitowe, ale świadek zaprotestowała.

– Czy moglibyśmy to zostawić tak, jak jest? Dziękuję.

Malcolm wahał się przez chwilę, czekając na potwierdzenie Griseldy, które jednak nie padło. Przekręcił ściemniacz z powrotem do poprzedniego położenia.

Gdy oświetlenie zostało już ustawione, świadek nieco się rozluźniła, choć zdawała sobie sprawę, że niewielu obecnych zauważyłoby zmianę w jej zachowaniu. Jej wygląd miał swoje zalety, swoje atuty. I chociaż nikogo jej nie przedstawiono – najwyraźniej tak przewidywała procedura – odrobiła pracę domową i potrafiła rozpoznać osoby, z którymi miała do czynienia. Młody mężczyzna, który poprawiał żaluzje, „Malcolm”, był Malcolmem Kyle’em. Czarnoskóra kobieta była Griseldą Fleet, ta o ciemnej karnacji to Shirin Mansoor, więc białą musiała być Deborah Ford-Lodge. Te dwie ostatnie twarze wyglądały zresztą znajomo, często pojawiały się na różnych stronach tych samych gazet. Jeśli chodzi o łysiejących, nadętych mężczyzn, łatwo było się domyślić, który z nich to sir Winston Day, co oznaczało, że jednym z pozostałych był John Moore, a drugim Guy Fielding. To, że nie potrafiła ich odróżnić, pewnie nie miało żadnego znaczenia; podejrzewała, że nawet długa znajomość niekoniecznie by to ułatwiła.

Twarz Carla Singera również była jej dobrze znana z gazet i ekranów i być może poddano ją drobnym poprawkom. Świadek odnotowała to bez cienia osądu. To, że tworzymy własne maski, było prawdą, którą dawno zaakceptowała.

Ale nadszedł czas, by przejść do rzeczy. Griselda Fleet rozpoczęła posiedzenie, a rozpoczęcie to obejmowało zwyczajową formułę towarzyszącą obradom niejawnym, niemniej naprawdę ważną.

– W celu zapewnienia, że wszyscy członkowie komisji obecni na posiedzeniu są zaznajomieni z procedurą obowiązującą podczas dzisiejszej sesji, której dotąd nie mieliśmy okazji stosować, powinniśmy zacząć od odnotowania do protokołu, że zgodnie z Regulaminem Stałym 14.10.04 będziemy się do pani zwracać, używając wyłącznie pseudonimu operacyjnego nadanego pani w trakcie omawianej operacji. W ten sam sposób identyfikowani będą również wszyscy agenci lub funkcjonariusze, o których będzie mowa przed niniejszą komisją i którzy pozostają przy życiu oraz nadal są zatrudnieni w służbach wywiadowczych. Czy pani wyraża na to zgodę?

– A gdybym nie wyrażała, czy to unieważniłoby Regulamin Stały 14.10.04? – zapytała.

– Obawiam się, że to pytanie wymaga odpowiedzi „tak” lub „nie”.

– W takim razie bardzo mnie kusi, żeby odpowiedzieć: tak lub nie. Dobrze, już dobrze. Tak. Wyrażam zgodę.

Nie spotkało się to nawet z surowym spojrzeniem. Oczy Fleet pozostały utkwione w leżącym przed nią notatniku; długopis w jej dłoni, który na całą tę wymianę zdań zawisł nad papierem, teraz zostawił na nim ślad.

Malcolm Kyle poruszył się na krześle.

– Dla jasności, z myślą o członkach komisji – mruknął półgłosem, dopracowanym do perfekcji w wielu obitych boazerią gabinetach.

Podejrzewała, że jego buty muszą być wypolerowane na lustrzany połysk.

– Tak, właśnie. Dla jasności, z myślą o członkach komisji, czy możemy prosić panią o wyraźne podanie tego pseudonimu?

– Prosi mnie pani, żebym sięgnęła pamięcią do dość odległych czasów.

Fleet podniosła wzrok. I znów nie można było tego nazwać surowym spojrzeniem. Bez wahania popatrzyła świadkowi prosto w oczy.

– Może zanim przejdziemy dalej – powiedziała – należałoby ustalić, że omawiane tu sprawy są bardzo poważne. Biorąc pod uwagę pani… sytuację, nikt z obecnych nie powinien być tego bardziej świadomy niż pani.

– Dziękuję za zwrócenie mi na to uwagi.

– W związku z tym byłoby właściwe, aby te posiedzenia były prowadzone w formalny sposób.

– „Posiedzenia”?

– Och, bardzo wątpię, by udało nam się wszystko omówić dziś po południu. Będzie pani zobowiązana stawić się w kolejnych terminach, jakie wyznaczymy.

Czyli: skończ już z tymi popisami. W przeciwnym razie w najbliższej przyszłości będziesz musiała się stawić na każde nasze zawołanie.

– Oczywiście – odparła. A potem, rozbawiona tym, że jedną z jej pierwszych wypowiedzi przed Monochrome będzie nie tylko jawne kłamstwo, lecz takie, które dla wszystkich jest oczywiste, dodała: – Nazywam się Alison North.

– Dziękuję.

Wstępne formalności dobiegły końca i przyszła kolej na sir Winstona.

– Pani North, czy potrzebuje pani czegoś, zanim zaczniemy? Może szklankę wody?

Raczej zupełnie nowej tożsamości, pomyślała. Innego zestawu wspomnień. Wyostrzonego instynktu podpowiadającego, kiedy mówić prawdę, a kiedy ją naginać.

– Och – powiedziała. – Mam wszystko, czego mi potrzeba.

– W takim razie chyba możemy zaczynać – stwierdził sir Winston Day.

– Proszę bardzo – odparła. – Proszę pytać.

– Najwyższa góra świata, od podnóża do szczytu? Everest, K2, Mont Blanc czy… Nawet nie umiem tego wymówić. Jest w ogóle coś takiego? Mourner Key?

– Mauna Kea.

– Przecież mówię. Nigdy o niej nie słyszałem. W każdym razie sprawa jasna. Everest.

– Nie sądzę.

– No jasne, że nie sądzisz, John, bo jesteś idiotą, co nie? Każdy. Głupek. Wie – słowa podkreślane uderzeniami ręki w klawiaturę automatu do quizów – że odpowiedź brzmi: Everest.

Lampki zawirowały i coś zapiszczało, czy jak tam nazwać elektroniczne pierdnięcie maszyny, kiedy ogłasza błędną odpowiedź. Trudno byłoby o coś mniej subtelnego, pomyślał John Bachelor, nawet gdyby to był cichnący jęk puzonu albo pozew rozwodowy.

– Kurwa…

– Tak jak mówiłem…

– Tak, John, lepiej tego, kurwa, nie powtarzaj. Bo nikt nie lubi pieprzonych… mądrali.

– Od podnóża do szczytu.

– Nawet nie wiem, co to, kurwa, znaczy, John. Wiem tylko, że ta maszyna znowu połknęła moją pieprzoną kasę. I dlatego zasłużyła sobie na to.

„To” było kopniakiem na tyle mocnym, że zwróciłby uwagę barmana, gdyby kopiący nie był tym typem, którego większość barmanów bardzo starała się nie zauważać. Nie był wielkim facetem, ale też nie musiał taki być. Wystarczyły te martwe oczy i to, że z jego uszu co chwila zdawały się strzelać iskry, chyba że było to złudzenie optyczne wywołane słabo kontrolowaną agresją. Właściwie gdyby nie jego akcent – czysty południowy Londyn – i fakt, że kilka razy przy Johnie zapewniał, że tutaj się urodził, mieszkał tu całe życie i tutaj, kurwa, umrze, rozumiesz, John?, John wziąłby go za Szkota. Zdawał sobie sprawę, że w niektórych kręgach mogłoby to zostać odebrane jako rasizm, ale wiedział też, że Fox and Bucket do tych kręgów nie należy.

– Już chyba zrozumiała… swój błąd.

– To jest pieprzona maszyna, John. Ona nic nie rozumie.

Jeszcze jeden kopniak i było po wszystkim. Zgarnął kufel piwa i powlókł się do boksu w rogu, a John ruszył za nim.

Ruszył, bo trudno było sobie wyobrazić, co innego mógłby zrobić. Tak to już czasem bywa ze związkami między ludźmi: nagle zauważasz, że w jakimś tkwisz. W najgorszym wypadku masz już na palcu obrączkę. Innym razem, jak teraz, jesteś po niewłaściwej stronie zmroku i wypiłeś już za dużo, żeby dochować należytej staranności, więc niespodziewanie znajdujesz sobie przyjaciół w najmniej prawdopodobnych kandydatach. Tego popołudnia winny był automat do quizów. John Bachelor nie był typem, który wrzucałby pieniądze do takich maszyn, bo z samej swej natury zawsze stały w pobliżu czegoś, na co wolał je wydać, ale zazwyczaj był gotów udzielać rad tym, którzy to robili. Nie dlatego, że był skarbnicą wiedzy ogólnej. Po prostu spędził dużo czasu, kręcąc się przy automatach do quizów.

– No dalej, John. Dopij to. Ja stawiam.

O poczuciu Bachelora, że ten dzień zmierza w niewłaściwym kierunku, wiele mówił chociażby fakt, że nawet przez tę krótką chwilę, jaką zajęło mu dopicie piwa i przesunięcie kufla po blacie, nie wydało mu się to ostatecznym argumentem, którym oczywiście było.

Ale, pomyślał, patrząc, jak jego nowy kolega chwiejnym krokiem kieruje się do baru, nie zawsze można ufać własnym przeczuciom katastrofy. Gdyby tak było, człowiek nigdy nie wstawałby z łóżka, zakładając, że w ogóle miałby to szczęście w nim leżeć. Poza tym czasem sygnały, które wyłapuje się dzięki dobrze wyćwiczonej umiejętności czytania sytuacji – nabytej, bądź co bądź, pod okiem ekspertów z Regent’s Park jakieś pół tysiąca lat temu – okazują się fałszywym alarmem. Na przykład to, że jego nowy znajomy znał jego imię, zapaliło lampkę alarmową, ponieważ Bachelor już jakiś czas temu przestał przedstawiać się prawdziwym imieniem ludziom spotykanym w pubach. Ale kiedy Sparky – bo tak nazwał go w myślach, nie usłyszawszy żadnej innej propozycji – zwrócił się per „John” także do barmana, dwóch innych pijących facetów, automatu do quizów i własnej paczki papierosów, Bachelor uspokoił się nieco w tej kwestii. Tak czy inaczej, zapowiadało się długie popołudnie.

– Dzięki – powiedział, gdy Sparky wrócił z dwoma kuflami, z których tylko niewiele wylało się na stół.

– Spoko, nie? – odparł bełkotliwie jego nowy znajomy, unosząc kufel do ust.

Fox and Bucket świecił pustkami, co nie było wielkim zaskoczeniem. Jak na pub, plasował się gdzieś między kiepskim a beznadziejnym, co oznaczało, że przyciągał stałych bywalców z okolicy, ale goście z zewnątrz trafiali tu raczej jednorazowo. John od kilku tygodni zaliczał się do tych pierwszych. Zapuścił tu korzeń – sytuacja była zbyt niepewna, by używać liczby mnogiej – po tym, jak przyjął niedaleko pracę polegającą na pilnowaniu mieszkania. Właściciel, bardziej znajomy znajomego niż przyjaciel przyjaciela, pracował w Stanach i chciał, by ktoś był na miejscu, żeby podlewać rośliny i karmić kota. Z podlewaniem John sobie jakoś radził, przynajmniej kiedy o tym pamiętał, ale rano trzy dni temu znalazł kota martwego w łazience. Jezu, czy choć raz nie mógłby mieć trochę spokoju? Od tamtej pory na wszelkie pytania o zdrowie kota odpowiadał bezwstydnymi kłamstwami i planował nagłe zniknięcie. Nie bardzo wiedział, co zrobić ze zwłokami, i niejasno zakładając, że właściciel może kiedyś zechcieć przeprowadzić jakąś ceremonię, zapakował je w dwa worki i schował do szafy na płaszcze w przedpokoju. Takie to było fajne mieszkanie – miało nawet szafę na płaszcze w przedpokoju. Ale nie było sensu się przywiązywać: raczej już mu nie zaproponują tej samej fuchy. Choćby dlatego, że nie będzie już potrzeby dbać o kota.

Na razie jednak był stałym bywalcem Fox and Bucket, co mówiło o jego życiu i karierze mniej więcej tyle samo, co medal za długoletnią pracę dla pomocnika szambonurka. Gdzie to się wszystko posypało? Od czego by tu zacząć…? Rozwód, koszty życia, niemożność uzbierania kaucji na wynajem, nie mówiąc już o kredycie, wyjątkowo fatalne porady finansowe zwieńczone jeszcze gorszymi decyzjami – wszystko to, rzecz jasna, należało już do przeszłości, ale ten, kto powiedział, że nie ma sensu płakać nad rozlanym mlekiem, chyba nie zauważył, ile dziś kosztuje mleko. Faktem było, że w ostatnim czasie jego cena dwukrotnie wzrosła, co – jeśli mierzyć własną wartość tym, na ile mleka można sobie pozwolić – oznaczało, że jest się wartym o połowę mniej niż wcześniej. Rozlanie mleka mogło więc, szczerze mówiąc, złamać serce, a jeśli człowiek nie potrafi płakać, gdy ma złamane serce, to znaczy, że coś z nim jest nie tak. Nic dziwnego, że został, kiedy zaproponowano mu piwo. Mówcie, co chcecie, o piwie – przynajmniej da się je wypić. A spróbujcie to zrobić z rozlanym mlekiem.

Z piwem w ręce świat był odrobinę lepszy. Co nie znaczyło, że nie istniało mnóstwo sposobów, by wciąż mógł wypaść z orbity.

– Cześć, John – powiedział Max Janáček, wyrastając nagle znikąd. – Co u ciebie?

– Do wydarzeń, które mamy tu omawiać, doszło wiosną 1994 roku. Oczywiście nie oczekujemy, że będzie pani dokładnie pamiętała ten okres, ale prosimy, by postarała się pani nie upiększać wspomnień. Wolimy uczciwe przyznanie się, że nie jest pani w stanie podać dokładnych szczegółów, niż wymyślanie ich, żeby nas zadowolić lub nam zaimponować.

– Postaram się nie robić ani jednego, ani drugiego.

– W tamtym czasie pracowała pani dla służb od niecałego roku, czy to się zgadza?

– Tak, zgadza się.

– A mimo to została pani skierowana do Berlina. Czy to było typowe dla agenta o tak krótkim stażu?

– Nie – odpowiedziała Alison. – Ale ja nie byłam agentką.

Wywołało to poruszenie wśród zebranych, uniesione brwi, szelest papierów.

– Byłoby prościej – dodała – gdyby słuchający byli obeznani z terminologią używaną w tamtym czasie. Słowa „agent” nie stosowało się na przykład wobec kogoś, kto pracował za biurkiem. Byliśmy po prostu funkcjonariuszami. Funkcjonariuszami służb. Agentami nazywano tych, którzy działali na terenie wroga. W języku służb oznaczało to wszystko, co znajdowało się poza Parkiem.

– Rozumiem. Przepraszam. Czy w takim razie było to typowe, by funkcjonariusz z tak niewielkim doświadczeniem został przydzielony do Berlina, zważywszy na wagę tej, hm, placówki?

– Nie było to bez precedensu. Należałam do personelu biurowego, a każda placówka potrzebuje urzędników. Kiedy etatowi pracownicy przebywają na urlopie w kraju, nie jest niczym niezwykłym, że wysyła się młodszy personel, by ich czasowo zastąpił. Ale moje oddelegowanie do Berlina nie miało rutynowego charakteru. Zaistniały… pewne okoliczności.

– A mianowicie?

– Grypa szpiegów.

– Słucham?

– Tak to wtedy nazywaliśmy. Paskudny wirus grypy, przywleczony z Hongkongu albo gdzieś z tamtego regionu, który w marcu i kwietniu 1994 roku spustoszył Regent’s Park. Dziś nazwaliby to SARS-em. Rozkładał silnych mężczyzn na łopatki. A to oznaczało, że liczba sprawnych, zdrowych ludzi, których można było wysłać za granicę, była ograniczona. W normalnych okolicznościach w ogóle nie znalazłabym się w kręgu kandydatów do takiego przydziału.

– Ale abstrahując od tego, takie oddelegowania były normalnym sposobem zapewniania personelu do wykonywania rutynowych zadań administracyjnych. Zadań, które była pani całkowicie zdolna wykonywać, nawet jeśli nie była pani w pełni wykwalifikowana.

Alison uśmiechnęła się blado.

– Całkowicie zdolna. Tak.

Singer wydał z siebie dźwięk, który przeszedł w kaszel, i powiedział:

– Przepraszam.

– I to oddelegowanie przedstawiano wówczas jako rutynowe zadanie administracyjne.

– Początkowo tak.

– Choć w rzeczywistości tak nie było.

– Nie – powiedziała Alison po chwili. – Tak nie było.

Odnalezienie Bachelora nie było szczególnie trudnym zadaniem. Kiedy Shelley wróciła z wiadomością o włamaniu do Cornwell House, Max namówił ją, by wyświadczyła mu jeszcze jedną, ostatnią przysługę.

– Ta Zadie…

– Co z nią?

– To twoja koleżanka?

– Nie jest otwarcie wroga.

Trudno było stwierdzić, czy to było cyniczne podejście, czy tylko zwykłe stwierdzenie faktu, ale grało się tym, co się miało.

– Czyli zrobiłaby coś dla ciebie, gdybyś ładnie poprosiła?

– Jezu, nie wiem. Może wezwałaby wsparcie lotnicze. Parę razy jadłyśmy razem lunch, to wszystko. Ale od czasu tego – skrzywiła się, wskazując na nogę – zrobili ze mnie złą czarownicę skądś tam. Nie ma powodu sądzić, że Zadie myśli inaczej.

Ale warto to sprawdzić, pomyślał Max.

Wciąż wiedział równie mało, co dwie noce wcześniej, kiedy potykając się, uciekał wiejską dróżką, ale teraz przynajmniej wydawało się prawdopodobne, że przyczyną tamtej jazdy bez trzymanki był John Bachelor. Bądź co bądź Bachelor wiedział, gdzie jest Max, a to stawiało go w dość wąskim gronie. A choć Max niewiele wiedział o Bachelorze, jednego był pewien: sprzedałby swoją robotę za cenę jednej kolejki.

– Powiedz jej, że potrzebujesz aktualnego adresu swojego następcy. Że musisz mu przekazać jakieś kluczowe informacje, które właśnie wyszły na jaw.

– Na przykład jakie?

– No, nie wiem. Kiedy mam urodziny?

Wpatrywała się w niego.

– Tak tylko mi przyszło do głowy.

– Jeśli wskażę ci właściwy kierunek, to się odpierdolisz, tak?

– Ładnie to ujęłaś.

– Bez urazy – powiedziała, wyciągając telefon. – Ale zaczynam mieć wrażenie, że to dość wysoka cena za jeden przypadkowy numerek.

Pozwolił jej zadzwonić w spokoju, a sam zamknął się w łazience i po cichu zrobił przegląd, wmawiając sobie, że to wyłącznie zawodowe zainteresowanie. Na półce pod prysznicem stały buteleczki: Jo Malone, Aesop, Aveda. Graham golił się na mokro, a w każdym razie miał jeden z tych zestawów w skórzanej kosmetyczce. W szafce znalazł skromny zestaw leków bez recepty: antyhistaminy, aspirynę i butelkę syropu na kaszel, która była lepka i wyglądała na bardzo starą. Opłukał rękę, nasłuchując: w salonie Shelley dodzwoniła się do Zadie. Brzmiało to dość przyjaźnie. Minęło jeszcze pięć minut i po kolejnych pięciu Max wiedział już, gdzie znajdzie Johna Bachelora.

Jak się okazało, był on w Cornwell House postacią wręcz legendarną. Słynął z tego, że zmieniał adres dwa razy w miesiącu i domagał się zwrotu kosztów przeprowadzki, mimo że wielokrotnie go informowano, że takie świadczenie nie istnieje. Można było tylko podziwiać jego wytrwałość. Albo ewentualnie westchnąć z ulgą, że ta konkretna katastrofa dotyczy kogoś innego. Max wygooglował jego aktualne miejsce zamieszkania, starając się nie rozmyślać o tym, jak łatwo było wyciągnąć informacje od rzekomych strażników dawnych szpiegów. Shelley przyglądała się temu i w końcu zapytała:

– Nie miałeś przypadkiem kiedyś jednej z tych cegieł od Nokii?

Tak, ale co innego udawać luddystę, ścinając kijkiem mlecze, a co innego rezygnować z przewagi, kiedy się ucieka. Wśród rzeczy w jego zestawie ucieczkowym znalazł się więc także smartfon. Miały pewną wadę – dało się je namierzyć – lecz każdy, kto by szukał Maxa, musiałby najpierw wiedzieć o smartfonie, co w tym przypadku oznaczałoby dostęp do jego wyciągów bankowych i zauważenie comiesięcznej opłaty. Gdyby jego nieznani wrogowie byli aż tak dobrzy, nie zaszedłby tak daleko.

Poza tym zawsze zostają jakieś luźne nitki. Możesz uszyć sobie tożsamość od zera, ale kiedy tylko ją założysz, od razu widać, że rękawy są za krótkie i że materiał na łokciach już zaczyna się przecierać.

Obecna nora Bachelora znajdowała się na południe od rzeki.

– Czyli co, zamierzasz sprawdzić każdy pub w okolicy?

Max lekko poruszył brwiami w odpowiedzi.

– A potem co?

– Zapytam go, komu mnie sprzedał.

– Przecież już znamy odpowiedź, Max. Sprzedał cię komuś, kto ma pieniądze.

– I co z tego?

– To, że ludzie z pieniędzmi w Londynie są najgorsi na świecie. Dlatego tu przyjeżdżają. To ich plac zabaw.

A on był wieśniakiem. Kiedy polowali na niego na polnej drodze, zablokował im koła. Ale teraz znajdował się na ich terenie – kimkolwiek byli – i jeśli za bardzo się wychyli, zetną mu głowę, tak jak ścina się mlecze.

– Zastanawiałeś się, kogo wkurzyłeś?

– Ostatnio nikogo – powiedział. Pomyślał o Starej Dolly. – A przynajmniej nikogo bogatego.

– Spójrzmy prawdzie w oczy, Max, ostatnio nic nie robiłeś. O cokolwiek tu chodzi, to jakaś stara historia.

Przez cały czas, który spędził w łazience, nie mógł uniknąć patrzenia na własne odbicie w lustrze. Stara historia brzmiała całkiem trafnie.

– Więc uważaj na siebie, dobrze?

To było pożegnanie.

– Dzięki, Shelley. I, no wiesz. Przepraszam.

Nie wstała, żeby go odprowadzić; wskazała tylko na nogę.

Pojechał metrem, ciesząc się widokami arterii miasta, jakie oferowało. Ludzie z pieniędzmi, pomyślał, nigdy tego nie oglądają: zwyczajności, tego, co przyziemne. Ich perspektywa jest pozbawiona życia – patrzą na świat z wysokości wieżowców funduszy hedgingowych i sterylnych lądowisk dla helikopterów. Oczywiście nie zdarzają się im też nieplanowane postoje pod ziemią. „Przepraszamy za opóźnienia w podróży”. Gdy Max wynurzył się na powierzchnię, był po drugiej stronie rzeki, ale pod tym samym szarym niebem. Użył smartfonu, żeby znaleźć aktualne mieszkanie Bachelora – w zaskakująco eleganckim budynku – a potem jeszcze raz, by wyszukać najbliższe puby. Było wczesne popołudnie: czy zdążył już zaszyć się w jakiejś norze? A potem Max przypomniał sobie, z kim ma do czynienia, i pomyślał, że tak.

W końcu po długiej odysei namierzył go w siódmym pubie.

Fox and Bucket znajdował się na rogu ulicy. Na zewnątrz stały stoliki dla palaczy, a przez zakurzone okna przechodnie mogli zobaczyć, co ich omija: rząd boksów przy tylnej ścianie, każdy z dużym drewnianym stołem, wygiętą ławą i kinkietem z żarówką w kształcie płonącej świecy. W jednym z nich siedział John Bachelor. Trzymał kufel, jakby to była jedyna rzecz, która utrzymuje go jeszcze w pionie. Max spotkał go tylko raz, ale bez trudu rozpoznał: nawet przez brudną szybę wyglądał jak człowiek, któremu kończy się lina, w dodatku już mocno przetarta. Taka, na której nie chciałoby się próbować powiesić. Ich jedyna rozmowa – jedna z tych, podczas których dowiadujesz się o drugim człowieku znacznie więcej niż w trakcie szczegółowej dyskusji o jego zwyczajach i zainteresowaniach – skupiała się na tym, jak niewiele Bachelor dostaje za osobiste spotkania kontrolne i że w dodatku w tę skromną kwotę wliczone są koszty. Samo pojawienie się pod drzwiami Maxa kosztowało go ponad dwadzieścia procent tego, co zarabiał… Słuchanie werbalnych wygibasów Bachelora przypominało patrzenie na pięciolatka, który próbuje wytłumaczyć komuś grawitację. W końcu Max zgodził się na jego plan bardziej dla świętego spokoju niż z poczucia, że Bachelor naprawdę jest pokrzywdzony. A poza tym nie było żadnych szans na to, żeby jego relacja z tym mleczarzem potoczyła się podobnie jak z jego poprzedniczką.

Ale to nie znaczyło, że nie mogła przynieść niespodzianek.

– Cześć, John. Co u ciebie?

– Jezu, co? Max? Max?

Max usiadł na ławie, zmuszając Johna, żeby się przesunął. Bachelor nerwowo sięgnął po kufel.

Agresywne pole siłowe wokół jego towarzysza zasyczało i strzeliło iskrami.

– Szukasz kłopotów, koleś?

– Ani trochę. Chcę tylko zamienić parę słów z Johnem.

– John nie wygląda na zachwyconego.

– Jest w porządku. Naprawdę. Max to mój stary przyjaciel, bardzo stary przyjaciel.

W realiach Fox and Bucket bardzo stary przyjaciel mógł oznaczać wszystko: od szkolnej miłości po wyimaginowanego powiernika z zeszłego wtorku.

– A jak skończymy, stawiam kolejkę i znikam wam z oczu – powiedział Max. – Pasuje?

Nie wymagało to długiego namysłu.

– Jasne.

Sparky wysunął się z boksu i zostawił ich samych.

– No to, John, co tam u ciebie? Widzę, że nawiązujesz znajomości.

– Nie, cóż, tak, no, w porządku. Całkiem w porządku. A co u ciebie, Max? Co, eee, co cię tu sprowadza? I w ogóle jak mnie znalazłeś? Czy to tylko…

Urwał, jakby jego mózg dogonił język i zrozumiał bezsens kończenia tego zdania.

W tej części pubu były tylko trzy inne osoby, w tym niedawny towarzysz Bachelora, i wszyscy trzymali się w rozsądnej odległości. Mimo to Max zniżył głos.

– Nie, John. To nie zbieg okoliczności. Przyszedłem tu, żeby cię znaleźć, i było to banalnie proste, ale przecież nie żyjesz w głębokiej konspiracji tak jak ja. Tylko wiesz co? Okazuje się, że mnie też było łatwo znaleźć. Zastanawiam się, jak do tego doszło. Ty też się nad tym zastanawiasz, John?

– Jezu, Max, nie wiem. Przecieki w Cornwell House, jak myślisz? Ta kobieta, która miała cię przede mną, jak jej było, McVitie czy jakoś tak? Krążyły o niej różne historie, Max. Różne historie.

– Tak, tylko że, John, to nie przejdzie. Nie. Jest tylko jeden sposób, w jaki mogli mnie namierzyć. Ty wskazałeś im właściwy kierunek. Słuchaj, dam ci teraz kredyt zaufania i powiem, że może, może… stało się to bez twojej wiedzy. Ale stało się, John. I muszę wiedzieć jak, bo to może mi powiedzieć kto.

Bachelor zapatrzył się w swój kufel i Maxowi przyszło do głowy, że zamierza do niego wskoczyć i się utopić. To by było w porządku. Max by go wyciągnął i spróbował jeszcze raz. Kiedy jednak Bachelor podniósł wzrok, w jego spojrzeniu było coś więcej niż tylko obrzydzenie do samego siebie.

– Wiem, że nie masz o mnie najlepszego zdania, i nie ma powodu, żebyś miał. Ale jeśli szedłem na skróty akurat z tobą, to dlatego, że mnie nie potrzebowałeś. Gdybym zobaczył jakiekolwiek sygnały zagrożenia albo dostrzegł choć cień czegoś niepokojącego, byłbym przy tobie, przysięgam. Wezwałbym wsparcie. Bo może i jestem pośmiewiskiem w Cornwell House, ale swoich klientów traktuję poważnie. Poważniej niż cokolwiek innego. Naprawdę.

Wygląda, jakby sam w to wierzył, pomyślał Max.

– Nikt nie próbował ze mnie nic wyciągnąć. Nikt. A gdyby tak było, odpaliłbym flarę.

– Dobra – powiedział Max. – To idźmy krok po kroku. Nie miałeś żadnych jawnych propozycji, ale czy zdarzyły ci się ostatnio jakieś dziwne przypadkowe spotkania? Mówię o ostatnich paru dniach. Jacyś nowi znajomi, którzy pojawili się znikąd?

Rzucił okiem na byłego towarzysza Bachelora, który z nieodpalonym papierosem w ustach znów dryfował w stronę automatu do quizów.

– On? Nie… Nawet nie wie, jak mam na imię.

– Jestem prawie pewien, że nazwał cię John.

– On wszystkich nazywa John.

– Dobrze… A gdzie trzymasz swoje zapiski? Zakładam, że jednak jakieś prowadzisz?

– Tam, gdzie wszyscy. – Poklepał kieszeń na piersi. – W telefonie.

– I nigdy nie spuszczasz go z oczu?

– Czasem śpię.

– Dobrze wiedzieć. Opowiedz mi, co wtedy robisz.

Bachelor patrzył na niego przez chwilę.

– Kładę się. Zamykam oczy.

– Miło słyszeć, że są rzeczy, które przychodzą ci łatwo. Ale pytam o nocne zabezpieczenia, nie o twoje rytuały przed snem. Gdzie odkładasz telefon na noc?

– Mam go przy sobie.

– Przy łóżku?

– Tak…

– Zawsze?

– Jezu, nie jestem robotem. Zwykle. Zwykle.

– Ale może czasem, kiedy kładziesz się spać, szczegóły się zacierają.

Bachelor pociągnął łyk piwa, jakby ilustrując tezę Maxa.

– No. Tak. Wiesz, jak to bywa.

– Więc pomyśl. Pomyśl o rzeczach, które mogły się wydarzyć, kiedy byłeś zajęty czymś innym.

Było tak wiele możliwych odpowiedzi, tyle jeszcze nieopisanych filozofii, że Bachelor potrzebował chwili, by to ogarnąć.

– Cokolwiek. Coś, co odbiegało od normy.

– No… kot zdechł – powiedział Bachelor po chwili.

– Zdechł? Jak to zdechł?

– Nie jestem weterynarzem. Wstałem rano, a on nie żył. Leżał na podłodze w łazience.

– Czyli tak po prostu padł?

– Pewnie tak. Nie wiem, może zawał? Koty miewają zawały?

– Powoli. Masz kota. Ile miał lat? Był zdrowy?

– To nie był mój kot. Należy… należał do faceta, którego mieszkania teraz doglądam. I któremu jeszcze o tym nie powiedziałem. Nie będzie zadowolony.

Wyraz, który przemknął mu po twarzy, wskazywał, jak bardzo nie będzie zadowolony i z jakimi to się może wiązać konsekwencjami. Max przypomniał sobie, jak Bachelor się przyznał, że nieraz nocował w samochodzie. Ale wszyscy mamy swoje problemy.

Niektóre bardziej palące niż inne.

– Słuchaj, naprawdę muszę na chwilę wyskoczyć, wiesz? Do toalety. Mogę? Zaraz wrócę.

– Wrócisz. A wiesz, skąd to wiem? Bo nie chciałbyś się zmyć bez telefonu i portfela.

Bachelor podał mu je z taką ochotą, jakby chciał dobitnie podkreślić, że nawet przez myśl mu nie przeszło się wymknąć.

Gdy zniknął, Max spojrzał na jego telefon. Gdyby one potrafiły mówić, pomyślał. Ale i tak miał już dość wyraźny obraz Bachelora wracającego nocami do domu. Pewnie nie raz urywał mu się film i jeśli miał szczęście, budził się w łóżku. To, gdzie zostawiał telefon, było kwestią przypadku – w kieszeni spodni, w zmywarce, za kaloryferem. Jedno było pewne – każdy, kto by tego telefonu szukał, nie musiałby się martwić, że Bachelor się obudzi i zrobi awanturę. Szybkie wejście i wyjście – chyba że spłoszyli kota. Max znał koty na tyle dobrze, by wiedzieć, że kiedy chcą, potrafią narobić hałasu.

Bachelor nie był weterynarzem, sam to powiedział. Max mocno wątpił, czy John na kacu rozpoznałby skręcony kark.

Z sąsiedniej sali pubu dobiegała przytłumiona muzyka. Bez żadnego rozsądnego powodu pamięć nagle podsunęła mu obraz innej speluny w innym kraju i obszarpanego jazzowego trio, które grało coś, co chwytało za gardło. To wrażenie przyszło i zniknęło, dokładnie w chwili, gdy jednocześnie otworzyło się oboje drzwi: te prowadzące do drugiego baru oraz te na ulicę, przez które weszła kobieta.

Nie było powodu, by miał ją rozpoznać, bo za pierwszym razem ledwie ją widział, głównie dlatego, że walił jej głową o podłogę. Ale pewną wskazówką był kolor jej twarzy – barwa bakłażana. Poza tym sposób, w jaki na niego patrzyła, zdradzał niemal wszystko, a reszty dopełnił mężczyzna wchodzący z drugiego baru. Max nie był tak długo poza grą, żeby nie rozpoznać zawodowca. Mężczyzna zatrzymał się i po cichu zamienił kilka słów z parą siedzącą przy najdalszym stoliku; bez słowa wzięli swoje kufle i ulotnili się drzwiami, przez które właśnie wszedł. Zostali tylko Max i niedawny kumpel Johna, Sparky, który z chytrym uśmieszkiem rozsmarowanym na twarzy stał oparty o automat do quizów. Nowo przybyły przystanął także przy nim i podał mu kilka banknotów, które Sparky starannie złożył, zanim wsunął je do kieszeni.

– Naprawdę miło cię było poznać! – zawołał Max. – Mam pozdrowić od ciebie Johna?

– Odpierdol się.

Kobieta podeszła do jego boksu i położyła dłonie na stole.

– Żeby wszystko było jasne – powiedział jej Max – jestem kochankiem, nie wojownikiem.

Uniosła dłoń i wskazała na własną twarz.

– Dzięki temu wydajesz się ciekawsza – odparł. – Nikt nie powie: „Wygląda nudno”.

– Idziesz z nami. Już.

– A jeśli nie mam na to ochoty?

– Wtedy zrobimy ci krzywdę na tyle, żeby twoje protesty nie były słyszalne. Tak czy inaczej, pójdziesz z nami. I nie zrozum mnie źle, wolałabym, żebyś stawiał opór.

– A jak się miewa twój kolega? Ten z motocyklem?

– Odgryzłeś mu pieprzony nos. Jak myślisz, jak się miewa?

– Tylko czubek – powiedział Max. – Płakał jak dziecko. Wspominał o tym?

– Wstawaj.

Jej towarzysz ustawił się z drugiej strony boksu, blokując szybkie wyjście, które zresztą i tak nie wchodziło w grę: wydostanie się z ławy pod ścianą nie było łatwym zadaniem nawet przy pełnej współpracy wszystkich obecnych. Max skrzywił się, wciągnął brzuch i z wysiłkiem się podniósł. Kobieta cofnęła się o krok. Nie było widać, że jest uzbrojona, ale biorąc pod uwagę ich niedawną historię, najbezpieczniej było zachowywać się tak, jakby była.

– Samochód czeka na zewnątrz – powiedziała.

– Tylne siedzenie czy bagażnik?

– Lepiej nie podsuwaj mi pomysłów.

Ruszyła przodem, Max za nią, a jej towarzysz na końcu. Zdążyli pokonać mniej więcej połowę drogi do drzwi, gdy z toalety wypadł John Bachelor i rzucił plastikowym koszem na śmieci. Trafił mężczyznę prosto w głowę. Ten zatoczył się i wpadł na Maxa, który wsunął stopę między jego nogi i pchnął go barkiem. Kiedy uderzał o podłogę, kobieta sięgała już pod luźną kurtkę. Paralizator, przypomniał sobie Max. To była jedna z tych chwil, kiedy czas spowalnia, które przydają się tylko jako anegdota po fakcie. Sięga po paralizator. Spróbował chwycić ją za ramię, ale odskoczyła w tył, bez trudu mu się wymykając. W dawnych czasach, poinformował go jego głupi mózg, mógłbyś złapać porządną, ciężką popielniczkę ze stołu i przywalić jej w głowę. Teraz najlepsze, co miał pod ręką, to mały wazonik, z którego sterczał pojedynczy plastikowy kwiatek.

Jej dłoń wynurzyła się z kieszeni, trzymając nie paralizator, lecz pałkę teleskopową. Rozsunęła ją jednym ruchem nadgarstka: prawie metrowy kij.

– Chyba żartujesz – powiedział do niej.

– No dalej.

– Co to ma być, kiepski film?

– Uważaj, Max – rzucił Bachelor za jego plecami.

Tak, dzięki. Wiedział, że ma uważać. Wiedział, co potrafią zrobić kije.

Uderzyła pałką w stół obok niego, posyłając wazonik w powietrze.

– Jestem w tym dobra – powiedziała. – Rozwalę ci oba policzki i zmasakruję ci twarz. Tak jak ty mnie.

– Włamałaś się do mojego domu, czego się spodziewałaś?

Jej towarzysz podnosił się już z podłogi, próbując wytrząsnąć z głowy tańczące gwiazdy.

– Wyjdź drugimi drzwiami, John. Dam sobie radę.

– Nie wiedziałem, że dobrali się do mojego telefonu, Max.

– Wiem.

– Nie wiedziałem, że Sparky był ich czujką.

Max nie odpowiedział; był zbyt zajęty skupianiem się na pałce. Smagnęła końcówką w jego stronę i poczuł piekący ból na policzku. Oparł się pokusie, by unieść rękę do źródła bólu, ale czuł, jak przyspiesza mu puls, i nagle ogarnęła go ochota, żeby się roześmiać. W tym momencie drzwi za plecami kobiety się otworzyły i uśmiechnął się szeroko do osoby, która się w nich zjawiła.

– Idealne wyczucie czasu.

Kobieta z pałką nie dała się nabrać i nie obejrzała się za siebie. Maxowi to odpowiadało, bo nie blefował. Laska Shelley McVie opadła z impetem na jej głowę, łamiąc się przy tym na pół. Światło w oczach kobiety zgasło, zapaliło się znowu, a potem zgasło na dobre i ciężko usiadła na podłodze. Gdy Max się obejrzał, Bachelor trzymał w rękach krzesło i albo się za nim chował, albo zastanawiał się, jak użyć go w walce, a mężczyzna, który właśnie wstał, szykował się do ataku. Żeby nie przeciągać tego dłużej, Max uderzył go łokciem w skroń, a kiedy napastnik znów runął na podłogę, Bachelor walnął go krzesłem, chyba że po prostu je upuścił. Ale niech mu będzie.

– Śledziłaś mnie? – zwrócił się Max do Shelley.

– Martwiłam się, że wpakujesz się w kłopoty. – Oddychała ciężko i nie odrywała wzroku od kobiety leżącej na podłodze.

– O ludzie małej wiary – powiedział Max. Schylił się po pałkę i prostując się, zauważył barmana, który obserwował wszystko zza kontuaru. – Przepraszam za ten bałagan.

– Zadzwoniłem na policję.

– Jasne, ale nie możemy tu zostać. Przepraszam. – Potem dodał do Shelley: – Wystarczy nam jedno z nich.

– Ona wygląda na lżejszą.

– Dokładnie to samo pomyślałem.

Podnieśli ją i wywlekli na zewnątrz.

Tymczasem w siedzibie Monochrome zeznania świadka numer 137 właśnie nabierały tempa.
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

CZĘŚĆ CZWARTA

BERLIN, WTEDY
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

Wszystko, co wiedziała świadek numer 137 – jak tłumaczyła to sobie później – sprowadzało się do instrukcji, którą otrzymała: PP3, -2, 10.15. Po rozszyfrowaniu oznaczało to pokój przesłuchań numer trzy, druga kondygnacja pod ziemią. Godzina nie wymagała wyjaśnień. A spotkanie, jak zakładała, miało dotyczyć spraw życia codziennego, ponieważ oddelegowanie za granicę wiązało się z nowymi procedurami bankowymi, kwestiami zakwaterowania i całym mnóstwem drobnych szczegółów mających skonsolidować codzienną egzystencję, podczas gdy ona miała się zająć właściwym zadaniem, które – odpowiednio do jej niskiego statusu jako stażystki pierwszego roku w Wydziale Spraw Ogólnych – miało charakter czysto administracyjny. „Ocena codziennych procedur i wyników związanych z pracą”. Czym dokładnie były „wyniki związane z pracą”, pozostawało niejasne: być może chodziło o test inicjatywy. Ale jakkolwiek by na to spojrzeć, przydział, choć na pierwszy rzut oka atrakcyjny – placówka berlińska była operacją o najwyższym priorytecie, a miasto wciąż pozostawało Zoo Szpiegów, mimo że Mur legł w gruzach – na pewno szybko zmieni się w codzienną rutynę: zerknij na te liczby, przesuń palcem w dół tej kolumny. Tak przynajmniej wmawiała sobie poprzedniego wieczoru, gdy wiadomość o zbliżającym się przydziale trafiła do jej przegródki. W ten sposób tłumiła podekscytowanie, bo jak podpowiadało jej sekretne „ja”, to był szczyt marzeń: młody szpieg, niewyszkolony do pracy w terenie, wyjeżdża za granicę, i to tak szybko. Ludzie wokół niej – w wielu przypadkach lepiej wykwalifikowani – będą pękać z zazdrości, kiedy się o tym dowiedzą. Gdyby połowa jej rówieśników nie leżała akurat plackiem, popijając gorącą wodę z cytryną i użalając się nad sobą, nie miałaby najmniejszych szans.

Ale najpierw trzeba było pokonać cały tor przeszkód, bo życie w Regent’s Park było dla żółtodzioba nieustannym błądzeniem po labiryncie różnego rodzaju utrudnień. Harmonogram obejmował obowiązkowe zajęcia na siłowni, podczas których kursantów traktowano jak psy policyjne szkolone do przeskakiwania przez płonące okna, czołgania się pod ogrodzeniami i biegania przez długie tunele, choć – jak sobie wyobrażała – takie sytuacje rzadko zdarzały się w faktycznej pracy tych psów. Podobnie żaden młody szpieg z Wydziału Spraw Ogólnych nie mógł realnie oczekiwać, że przyjdzie mu wspinać się po rynnach albo przerabiać suszarkę do włosów na śmiercionośną broń, chyba że jego prywatne życie zmieniłoby się w kompletną katastrofę. Częściej natomiast pojawiały się sytuacje zaprojektowane tak, by wywołać stres umysłowy i emocjonalny: gry psychologiczne, w których nie istniała linia mety, tylko sam proces do przejścia. Wyniki oceniano na  skali, a to, na którym jej końcu krył się garnek złota, zależało od tego, do którego wydziału się aplikowało. Krążyły pogłoski o kandydatach do działów badawczych, którzy nieświadomie ujawniali predyspozycje do pracy w terenie i przechodzili gwałtowną zmianę kursu. Skłonności psychopatyczne, szeptano. Rzadko zdarzało się, by działało to w drugą stronę, być może dlatego, że ci, którzy widzieli się w roli Jamesa Bonda, nie potrafili pogodzić się z pracą przy biurku, jakkolwiek tajna by ona była. Ale gdyby jednak kiedyś do tego doszło, mogłoby to być nawet zabawne, przynajmniej na swój sposób. Do tego dochodziły niekończące się komplikacje związane z dołączeniem do organizacji, której dewizą była tajemnica, a dominującym etosem – mącenie. A więc całe godziny dreptania korytarzami, z formularzami w obu rękach – o wydanie karty służbowej, bez której poruszanie się po budynku było poważnie utrudnione; o telefon służbowy, bez którego komunikacja była skrajnie ograniczona; o listę zadań pisemnych, których niewykonanie skutkowałoby nagłym przerwaniem szkolenia – w poszukiwaniu biura bez tabliczki, którego pracownik, jeśli w ogóle udało się go namierzyć, radośnie informował, że nowo skomputeryzowane systemy oznaczają, iż takie potrzeby mogą zostać zaspokojone wyłącznie po wypełnieniu obowiązkowych formularzy w wersji cyfrowej, po uprzednim uzyskaniu ważnej nazwy użytkownika i hasła, dostępnych po złożeniu odpowiedniej dokumentacji. Tak, z czasem taka dokumentacja zostanie zastąpiona obiegiem elektronicznym. Nie, ten czas jeszcze nie nadszedł. Miło było pomóc.

Możliwe, że takie małe koszmary same w sobie stanowiły sposób testowania odporności psychicznej żółtodzioba, ale równie prawdopodobne wydawało się to, że były po prostu skutkiem działania organizacji, która przerosła własne zasoby. Nie wszystko było testem inicjatywy. Chyba że nim było.

Skoro tak się sprawy miały, powinna była być gotowa na wszystko, gdy w chłodny dzień na początku 1994 roku o 10.15 zapukała do drzwi PP3, -2 i została zaproszona do środka. A jednak spośród twarzy, które mogła się spodziewać zobaczyć, żadna nie należała do mężczyzny siedzącego za biurkiem pośrodku pokoju.

– Proszę – powiedział. – Niech pani usiądzie.

– Eee… Tak. Dziękuję. Proszę pana.

Ledwie dostrzegalny grymas czegoś, co mogło być irytacją, przeszedł w życzliwość tak płynnie, że można było uwierzyć, że nic takiego się nie wydarzyło.

– Och, możemy sobie darować te formalności. Wystarczy David.

Bo to był David Cartwright, ten sam, którego kiedyś wskazano jej w głównym holu Regent’s Park.

„To ten człowiek, który kręci całym tym interesem”.

„Ale on nie jest…”

„Pierwszym Biurkiem? Nie”.

Nie potrafiła już sobie przypomnieć, kto jej to powiedział. Ktoś z poprzedniego naboru, Susan? Fiona?

„Ale to on podejmuje najważniejsze decyzje. Albo takie krążą plotki”.

Jak każda duża organizacja, Regent’s Park funkcjonował dzięki plotkom, chyba że akurat niosły go legendy.

Poza tamtym jednym razem już nigdy go nie widziała, choć często pojawiał się w rozmowach żółtodziobów, gdy schodziły na tematy tych na samej górze. Dokładną rolę Cartwrighta trudno było ustalić, ponieważ jego faktyczne stanowisko pozostawało niejasne albo – mimo rzekomej wiedzy poufnej niektórych uczestników takich rozmów – nie dawało się przynajmniej jednoznacznie określić. Być może szef zasobów wewnętrznych albo dyrektor strategii krajowej.

„Brzmi to jak kwestor”, sprzeciwił się ktoś, a ci po Oksfordzie i po Cambridge, czyli niemal wszyscy, pokiwali głowami.

Pewne było jedno: nie chodziło o żadne biurko. Nie był oczywiście Pierwszym Biurkiem, ale nie był też Drugim, choć akurat ten tytuł przeżywał okres rozkwitu. Drugie Biurko (Działania operacyjne), Drugie Biurko (Łączność), Drugie Biurko (Planowanie strategiczne) – były takie czasy, kiedy Drugie Biurko znaczyło dokładnie to, jak zauważył pewien młody matuzalem, dźwigający na barkach ciężar czternastu miesięcy służby. Miało się konkretną rolę, konkretną… domenę. David Cartwright był jednak wyjątkiem od tej reguły, i to takim, który domagał się osobnego aneksu. Mówiono, że był kimś pomiędzy Rasputinem a Robespierre’em, ale na żywo wyglądał łagodniej, niż sugerowałyby te porównania. Wysokie czoło, zaczynające siwieć jasnobrązowe włosy i czujne niebieskie oczy za okularami – jedną z dwóch par, które nosił na łańcuszku na szyi, by w każdej chwili móc sięgnąć po te do czytania. Usta dość pełne; nie pociągało jej to u mężczyzn, ale uznała, że do Davida Cartwrighta pasują. Pod tweedową marynarką nosił coś, co mogło być wełnianą kamizelką, a pod nią ciemnoniebieską koszulę z rozpiętym górnym guzikiem. Miał długie palce i starannie obcięte paznokcie. Człowiek, który wyraźnie dbał o to, by wszystko było tak, jak być powinno, zanim wyjdzie z domu.

I co ważniejsze, był to człowiek niesłychanie zajęty – w końcu był przecież legendą. Więc co, u diabła, robił tutaj, zaszczycając ją swoją obecnością?

Na biurku przed nim leżała otwarta teczka i choć jak każda niedoszła Mata Hari doskonale potrafiła czytać do góry nogami, kartka na wierzchu była pusta, poza jednym akapitem równego jak od linijki pisma, tak drobnego, że nawet w normalnym położeniu czytająca mogłaby potrzebować lupy.

– A ja – powiedział – będę do pani mówił Alison.

I wtedy zrozumiała, że cała ta sprawa jest żenującą pomyłką. Wziął ją za kogoś innego i teraz będzie musiała mu to wyjaśnić, jednocześnie w jakiś sposób podtrzymując fikcję, że to jej wina, a nie jego; że wkręciła się na to spotkanie, choć bez złych intencji, a on – o wiele wyższy rangą i niezaprzeczalnie mężczyzna – nie popełnił żadnego błędu. A potem wszystkie te myśli zniknęły, zastąpione jedną jedyną. Pseudonim operacyjny.

Patrzył na nią wyczekująco.

– Już się przyzwyczaiłam.

– To dobrze. Dobrze.

I Alison North, bo tak się teraz nazywała i tak miała się nazywać jeszcze przez jakiś czas, uśmiechnęła się na znak zgody.

– No dobrze, Berlin. Była tam pani wcześniej?

Pokręciła głową.

– To nie szkodzi. Jak to się mówi, doświadczenie nie jest konieczne. Czytała pani dossier?

Dossier istniały dla każdego miejsca przydziału i rzekomo aktualizowano je co dwa miesiące, choć Alison nie była pewna, czy wpis dotyczący Berlina ruszano od lat. Większość tekstu brzmiała tak, jakby Mur wciąż stał, a Berlin pozostawał podzielony: punkty kontrolne i wieże obserwacyjne, reflektory i drut kolczasty. Ale zawsze krążyły opowieści o tych, których wysyłano tam na placówkę; że ci, którzy spędzali czas przy Biurku Berlińskim, nigdy tak naprawdę nie wracali do domu, lecz grzęźli w innej rzeczywistości. Być może niezmienione dossier miało pozwalać zajrzeć w ten odrębny świat, w którym wciąż poruszali się berlińscy szpiedzy, nawet jeśli pozornie zmieniło się jego wyposażenie i umeblowanie. A może po prostu znów chodziło o niedobory kadrowe.

– Przejrzałam je – odparła. – Jest… pomocne.

– Jeśli ktoś ma skłonności do nostalgii, to tak. – Odłożył pióro i zdjął okulary, składając je starannie, zanim pozwolił im opaść w objęcia łańcuszka. – Oczywiście spodziewała się pani procedur życia codziennego.

Skinęła głową.

– To wszystko zostanie załatwione. – Rozległo się pukanie do drzwi i do pokoju weszła młoda kobieta. Ignorując Alison, pochyliła się i szepnęła coś Cartwrightowi do ucha. – Dziękuję, Diano. Zajmę się tym później. – Diana, bo tak miała na imię, wyszła. Cartwright ciągnął dalej: – Ale jest jeszcze coś, co wymaga uwagi. Mam na myśli Berlin. Właśnie dlatego tu jesteśmy.

W tych niebieskich oczach było coś zimnego, coś, co wcześniej maskowały okulary. Alison pomyślała: Rasputin, Robespierre – tak, zgadza się. Teraz to widziała. „Ocena codziennych procedur i wyników związanych z pracą”. Tak brzmiała notatka. I to miało być jej zadanie, tyle że wcale nie o to chodziło, prawda? Nie. To była tylko przykrywka.

Właściwą historią było to, co miał jej zaraz powiedzieć.

Więc powiedz mi, pomyślała i w tamtej chwili została szpiegiem.

Budynek placówki znajdował się w śródmieściu przy ulicy, która musiała kiedyś być zamożna i do dziś była obsadzona drzewami. Niektóre z nich zamknięto w metalowych osłonach, by uchronić je przed zniszczeniem przez psy. Jedną stronę ulicy zajmowały lokale handlowe – sklepy spożywcze, piekarnie, niewielki supermarket – drugą zaś dawne gabinety i kancelarie z dumnymi frontowymi drzwiami u szczytu kamiennych schodów, po których niegdyś schodzili odziani w kamizelki dentyści, lekarze i prawnicy z zegarkami na łańcuszkach i portfelami. Teraz jednak domy były zaniedbane, ich kamienne fasady przez lata mocno ucierpiały, a wyszczerbione i popękane stopnie mogły w każdej chwili spowodować wypadek. Na jednych z takich schodów zebrała się grupka ludzi, których wygląd sugerował, że pewien rodzaj profesjonalizmu wciąż tu obowiązuje. Kilka par oczu śledziło jej ruchy, jakby przyznając punkty za prezencję.

– Szukasz szpiegów, mała?! – zawołał ktoś po angielsku. – Trzy domy dalej. Z tymi eleganckimi drzwiami.

Rozległ się śmiech.

Alison była zbyt brytyjska, by na to zareagować.

Następny dom był opuszczony: okna zabite deskami i pokryte tagami grafficiarzy, tak misternie namalowanymi sprejem, że dla niewprawnego oka były nieczytelne – fałszywe tożsamości wypisane wielkimi literami, a jednak nie do rozszyfrowania. Nie chciała się odwracać, ale czuła spojrzenia na plecach, gdy mijała ten budynek i kolejny. Wreszcie znów usłyszała wybuch śmiechu i znalazła się u stóp schodów, które były w nielepszym stanie niż pozostałe. Prowadziły do drzwi frontowych, na których ktoś namalował ducha z kreskówki – białą postać w kształcie litery omega z okrągłymi czarnymi oczami. Serio? Gdy później zastanawiała się nad tym rażącym naruszeniem zasad bezpieczeństwa, Młody Alan, który przez jakiś czas był jej głównym źródłem lokalnych informacji, wyjaśnił jej, że każdy, kto chciał wiedzieć, gdzie są, i tak już to wiedział. Zoo Szpiegów, tak nazywano Berlin. A zoo ma to do siebie, że zwierzęta są wystawione na pokaz.

Przy drzwiach znajdował się domofon i gdy nacisnęła przycisk, zapytano ją po niemiecku, kim jest i w jakiej sprawie przyszła. To był jej pierwszy dzień z nową tożsamością i odpowiedź na pierwsze pytanie zajęła jej chwilę dłużej niż na drugie. Zamek kliknął, drzwi się otworzyły i weszła do przedpokoju, który wcale nie był obskurny. Tam przywitał ją ktoś, kogo uznała za ochroniarza budynku – w Regent’s Park zaczęto ich nazywać psami – choć nie bardzo pasował do tej roli, bo był około siedemdziesiątki i był chudy jak patyk. Miał jednak broń pod marynarką – zobaczyła ją wyraźnie, gdy sięgnął po jej kartę służbową, jeszcze sztywną i lśniącą nowością. Wszystko w niej krzyczało „nowicjuszka”, łącznie z tym, jak lekko się wzdrygnęła na widok broni.

Z drzwi po lewej stronie wyłoniła się kolejna postać.

– Alison North. – To nie tylko nie było pytanie, zabrzmiało wręcz jak polecenie. – Jest pani z Londynu.

Jej rozmówczyni sama była z Londynu, co Alison od razu wychwyciła, ale w jej ustach nazwa miasta brzmiała tak, jakby chodziło o jakiś nieudany projekt na odległym kontynencie.

– Jestem Theresa. Matka domu. – Faktycznie miała w sobie coś macierzyńskiego, ale był to ten rodzaj matki, która przy pierwszych oznakach srogiej zimy zjadłaby własne młode. Jej elegancki kostium sprawił, że Alison zaczęła się martwić, czy nie popełniła błędu, zakładając dżinsową spódnicę do połowy łydki i czerwony sweter. – Dziękuję, Ansel. Od tej chwili ja się tym zajmę.

– Witam, panienko – powiedział Ansel. Jego głos był równie cienki jak ramiona.

– Przedstawimy się sobie później – rzuciła Theresa. – Powiedział, że ma pani iść prosto na górę. – Nie bardzo jej się to podobało, co zdradzało napięcie warg, gdy wypowiadała te słowa. – Woli od razu ich łapać. Tak mówi.

– Pan Bruce? – zapytała Alison.

– Robin? Boże, nie. Miles. Ma pani iść prosto do gabinetu Milesa. Ostatnie piętro. Nie da się nie trafić.

– Mam iść tam sama?

– To schody, nie labirynt. Chce pani zostawić płaszcz?

Gdy zaczęła wchodzić po schodach, znów poczuła na sobie spojrzenia. Przypuszczała, że tych dwoje było wytrawnymi obserwatorami, biorąc pod uwagę ich zatrudnienie w brytyjskim wywiadzie, ale lustrowanie, któremu poddały ją kobiety stojące na rogu ulicy – zresztą nie wszystkie z nich były kobietami – wydało jej się w jakiś sposób bardziej rygorystyczne. One od pierwszej chwili przejrzały ją na wylot. Tych dwoje wciąż sądziło, że była tym, kim im powiedziano: Alison North z Londynu. Tą, która ma iść prosto do gabinetu Milesa, gdzie będzie mogła objąć swoją rolę szpiega.

Ostatnie piętro znajdowało się sześć kondygnacji wyżej. To było bardzo dużo pięter. Szpiegostwo, pomyślała, nie powinno zajmować aż tyle miejsca. Na każdym piętrze znajdowały się biura, w większości z zamkniętymi drzwiami, a na kilku półpiętrach wisiały tablice ogłoszeń, co również wydało jej się zbędne. W Regent’s Park ściany były puste, z wyjątkiem wymaganych ustawowo komunikatów o zasadach bezpieczeństwa i higieny pracy. Na trzecim piętrze rzuciła okiem na ogłoszenia. Ktoś chciał sprzedać skuter. Ktoś inny szukał nowego mieszkania, „bez właściciela naturysty”. Słowo „bez” było podkreślone trzy razy. Była też prośba o zwrot zgubionego szalika. Był ozdobiony postaciami z Disneya i miał ogromną wartość sentymentalną.

Żadne z tych ogłoszeń nie zawierało tajnych informacji. Właściwie, pomyślała, można by nawet uznać, że to całkiem niezła przykrywka, jeśli pominąć fakt, że każdy, kto tu stał, doskonale wiedział, że wcale nią nie jest. Ale może właśnie to była największa ze wszystkich tajemnic: że szpiedzy są ludźmi jak wszyscy inni, zwłaszcza kiedy zamknie się ich w biurze.

Ruszyła dalej na ostatnie piętro, gdzie znajdował się pokój Milesa oraz dwa inne pomieszczenia. Drzwi obu z nich były szeroko otwarte, odsłaniając puste, nieużywane wnętrza.

„Jest tam teraz pewien facet”, powiedział jej David Cartwright. „Pewnie pani o nim słyszała”. Podał jej nazwisko. Alison rzeczywiście coś o nim słyszała; krążyły o nim bardzo różne opinie. Albo był bystry jak całe stado małp, albo tak pokręcony, że potrafiłby zobaczyć samego siebie nadchodzącego z naprzeciwka. Nie po raz pierwszy przyszło jej do głowy, że znaczna część slangu służb wywodzi się jeszcze z czasów drugiej wojny światowej, co zapewne miało związek z wiekiem ludzi zasiadających u steru. Zastanawiała się też, czy ich moralny kompas również pochodzi z tamtej epoki – i czy to dobrze, czy źle. Było tego zdecydowanie zbyt wiele, by zdołała dojść do jakichś wniosków w czasie, który zajęło jej skinienie głową w odpowiedzi na uwagę Cartwrighta.

„Tak, słyszałam o nim”.

„No cóż. Są tacy, którzy twierdzą, że za dziesięć lat albo będzie kierował tym miejscem, albo pochowają go w jednej z tutejszych piwnic”.

„A pan do których należy?”, odważyła się zapytać. Ale uśmiechnął się tylko, jakby doceniając jej zagranie.

„Będzie mu pani podlegać”. Zerknął na kartkę, choć była pewna, że robi to tylko na pokaz; że wszystkie szczegóły potrzebne do tej rozmowy ma już utrwalone w głowie, za tymi sowimi okularami. „Brinsley Miles. To jego berliński pseudonim operacyjny, więc tak będzie go pani nazywać”.

„Brinsley?”

„Te rzeczy przydzielane są losowo. Jest jakiś… – wykonał niejasny gest ręką – Algorytm, tak to nazywają. Kto ich tam wie. Zakładam, że »Brinsley«, jak to się mówi, robi odpowiedni klimat. Choć domyślam się, że mówią na niego Miles”.

I rzeczywiście tak było.

Zapukała, czując, jak przyspiesza jej oddech. Z wnętrza dobiegł jakiś dźwięk, który uznała za zaproszenie, więc weszła do środka. Brinsley Miles stał za biurkiem zwrócony ciałem w stronę okna, przez które najwyraźniej przed chwilą wyglądał, ale z odwróconą ku niej głową. Pierwsze wrażenie: oto człowiek, który w przyszłości będzie większy, a już teraz ledwie mieści się w sobie. Był przeciętnego wzrostu, choć mógłby wydawać się wyższy, gdyby się nie garbił. Miał jednak tak szerokie barki, że sprawiał wrażenie potężnego byka, kogoś, kogo nie dałoby się zapędzić w róg. Włosy w kolorze brudnej słomy wyglądały tak, jakby szampon był luksusem dostępnym najwyżej dwa razy w tygodniu, a jego policzki i brodę pokrywał kilkudniowy zarost. Dłonie o krótkich, grubych palcach – jedna oparta o framugę okna, druga zwisająca wzdłuż ciała, z kciukiem wsuniętym w kieszeń spodni – przypominały niedźwiedzie łapy przystosowane do ludzkiego użytku. Ale uwagę Alison przykuły jego oczy: były szare, spokojne i obserwujące, a przy tym pełne jakiegoś wdzięku. Obserwujące, powtórzyła w myślach, podkreślając absurd tego spostrzeżenia: czy nie do tego właśnie służą oczy? A jednak miała wrażenie, że kiedy już coś zobaczył, nigdy tego nie zapominał. Nie tyle patrzył, ile rejestrował, i stojąc na progu, poczuła, że zostaje zapamiętana; że jej obraz zapisuje się w jego umyśle, na wypadek, gdyby mogła się kiedyś przydać. Pozostałe szczegóły: jego garnitur był dobrze skrojony, ale wytarty przy mankietach; buty nosiły ślady zużycia. W popielniczce na biurku był tylko jeden niedopałek. Na ścianie, za brudnym, pokrytym smugami szkłem, wisiała fotografia przedstawiająca most nad jakąś europejską rzeką.

Miała poczucie, że wszystko w tym mężczyźnie – i być może wszystko w tym pokoju – zostało skonstruowane; że w razie potrzeby dałoby się to porzucić w jednej chwili, by wyszedł stąd inny człowiek i wszedł w nową tożsamość, równie kompletną i niepowtarzalną. Nie wiedziała jednak, skąd wzięła się ta myśl. Na pierwszy rzut oka był po prostu kolejnym mężczyzną, wciąż przed czterdziestką. Brinsley Miles. Nie było to jego prawdziwe nazwisko, ale to, pod którym miała go znać.

– Jest pani zdyszana – zauważył i jeśli nie brzmiało to jeszcze jak warczenie, wkrótce miało się tak stać wskutek palenia.

– Dużo tu schodów.

– Widok jest tego wart.

Trudno było ocenić szczerość tej uwagi. Widok, który w znacznej mierze jej zasłaniał, składał się z betonu i autostrady, szarego pasma, po którym o tej porze wieczoru mknęły czerwone i żółte światła. Być może jednak widział w tym możliwości podróży.

– Jedno pytanie, jeśli można?

Świadek nie wygląda na zadowoloną z tego, że jej przerwano, ale wyraża zgodę.

– Jaka to była dokładnie pora dnia?

– Czy to ma jakieś znaczenie?

Sir Winston rozgląda się, jakby zbierał swoje wojska.

– Chodzi o szczegóły. Jeśli mamy polegać na pani zeznaniach jako na wiernej relacji wydarzeń, musimy mieć pewność, że ma pani wystarczające rozeznanie w ich przebiegu.

Parę osób przy stole kiwa głowami, także ci, którzy nie podnoszą wzroku znad leżących przed nimi papierów.

– Było późne popołudnie. Wczesny wieczór.

– Ale w, hm…, placówce, wciąż panował ruch?

– Nie obowiązywały tam normalne godziny pracy.

– Rozumiem.

– Prawie zawsze ktoś był na miejscu. Ale ludzie pracowali wtedy, kiedy chcieli. To nie było nic niezwykłego, że Miles wracał do biura po nocnym wyjściu.

– Nie brzmi to zbyt ortodoksyjnie.

– Tak się tam wtedy załatwiało sprawy. – Świadek przesuwa się na krześle. – To były inne czasy. Inne miejsce.

– Ach tak.

– Czy mogę kontynuować?

Sir Winston lekko macha ręką i świadek mówi dalej.

– Jestem Alison North – powiedziała.

– Gratuluję.

– Mam panu bezpośrednio podlegać.

– To proszę złożyć raport.

– Chodzi o to, że… tak dopiero będzie… Jeszcze nic nie zrobiłam.

– Tak? Jak długo pani tu jest?

– Przyjechałam dziś po południu.

– I nic się jeszcze nie wydarzyło? To chyba nie zwiedza pani Berlina, jak należy, prawda?

Opowiedziała mu więc o kursie taksówką z lotniska i o taksówkarzu, który sprawiał wrażenie, jakby uczył się podstaw swojego fachu w trakcie jazdy, a także o mieszkaniu, które jej przydzielono: współdzielonym lokalu w dzielnicy Kreuzberg. Jedna z osób z personelu pomocniczego ambasady – koordynatorka wydarzeń – przebywała na urlopie okolicznościowym w związku ze śmiercią matki w Berkshire; Alison zajęła jej pokój i dzieliła resztę mieszkania z…

– Cruellą.

– Carolą. Tak. To pana znajoma?

– A pani jest tu po to, żebyśmy mieli się na baczności – stwierdził Miles.

– Tak, mam przeprowadzić audyt zgodności.

Uśmiechnął się obleśnie.

– W takim razie najlepiej niech pani zacznie od Cruelli. Ponoć nie ma takiej rzeczy, na którą by się nie zgodziła, jeśli wystarczająco dużo wypije.

Udała, że tego nie słyszała.

– Jeśli mi pan powie, gdzie jest moje biuro, zacznę się już urządzać.

– „Biuro”? – Zagwizdał cicho; zabrzmiało to bardziej jak syk spomiędzy przednich zębów. – Rozpieścili was tam, w tym waszym lśniącym, nowym Parku. Tutaj bierzemy, co się da. W pani przypadku byłoby to biurko na jednym z półpięter. Uprzedzam, nie mamy zapasowego krzesła. Może być odwrócone wiadro?

– Będę też potrzebowała komputera i kogoś, kto wprowadzi mnie w waszą sieć, przydzieli hasło i całą resztę.

– Tylko że wiadro może się jednak przydać. Mamy tu dwie toalety i jedna jest wiecznie zapchana. Ktoś tutaj, nie chcę wskazywać palcem, pilnie potrzebuje zupełnie nowej diety. – Nagle trzymał w ręce papierosa. Nie było wiadomo, skąd go wziął. – Osobiście obwiniam za to uliczne jedzenie. Jest go tu całe mnóstwo. A niektórzy ludzie, no cóż… dla nich pokusa to po prostu inne słowo na okazję, prawda?

– Wolałabym, żeby pan nie palił.

Uśmiechnął się do niej przepraszająco.

– Słyszałem niedawno w barze, jak jakaś kobieta powiedziała dokładnie to samo facetowi. A on jej na to: „A ja wolałbym, żebyś nie miała okresu, więc jesteśmy kwita”. – Jedną ręką przesuwał po blacie biurka w poszukiwaniu zapałek, nie odrywając wzroku od twarzy Alison. – Uznałem, że to było dość nieuprzejme z jego strony.

– Czy to mi miało zaimponować?

Rozejrzał się, celowo udając, że źle ją zrozumiał.

– Och, są gorsze miejsca do pracy. A poza tym wie pani, jak to się mówi. Porządek na biurku, porządek w głowie.

– Nie jestem pewna, czy rzeczywiście tak się mówi. I chodziło mi o pańskie maniery, nie o otoczenie.

Znalazł pudełko zapałek i wsunął papierosa do ust.

– No to bardzo, kurwa, przepraszam, do samego piekła i z powrotem. Ale żebyśmy się dobrze zrozumieli: to ja tutaj rządzę, a pani jest gościem, zgadza się? Czy może wstałem dziś rano z łóżka jako niewłaściwa osoba?

Potarł zapałkę i główka odpadła: mały płonący punkcik, który z cichym sykiem wylądował na dywanie.

Alison podeszła i zgasiła ją butem. Wypalone plamki tu i ówdzie sugerowały, że nie był to odosobniony przypadek. Kiedy znów na niego spojrzała, druga próba wypadła mu lepiej i po pokoju rozszedł się zapach taniego tytoniu. Sięgnęła w głąb siebie i odnalazła tę kobietę, która mogła zostać przewodniczącą samorządu uczniowskiego.

– Wstanie z łóżka jako niewłaściwa osoba byłoby zapewne zmianą na lepsze – odparła. – Ale jest jak jest i jeśli to ma być do zniesienia dla nas obojga, będzie pan musiał zachowywać się jak cywilizowany człowiek. Nie jestem tu tylko po to, żeby sprawdzić, czy berlińskie biuro działa zgodnie z oficjalnymi protokołami i procedurami. Jestem też pańskim gościem, czy się panu to podoba, czy nie. To oznacza, że oczekuję szacunku. A jeśli to zbyt wysoko stawia poprzeczkę, może pan przynajmniej powstrzymać się od okazywania mi pogardy. Rozumiemy się?

Patrzył na nią przez dłuższą chwilę; jego twarz częściowo spowijał dym z papierosa. A potem cicho, lecz całkiem wyraźnie pierdnął.

W kolejnych latach bywały takie chwile – i to było coś, czym nie podzieliła się ze słuchającym jej zeznań panelem; myśl, którą tuliła do siebie w tajnych godzinach swego zamkniętego w czterech ścianach życia – wiele takich chwil, kiedy żałowała, że właśnie wtedy, w tamtej sekundzie, nie odwróciła się i nie wyszła z jego biura; że nie zeszła z powrotem po tych niekończących się schodach i nie rozpłynęła się na pulsujących ulicach Berlina. Jest tak wiele osi, wokół których obraca się życie. Koła i koła w kołach. Ale zamiast przyjąć którąkolwiek z innych możliwych przyszłości, spytała:

– Czy to jest pana ostateczna odpowiedź?

Uśmiechnął się szeroko, odsłaniając nierówne zęby.

– Mamy teraz braki kadrowe – odparł. – To przez ten wirus grypy. W większości pokoi znajdzie się więc jakieś wolne biurko, jeśli nie ma pani nic przeciwko temu, żeby opróżnić parę szuflad. Informatyk ma na imię Benny; zadba, żeby miała pani uprawnienia do korzystania z sieci, choć z tego, co wiem, jakieś cztery razy w tygodniu system się wiesza albo pada, czy jak tam to się nazywa, kiedy nie działa jak należy. Jeśli będą z tym problemy, zgłasza się pani do Benny’ego albo do kogokolwiek, kto akurat jest najbliżej, ale pod żadnym pozorem nie omawia tego pani ze mną. Carola jest miłośniczką pluszowych zwierzaków i dostała order za zasługi dla dziewictwa, więc nie musi się pani martwić, że pojawią się jakieś dziwne twarze przy śniadaniu. A ja palę w swoim gabinecie, kiedy tylko mam na to ochotę. Krąży nawet w tej sprawie petycja i może ją pani podpisać, ale uprzedzam, to właśnie ona ostatnio zapchała toaletę. Witamy w Berlinie.

Wybrała biuro piętro niżej, większe i porządniejsze niż pokój Milesa, i odkryła, że dzieli je z kobietą o imieniu Cecily, która prawie nigdy tam nie bywała, oraz z nieustannie obecną, bardzo nieśmiałą postacią, znaną jako Młody Alan, choć nikt jej nie wyjaśnił, czy istnieje jakiś inny, starszy Alan, do którego to określenie miało nawiązywać. Wkrótce sama zaczęła się w ten sposób do niego zwracać. Wyglądało na to, że nie miał nic przeciwko temu.

Zeznania świadka po raz kolejny zostają przerwane:

– Ten, ee, Brinsley Miles. Jak rozumiem, wciąż jest z nami? Nie chodzi mi o to, że nadal żyje i tak dalej, ale że wciąż pracuje w służbach, zgadza się?

Pytanie skierowane jest do Griseldy, która nie musi zaglądać do swojego iPada, by na nie odpowiedzieć.

– Tak, wciąż żyje i dalej pracuje w wywiadzie.

– A czy zaszczyci nas swoimi zeznaniami?

Choć to pytanie, podobnie jak poprzednie, adresowane jest do Griseldy, a nie do świadka, chyba bawi tę drugą; na ułamek chwili na jej twarzy pojawia się lekki uśmiech. Ale być może to tylko gra światła.

– Tak, taki jest zamiar.

Nikt inny nie zwraca większej uwagi na tę wymianę zdań; dla wszystkich już stało się jasne, że sir Winston musi w regularnych odstępach czasu usłyszeć własny głos, być może z obawy, że w przeciwnym razie przestanie istnieć, albo po prostu w trosce o to, by zapracować na dietę, którą pobiera. Na razie wydaje się usatysfakcjonowany faktem, że on również wciąż żyje i wciąż go słychać. Kiwa głową, a gdy to nie wystarcza, by świat znów zaczął się kręcić, mówi:

– Właśnie. Właśnie. Proszę mówić dalej.

Świadek więc kontynuuje.

Smutna prawda o życiu szpiega jest taka, że przykrywka staje się twoim życiem. Alison nauczyła się tego w Berlinie. Przydzielone jej zadanie rzeczywiście wymagało wykonania i żeby ludzie wokół nie zaczęli się zastanawiać, czym ona się właściwie zajmuje, musiała poznać i zrozumieć procesy podtrzymujące funkcjonowanie placówki: komunikaty, rezultaty, dostawy. „Komunikaty” były wewnętrznym określeniem na zadania i operacje, których szczegóły wykraczały poza jej zakres kompetencji, lecz skupiały się na skutkach zjednoczenia. Gdy Mur upadł, do exodusu dołączyła cała arka pełna byłych agentów bloku wschodniego. Jedni chętnie sprzedawali swoje towary, inni zaś z równym zapałem ukrywali je pod korcem – przy czym pozostawało otwartym pytanie, czy wynikało to z ich naturalnej skrytości, czy też z faktu, że skarby trzymane pod korcem osiągają wyższe ceny. Tak czy inaczej, wyprzedaż wciąż trwała, a część oferowanych dóbr była fałszywa, podobnie jak część tych skrzętnie ukrywanych, co oznaczało długie godziny pracy wywiadowczej poświęcone tropieniu plotek i zastawianiu pułapek na duchy. W placówce krążyła opinia, że kiedy trzeba łapać duchy, Miles jest człowiekiem, którego chce się mieć po swojej stronie. Sam był kiedyś duchem albo kimś bardzo do ducha podobnym; stałym elementem krajobrazu po wschodniej stronie Muru w czasach, gdy samo rzucenie na niego cienia oznaczało całkiem spore szanse na to, że ktoś do ciebie strzeli. Może i wyglądał jak ktoś, kto porzucił karierę konika, żeby zająć się handlem oknami z podwójną szybą, ale w placówce był niemal kimś w rodzaju wyroczni. A jak zauważyła Alison, była to wygodna pozycja, jeśli walutą, którą się obracało, było zaufanie innych. „Rezultaty” były dokładnie tym, czym się wydawały: bilansem końcowym po zamknięciu operacji. W niektórych przypadkach następowało to w ciągu kilku godzin – bo tyle było trzeba, by porządnie upić drobnego informatora i skłonić go do oddania tego, co miał najcenniejsze – w innych po kilku tygodniach, ale czasem takie operacje ciągnęły się miesiącami, a nawet latami. Przeglądając dokumenty, Alison wychwytywała tylko przebłyski takich działań, jakby dostrzegła wieloryba na otwartym morzu: nagle z wody wynurzał się potężny grzbiet i po chwili stwór znów znikał w głębinach. Gdy mierzyło się czas w „latach szpiegowskich”, były to pradawne byty. Alison wiedziała, że Miles brał udział we wszystkich takich operacjach, choć jego nazwisko rzadko pojawiało się w aktach. Źródła, na których się one koncentrowały, pochodziły z mrocznych czasów. To byli ludzie, którzy szpiegowali dla Zachodu po drugiej stronie Muru i pozostali tam także po jego upadku, ale wciąż wymagali opieki i pocieszenia – również dlatego, jak powiedzieliby cynicy, że mury można odbudować, a mroczne czasy mogą powrócić… Były to jednak wyjątki. Zdecydowaną większość pracy stanowiły codzienne kontakty z płotkami, których strzępy informacji miały wartość paru drobniaków; słoma, a nie złoto.

(„Zbyt wiele luźnych nitek. Zbyt wiele swobodnych dygresji zamiast twardych, niepodważalnych konkretów – powiedział David Cartwright, pochylając się w jej stronę nad biurkiem. „Oni mają prowadzić placówkę służb wywiadowczych, których zadaniem, jak sama nazwa wskazuje, jest pozyskiwanie informacji. Informacji, które mogą ujawnić zagrożenia dla dominiów Jej Królewskiej Mości. A nie włóczyć się po klubach ze striptizem i rozdawać pieniądze każdemu, kto ma do sprzedania nagie zdjęcia swojej siostry”).

Działania operacyjne placówki stanowiły jednak tylko tło dla przydzielonego jej zadania, nie jego istotę. Była tu jako tymczasowa kontrolerka zgodności; jej misją było przeczyścić tryby i odtłuścić przekładnie; sprawdzić, czy dokumentacja jest archiwizowana zgodnie z zatwierdzonymi przez Regent’s Park zasadami, które również ulegały poważnym zmianom po wprowadzeniu cyfryzacji. Miała dopilnować, by wydatki były rozliczane we właściwy sposób; by archiwum prawidłowo kompletowało i układało akta, bezwzględnie przestrzegając poziomów klasyfikacji. Wewnętrzny system oznaczeń opierał się na lokalnym żarcie – poziomy dostępu przebiegały od Parówki do Sznycla – ale nikt nie miał nic przeciwko odrobinie miejscowego humoru, pod warunkiem, że stopnie odpowiadały tym, które obowiązywałyby po przekazaniu efektów pracy do Parku, gdzie stawały się one, w żargonie służb, „dostawami”. To właśnie na tych materiałach – analizowanych i interpretowanych przez chłopaków i dziewczyny z centrali – miała się opierać przyszła polityka. W związku z tym było sprawą niemałej wagi – jak ujął to Cartwright – żeby dostawy były solidne.

„I chcę też usłyszeć o wydatkach. O tym, ile pieniędzy trafia do kieszeni rzekomych informatorów, których produkt to fałszywe złoto, strzępy plotek, równie dobrze wyciągnięte z lokalnych brukowców, co wychwycone w korytarzach jakiegoś ministerstwa czy koszar, z którymi udają, że są powiązani”.

„Myślałam, że wszystkie ważne ministerstwa są w Bonn”.

„Ale najważniejszy rynek jest w Berlinie”.

Już na tym wczesnym etapie spotkania z Davidem Cartwrightem świat Alison stanął na głowie. Weszła do tamtego pokoju jako żółtodziób, jedna ze świeżego naboru. Miała predyspozycje do analizy – zbieranie historii było jej specjalnością; potrafiła wychwytywać powtarzalne wzorce i etatowy znawca Moskwy wskazywał ją jako przyszłą gwiazdę – ale nigdy nie była przeznaczona do pracy w terenie. Tymczasem wyglądało na to, że właśnie do tego przygotowywał ją Cartwright: miała zostać zrzucona do Berlina, by swoim amatorskim okiem przyjrzeć się funkcjonowaniu terenowej placówki służb. Jak to możliwe, że to spotkało właśnie ją?

„Interesuje mnie też napływający materiał. Dlaczego dokonują takich, a nie innych wyborów. Bo powinni znać różnicę między polędwicą a karmą dla psów”.

„Mam to dla pana ustalić?”

„Potrzebuję tam kogoś, kto potrafi się zorientować w sytuacji. Podobno jest pani w tym dobra. Ma pani całkiem niezłą reputację”.

Bardzo się starała nie zarumienić. Prawie jej się udało.

„Poza tym, jeśli wyślę tam kogoś, kto zna wszystkie chwyty, potraktują go jak poborcę podatkowego. Nikt nie lubi, gdy sprawdza się jego sposoby pracy. A wszystkie placówki terenowe prędzej czy później zaczynają zachowywać się jak twierdze. Oni wiedzą, jak jest na zewnątrz, a my nie mamy o tym zielonego pojęcia, tak oni to widzą. I nie zaprzeczam, że jest w tym trochę prawdy. Nie możemy i nie powinniśmy próbować zgadywać za tych, którzy wykonują robotę w terenie. Ale…”

–„Ale właśnie pan to robi”.

„Po pewnym czasie staje się to nieuniknione. Wszystkim nam się zdarza popełniać jakieś drobne błędy. Każdy z nas kiedyś zaryzykował, gdy trafiła się okazja, a potem odkrył po powrocie do domu, że został oszukany. Markowy sweter, któremu odpadają rękawy. Logo z błędem ortograficznym. Każdemu zdarzyło się na chwilę zaufać handlarzom cudownych eliksirów”.

Alison, która nigdy nieświadomie nie kupiła tandetnego towaru, skinęła głową.

„Ale odrzucanie wysokiej jakości informacji wywiadowczych oferowanych za bezcen to kpina ze wszystkiego, po co oni tam są”.

„Czy coś takiego się zdarzyło?”

Po raz pierwszy jego spojrzenie stwardniało.

„Czy w innym wypadku bym o tym wspominał?”

„Nie, chodziło mi tylko…”

Nie wiedziała jednak, co właściwie chciała powiedzieć, więc nie dokończyła zdania.

„Miles nie dowodzi tym całym cyrkiem, choć bardzo lubi udawać, że tak jest. Ale to on zna ulice i odsiedział swoje, wpatrując się w Mur od drugiej strony. Powinien więc wiedzieć, co i jak”.

„I chce pan, żebym go obserwowała”.

„Obserwowała… Tak. Chcę, żeby go pani obserwowała”.

„Myśli pan, że on… przeszedł na drugą stronę?”

To było określenie znane z filmów i z telewizji. Oznaczało ten moment, w którym przestawało się być tym, kim się było, i stawało się kimś innym – chyba że chodziło o odwrotną sytuację, chwilę, gdy przestawało się udawać kogoś innego i wracało do tego, kim się było naprawdę. Już kiedy wypowiadała te słowa, przyszło jej do głowy, że równie dobrze mogli rozmawiać o lojalności Milesa, co o jego seksualności. Jeśli ktoś miał przejść na drugą stronę, to właśnie w Berlinie, wiedziała o tym. Czytała o tym mieście i słyszała o nim od znajomych, dla których było mekką nocnego życia.

Ale Cartwright powiedział tylko:

„Nie uprzedzajmy faktów”.

„Tak. Rozumiem”.

„Będzie tam pani po to, żeby obserwować”, powtórzył.

I robić całą resztę, dodała później w myślach. David Cartwright miał wobec niej szereg oczekiwań poza zadaniami, które oficjalnie jej przydzielono.

Weryfikacja, kontrola, księgowość.

„To rutynowy przydział. Co parę lat wysyłamy tam kogoś, żeby przeprowadził kontrolę zgodności. Kogoś z nowego naboru, kto zdążył poznać procedury, ale nie jest jeszcze tak zblazowany, żeby chodzić na skróty. W placówce będą wiedzieli, kim pani jest”.

A będę Alison North, pomyślała.

„Zachęcałbym panią, żeby spróbowała pani zdobyć zaufanie Milesa, ale to raczej mało prawdopodobne. Ograniczę się więc do sugestii, żeby nie drażniła go pani bardziej niż to konieczne. Podejrzewam, że potrafi skutecznie uprzykrzyć życie tym, z którymi nie ma ochoty współpracować”.

Powiedział to tak, jakby wręczał spóźniony prezent urodzinowy – coś, co należało docenić i jednocześnie za to przeprosić.

„Ale poradzi sobie pani, proszę się nie martwić. Będę w kontakcie”.

Ruszyła w stronę drzwi, ale gdy je otwierała, zawołał ją jeszcze raz.

„Pani North?”

„Tak?”

„Proszę nie złapać tej grypy, dobrze? Nie chciałbym odbywać tej rozmowy po raz drugi”.

Może miało to zabrzmieć jak żart, ale jakoś nim nie było. To znów przywiodło jej na myśl Rasputina i Robespierre’a – przypomniało jej, że ten uśmiechnięty człowiek jest twardy jak stal. Że pod całą tą jego łagodnością kryje się drań.

A teraz, w placówce berlińskiej, Alison musiała bez przerwy sobie przypominać, że Miles nie dowodzi całym tym cyrkiem. Faktycznym szefem placówki był Robin Bruce i Alison szybko się zorientowała, że jest skuteczny i lubiany – albo raczej kiedyś taki był, dopóki romans z żoną lokalnego dygnitarza nie sprawił, że rozkojarzyła go erotyczna mgła. Potem, gdy romans się skończył, Bruce stał się rozżalony, wciąż chodził podpity i nabrał skłonności do wybuchów furii bez żadnej widocznej przyczyny. Szeptano o rozbijanych naczyniach, ciskanych bez ostrzeżenia w ściany. Czasem złowroga cisza ciągnęła się przez cały dzień. Nie było widać żadnej realnej kontroli. Od czasu do czasu Bruce potrafił trochę się pozbierać i wtedy żądał, żeby wszystkie materiały przeznaczone do wysłania do Parku zostały mu wcześniej przedstawione przez odpowiednich oficerów prowadzących. Ale mniej więcej w połowie poranka nieuchronnie okazywało się to zadaniem ponad jego siły i popołudnia pogrążały się w chaosie. Jego personel udawał, że nic się nie dzieje, albo przynajmniej, że wszystko mieści się w granicach zwykłej rutyny. Należało to do tych realiów biurowego życia, które Alison przyjmowała bez zdziwienia: w Londynie byłoby to normalne, więc czemu nie w Berlinie? Nie – po dziewięciu miesiącach spędzonych w Regent’s Park nie szokowały jej już opowieści o zdradach małżeńskich. Tym szczegółem, który ją uderzył, był natomiast „lokalny dygnitarz”. Miało to przedwojenny posmak, jakby romans został napisany według scenariusza Somerseta Maughama albo, w ostateczności, Grahama Greene’a.

Jeśli zaś chodziło o samego Bruce’a, był jak żywcem wzięty z powieści jednego z tych autorów, nie tyle ze względu na wygląd, co na emanujące od niego użalanie się nad sobą. Pierwsze jego spotkanie z Alison, które miało być krótką rozmową przy kawie, przerodziło się w wyczerpującą poranną sesję, podczas której musiała wejść w rolę psychoanalityczki, co wymagało symulowania zainteresowania i współczucia. Kawa w biurze zmieniła się w trzydaniowy lunch, podczas którego przez większość czasu pił, i zakończyła się niezdarną próbą podrywu, w trakcie której wylał sobie na kolana kieliszek wina. Nie uszło to uwadze po ich powrocie do placówki, gdzie Theresa – która nieco odtajała, ale tylko na tyle, by Alison zobaczyła, że pod lodem kryje się wieczna zmarzlina – dała jej do zrozumienia, że nie było w tym nic osobistego.

– Próbował, co? Jest w rozsypce i tyle. Ta suka wyrwała mu serce.

– Rzeczywiście sprawia wrażenie dość… rozkojarzonego.

– Biedak. Ostatnio wyciąga ręce do każdej mijanej spódnicy. Gdyby umalować świnię szminką, też by spróbował. – Ze współczuciem położyła dłoń na łokciu Alison. – Po prostu chce sobie udowodnić, że jeszcze nie wypadł z gry.

Alison miała wrażenie, że raczej na pewno z niej wypadł, ale zrozumiała przekaz. Szef placówki nie był sobą, a jakiekolwiek chwilowe zainteresowanie nową dziewczyną było jedynie tego objawem, niczym więcej.

I tak koła toczyły się dalej. W drugim tygodniu pracy całkiem polubiła Młodego Alana, który nieśmiało doradzał jej w sprawach knajpek, skrótów i dziwactw miejscowego transportu. Zaintrygowała ją też Cecily, którą obowiązki przez większość dni wyciągały poza biuro, choć Alison nigdy nie zdołała ustalić dlaczego. Jeśli chodzi o Milesa, on również przeważnie przebywał poza placówką, lecz zwykle pojawiał się pod koniec dnia pracy albo – jak to określał – na początku roboczego wieczoru. Był wtedy mniej więcej świeżo ogarnięty i Alison szybko zauważyła, że golił się co trzeci dzień rano. Miał trzy garnitury, które na przemian nosił: dwa ciemne, w tym jeden w delikatne prążki, oraz trzeci, szary. Jego dwa krawaty były jaskrawe i gładkie – jednolicie czerwony i jaskrawozielony – i nie znosił komentarzy na temat żadnego z nich. Przychodził około szóstej, zamawiał kawę i Alison słyszała, jak rozmawia z osobą, która mu ją przynosi. Te rozmowy docierały do jej biurka na piętrze niżej jedynie jako stłumiony pomruk, ale często kończyły się śmiechem.

W ciągu tamtego pierwszego tygodnia raz była właściwie sama w budynku: dzienny personel już wyszedł, a nocna zmiana wciąż gromadziła się na parterze. Zakradła się po schodach do jego pokoju, gdzie wciąż paliła się lampa, choć Miles wyruszył na swoją nocną misję jakąś godzinę wcześniej. Drzwi były do połowy przeszklone, z pofalowaną szybą, a światło rzucało na ścianę korytarza rozmyty wzór. Przez szybę miała zniekształcony widok na królestwo Milesa. Nawet przez ten pryzmat widać było bałagan na biurku, szafki na akta przy jednej ze ścian, z niedomkniętymi do końca szufladami, porozrzucane gazety. W kącie stał wieszak, z którego jak schnące zwłoki zwisał płaszcz. Położyła dłoń na klamce, ale jej nie nacisnęła. Wiedziała, że pokój będzie zamknięty. Każdy miał klucz do własnego biura, a Theresa trzymała zapasowy komplet w swoim pokoju na parterze. Stamtąd właśnie dochodziły teraz dźwięki: powitania, pożegnania, rozchodzący się ludzie. Serce biło jej jak blaszany bęben. Nie była do tego stworzona. Czuła się tak, jakby przebiegła po tych schodach dwa razy, zamiast raz się po nich skradać, a jej ciało musiało zostawiać tu tropy swojej obecności – w powietrzu na pewno pozostaną ślady jej potu, jej oddechu, które on wywęszy, gdy się tu pojawi. Mógł wrócić w środku nocy albo nad ranem. Przychodził i wychodził, kiedy chciał, jak kot.

Wcześniej tego dnia była u niego w gabinecie i wtedy podłoga zasłana była papierami. Nie był to pełen frustracji bałagan człowieka, który nie potrafi znaleźć w czymś sensu. Dokumenty z różnych akt były porozkładane w przemyślany sposób, jakby Miles próbował wytyczyć drogę przez labirynt, który tylko on dostrzegał. Zastanawiała się, czy nie powinna zaproponować, że mu pomoże. Do takiej pracy bardziej się nadawała, do wytyczania drogi przez chaos, a nie do takich nieporadnych prób szpiegostwa w terenie, wpatrywania się przez faliste szkło w zniekształcony rozgardiasz tropów. Ale Miles tylko spojrzał na nią wilkiem. To nie było nic osobistego; po prostu potraktował ją, jakby była nieoczekiwaną przeszkodą napotkaną podczas wędrówki. Gdy schodziła potem na dół, czuła, jak serce łomocze jej w piersi, tak jak teraz. Czymkolwiek był labirynt, który konstruował, zdążył już zniknąć, podzielony z powrotem na osobne kartki i uprzątnięty z pola widzenia.

Tego samego ranka przegapiła telefon, który zadzwonił, gdy była w łazience. Odebrał Młody Alan.

– Dzwonił właściciel twojego mieszkania. To znaczy, tego w Londynie.

W Londynie wynajmowała mieszkanie od kobiety.

– Tak?

– Mówił coś o tym, że musi mieć dostęp, żeby zrobić przegląd kotła. Mogłabyś do niego oddzwonić?

– Oczywiście.

– Zabawne – powiedział Młody Alan, wracając do swojej pracy. – To było prawie jak zaszyfrowana wiadomość, prawda?

Zadzwoniła pod numer, który zostawił jej fikcyjny właściciel mieszkania, z budki telefonicznej znajdującej się kilka ulic dalej. Bliżej były inne publiczne telefony, ale miała przeczucie, że ludzie z placówki mogą je mieć na oku. To, w jaki sposób mieliby to robić, pozostawało jednak dla niej w sferze bliżej nieokreślonych możliwości.

– Jak nam idzie?

Gdy nie widziało się na żywo życzliwego Cartwrighta, łatwiej było usłyszeć Rasputina i Robespierre’a. W jego głosie słychać było pośpiech i oczekiwanie szybkich rezultatów.

– Jest trochę chaotycznie. Tutaj też przeszła ta grypa, więc wszyscy mają pełne ręce roboty.

– Tak, na pewno. – Nutka zniecierpliwienia. – A co z Milesem?

– Nie miałam zbyt wielu okazji, żeby z nim porozmawiać.

– Porozmawiać z nim? A co by to miało dać? Raczej nic pani nie powie.

– Zamyka swoje biuro na klucz.

– No oczywiście, że je zamyka… jest szpiegiem. Nie zostawi przecież drzwi otwartych na oścież.

Stworzyła sobie w głowie listę rzeczy, które szpiedzy robią i których nie robią. Szpiedzy zamykają drzwi na klucz. To się wydawało naturalne.

– Proszę robić w biurze, co się da. To oczywiście priorytet. Ale… – Czekała, wiedząc, co zaraz usłyszy. – On ma swoją reputację. Oni wszyscy ją mają.

Chodziło mu o to, że tutaj, w Berlinie? W placówce? A może wciąż mówił o szpiegach, o tych, którzy działali w terenie i nauczyli się żyć z dnia na dzień, na granicy przetrwania, zdani na to, co akurat wpadnie im w ręce?

– Chodzi mi o nocne życie. Lubi się włóczyć.

Zamierzała poczekać, aż powie jej to wprost, aż użyje słów, a nie insynuacji.

– Niech mu pani towarzyszy. Niech to wygląda na przypadek albo cokolwiek innego. Ale proszę go obserwować, słuchać go, kiedy ma opuszczoną gardę. To właśnie musi pani zrobić.

– Czy to dlatego wybrał mnie pan do tego zadania?

– Co? Dlatego że jest pani kobietą, to pani ma na myśli?

– Tak.

– Oczywiście, że tak. A sądziła pani, że w co się pakuje?

– Wszystko załatwione? – zapytał Młody Alan, gdy wróciła. I dodał: – Wiesz, mogłaś użyć telefonu tutaj.

– Ale wtedy wiedziałbyś, że to była zaszyfrowana wiadomość.

Nie powiedziała o tym Davidowi Cartwrightowi i nie potrafiłaby ubrać tego w słowa tak, żeby nie zabrzmiało to głupio, ale zaczynała rozpoznawać ślady Milesa. Widziała je w aktach, które przeglądała pod pretekstem sprawdzania, czy przestrzegane są protokoły placówki terenowej. Najczęściej nie podawał nazwiska, ale do maszynopisów dołączone były poprawki opatrzone inicjałami – nie zawsze jego własnymi, albo nie Brinsleya Milesa, ale charakter pisma był podobny. Częściej miały one charakter spostrzeżeń niż stwierdzenia faktów: krótkie przebłyski intuicji, które potrafiły postawić na głowie całą operację. Interesowało to Alison, która wiedziała, że intuicja jest czymś śliskim. Czasem rodzi się z doświadczenia całego życia spędzonego na pracy w terenie, ze studiowania krajobrazu, z odczytywania śladów na zaśnieżonych zboczach. Ale bywa też wyrachowana i zdradliwa, jak u szulera, który wie, jakie karty trzymasz w ręku, bo to on je rozdawał.

Nie był to jednak ten rodzaj wglądu, który byłby mile widziany w raporcie.

Tym razem przerywa Carl Singer.

– Przepraszam…

Niepewnie podnosi rękę, jakby chciał zwrócić na siebie uwagę nauczyciela. Jest to dość krępujące.

– Czy mamy rozumieć, że David Cartwright… który, na ile się orientuję, był kimś w rodzaju zakulisowego gracza…

– Był szarą eminencją, tak. – Sir Winston pozwala, by jego mądrość spłynęła na zebranych niczym błogosławieństwo. – Sam nigdy nie zasiadał na najwyższym stanowisku, ale był bliskim doradcą co najmniej trzech Pierwszych Biurek.

– Dziękuję, sir Winstonie. – W zachowaniu Singera jest coś, co wygląda nie do końca autentycznie, od podniesionej ręki aż po ten nadmiernie skrupulatny sposób, w jaki zwraca się do przewodniczącego komisji. – A więc był co najmniej ważną figurą w Regent’s Park… czy mamy też rozumieć, że nie ufał temu Brinsleyowi Milesowi? Uważał, że on może być zdrajcą?

Zapada cisza.

W końcu przerywa ją Griselda, która mówi:

– Myślę, że to pytanie do świadka?

– Tak? – pyta Alison North. – Och. Myślałam, że zwraca się pan do członków komisji.

Malcolm Kyle tłumi coś, co może być kaszlem.

– Cartwright wiedział, że Miles działał po wschodniej stronie Muru – mówi Alison North. – Że pracował na terenie wroga. Niewielu z tych, którzy nosili garnitury w Parku, mogło to o sobie powiedzieć.

– Czyli był agentem działającym w terenie – odzywa się Deborah Ford-Lodge.

Alison wbija w nią spojrzenie, które zmiażdżyłoby słabsze ego.

– Zgadza się. A to, co powiedział Cartwright, oznaczało: jeśli Miles postanowił się zawinąć, chcę o tym wiedzieć – przerywa na chwilę. – W tamtym czasie ci, którzy siedzieli przy biurkach w Parku, mieli skłonność do używania dość barwnych określeń. Zresztą nadal tak jest. Myślę, że dzięki temu czują się bardziej… aktywni.

W krótkiej ciszy, która następuje, słychać, jak pióro Deborah Ford-Lodge skrobie po kartce notesu.

– Mogę kontynuować?

– Proszę bardzo.

– Mówiłam o intuicji Milesa. Mogła być jak najbardziej prawdziwa. Bo zaledwie dzień czy dwa po tym, jak Cartwright polecił mi spędzać z nim czas poza biurem, Miles zaprosił mnie na wieczorne wyjście.

Ale tylko dlatego, że zasadziła się na niego na schodach. Było po ósmej i budynek placówki rozbrzmiewał tym charakterystycznym echem, jakie słychać w miejscach pracy po wyjściu dziennej zmiany. Alison była na tyle młoda, by czuć się przez to bardziej dorosłą, jakby ją tu zostawiono na straży. Przeglądała właśnie stos rozliczeń wydatków, które miały trafić do Regent’s Park, sprawdzając, czy do każdego wniosku dołączono rachunki i czy każdy mieści się w jednej z zatwierdzonych kategorii. W arkuszu Milesa wszystko było wypisane po prawej stronie, pod nagłówkiem, który – jak szybko ustaliła – dopisał on sam. „Różne”. Cóż, obejmowało to właściwie wszystko. Rachunki były dołączone, ale bez żadnej informacji, jakich towarów czy usług dotyczyły, a kilka z nich było jedynie kwotami nabazgranymi na skrawkach papieru. Część była podejrzanie równo zaokrąglona. Inne po prostu rażąco zawyżone. Żadna z tych rzeczy jakoś szczególnie jej nie zaskoczyła. A fakt, że Robin Bruce zatwierdził arkusz, oznaczał, że jeśli Park zechciałby coś zakwestionować, to do niego będą mogli się z tym zwrócić. Ciężar przywództwa. Własne rozliczenia Bruce’a były staranniejsze, mimo chaosu, jaki obecnie panował w jego życiu. Na rachunkach widniały odręczne dopiski, potwierdzające ich zasadność. „Paliwo”, dopisał, albo „Lunch z dyplomatą”. Lunche z dyplomatami należały do jego obowiązków, ale gdy przyszło jej do głowy sprawdzić rachunek z ich wspólnego lunchu, było tam to samo: „Lunch z dyplomatą”. Bardziej ją to rozbawiło, niż oburzyło. Ale nic z tego nie wskazywało na zdradę. Jedyną osobliwością, jaką znalazła w rozliczeniach Bruce’a, było pokwitowanie na wypłatę gotówki z funduszy placówki w wysokości 5000 dolarów amerykańskich. U góry, starannymi drukowanymi literami Bruce’a, widniał napis „Bazyliszek”. Wciąż przeglądała dokumenty w poszukiwaniu kolejnej takiej wzmianki, gdy usłyszała, jak zamykają się drzwi gabinetu Milesa, a potem zgrzyt klucza w zamku. Przyciskając do piersi pierwszy lepszy segregator, rzuciła się, by znaleźć się na klatce schodowej dokładnie w chwili, gdy będzie schodził. Tego dnia nie widziała go wcześniej. Miał na sobie garnitur w prążki, zielony krawat, płaszcz i szalik z Dumbo.

– Widzę, że odzyskał pan swój szalik.

Spojrzał na nią dziwnie.

– O czym pani mówi?

– Nieważne. Moglibyśmy porozmawiać o pańskim rozliczeniu wydatków?

– Nie.

– Chodzi o to, że nie jest zgodne z oficjalnym wzorem.

– Tak pani twierdzi?

Niedawno użył wody kolońskiej, która prawie, ale nie do końca maskowała zapach tytoniu i alkoholu – whisky, jak przypuszczała. Za pierwszym razem, gdy była w jego gabinecie, na szafce na akta stała butelka whisky jakiejś niemieckiej marki. W ciągu ostatnich dwóch tygodni poziom płynu obniżał się, szklanka po szklance. O ile wiedziała, nie miał w zwyczaju częstować nią gości, co oznaczało, że w dwa tygodnie sam opróżnił niemal całą butelkę.

– Musi pan na nowo wypełnić formularz. Porządnie.

– Ma go pani przy sobie?

Był wsunięty pod segregator, który wzięła ze sobą, więc wysunęła go i mu podała. Zerknął na niego, kiwnął głową, zgniótł kartkę w kulkę i cisnął ją w dół schodów.

– To było bardzo dojrzałe.

– Słyszałem, że miałaś małą przygodę z Robinem.

– To za dużo powiedziane.

– Jezu, to tylko plotka, nie zeznania w sądzie. Poradzić ci coś?

– Absolutnie nie.

– Jeśli szef placówki zaczyna do ciebie startować, nie wylewaj na niego kieliszka wina. Albo rozchyl nogi i poświęć się dla dobra służb, albo złap butelkę i walnij go w łeb.

– Sam się oblał – powiedziała.

Miles parsknął śmiechem. Zabrzmiało to jak nagłe szczeknięcie foki.

– Okej. To ma sens. Koordynacja ręka–oko Robina poszła w diabły, odkąd Frau Blasen dała mu kosza. I mówię to jako ktoś, kto stał obok niego przy pisuarze. Jesteś głodna?

– Po tym, co usłyszałam? Już nie.

Pokręcił głową.

– Jeśli pozwolisz, żeby jedna ordynarna uwaga odebrała ci apetyt w tym miejscu, schudniesz bardziej, niż możesz sobie na to pozwolić.

– W tym miejscu czy tylko w twoim towarzystwie?

– Ja jestem tym miejscem. A teraz weź płaszcz. Mógłbym zjeść dziwkę.

– Słucham…?

– Mógłbym zjeść dzika. Co, uszy do płukania?

Poświęć się dla dobra służb, pomyślała.

– Daj mi minutę – poprosiła.

Dokładnie tyle czasu potrzebował, żeby złapać taksówkę. W budynku trzy domy dalej było tego wieczoru względnie cicho. Na frontowych schodach siedziały tylko dwie kobiety ubrane jak na plażę. Przyglądały się, jak Miles gramoli się do taksówki, zostawiając Alison, żeby obeszła ją z drugiej strony.

– Ale ci się trafił bajerant, kochana – usłyszała.

Potem Miles powiedział do kierowcy coś, czego nie dosłyszała, i ruszyli. Jedna z kobiet pomachała im ręką na pożegnanie – tą, w której nie trzymała parasolki.

Czasem życie toczyło się właśnie tak: w jednej chwili miało się plan, wieczór rozpisany na etapy, a w następnej było się wiezionym nie wiadomo dokąd.

Jeśli jednak liczyła na wycieczkę z przewodnikiem, spotkało ją rozczarowanie, bo poza krótką wymianą zdań po niemiecku z taksówkarzem Miles nie odezwał się ani słowem. Samochód sunął ulicami, które stawały się jaśniejsze i szersze – mijali liczne restauracje, które wyglądały na całkiem przyzwoite – a potem znów węższe i ciemniejsze, jakby ta podróż była jakąś parabolą. Restauracje ustąpiły miejsca barom z jedzeniem na wynos, sklepikom na rogach oraz opuszczonym lokalom, które mogły być kiedyś jednym albo drugim. Z niektórych zabitych deskami okien sączyły się smugi światła, połyskując na rzędach zaparkowanych motocykli. Garaże i salony tatuażu; sklep z ogromną nadmuchiwaną papugą w witrynie. Większość dostępnych powierzchni pokrywały odklejające się plakaty, mieszanka popkultury i polityki. Gdy taksówka się zatrzymała, Alison miała wrażenie, że wcale nigdzie nie dojechali. Miles wyjął banknoty, na które nawet nie spojrzał, i podał je kierowcy. W zamian dostał coś, co wyglądało na pół tuzina paragonów. Gdy już znalazł się na chodniku, stał bez ruchu, dopóki taksówka nie zniknęła z pola widzenia.

Zabierasz mnie w same miłe miejsca, pomyślała. „Ale ci się trafił bajerant”. Przed nimi ciągnął się rząd sklepów – cztery, każdy wyspecjalizowany w nowinkach erotycznych, tak przynajmniej interpretowała reklamy naklejone w witrynach. Ale wystawione nowinki nie wydałyby się szczególnie nowatorskie nawet w epoce wiktoriańskiej: manekiny ubrane były w bieliznę z imitacji skóry, która niemal na pewno nie była tak tania, jak na to wyglądała. Dmuchana lalka z ustami ułożonymi w zdumione O osunęła się na jedną z szyb i Alison nie byłaby zdziwiona, gdyby zaczęła narzekać na ból głowy. Tło stanowił kolaż nagich kobiet w spazmach rozkoszy – i nigdzie ani jednego mężczyzny. Na chodniku zebrała się grupka ludzi ponuro palących papierosy. Gdy Miles prowadził ją obok, czuła, jak ich spojrzenia prześlizgują się po niej, nie zatrzymując się na dłużej. Powinnam być z plastiku, pomyślała. Albo z imitacji skóry. Byle nie prawdziwa. Prawdziwość była nieatrakcyjna.

Wczesny wieczór otrząsnął się z dnia pracy; było ciemniej i chłodniej niż wtedy, gdy wsiadali do taksówki. Oparła się pokusie, by jeszcze bardziej schować się w płaszczu. Wyglądałoby to tak, jakby próbowała się ukryć.

Za czterema sex-shopami znajdował się salon gier, a wszelka rozrywka, jaką oferował, była równie autentyczna jak sprzedawana tu rozkosz. Z wnętrza słychać było Lou Reeda śpiewającego o Nowym Jorku, nie o Berlinie, i melodia utrzymywała się w powietrzu przez dobre dwadzieścia metrów. Gdy ucichła, Miles zatrzymał się przy wejściu przesłoniętym kurtyną z koralików, jakby żywcem wyjętą z kuchni z lat siedemdziesiątych. Mężczyzna stojący na zewnątrz był z pewnością bramkarzem – czarne dżinsy, czarny T-shirt, czarna kurtka, czarna czapka – i przywitał Milesa jak starego znajomego, nie używając jednak jego imienia. Kiedy Miles przechodził przez zasłonę, jej brzęk przywołał jakieś odległe wspomnienie, którego Alison nie potrafiła uchwycić. Po drugiej stronie schody prowadziły w dół: światło było przytłumione, ściany czerwone, a stopnie niepokryte wykładziną. Nie mogło to wyglądać mniej zachęcająco, brakowało chyba tylko tabliczki wzywającej do porzucenia wszelkiej nadziei.

Nie była więc specjalnie zaskoczona tym, że za ciężkimi drewnianymi drzwiami u dołu schodów znajdował się klub ze striptizem. Albo raczej klub, w którym odbywał się striptiz, ale nikt nie wydawał się tym szczególnie zainteresowany. Większą część jednej ze ścian zajmował bar, a czerwony, lepki dywan – większość podłogi. Miles wepchnął swój szalik z Dumbo do kieszeni i oddał płaszcz w wyciągnięte ręce młodej kobiety w cielistym trykocie; potem, nie oglądając się za siebie, ruszył za inną, podobnie ubraną, do stolika w głębi lokalu. Nie widząc lepszego wyjścia, Alison zrobiła to samo. Sala nie była pełna, ale pełniejsza, niż należałoby się spodziewać, biorąc pod uwagę porę dnia i dzień tygodnia. Alison – w której być może ujawniały się purytańskie cechy – była przekonana, że kluby ze striptizem prosperują dopiero wtedy, gdy dzień pracy zostanie utopiony w alkoholu. Tutaj atmosfera wydawała się niemal przedobiadowa. Tymczasem chuda nastolatka uwalniała się z jakiejś skomplikowanej bielizny.

– Wezmę whisky – powiedział Miles, opadając na krzesło plecami do ściany. Alison odgadła, że to zawodowy nawyk; miejsce, z którego mógł mieć oko na salę. Choć jednocześnie miał też najlepszy widok na scenę. – Dużą. Najtańszą, jaką macie. Bez lodu.

Kelnerka i Miles patrzyli na Alison wyczekująco.

– Mają tu wino? – zapytała go.

– Zgadnij.

– W takim razie czerwone. – Zwróciła się do kobiety w trykocie: – Proszę kieliszek czerwonego wina.

Miles poluzował krawat i skupił się na chudej dziewczynie, teraz już niemal nagiej, która wiła się w rytm Tainted Love. Alison nie wydawało się to zbyt erotyczne. Miała wrażenie, że to raczej ilustracja rozpaczliwego wyboru życiowego. Albo braku wyboru.

– Czy naprawdę musieliśmy tu przyjść?

– Tak.

– Dlaczego?

– Bo gdybyśmy byli w Paryżu, poszlibyśmy do restauracji. A gdybyśmy byli w Amsterdamie, poszlibyśmy do burdelu.

– Albo do galerii sztuki – powiedziała.

– Możliwe, że jedno z nas by poszło – przyznał.

Wokół nich rozmowy skwierczały jak jajka na patelni. Nie była jedyną kobietą na sali, nawet nie licząc tych, które ewidentnie tu pracowały. Niektóre opierały się o bar, rozmawiając z klientami. Nawet ubrane wyglądały jak striptizerki, bo ubrania, które miały na sobie, sprawiłyby, że Alison czułaby się naga. Nienawidziła tego uczucia, nienawidziła tego, co o niej mówiło. Nie była spięta ani pruderyjna. Ale chciałaby wiedzieć, że te kobiety czują się dobrze ze swoim życiem.

Miles zapalił papierosa. W ogóle nie zauważyła, żeby wyjmował go z paczki. Przed nim stała popielniczka, ale mimo to rzucił zużytą zapałkę przez ramię, jakby w hołdzie lokalnym przesądom. Uderzyła o ścianę i spadła na podłogę.

Alison wbiła w niego wzrok.

– Chciałaś papierosa?

– Nie.

– To odczep się.

– To tutaj jemy kolację?

– Jedzenie jest zaskakująco dobre.

– Zdziwię się, jeśli to w ogóle będzie jedzenie.

Ale przynajmniej drinki, które właśnie dotarły, były prawdziwe. Miles wziął swój i przez moment wydawało jej się, że zaraz wzniesie jakiś toast. Nie była pewna, czy chciałaby w tym uczestniczyć, więc zostawiła swój kieliszek na stole. Okazało się jednak, że tylko podziwiał alkohol w padającym z góry świetle. Migocząca kula dyskotekowa obracała się powoli, zmieniając kolory.

– No to jak tam… jak by to nazywać? Twoja wizyta. Twoja wizyta kontrolna. Jak idzie?

– Idzie – odparła.

– Proszę cię. Od twojego entuzjazmu można dostać choroby kesonowej.

– To zwykła papierkowa robota i tyle. Sprawdzam wasze procedury. Komunikaty, rezultaty…

– Dostawy.

– Dostawy.

– I rozliczenia wydatków. To już dotyka sedna sprawy.

– Wiesz, jak jest w Parku. Krótko trzymają kasę.

– To twoje pierwsze zagraniczne wakacje?

– No, to nie całkiem…

– Szpiegowski slang. Wszystko, co odrywa cię od biurka, to wakacje.

– Aha. No tak. Jasne.

– A tak w ogóle, jak długo jesteś w tej robocie? Rok? Osiemnaście miesięcy?

– Bardziej dziesięć.

– Słodki Jezu.

– Byłam w najlepszej ćwiartce mojego naboru.

– Powinni wyrzucać dolne trzy czwarte, żeby trzymać poziom. Wtedy wylądowałabyś na samym dole, w oślej czapce.

– Dzięki za wsparcie.

Wzruszył skromnie ramionami i spróbował drinka. Alison też upiła łyk swojego. To było wino. Bardzo przeciętne.

– I co ci zapewniło tę wymarzoną placówkę?

– To rutynowy przydział – powiedziała mu. A może raczej: przypomniała? Powinien to wiedzieć; wystarczająco długo był agentem. – I zawsze wysyłają nowicjusza. Element szkolenia.

– No właśnie, i to mnie zastanawia. Nigdy nie byłem na miejscu, kiedy robili audyt, bo miałem prawdziwą robotę, która trzymała mnie z dala od tego wszystkiego. Ryzykowanie życia i zdrowia dla Jej Wspaniałej Mości, takie tam. I w porządku, ona ma swoją robotę, nie można od niej wymagać, żeby robiła to sama. Ale z tego, co słyszałem, kiedy grzebią w księgach, wysyłają ciężką ekipę, nie pisklaka. Bo jeśli znajdą coś podejrzanego, kogoś trzeba przycisnąć. To coś, w czym jesteś dobra, Alison North? – W sposobie, w jaki wypowiedział jej nazwisko, pobrzmiewała kpina. – Przyciskanie ludzi?

– Tego się nie dowiemy, dopóki nie spróbuję – odparła. – Brinsleyu Milesie.

Roześmiał się i znów skierował wzrok na tancerkę. Według Alison nie wydawał się ani trochę podniecony, ani nawet szczególnie zainteresowany wyłaniającą się nagością czy sposobem, w jaki to się odbywało. Równie dobrze mógłby obserwować kogoś czekającego na autobus, nie przejmując się tym, czy ten autobus w ogóle nadjedzie.

– I cokolwiek słyszałeś, słyszałeś źle – dodała. – To standard, że wysyłają nowicjusza. David Cartwright osobiście mi to powiedział.

Jego oczy pozostały utkwione w tancerce, ale coś w nim drgnęło.

– Stary drań. Naprawdę tak powiedział?

Nie byli już sami. Nowo przybyły pojawił się tak cicho i niepostrzeżenie, że prawie podskoczyła.

– Cześć, Miles – powiedział. Tyle że nie powiedział „Miles”, użył innego imienia. Był niski i chudy, z ciemnymi włosami zaczesanymi do tyłu i tak ulizanymi, że wyglądały jak plastikowa forma. Oczy miał rozbiegane, a ręce pewnie też poruszałyby się nerwowo, ale teraz tkwiły wciśnięte w kieszenie spodni. Te spodnie widziały lepsze czasy. Jego marynarka również. Alison odniosła wrażenie, że zostały kupione z wieszaka, i to nawet nie przez niego. Uśmiechał się, a zęby miał małe, ostre i szare. Wydawało się, że żaden z tych szczegółów nie obchodzi Milesa, który nadal wpatrywał się w scenę, chociaż była już pusta; dziewczyna, która przed chwilą tam tańczyła, wykonała już swoje zadanie i wycofała się w cień.

– Nie przedstawisz mnie swojej nowej znajomej? – Jego głos był piskliwy i niepewny.

– Dickie Bow – powiedział obojętnie Miles. – Alison North. Alison, Dickie Bow. Alison jest wizytującą strażaczką, prawda, Alison? Jest tu, żeby sprawdzić, czy nie ma gdzieś jakiegoś żaru, który wybuchnie płomieniem. A Dickie Bow to stały bywalec, tak byśmy cię nazwali, co Dickie? Chciałem powiedzieć: szczurołap. Tyle że jeśli się nad tym zastanowić, ty nie tyle je łapiesz, co sam jesteś szczurem.

Kiedy to mówił, nawet raz nie spojrzał na Dickiego.

– On sobie żartuje, proszę pani. Prawda… Miles? Przepraszam za tamto przejęzyczenie. Z imionami czasem jest trudno, kiedy się zmieniają.

– Wszystko jest trudne dla wiecznie nieogarniętych. A kiedy będę sobie żartował, Dickie, będziesz o tym wiedział. Będziesz wiedział, bo będę się śmiał – mówiąc to, miał twarz zastygłą jak beton. Równie dobrze można by sobie wyobrazić, że posąg z Wyspy Wielkanocnej nagle zacznie chichotać.

Dickie zwrócił się do Alison:

– Pani jest nowa w mieście. To widać.

– Wiesz, bo ci to właśnie powiedziałem – rzucił Miles. – Na tym właśnie polega wizytacja.

– I tak bym wiedział. – W głosie Dickiego Bowa pobrzmiewała sztuczna wesołość zatwardziałego starego kawalera, który zwraca się do niemowlęcia. – Nowi ludzie w Berlinie mają taki oszołomiony wyraz twarzy.

– Nie zdawałam sobie sprawy, że wyglądam na oszołomioną.

– No, może nie oszołomioną. To za dużo powiedziane. Ma pani po prostu ten świeży wygląd. Zawstydza pani resztę z nas.

Miles dopił whisky i po raz pierwszy spojrzał na Dickiego.

– Pochlebstwo? Myślisz, że jak daleko cię to zaprowadzi? Pamiętaj, że jesteśmy w klubie ze striptizem.

– Próbuję tylko być miły.

– Tak? No to zapomnij o byciu miłym i trzymaj się tego, w czym jesteś dobry, Dickie, czyli dbania o to, żeby nikt cię nie zauważał. – Postawił pustą szklankę na stole i podniósł rękę, by przywołać kelnerkę. – A przede wszystkim ja.

– Dobrze, dobrze. Już. Tylko że… – W tym momencie Dickie wyjął rękę z kieszeni i przeczesał palcami gładko ulizane włosy jak szczur z kreskówki – Mógłbyś dać mi jakąś zaliczkę na następnych parę nocy? Muszę się dobrze przygotować, wiesz, o co chodzi. Coś się porusza w zaroślach, Miles. Dokładnie takie coś, o jakim lubisz słyszeć.

– Już słyszałem tę śpiewkę. A na pewno pamiętam refren. Leciał mniej więcej tak: „Daj mi całą kasę, a ja ci nasram do kapelusza”. Bo ostatnim razem, kiedy przyszedłeś do mnie z kurą znoszącą złote jaja, Dickie, tak właśnie zapamiętałem finał. Nie chwała, tylko gówno. Od czubka głowy aż po buty.

– Nie jak ostatnim razem. Przysięgam na Boga. Mówię ci to z ręką na twoim sercu, Miles.

– Jeśli myślisz, że pozwolę twojej ręce zbliżyć się gdziekolwiek w okolice moich ważnych narządów, to grubo się mylisz, stary. To samo co zwykle. – To ostatnie było do kelnerki, która właśnie podeszła do stolika.

Alison nie skończyła jeszcze wina. Ledwie je zaczęła.

– Dla mnie nic, dziękuję.

Dickie przysiadł na wolnym krześle.

– A ja wezmę…

– On weźmie się solidnie w garść – przerwał mu Miles, a gdy kelnerka zmarszczyła brwi, rzucił kilka zdań po niemiecku. Wzruszyła ramionami, zabrała jego pustą szklankę i wróciła do baru. Miles ciągnął dalej: – I jeszcze jedno. Ostatnim razem, kiedy mieliśmy ze sobą do czynienia, pamiętam, że była mowa o pewnej nieruchomości, wystawionej na sprzedaż za określoną cenę. Tyle że kiedy ktoś zaczął o nią dopytywać, okazało się, że cena poszybowała w górę, bo sprzedający dowiedział się o moim zainteresowaniu. I z tobą to się zawsze do tego sprowadza, prawda, Dickie? Zawsze ten sam stary numer, raz-dwa. A ty zamiast stać przede mną, jesteś za mną z czymś dużym i ostrym w ręce. Możesz w dowolnym momencie zaprzeczyć.

– Miles…

Miles udał, że szuka rękojeści noża wystającej z pleców.

– Jakby ta przysługa, którą mi wyświadczyłeś, była tak naprawdę dla kogoś zupełnie innego.

– To było tylko nieporozumienie, nic więcej.

Miles tylko na niego patrzył. Jego twarz nie wyrażała zupełnie nic. Równie dobrze mógłby oglądać żarówkę i próbować stwierdzić na podstawie samego jej wyglądu, czy jeszcze działa.

– Nie pracuję dla nikogo innego.

– No jasne.

– To znaczy… jesteśmy przyjaciółmi, prawda?

– Dickie, Dickie, Dickie. – Miles sięgnął przez stół i położył dłoń na ramieniu Dickiego, ściskając je zapewne lekko, po bratersku. Wyraz twarzy jego rozmówcy zmienił się z błagalnego w zaniepokojony. – Możemy od czasu do czasu się napić. Możemy czasem wymienić się jakąś historyjką. Możemy nawet robić interesy, od czasu do czasu. Ale nigdy nie możemy być naprawdę przyjaciółmi. Rozumiesz dlaczego?

– Bo tak to działa na Ulicy Szpiegów.

– Nie. Bo nie mogę znieść twojego widoku. A teraz spierdalaj, Dickie. A, i Dickie?

– Co?

– Spierdalaj i nie wracaj.

Kiedy Miles puścił jego ramię, Dickie Bow potarł je, po czym wstał. Skinął głową Alison.

– Miło było panią poznać, pani North.

Alison nie była pewna etykiety, ale Dickie najwyraźniej znał ją aż za dobrze – przecisnął się przez tłum i zniknął, zanim dotarł do drzwi. Znowu miała w głowie obraz szczura. One też potrafiły zniknąć w chwili, gdy spuściło się je z oczu. Przez to trudno było stwierdzić, czy lepiej patrzeć na szczura, czy nie widzieć go wcale.

Miles z obojętną miną, która nie wydawała się ani trochę udawana, omiatał wzrokiem salę. Trzymał swój nowy drink na otwartej dłoni, jakby go ważył.

– Nie byłeś dla niego zbyt miły.

– Nie? Co mnie zdradziło? To, że kazałem mu spierdalać, czy to, że mu powiedziałem, że nie mogę znieść jego widoku?

– Wyglądało to, jakbyście się całkiem dobrze znali. Mogłeś powiedzieć, że jesteście przyjaciółmi.

– Przyjaciele to tylko obcy, których jeszcze nie wkurzyłaś.

– To wcale nie jest takie mądre, jak ci się wydaje.

– Wątpię, żeby nawet Dickie Bow był tak mądry, jak mi się wydaje. A wydaje mi się, że jest pieprzonym idiotą.

– Za dużo przeklinasz. – Natychmiast pożałowała tych słów; to było jak wystawianie się na strzał. Ale on tylko się uśmiechnął i upił pierwszy łyk ze szklanki, którą trzymał w dłoni. – O co w tym w ogóle chodziło? – spytała. – Że nie pracuje dla nikogo innego?

– Że nie sprzedaje plotek nikomu poza mną. Ale kłamał. Dickie Bow sprzedawałby plotki każdemu, kto by go o to poprosił, pod warunkiem, że dałby mu na kieliszek rumu albo na Alka-Seltzer. W zależności od pory dnia.

– Nie może być aż taki zły. Inaczej dawno byś się go pozbył.

– Jest dobry w śledzeniu ludzi – powiedział Miles. – To mu muszę przyznać. Ale poza tym jest totalną porażką. – Znów zważył szklankę na dłoni. – A tacy ludzie są niebezpieczni. Gdyby to ode mnie zależało, istniałby dla nich osobny wydział. Żeby trzymać ich z dala od ulic.

– A ty w tym czasie byś dbał o bezpieczeństwo klubów ze striptizem.

– Ktoś musi.

– A co jeszcze robisz? Słuchasz ludzi takich jak Dickie Bow i płacisz im za historie, które ci opowiadają?

– Tak, to spora część mojej roboty. A co myślałaś? Że to same smokingi i aston martiny? Berlin nazywają Zoo Szpiegów, wiesz o tym, prawda? A w zoo zwierzęta się karmi. Nie zapominaj o tym.

– A kto karmi ciebie?

– Czy to po to Cartwright cię tu przysłał? Żebyś się tego dowiedziała?

– Nie.

– Będziesz się musiała nauczyć lepiej kłamać. I jeszcze jednej rzeczy będziesz się musiała nauczyć.

– Jakiej?

Szklanka, która przed chwilą spoczywała na jego dłoni, z szybkością niemal graniczącą z kuglarstwem znalazła się przy ustach i nagle była pusta.

– Jak sprawić, żeby wydatki w rozliczeniach wyglądały jednocześnie na wiarygodne i konieczne. – Podniósł pustą szklankę i kelnerka pojawiła się, jakby była częścią tej samej magicznej sztuczki.

Miles wykonał uniwersalny gest zamawiania następnej kolejki.

– Nie skończyłam jeszcze swojego.

– Dopiszemy to do listy rzeczy, nad którymi musisz popracować. A, i masz. – Wcisnął jej coś do ręki. – Będą ci potrzebne.

Garść paragonów, zgniecionych w jedną kulkę.

W sali konferencyjnej panuje mniej więcej taka cisza, jaka zwykle zapada, gdy grupa ludzi słucha jednej osoby. Ale ta cisza zaczyna już pękać w szwach. Shirin Mansoor męczy uporczywy suchy kaszel, którego nie pozbyła się po przejściu covidu – „wariant Omikron”, dodaje zawsze, jakby chodziło o markę z wyższej półki, lepiej pasującą do jej statusu. Guy Fielding i John Moore, i tak niezbyt uważni nawet w najlepszych chwilach, wydają się zajęci innymi sprawami: w jednym przypadku graniem ukradkiem w sudoku, w drugim zaś nieustającą walką, by nie pierdnąć. Liczba notatek sporządzanych przez Deborah Ford-Lodge sugeruje, że prawdopodobnie robi dwie rzeczy naraz: jedną częścią mózgu słucha Alison North, a drugą próbuje wyrobić dzienny limit słów. Natomiast sir Winston, po tym jak wcześniej zaznaczył swoją obecność krótkim wtrąceniem, udowadniając tym samym, że nie śpi i uważa, najprawdopodobniej już śpi i z całą pewnością nie uważa. Tylko Carl Singer wydaje się w pełni skupiony na zeznaniach świadka i przygląda się uważnie pani North, gdy ta zagłębia się we wspomnienia. Jego zmarszczone brwi wskazują, że podąża tą drogą razem z nią – sformułowanie, którego z pewnością by użył, gdyby zaszła taka potrzeba. Co się zaś tyczy Griseldy Fleet i Malcolma Kyle’a, status urzędników służby cywilnej ponad wszelką wątpliwość potwierdza ich oddanie procedurze, a ich koncentracja jest równie pełna, co nierzucająca się w oczy. Niemniej pani Fleet – do której obowiązków należy między innymi dbanie o potrzeby panelu – zdaje sobie sprawę z ogólnego rozprzężenia i nie zamierza dopuścić, by zaszło ono zbyt daleko, groziłoby to bowiem przeoczeniem części zeznań. Decyduje więc, że to dobry moment na ogłoszenie dwudziestominutowej przerwy, by można było skorzystać z toalety oraz napić się herbaty lub kawy. Pan Kyle, nawet jeśli jego zaangażowanie w dochodzenie Monochrome bywa wątpliwe, w kwestii przerw na poczęstunek zawsze jest wyjątkowo skrupulatny. Jeszcze zanim członkowie komisji zdążą wstać, przeciągnąć się i wsunąć krzesła pod stoły, ma już przygotowany czajnik i herbatniki. Rozlega się szmer grzecznościowych rozmów, ponieważ zgodnie z przyjętym zwyczajem omawianie zeznań w trakcie przerw jest niemile widziane, zwłaszcza gdy przesłuchiwana osoba nadal pozostaje na sali. Pan Kyle otwiera okno i do pomieszczenia wpada świeże miejskie powietrze, a członkowie panelu sięgają po swoje ulubione kubki.

Alison North wciąż jednak siedzi przy stole. Pan Kyle podchodzi do niej i pyta, czy czegoś potrzebuje – tak, filiżanki kawy. Ale świadek nie rusza się ze swojego miejsca, zostawiając mu przyniesienie napoju. Gdy pan Kyle stawia go na stole, w zasięgu jej ręki, mruczy podziękowanie, ale widać, że jest to automatyczna reakcja. Pan Kyle cofa się, nieco zaniepokojony tym, że tak głęboko pogrążyła się w myślach. Kawa wciąż stoi nietknięta, a Alison pozostaje wśród obudzonych wspomnień. Jej narracja toczy się dalej, niesłyszana przez zebranych; prywatne wspomnienia, od dawna zamknięte w jednym z zakątków jej umysłu.

Po tym pierwszym wieczorze były następne. Nie pamiętała, co jedli, jeśli w ogóle jedli, ale pamiętała, że piła więcej, niż była do tego przyzwyczajona, co w oceanie Milesa było zaledwie kroplą. To, że butelka w jego gabinecie przetrwała niemal dwa tygodnie, wydawało się teraz warte komentarza, choć był to komentarz, który zachowała dla siebie.

Jeśli chodzi o to, czy dobrze się bawiła albo czy odpowiadało jej towarzystwo Milesa, nie miało to znaczenia. „Niech pani spróbuje zdobyć zaufanie Milesa”. Słowa Cartwrighta, do których Alison dodała przypis: A jak można to lepiej zrobić, niż patrząc, jak pije? Wydawało się, że chciał mieć publiczność, przynajmniej czasami, bo mniej więcej co drugi wieczór pojawiał się w drzwiach jej biura, gdy szykowała się do wyjścia. „Postawię ci drinka…” To nie było pytanie. Ani nawet hojna propozycja, ponieważ oczekiwał, że ktoś będzie mu stawiał co najmniej tak często, jak on stawiał innym. Pod koniec wieczoru wręczał jej paragony, które zbierał. Część była za te kolejki, za które to ona płaciła… To jest gra, pomyślała. Nie obchodziły go pieniądze; po prostu chciał zawsze ustawić się po właściwej stronie każdego drobnego przekrętu. I zastanawiała się, czy to było częścią tej siły napędowej, która pchnęła go za Mur jako agenta, czy może czymś, z czym stamtąd wrócił, gdy jego życie w konspiracji rozsypało się w pył.

Jednocześnie zastanawiała się, czy kiedykolwiek tak naprawdę porzucił to życie. Miles był tak otwarty i zrelaksowany jak góra lodowa, choć nie miała pewności, czy jej zanurzona większa część zamarzła, czy też płonęła żywym ogniem. Tylko raz wydawało jej się, że wychwyciła u niego autentyczną reakcję, kiedy całą trójką – bo wtedy stanowili już trio – znaleźli się w klubie, gdzie w kącie grał jakiś zespół: skrzypce, kontrabas i perkusja. Otis opowiadał jej o tym, że wielu młodych ze Wschodu postrzega zjednoczenie jako okupację, bo ustawieni gracze z Zachodu zajmowali pożądane posady na uniwersytetach, w biznesie, a nawet w policji, wywołując tym niechęć miejscowych. Oznaczało to ograniczoną współpracę z nową klasą szefów, a kiedy przenosiło się to na organy ścigania, dawało pewną swobodę elementowi przestępczemu. Handel narkotykami przeżywał złote czasy, choć wcześniej też miał się całkiem dobrze… Otis potrafił ciągnąć bez końca takie wykłady, ale nie zdążył zajść dużo dalej, bo zauważyli, że Miles zwraca na to jeszcze mniej uwagi niż zwykle; zamiast tego był skupiony na zespole.

Po chwili, żeby sprawdzić, czy czar sam nie pryśnie, Otis powiedział:

– Ładna melodia.

Miles chrząknął.

– Chcesz, żebym się dowiedział, co to jest?

– Nie, chcę, żebyś przestał nadawać jak audycja z socjologii i zamówił jakieś drinki. Znałem abstynentów, którzy szybciej docierali do baru.

Ale Otis i tak zamienił parę słów z kontrabasistą, a później powiedział Alison, że utwór to Kołysanka Rosemary.

– Kto by pomyślał, że nasz Miles ma muzykalną duszę.

Oczywiście naprawdę nie miał na imię Otis, ale takie imię naklejono na teczce, w której ostatecznie miały zostać zebrane te wydarzenia. Wtedy mówili na niego Rutger, choć to też nie było jego prawdziwe imię.

Czasami trudno było nadążyć za całym tym udawaniem.

Griselda Fleet znów skompletowała oręż swego fachu – iPada, notes, puszkę miętówek, okulary do czytania i ołówek, bo zawsze wolała ołówki od długopisów, i kto by się przejmował tym, co to mówi o jej pewności siebie? – i jest gotowa wznowić posiedzenie, gdy tylko ucichną rozmowy. To może chwilę potrwać. Zazwyczaj niechętnie przywołuje panel do porządku i zdaje sobie sprawę, że większość zeznań, których ostatnio wysłuchiwali, była, no cóż, dość nużąca. Niekończące się opowieści o błędach w księgowości; epickie narracje o ukrytych tożsamościach. Ale dziś jest inaczej. Alison North ma historię do opowiedzenia i choć wszyscy obecni – mając dostęp do teczki, którą nieznana osoba wsunęła do wózka zakupowego Malcolma – znają już sam jej zarys i muszą być boleśnie świadomi jej finału, szczegóły, których dostarcza świadek, oblekają ten szkielet w ciało. To trochę tak, uznaje Griselda, jak oglądanie osoby pozującej artyście zamiast samego szkicu. A model artysty zasługuje na uwagę.

Chrząknięcie wystarcza, by dać znać członkom panelu, że teraz wymagana jest ich uwaga, i wszyscy poza sir Winstonem przerywają głośne rozważania. Ten ostatni dalej opowiada o pogodzie oraz o swej niezwykłej zdolności przewidywania jej dobowych wahań, darze nader użytecznym, gdy planuje się strój wierzchni przed wyjściem z domu na stację. Sir Winston robi pauzę dla efektu, a może w oczekiwaniu na skromne brawa, i Griselda chwyta dzień.

– Wznawiamy posiedzenie. Pani North, czy jest pani gotowa?

Pani North jest gotowa.

– Opisała pani wieczór spędzony z Brinsleyem Milesem. O ile mi wiadomo, podczas podobnego wieczoru po raz pierwszy spotkała pani mężczyznę określanego w raporcie jako Otis, czy to się zgadza?

To się zgadza.

– A „Otis” – zauważa Griselda – to kolejny pseudonim operacyjny, tak?

Nie.

Sprowadza się to do następującego rozróżnienia: agent ma pseudonim operacyjny i oczywiście doskonale go zna. Natomiast informator, cel albo nawet zupełnie niewinna osoba, nieświadomie uwikłana w operację służb, otrzymuje kryptonim, o którego istnieniu nie ma pojęcia i którego nigdy się nie używa w jej obecności.

– Ale pani przez cały czas będzie go nazywać „Otisem”? – dopytuje pan Singer. – Czy to nie oznacza, że pani relacja nie może być uznana za w pełni wiarygodną? To znaczy, chodzi mi o to, że nie będzie do końca dokładna?

– Och, będzie dokładna – odpowiada pani North. – Po prostu nie będzie całkowicie prawdziwa.

– Obawiam się, że nie bardzo rozumiem.

– Cóż, może źle to ujęłam. – Alison North robi pauzę i przez chwilę wygląda, jakby zaraz miała znów się rozpłynąć w swojej zadumie i zapomnieć o tych, którzy czekają na jej słowa. Ale zawraca znad krawędzi, ku której najwyraźniej zmierzała. – Imiona są w tym wszystkim najmniej ważne. To znaczy, sama nie jestem już tą kobietą, którą byłam wtedy. Jakkolwiek by mnie nazywać.

Panel przyswaja to sobie w ciszy, a przynajmniej Griselda. Nie może się wypowiadać o procesach myślowych swoich towarzyszy.

Pani North zdaje się czekać.

Griselda mówi:

– Proszę nam opowiedzieć o Otisie.

„Proszę nam opowiedzieć o Otisie” – i z jakiegoś powodu pierwszym, co przychodzi jej do głowy, jest dzień nieudanego pikniku. To dość absurdalne, biorąc pod uwagę, co jeszcze wydarzyło się w jego towarzystwie. Być może jednak to samochód wywołał ten odruch: perłowobiały kabriolet Chevrolet Camaro z 1969 roku, z czerwonym wnętrzem, który sprawił, że Alison poczuła się jak w Grease.

– Chyba żartujecie. – Taka była jej reakcja, gdy rankiem, w czwartą sobotę jej pobytu w Berlinie, obaj zajechali pod jej kamienicę, trąbiąc, dopóki nie pojawiła się w oknie. – Skąd to wytrzasnęliście, z piosenki rockandrollowej?

Otis udał obrażonego.

– To klasyk designu, nie zabawka dla nastolatków.

– Cóż, wy na pewno nie jesteście nastolatkami – zauważyła Alison.

Okazało się, że to samochód Otisa. Jak wyjaśnił, kupił go od jakiegoś podsekretarza na Clayallee.

– Jankeska ambasada – wyjaśnił Miles, rozciągając się na tylnym siedzeniu jak rzymski cesarz na rydwanie.

– Nie żebym was zachęcał do zadawania się z tym towarzystwem – powiedział Otis. – Wiecie, co mówią o dyplomatach? Że oni wszyscy są jak kieszonkowcy. Ukradną ci nazwisko, zabiorą chłopaka, ogołocą cię do cna. Nie, lepiej uważać na tych z ambasady.

– Zwłaszcza gdy sprzedają ci samochód – powiedział Miles.

– Dokąd jedziemy? – zapytała Alison.

– Nad Großer Wannsee – odparł Otis. – Spodoba ci się.

Jezioro na południowym zachodzie miasta. Czytała o nim w magazynie pokładowym podczas lotu do Berlina.

– Piknik? – spytała.

– Oczywiście.

Odwróciła się do Milesa.

– Spakowałeś wszystko na piknik?

– Mam butelkę.

– A jedzenie? Koc? Kieliszki?

– Pewnie będzie jakaś budka z kebabem.

Otis miał na sobie różową marynarkę i kremowe spodnie, co Alison skojarzyło się z deserem lodowym. Miles był ubrany w jeden ze swoich zwykłych garniturów, niedawno wzbogacony o świeżą plamę na klapie. Cokolwiek to było, najwyraźniej próbował zetrzeć to wilgotną szmatką, rozmazując to tylko na nieco większej powierzchni. Zielony krawat miał zawiązany cal niżej niż zwykle, na znak, że jest weekend.

– Nie jesteś ubrany jak na piknik – powiedziała mu.

– Kiedyś miałem skórzaną kurtkę – odparł. – Wyglądałem w niej jak Van Morrison.

– Cóż, to wcale nie…

– Teraz. Tak jak Van Morrison wygląda teraz.

– Ach. Przykro mi.

Otis prowadził dokładnie tak, jak się tego po nim spodziewała: ledwie zwracał uwagę na innych użytkowników drogi, za to nadmiernie skupiał się na pieszych, którym chętnie udzieliłby porad uczuciowych albo wskazówek dotyczących stylu. Tamten młody mężczyzna z dziewczyną u boku: to nie przetrwa nawet dziesięć minut. Był jej chłopakiem na start, zdradzała go ta ręka sztywno obejmująca jej ramiona; nie tyle szukał bliskości, co zaznaczał swoje terytorium. Ale ta para, te dwie kobiety – sam sposób, w jaki szły ulicą, powinien być wykładany w szkołach. Otis wyrażał swój zachwyt obiema rękami. Alison użyła jednej, by siłą położyć je z powrotem na kierownicy. Niespeszony, płynnie przeszedł od komentarza o wyrazistym kolorze szminki tamtych kobiet do nieozdobionej twarzy Alison.

– Nie nosisz zbyt dużo makijażu, prawda?

– Och, noszę. Zazwyczaj wtedy, gdy mam ochotę się ukryć.

– Dziś nie masz ochoty się chować?

– Przy twoim stylu jazdy mam ochotę wstąpić do klasztoru.

– Pewnie jakiś będziemy mijać – powiedział Miles. – Mijamy wszystko inne.

– Trasa widokowa. Widziałaś już Bramę Brandenburską?

– Nic jeszcze nie widziałam – odparła. – Pracowałam.

Tego dnia nie miała też zobaczyć Großer Wannsee, bo zanim padło kolejne słowo, seria z karabinu maszynowego rozerwała dzień na strzępy; Alison krzyknęła, Otis zaklął, a Miles w ogóle nie zareagował. Samochodem gwałtownie zarzuciło w poprzek jezdni, zawyły klaksony, rozległ się pisk hamulców. Temu wszystkiemu towarzyszył dźwięk, jakby cofało się morze, a potem nastąpił huk – wóz uderzył w krawężnik, a Alison aż podskoczyły wnętrzności. Auto zaczęło wydawać zdławione odgłosy, a za nim – o czym przekonała się później, gdy jej zmysły wróciły już do normy – unosił się czarny obłok, który zachował swój kształt znacznie dłużej, niż wydawało się to możliwe. Przypominał ducha z kreskówki namalowanego na drzwiach placówki, tyle że ten szczerzył się w uśmiechu.

Czyjaś dłoń spoczęła na jej kolanie.

– Nic ci nie jest?

– Myślałam, że…

– Myślała, że to strzały – powiedział Miles.

– Chyba stanęło mi serce.

– To tylko drobna awaria silnika – powiedział Otis. – On tak ma.

– I nie przyszło ci do głowy mnie ostrzec?

Otis zbył jednak awarię samochodu beztroskim machnięciem ręki.

– To żaden problem. Robi tak przez większość czasu. Trzeba mu tylko trochę TCL.

Miles parsknął.

– Najpierw ogarnij swoje TLS, i to w PWK, a potem weź się za BHP.

– TLS czyli trzyliterowe skróty – wyjaśniła Alison, gdy Otis uniósł brew. Jej serce znowu biło, co do tego nie było wątpliwości. Próbowało wyrwać się na wolność. Położyła rękę na piersi. – A PWK to, eee…, pieprzona właściwa kolejność?

– Skąd ty właściwie jesteś? Z Regent’s Park czy z Tak, panie ministrze?

Przejeżdżający obok kierowcy okazywali typowy poziom zainteresowania, z jakim posiadacze sprawnych samochodów odnoszą się zwykle do posiadaczy tych niesprawnych. Camaro dotarło przynajmniej do krawędzi drogi, a właściwie jego przód. Tył wystawał na jezdnię, powodując pewne utrudnienie.

– „Chodź, zróbmy rundkę” – zacytował Miles. – „Zabierzmy twoją małą przyjaciółkę na przejażdżkę”. – Zapalił papierosa, nie zwracając uwagi na unoszący się w powietrzu zapach benzyny, a może mu na przekór. – Mogłem się domyślić, że wypad z tobą będzie miał tyle godności, co przewożenie trumny w bocznym wózku motocykla.

– Może zabawisz damę – zasugerował Otis – a ja zajmę się w tym czasie praktycznymi szczegółami?

Rzucił marynarkę na siedzenie i ruszył w stronę przodu auta, podwijając rękawy koszuli. Zignorował szyderczy okrzyk z przejeżdżającego volkswagena.

– Świetny pomysł – powiedziała Alison drżącym głosem. – Stepowanie? Sztuczki karciane?

– Słyszałem ostatnio kawał.

– Jest obraźliwy?

– Tylko jeśli ktoś jest Francuzem.

– Nie chcę go słyszeć.

– I niepełnosprawnym. I może kobietą.

– Tym bardziej nie chcę go słyszeć.

– Zdałaś już raport Cartwrightowi?

Zmiana tematu była tak płynna, że o mało nie udzieliła szczerej odpowiedzi, co zapewne było celem.

– Ja… nie składam mu raportów. On… on by nawet nie wiedział, kim jestem.

Znów miał przymknięte oczy, ale nie mogła pozbyć się wrażenia, że mimo to uważnie ją obserwuje.

– Ale spotkałaś go.

To nie było pytanie, ale czuła się w obowiązku odpowiedzieć.

– No tak. Oczywiście. To znaczy, często kręci się po Parku.

Nie robił tego, ale Miles nie mógł o tym wiedzieć. A ona potrzebowała jakiegoś wytłumaczenia na wypadek, gdyby wymknęły jej się kolejne szczegóły – skąd kojarzy tę jego kamizelkę albo okulary na łańcuszku.

– Słyszałem, że został dziadkiem – powiedział Miles. Przez chwilę przeżuwał tę myśl, jakby rozważał wszystkie możliwe przyszłości, jakie mogą czekać wnuka Davida Cartwrighta. A potem dodał: – Żal mi tego biednego dzieciaka.

– Chyba gotowe – odezwał się Otis, wciąż pochylony nad silnikiem z podniesioną maską. – Spróbujesz odpalić, Alison?

Wsunęła się na miejsce kierowcy i przekręciła kluczyk. Nic się nie wydarzyło.

– To nie było do końca to, na co liczyłem – przyznał Otis.

– Tam jest bar – powiedział Miles, nie wskazując żadnego konkretnego kierunku.

Ale przecież zawsze był jakiś bar, jeśli nie tam, to tu. Zawsze, gdy była z Milesem poza placówką, i zawsze, gdy pojawiał się Otis, prędzej czy później był też bar. Mimo to często widziała go w myślach tak, jak wyglądał tamtego dnia: stojącego przed zepsutym samochodem, w koszuli z podwiniętymi rękawami i z szerokim uśmiechem na twarzy mimo zepsutego poranka. Oczywiście nie było to ich pierwsze spotkanie, ale pamięć ma własne sposoby wybierania tego, co najważniejsze. Teraz nie było już sensu się z tym spierać.

Człowiek, który coś znaczy – tak brzmiało to określenie i chodziło w nim o to, co materialne, o doczesne dobra. Człowiek, który coś znaczył, posiadał ziemię i dom. Alison nie wiedziała wtedy, czy Otis je posiadał, ale coś znaczył, wiedziała to na pierwszy rzut oka. Nie był gruby, lecz wielki, i poruszał się dumnie, z rozmachem. Już wtedy potrafiła dostrzec, że jest to cecha, która nie opuściłaby go, nawet gdyby był bezdomny – kroczyłby w ten sam wielkopański sposób, pchając ulicą wózek z całym swoim dobytkiem. Był kudłatym blondynem o wydatnej szczęce i nosił dwudniowy zarost tak, jakby to był manifest stylu, a nie zaniedbanie. Jego oczy miały ten odcień błękitu, który opisuje się w książkach jako „przenikliwy” albo „chłodny”. Ale to nie mogło się zgadzać, bo sam Otis sprawiał wrażenie pełnego ciepła – kogoś, obok kogo chciałoby się stać na przystanku w śnieżną noc. Zdawał się dosłownie czymś płonąć – można to było nazywać energią albo promienną zdolnością do przyjaźni. Był tym typem mężczyzny, którego człowiek spodziewałby się spotkać na Ulicy Szpiegów; takim, który spędziłby z tobą całą noc na opowiadaniu historii i piciu, póki nie spadniesz pod stół, a rano zabrałby cię do małej kawiarni, o której wiedział tylko on, gdzie podają śniadanie przywracające porządek świata. Innymi słowy, był mitem. Otis nie był człowiekiem, był legendą. Najwyraźniej za dużo wypiła. Jej umysł pracował na złym biegu; pędził ulicami, nie zatrzymując się na skrzyżowaniach i zmierzając do celu, o którym wcześniej nie miała pojęcia.

Poznała Otisa kilka godzin wcześniej. Mogło to być czwarte albo piąte wieczorne wyjście z Milesem, ale była niemal pewna, że to właśnie wtedy zapytała go, dlaczego ceni jej towarzystwo. Podobnie jak w przypadku innych jej pytań wydawał się zdziwiony.

– Dlaczego tak myślisz?

Wskazała na otoczenie. Kolejny klub, ten – przynajmniej na razie – bez striptizerek. Kobiecych kształtów jednak nie brakowało. Zauważyła, że jeśli chciało się trafić do miejsca z dużym odsetkiem kobiet, trzeba było przyjść do takiego klubu. Na ulicach mężczyźni przewyższali liczbą kobiety w stosunku pięć do jednego. Być może zniechęcał je sposób, w jaki się ubierali. Alison nie widziała tylu wojskowych ciuchów i krótko przystrzyżonych głów od czasu, gdy oglądała nagrania z wiecu skinheadów. Kluby techno, do których ciągnęli młodzi mężczyźni, musiały przypominać zadaszone pole bitwy.

Kluby, które lubił Miles, miały przynajmniej miejsca siedzące i obsługę kelnerską. A muzyka była w nich łagodnym tłem, a nie atakiem dźwięków.

– Ciągle zabierasz mnie w piękne miejsca.

– Wszyscy inni mają grypę.

To był cios prosto w twarz, ale taka była prawda. Albo prawie. Prawdopodobnie był to ten sam szczep, który spustoszył Londyn, i uległa mu nawet Theresa, po kilku dniach pojawiania się w pracy jak męczennica, choć według Alison zachowywała się jak idiotka. W tej chwili Alison nie dzieliła z nikim biura. Młody Alan był od dwóch dni nieobecny, a Cecily – cóż, o niej trudno było cokolwiek powiedzieć. Alison miała tylko mgliste wspomnienie tego, jak wyglądała.

„Grypa. To dlatego wysłano mnie do Berlina i dlatego Miles wziął mnie pod swoje skrzydła. Niech mi nikt nie mówi, że jeśli kiedyś wybuchnie wojna biologiczna, zarazki jej nie wygrają”.

Takie myśli zaprzątały jej głowę w chwili, gdy w polu widzenia pojawił się Otis. Jej pierwszym wrażeniem było, że oto ma przed sobą mężczyznę zajmującego tę mglistą przestrzeń gdzieś pomiędzy dębem a kapitanem pirackiego statku.

Wcześniej, kiedy Dickie Bow podszedł do nich bez ostrzeżenia, Miles oddał w jego stronę serię strzałów, a jego obojętność na to, czy trafią w cel, uczyniła tamto spotkanie jeszcze bardziej nieznośnym. Gdy jednak pojawił się Otis, niosąc zdobyczną tacę – szampan, jak głosiła etykieta, i dwa kieliszki, a do tego szklaneczka najtańszej szkockiej bez lodu, co potwierdzało jego status dobrego znajomego Milesa – Miles posunął się nawet do burknięcia czegoś na powitanie, a przynajmniej powstrzymał się od burknięcia na odczepne. Alison zaczynała już rozumieć ten szyfr. Nie potrafiłaby ująć w słowa jego uczuć, ale umiała wykluczyć pewne możliwości: morderczą furię, przesadną radość.

– Proszę państwa, oto najprzedniejszy musujący eliksir, jaki ten przybytek ma do zaoferowania. A do tego trochę paskudnych szczyn dla gbura z obciachowym krawatem.

Jego głos był ochrypły, a akcent dość lokalny, jednak zaskoczył ją słownictwem.

Ale nie Milesa.

– Na drzwiach wisi informacja o ostrej selekcji przy wejściu. Żadnych barbarzyńców.

– Przekupiłem ochroniarzy numerem telefonu twojej siostry. – Stawiając tacę na stole, szepnął teatralnie do Alison: – Jest tu pani z własnej woli? Proszę tylko dać znak, a odprowadzę panią w bezpieczne miejsce.

– Dziękuję, to się może przydać.

– A tak w ogóle, jestem Otis. Ten potwór ma gorsze maniery niż guziec wychowany w zoo. Choć, jak pani już pewnie zauważyła, prezencji ani uroku osobistego mu nie brakuje.

– Alison. Alison North.

– Bardzo mi miło, Alison North. Jest pani z tej jego szpiegowskiej ekipy?

Na chwilę zaniemówiła.

– Czy w Berlinie jest jeszcze ktoś, kto nie wie, kim jesteś? – zapytała Milesa.

– Cóż, wydaje mi się, że ta para przy sąsiednim stoliku jeszcze przed chwilą nie wiedziała – powiedział kwaśno. – Ale kot już wylazł z worka.

– Masz to swoje paskudztwo – powiedział Otis, przesuwając whisky po stole. Miles złapał szklankę, zanim nabrała rozpędu, i uniósł ją w ironicznym toaście. Otis go zignorował, zajęty nalewaniem szampana do kieliszka Alison. Drugą ręką uniósł wysoko pustą już tacę. Zmaterializowała się kelnerka. – Czy mogłaby pani…? Bardzo dziękuję.

– Jestem tu tylko przejazdem – powiedziała Alison. – Dobrze znasz Milesa?

– Tak dobrze, jak tylko można. Przesadza z aurą tajemniczości, nie uważasz? Nawet biorąc pod uwagę jego pracę.

– Jestem otwartą księgą – powiedział Miles. – Wiesz o tym.

– Tylko że sporo stron ci wypadło – odparł Otis. – A teraz się zamknij. Chcę porozmawiać z Alison. Jak ci się podoba Berlin, Alison?

– Jest… inny.

– Jestem pewien, że masz rację. Gdyby był taki sam, wyjechalibyśmy stąd wiele lat temu. – Jego twarz wykrzywiła się w tym pełnym autoironii grymasie, który z czasem nauczyła się rozpoznawać. Później przyszło jej do głowy, że ta twarz przypominała torbę na zakupy. Czasem była pusta i czekała, aż coś ją wypełni; innym razem wybrzuszała się tu i tam, ale nigdy w tych samych miejscach. Pewnie miał w tym swój udział alkohol. Być może też narkotyki. Co dziwne, nie czyniło go to mniej przystojnym, o ile akceptowało się typ obieżyświata z ciężkim bagażem. – Kto by znosił całe to gówno, gdyby było tylko zwyczajnym gównem?

– No dobrze. Inaczej pachnie.

– To pewnie przez piwo i kiełbasę.

Przewróciła oczami.

– Nie, przepraszam. Masz rację. – Włożył palec do ust i uniósł go, jakby badał powietrze. – Dziś wiatr wieje ze wschodu. To, co czujesz, to węgiel.

– Z fabryk?

– Spaliny samochodowe. Samochody z NRD na tym głównie jeżdżą.

– I jeszcze na piwie i na kiełbasach – dorzucił Miles.

– Wybacz mu – powiedział Otis. – Wydaje mu się, że niestosowne uwagi są zabawne.

– Kiedy będę potrzebował lekcji stosownego języka – odparł Miles – na pewno nie zwrócę się po nią do tępego szkopa z rozdziawioną gębą.

Otis pochylił się nad stołem i stuknął swoim kieliszkiem o szklankę Milesa. Potem o kieliszek Alison.

– Zapnij pasy – powiedział do niej. – Zapowiada się wyboista noc.

– Opowiedz mi więcej o Berlinie.

– O Boże – jęknął Miles.

– Berlin – zaczął Otis, ignorując go. – Musisz zrozumieć, że przez lata Berlin był miastem jak żadne inne na świecie. Czymś więcej niż miastem. Był raczej jak gigantyczny karambol na drodze. Wszyscy się zatrzymują, żeby popatrzeć na zniszczenia, ktoś puszcza w obieg butelkę i zanim się obejrzysz, zaczyna się impreza, tu, na miejscu wypadku, gdzie nawet jeszcze nie przygasły płomienie.

– Niebezpiecznie zbliżasz się do poezji.

– Poeci powinni być niebezpieczni. Niebezpieczni i pijani. Proszę. Jeszcze nie uszkodziłaś swojego kieliszka.

Mówił w przenośni, choć różnie mogło się to potoczyć. Lekko oczarowana i tego świadoma, Alison uniosła kieliszek do ust. Nie była pewna, czy to prawdziwy szampan. Bąbelki jednak były prawdziwe i zatańczyły jej na języku, budząc go.

– Przede wszystkim Berlin jest miastem liberalnym. Nie da się dobrze bawić w Berlinie, jeśli nie masz liberalnej duszy.

Miles jęknął.

Otis znów go zignorował.

– A liberalizmowi zawsze pomaga trochę przymusu, nie uważasz? Najłatwiej być tolerancyjnym, kiedy jest się w mniejszości. A w każdym ciekawym miejscu w tym mieście jesteś w mniejszości wobec punków, hipisów i pedałów.

– Gejów – powiedziała Alison.

– Co?

– Wolą, żeby mówić o nich geje. Pedał… to okropne słowo.

– Cóż, ci, których ja znam, sami tak o sobie mówią. Ale wiesz co? Przedstawię ci paru i będziesz im mogła wyjaśnić, jak chcą być nazywani. – Zanim zdążyła się obrazić, już dolewał jej do kieliszka. – Proszę. Osobliwość miejscowego szampana. Po otwarciu trzeba go wypić w ciągu trzydziestu minut, inaczej zwietrzeje i zrobi się bez wyrazu jak… jak… – Odwrócił się do Milesa. – Co jest bez wyrazu?

– Twoja gadanina.

– Jeśli jest miejscowy, to nie może… – zaczęła Alison, ale ryknął śmiechem, zagłuszając jej zastrzeżenia.

Otis wypełniał sobą przestrzeń jak kołdra, pomyślała, a jego uwaga zdawała się podzielona na trzy części: między nią, salę i Milesa. Ale to głównie na Milesie się skupiał. Alison wyczuwała, że nawet kiedy na niego nie patrzył, wciąż go obserwował. Jakby Miles, pozostawiony bez nadzoru, mógł stać się niebezpieczny.

Otis wzniósł kolejny toast, jednocześnie przywołując kelnerkę. Po chwili zjawiła się z tacą, na której stała kolejna szklaneczka whisky.

– Stałe zamówienie – wyjaśnił Otis. Potem zwrócił się do Alison: – Krótka lekcja historii. Bardzo krótka, bo im dłużej mówimy, tym mniej pijemy. Na zachodzie, w RFN, była obowiązkowa służba wojskowa. Ale nie w Berlinie, bo żołnierzy było tu już tylu, że dorzucenie do tej mieszanki kolejnych, zwłaszcza rodowitych Niemców, no cóż… – Opuścił kieliszek, złożył na chwilę ręce, po czym gwałtownie je rozsunął, szybko poruszając palcami. – To byłby przepis na… niezłe zamieszanie.

Miles mruknął. Zdawał się jednocześnie czerpać przyjemność z tego, że Otis przejął scenę, i pogardzać jego teatralnością.

– Słuchając tego człowieka – uprzedził Alison – pamiętaj, że w dwóch trzecich gada bzdury, a w jednej trzeciej ściemnia.

– A jednak każde słowo jest krystalicznie prawdziwe – ciągnął Otis. – Brak poboru w Berlinie sprawił, że miasto stało się czymś w rodzaju… Kanady. Czymś w rodzaju Kanady dla młodych ludzi z RFN, którzy nie chcieli iść do wojska. Rozumiesz, co mam na myśli?

– Tak jak młodzi Amerykanie wyjeżdżali do Kanady, żeby uniknąć poboru – powiedziała Alison. – Ale nie jestem do końca…

– Właśnie. A z pacyfizmem łączą się oczywiście pewne inne wartości.

– Anarchia i dragi – wtrącił Miles. – O, przepraszam. Zepsułem ci puentę?

Otis go zignorował. Był teraz skupiony na Alison, jakby jego wykład był formą uwodzenia.

– Anarchiści i fani Grateful Dead, zgadza się. I wszelkiego rodzaju artyści, od pisuarowych po postapokaliptycznych. I muzycy, którzy zwykle robią bardzo dużo hałasu przy bardzo niewielkiej harmonii. I oczywiście większość z nich to mężczyźni. To jedna z zalet, które odkryjesz, będąc tutaj. W Berlinie jest strasznie dużo samotnych mężczyzn.

– Dlaczego myślisz, że szukam mężczyzny?

– Nie sugeruję, że szukasz. Tyle że trudno tu jakiegoś nie znaleźć, chyba że się naprawdę postarasz.

Miles parsknął.

Alison postanowiła ominąć temat romantycznych poszukiwań, w których nie zamierzała brać udziału.

– Właściwie niewiele jeszcze widziałam. Nie miałam zbyt dużo wolnego czasu.

– To będziemy musieli to naprawić.

Spodziewała się trochę, że Miles w tym miejscu postawi szlaban i zaznaczy, że czas Alison należy do niego i tylko do niego. Ale nic takiego się nie stało.

– I będziesz zachwycona. To aksjomat. Używam tego słowa poprawnie?

– Czy wyglądam, jakby mnie to obchodziło? – zapytał Miles.

– Sama słodycz i gówno, prawda? Jego własne słowa. – Otis znów stuknął kieliszkiem o jej kieliszek. – Będziesz zachwycona – powtórzył. – Bo najlepsze w Berlinie jest to, że jeśli go nie kochasz, wystarczy poczekać dwadzieścia cztery godziny. Przybierze zupełnie nową postać.

– Biuro promocji turystyki musi mieć pełne ręce roboty.

– Oni są głównie zajęci nagłaśnianiem nadchodzącego „ożywienia”. – Nawet w tym gwarze słyszała cudzysłów, w jaki ujęte było to słowo. – Za dziesięć, dwadzieścia lat Berlin będzie finansową stolicą Niemiec. Może nawet całej Europy.

– Ale ty w to nie wierzysz.

– Nie. – Zawahał się. – Tak. Sam nie wiem. Może. Ale Berlin ma w zwyczaju unikać swojego oczywistego przeznaczenia. Więc może tym właśnie zawsze będzie: miastem marzycieli.

– I palaczy trawki – dodała. – I anarchistów.

– I neonazistów. – Spojrzał na nią z ukosa. – Nie wszystkie marzenia są piękne.

– Dorastałeś tutaj?

– A jak myślisz?

– Myślę – powiedziała ostrożnie – że jesteś tu wystarczająco długo, by uchodzić za Berlińczyka.

– To pewnie ten mój naiwny idealizm, który wychodzi na wierzch.

– Nie – odparła. – Myślę, że to raczej ten niebezpieczny poeta.

– No ja pierdolę – przerwał im Miles. Sądząc po jego tonie, był mocno zdegustowany. – Jeśli będę musiał słuchać, jak wy dwoje się w sobie zakochujecie, to chyba wyrzygam się na stół.

Otis się roześmiał, ale Alison też poczuła się lekko zdegustowana. Miłość od pierwszego wejrzenia? Nie. Nie miała zamiaru zakochać się w Otisie.

W ogóle nie po to przyjechała do Berlina.

Sir Winston wierci się niespokojnie i zaczyna szczekać – a przynajmniej Alison North tak to odbiera. Potem porządkuje w myślach to, co przed chwilą usłyszała, i te dźwięki zmieniają się w słowa:

– Czy te wszystkie szczegóły są konieczne?

Okazuje mu uprzejmość, rozważając to pytanie.

– Nie – mówi w końcu. – Chyba nie.

– A więc…

– Ale nie robię tego dla pana, tylko dla siebie. Więc jeśli chce pan coś usłyszeć, wysłucha pan wszystkiego.

– To dochodzenie tak nie działa.

– Nie będę udawać, że jestem wtajemniczona w plotki z Whitehall – mówi Alison. – Ale nawet ja słyszałam, że to dochodzenie w ogóle nie działa. Totalna porażka od początku do końca to jedna z łagodniejszych ocen. Skoro więc jestem jedynym świadkiem, który ma do powiedzenia coś, czego nie da się znaleźć na Twitterze, czy nie byłoby najlepiej po prostu pozwolić mi mówić?

Zbyt zaskoczony, by zrobić cokolwiek poza uniesieniem krzaczastych brwi, sir Winston jej na to pozwala.

Otis stał się więc stałym elementem krajobrazu, choć później dziwiła się, że nie nastąpiło to wcześniej. Szybko bowiem stało się jasne, że on i Miles są towarzyszami od dawna i że znają się tak, jak szulerzy znają talię kart: jeden potrafił czytać drugiego, patrząc na ruchy jego dłoni. Uświadomiła sobie również, że kluby, które teraz odwiedzali, nie były tymi samymi, do których zabierał ją Miles, zanim poznała Otisa. Czyżby Miles celowo trzymał ich z dala od siebie? A jeśli tak, to dlaczego? I skąd ta nagła zmiana zdania? Bo nie było tak, że Otis po prostu często im towarzyszył; był z nimi zawsze, dziesięć razy na dziesięć. A czasem wydawało się, że nawet jedenaście, jeśli wziąć pod uwagę, jak intensywna była jego obecność. A także to, że czasami wpadali na siebie, kiedy Milesa nie było w pobliżu.

Pewnego dnia w porze lunchu, kilka dni po ich pierwszym spotkaniu, czekał przed budynkiem placówki, gdy wyszła do pobliskiej kawiarni po kanapkę.

– Powinieneś tu w ogóle być? – spytała go na powitanie.

– A to ściśle tajne? – odpowiedział pytaniem.

No cóż, tak. W pewnym sensie tak było. Ale duszek z kreskówki na frontowych drzwiach budynku zdawał się temu przeczyć. Próby Ansela, żeby go zmyć, tylko podkreśliły jego obecność. Kontury zamazały się tak, że teraz wyglądał jeszcze bardziej widmowo i upiornie.

– Może to Miles go namalował – rzucił Otis.

– Co za bzdura! Po co miałby to robić?

– Żeby nikt inny nie zrobił czegoś gorszego?

Już wtedy znała go na tyle dobrze, by wiedzieć, że zaraz nastąpi dłuższe wyjaśnienie. Wziął ją pod ramię i poprowadził ulicą. Znał takie małe miejsce, mogliby szybko coś zjeść i napić się po kieliszku wina. Nikt by się nawet nie zorientował, że zniknęła. Nie było tak, że dała się przekonać albo że świadomie zgodziła się na jego plan. To się po prostu zaczęło dziać, zanim zdążyła zaprotestować.

– Berlin to miasto szpiegów – powiedział, gdy szli. – Zawsze tak było. Nikt się nimi nie przejmuje. A będą się przejmować jeszcze mniej, kiedy szpiedzy staną się obiektem żartów. A tak będzie, możesz mi wierzyć. Więc lepiej zrobić pierwszy ruch i zażartować z samego siebie. Niedługo wszyscy będą pamiętać puentę, ale nikt nie będzie mógł sobie przypomnieć dowcipu.

– To trochę jak ukrywanie się na widoku.

– Po prostu jak stanie na widoku. Żeby ludzie zapomnieli, że się ukrywasz. – Zaproponował jej papierosa, ale odmówiła. W Berlinie czasem paliła, ale jeszcze nie w biały dzień. – Poza tym on już nie jest za Murem. Miles prowadzi teraz zupełnie inne gry.

Musiała to zapamiętać: że Miles już nie jest za Murem. A jednak przez większość czasu miała wrażenie, że był tam nadal.

– Jesteś szpiegiem, Otis?

– Odmawiam udzielenia odpowiedzi, która mogłaby mnie obciążyć.

To oznaczało „tak”. Chyba że oznaczało „nie”.

– Myślałam, że chcesz mnie zabrać do jakiegoś „małego miejsca”?

– Następnym razem. Na razie po prostu się przejdźmy. Są rzeczy, które mogę ci pokazać.

– Miałam zaraz wracać.

– Wyślą za tobą psy?

Przez moment zdawało jej się, że miał na myśli coś innego.

– Raczej nie sądzę.

– W takim razie chodźmy na wschód.

Wschód był bliżej, niż się spodziewała, ale tutaj – bardziej niż w jakimkolwiek innym miejscu, w którym dotąd była – wschód oznaczał przekroczenie linii. Z początku była ona niedostrzegalna, Berlin pozostawał Berlinem – ta sama architektura, to samo niebo. Ale stopniowo zauważyła, że robi się brudniej; budynki nosiły ślady zaniedbania, których nie widziała na zachodzie. Skojarzyło jej się to z reklamą proszku do prania z podzielonym ekranem: prześcieradło przed i po. A wkrótce pojawiły się też inne różnice. Flagi i transparenty zwisające z budynków. Mieszanina ikon kultury (banan Velvet Underground), politycznych symboli (sierp i młot, złoty półksiężyc) oraz tego, co łączyło w sobie jedno i drugie (brodaty Che w berecie).

Otis zauważył, że to zauważyła.

– Squattersi. Tak oznaczają swoje terytorium.

– Dużo ich tutaj.

– Nie chciałabyś być właścicielką kamienicy w tych okolicach, to na pewno. – Uśmiechnął się przelotnie, jakby przypomniał sobie jakiś prywatny żart. – W Berlinie Wschodnim jest mnóstwo squatów. Takich, w których ludzie mieszkają, i takich, gdzie urządza się imprezy. Berlin to jest to miejsce, do którego przyjeżdżasz, kiedy chcesz urządzić imprezę albo po prostu odtworzyć tamtą, która trwała, zanim reszta świata dorosła.

– Mówisz, jakby to była jedna wielka komuna.

– Bo trochę tak jest. Wszyscy są tu mile widziani. Więc masz punków i marzycieli, ćpunów i błaznów. Soixante-huitards, którzy chcieliby przywrócić minione czasy, i wszystkich tych hipisowskich rozbitków, którzy nie pogodzili się z teraźniejszością.

– I wszystko, czego chcą, to impreza.

– Może „impreza” to za mało powiedziane. Jak to się nazywało w Londynie w latach sześćdziesiątych? „Happeningi”?

– Nie byłam na żaden zaproszona. Miałam dwa lata, kiedy skończyła się dekada.

– Ale może później o nich słyszałaś.

– Nazywały się happeningi, tak. Nigdy do końca nie wiedziałam, na czym to właściwie polegało. Choć wydaje mi się, że George Harrison próbował kiedyś unieść w powietrze Albert Hall.

– Udało mu się?

– Gdyby mu się udało – odparła Alison – to pewnie nie z Beatlesów byłby dziś pamiętany.

Mijali pustą przestrzeń między budynkami, gdzie jakiś mężczyzna w butach nie od pary okładał młotkiem betonowy pustak. Głowica młotka była owinięta taśmą sięgającą do połowy trzonka. Tłumiło to odgłosy do cichego łup, łup!, co być może było celem. Bardziej prawdopodobne wydawało się jednak, że taśma miała zapobiec odpadnięciu główki.

– On robi Mur – wyjaśnił Otis.

– Wygląda raczej, jakby go rozwalał.

– Tak, ale kiedy już rozbije go na kawałki, sprzeda je turystom. – Jego głos nabrał komicznego tonu: – Chodźcie ludzie, chodźcie! Oryginalne fragmenty Muru Berlińskiego! Kawałki historii, kupujcie tutaj.

Ale rzucił mężczyźnie jakiś kilkukrotnie złożony zwitek. Banknot.

– Kiedy Mur stał, Wschód wyglądał jak lata pięćdziesiąte. Radzieckie samochody, zepsute zęby, przemycane dżinsy i brak telefonów. A wojna była wszędzie. Nie zimna wojna, tylko ta prawdziwa. Zburzone budynki i podziurawione ściany. Dziury po kulach, wiesz? Nigdy niezałatane. – Zgasił papierosa i rzucił go do rynsztoka. Było dość chłodno. Miał na sobie gruby czarny płaszcz sięgający do połowy uda, a pod nim ciemnoszary garnitur. – I cóż, dalej tak jest. Zjednoczenie nastąpiło tak szybko, że dopiero nadrabiamy zaległości. Wciąż z trudem gonimy za coraz bardziej oddalającym się cudem gospodarczym. Widzisz? Nie mówiłaś, że jestem poetą? Cud, trud.

– Mur, dziur.

– Nieźle. To wszystko wygląda jak miasto, ale w gruncie rzeczy to czarna dziura. Inwestorzy ustawiają się w kolejce, pompują w to pieniądze, a potem odchodzą z pustymi rękami, bo jedyne, co tu się naprawdę dzieje, to imprezy i kluby. Techno. Lubisz techno?

– Niezbyt się na nim znam.

– Wszystko, co musisz wiedzieć, to że ma rytm i że można przy nim brać narkotyki. A to znaczy, że potrzebna jest przestrzeń, a Berlin ma jej pod dostatkiem. Wszystkie te puste supermarkety, puste sklepy, wszystkie miejsca, z których zniknęły pieniądze. O to właśnie chodzi w tych imprezach. Świętują wolność, którą zdobyli, gdy runął Mur, ale ponieważ nie robią nic poza świętowaniem, ta wolność nigdy nie nabiera rozpędu.

– Mówisz jak zatwardziały kapitalista.

– Jestem tylko zatroskanym obywatelem.

– Z urodzenia?

– Alison, Alison. To Europa, nie sztywna Anglia z zaciśniętymi pośladkami. Możesz być obywatelem każdego miejsca, którego tylko zechcesz. Myślisz, że Miles uważa Anglię za swój dom?

– Nie jestem pewna, co się dzieje w głowie Milesa – odparła.

– I może tak jest bezpieczniej. – Znów wyjął paczkę papierosów, przez chwilę się jej przyglądał, po czym pokręcił głową i schował ją z powrotem. – Tak naprawdę nie jesteś szpiegiem, prawda?

Mimo wcześniejszej lekkości w podejściu do tematu, w jego głosie zabrzmiała jakaś powaga i to ją zaskoczyło.

– Nie mogę o tym rozmawiać.

– Chodzi mi o to, że ktokolwiek płaci ci pensję, nie jesteś zawodowym kłamcą. Ale Miles nim jest. Wiesz o tym, prawda?

Roześmiała się, ale to był wymuszony śmiech.

– Ostrzegasz mnie przed nim? Mam strzec swojej cnoty, to chcesz mi powiedzieć?

– Mówię tylko, że powinnaś być ostrożna. Lubię cię, Alison. Milesa też lubię. Ale to nie jest bezpieczne towarzystwo. I miał powód, żeby zostać w Berlinie.

– Jaki?

– Poluje na tygrysa.

– Wybrał do tego dziwne miejsce.

– To zoo, pamiętasz? Oczywiście, że mamy tu tygrysy.

– Ale tygrysy w zoo są niegroźne.

– To zależy, po której stronie krat się znajdziesz.

Dotarli do skrzyżowania, na którym zepsuł się jakiś samochód. Wokół zgromadziła się grupka młodych ludzi, choć trudno było powiedzieć, czy próbują go z powrotem uruchomić, czy rozebrać na części.

– Chyba powinnam już wracać – powiedziała, wysuwając się spod ramienia Otisa. Miała nadzieję, że po drodze będzie mijać jakieś miejsce, gdzie mogłaby kupić sobie kanapkę, ale skończyło się tym, że tego popołudnia chodziła głodna.

Dziwne, że po tylu latach pamięta takie szczegóły jak głód. Potrafi w razie potrzeby dodać im intensywności i barw: powiedzieć, że do jej biurka ciągle docierały zapachy cudzych lunchów – gorącej zupy podgrzewanej w kuchni placówki albo jakiejś pikantnej potrawy przyniesionej z pobliskiej budki – i opisać, jak dręczyły ją przez całe popołudnie; wyjaśnić, jak bardzo była wygłodzona, kiedy nadszedł wieczór i wreszcie mogła coś zjeść. Nie byłoby to kłamstwo; co najwyżej łagodne fabularyzowanie. Takie ozdobniki nadają kontekst i przywołują ukryte szczegóły – przeszłość leży za murem, ale wspomnienia, odpowiednio zachęcone, wspinają się po nim. Coś zmyślonego może zrodzić prawdę. Kolejny przykład kół w kołach, a ona, Alison North, zna się na kołach.

Ale to wszystko nie jest tym, co chce usłyszeć komisja. Trochę mniej niebezpiecznych poetów, trochę więcej szczegółów operacyjnych. Jednak teraz, gdy już odkręciła kurek, wspomnienia zaczynają napływać same, nieproszone; jakby w przyspieszonym tempie ponownie przeżywała tamte tygodnie, które należały do innego tysiąclecia i takie się też wydają. Ma poczucie, że życie Alison North było samo w sobie w pełni domkniętym, kompletnym cyklem i że – poza tym, co oczywiste – miało niewielki związek z jej późniejszą egzystencją albo nie miało go wcale. Jej berlińskie dni były jak czas spędzony w trakcie lockdownu, a myśli o nich budzą w niej to samo, co chwile, gdy w audycji Desert Island Discs rozbrzmiewa utwór, przy którym kiedyś tańczyła. Jeśli zamknie oczy, potrafi niemal udawać, że nie udaje, gdy wyobraża sobie, że wciąż tam jest. Wciąż tańczy.

Jeśli chodzi o rozmowy, które teraz przywołuje, nie odbyły się one przy jednej konkretnej okazji; to fragmenty z różnych spotkań, z różnych dni, które w jej pamięci zlewają się w jedno. Odkrywa, że jest w tym pewna elegancja – patrzeć wstecz na te oddzielne epizody jak na jedno, nieprzerwane zdarzenie. Tak jak wszyscy, Alison North ma skłonność, by widzieć swoją przeszłość jak na ekranie – kiedy wspomina, ogląda siebie uczestniczącą w wydarzeniach zamiast odtwarzać poczucie, że coś takiego jej się przydarzyło. To sprawia, że jej obecna sytuacja jest anomalią: jednocześnie tka sieć i tkwi w jej środku. A kiedy sieć pęka – a pęka właśnie teraz – następuje chwila oszołomienia, w której przeszłość wali się z hukiem na ruiny teraźniejszości.

Chwilę tę zapowiada dźwięk uderzenia w dzwon, dobiegający z innego pomieszczenia. A przynajmniej tak to do niej dociera, choć w rzeczywistości jest to tylko ciche piknięcie, sygnał przychodzącej wiadomości tekstowej. Jak to zwykle bywa, z początku nikt nie wie, czyj telefon wydał ten dźwięk, więc wszyscy sięgają po swoje, ale z tego chaosu nerwowych ruchów wyłania się jasność.

– Przepraszam – mówi Griselda Fleet, po czym odchrząkuje i powtarza: – Przepraszam.

Zebrani odkładają telefony, zwracają się ku niej pełne wyczekiwania twarze.

– Wiadomość z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych – mówi. – Wygląda na to, że dochodzenie Monochrome zostało zakończone. Ze skutkiem natychmiastowym.

W rozmytym szumie rozmów, który po tym następuje, tylko Griselda, Malcolm Kyle i świadek numer 137 pozostają na miejscach. Reszta obecnych, po kilku chwilach niezdecydowanego kręcenia się po sali, dochodzi do wspólnej decyzji, by potraktować to jako niespodziewane zwolnienie. W takim nastroju wychodzą, a ich rozmowy zamieniają się w gwar za drzwiami, potem w pomruk, a wreszcie stają się tylko wspomnieniem. Nie wszyscy zabrali swoje dokumenty. W sali konferencyjnej pozostają trzy osoby, jakby nadal były owinięte w sieć, utkaną tak niedawno, że jej nici i włókna wciąż są lepkie. Jakiś zegar wybija godzinę. Nie mają pojęcia gdzie.

W końcu Malcolm wstaje.

– No cóż – mówi i zaczyna krążyć między stołami, zbierając porzucone kartki. Bez potrzeby układa je w odpowiedniej kolejności. Obie kobiety na to patrzą, ale żadna tego nie komentuje. Malcolm kończy, odkłada papiery na swoje biurko w kącie, odchrząkuje i powtarza: – No cóż. – Jego głos brzmi dziwnie bezbarwnie, jakby nagle wrócił z innego świata. – Wygląda na to, że to by było na tyle.

I rzeczywiście tak jest.
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

CZĘŚĆ PIĄTA

LONDYN, TERAZ
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

– Nasza przyjaciółka zasłabła. Nic jej nie będzie.

Shelley trzymała butelkę wody przy ustach kobie1ty, usiłując wyglądać jak ktoś, kto zna się na zasłabnięciach i wie, jak sobie z nimi radzić.

– Wezwali państwo karetkę?

– Często jej się to zdarza. Jak tylko leki zaczną działać, wszystko będzie w porządku.

– Skoro jest pani pewna…

Max uniósł kciuk w górę, czym zaskoczył nawet samego siebie. Zatroskany spacerowicz z psem po wypełnieniu swego obywatelskiego obowiązku ruszył dalej, a Shelley zakręciła butelkę. Schwytana kobieta, podparta między nimi, cicho jęknęła.

Nie był pewien, gdzie dokładnie się znajdują, ale była tu ławka, trawiasty skwer otoczony drzewami oraz plac zabaw dla dzieci, teraz pusty. Za murem za ich plecami biegła główna ulica, przez którą niedawno przeszli. Wcześniej minęli kilka bocznych uliczek, wszystkie nazwane imionami postaci z książek Dickensa. Dziesięć minut spacerem od pubu, co zajęło im bardziej dwadzieścia z powodu taszczonego ciężaru, a gdyby właściciel pubu rzeczywiście wezwał policję, już odpowiadaliby na poważne pytania albo mieliby na rękach kajdanki. Napaść z użyciem przemocy i porwanie: pracownicy akademiccy nie powinni się interesować ani jednym, ani drugim, nawet jeśli przeszli na wcześniejszą emeryturę.

Tymczasem kobieta między nimi osunęła się do przodu i spadłaby z ławki, gdyby Shelley jej nie podtrzymała.

– Ona potrzebuje pomocy medycznej – powiedziała tonem kogoś, kto stwierdza fakt, a nie sugeruje sposób działania.

– A jak myślisz, jak ja się czuję? – odparł Max, dotykając policzka w miejscu, gdzie kobieta smagnęła go pałką. Krwi nie było, ale pojawiła się pręga.

– Przeżyjesz.

W pobliżu dwa psy drżały w półmroku, mierząc się nawzajem spojrzeniami, podczas gdy ich właściciele czekali ze smyczami w rękach.

– Dziękuję. Tak w ogóle – powiedział Max.

– Powiedziałabym, że nie ma za co. Ale wciąż żałuję, że zjawiłeś się pod moimi drzwiami.

– A mimo to pomogłaś mi, kiedy cię potrzebowałem.

– A co miałam zrobić? Pozwolić ci samemu wejść do jaskini lwa?

– To był maraton po barach, nie safari.

– Ale przyszły dzikie zwierzęta, prawda? Pomyślałam, że jeśli wpadłeś na pomysł, żeby zapolować na Bachelora, to oni też mogą wpaść na ten sam pomysł. I na ciebie czekać.

– Kimkolwiek są.

– Kimkolwiek są, tak. Ale kimkolwiek są, zakładanie, że będą mniej sprytni od ciebie, nie było z twojej strony zbyt mądre.

– W tych okolicznościach – powiedział – nie będę się z tym spierać.

Inne okoliczności były takie, że opuszczając pub, pozbyli się towarzystwa Johna Bachelora – decyzja podjęta za obopólną zgodą, a raczej zostałaby tak podjęta, gdyby poprzedziła ją dyskusja. W rzeczywistości Bachelor po prostu zaczekał, by upewnić się, w którą stronę ruszą, po czym oddalił się w przeciwną. Max nie miał z tym problemu. Mleczarz zrobił swoje, a nawet więcej. Postawiłby pieniądze na to, że Bachelor zostanie w toalecie, gdy tylko zauważy nowo przybyłych.

– Ten John nie jest najlepszą reklamą dla Cornwell House – powiedział. – A z drugiej strony mnie nie zdradził, a przynajmniej nie świadomie. I kiedy przyszło co do czego, stanął do walki.

– Ja też.

– Ty też. Spędziłem trochę czasu z agentami. Dawno temu. Byli bardzo różni, ale większość była odważnymi, porządnymi ludźmi. Byłabyś świetną agentką, Shelley.

– Dzięki.

– Chociaż łżesz jak z nut w sprawie swojej nogi.

Jej złamana na pół laska została w Fox and Bucket, a mimo to Shelley bez widocznych trudności dotarła aż tutaj.

Na trawniku psy zawarły rozejm w tradycyjny psi sposób i teraz obwąchiwały sobie zadki.

– Tak, wolałabym, żebyś zachował to dla siebie – powiedziała Shelley.

– Oczywiście. – Nagle, pierwszy raz od lat, naszła go ochota, żeby zapalić. – Mogę zapytać dlaczego? Po co ten teatrzyk?

– Bo wszystko się posypało. Cornwell House to nie Park, to osobny byt i z minuty na minutę staje się coraz bardziej osobny. Jeśli wrócę, co jest mało prawdopodobne, ale jeśli, nie będę już pracować dla służb, tylko dla prywatnej firmy. A pierwsze, co zrobią, to okroją nas do absolutnego minimum.

– Aha.

– No właśnie. Witamy w nowej erze zaciskania pasa. – Odwróciła się ku niemu nad bezwładnym kształtem ich potulnej towarzyszki. – Nie jesteś typem, który polega na innych, Max, ale wciąż jesteś względnie młody. Moi starsi podopieczni nie dostaną pomocy, której potrzebują, bo zaczną obowiązywać zupełnie nowe kryteria. Rachunki za ogrzewanie? Dostarczymy im dodatkowe koce i będziemy zachęcać, żeby trzymali się blisko siebie, by się ogrzać. Rachunki za jedzenie? Starsi ludzie mniej jedzą, przecież każdy o tym wie. – Pokręciła głową. – Już się przecież poświęcali dla dobra kraju. Jeszcze parę razy ich nie zabije.

– Chyba że jednak.

– Chyba że jednak. – Nagle wciągnęła powietrze i Max pomyślał, że może ona też wyobraża sobie, że pali papierosa. – Bachelor jest do odstrzału, mogę ci to powiedzieć za darmo. A gdybym została, skończyłabym z pięć razy dłuższą listą klientów i o połowę mniejszymi środkami, by ich wspierać. I pewnie z nową umową na mniej korzystnych warunkach.

– Jasne… I to się dzieje na całej linii? Wyprzedają Park kawałek po kawałku?

– Nazywają to usprawnieniem. Usługi pomocnicze mogą być lepiej realizowane przez sektor prywatny, koniec cytatu. Następna będzie weryfikacja. To jest prawdziwa żyła złota. Nie ma aż tak wielu wypalonych szpiegów, ale weryfikacji potrzebuje każdy. Nowi rekruci, kandydaci na wyższe stanowiska, wybrani urzędnicy, oferenci w przetargach rządowych. Właściwie wszyscy. Prędzej czy później każdego z nas wywrócą na lewą stronę. A na tym się nie skończy. Nadzór? Po co wydawać fortunę na dostarczanie służbom technologii, skoro można dostać to samo u źródła, z własnymi operatorami w pakiecie? Zbieranie informacji? Giganci mediów społecznościowych mają to już opanowane. Wystarczy zawrzeć kilka przyjaznych porozumień. Współdzielić satelity czy coś w tym rodzaju. Jezu.

– Więc się wycofujesz.

– Zanim przejęcie dojdzie do skutku, dadzą mi odprawę, żebym nie robiła kłopotów. Kłopotliwi pracownicy to ostatnia rzecz, jakiej chcesz w tej branży.

– No nie wiem – powiedział Max. – Kilku takich spotkałem. Właściwie to dobrze jest ich mieć po swojej stronie.

– Kurwa – powiedziała niezbyt wyraźnie kobieta między nimi.

W lodówce były kotleciki rybne, jeszcze się do nich nie zabrał. Może też jakaś zwiędła sałata i mięknący pomidor. I na pewno dwa cale wódki na dnie butelki; resztą upodlił się w weekend. A ich robotę właśnie diabli wzięli: zostali odprawieni SMS-em jak dziewczyna gwiazdy rocka. Właściwie więc powinien zbierać się do domu. Zje coś, a potem będzie mógł naciągnąć kołdrę na głowę i śnić koszmary o życiu na północy.

Zamiast tego siedział z Griseldą w niedawnym pokoju sir Winstona, który teraz był już tylko pustym pomieszczeniem. Sir W. zabrał swoje kalosze i wspaniałomyślnie pozwolił, by oddali porzucone przez niego gazety do recyklingu. Pozostali członkowie panelu również się spakowali i wyszli, a Shirin Mansoor – ku zaskoczeniu Griseldy i przerażeniu Malcolma – najpierw mocno ich uściskała. „To była wielka radość pracować z wami”. Dla pozostałych najwyraźniej większą radością było zaprzestanie tej współpracy, choć wszyscy byli uprzejmi i mili z wyjątkiem Carla Singera, który otrząsnął się z jakże słodkiej goryczy rozstania, zanim zdążył zerknąć na telefon i znaleźć sobie jakieś ważniejsze zajęcie. Pomachał im tylko ręką na progu i wsiadł do windy, nie czekając, żeby zobaczyć, czy ktoś jeszcze chce zjechać na dół.

Jeśli chodzi o świadka, była opanowana, jakby wcale jej nie zaskoczyło, że przerwano jej zeznania. Z drugiej strony, pomyślał Malcolm, przerwanie zeznań nie było najgorszą rzeczą, jaka ją w życiu spotkała. Gdy zwolniła się winda, odprowadził ją na dół i znalazł się z nią na chodniku, jakby była jakąś kruchą, schorowaną krewną, której pewnie już nigdy nie zobaczy. Żegnając się, użyła jego pełnego nazwiska i roześmiała się, gdy nazwał ją panią North.

– Nie powinien pan się martwić, wie pan?

Nie zdawał sobie sprawy, że się martwi, a ściślej mówiąc, nie zdawał sobie sprawy, że to widać.

– To wygląda jak koniec, ale to tylko chwilowe komplikacje.

Wracając windą na górę, zastanawiał się, czy mówiła o Monochrome, czy o jego karierze. Tak czy inaczej, oczywiście się myliła.

Teraz, sam na sam z Griseldą, powiedział:

– Wiesz, co mnie zastanawia? Szybkość, z jaką ona, ta Alison, zgodziła się zeznawać. Zadzwoniliśmy do niej i od razu rzuciła wszystko. Jakby tylko na to czekała. I nie mogła się doczekać.

– Gdyby zwlekała – odparła Griselda – Monochrome skończyłoby się, zanim by tu dotarła.

– Jak myślisz, co się stało?

– Myślę, że ktoś w Regent’s Park…

– Pierwsze Biurko.

– Tak, myślę, że nie podobało jej się, że mamy OTIS. Nie chciała, żeby panel wysłuchał, jak świadek rozwija ten wątek.

– Z całą pewnością dodała szczegóły, których nie ma w aktach.

– A nawet jeszcze nie doszliśmy do najważniejszych rzeczy – zauważyła Griselda. – Do skradzionych pieniędzy. Pułapki, którą szykowali.

– Alison chce, żebyśmy wiedzieli, co się naprawdę tam działo – powiedział Malcolm. – A Pierwsze Biurko tego nie chce.

– Ale może tylko dla zasady. W końcu nie bez powodu nazywają to tajnymi służbami.

Mniejsza z tym. Powinien już iść. To był koniec. Nie musiał tu już nigdy więcej wracać; mógł pożegnać się z Clive’em i już nigdy nie czuć się nieswojo, zastanawiając się, jak powinien go traktować. Pomyślał, że mógłby spróbować zwyczajnej życzliwości; po prostu życzyć mu powodzenia… Kiedyś będzie ponad tym wszystkim, ponad tym nadmiernym kalkulowaniem w codziennych sprawach. Będzie po prostu żył, nie zastanawiając się, jaką maskę powinien założyć. Nie wiedział tylko, jak do tego doprowadzić.

– Jakie masz plany? – zapytała Griselda.

– Plany?

– No wiesz. Co teraz zrobisz?

– Wyślą mnie na pustynię.

– Wspominałeś o Sunderlandzie.

Wzruszył ramionami.

– Sunderland. Nottingham. Swansea. Nieważne gdzie, to i tak daleko od wszystkiego, co się liczy. Przez resztę kariery będę tkwić po kolana w lokalnej polityce. Wyżej już nie zajdę.

– Bywają gorsze losy. Swansea to ładne miasto. Jest tam morze i szansa, żeby zacząć nowe życie.

– Lubię to, które mam.

– Naprawdę? Bo nie wyglądasz, jakbyś je lubił. Przez większość czasu wyglądasz, jakby życie nieźle cię przeczołgało.

Na chwilę zaniemówił. Nie pamiętał, kiedy ostatnio ktoś powiedział mu coś tak osobistego, a już na pewno nie inny urzędnik służby cywilnej. Powinna mu była odpowiedzieć: „No tak”. Albo: „No oczywiście”. Temat zostałby zamknięty i mogliby przejść do innych spraw, na przykład do rozmowy o tym, jakie jest prawdopodobieństwo, że później będzie padać. Ale zamiast tego był zmuszony powiedzieć:

– No cóż, tak, to przez to cholerne Monochrome. Dobrze sobie radziłem, dopóki go nie było.

– Naprawdę?

– Byłem drugi najlepszy z mojego naboru – odparł. – To nie byle co.

– A jak dokładnie to się mierzy?

No właśnie, kto to mógł wiedzieć? Nie istniały żadne realne kryteria. To byłoby przecież absurdalne.

– Ludzie wiedzą – rzucił. – I tyle.

Nie chodziło w tym o logikę czy o matematykę. Gdyby wszystko odbywało się według niezmiennych, ustalonych reguł, w ogóle nie przydzieliliby go do Monochrome. Byłby zbyt cenny, żeby go marnować.

– Spójrz na to z dobrej strony – zaproponowała. – Jeśli zostaniesz w Westminsterze, żeby po omacku próbować się wspinać po tej brudnej drabinie, nie będziesz miał czasu, żeby ułożyć sobie życie. Możesz mi wierzyć.

– Czemu miałbym ci wierzyć? Przecież sama też daleko nie zaszłaś. To znaczy, byłaś w kadrach, prawda? To raczej nie wbija w fotel.

– Mamy różne sufity, Malcolm. Poza tym są wyzwania, z którymi ja musiałam się mierzyć, a ty nie. To naprawdę jest aż takie proste.

Jego odpowiedź zaskoczyła ich oboje.

– Nie powinienem był tego mówić. Przepraszam.

– Och… W porządku. Dziękuję.

Poczuł, jak coś w nim puszcza. Powinien być w drodze do domu, żeby wreszcie zjeść te kotleciki rybne ze zwiędłą sałatą, a tymczasem siedział tu z koleżanką z pracy, która od dwóch lat towarzyszyła mu przez te wszystkie cholerne, ciągnące się bez końca dni, kiedy wysłuchiwali bezsensownych zeznań. Jeśli ktoś wiedział, jak się czuje, to właśnie ona.

– Poza tym… – zaczął i teraz słowa płynęły z niego same; było to nawet interesujące, przekonać się, co powie dalej. – Wydajesz się całkiem poukładana.

– No tak.

– Przepraszam, chciałem tylko…

– Malcolm, moje małżeństwo się rozpadło. Wielu ludziom to się zdarza. Straciłam dom i wszystkie oszczędności. Mieszkam z córką w wynajmowanym dwupokojowym mieszkaniu i nie dociągnęłabym spokojnie do końca miesiąca, gdybym… Ech, nieważne. Powiedzmy tylko, że „poukładana” to nie jest to słowo, które przychodzi mi do głowy, kiedy myślę o swoim życiu.

– Ja wydaję ponad sześćdziesiąt procent pensji na czynsz. Ogrzewanie włączam wieczorem na godzinę. W weekendy na dwie.

– Spójrz tylko na nas. Ostatni z najlepszych.

– Zrobię herbatę. Chcesz?

– Tak, dziękuję.

Zaniósł czajnik do łazienki, napełnił go wodą, przyniósł z powrotem i włączył. Potem zaczął przeglądać rzeczy na tacce z herbatą.

– Chyba podprowadzę te torebki. A może chcesz się nimi podzielić?

– Zaszalej.

– Co chciałaś przed chwilą powiedzieć? Że nie dociągnęłabyś do końca miesiąca, gdyby co?

– To nieważne.

– Uwierz mi, jeśli masz jakieś sposoby na rozciąganie budżetu, to zamieniam się w słuch.

– Moje małżeństwo się rozpadło, bo mój mąż był uzależniony od hazardu – odparła. – Dowiedziałam się o tym dopiero, kiedy wydał już wszystko co do grosza, i jeszcze więcej. Duża część długów, które narobił, jest na moje nazwisko. Walka, żeby dotrwać do końca miesiąca, to dla mnie codzienność. Moja pensja kończy się szybciej niż dni.

– Przykro mi.

– Więc biorę pieniądze od jego rodziców.

– Bierzesz…?

– To znaczy, nie kradnę ich. Przyjmuję. Przyjmuję pieniądze, które mi dają, chociaż ich na to nie stać. To są oszczędności ich życia. Po trochu, miesiąc po miesiącu. Chcą w ten sposób naprawić to, co on zrobił, choć to nie była ich wina. To była jego wina. A ta część, zabieranie im oszczędności… to już jest moja.

– Niekoniecznie. To znaczy…

Ale nie była to myśl, którą potrafił dokończyć, więc musiał zostawić ją zawieszoną w powietrzu. Tymczasem czajnik wypełnił się parą i z sykiem rozwiewał ją w nicość.

Malcolm nalał wrzątku do kubków i pozwolił torebkom bezradnie unosić się na powierzchni.

– A co z tobą? – zapytał.

– Co ze mną?

– Jakie masz plany? Wracasz do swojej dawnej pracy, tak?

– Kiedy ta się skończy.

– Czyli już teraz, prawda? – Malcolm przycisnął torebkę łyżeczką do ścianki kubka. – To już koniec. Monochrome to trup.

– Ale czy na pewno? – powiedziała Griselda.

Istnieje ograniczona liczba sposobów, by opisać centrum dowodzenia Parku po godzinach pracy, i wszystkie operują motywami światła i cienia. Gabinet Pierwszego Biurka z matową szklaną ścianą, za którą żarzy się słabe światło żarówki, jakby oglądało się z oddali scenę narodzin, oraz pilnie strzeżona ciemność w centrali, przerywana co pewien czas blaskiem monitorów, których niebieskie ekrany odbijają się w okularach ich użytkowników. W kącie cierpliwie czeka automat do kawy, mrugając jednym zielonym okiem, a pod sufitem pulsują słabe czerwone diody kamer, czujników dymu i wiecznie czujnych zraszaczy, by działania poniżej były monitorowane i by w razie potrzeby podnieść alarm lub ugasić pożar – co jest wiernym odwzorowaniem pracy wykonywanej w samej centrali. Jeśli nie wydarzy się żadna katastrofa, to po godzinach w Parku panuje cisza; większość spotkań wyznacza się o cywilizowanych porach. Ale nawet w chwilach pozornego spokoju centrala pozostaje czujna na wszelkie zakłócenia: czy to w szerokim świecie, na ulicach chronionych miast, czy przy sąsiednim stanowisku pracy, ponieważ – jak głosi szeptana mantra – „Nigdy nie wiadomo”. Nigdy nie wiadomo, kiedy nastąpi zdrada ani z której strony uderzy. To prawda o każdej porze, lecz szczególnie po zmroku, bo to, jak zachowujemy się w świetle dnia, służy w dużej mierze innym, natomiast to, co robimy w naszych tajnych godzinach, ujawnia, kim naprawdę jesteśmy.

W swoim gabinecie Pierwsze Biurko rozważało wydarzenia minionego dnia. To ćwiczenie jak zwykle wywoływało u niej mieszane uczucia. Monochrome dobiegło końca; komar rozgnieciony na ścianie. Kwestia de Vriesa również została załatwiona, a przynajmniej tak obiecywał e-mail, który dostała godzinę wcześniej: jego oferta przejęcia kontroli nad procedurą weryfikacyjną służb została po cichu wycofana. Szczegółów nie podano – takich rzeczy nie podaje się w mailu – lecz zakładała, że wywarto odpowiednie naciski, a jako powód utraty przychylności wskazano jego powiązania z byłym premierem. Obie strony wiedziały, że to tylko kolejna runda w odwiecznej grze. Bądź co bądź, było już za późno, by twierdzić, że dla cudzoziemców nie ma miejsca w rządzeniu krajem. Wystarczyło rozejrzeć się po Londynie, po jego reprezentacyjnych gmachach wzniesionych za wyprane pieniądze, by wiedzieć, że obywatele innych państw od dekad traktują to miasto jak swój plac zabaw. Ale mimo wszystko wciąż należało stawiać granice. Premiera można było kupić, lecz nie można było kupić urzędu. De Vries to rozumiał. Ale rozumiał też, że jego następnym ruchem jest nie wykonywać żadnego ruchu: poczekać, aż koło znów się obróci. Zawsze będą kolejne wybory, a wraz z nimi kolejny zestaw rachunków do zapłacenia. Wtedy znów się pojawi, po tym jak dyskretnie zawrze nowe sojusze przy zaciągniętych zasłonach. Wiedziała, że choć wygrała tę bitwę, któregoś dnia rano może obudzić się i odkryć, że wojna została przegrana. Była jednak w stanie chronić kraj tylko przed jednym zagrożeniem, a nie wszystkimi naraz.

Nie mogąc usiedzieć w miejscu, postanowiła obejść swoje włości. Chłopcy i dziewczyny w centrali już do tego przywykli; do jej cichej obecności za ich plecami, gdy przyglądała się ich pracy. Tego wieczoru większość zajmowała się obserwacją trzech młodych kobiet, których niedawne zakupy w różnych marketach budowlanych sugerowały zaangażowanie w produkcję bomb. Oznaczało to, że ich telefony są śledzone, rozmowy nagrywane, ruchy analizowane, a ich najbliższą przyszłość już zaplanowano. Jedna z nich, nieświadoma tego, wkrótce miała wysłać pozostałym wiadomość, że spędzi weekend u ciotki i przez kilka dni będzie poza zasięgiem. W odosobnionym lokalu na terenie przemysłowym w Hertfordshire przygotowywano już dla niej pokój.

– Dobra robota – mruknęło Pierwsze Biurko.

Słowa te obiegły pomieszczenie niczym prezent na przyjęciu – każdy odpakowywał jedną warstwę i przekazywał go dalej.

Kontynuowała obchód korytarzami i zeszła piętro niżej. Na kolejnym półpiętrze przystanęła, zastanawiając się, czy nie zajrzeć do Psiarni – bo tak rzecz jasna nazywano piętro psów – po czym jednak ruszyła dalej w dół. Każde półpiętro schodów zdobił pojedynczy portret któregoś z jej poprzedników. Zatrzymała się przed wizerunkiem Charlesa Partnera. Dziwne, że jego portret wciąż tu wisiał, zważywszy na jego dawną zdradę. Ale jak wiele dawnych grzechów zdrada Partnera została głęboko pogrzebana; można było o niej szeptać po kątach, lecz nigdy oficjalnie jej nie uznano. Tak więc wciąż tu wisiał – co było dla niego zbyt wielkim zaszczytem – choć przynajmniej na rzadko oglądanej ścianie. Pierwsze Biurko dotarło bowiem na poziom archiwum, do królestwa Molly Doran.

Oświetlenie było tu słabsze niż na innych piętrach, a każde polecenie Pierwszego Biurka, by je wzmocnić, było unieważniane przez Molly. To, że Molly potrafiła odwoływać jej decyzje mimo przepaści dzielącej ich pozycje, pozostawało zagadką dla wszystkich zainteresowanych, z wyjątkiem, zapewne, samej Molly. Teraz jednak Pierwsze Biurko było z tego zadowolone, z powodów, których nie potrafiła jasno określić – poza tym, że czasem jest coś kojącego w pozostawaniu w cieniu. Gdy zamknęły się za nią drzwi, poczuła się odcięta od reszty Parku w sposób, jakiego żadne inne drzwi nie potrafiły zapewnić. Kolejna zagadka, pewnie dla wszystkich z wyjątkiem Molly.

Przeszła korytarzem i zatrzymała się na progu archiwum. Cisza bibliotek nie przypomina żadnej innej, a cisza tej była szczególnie przejmująca. Jakby każdy niechcący spowodowany hałas mógł uwolnić jakiś sekret. Chwilę po tej myśli rozległ się zamierzony dźwięk – odchrząknięcie.

Wchodząc do środka, dostrzegła Erin Grey przy biurku nieco po lewej stronie. Lampa była ustawiona w taki sposób, by światło padało dokładnie na leżącą przed nią książkę. Włosy miała związane, a na nosie okulary, jakby świadomie składała hołd pewnemu stereotypowi.

– Wciąż tu jesteś – powiedziało Pierwsze Biurko.

Erin skinęła głową.

– Najlepiej pracuje mi się nocą.

W twoim wieku też najlepiej pracowało mi się nocą, pomyślała. Ale nie zawsze przy biurku.

– Nie obowiązuje obecnie alarm pomarańczowy – powiedziała – więc dzienna zmiana skończyła pracę godzinę temu. A z tego, co mi wiadomo, nie złagodzono przepisów dotyczących nadgodzin.

„Z tego, co mi wiadomo” należało do tych werbalnych ozdobników, które łagodzą kategoryczne stwierdzenie faktu. To, o czym nie wiedziała, w świetle przepisów nie istniało.

– Proszę się nie martwić, proszę pani. Nie jestem na służbie. – Erin pokazała jej okładkę książki: niedawno wydane opracowanie na temat udziału Imperium Brytyjskiego w handlu niewolnikami.

– Trochę lekkiej lektury?

– Myślę o zrobieniu magisterium.

– To godne uznania. Ale jeśli chodzi ci o awans, lepszym wyborem byłaby sinologia albo slawistyka.

– Myślałam raczej o zmianie kierunku, proszę pani. Może o pracy akademickiej.

– Rozumiem. – Ostatnią rzeczą, na jaką miała ochotę, był wykład o możliwościach kariery. Ale odpływ talentów z Parku był problemem, którego nie można było ignorować. – Nie jesteś tu szczęśliwa?

Erin Grey spojrzała jej w oczy. Zdawała się zastanawiać, czy potraktować to pytanie poważnie. W końcu zdjęła okulary i starannie odłożyła je na książkę.

– Byłam – powiedziała ostrożnie. – To ważna praca i cieszyłam się, że mogę być jej częścią.

– Ale już nie jesteś.

– Więcej czasu poświęcamy na odpieranie zagrożeń z wewnątrz niż na obronę przed niebezpieczeństwami z zewnątrz. Przy tym wszystkim, co dzieje się na świecie, dlaczego to rozgrywki polityczne stały się naszą dominującą narracją?

– Widzę, że ćwiczysz już żargon, który przyda ci się w przyszłej karierze, ale nie pozwól, by to przesłoniło ci fakty. Przed chwilą wyszłam z centrali, gdzie wykonywana jest praca, która zapobiegnie tragedii. Tragedii w czasie rzeczywistym, z poodrywanymi kończynami i zrujnowanym życiem. To jest nasza „dominująca narracja”.

– Cieszę się, że to słyszę, proszę pani.

Bardzo ją to zirytowało. „Powiedz, co naprawdę myślisz, dziewczyno”, przemknęło jej przez głowę, lecz zbyt dobrze panowała nad sobą, by to powiedzieć.

– Powiedz, co masz na myśli.

– To jest jak granie na skrzypcach, gdy płonie miasto, prawda? Wystarczy spojrzeć na Zielone Pędy… Ledwo wiemy, w którą stronę się obrócić. Czy zaglądać pod każdy kamień w poszukiwaniu kolejnej fabryki bomb, czy oglądać się przez ramię, którego z kluczowych graczy z Downing Street pani… to znaczy my… zdążyliśmy wkurzyć.

Pierwsze Biurko nie odpowiedziało.

Po dłuższej chwili milczenia Erin dodała:

– Przepraszam. Sama pani zapytała.

– Gdyby to było wojsko – odparło Pierwsze Biurko – ten drobny wybuch skończyłby się dla ciebie sądem wojskowym.

– Tylko w czasie wojny.

– W takim razie tym lepiej, że nie jesteśmy w stanie wojny. Najwyraźniej uważasz, że polityka rządu wobec służb dyktowana jest osobistą animozją.

– A czym innym jest Monochrome?

– Monochrome to już przeszłość. A Zielone Pędy… no cóż, można to widzieć jako sposób finansowania ważnych usług albo jako kolejny przykład zaganiania dojnych krów w stronę rządowych kolesi. Ale fakty są takie, że jesteśmy krajem na skraju bankructwa i jeśli wybór sprowadza się do przyjęcia pieniędzy, co do których nie mamy pewności, skąd pochodzą, albo do braku pieniędzy w ogóle, to jest jasne, którą z tych opcji należy wybrać.

– Nie chodzi przecież o to, skąd są te pieniądze, prawda? Chodzi o oddawanie kontroli nad usługami ludziom, którzy nie powinni jej mieć.

– Dałaś temu wyraz w swojej ocenie tej inicjatywy, za co wyraziłam wdzięczność. Jeśli jednak chodzi o sposób postępowania z zaangażowanymi osobami, pozwól, że ja się tym zajmę. A tak w ogóle, gdzie jest Molly?

– Pewnie w domu.

– Nie sądziłam, że ona chodzi do domu.

– Ludzie potrafią zaskoczyć.

– Celem naszego zawodu jest raczej dopilnowanie, żeby tego nie robili. – Ruszyła w stronę wyjścia, lecz zawahała się i odwróciła. – Możesz na mnie liczyć, jeśli będziesz potrzebować referencji. Oczywiście nie będzie tam nic konkretnego, ale podpiszę je swoim nazwiskiem, a to otwiera drzwi. Ale zapamiętaj jedno. Możesz spędzać dni na zajmowaniu się przeszłością tylko dlatego, że niektórzy z nas strzegą teraźniejszości. I tak, czasem oznacza to marnowanie czasu i zasobów na bitwy, których w ogóle nie powinno się toczyć. Ale jeśli ja ich nie stoczę, Park przegra. A jeśli Park przegra, nie będzie miało znaczenia, w którą stronę się obrócimy, by stawić czoła wrogowi, bo wróg już wygrał.

Później myślała o tej przemowie, gdy była już w swoim gabinecie i przywróciła przejrzystość szklanej ścianie, by widzieć swoich ludzi – nocną zmianę – przy pracy. To prawda, pomyślała. Musiała stoczyć pewne bitwy, by oni mogli toczyć swoje. Niefortunne było jedynie to, że wszystkie jej walki wyglądały jak prowadzone z jedną ręką związaną za plecami.

Przyszedł kolejny e-mail z MSW, tym razem od samej minister spraw wewnętrznych. Cokolwiek mówić o politykach, nie wychodzili wcześnie z pracy. Jak napisała, było to tylko uprzedzenie: nowy faworyt w przetargu na procedurę weryfikacyjną miał czystsze pieniądze i brytyjski paszport. Nazywał się Carl Singer.

No proszę, pomyślało Pierwsze Biurko. Gdzie ja ostatnio słyszałam to nazwisko?

Griselda otworzyła torbę i wyjęła kolejne dokumenty. Świat od dawna zmierzał w stronę biura bez papieru, co było koniecznym kierunkiem z ekologicznego punktu widzenia, ale Malcolm rozumiał ten odruch – jakżeby nie? On i Griselda należeli do tej samej sfory i przechylali głowy na dźwięk tego samego gwizdka. Dopóki polecenie nie zostało wydane na papierze, nie nabierało mocy.

Przerzucała kartki z wprawą wytrawnego szulera. W końcu wyciągnęła jedną ze stosu i położyła ją przed Malcolmem.

– To instrukcje, które otrzymałam od ludzi Sparrowa dwa lata temu. Ponieważ pozostawałam i nadal pozostaję w strukturach ministerstwa spraw wewnętrznych, zdecydowano, że to ten departament będzie organem nadzorującym Monochrome, aby zachować dotychczasowe łańcuchy dowodzenia. Sparrow nie był wielkim fanem służby cywilnej, ale potrafił docenić jej użyteczność, kiedy było mu to na rękę. Ludzie Sparrowa poszli za jego przykładem o tyle, że przy ustalaniu zasad działania Monochrome wykorzystali istniejące wzorce dokumentów, żeby nie musieć zaczynać od zera. To oznacza, że regulamin Monochrome zawiera między innymi standardowy zapis dotyczący prezydium, a mianowicie, że w przypadku nieobecności przewodniczącego jego obowiązki pełni jego wyznaczony zastępca, a w przypadku nieobecności takiego zastępcy kierowanie pracami panelu przechodzi na jego sekretarza.

– Czyli na ciebie – powiedział Malcolm.

– Na mnie – potwierdziła Griselda.

– Gratulacje. Teraz ty tu rządzisz. Tylko co z tego, skoro Monochrome zostało zamknięte?

Zadał to pytanie, bo należało je zadać, ale widział już odpowiedź wyłaniającą się z dokumentów.

– A zostało? Słyszałeś, jak sir Winston ogłasza zamknięcie?

– Co mówi instrukcja?

Miała ją pod ręką.

– Bla, bla, bla, przyznaje przewodniczącemu prawo do zamknięcia prac Monochrome na żądanie ministra spraw wewnętrznych lub jego wyznaczonego przedstawiciela. Następnie przewodniczący zobowiązany jest polecić sekretarzowi przygotowanie i przekazanie ustaleń panelu w terminie nieprzekraczającym sześciu miesięcy od daty zakończenia postępowania, chyba że wymagane będzie przedłużenie bla, bla, bla.

– A nie polecił – stwierdził Malcolm.

– Nie w mojej obecności – powiedziała Griselda. – O ile mi wiadomo, sir Winston opuścił budynek, nie mówiąc ani nie robiąc nic, co można by uznać za oficjalne zakończenie postępowania.

Malcolm upił łyk herbaty. Powinien być oburzony, że przewodniczący nie dopilnował prawidłowego przebiegu postępowania, nawet – a zwłaszcza – jeśli to uchybienie oznaczało nieudzielenie ostatniego namaszczenia. Ale równie mocno powinno go oburzać to, do czego zmierzała Griselda. A jednak go nie oburzało.

– Skoro tak, to co zamierzasz zrobić? – zapytał.

– Zamierzam zrobić dokładnie to, co sir Winston poleciłby mi zrobić, gdyby pojął, czego się od niego wymaga. Zamierzam, z twoją pomocą, przygotować i przekazać ustalenia panelu w sprawie, dla której został powołany.

– Ach… – Nie potrafił powstrzymać uczucia zawodu. Coś, co znajdowało się tuż poza jego zasięgiem, coś nieuchwytnego, zostało mu odebrane, zanim zdążył zrozumieć, czym mogło być.

– Oczywiście – ciągnęła – nie możemy ukończyć raportu bez wysłuchania reszty zeznań.

I oto to coś znów znalazło się w zasięgu ręki.

– Nie mielibyśmy kworum – powiedział ostrożnie.

Griselda wysunęła ze stosu kolejną kartkę.

– Posiedzenia niejawne. Jeżeli przewodniczący tak postanowi, postępowanie może toczyć się w trybie niejawnym z udziałem takiej liczby członków panelu, jaką przewodniczący uzna w danych okolicznościach za niezbędną. – Odłożyła kartkę. – Cóż, jako pełniąca obowiązki przewodniczącej tak postanawiam. I myślę, że nas dwoje w zupełności wystarczy.

– To rozsądne?

– Czas na rozsądek już minął, Malcolm. Ktoś spanikował, kiedy wezwaliśmy świadka w sprawie OTIS. Teraz ciebie wysyłają na wygnanie, a uwierz mi, mnie zreorganizują, zanim zdążę nauczyć się nowego kodu do kserokopiarki.

– Zreorganizują. – Jako urzędnika służby cywilnej przeszył go dreszcz na samo brzmienie tego słowa.

– Więc dlaczego, choć ten jeden raz, ogon nie miałby pomachać psem?

Grzejąc dłonie od kubka herbaty, zastanowił się nad tym. Czemu by nie? Bo to by miało konsekwencje. Na każdym etapie jego dotychczasowej kariery to rozstrzygało sprawę – konsekwencji należało unikać, każdy o tym wiedział. Tym, co się liczyło, były rezultaty. Rezultaty zamykały sprawę i pozwalały odłożyć ją do teczki. Konsekwencje oznaczały, że coś będzie trwało dalej, a to z kolei sugerowało brak kontroli.

– „To wygląda jak koniec, ale to tylko chwilowe komplikacje” – powiedział.

– Co…?

– Tak powiedziała Alison. Sądziłem, że miała na myśli… Nieważne.

Griselda uporządkowała papiery w równy stos. Wyrównała ich krawędzie, stukając nimi o blat. Położyła je na stole. Wydawało się, że zwraca się do nich, a nie do Malcolma, gdy powiedziała:

– I co o tym myślisz?

– Myślę… Myślę, że powinniśmy ponownie wezwać świadka.

– Dobrze.

– Żeby wysłuchać reszty jej zeznań.

– Myślisz, że zgodzi się kontynuować?

– Och, tak – powiedział Malcolm. – To tylko moje wrażenie. Ale myślę, że tak.

– Możesz mieć lekkie wstrząśnienie mózgu – powiedział Max. – Na pewno potwornie boli cię głowa. A teraz masz wybór. Powiedz mi, dla kogo pracujesz, albo utopię cię w najbliższej kałuży.

– Nie ma takiej konieczności – zganiła go Shelley.

– Po czyjej ty jesteś stronie?

– Nie, chodziło mi o to, że tam dalej jest staw.

– Chylę czoła przed twoją znajomością lokalnej geografii.

– Ludzie… – wybełkotała kobieta.

– Mówi nam, że w pobliżu są ludzie – powiedziała Shelley.

– Są – przyznał Max. – Więc podejmę pewne ryzyko. – Rozejrzał się w półmroku. Widać było kilku spacerowiczów z psami, ludzi wracających do domów, młodych z deskorolkami. – Ale nie tak duże jak ty.

– …krzyczeć.

– Jak chcesz, to krzycz. Ale nie masz dość tchu, żeby zgasić świeczkę. Więc jeszcze przez chwilę nic nam nie grozi.

– Nasz przyjaciel tutaj już wcześniej rozwalił ci twarz o podłogę w swojej kuchni – powiedziała Shelley. – A ja dopiero co złamałam laskę na twojej głowie. Oberwałaś dwa razy, a my oboje jesteśmy na nogach. Ile ci za to płacą? Bo chyba za mało.

– Pierdol się.

– Chyba już jej lepiej – stwierdził Max.

Minęła jednak chwila, zanim zaczęły padać informacje. A kiedy już zaczęły padać, szło to powoli i opornie.

– Pieprzony bydlak – powiedziała.

To był jakiś początek.

– Mówisz do mnie?

– Jesteś obleśny. Obrzydliwy.

To nie ja włamałem się w środku nocy do twojego domu, pomyślał. Z paralizatorem i bandą zbirów.

– Nie wiem, kto namieszał ci w głowie – powiedział – ale zamierzam się tego dowiedzieć.

– Tak? I co zrobisz? Porwiesz mnie? Zgwałcisz?

– Już cię porwaliśmy – wtrąciła Shelley. – Technicznie rzecz biorąc.

– Pierdolcie się, śmiecie.

Spróbowała wstać, ale Max powstrzymał ją ramieniem usztywnionym ukrytą w rękawie pałką.

– Słuchaj, możesz mnie wyzywać, ile chcesz, ale najpierw ustalmy, o co tu w ogóle chodzi. Co ci o mnie powiedzieli? Co takiego zrobiłem? Bo cokolwiek ci nagadali, okłamali cię. Jestem emerytowanym wykładowcą. Czytam książki, piszę artykuły, mieszkam w sympatycznym domku z uszkodzonym zatrzaskiem w oknie. Dopóki nie pojawiła się twoja banda, moją największą atrakcją było podpisanie od czasu do czasu jakiejś petycji.

– Puść mnie albo zacznę wrzeszczeć na całe gardło.

– Jasne, gdybyś miała to zrobić, już byś to zrobiła. Więc skąd ta nagła nieśmiałość?

– Kazali jej nie rzucać się w oczy – zgadła Shelley.

– To ma sens – przyznał Max. – Bez policji, bez rozgłosu. Nie chcesz zwracać na siebie uwagi, co? Zwłaszcza gdy spacerujesz z bronią, którą można zabić.

– To nie zabija.

Max poklepał w rękaw.

– Jeszcze nie widziałaś, jak ja tego używam.

– Jest was cała banda – powiedziała Shelley. – Stosujecie siłowe metody i broń kupioną w sieci. Jesteście albo jakimiś porąbanymi samozwańczymi stróżami prawa, albo prywatną ochroną. No to które?

– Pieprzcie się, pedofile.

Max i Shelley wymienili spojrzenia. Olśnienie.

– To dlatego napadliście na jego dom? – spytała Shelley. – Myślicie, że jest pedofilem?

– Kto wam płaci? – zapytał Max.

– Pieprzcie się – powtórzyła.

– Bo ktoś za tym stoi. Gdyby to była internetowa nagonka, zwykła pomyłka, już bym o tym wiedział.

– Uruchomiłyby się alarmy.

– Więc to prywatne zlecenie, a nie jakaś zadyma. Kto pociąga za sznurki?

Kobieta nie odpowiedziała. Ale już nie obrzucała ich wyzwiskami.

– Jeśli działacie legalnie, to czego się boisz? – zapytała Shelley. – Powiedz, kto ci płaci pensję, i spokojnie sobie pójdziemy. Ale jeśli będziesz dalej zgrywać bohaterkę, on złamie ci nogę.

– A nie jestem profesjonalistą – dodał Max. – To znaczy, że będzie bolało. Bardzo.

Napiął ramię i pałka wsunęła mu się w dłoń. Ma ciężar porządnego kija, pomyślał. A on był człowiekiem, który wiedział, co zrobić z kijem.

Wymamrotała coś, ale ani on, ani Shelley tego nie dosłyszeli.

– Powtórz?

– Four Corners…

– Już pani lepiej?

To był ten sam zatroskany spacerowicz, który robił właśnie drugą rundę z psem. Choć pytanie było skierowane do kobiety, zerkał na przemian na Maxa i Shelley, jakby próbował wychwycić jakieś podejrzane sygnały. Jego pies – półlurcher, na ile Max potrafił to ocenić – opuścił zad na ścieżkę, wpatrzony w swojego człowieka. Max zacisnął palce na głowicy pałki, chowając ją w pięści.

– Już wszystko w porządku – powiedział.

– Nie pana pytałem.

– Nic mi nie jest – powiedziała kobieta. – Idzie pan w stronę głównej ulicy?

– Mogę.

Podniosła się. Pies też wspiął się na chwilę na tylne łapy, napierając na smycz i dysząc z radości.

– Trzymaj się – powiedziała Shelley. – I odezwij się do nas.

Kobieta chwiała się lekko, ale stała prosto. Oddała Shelley butelkę z wodą.

– Naplułam do niej.

– W porządku – odparła Shelley. – Ja też.

Właściciel psa nie był pewny, w co się wpakował, ale nie zamierzał się wycofać.

– No to chodźmy. – Ruszył, a pies wyrwał się do przodu, sprawdzając długość smyczy. Kobieta z posiniaczoną twarzą rzuciła im ostatnie spojrzenie niczym złowroga halloweenowa dynia i poszła za nim. Max słyszał nerwowe szeptanie mężczyzny, póki nie oddalili się na jakieś dziesięć jardów.

– To było…

– Co?

– W pewnym sensie bohaterskie. Ludzie potrafią być całkiem bohaterscy. – Wstał. – A my nie chcemy już więcej takich akcji. Chodź.

Ruszyli w stronę innej bramy wychodzącej na tę samą główną ulicę.

– Four Corners? – powiedział Max.

Shelley już wstukiwała to w telefon.

– Prywatne, hm…, usługi ochrony osobistej, tak tu jest napisane. Jest też „oddział miejskich rangerów”. Jak na mój gust trochę za dużo w tym RoboCopa.

– Dokąd stąd jeżdżą autobusy?

– Dzięki, że pytasz, bo robienie kilku rzeczy naraz to moja specjalność. Nie wiem, na Borough Market?

– A kto prowadzi te usługi ochrony osobistej?

– W przypadku takich firm nazwiska konkretnych ludzi są zwykle dobrze ukryte. Ale coś znajdę.

I znalazła, dziesięć minut później. Byli już na północ od rzeki, w autobusie jadącym w stronę Aldgate. Max głównie wyglądał przez okno. Nie tyle sprawdzał, czy nie wsiada jakaś wroga ekipa, co był lekko zahipnotyzowany światłami i ruchem. Samochody jadące we wszystkich kierunkach, ludzie w pośpiechu wchodzący do sklepów i wychodzący z nich. Zapadł zmrok i miasto wchodziło na wyższe obroty. Cały ten ruch obudził w nim jakieś ukryte wspomnienia. To było bardzo odległe od jego twierdzy w Devon i wyciągało na powierzchnię inną tożsamość.

– Nazwisko Carl Singer coś ci mówi? – spytała.

– Nic a nic.

– Bo to główna figura. Carl Singer, prezes Singer Industries. Four Corners to ich spółka zależna, choć nie z pierwszego planu. Raczej drobnym drukiem, gdzieś na dole strony. – Podniosła wzrok znad telefonu. – Jest dość znany. To znaczy, słyszałam o nim. Udziela wywiadów na stronach biznesowych.

– Naprawdę? – powiedział Max. – No to nie ma mowy, żeby był zamieszany w jakieś brudne interesy.

– Ale z ciebie cynik. – Autobus szarpnął, rzucając ją na jego ramię. – Przepraszam. No więc, co dalej?

Max znów patrzył na ulice, na tych wszystkich samotnych ludzi. Co dalej? Dobre pytanie.

– Pewnie należałoby go sprawdzić, nie sądzisz? Tego Carla Singera. Choćby dlatego, że ktoś musi zapłacić za zatrzask w moim oknie.
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

CZĘŚĆ SZÓSTA

BERLIN, WTEDY
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

I znów tu jesteśmy, pomyślała, rozglądając się po sali konferencyjnej Monochrome: żaluzje zasłaniające okna, stoły ustawione w otwarty kwadrat. Za dużo krzeseł, bo dziś nie będzie żadnego panelu. Będą tylko Griselda i Malcolm. I jak przypuszczała Alison, nie będzie też raportu. Prośbę, by stawiła się raz jeszcze, przedstawiono jej jako administracyjną konieczność, bez której postępowanie nie mogłoby zostać zamknięte, lecz tych dwoje albo kłamało, albo miało urojenia. Była niemal pewna, która z tych opcji jest prawdą, i było jej to obojętne. Oświetlenie, zgodnie z jej wczorajszą prośbą, wciąż było przytłumione, a deszcz, który od rana wisiał w powietrzu, teraz wystukiwał na szybie wiadomości w alfabecie Morse’a. Czasem miała wrażenie, że w tym mieście już nigdy nie przestanie padać; że Londyn zmyje sam siebie falą własnej ulewy.

Wprowadził ją – tak jak poprzedniego dnia – Clive i od tamtej pory myślała o nim. Clive był interesujący właśnie dlatego, że brakowało mu wyraźnych cech, które mogłyby wzbudzić zainteresowanie. Jego wiek trudno było określić. Po trzydziestce? Po czterdziestce? Poza tym nosił uniform (szary garnitur, czerwony krawat, identyfikator na niebieskiej smyczy), co zacierało indywidualność. Wszystko to ułatwiało wyobrażenie sobie, że był kimś więcej, niż udawał; że jego „Tak, proszę pana” i „Dzień dobry, proszę pani” mogły być jedynie elementami przykrywki. Przypomniała sobie striptizerki, które spotkała w Berlinie. Wszystkie na swój sposób były szpiegami. Przywdziewały inne tożsamości, zanim zdejmowały ubrania, jakby zakładały maskę mającą przesłonić ich nagość. Uniform Clive’a mógł skrywać nagą zdradę. Może każdego dnia, gdy tylko zaczynało się posiedzenie Monochrome, dzwonił do Regent’s Park. Może kazał założyć podsłuchy w biurach i kompletował własne dossier… Alison wiedziała jedno: że mali zdrajcy, obserwatorzy, są trybikami tajnego świata. Bez nich machina Ulicy Szpiegów stanęłaby w miejscu.

– Jesteśmy bardzo wdzięczni, że zgodziła się pani dziś przyjść – mówi Malcolm.

Stwierdza, że lubi Malcolma, mimo – a może właśnie z powodu – silnego podejrzenia, że on sam niespecjalnie siebie lubi. Jest jednak na tyle młody, że to może być tylko taka faza i nawet ci, którzy dobrze ją znają – czyli według niej najwyżej dwie osoby – pewnie by się zdziwili, że właśnie taką ma nadzieję. Bo Alison uważa, że życie jest zbyt kruche, by marnować je na nienawiść do samego siebie, chyba że ktoś naprawdę sobie na to zasłużył.

Ale na głos mówi tylko:

– To tylko drobna niedogodność. Nic więcej.

Griselda kaszle i przegląda notatki, które sporządziła wczoraj.

– Możemy zaczynać, kiedy tylko będzie pani gotowa – mówi.

Alison jest gotowa.

Znane sekwencje z czarno-białych filmów pokazują, jak podmuch wiatru porywa ze sobą kartki kalendarza. Obecny proces przypominał bardziej próbę złapania tych kartek i przyklejenia ich z powrotem do ściany – przypinanie dnia, miesiąca i roku do rzeczywistych wspomnień. Za pierwszym razem wydarzenia następują we właściwej kolejności. Potem wszystko przybiera bardziej chaotyczny charakter. Mimo to Alison była pewna, albo w miarę pewna, że noc, kiedy włamała się do biura Milesa, była tą samą, która zaczęła się w klubie pod apokaliptycznym supermarketem – apokaliptycznym, bo wszędzie wciąż wisiały postrzępione banery z napisem Wszystko musi zniknąć. Tłumaczenie zawdzięczała Otisowi. Jego bieżący komentarz rzadko cokolwiek pomijał.

Żeby dostać się do piwnicy, trzeba było zejść jednym z dwóch niedziałających ciągów ruchomych schodów. Jak opowiedział jej Otis, tradycja nakazywała klepnąć czerwony przycisk na dole; ten, który kiedyś zatrzymywał schody i za którego naciśnięcie bez powodu groziła grzywna. Na dole było się otoczonym przez lustrzane filary, przy których klienci kiedyś testowali szminki. Teraz były na nich poprzyklejane okładki płyt pokazujące Bowiego w różnych wcieleniach oraz zbieranina aspirujących do kultowości obrazów, od punkowców w gniewnych pozach po progrockowe fantazje Rogera Deana. Niektóre zamalowano, być może na znak zmieniających się gustów, a może po prostu dlatego, że ludziom czasem wpadają w ręce puszki ze sprayem. Alison zdawało się, że dostrzega swastykę, lecz mogło to być przypadkowe zetknięcie się kątów; zderzenie niedokończonych kwadratów. W kilka chwil po ich przyjściu Miles znalazł stolik, który wyglądał, jakby przyniesiono go ze śmietnika albo z opuszczonej działki. Była to blaszana puszka, z wieczkiem nierównym i pełnym wgłębień jak powierzchnia księżyca. Inne pobliskie stoliki były odwróconymi kuframi albo przeszklonymi gablotami. Tu i ówdzie stały lampy, niektóre podłączone do przedłużaczy, które wiły się gdzieś w mroku i można się było o nie potknąć. Hałas dorównywał wystrojowi. Mdły, słodkawy zapach haszyszu, gęsty już na górze, tutaj był jeszcze gęstszy.

Krzesło Alison było niskim stołkiem do dojenia krów, hojnie oblepionym uśmiechniętymi buźkami i hasłami antynuklearnymi. Siadając, zapytała:

– Ten klub jest sławny?

– Nie wiem. – Miles spojrzał na Otisa. – Nazwali już jakąś chorobę na cześć tego miejsca?

– Noc jest jeszcze młoda.

Ale lokal pękał w szwach. Kolejna rzecz do jej berlińskiego albumu: zapach potu zmieszany z wonią haszyszu. Nie chodziło o to, że ludzie nie byli czyści; po prostu, żeby zastać ich czystych, trzeba było trafić na odpowiednią porę dnia.

Otis zauważył, że przygląda się tłumowi.

– I to w środku tygodnia – powiedział. – Wciąż szokuje to twoją mieszczańską duszę? Całe to imprezowanie?

– Nie szokuje mnie nawet to, że starzy hipisi wciąż mówią „mieszczańska dusza”.

Uśmiechnął się – te jego szerokie usta robiły to, co potrafiły najlepiej.

– Pomyśl o tym jak o opóźnionej reakcji. Mówię o imprezowaniu, nie o moim słownictwie.

Znów omiotła wzrokiem tłum. Dobrze byłoby być jego częścią, kołysać się i falować, poddając się rytmowi. Tego popołudnia miała konfrontację z Robinem Bruce’em i wiedział już, że nie była tą, którą udawała. Wkrótce miała złożyć o tym raport Davidowi Cartwrightowi, co tylko spotęguje jej poczucie zdrady. Niedługo Miles dowie się o jej prawdziwej roli, chyba że już wiedział i prowadził własną grę. Być może dzisiejszy wieczór był ostatnim, gdy siedziała przy stoliku z tymi dwoma, otoczona tłumem młodych Niemców. Choć byli tam też starsi. Trójka przy sąsiednim stoliku dawno miała młodość za sobą; pili jakiś przezroczysty alkohol z butelki bez etykiety i obserwowali tańczących jak rzeźnicy oceniający drób w klatce.

Otis, który nie lubił pozostawiać niedokończonych myśli, powiedział:

– Berlin zawsze umiał się bawić, nawet w ciężkich czasach. Pod każdym mostem jest jakieś ognisko, a przy każdym ognisku tańczą ludzie. Zawsze jest muzyka.

– Mam nadzieję, że to trafi do twojego raportu – rzucił Miles do Alison. – Jakbym słuchał pieprzonego BBC.

– Nie sporządzam żadnego raportu.

– A jak to się teraz nazywa? „Transfer twoich spostrzeżeń”?

– I tak to się toczy i toczy – powiedział Otis. – Ale dokąd? Tego nie wie nikt. – Uniósł kufel; piwo, bo w tym przybytku nie było szampana. – Za tańczących. Żeby zawsze czuli rytm.

– Nawet zakonnice piją szybciej od ciebie – zauważył kwaśno Miles. Jego szklanka była już pusta.

– Przydałaby nam się tutaj następna kolejka! – zawołał Otis do nikogo konkretnego i w ciągu kilku sekund pojawiła się przy nim kelnerka. – Kochanie – powiedział do niej, albo coś w tym rodzaju. – Więcej tego samego dla nas wszystkich.

Gdy lokale, które akurat odwiedzali, oferowały obsługę przy stolikach – a tak było najczęściej – Miles pozwalał Otisowi zamawiać drinki, a także za nie płacić. Paragony jednak zbierał skrupulatnie.

Teraz zwrócił się do Alison, żeby poćwiczyć umiejętność konwersacji.

– Kiepsko dziś wyglądasz.

– Dziękuję. To jest dokładnie to, co każda kobieta chciałaby usłyszeć.

Miles wzruszył ramionami.

– Jeśli wpadłaś, mam numer, pod który możesz zadzwonić.

Dopiero po chwili dotarło do niej, co powiedział.

– Potrafisz być skończonym dupkiem, wiesz?

– Pan Otis?

Powiedział to jeden z trójki przy sąsiednim stoliku; na oko po czterdziestce, z długimi ciemnymi włosami i przystrzyżoną, przyprószoną siwizną brodą.

Otis odchylił się na stołku – ryzykowny manewr, ale wykonał go z gracją.

– Nie jestem pewien, czy mieliśmy przyjemność się poznać.

– Nie, ale jest pan znaną postacią w mieście.

Nowo przybyły omiótł wzrokiem towarzystwo. Skinął Milesowi, potem Alison.

– Witam pana. I panią.

Miles coś mruknął. Alison powiedziała:

– Guten Tag.

– Ach, Anglicy. – Przeszedł na angielski. – Miło państwa poznać.

– To już sami ocenimy – odparł Miles.

– To jedna z rzeczy, które podziwiam w waszym narodzie. Ta wasza ogłada za granicą.

Miles odsłonił zęby. Być może był to uśmiech.

– Zawsze chętnie poznajemy nowych przyjaciół – powiedział Otis, nadal po angielsku – ale co miał pan na myśli?

– Jak rozumiem, wszedł pan w posiadanie pewnej nieruchomości.

– Ma pan na myśli, że ją kupiłem. Tak, kupiłem nieruchomość.

– To… dość nietypowe posunięcie na dzisiejszym rynku. W tamtej okolicy.

– Mam wielką wiarę w nadchodzący boom gospodarczy – odparł Otis. – Wkrótce ceny nieruchomości pójdą w górę i będę bogatym człowiekiem. – Uniósł wciąż niedopite piwo. – Za kapitalizm.

– Zdaje pan sobie sprawę, że w budynku są squattersi.

– Chwilowa niedogodność.

– Oczywiście. Ale właśnie dlatego do państwa podszedłem. Jeśli się okaże, że zechce pan się pozbyć tej niedogodności, być może będę mógł pomóc.

– Naprawdę?

– Tak. Firma, którą reprezentuję, ma doświadczenie w takich sprawach. To drobna operacja, szybko przeprowadzana. I za rozsądną cenę.

– Rozumiem. Cóż, to bardzo miłe z pana strony. Jeśli zdecyduję się skorzystać z waszych usług, jak mam się z panem skontaktować? Ma pan wizytówkę?

Mężczyzna teatralnie wzruszył ramionami.

– Niestety, ostatnią oddałem pół godziny temu. Może na razie po prostu zapamięta pan nazwisko? Dieter Schulz.

– Dieter Schulz – powtórzył Otis.

– Tak. Wystarczy kogokolwiek zapytać. – Rozejrzał się po klubie. – Skierują pana dalej.

– Lubię ludzi z dobrymi koneksjami.

Schulz skinął głową, jakby to była rzecz zupełnie niewarta uwagi.

– Ten pański budynek ma ciekawą historię.

– Tak. Głównie z tego powodu go kupiłem. – Otis wyciągnął rękę nad stołem, a Miles, który zwykle nie grywał tego spokojnego i rozsądnego, włożył w nią papierosa. – Można powiedzieć, że jestem kolekcjonerem osobliwości.

– To również interesujące – powiedział Schulz. – Bo słyszałem, że jest pan raczej… jak to się mówi? Załatwiaczem. Tak, słyszałem, że jest pan kimś w rodzaju załatwiacza, panie Otis. To prawda?

– Wolę myśleć, że po prostu dobrze dogaduję się z ludźmi.

Schulz wyjął zapalniczkę.

– A z duchami też? Wierzy pan w duchy, panie Otis?

– Niespecjalnie. – Zaciągnął się, po czym wyjął papierosa z ust i przeczesał swoją dziką czuprynę. Kosmyki, które odsunął, natychmiast opadły na dawne miejsce. – Ale wierzę, że niektóre miejsca zachowują… ślady. Ślady tego, co się tam wydarzyło.

– Naprawdę?

– Tak. Właściwie można nawet powiedzieć, że niektóre wydarzenia zostawiają po sobie zapis.

– Słyszałem o tym.

– Ten konkretny dom – powiedział Otis. – Wystarczy tylko przekroczyć próg. Aż ciarki przechodzą.

– Trudno powiedzieć – odparł Schulz – czy jest pan wielkim szczęściarzem, czy ma pan wielkiego pecha.

– Prawda?

Kiedy Schulz sobie poszedł, Alison spojrzała na Otisa, potem na Milesa i znów na Otisa. Żaden się nie odezwał, nie wymienili nawet spojrzeń. Kelnerka przyniosła nową kolejkę i Otis dopił swoje piwo. Do niemal pełnego kieliszka z czerwonym winem stojącego przed Alison dołączył kolejny: dwóch strażników, czujnych na wszystko.

– O co w tym wszystkim chodziło? – zapytała w końcu.

Otis wzruszył ramionami.

– Dokładnie o to, co było słychać.

– Kupiłeś dom?

– Myślałaś, że jestem bezdomny?

– Ale nie po to, żeby w nim mieszkać.

– On nie chciałby tam mieszkać – powiedział Miles. – Dom jest nawiedzony. Nie słuchałaś?

– A poza tym są tam squattersi – dodał Otis.

– Obaj jesteście strasznie irytujący, wiecie o tym?

– Jest dziś drażliwa – wyszeptał teatralnie Miles. – Boi się, że jest w ciąży.

– A odpierdol się wreszcie!

Zaskoczyła ją gwałtowność własnej reakcji; powinna była już przywyknąć do tego, jak się zachowywał. Ale zanim skończyła przeklinać, była już na nogach. Wstając, potrąciła kieliszek wina; na szczęście jej to nie przeszkodziło, bo przewrócił się w stronę Milesa. Ten wydał z siebie całą serię odgłosów, każdy bardziej poirytowany od poprzedniego. Tymczasem Otis odchylił się na stołku i z rozbawieniem obserwował, jak wgłębienia blatu wypełniają się niczym dno doliny podczas nagłej powodzi. Nie oglądaj się za siebie, pomyślała i się nie obejrzała; szła jak burza, przedzierając się przez oszalały tłum. Możliwe, że Otis – a może Miles? – zawołał ją po imieniu, ale równie możliwe, że żaden z nich tego nie zrobił. A poza tym, czy to nie była ta okazja, na którą czekała? Miles ustawiony na resztę wieczoru, a placówka tylko dziesięć minut drogi stąd. Dobrze, że lustrzane kolumny były oblepione okładkami płyt, bo nie była pewna, czy chciałaby zobaczyć własną twarz. Poczucie winy było jak zbyt mocny makijaż: wszyscy wiedzieli, że coś ukrywasz. Gdy dotarła na zewnątrz, nabrała głęboko powietrza, ciesząc się, że niewiele wypiła. Przypomniała sobie słowa Davida Cartwrighta: „Zachęcałbym panią, żeby spróbowała pani zdobyć zaufanie Milesa, ale to raczej mało prawdopodobne”. Był z natury podejrzliwy, z natury nieufny, z natury był szpiegiem. A ona też była szpiegiem, tu, na jego własnym podwórku. Wszystko wskazywało na to, że to się dobrze nie skończy.

Szła dalej, szybko, lecz starając się nie wyglądać, jakby się dokądś spieszyła. Nie oglądała się za siebie, bo dlaczego któryś z nich miałby za nią pójść?

Tego popołudnia miała starcie z Robinem Bruce’em.

– Robin, muszę zamienić z tobą parę słów.

– Oczywiście, oczywiście. – Uprzejmy wychowawca: to określenie dobrze by do niego pasowało. W innym życiu albo w tym samym, tylko inaczej rozegranym, mógłby zajmować gabinet w jakiejś podrzędnej prywatnej szkole, ubrany w szary rozpinany sweter i profesorską togę. Może smutek, który przygarbił mu ramiona, miałby wtedy inną przyczynę, ale i tak w końcu wyszłoby na to samo. Odwrócił się do niej plecami i otworzył okno, wpuszczając do pokoju powietrze niosące ze sobą znany jej już zapach węgla, ulicznego jedzenia i czegoś jeszcze, czego nigdy nie udało jej się określić, a co zawsze będzie wywoływać ukłucie bólu. – Wejdź, usiądź. Alison, Alison. Zadomowiłaś się już? W czym mogę ci pomóc?

Serce waliło jej jak młot, ale musiała to zrobić.

– Chciałabym wiedzieć, czym jest Bazyliszek.

– Słucham…?

– Bazyliszek. – Zamknęła drzwi i usiadła, korzystając z zaproszenia, a on obserwował ją i po głowie krążyły mu słowa takie jak „żmija” i „pierś”. – Z funduszy placówki wypłacono pewną sumę, niemałą. W gotówce. W dolarach amerykańskich. To ty ją zatwierdziłeś i oznaczyłeś jako „Bazyliszek”.

– Rozumiem. – Opadł na krzesło i sięgnął po paczkę papierosów leżącą przy telefonie. – Cóż. Tego się nie spodziewałem. A może powinienem. Jaka właściwie jest twoja rola tutaj?

Ocena codziennych procedur i wyników związanych z pracą. Ale zamiast tego powiedziała:

– Mam dopilnować, żeby wszystko jak najsprawniej działało.

– Szeroki zakres kompetencji.

– Ale to nie znaczy, że mam wywracać placówkę do góry nogami. Interesują mnie wyłącznie błędy proceduralne, Robin. Nikt nie chce wywracać statku do góry dnem.

Nie wiedziała, skąd jej się wzięła ta morska metafora. Przypuszczała jednak, że wystarczy, jeśli będzie mówiła z sensem. Serce biło jej tak głośno, że aż dziw, że nie drżała szyba. Gdyby nazwał ją niemądrą dziewczynką, uciekłaby stamtąd z płaczem.

Tak przynajmniej podpowiadał jej wewnętrzny chochlik, ten, którego zadaniem było pilnować, żeby nie zadzierała nosa. Stłumiła go w sobie i zgasł jak świeca. Miała zadanie do wykonania. Miała upoważnienie. To ona tu rządziła.

Poza tym jego chochlik najwyraźniej też dawał o sobie znać. Robin zbladł. Na przemian zaciskał i prostował palce lewej dłoni.

– Cartwright się na mnie uwziął, prawda? – spytał. – O to w tym chodzi. Dlatego tu jesteś.

Pokręciła głową.

– Jestem tak nisko w hierarchii, że aż byś nie uwierzył. Nie dostaję poleceń od pana Cartwrighta. On nawet nie wie o moim istnieniu.

– Jedno cholerne potknięcie. – Miała nieprzyjemne wrażenie, że jego oczy szkliły się, gdy wyciągał papierosa z paczki i go zapalał. Zgasił zapałkę i starannie położył ją w popielniczce; wpatrywał się w nią, jakby znów mogła zapłonąć. Dym wił się nad jego dłonią. – Dają nam te zadania, te role do odegrania i zapominają, że jesteśmy tylko cholernymi ludźmi. To nie tak, że wpadłem w jakąś pułapkę. Zakochałem się, panno North. Nie w agentce obcego mocarstwa ani w jakiejś… w jakiejś… cholernej szantażystce. Po prostu w zwykłej… w zwykłej… osobie.

To było lepsze niż dwudziestominutowa biografia jego byłej kochanki, którą zafundował jej podczas pierwszego lunchu. Ale żeby nie zaczął znów użalać się nad sobą, wypowiedziała tylko jedno słowo:

– Bazyliszek.

Spojrzał na nią, jakby zdeptała jego monolog. Potem pokręcił głową.

– To nic ciekawego. Naprawdę.

– Obawiam się, że sama będę musiała to ocenić.

– Masz raczej na myśli kogoś, kto pociąga za sznurki tam, w Londynie.

– Wszyscy mamy swoje zadania.

– Jesteś za młoda na taką linię obrony.

– To nie obrona, Robin. To stwierdzenie faktu.

– Twarde jak stal. Wszystkie takie jesteście.

Kobiety, domyśliła się. Albo młodsze kobiety. A może po prostu inne osoby, które nie cierpiały tak jak Robin Bruce.

Wpatrywał się z niedowierzaniem w papierosa między palcami, jakby ktoś inny mu go tam włożył, po czym się zaciągnął.

– Bazyliszek to jedna ze spraw Milesa. Wszystko zgodnie z procedurą, nie masz się czym martwić.

– To operacja?

– Niezupełnie.

Ale brzmiało to jak kryptonim operacji.

– A więc co?

– Bazyliszek to… to… no cóż. Można powiedzieć, że to sprawy pooperacyjne. Tak właściwie to opieka socjalna. Cholera, są zamknięte? – Zerwał się nagle i przez ułamek sekundy Alison myślała, że się na nią rzuci. Zamiast tego podszedł szybkim krokiem do drzwi i dokładnie je sprawdził. Kiedy się odwrócił, wyglądało, że chce powiedzieć coś jeszcze, ale zamiast tego zacisnął usta na papierosie, jakby palenie było ćwiczeniem wymagającym poważnego wysiłku. – Słuchaj, nie możesz nikomu o tym mówić. Nie chodzi o to, że to jest tajne, to po prostu… delikatna sprawa. – Wrócił za biurko i opadł na krzesło, które cicho jęknęło. – Kiedy Mur jeszcze stał, Miles miał źródło. Oficera Stasi. Kryptonim Bogart. Sporo źródeł, większość z nich… Posłuchaj, nie powinienem ci tego mówić.

A ja nie powinnam tutaj być, chciała odpowiedzieć Alison. Jej życie nagle wydawało się bardzo odległe. Jej przyjaciele w Londynie sądzili, że pracuje w samorządzie, na stanowisku tak przygnębiająco nudnym, że zamieniło się to w żart, który można było zbyć machnięciem ręki. Ale to było konieczne kłamstwo, dla dobra wszystkich. To, co robiła tu i teraz, wyrządzało więcej szkód. Robin Bruce przyjął ją życzliwie, nawet jeśli tej życzliwości wymagano od niego w Regent’s Park. Inni również – Młody Alan, nieuchwytna Cecily, Benny, a nawet Ansel i Theresa. Każdy na swój sposób usuwał się z drogi, by zrobić dla niej miejsce. To, co tutaj robiła, a co David Cartwright określał mianem obowiązku, zmieniło się w zdradę. Żałowała, że tu przyjechała. Ale na żale było już za późno.

– Muszę usłyszeć wszystko – powiedziała. – W przeciwnym razie przekażę to do Parku.

Spojrzenie, którym ją obrzucił, było pełne żalu, jakby była jedynie kolejną z długiego szeregu kobiet, na których się zawiódł.

– Gramy w brudną grę, prawda?

– Oficer Stasi.

– Tak. Wyobrażasz sobie, jakiej odwagi to musiało wymagać?

– Nie bardzo.

– Właśnie. W każdym razie… większość informatorów po upadku Muru przeszła do nas, by odebrać zasłużoną nagrodę. Nazywaliśmy to pakietem paszportowym. Nowe życie pod bezpieczniejszym niebem. Wydaje się to uczciwą nagrodą dla tych, którzy rok w rok ryzykowali życie. Ale Bogart nie przyjął pakietu.

– Dlaczego?

– Powiedział, że to czas na odbudowę, nie na ucieczkę. Że we współpracy z Zachodem chodziło o pracę dla wolności, a skoro wolność już nadeszła, pora dopilnować, żeby wszyscy mogli z niej korzystać. Idealista, rozumiesz? Coś takiego spotyka się rzadziej, niż byś przypuszczała. Żeby ktoś naprawdę mówił i robił to samo. Ale w tym przypadku tak było. Bogart nie wziął ani pensa.

Poczekał, aż to do niej dotrze. Dym z jego papierosa wił się ku sufitowi.

– Może i Mur upadł – ciągnął po dłuższej chwili – ale ludzie mają długą pamięć. Po tamtej stronie musieli wiedzieć, że mają przeciek, bo takie rzeczy zawsze się wie. Tak przynajmniej mówią. Zawsze się wie. Ale oni nie wiedzieli i w jakiś sposób odkryli, nie pytaj mnie jak, że Bogart była kobietą.

Obraz w głowie Alison, dotąd jakby przekrzywiony, ustawił się we właściwej pozycji.

– Kiedy się o tym dowiedzieli?

– Rok temu. A właściwie niecały.

– Czyli trzy lata po upadku Muru?

– Albo dwa lata po zjednoczeniu. Albo rok po rozpadzie ZSRR. To tylko daty, Alison. Historia zmienia krajobraz, nie ludzi. Bogart dla nas była bohaterką, ale dla kogoś innego była zdrajczynią i zapłaciła za to cenę. Zresztą nie tylko ona.

– Co masz na myśli?

– Możemy tylko przypuszczać, że dostali niepełne informacje. Że Bogart była oficerem w określonym stopniu, ale nic ponadto. To i tak znacznie zawęziło krąg podejrzanych. W okresie, gdy dla nas pracowała, były tylko dwie inne kobiety w tym samym stopniu co ona. Tylko trzy możliwe podejrzane. A nie brakowało byłych oficerów Stasi, a także KGB, gotowych zemścić się na zdrajcach.

Alison poczuła, że ściska jej się żołądek.

– Nigdy nie pozwól sobie wmówić, że to nie jest brudny świat.

Nie pozwoli.

– Wszystkie trzy zostały powieszone – ciągnął Robin. – Na drucie fortepianowym. Dostaliśmy zdjęcie, przyszło pocztą jak katalog. Cała trójka obok siebie w lesie. Informatorka Milesa i dwie inne byłe oficerki Stasi. Oczywiście niewinne, choć to pojęcie względne, jeśli uwzględnisz, co wyprawiało Stasi… Miały… coś przywiązane do stóp. Chyba żelazka. Żeby je obciążyć. Podobno wtedy drut wżyna się jeszcze bardziej.

Alison próbowała coś powiedzieć, ale nie było na to słów.

Robin zgniótł niedopałek w popielniczce.

– Na zdjęciu była cała trójka, a obok stał jakiś mężczyzna. Tyłem do obiektywu, bo nie był głupcem. Oczywiście możliwe, że był tylko wykonawcą. To chyba niełatwa robota, powiesić trzy kobiety, musiała brać w tym udział cała ekipa… Chryste, gadam bez sensu. Miles wciąż ma to zdjęcie. Jego zdaniem ten człowiek to architekt, ten, który odpowiada za tę… rzeź.

– Ale nie wiecie, kim on jest.

– Nie. Choć, wierz mi, Miles bardzo chce się tego dowiedzieć.

Przez chwilę siedzieli w milczeniu, a woń dymu z papierosów rozwiewała się w przeciągu od okna. Obraz trzech powieszonych kobiet trudno było od siebie odsunąć. Cena bohaterstwa – cena zdrady – była wysoka; to była ta sama cena, widziana z dwóch różnych stron. I wyglądało na to, że ta sama cena obowiązuje również, gdy nie jest się ani bohaterem, ani zdrajcą, tylko po prostu mieszka się w tej samej okolicy.

– A jak do tego wszystkiego ma się Bazyliszek? – zapytała w końcu.

– Fundusz Bazyliszek to po prostu nazwa tych pieniędzy. Technicznie rzecz biorąc, należą do Bogart. Jak mówiłem, nigdy nie przyjęła zapłaty, ale Park nie ufa idealistom. Jeśli nie bierzesz pieniędzy, to znaczy, że prowadzisz jakąś grę, tak to widzi Park. A jeśli prowadzisz grę, możesz zmienić stronę. Więc kiedy Miles zaczął prowadzić Bogart, powiedział Parkowi, że trzeba jej płacić w dolarach. To język, który rozumieją. Towar był dobry, była bezcennym źródłem, więc pieniądze zaczęły płynąć.

– Ale tak naprawdę nie trafiały do Bogart.

– Nie, leżały w jednej z naszych skrytek. – Uniosła brwi, więc dodał: – Nie mogliśmy trzymać ich na koncie, bo prędzej czy później ktoś by to zauważył, a wtedy rozpętałoby się piekło. Wydawać pieniądze, których nie powinno się wydawać, to jedno. Ale nie wydawać pieniędzy, które masz upoważnienie wydać, to już poważna sprawa. Niejedna kariera już przez to… utonęła.

– Czyli przez kilka lat Miles prowadził agentkę, która nie wymagała zapłaty, ale Park i tak jej płacił. A te pieniądze gromadziły się w skrytce depozytowej.

– Nie było to aż takie dziwne, jak to przedstawiasz.

– A teraz, gdy ta agentka nie żyje, wypłaty zapewne ustały… Tak? Park już jej nie płaci?

– Wypłaty ustały wraz z jej śmiercią.

– Dobrze. A teraz, po około roku, nagle zaczynacie wydawać te pieniądze. Dlaczego?

– Bo Miles nawiązał kontakt z jej rodziną. Z synem. I przekonał mnie, że te pieniądze należą się jemu. W gruncie rzeczy zgodziłem się z nim. Nadal się z nim zgadzam. Te pieniądze nie są nasze, zostały wypłacone odważnej kobiecie, która zginęła, bo nam pomogła. Dlaczego jej syn nie miałby ich dostać?

Alison nie widziała powodu, dla którego nie miałoby tak być.

– O jakiej kwocie mówimy?

– W sumie chyba trochę ponad czterdzieści tysięcy.

Wyglądało na to, że Bogart była wyjątkowo tanią inwestycją.

Bruce odczytał jej myśli.

– Gdyby chciała zapłaty, mogłaby wynegocjować znacznie więcej. Ale nie wiedziała, że te pieniądze są wypłacane, i chyba nawet Miles o nich zapomniał. Była więc na samym dole skali, mimo swojej wartości.

– Skoro teraz sięgacie po te środki, to skąd rachunki? Jeśli wszystko odbywa się pod stołem?

– Bo nie kradliśmy tych pieniędzy, do diabła! Ani wtedy, ani teraz. Każdy pens jest rozliczony.

– Poznałeś osobiście tego syna?

Jego twarz stwardniała.

– Jeśli Miles mówi, że płaci jej rodzinie, to płaci jej rodzinie.

– Ufasz mu.

– Jeśli chodzi o pieniądze? Całkowicie. To była jego agentka. Więc tak, na pewno zrobił wszystko, żeby odnaleźć jej rodzinę. Pewnie nawet nie wiedzieli, czym się zajmowała, i może wcale ich to nie ucieszyło. Ale to dług honorowy.

To ostatnie słowo zawisło na chwilę w powietrzu, jakby celowo je tam pozostawił. Miała wrażenie, być może niesłusznie, że chciał, by ją zabolało.

Może rzeczywiście tak było. W każdym razie, gdy wstała, żeby wyjść, rzucił:

– Nie mogę powiedzieć, że nie jestem rozczarowany.

– Wszyscy jesteśmy tu po to, żeby szpiegować, Robin. Taką mamy pracę.

– Myślałem, że poprosisz, żebym zachował to dla siebie.

– Nie sądziłam, że będę musiała – odparła, wychodząc z pokoju.

Gdy dotarła do placówki, budynek tonął w ciemności. Cóż, w końcu nie trwała żadna wojna. Najbardziej martwiło ją biuro łączności, w którym było polowe łóżko. Według Młodego Alana Benny z IT regularnie tam nocował, bo jego kłótnie z dziewczyną weszły w czterdziestoośmiogodzinny cykl. Alison spytała, dlaczego się po prostu nie rozstaną, na co Młody Alan, rumieniąc się, zasugerował, że czterdziestoośmiogodzinny cykl godzenia się jest argumentem przemawiającym za tym, żeby wszystko zostawić tak, jak jest.

Ulice, zwykle bardziej dzikie niż londyńskie, tutaj były cichsze. Słychać było hałas – jednostajny pomruk, niczym szum morza, gdy na plaży nikogo nie ma – ale w okolicy było prawie pusto, z wyjątkiem grupki na schodach na rogu i kilku nastolatków po drugiej stronie ulicy. Podawali sobie coś, co w półmroku błyszczało jak folia. Gdy szukała klucza przy drzwiach, duszek z kreskówki migotał i pulsował. Who you gonna call? Jej serce biło najgłośniej w całym mieście. Niemal zagłuszało ostre skrzypienie, które wydały z siebie drzwi, ogłaszając całemu Berlinowi, gdzie była.

„Zostawiłam jakieś papiery”

„Robin prosił mnie, żebym odebrała teczkę”

„Nie mogę znaleźć portmonetki i zastanawiałam się, czy…”

Wymówki okazały się niepotrzebne. Jeśli Benny był w budynku, nie obudziła go, wchodząc. Zamknęła drzwi, przystanęła w ciemnym korytarzu i czekała, aż jej serce znów zacznie wolniej bić. Ale to nie nastąpiło. To był jej nowy rytm; tempo na najbliższy czas. Miało pomóc jej w dokonaniu zdrady, której się podjęła.

Klucze do poszczególnych biur – zapasowe komplety – znajdowały się w pokoju Theresy. Jej drzwi w ciągu dnia pozostawały otwarte, „na wypadek, gdyby wszedł ktoś z ulicy”. Nawet Alison nie potrzebowała do tego wyjaśnień. Chodziło po prostu o ludzi przychodzących z ulicy i przynoszących sekrety, które mieli nadzieję wymienić na dobra tego świata. Słyszała, że w tygodniach po upadku Muru w placówce rozważano wprowadzenie systemu numerków jak w delikatesach. Nie wiedziała, czy rzeczywiście tak było, ale liczyło się tylko to, czy biuro Theresy będzie otwarte po godzinach. Uderzenia serca odmierzały jej kroki po kafelkach podłogi, gdy mijała wnękę Ansela. Spędzał w niej dni, być może licząc, że nadejdzie chwila, gdy będzie mógł się wykazać jako strażnik placówki – a może w nadziei, że taki moment nigdy nie nastąpi. Jej oczy zaczęły przyzwyczajać się do ciemności. Dostrzegła jego kubek na półce i złożoną gazetę na małym stoliku. Dotarła do drzwi Theresy i nacisnęła klamkę. Drzwi były zamknięte.

„A więc poszła do domu – podsunął jej wewnętrzny narrator – położyła się spać, a następnego ranka udawała, że to się nigdy nie wydarzyło”.

Stała jednak dalej, analizując problem.

„Drzwi są zamknięte na klucz. Nie wejdziesz”.

Grupka ludzi minęła frontowe drzwi, głośno rozmawiając. Wychwyciła strzępy ich rozmowy; coś o tym, że gdzieś jest impreza.

Im dłużej tak stała, tym mniej to miało sensu. Jej kiepskie wymówki z każdą chwilą stawały się coraz mniej wiarygodne.

Zresztą bez sensu było też czajenie się w ciemności. Albo miała jakiś powód, by tu być, albo nie. Sięgnęła do włącznika światła i chwilę później korytarz zalała ciepła, żółta poświata, choć wszystko wyglądało obco, jak zawsze po godzinach pracy. Ta dziecięca fantazja, że sprzęty i meble ożywają, kiedy domownicy śpią, nie bez powodu była taka żywotna. Wieszaki na ścianie wyglądały złowrogo. Jeszcze raz spróbowała nacisnąć klamkę u drzwi Theresy, ale nadal były zamknięte. Myśl. To biuro było centralą placówki. To tutaj przychodziła poczta, tu się szło, kiedy czegoś zabrakło. Tu stał czajnik, w którym Ansel gotował wodę na herbatę.

Na tę myśl czekała.

Wnęka Ansela nie zawierała wiele, zwłaszcza gdy nie było w niej Ansela. Krzesło, stolik na gazetę. Półka, na której stał jego kubek i trzy sfatygowane książki. Stolik miał niewielką szufladę. Znalazła w niej pudełko zapałek, tubkę maści, której nie oglądała zbyt dokładnie, oraz klucz na sznurku. Tym kluczem otworzyła drzwi Theresy.

Znów zapaliła światło. Gdyby teraz została przyłapana, zgrywanie niewinnej już i tak nic by nie pomogło, a po co utrudniać sobie zadanie. Klucze do biur wisiały w szafce; była zamknięta małą kłódką, taką jak do przypinania roweru. Alison przeszukała pobliskie powierzchnie, ale nie znalazła kluczyka. Sprawdziła szuflady, ale to też nic nie dało. Na biurku Theresy stała filiżanka bez ucha. Odwróciła ją i wysypały się spinacze, gumki i przyrząd do wyciągania zszywek, ale kluczyka do kłódki nie było. Jeszcze raz szarpnęła kłódkę, ale nic się nie zmieniło. Uchwyt z oczkiem, na którym wisiała, ledwie się trzymał i wystarczyłaby drewniana linijka, żeby go podważyć. Udaremniłoby to wszelkie próby zatarcia śladów, ale zaszła już tak daleko, że gdyby teraz się wycofała, równie dobrze mogłaby od razu jechać na lotnisko… Jeszcze raz przejrzała spinacze, choć już wiedziała, że powtarzanie tych samych czynności to pierwszy krok do paniki. Lepiej po prostu wsypać wszystko z powrotem do obtłuczonej filiżanki i odstawić ją na miejsce. Nie było po co ponownie przeszukiwać szuflad, ale i tak to zrobiła. Znalazła cyrkiel – cyrkiel? – i przez chwilę wyobrażała sobie, że otwiera nim kłódkę; że zmienia się we włamywaczkę, bo właśnie tego wymaga chwila. Ale nie było sensu nawet próbować, a tymczasem minuty uciekały.

W końcu wzięła drewnianą linijkę Theresy i podważyła uchwyt z oczkiem.

Głucho stuknął o blat, odpadając razem z kłódką. Z uszkodzonych drzwiczek szafki sterczały drzazgi, ale przynajmniej się otworzyły. Na haczykach wisiały klucze. Alison wzięła komplet Milesa i zacisnęła na nim palce; z powrotem domknęła drzwiczki, ale nawet nie próbowała ukryć zniszczeń. Opuściła pokój Theresy, gasząc za sobą światło. Zgasiła też światło na korytarzu i po ciemku weszła po schodach.

„Notatki, rejestry, zapiski”.

Tak powiedział jej wczoraj David Cartwright podczas jednej z ich potajemnych rozmów przez telefon. Jego słowa zagłuszał rzężący na światłach Trabant; niebieski dym wydobywał się z rury wydechowej jak szal z rękawa iluzjonisty, wzbijając się w niebo.

„Dlaczego miałby robić notatki?”

„Zdziwiłaby się pani. Znałem agentów, którzy prowadzili dzienniki”. Nie była pewna, czy to miał być żart. „Wątpię, żeby akurat Miles był aż tak głupi. Ale potrafi być głupi w innych sprawach. Proszę szukać paragonów, zdziwiłaby się pani, ilu starych wyjadaczy je chomikuje. Zawsze znajdzie się jakieś rozliczenie wydatków, pod które można je podpiąć. Dowody, że był tam, gdzie nie powinien być, z ludźmi, z którymi nie powinien się zadawać”.

To przecież jego codzienność, chciała powiedzieć. Tak właśnie wygląda jego życie.

„Alison, nie oczekuję zdjęć ani taśm wideo. Mogę powiesić tego człowieka na kawałku czerwonej wstążki. Wystarczy, że mi ją pani znajdzie”.

Kawałek czerwonej wstążki, pomyślała, pokonując pięć pięter schodów. Po to wysłałeś mnie do Berlina. Żebym znalazła kawałek czerwonej wstążki.

Na ostatnim piętrze przeszła ostrożnie po skrzypiącej podłodze i stanęła przed drzwiami Milesa. Jego klucz odcisnął się na jej dłoni, pozostawiając ślad na skórze. Wsunęła go teraz do zamka i przekręciła w jedną stronę, a potem w drugą. Gdy zapadki wskoczyły na miejsce, nacisnęła klamkę. Drzwi były zamknięte. Przekręciła klucz jeszcze raz. Teraz się otworzyły. Nie zamknął ich, wychodząc. Te drzazgi w szafce; jej bijące serce. Wszystko niepotrzebne, bo mogła od razu iść na górę do jego gabinetu.

Nie wiedziała, czy go za to nienawidzić, czy się roześmiać. Nienawiść była jednak cichsza. Pchnęła drzwi i weszła do pokoju.

Włącznik światła był bezużyteczny – żarówka dawno się przepaliła. Miles nie używał górnego oświetlenia, choć nie wiedziała, czy nie był to nawyk wynikający z lenistwa, bo po prostu nie chciało mu się wymienić żarówki. Działała jednak lampka z przegubowym ramieniem; Alison nacisnęła przycisk i krąg światła padł na biurko i rozlał się po podłodze, oświetlając przypalone miejsca i podejrzane plamy. Powietrze było ciężkie od dymu z wypalonych po południu papierosów. Tu na górze nocne odgłosy miasta były przytłumione, jakby imprezowicza związano, zakneblowano i zostawiono samego, żeby tarzał się po parkiecie.

Zaczęła od szuflad. Panował w nich taki bałagan, że łatwo było podejrzewać w tym celowość, bo kto potrafiłby w tym chaosie cokolwiek znaleźć? Bilety autobusowe, długopisy, kikuty ołówków, skuwki, używane koperty, wtyczki i bezpieczniki, skrawki papieru, papierki po kanapkach, klipsy i spinacze, resztki świeczek, pudełka zapałek, paczki gumy do żucia, kasety magnetofonowe i bliżej nieokreślone kawałki plastiku. Żeby to w sensowny sposób przejrzeć, musiałaby wysypać zawartość każdej szuflady na dywan i siedzieć tu przez tydzień. Pozamykała je wszystkie i odwróciła się w stronę szafki na akta, bo przecież każdy szpieg archiwizuje dowody własnej zdrady: najlepiej zacząć od litery „Z”. Te szuflady były zamknięte. Przypomniała sobie, że mechanizm blokady w takiej szafce działa na jednym pręcie; że gdyby ją przewróciła, jednym aktem wandalizmu otworzyłaby wszystkie szuflady. Ale to nie wchodziło w grę. Wmawiając sobie, że nie ma w tym desperacji, że działa rozsądnie i metodycznie, zajęła się tym, co leżało na blacie biurka. Czerwonej wstążki nie było. Kręgi po szklankach tworzyły olimpijskie logo, a słuchawka telefonu była niedokładnie odłożona na widełki. Podniosła ją do ucha: martwa cisza. Próbowała ułożyć ją we wcześniejszej pozycji, ale nie była pewna, czy jej się to udało. Miles miał przycisk do papieru, kamienną bryłę, która mogła być autentycznym fragmentem Muru, ale mogła też być podróbką od ulicznego sprzedawcy. Zastanowiła się, co by do niego bardziej przemawiało, po czym odsunęła tę myśl i wyjęła kartkę, którą przytrzymywał przycisk. Jakieś niemieckie słowa tworzące kolumnę: zaszyfrowana lista.

– Jeśli zamierzasz to stąd wynieść, grozi ci dwadzieścia lat. Minimum.

Jej serce zatrzymało się na czas, gdy wypowiadał te słowa. Znów zaczęło bić dopiero, gdy wszedł do pokoju i zamknął za sobą drzwi. Kiedy pokonywał schody i przekraczał próg, nie zdradził go żaden dźwięk. Równie dobrze mógłby być duchem.

– Bo to jest placówka służb, a to oznacza, że wszystko tutaj to tajne materiały. A zamiar sprzedaży? Kiepsko to wygląda u żółtodzioba.

Kiedy była pewna, że głos jej nie zadrży, odparła:

– To lista zakupów.

– A myślisz, że chcemy, żeby trafiła w niepowołane ręce? Rosjanie odkryją, że brakuje nam bekonu i mleka, a rano będą parkować czołgi na Friedrichstraße. Nie, moja droga pani. Zdrada to zdrada, jakkolwiek na to patrzeć.

– Opowiadasz bzdury.

– A ty jesteś w moim gabinecie o pierwszej w nocy. Które z nas wygląda bardziej podejrzanie?

Wyciągnął papierosa i zapalił go zapałką. Upuścił ją na dywan i przydepnął butem.

– Możesz w ten sposób wzniecić pożar.

– To mój gabinet. Mogę tu wzniecać pożary, kiedy tylko zechcę. Pytanie brzmi, czy mam spalić ciebie?

– Zgubiłam gdzieś portmonetkę. Przyszłam jej poszukać.

– Miałaś ją w klubie. Była w twojej torebce. – Miles wypuścił dym i na chwilę zniknął w jego obłokach. Potem jego twarz wyłoniła się z powrotem jak czarodziej zza kurtyny. – Teraz ty zapytasz, skąd to wiem. A ja odpowiem: bo przeszukałem ją, kiedy byłaś w toalecie.

– Skoro zamierzasz mówić za nas oboje, to może ja sobie pójdę?

– Zamówię ci taksówkę. Powiedziałem „taksówkę”? Miałem na myśli policyjną sukę.

– Nie wezwiesz policji.

– Nie, ale ci, którzy tu przyjadą, będą wyglądać dokładnie jak oni. Wydaje ci się, że wciąż jesteś w Anglii? Tu bawią się dorośli, panno North. Mogę odesłać cię do Regent’s Park, zanim pozamykają kluby, a twój paszport będzie przekonany, że wciąż grzecznie śpisz w łóżku. Dociera to do ciebie?

– To lista zakupów – upierała się. – Wzięłam ją do ręki. Byłam po prostu ciekawa. To wszystko.

– Wiesz, co ciekawość zrobiła kotu?

– Tak, słyszałam.

– A słyszałaś, co zrobiła z nim wcześniej?

– Próbujesz mnie przestraszyć.

– Jak mi idzie?

Już wiedział, jak mu idzie. Słyszał to w jej głosie. Wciąż stała za jego biurkiem, plecami do szafki na akta. Podszedł i ciężko usiadł na krześle dla gości. Wokół niego wiły się kłęby dymu. Przez głowę przemknął jej obraz wczorajszego Trabanta. Pochylił się i strzepnął papierosa w stronę metalowego kosza na śmieci, lecz zamiast spaść w jednym kawałku, popiół rozpadł się i posypał na dywan.

– Cartwright cię przysłał, prawda? – spytał.

– Nie.

– Tak myślałem. Podasz mi tamtą butelkę z góry?

Wskazał na niemiecką whisky na szafce z aktami.

Podała mu ją razem z dwoma szklankami, które stały obok. Obie miały smugi po wodzie z kranu, jakby je opłukano i odstawiono do góry dnem.

Odkręcił butelkę. Jedną szklankę napełnił po brzegi. Drugą zostawił pustą.

– Nie pijesz? – zapytała.

– Wiesz, co jest smutne? Pewnie mógłbym cię polubić, gdybyś została tu wystarczająco długo. A ja właściwie nikogo nie lubię.

– Myślałam, że lubisz Otisa.

– Otis jest moim przyjacielem. To różnica.

– Cieszę się, że nie żyjemy w tym samym świecie.

– Ależ żyjemy. Tyle że ty możesz potem wrócić do domu. Na czym stanęliśmy?

– Znalazłam twoją listę zakupów, a ty zrobiłeś z tego thriller spiskowy.

– Dyktowany przez Davida Cartwrighta. Spodziewał się, że co tu znajdziesz?

Nie było sensu próbować kryć się za kłamstwem. Nastrój Milesa był teraz jak miotacz ognia, a kłamstwa były podpałką.

– Dowody na jakiś przekręt.

– Mój przekręt?

– Odrzuciłeś ofertę łupu. – Czuła się trochę niezręcznie, używając tego szpiegowskiego określenia. Brzmiało to jak piracki skarb. – Odprawiłeś sprzedającego z kwitkiem.

Zaklął pod nosem.

– Pieprzony Dickie Bow.

– To on przyniósł ci łup?

– Nawinął mi sprzedawcę. – Miles wziął szklankę. Unosząc ją do ust, nie uronił ani kropli, mimo że była pełna po brzegi. – A potem sprzedał informację, że tego nie kupiłem. Mały skurwiel wysysający kasę.

– Dlaczego nie kupiłeś?

– O, świetny pomysł. Czemu nie miałbym ci wyjaśnić, jak działa ten interes? Może przekażesz to Cartwrightowi. Najwyższa pora, żeby miał jakieś pojęcie, jak to wygląda tutaj, na pierwszej linii.

– To nie…

– Tyle że on to już, kurwa, wie, bo robi to znacznie dłużej niż ja, nawet jeśli robił to z bezpiecznego londyńskiego biura, a nie na ulicach tego pieprzonego zoo. I wie tak samo dobrze jak ja, że czasem mówisz „nie”, nie dlatego, że nie chcesz sprzedawanej informacji, tylko dlatego, że chcesz, żeby wszyscy myśleli, że już ją masz.

– I to właśnie zrobiłeś. Kim był sprzedawca, Rosjaninem?

– Kim był sprzedawca, Rosjaninem? – przedrzeźnił ją. – Jak długo jesteś w tej robocie, dziesięć miesięcy? Dziwię się, że w ogóle wiesz, jaki dziś dzień tygodnia.

– Ja tylko…

– Tak, był Rosjaninem. I spławiłem go z powodów, które właśnie ci podałem, żeby Rosjanie myśleli, że nasze służby są o dwa kroki przed nimi. Tyle że sprawy się trochę komplikują, bo ten konkretny Rosjanin był opłacany przez Amerykanów. – Odchylił głowę, wlał do gardła resztę whisky ze szklanki i z brzękiem odstawił ją na biurko. – Czasem dzieje się więcej rzeczy naraz. Czy tego jeszcze nie przerabialiście w przedszkolu?

– Myślałam, że Amerykanie są naszymi sojusznikami.

– Jak już mówiłem, jesteś dziesięć miesięcy w tej robocie.

– Dlaczego mieliby próbować sprzedać nam rosyjskie sekrety?

– Jako kontrast jodowy. Przepuszczają informację przez nasz system, żeby sprawdzić, jak długo Kremlowi zajmie unieszkodliwienie jej poprzez zmianę systemu, który został spalony. W ten sposób mogą ocenić, jak skuteczny jest kret w naszych służbach.

– Co takiego?

Miles pochylił się i przydusił papierosa o krawędź kosza na śmieci. Nie był to szczególnie skuteczny manewr – rozsypał więcej iskier, niż zgasił. Parę z nich opadło na skrawki papieru, gdzie przez chwilę się żarzyły, jakby zastanawiały się, czy wybuchnąć płomieniem.

– Nie histeryzuj. Jeszcze nikt nie postawił nogi w Parku, nie zastanawiając się przy tym, jak by to było go splądrować. A przynajmniej żaden szpieg.

– Mówisz poważnie? Mamy kreta?

– Pewnie lepiej za bardzo tego nie rozpowiadać. Nie chcesz wywoływać niepotrzebnej paniki.

Amator mógłby pomyśleć, że go to bawi. Ale znała go już wystarczająco długo, by dostrzec pod spodem gniew – jak u mężczyzny śmiejącego się z historyjek o niewiernych żonach, który sam wie, że jest rogaczem. Mimo to pociągnęła ten wątek.

– Nie wyglądasz na szczególnie przejętego.

– Jesteśmy szpiegami. Szpiedzy szpiegują, na tym polega nasza robota. A kiedy kończą nam się wrogowie do szpiegowania, szpiegujemy siebie nawzajem.

– Mówisz, jakby cię to nie obchodziło.

– Bo mnie nie obchodzi. Już nie.

– Ale jeśli mamy kreta…

– Och, nie martwiłbym się tym. Już wiemy, kto to.

– Wiemy…?

– No, ja wiem. I Cartwright też. Wie, bo mu powiedziałem. Więc kiedy Cartwright wysyła cię, żebyś sprawdziła, czy nie zbaczam z właściwej drogi, nie robi tego dlatego, że podejrzewa mnie o zdradę. Robi to z zupełnie innego powodu.

Kręciło jej się w głowie. W Parku był kret? To tak, jakby przyszła szukać dowodów drobnej kradzieży i odkryła, że ktoś wyniósł cały dom towarowy. Była nowicjuszką z dziesięciomiesięcznym stażem – no, teraz już trochę dłuższym – i to wszystko ją kompletnie przerastało. Nie tylko mieli kreta, ale już go namierzono. Czuła się tak, jakby wzięła do ręki książkę i ktoś od razu zdradził jej zakończenie.

A najmniej sensu ze wszystkiego miało w tej chwili to, co tutaj robiła.

– A jaki to powód?

– No właśnie – powiedział Miles. – To jest pytanie, prawda?

Deszcz smaga okna, bo tak właśnie zwykle robi deszcz. Oświetlenie, które wybrała świadek nr 137 – lampa zamiast górnego światła – wydaje się równocześnie zbyt słabe i całkowicie odpowiednie, bo jej opowieść przeznaczona jest na tajne godziny. Wszystko migocze i możliwe, że na zewnątrz przetoczył się grzmot, a niebo przecięła błyskawica. A może po prostu każda historia potrzebuje znaków przestankowych, a Alison dotarła właśnie do jednego z takich momentów.

– Chwileczkę. – Ku jej zaskoczeniu, tym, który jej przerywa, jest Malcolm Kyle. – Miles powiedział pani, że w służbach był zdrajca?

Alison kiwa głową.

– Ale w aktach nie ma o tym mowy.

Spogląda na Griseldę, szukając potwierdzenia, że dokumenty, które przeczytali już dwadzieścia czy trzydzieści razy, nie zawierają ani słowa o tym oskarżeniu; że ta wiedza nie kryje się w jakimś aneksie, który z niewyjaśnionych przyczyn umknął jego uwadze. Ale wyraz jej twarzy jest równie czujny jak jego własnej. Albo świadek ma dostęp do jakichś informacji wykraczających poza zakres akt OTIS, albo straciła kontakt z rzeczywistością – a to oznaczałoby, że on i Griselda na próżno ryzykowali, by wysłuchać jej historii. Ich kariery, ich codzienne życie mogą skończyć jak dymiące szczątki przy drodze, a wszystko po to, by wysłuchać szalonej kobiety snującej swoje fantazje.

Choć to, co odpowiada świadek, jest być może jeszcze gorsze.

– Oczywiście, że nie. To nie jest ten rodzaj informacji, który trafia do akt.

Te słowa uderzają w dwoje urzędników służby cywilnej niczym ostrze siekiery wbijające się w pień.

Malcolm przekrzywia głowę w uniwersalnym geście niezrozumienia, a Griselda zaciska usta. Wiedzą jedno: istnieją akta, które zawierają wszystko, co można wiedzieć na dany temat, i są też takie, które zawierają wszystko, czego wiedzieć nie można. Ale całkowity brak akt – informacje nieujęte w żadnej teczce – to coś, co nie mieści się w ich schematach. Gdyby było tu miejsce na religię, świadek nr 137 właśnie dopuściłaby się bluźnierstwa.

Ale to tylko przelotna myśl, zrodzona z tej dziwnej chwili i cieni w pokoju.

Malcolm sięga ręką do węzła krawata, po czym przypomina sobie, gdzie jest, i opuszcza ją na blat stołu. Drugą obraca długopis między palcami. Mówi:

– A więc twierdzi pani, że to prawda? Że na początku lat dziewięćdziesiątych w służbach wywiadowczych był kret? W Regent’s Park?

– Tak.

– Pracujący dla…?

– Dla rosyjskiego wywiadu. No cóż… – Alison North przerywa na chwilę, szukając precyzyjniejszego określenia. – Początkowo dla radzieckiego wywiadu. Ale to były gorączkowe czasy.

– Ale jak to możliwe, że o tym nie wiemy? To znaczy, jeśli Cartwright już wiedział, jeśli Miles wiedział… Co się stało? Nie przypominam sobie, żebym czytał o…

Nie przypomina sobie, żeby czytał o aresztowaniu, procesie czy karze. Wie, że nie zawsze dochodziło do procesów – że bywały zdemaskowania przeprowadzane w tajemnicy; że czasem zdrajców ujawniano i pozwalano im działać dalej, jakby bezpieczeństwo państwa było jakąś ponurą farsą. Ale dotąd sądził, że w końcu zawsze przychodzi rozliczenie. Zdrajcy się starzeją, umierają, a ich grzechy wychodzą na jaw. Establishment ukrywa swoje żywe kompromitacje na widoku, lecz zmarłych zostawia na pastwę mediów. Tak działa ten ekosystem.

Alison North uśmiecha się do niego słodko. Gdyby dostępne były napisy, myśli Malcolm, u niej widniałoby teraz: „No proszę”.

– Czy Cartwright naprawdę uważał, że Brinsley Miles jest zdrajcą? – pyta Griselda.

– Nie.

– To czego chciał?

– Czegokolwiek, co mogłoby skompromitować Milesa.

– Skompromitować go?

– Nie trzeba być zdrajcą, żeby zostać… skompromitowanym. Wystarczy cokolwiek. A Cartwright wiedział, że nie istnieje ktoś taki jak nieskazitelny agent. Życie w ten sposób, przetrwanie przy jednoczesnym udawaniu kogoś innego, wymaga tylu kompromisów, tylu kłamstw, że po drugiej stronie nikt nie wychodzi z tego czysty. Zawsze będą zdrady, zawsze będą szkody. A część z nich dotknie własną stronę. Skuteczny szpieg musi kochać wroga, do tego to się sprowadza.

– Mimo to byli tacy, których Miles chciał zniszczyć.

Alison kieruje wzrok na Griseldę.

– Oczywiście. Miles miał swojego tygrysa i uparł się, że go dopadnie. Ale nie z powodu jakiejś… różnicy poglądów. Nie z powodu konfliktu ideologii. Tylko dlatego, że tygrys Milesa pożarł jego agenta. Tylko o to chodziło.

– I to była jego skaza?

– Przypuszczam, że można by to nazwać słabością. Przepraszam – przerywa i sięga po stojącą obok szklankę wody.

Tymczasem Londyn sprawdza ramy okienne, jedną po drugiej; napiera na szyby, jakby szukał, którędy wedrzeć się do środka. Ale Londyn, przynajmniej na razie, pozostaje na zewnątrz. Gdy Alison pije, krople deszczu bębnią o okna, są jak niewidzialne błogosławieństwo, bo żaluzje są opuszczone. Mimo to dźwięk maluje obraz: nieustanny ostrzał, jakby Monochrome było oblężone i miało zapasy na wyczerpaniu.

Słychać ciche stuknięcie, gdy szkło znów styka się z blatem. Alison mówi:

– Miles zdemaskował już zdrajcę i powiedział o tym Cartwrightowi kilka miesięcy wcześniej. Cartwright zatrzymał tę informację i zastanawiał się, co zrobić. Myślę zresztą, że już podjął decyzję, ale nie mógł tego zrobić sam. Potrzebował, żeby Miles zrobił to za niego. A żeby mieć pewność, że Miles się zgodzi, Cartwright chciał mieć niewielką przewagę. Coś, czym mógłby w niego wycelować jak lufą. Zrób to, o co proszę, albo zostaniesz oskarżony o zdradę. O przywłaszczenie funduszy, o złe zarządzanie operacjami, o błędy… Cokolwiek by się znalazło. Cokolwiek, czego mógłby użyć jako broni. Bo gdyby Miles odmówił współpracy, wyleciałby ze służb, a tego nie byłby w stanie znieść. To byłoby jak wygnanie marynarza z morza. Utonąłby na suchym lądzie. Wystarczyło samo to, że Mur upadł. Kolejny cios by go zabił.

– Czego Cartwright chciał od Milesa? Co miał zrobić?

– Zabić zdrajcę. Zamordować go i upozorować samobójstwo.

Griselda i Malcolm spoglądają na siebie i przez głowę przemykają im te same słowa.

„Za przedmiot dochodzenia uznaje się wszelkie potencjalne przypadki wykroczeń funkcjonariuszy Służb w toku realizacji oficjalnych poleceń”.

– A czy to byłby… oficjalny rozkaz?

– Sądzę, że to zależałoby od tego, gdzie się stoi – mówi Alison. – Dla młodszego funkcjonariusza każde polecenie z góry jest oficjalne. Dla tego, kto je wydaje, może mieć formę, jak by to ująć? Bardzo przekonującej sugestii.

– Ale z pewnością do tego nie doszło?

– Myślą państwo, że służby wywiadowcze nie są zdolne do zlecania zabójstw?

Żadne z nich tak nie myśli. Ani nikt po tamtej stronie okien, w Londynie i w szerokim świecie poza nim. Zabójstwa się zdarzają. Nie chodzi o to, czy to prawda; raczej o to, czy można je usprawiedliwić.

– Tak, ale czy nie o to właśnie chodzi? – pyta Malcolm. – To znaczy… To przecież Park. Gdyby chcieli, żeby ktoś zginął, czy nie było wielu… agentów zdolnych to zrobić? Bez uciekania się do takich środków, na jakie zdecydował się Cartwright?

Griselda przytakuje.

– Mamy nie wiedzieć, że takie rzeczy się dzieją. Ale się dzieją. Co więc sprawiało, że w tym przypadku było to bardziej skomplikowane?

– Cóż, choćby to, że zdrajca, którego zdemaskował Miles, był kiedyś jego własnym prowadzącym. Dawniej. Jego własnym mentorem.

– No i?

– A potem został Pierwszym Biurkiem – mówi Alison. – Zdrajca był szefem Regent’s Park. Właśnie dlatego Cartwright potrzebował haków na Milesa. To nie było zadanie, które powierza się byle komu. Ale to wydarzyło się później. To nie o tym jest ta historia. Mam mówić dalej?

I mówi.

W końcu Alison zapytała:

– Dlaczego wszędzie mnie ze sobą zabierasz?

– Żeby mieć na ciebie oko.

– Dlaczego?

Pokręcił głową.

– Jezu. Wiesz, kogo Park zwykle wysyła na takie misje liczenia każdego pensa? Jakiegoś gargulca z nieświeżym oddechem, który nosi dziurkowane półbuty, je przy biurku kanapki ze smażoną cebulą i spędza przerwy na lunch w sex-shopach.

– Powiedziano mi, że za każdym razem wysyłają kogoś innego.

– Nie mówiłem, że to ten sam gargulec. Natomiast ty, mimo tego, co mi mówiłaś, jesteś w pierwszej trójce ze swojego rocznika. Ponad dziewięćdziesiąt z myślenia strategicznego, a takich ocen nie daje się za nic. Więc nie obchodzi mnie, kto złapał grypę szpiegów. Park nie wysyła swoich najlepszych i najbystrzejszych ludzi tylko po to, żeby sprawdzić, czy drobna kasa się zgadza. A już na pewno nie tutaj.

– Unikają twojego złego wpływu?

– Chciałabyś. Zdolnych nie wysyłają do Berlina, to proste. Bo wracają stąd złamani, o ile w ogóle wracają.

Alison chciała usiąść. Trzęsły jej się nogi. Jeśli była szpiegiem, a nie tylko zagubioną pracownicą biurową, została schwytana i przyparta do muru podczas swojej pierwszej operacji. Jeśli nie była szpiegiem, to jeszcze gorzej. Pomyślała o swoim łóżku w ciasnym mieszkaniu milę stąd. Carola pewnie już spała, ale w powietrzu wciąż unosił się lekki zapach gorącej czekolady, a ona mogłaby sobie wyobrazić – bo tego akurat nie było naprawdę – świeżo wypraną i wyprasowaną nocną koszulę, która czekałaby na poduszce. Zasnęłaby w kilka sekund. A jeśli to nie wchodziło w grę, to i tak chciała usiąść. Jeszcze zanim zaczęła skradać się w ciemności i zanim zabrali ją do tamtego klubu, przepracowała cały dzień. Nie była taka jak Miles, który zdawał się obywać bez snu.

Znów zaczął mówić.

– Widzisz, ci bystrzy przyjeżdżają tu i chcą zostać. Bo to tu jest miejsce szpiegów. Nie w centrali, gdzie bawią się komputerami. Nie w Centrali Łączności Rządowej, gdzie podsłuchują sąsiadów. Prawdziwa robota odbywa się na ulicach. Jezu, nawet ocierając się o takich typów jak Dickie, nauczysz się więcej, niż wbiją ci do głowy instruktorzy.

– Wiem o Bazyliszku – powiedziała.

Zamilkł.

– Wiem, że bierzesz pieniądze, i domyślam się, co z nimi robisz.

Znalazł kolejnego papierosa. Tego akurat zdążyła się nauczyć o Milesie: zawsze znajdował kolejnego papierosa. To była jedna z tych rzeczy, przez które przebywanie z nim przypominało udział w eksperymencie. Wsunął go do ust i wymierzył w nią słowa jak przez celownik:

– Dobra, dość gadania o karierze. Lepiej teraz uważaj.

– Miałeś agentkę i ją namierzyli. Było zdjęcie…

– Powiedziałem, uważaj.

Mówił cicho, ale przez moment miała wrażenie, że przejrzała kilka warstw, które na sobie nosił; że to jest ten Brinsley Miles, który spędzał czas za Murem, gdy wciąż zasłaniał światu połowę światła, a nie był tylko zbiorem przycisków do papieru sprzedawanych turystom.

Ale zaszła już tak daleko. To, że mu się to nie podobało, powinno tylko dodać temu smaku.

– Powiedziałeś Robinowi, że bierzesz pieniądze dla rodziny swojej agentki, ale to nieprawda, zgadza się? Bo ty nie jesteś rodzinnym typem. Ty jesteś plemienny. Szpiedzy po jednej stronie, a wszyscy inni po drugiej.

Z jego twarzy nic nie dało się wyczytać. Miała wrażenie, że ważył jej słowa; że za każdy brakujący gram każe jej zapłacić. „Uważaj na każdy krok”.

– Skoro już zmyślasz historyjki, to dokąd prowadzi ta? Kradnę pieniądze, żeby mieć na prywatny odrzutowiec?

Znalazł zapałkę i ją odpalił. W nagłym rozbłysku jego twarz była demoniczna.

Myślenie strategiczne. Nigdy nie patrzyła na to w ten sposób. To było raczej jak układanie puzzli: łączenie połamanych kawałków i tworzenie z nich obrazu. Te kawałki miała teraz w rękach. Od początku je zbierała.

– Nie. Kradniesz je, żeby Otis mógł kupić dom.

Miles odchylił głowę i zaśmiał się bezgłośnie.

Dym z jego papierosa układał się w dziwne kształty. Jeden z nich miał ostre kąty.

– Taką historyjkę zamierzasz zabrać do Londynu? Może warto dodać trochę koloru. Powiedzmy, spróbuj w to jeszcze wpleść trzy małe świnki. Odwrócić uwagę wszystkich od tego, że jesteś Złotowłosą. Albo Czerwonym Kapturkiem.

– I ta wasza rozmowa o duchach. O tym, że miejsca zachowują ślady. Że wydarzenia zostawiają po sobie zapis. Z tym domem coś się dzieje.

– Nie patrz na mnie. To twoja bajka.

– Otis powiedział, że polujesz na tygrysa.

I tym razem trafiła.

– Otis ma wiele zalet. Niebycie pieprzoną paplą nie zawsze do nich należy.

Znała to uczucie. Doświadczyła go parę razy podczas szkolenia w Parku. To była ta chwila, gdy kalejdoskop się obraca, a ukryty wzór sam wypływa na powierzchnię.

– Zastawiasz pułapkę, prawda? Na swojego tygrysa.

– Mówiłem ci, żebyś uważała.

– I wiem, kim on jest.

Znów sięgnął po butelkę i tym razem nalał whisky do obu szklanek. Tę mniej pełną podał Alison. Wzięła ją bez wahania, uniosła do ust i poczuła, jak alkohol pali ją w gardle. Smakował jak tłusta szmata zostawiona na noc w metalowym zlewie.

– Otis ma rację. Masz fatalny gust, jeśli chodzi o whisky.

– Otis może wie, o czym mówi. Ty nie.

– Tak czy inaczej niewiele cię to obchodzi.

– Zostawmy mój gust do whisky i skupmy się na sprawie – odparł. – Wymyśliłaś sobie, że przekierowałem fundusze służb na zakup nieruchomości. Jaki masz dowód?

– Nie potrzebuję dowodu, Miles. Wystarczy, że wykonam telefon.

– I co wtedy, David Cartwright przyśle poważną ekipę, żeby się mną zajęła? Słyszałem, że nazywają ich teraz psami. I wiesz, co pieski znajdą? To, co zwykle. Park wysyła pieniądze, żebym wypuszczał je na ulicę, bo tak to właśnie działa. I tam te pieniądze trafiały. Nikt nie znajdzie ani pensa w moich kieszeniach.

– Bo przekazałeś je Otisowi, tak jak mówiłam. A przeglądałam dokumenty, pamiętasz? Otisa nie ma na twojej oficjalnej liście kontaktów.

– To Berlin, nie jakiś pierdolony urząd miejski. Myślisz, że zapisuję nazwiska? Tak właśnie giną ludzie.

– Tak jak twoja agentka. Tak to się stało? Zapisałeś jej nazwisko i to ją zabiło?

– Nikogo nie obchodzi, jak to się stało. To już prehistoria.

– Nie minął nawet rok.

– Tutaj wszystko dzieje się szybko. Mrugniesz dwa razy i to już wczoraj. A teraz dokończ drinka i idź do domu. Kiedy będziesz rozmawiać z Cartwrightem, powiedz mu, że Miles kazał ci przekazać, że jest tylko jedno zgniłe jabłko, którym musi się martwić, i że ma je, kurwa, tuż pod nosem. Mnie może zostawić w spokoju, żebym robił swoją robotę.

– Ludzie zawsze źle to rozumieją – powiedziała. – Myślą: jedno zgniłe jabłko, żaden wielki problem. A sens jest taki, że zgnilizna się rozprzestrzenia. Jeśli masz jedno zgniłe jabłko, możesz stracić cały kosz.

– Tym bardziej powinien się skupić. – Przełknął resztę whisky. – Wracaj do Regent’s Park. Dadzą ci biurko i własny zszywacz. Komplet kolorowych długopisów. Będziesz sobie rysować wykresy, sumować kolumny liczb i zajmować się tym całym strategicznym myśleniem, w którym jesteś taka dobra. Ale trzymaj się z dala od niebezpiecznych miejsc, bo tutaj można oberwać.

– Powiesili ją na drzewie razem z dwoma innymi kobietami, prawda? Robin mówił, że do nóg przywiązali im ciężarki. Nie wiem, czy po to, żeby bardziej bolało, czy żeby było szybciej. Jak myślisz?

– Myślę, że stąpasz po bardzo niebezpiecznym gruncie.

– Powiedział mi, że było zdjęcie, że ktoś ci je przysłał. Bo chcieli, żebyś o wszystkim wiedział, prawda? Że znaleźli twoją agentkę i ją zabili. To nie była robota służb, to było osobiste. Trzy kobiety wiszące na drzewie i mężczyzna, który na nie patrzy. Przykro mi, Miles. Nie potrafię sobie wyobrazić, jakie to musiało być okropne.

Nic nie powiedział.

– I to jest ten twój tygrys, prawda? Ten mężczyzna ze zdjęcia. A ty zastawiasz na niego pułapkę w domu, który kupił Otis. Tym, za który zapłaciłeś pieniędzmi z funduszy placówki.

Miles zdusił kolejnego papierosa i sięgnął po butelkę.

Świadek przestaje mówić i zapada cisza. Deszcz nadal pada, więc od okien dobiega szum; na końcu ulicy słychać przejeżdżające samochody, ale te dźwięki pozostają gdzieś na obrzeżach: jedyną rzeczą, która się wydarza, jest jej opowieść. A więc gdy milknie, cisza wypełnia salę i osiada na całej trójce jak popiół z odległego ogniska.

Malcolm myśli: To jest klin, właśnie tu. Brinsley Miles zdefraudował fundusze operacyjne służb, za wiedzą, a może wręcz za cichym przyzwoleniem szefa placówki. Gdyby Monochrome potrzebowało głowy do ścięcia, oto ona. Ale potem przypomina sobie, że Monochrome już nie istnieje, a poza tym, w świetle tego, co świadek właśnie ujawniła – że służbami przez lata kierował czynny agent obcego mocarstwa – przywłaszczenie funduszy nie ma już takiego znaczenia, jakie miałoby jeszcze rano.

Dokonuje w myślach obliczeń i uświadamia sobie, że zdrajcą musiał być Charles Partner.

Od dobrych dwudziestu minut prawie nic nie zanotował. Teraz chce już tylko wiedzieć, jak to się skończy.

Co do Griseldy, nie sposób odgadnąć, co myśli.

Świadek mówi dalej.

Następnego ranka zjadła śniadanie w małym parku, siedząc na ławce: kawa i gorąca kanapka z jajkiem. Inni robili to samo; jedna czy dwie osoby prowadziły przy tym rozmowy przez telefony rozmiarów cegły. Wydawało się to znacznie mniej wygodne niż poczekanie, aż dotrą do biura.

Nie miała pojęcia, co ją czeka w placówce.

Jej zadanie dobiegło końca – wystarczy jeden telefon do Davida Cartwrighta, by ściągnął ją do domu i pogłaskał po głowie. Brinsley Miles też zostanie wezwany do Londynu i postawiony przed konsekwencjami. Robin Bruce również nie wyjdzie z tego bez szwanku, bo czym innym jest zaniedbać pracę z powodu złamanego serca, a czym innym pozwolić, by podwładny dobrał się do kasy, za którą odpowiadasz. A pozostali: kto wie? Jak każda duża organizacja służby były paranoiczne i miały większą swobodę działania, gdy przychodziło rozliczać porażki. Najprościej było rozwiązać niesprawną komórkę, sprowadzić nową ekipę i zacząć od początku. Alison zostawi po sobie zgliszcza. Niezły wynik jak na niecały miesiąc. Większość ludzi potrzebuje więcej czasu, by zniszczyć wszystkich, z którymi mieli do czynienia.

Trudno było przewidzieć, jak Miles się odegra i jaki kontratak zdążył już przygotować. Ostatniej nocy widziała u niego więcej ewidentnych emocji niż przez całe tygodnie spędzone w jego towarzystwie – od szyderczej pogardy, do jakiej przywykła i z jaką traktował większość tych, którzy nie przynosili mu jedzenia i picia, po gniew, choć szybko go ukrył. Ten gniew był jednak prawdziwy. Miała też poczucie, że Miles, mimo wszystkich lat spędzonych za różnymi murami, wciąż jest projektem w toku; że jeszcze nie wybrał tożsamości, którą pewnego dnia w pełni przyjmie.

Gdyby chciał podciąć jej nogi, miał dość czasu, by ułożyć plan. Do tego się jeszcze nie przyzwyczaiła: że pracuje wśród szpiegów, którzy potrafią przewidywać kolejne ruchy w grze, bo sami ją zaprojektowali.

Szła do pracy powoli, nie przejmując się spóźnieniem. Przy bramie parku jakiś młody mężczyzna rozłożył koc i wystawił swój towar: stosy kaset magnetofonowych z ręcznie narysowanymi kopiami prawdziwych okładek albumów. Niska zabudowa miasta zostawiała dużo miejsca dla nieba. Jej punktem orientacyjnym powoli stawał się Alexanderplatz. W Londynie takim punktem musiała kiedyś być Post Office Tower, zanim wszystko wokół niej zaczęło rosnąć.

To był rzadki wolny poranek dla pań stojących zwykle na rogu: na schodach nikogo nie było, choć na straży pozostała pusta butelka. Miles nazywał tutejszą ekipę świrusami i choć sama nie potrafiła się zmusić, by używać tego słowa, zrozumiała, że nie było to obelgą, lecz uznaniem statusu, z którego były dumne.

Ansel palił papierosa przed budynkiem placówki, kreskówkowy duszek unosił się nad jego ramieniem. Skinął jej na powitanie, przewrócił oczami i przekrzywił głowę, dając jej do zrozumienia, że w środku jest niezły harmider. To słowo – „harmider” – dopowiedziała sobie sama. Wątpiła, by Ansel je znał.

Jej obcasy jak zwykle zastukały na kafelkach w holu. Tego ranka czuła się, jakby wchodziła do banku.

Jeśli już, to był to bank w stanie popłochu. Theresa stała w drzwiach swojego biura z miną jak sztuczna burza: zła, lecz głównie na pokaz. Uwielbiała dramaty i już szykowała się do przemowy. Za jej plecami widać było splądrowaną szafkę, drzazgi sterczące w miejscu, gdzie wyłamano kłódkę. W świetle dnia wyglądało to o wiele mniej groźnie niż poprzedniej nocy. Wciąż jednak były to uszkodzenia dokonane, by otworzyć szafkę z kluczami do biur. A to była placówka wywiadu.

W razie czego, pomyślała, po prostu każę jej się odczepić. Działałam na polecenie Parku.

Ale Theresa powiedziała:

– Nawet nie zaczynaj ze mną tego tematu.

– Było jakieś włamanie?

– Oczywiście, że nie było żadnego włamania. Gdyby było włamanie, mielibyśmy blokadę i odpowiadalibyśmy na bezsensowne pytania.

– W takim razie co…?

– A to, że Miles pracuje o własnych porach, jak wszyscy świetnie wiemy, tylko że Miles nie pilnuje swoich kluczy do biura tak dobrze, jak niektórzy z nas by sobie tego życzyli. Więc kiedy Miles pojawia się po północy z pilną misją przejrzenia jakiejś teczki, która nagle stała się niesamowicie ważna z powodów, które my, zwykli śmiertelnicy, możemy jedynie zgadywać, Miles musi włamać się do mojej szafki, żeby wyjąć swoje klucze.

– Ach.

– „Nie mogłeś wytrychem?”, zapytałam go. Wydawałoby się, że to nic trudnego dla takiego wyszkolonego zawodowca. Ale gdzie tam, okazuje się, że Miles nigdy nie opanował sztuki radzenia sobie ze zwykłą kłódką. Nic dziwnego, że tkwi tu z nami, zamiast pływać sobie gdzieś motorówką i bawić się w Jamesa Bonda.

– Skoro to taka zwykła kłódka – odważyła się zapytać Alison – to po co ją w ogóle zakładać?

– Bo inaczej drzwiczki same się otwierają. To jak prosić się o wypadek. – Przypomniała sobie taki epizod i potarła skroń.

– Gdzie on teraz jest?

– W swoim gabinecie, o dziwo.

Weszła po schodach. Mijając własne biuro, kątem oka dostrzegła Młodego Alana przy biurku. Nie był aż tak pochłonięty pracą, by nie posłać jej szybkiego spojrzenia. W tamtej chwili zobaczyła coś, czego wcześniej nie zauważyła: że Młody Alan się w niej podkochuje. Biedny Młody Alan. Inny czas, inne miejsce. Ale nawet wtedy: nie. Znowu schody. Wydawało jej się, że w Berlinie robi tylko jedno: wchodzi po schodach, tylko po to, by zaraz znów po nich schodzić. Zanim dotarła na piąte piętro, poczuła zapach papierosa, którego właśnie palił. Wyczuwała też woń whisky z ubiegłej nocy, choć może jej się tylko zdawało.

Miles miał na sobie te same ubrania, nie ogolił się ani nie wziął prysznica. W pokoju unosił się ostry, bardzo męski zapach. Z jakiegoś powodu, którego początkowo nie potrafiła wskazać, wyglądało to tak, jakby w pewnej chwili zgarnął wszystko z biurka na podłogę, a jakiś czas później znów ułożył to na blacie. Po chwili zrozumiała: jego biurko wyglądało porządniej niż zwykle.

Papieros, którego teraz trzymał, nie był jeszcze zapalony, co znaczyło, że niedawno zgasił poprzedniego. Zastanawiała się, ile w tym było jej winy, czy to ona potęguje jego złe nawyki. Butelka, która – gdyby nie ona – starczyłaby na dwa tygodnie, teraz leżała w koszu na śmieci jak poległy żołnierz. Powietrze, które mogłoby wpadać przez otwarte okno, pozostawało na zewnątrz. Nawet światło lampki, konieczne przy zasłoniętym oknie, wydawało się słabsze niż zwykle.

– Spóźniłaś się.

– Nie byłam pewna, czy w ogóle przyjść.

– Rozmawiałaś już z Cartwrightem?

Odpowiedź na to pytanie podważałaby sens jej obecności tutaj.

– Przysłał mnie tu, żebym mu zdała raport na twój temat. Informowanie cię o postępach nie należy do mojego zadania.

– Jasne, jasne, mniejsza z tym. Rozmawiałaś z nim?

Weszła do środka i zamknęła drzwi.

– Masz na myśli, czy powiedziałam mu, że zamierzasz się zemścić na jakimś nieznanym oficerze Stasi i że zastawiłeś na niego pułapkę, używając skradzionych funduszy Parku? Naprawdę sądzisz, że gdybym to zrobiła, jeszcze byś o tym nie wiedział?

– Jeśli myślisz, że Cartwright zdążyłby już przysłać bandę osiłków, żeby zgarnęli mnie do domu, to masz bardziej różowy obraz sprawności Parku niż ja.

– Ale mógłby wykonać telefon.

– Jasne, bo zdradzenie mi, co zamierza zrobić, byłoby świetnym posunięciem. Wczoraj w nocy zachowywałaś się, jakbyś miała pół mózgu. Co się stało z resztą, spałaś obok włączonego odkurzacza?

– Prawie wcale nie spałam. – I to była prawda; miała wrażenie, jakby między wczorajszą rozmową a tą nie było żadnej przerwy. Jakby spędzili tu całą noc, wciąż krążąc po tym samym terenie jak zwierzęta przy wodopoju. – Dlaczego powiedziałeś Theresie, że to ty rozwaliłeś szafkę?

– Mówiłem ci już. Masz tylko pół mózgu. – Sięgnął po wiszący na wieszaku kapelusz. Od tygodni tam wisiał, ale nigdy wcześniej go w nim nie widziała. Szerokie rondo nadawało mu gangsterski wygląd. – Chodź. Kupisz mi śniadanie.

– Już jadłam.

– Ja też. I co z tego?

Poczucie, że wkracza w poranek wyreżyserowany przez kogoś innego, tylko się nasiliło, gdy wyszli na ostre słońce i wiatr, a na rogu ulicy dołączył do nich Otis.

– Pełna mobilizacja? – skomentowała.

Otis uśmiechnął się na powitanie. On również miał kapelusz.

– Zakładam, że wprowadził cię już w sytuację – powiedziała. – Że wiem, co robicie.

– Prawdziwa Modesty Blaise – odparł Otis.

– To bardzo męskie, wiesz? Rozszyfrowuję was, a ty udajesz, że jestem superagentką z komiksu. To sporo o tobie mówi.

Uniósł ręce w geście udawanej kapitulacji.

– Powiedziałbym „Nora Charles”, ale nie byłem pewien, czy złapiesz aluzję.

– Nie próbuj mnie czarować. Nie jestem w nastroju.

– Zabawne, mnie tego nie powiedziała – rzucił Miles do Otisa.

– A ty też zamknij tę swoją cholerną gębę.

– No, no. Przeklinanie to oznaka kurewsko małego umysłu.

– Myślę, że potrzebujemy kawy – powiedział Otis. – Dużo kawy.

Wypili ją w tym samym małym parku, bo czasem dni tworzą wzory i twoje ślady układają się przed tobą jak tropy na śniegu. Młodzieniec sprzedający pirackie kasety wciąż był tam, gdzie wcześniej, ale mężczyźni z telefonami komórkowymi zniknęli. Z kartonowych kubków, które nieśli Otis i Miles, unosiła się para. Alison powiedziała, że nie chce kawy; gest oporu, którym szkodziła wyłącznie samej sobie.

Wzdłuż ogrodzenia po jednej stronie parku stał rząd budek telefonicznych. Mogłaby stamtąd zadzwonić do Cartwrighta i spuścić kurtynę na ten cały bałagan.

Otis powiedział coś po niemiecku do Milesa, słowa szybkie jak kule, a Miles został jakieś dwa kroki za nimi, jakby był ich obstawą.

– Nie jesteś nawet na liście płac, prawda? – powiedziała Alison.

– Zawsze byłem… niezależnym człowiekiem.

– To niesamowicie interesujące. A jak to się przejawia? Zabijasz smoki czy tylko podrywasz kelnerki?

– Pamiętasz, jak wczoraj Schulz nazwał mnie załatwiaczem? Nie mylił się.

– I co dokładnie załatwiasz?

– Cóż, dawno temu byłem kimś, do kogo się przychodziło, kiedy chciało się zdobyć rzeczy, których nie można było tak po prostu kupić w sklepach. Ale to było przed… no wiesz.

Przed upadkiem Muru. Czasem najprostsze rozmowy tutaj przybierały rytm dziecięcej wyliczanki.

– Czyli działałeś na czarnym rynku. Byłeś kombinatorem. W czasie wojny takich jak ty zamykaliśmy. Albo rozstrzeliwaliśmy.

– Każdy na swój sposób walczy o wolność.

– Dzięki. To było bardzo błyskotliwe.

– Niektóre sposoby są lepiej płatne, to fakt.

W ogóle nie wyglądał na zawstydzonego. I pewnie nie był. Może to z nią coś było nie tak: spięta angielska uczennica, wciąż odtwarzająca w myślach zwycięstwa w szkolnych debatach.

– A teraz pomagasz jemu – i nie potrafiła nie podkreślić ostatniego słowa; tak się działo, gdy się długo przebywało z Milesem; zaczynało się zaznaczać „go” kursywą, jakby to był najszybszy sposób przebicia się przez jego warstwy – znaleźć jego… tygrysa.

– Tygrysy nie wróżą nic dobrego – powiedział Otis. – Tygrys jednego człowieka jest problemem dla wszystkich.

– A co ten tygrys zrobił tobie?

– Powiesił moją siostrę.

– Och…

– Tak, och. Jeszcze nikt nie zaprojektował kartki na taką okazję, więc może być trudno znaleźć odpowiednie słowa.

– Twoją siostrę. Była agentką Milesa.

Milczał przez chwilę. Potem powiedział:

– Miała na imię Alicia.

– I była w Stasi.

– Wyobraź sobie. Jednego dnia jest małą dziewczynką i bawi się lalkami. Następnego jest już dorosła i pracuje dla służby bezpieczeństwa państwa. – Wyciągnął w jej stronę paczkę papierosów. – Jak niby miałabyś ją zrozumieć?

Drżącą ręką wzięła papierosa. Ten sam park co wcześniej, to samo wielkie niebo, te same wiewiórki i gołębie zajęte swoimi sprawami. Ale teraz przez środek tego wszystkiego biegła wielka wyrwa. To niesprawiedliwe, pomyślała absurdalnie; to niesprawiedliwe, że ludzie odsłaniają brutalną grozę historii i oczekują, że będziesz wiedzieć, jak na to zareagować.

Odpalił zapałkę dla nich obojga. Miles został z tyłu; wydawał się pochłonięty tym, co się działo wokół, choć Alison podejrzewała, że odczytuje ich mowę ciała i dodaje sobie napisy. Ten papieros, jej drżąca ręka. Pewnie to sobie odnotował. „Teraz wie o siostrze Otisa”.

– Przykro mi – powiedziała.

Wydawało się, że nie słyszy, co było może najbardziej taktowną reakcją.

Zaciągnęła się, zakręciło jej się w głowie, wypuściła dym. Najbliższa wiewiórka krążyła wokół pnia drzewa jak ofiara ataku gazowego. Może czegoś szukała. Papieros przyprawiał ją o mdłości, ale był czymś, czego mogła się trzymać. Otis milczał; czekał, aż się odezwie.

– Czyli obaj polujecie na tego samego tygrysa – powiedziała ochrypłym głosem. – Opowiedz mi o pułapce. O tym domu, który kupiliście.

Otis znów przeszedł w tryb wykładowcy.

– Kiedy kraj przechodzi coś tak… wulkanicznego, tak sejsmicznego jak zjednoczenie, zawsze wychodzą na jaw brudne sekrety. Ci, którzy chcą zaistnieć w nowej rzeczywistości, muszą pogrzebać swoją przeszłość. Tylko że z wulkanami i z trzęsieniami ziemi jest taki problem, że ciągle wyrzucają coś na powierzchnię. Rzeczy, które miały pozostać pogrzebane i niewidoczne.

– Jednego mi nie powiedzieli, kiedy wstępowałam do służb. Nie uprzedzili mnie, ilu się będę musiała nasłuchać ludzi mówiących metaforami. Wszyscy się boicie, że ktoś zbyt łatwo was zrozumie?

Roześmiał się.

– Nie jestem szpiegiem. Po prostu za długo się z nimi zadaję. A poza tym mówienie wprost, mówienie tego, co naprawdę myślisz, to był kiedyś nawyk, którego lepiej było sobie nie wyrabiać. W dawnych czasach.

– Udawaj, że te czasy minęły.

– Postaram się. W zeszłym roku w gruzach pod zawalonym domem w dawnym bloku wschodnim znaleziono szafkę.

– Lepiej. Czyj to był dom?

– To był lokal konspiracyjny Stasi. Nie oficjalna siedziba, ale coś w rodzaju bezpiecznej kryjówki. Choć może raczej należałoby powiedzieć, niebezpiecznej, bo jeśli cię tam zabierali, nie należało się spodziewać, że wrócisz stamtąd o własnych siłach.

Nagle uderzył ją natrętny obraz: ściana piwnicy, kajdany. Woda kapiąca powoli do metalowej miski.

– Co było w tej szafce?

– Zapisy tego, co się tam działo. Przesłuchania, kary. Daty, godziny i kto brał w tym udział.

– Dokumentowali pobicia?

– To nasza narodowa słabość. Prowadzimy dokumentację tak, jak wy, Anglicy, ciągle przepraszacie. Często nawet nie zauważamy, że to robimy.

– My też nie. Przepraszam.

– I trudno się tego oduczyć. Więc kiedy nie prowadzili akt na wszystkich innych, prowadzili je na siebie nawzajem.

Zaczynało jej świtać w głowie.

– A to było niebezpieczne.

– Dla tych, którzy chcieli pogrzebać swoją przeszłość, tak. Kariera w Stasi to nie jest coś, czym można się chwalić. Jeśli należałeś do tych na samym dole, którzy deptali twarze albo łamali palce, teraz stawiasz kołnierz i siadasz w kącie baru, licząc na to, że nikt cię nie rozpozna. Ale jeśli jesteś bardziej ambitny, zwierzę polityczne albo przedsiębiorczy typ, i chcesz robić karierę i pieniądze w nowej rzeczywistości, to cóż. Możesz mieć nadzieję, że nikt nie zacznie zbyt głęboko grzebać w twojej przeszłości, albo możesz podjąć kroki, żeby ta przeszłość pozostała pod gruzami.

– Tak właśnie było z tą tajemniczą szafką?

– Tak. Zniknęła. Ale chłopcy, którzy ją znaleźli, wkrótce jeździli ładnym nowym samochodem.

– Sprzedali znalezione dokumenty.

– Które teraz na pewno są już tylko popiołem i kurzem. Ale coś, co zdarzyło się raz, może zdarzyć się ponownie.

– Więc rozpuszczacie pogłoski, że w tym domu, który kupiliście, coś jest. Kolejna szafka. Coś, co kompromituje waszego tygrysa.

– Taki jest plan. – To powiedział Miles. Był bliżej za nimi, niż Alison sądziła.

– I co on zrobi, żeby to odzyskać?

Miles potarł kciukiem o palce. Uniwersalny gest oznaczający pieniądze.

– Wyglądasz jak bukmacher – powiedziała. – W tym kapeluszu.

– Niektórzy z moich najlepszych przyjaciół są bukmacherami. – Zastanowił się chwilę. – I niektórzy z moich najgorszych wrogów.

– Skąd wiecie, że wasz tygrys miał coś wspólnego z domem, który kupiliście?

– Bo nasz dom – powiedział Otis – był czymś więcej niż tylko piwnicą do bicia i przypalania. Tam przechowywano duplikaty akt.

– Mieli jeszcze duplikaty?

Wzruszył ramionami.

– Nie wydaje się to nieprawdopodobne.

– Schenker był na tyle wysoko, że jego nazwisko pojawiałoby się w każdym zestawie akt obejmującym dostatecznie szeroki zakres spraw – dodał Miles. – Więc taką rozpuściliśmy plotkę. Duplikaty akt.

– Jeśli był tak wysoko, jak to możliwe, że od tamtej pory pozostał anonimowy?

– Zmienił tożsamość.

– Ale właśnie nazwałeś go Schenker. Dlaczego?

– Bo tak się nazywa – odparł Otis. – Karl Schenker. A przynajmniej takiego nazwiska używał, kiedy go spotkałem.

– Spotkałeś go?

– Raz. To było na… przyjęciu. Takim oficjalnym. Grube ryby i partyjne figury. Zostaliśmy sobie przedstawieni, zamieniliśmy dwa słowa. Nic więcej.

– Przedstawieni?

– Przez moją siostrę.

Nagle pojęła.

– Poznałeś go na jakiejś imprezie Stasi?

– Myślisz, że nie spotykali się po pracy, żeby się napić?

Oczywiście, że wydawało jej się to niemożliwe. Każdy by tak pomyślał. Ale to mogło się zdarzyć.

– Karl Schenker został później uznany za zmarłego na zawał serca – powiedział Miles. Brali ją w dwa ognie. – W dziewięćdziesiątym pierwszym.

– Ale nie wierzycie w to.

– To on jest na zdjęciu – powiedział Otis. Nie musiał precyzować, o jakie zdjęcie chodzi. – Stoi tyłem do aparatu. Ale jest coś w jego postawie, w sylwetce. To on.

– A zdjęcie zostało zrobione w zeszłym roku – dodał Miles.

Alison skupiła się na Otisie.

– Czyli byłeś spekulantem, a twoja siostra pracowała dla Stasi? Jak to w ogóle działało?

– Oddzielaliśmy te sprawy.

– Święta z rodziną musiały być niezłą zabawą.

– No cóż, NRD. Boże Narodzenie nie było tam aż takie ważne.

Przypuszczała, że zasłużyła sobie na tę odpowiedź.

– Ten mężczyzna w klubie zeszłej nocy. Łapał się na waszą przynętę?

– Jeden z… cóż, niewielu. Ale kilku.

– Kilku – powtórzyła sztywno Alison.

– Człowiek z taką przeszłością jak Schenker będzie trzymał ucho przy ziemi – powiedział Otis. – Parę strzępów tu i tam. To wystarczy.

– Nęcenie wody – stwierdził Miles. – To nie jest nauka ścisła. Ale nie musi być.

– Czyli teraz to rekin, a nie tygrys.

– Chryste na jebanym rowerze. Ma zęby. Co jeszcze chcesz wiedzieć?

Otis położył rękę na ramieniu Alison. Strząsnęła ją. Nie przejął się tym.

– Miles bywa szorstki – wyjaśnił, jakby to była nowość. – Jest, jakby to powiedzieć? Trochę taką świnią z niewyparzoną gębą. Kiedyś przymierzał taką tożsamość dla żartu, a potem wiatr się zmienił i już mu tak zostało.

– I to jest ten wasz plan? Powtórka z czegoś, co się wydarzyło w zeszłym roku? – Odwróciła się, żeby Miles dobrze ją słyszał. – Jak myślisz, co ci bardziej grozi? Że zrobisz z siebie pośmiewisko czy że ktoś ci każe płacić tantiemy?

– No cóż, na pewno nie tamci dowcipnisie z nowym samochodem – odparł. – Wyłowiono go ze Szprewy kilka tygodni później. Ale przynajmniej pasy zadziałały.

Znowu dotarli do bramy parku – ich trzecie albo czwarte okrążenie. Alison nie liczyła.

– Czyli ten plan zawiódł, nawet kiedy był nowy – powiedziała.

– Ale dopiero po paru tygodniach – odparł Otis. – To więcej niż potrzebujemy. Wystarczy, żeby Schenker się ujawnił.

– A jeśli tego nie zrobi?

– To plan, a nie pierdolony toster – powiedział Miles. – Nie ma gwarancji.

– Plan, który sfinansowałeś za pieniądze ukradzione służbom – przypomniała mu Alison. – Nawet jeśli to zadziała, siedzisz po uszy w gównie.

– I to o mnie mówią, że mam niewyparzoną gębę.

– Dzieci, dzieci. – Otis trzymał w jednej ręce papierosa i kubek z kawą. – Nie kłóćmy się. – Spojrzał na zajętą rękę, jakby się zastanawiał, czy zaciągając się, wyleje kawę, albo czy jeśli upije łyk, oparzy się w policzek. W końcu nie zrobił ani jednego, ani drugiego. – Alison. Nie prosimy cię, żebyś brała w tym udział. Twoje ręce pozostaną czyste. Chcemy tylko, żebyś przez krótki czas milczała. Pozwoliła wydarzeniom potoczyć się własnym torem.

– To są według ciebie czyste ręce? Serio?

– Na Ulicy Szpiegów? – powiedział Miles. – Dorośnij wreszcie. To wystarczy na pieprzoną aureolę.

– Nie pomagasz, przyjacielu – zwrócił mu uwagę Otis.

– Wolałbyś, żebym to podał z masełkiem? Słuchaj, bez urazy, ale potrzebuję paru minut sam na sam z moją młodszą koleżanką. Możesz się, kurwa, zwinąć?

– Skoro tak ładnie mnie prosisz. – Przełożył papierosa do wolnej ręki i machnął nim w stronę bramy. – Jeśli zrobi się nieprzyjemnie, będę tam.

Miles przewrócił oczami.

– Dam sobie z nią radę bez twojej pomocy.

Nie była w nastroju. Ruszyła przed siebie, zmuszając go, by przyspieszył, ale popełniła błąd i się zaciągnęła. Po kilku krokach musiała się zatrzymać. Zgięła się wpół przy ścieżce, ale nie zwymiotowała. Miles przyglądał się temu bez cienia współczucia. Obok przeszedł mężczyzna z pudlem; on i pies starannie udawali, że nic nie widzą. Gdy Alison skończyła, upuściła papierosa i przydepnęła go butem.

– Co? – wychrypiała.

– Pomóż mi złapać tego sukinsyna, a potem możesz mnie wystawić. Cartwright ci za to podziękuje. Podprowadzenie paru tysięcy z tego gadziego funduszu to za mało, żeby ustawić mnie tam, gdzie on chce. Zwłaszcza biorąc pod uwagę to, co wiem o sytuacji w Parku i o tym, kto naprawdę pociąga tam za sznurki.

– Gdzie Cartwright chce cię ustawić? Nie rozumiem. Nic z tego nie rozumiem.

– Och, zrozumiesz. Jeśli wytrwasz. Chcesz służyć swojemu krajowi, tak? Myślałaś, że na czym to polega? Na przebierankach i odgrywaniu ról? Ta robota polega na zdradzie. Na przekonywaniu ludzi, żeby zdradzali innych ludzi. Swoje kraje, swoich przyjaciół, tych, dla których pracują. A w zamian my też na końcu ich zdradzamy.

– Nie musi być aż tak ponuro.

– No jasne. Powodzenia. Ale jeśli Cartwright wysłał cię, żebyś miała mnie na oku, to dlatego, że czegoś chce, i jeśli będziesz miała szczęście, nigdy nie dowiesz się czego. I możesz mi wierzyć, nie kieruje się idealizmem ani nie próbuje się pozbyć złego typa. Ma własny plan i zamierza mnie w niego wpasować. A cokolwiek to jest, jest na tyle brudne, że chce, żebym ja też był brudny. Więc daj nam tydzień, dziesięć dni, zanim złożysz raport, a Cartwright będzie ci za to wdzięczny, bo do tego czasu zaliczę nie tylko podprowadzenie kasy z funduszy placówki. Przeprowadzę nielegalną operację na obcym terytorium. To wystarczy aż nadto, żeby dostał to, czego chce.

– Już to robisz.

– Nie. Na razie tylko przywiązuję kozę. Operacja zacznie się dopiero, kiedy tygrys na nią skoczy.

– Niezła koza. Wymyślona szafka z aktami.

– Akta nie są przynętą, Alison. Otis nią jest.

Spojrzała na niego i szok dokończył to, co zaczął papieros. Zbladła jak ściana.

– Co ci przed chwilą mówiłem? To wszystko polega na zdradzie.

– Zrobiłbyś to? Nawet po tym, jak tamci chłopcy, o których mówiłeś, ci z zeszłego roku, skończyli w rzece?

– Otis nie jest chłopcem. Wie, co się dzieje.

– Wie, że taki jest plan?

– Wie, jak to działa.

– Wykorzystujesz go!

– Pomożesz nam albo nie, twoja sprawa. Ale człowiek, który powiesił moją agentkę w lesie… Jeśli odejdzie wolny, jak myślisz, co zrobi z resztą swojego życia? Założy wór pokutny i posypie głowę popiołem? Czy zrówna z ziemią wszystko wokół, żeby tylko on miał widok? Bo kimkolwiek jest teraz Karl Schenker, prędzej czy później o nim usłyszymy. Chyba że najpierw coś z nim zrobimy.

– Nie udawaj, że to święta misja. Po prostu chcesz się zemścić.

– A kto powiedział, że to musi być jedno albo drugie?

Wróciła tą samą drogą, którą przyszli, do miejsca przy bramie, gdzie zgodnie z obietnicą czekał Otis. Nie miał już ani kubka, ani papierosa i rozłożył ramiona na jej widok.

– Znowu zgoda?

Wygląda jak ogolony niedźwiedź, pomyślała. Choć nie do końca ogolony.

– To dobrze, bo znalazłem kogoś, kto nam zrobi zdjęcie.

Idący tuż za Alison Miles powiedział:

– Zrobi nam zdjęcie? Co z ciebie, kurwa, za szpieg?

– Nie jestem żadnym szpiegiem. Po prostu tutaj mieszkam. A ty świetnie wyglądasz w tym kapeluszu. Ile razy jeszcze będziesz tak świetnie wyglądał? Dwa razy w życiu? Jeśli będziesz miał szczęście.

Kilka kroków dalej, na chodniku, rzeczywiście stał mężczyzna z aparatem i do tego w czapce błazna, jakby na wszelki wypadek grał na dwa fronty. Odręczny napis na kartonowej tabliczce informował o cenach. Jego studio stanowił fragment muru po drugiej stronie ulicy. Obserwował ich z nadzieją, choć bez wielkiego przekonania, że coś z tego będzie.

– No ja pierdolę – powiedział Miles.

Nagle poczuła przemożną potrzebę, żeby zrobić właśnie to, czego Miles nie chciał. Jakby samo to było najlepszym argumentem.

– Nie, Otis ma rację – powiedziała. – Zróbmy sobie zdjęcie.

– Nie żebyśmy mieli coś do ukrycia – powiedział Otis.

Ruszył przodem, jakby otwierał paradę. Brakowało mu tylko buławy.

Miles się skrzywił.

– Powinienem był cię pogonić od razu, jak przyjechałaś. Najpierw mieszasz mi w operacji, a teraz jeszcze mam sobie robić zdjęcie.

– Dam ci tydzień – powiedziała.

– Dziesięć dni.

– Tydzień.

Spojrzał jej prosto w twarz i nagle się uśmiechnął, jakby właśnie dała mu to, czego najbardziej pragnął.

– Dobra. Tydzień. Jakoś to przeżyję.

– Idziecie czy nie?! – zawołał do nich Otis.

Wyszli więc za nim z parku i zrobili sobie zdjęcie.

– I tak pani zrobiła? – pyta Griselda lekko zachrypniętym głosem. Sięga po stojącą przed nią szklankę wody, ale zanim upija łyk, mówi dalej: – Dała mu pani tydzień na realizację planu, zanim powiadomiła pani Davida Cartwrighta o tym, co zamierzał zrobić?

Spojrzenie Alison jest utkwione gdzieś poza nią.

– Tak mu powiedziałam.

– Ale zrobiła pani coś innego?

– Zadzwoniłam do Cartwrighta jeszcze tego samego dnia. Powiadomiłam go, że Miles wziął pieniądze i prowadzi operację przeciwko byłemu wysokiemu rangą oficerowi Stasi, żeby się zemścić za zamordowanie swojej dawnej agentki. I że moim zdaniem naraża na śmierć siebie lub swojego współpracownika.

Tym razem pytanie zadaje Malcolm:

– Wierzyła pani, że Karl Schenker stanowi realne zagrożenie?

– Powiesił trzy kobiety w lesie. Więc tak, wierzyłam, że Schenker stanowi zagrożenie.

– Jakiej reakcji spodziewała się pani po Cartwrighcie?

– Że ściągnie Milesa do kraju. To zakończyłoby sprawę. Otis nie byłby w stanie przeprowadzić tego sam, więc usunąłby się w cień i pozwolił, by legenda o szafce i znalezionych aktach umarła śmiercią naturalną. A Miles byłby bezpieczny w Londynie.

– Czyli nie uwierzyła pani w to, co mówił Miles? Że Cartwright chce go… całkowicie skompromitować?

– Nie wiedziałam, czy mu wierzę, czy nie. To wszystko wyglądało jak… dziecinne gierki. Całe to gadanie o tym, że każdy każdego zdradza… To znaczy, rozumiałam, dlaczego mógł tak myśleć, ale uważałam, że to tylko paranoja. Tak czy inaczej, to było mniej ważne niż to, czy któryś z nich nie zostanie zamordowany. Ale oczywiście ostatecznie tylko potwierdziłam, że Miles miał rację. Dzwoniąc do Cartwrighta, zdradziłam Milesa.

Słuchając tego, Malcolm bierze do ręki fotografię dołączoną do akt i jeszcze raz ją ogląda. Być może teraz, gdy już wie, w jakich okolicznościach została zrobiona, dostrzega w niej coś innego.

– Da pani radę kontynuować? – pyta Griselda. – Jeśli pani woli, możemy zrobić przerwę.

Świadek odpowiada jednak na inne pytanie:

– Ale Cartwright nie mógł ściągnąć Milesa do domu, bo to oznaczałoby koniec. Cartwright nie miał dowództwa operacyjnego, więc ktoś inny musiałby wydać rozkaz. Wystarczyłoby wyjaśnienie, że Miles przywłaszczył sobie fundusze albo że planuje operację odwetową; każda z tych rzeczy umożliwiałaby jego odwołanie, ale wtedy stałby się bezużyteczny dla celów Cartwrighta. Jeśli wszyscy już wiedzą, co ktoś zrobił, nie ma się na tego kogoś haka.

– Albo możemy po prostu… – zaczyna niepewnie Griselda.

– Mogę mówić dalej.

– Skoro jest pani tego pewna.

Świadek najwyraźniej jest pewna.

Tego wieczoru późno wyszła z pracy. Ostatnie godziny spędziła w nieokreślonym stanie: „Nie całkiem tu jestem, ale też nie jestem gdzie indziej”. Pogrążyła się we własnych myślach, a jej ciało odruchowo wykonywało znajome biurowe czynności. Na biurku przed nią leżała pożółkła księga rachunkowa. Porównywała utrwalone od lat schematy wydatków i procedury płatności z obecnymi, bardziej niedbałymi praktykami. Tak nie powinno być – wszystko miało przecież działać coraz lepiej, nie coraz gorzej – i zastanawiała się, w jakim stopniu wynika to z wpływu Milesa. W czasie, kiedy był za Murem, staranniej stosowano się do procedur. Teraz gdy – jak sam to ujął – stał się jednym z garniturów, było w tym znacznie więcej improwizacji. Ale Miles, świadomie czy nie, był przecież agentem chaosu i gdziekolwiek powiesił kapelusz, tam zwykle odpadał tynk. Trudno było pojąć, jak przetrwał życie w głębokiej konspiracji, chyba że wierzyło się w refren agentów – że wtedy był innym człowiekiem. Oczywiście istniała też możliwość, że to teraz jest innym człowiekiem, a prawdziwy Miles, jego naturalne „ja”, wciąż tkwi uwięzione za zburzonym murem. Pokręciła z niesmakiem głową: tak to jest, kiedy utknie się we własnych myślach. Była bezpieczniejsza wśród faktów i liczb; lepiej by się czuła w jakimś biurze na zapleczu Regent’s Park albo w jednej z jego podziemnych sal, strzegąc jego sekretów i kłamstw oprawionych w księgi takie jak ta. Zamknęła ją i oparła na niej głowę. Byle tylko nie musiała mieć do czynienia z ludźmi.

Młody Alan zapytał ją, czy nie miałaby ochoty wyskoczyć gdzieś na drinka, dziś albo któregoś wieczoru – i z wdziękiem przyjął odmowę. Kiedy wyszedł, użyła biurowego telefonu, by zadzwonić do Cartwrighta. Milesa nigdzie nie było i stwierdziła, że nie obchodzą jej już zasady konspiracji ani ślady pozostawione w systemie. Dziecinne gierki. Niech sobie gadają. A potem była już w drodze do domu, ściskając pasek nad głową w U-Bahnie. Wysiadła wcześniej, bo bała się, że tłok przyprawi ją o mdłości. Na Kurfürstendamm minęła bar i była tak wdzięczna własnej sile woli, która powstrzymała ją przed wejściem i zamówieniem sobie drinka, że zatrzymała się w następnym, żeby to uczcić. To był zupełnie inny świat niż speluny, do których zabierał ją Miles – wszędzie chrom i skóra, wszyscy w ubraniach, a za barem rząd win. Zamówiła kieliszek i z ulgą opadła na miejsce w boksie, gdzie ktoś zostawił gazetę: gęsty druk, pełne powagi słowa, co chwila wielkie litery. Cartwright powinien był przysłać kogoś, kto lepiej znał język. Ale chciał tylko kogoś, kto będzie śledził Milesa i zbierał dowody jego błędów, jak ci ludzie, których widuje się w parkach, drepczących za psami z plastikowymi woreczkami w ręce. Było to zresztą dobrym pomysłem i powinno być obowiązkowe, ale nie w przypadku Milesa. On powinien sam po sobie sprzątać własne gówno. Bar się zapełnił. Ktoś wziął sobie gazetę i wkrótce rozmawiała już z mężczyzną w czarnej skórzanej kurtce i niebieskiej koszuli z rozpiętym kołnierzykiem. Miał trochę zbyt szeroki uśmiech i trochę zbyt łatwo sięgał po portfel. Stawiał jej drinki, jakby na dnie jednego z nich czekała nagroda. Po pewnym czasie stało się jasne, że tą nagrodą ma być Alison, ale nie była aż tak pijana, by uznać to za dobry pomysł.

– Muszę już iść do domu.

– Jasne. Podwiozę cię.

– Nie. Dziękuję, ale sobie poradzę.

– Nie ma mowy. To niebezpieczne dla takiej ładnej, młodej dziewczyny jak ty. Wszystko może się zdarzyć.

– Nic mi nie będzie. Wezmę taksówkę.

– Świetnie. Zaraz będziemy na miejscu.

Wymknęła się, ale nie dość zręcznie. Kiedy dotarła do drzwi, on już tam był. Zimne powietrze uderzyło ją w twarz jak mokra szmata, a w następnej chwili była już na ulicy, on stał przy niej, mocno ściskając jej ramię. Drugą ręką zatrzymywał taksówkę.

– To boli!

– Przyzwyczaisz się.

– Puść mnie!

– Sporo zapłaciłem za twoje Wein.

Sięgnęłaby po portmonetkę, ale za mocno ją trzymał – i nagle już nie. Usłyszała okrzyk bólu, trzask i ktoś runął na ziemię. Taksówka się zatrzymała, a czyjaś dłoń delikatnie pomogła jej wsiąść. Padły jakieś słowa – rozpoznała swój adres – i światła Ku’dammu zawirowały jej przed oczami, gdy samochód ruszył.

Jej głos był gdzieś głęboko w niej i wydobył się z jej ust ciężki od wina.

– Śledziłeś mnie.

– Czułem, że to dobry pomysł. I to był dobry pomysł.

– Czego chcesz? Tego samego co on?

– Wystarczy mi, że będę wiedział, że bezpiecznie dotarłaś do domu – powiedział Otis.

Kierowca był Turkiem i najwyraźniej chciał się wykazać jako rajdowiec. Na zakręcie Alison rzuciło na Otisa i łatwiej było już tak zostać. Pachniał ulicą, powietrzem i dymem, gwarem rozmów, a gdy położył rękę na jej ramieniu, był to raczej gest pocieszyciela niż drapieżcy. Dlaczego on myśli, że potrzebuję pocieszenia? Mimo wszystko łatwiej było się wyprostować.

Otis zapłacił za taksówkę, przeprowadził ją przez hol kamienicy i wjechał z nią windą na górę.

Wydawało się, jakby ktoś podmienił jej klucz na kiepsko dorobioną kopię, bo dopiero za trzecim razem udało jej się otworzyć drzwi mieszkania. Na szczęście Carola miała twardy sen, inaczej stałaby tam już z lokówką albo jakąś podobną bronią. W środku było ciemno, drzwi do sypialni Caroli były szczelnie zamknięte, a naczynia po kolacji schły na suszarce. Sądząc po zaparowanych oknach, brała wieczorną kąpiel, po której w powietrzu wciąż unosiła się lekka nuta lawendy. Gdy Alison odsunęła zasłonę, miasto wyglądało jak zamglona plama, a tylne światła przelatującego samolotu – jak czerwone ogniste komety. Tymczasem Otis szybko sprawdził mieszkanie; uchylił nawet drzwi do pokoju Caroli, zanim Alison zdążyła zaprotestować. Dobiegało stamtąd ciche chrapanie.

– Wszystko w porządku – powiedział. A dlaczego miałoby być nie w porządku? Ale to pytanie gdzieś odpłynęło. – Pójdę już.

– Nie. Zostań.

– Nie potrzebujesz mnie tutaj. Wszystko jest dobrze. Ale napij się wody.

– Nie jestem dziewicą, na litość boską.

– Ja też nie. – Wciąż miał na głowie kapelusz. – I niech to będzie sporo wody.

Ale kiedy pociągnęła go do swojej sypialni, nie zaprotestował. Zrzucił płaszcz i kapelusz, zanim usiadł na łóżku. Jej sukienka miała wielkie guziki, niemal jak spodki, które w chłodnym półmroku nocy wydawały się właściwie niedorzeczne. Przynajmniej jednak były tylko ozdobą i nie trzeba ich było rozpinać. Ściągnęła sukienkę przez głowę i stanęła przed nim w samej bieliźnie.

– Bardzo urocze – powiedział. – Bardzo.

– Zamierzasz tylko tak siedzieć i być dżentelmenem?

– Nie – odparł. – Przyniosę ci tę wodę.

Kręciło jej się w głowie, gdy usiadła, i nie przestało jej się kręcić, gdy wrócił z dwoma szklankami. Zmusił ją, by wypiła jedną, drugą włożył jej do ręki, a potem otulił jej ramiona kołdrą. Pustą szklankę odstawił na stolik przy łóżku. Siedziała, wpatrując się w nią. Przepłukała usta wodą, zastanawiając się, czemu wciąż ma suchy język.

– Możesz się teraz rozebrać – powiedziała. – Jeśli chcesz.

– Nie wiem, czy Milesowi by się to spodobało.

– A co ma do tego Miles?

Wydawało się, że Otis całkiem poważnie to rozważa przez czas, jaki zajęło jej dopicie wody i podanie mu szklanki. Wziął ją, postawił obok pierwszej, a potem usiadł przy niej. Jego udo, stykające się z jej udem przez kołdrę, było ciepłe i solidne. Kiedy zaczął rozpinać koszulę, zaczynając od mankietów, nie wiedziała, czy powinna się cieszyć, czy czuć się zawiedziona, ale ten dylemat rozwiązał się sam, gdy ją pocałował. A wkrótce potem rozwiązał się ponownie i nawet bardzo nikła obawa, że obudzi Carolę, przestała mieć znaczenie.

Obudziła się w środku nocy z głośno bijącym sercem, ale wciąż tam był. On też nie spał, spokojny jak rycerz na nagrobku, a jego serce biło równo pod kołdrą.

– Zadzwoniłam do Londynu – wyszeptała.

– Masz na myśli Park?

Park znaczył Londyn. Londyn znaczył Park.

– Tak.

– Co im powiedziałaś?

– Co robicie.

Delikatnie poklepał ją po ramieniu.

– W porządku.

– Musiałam. Chcę, żebyście złapali tego człowieka, oczywiście, że tego chcę. Ale gdybyście go zabili, a ja wiedziałabym o tym wcześniej, byłabym równie winna jak wy.

– Nie ma potrzeby go zabijać. To nie jest bandyckie państwo, Alison. Złapiemy go, przyzna się do tego, co zrobił, i zostanie ukarany. Zgodnie z prawem.

– A jeśli się nie przyzna?

– Przyzna się.

– Miles mówi, że przynętą nie są akta. Ty nią jesteś.

– Oczywiście, że ja. Miles też. My obaj.

– Na ile jesteś pewny, że się pojawi?

– Całkiem pewny.

– Przecież nawet nie może wiedzieć, czy jego nazwisko jest w tych aktach. W tych nieistniejących aktach.

– Miles pił dziś wieczorem z Dickiem Bowem. Poznałaś Dickiego?

Skinęła głową. Nie mógł tego zobaczyć, bo miała twarz wtuloną w jego ramię. Ale poczuł ruch.

– W takim razie wiesz, czym się zajmuje. To Dickie pierwszy puścił w obieg informację, że kupujemy ten dom.

(Przypomniała sobie, jaki Miles był zły z tego powodu. „Ostatnim razem, kiedy mieliśmy ze sobą do czynienia, pamiętam, że była mowa o pewnej nieruchomości…” Czyli Dickie dostał opieprz za zrobienie tego, czego Miles od niego chciał. To by było na tyle, jeśli chodzi o numer z raz-dwa. Biedny Dickie).

– A teraz nazwisko Karla Schenkera też krąży po ulicach – ciągnął Otis. – A Karl Schenker będzie chciał wiedzieć, kto je tam puścił.

– Myślałam, że udaje martwego.

– Tak. Ale gdybym to ja udawał martwego, chciałbym wiedzieć, kto próbuje mnie odkopać.

– Może po prostu się przyczai i przeczeka.

– Może.

– A poza tym, gdyby cię zabili, gdyby ten Karl to zrobił, to jak by mu to miało pomóc? Będzie myślał, że akta wciąż gdzieś tam są.

– A wszyscy inni będą myśleć, że szantażowanie go to samobójstwo. Zabijając jednego, zniechęcasz pozostałych.

– Ale to nie zadziałało, prawda? Kiedy zabił Alicię. Twoją siostrę. To cię nie powstrzymało przed tym, żeby coś z tym zrobić.

– Powstrzymałoby. Gdyby nie Miles.

– Była jego agentką.

Nic nie powiedział.

Napiłaby się więcej wody, ale już się skończyła, i było jej zbyt dobrze, by sugerować, że któreś z nich miałoby się poruszyć. A może nie tyle było jej dobrze, co stopiła się z tą chwilą. Teraz każdy ruch, każda zmiana pozycji mogłaby sprawić, że czas znów zacznie płynąć. Dopóki stał w miejscu, byli bezpieczni.

– Naprawdę kupiliście ten dom?

– Dobra legenda wymaga solidnych fundamentów.

A dobre kłamstwo, pomyślała, wymaga tylko, by w nie wierzyć.

– Śpij, Alison. Wszystko będzie dobrze.

Ale nie zasnęła, chyba że jednak tak, bo kiedy obudziła się rano, już go nie było.

Alison milknie i żadne z dwojga słuchaczy nie chce wyrywać jej z zamyślenia. Wydarzenia, które przywołuje, miały miejsce całe lata, całe dekady temu, lecz nie istnieje przedawnienie dla zapamiętanych krzywd, jeśli tym to właśnie jest. A czym innym mogłoby być? Szczęście przybiera inny odcień w świetle swoich konsekwencji.

Deszcz, który przez ostatnie pół godziny smagał Londyn, słabnie, choć co jakiś czas podmuchy wiatru rozmazują krople na szybach. Teczki na biurkach – Mozart/Q1-94/OTIS/Berlin (BM) – leżą zamknięte; cienkie beżowe okładki zawierające zarysy historii Alison. Ale żaden z nowych szczegółów, które właśnie wychodzą na jaw, nie trafi już do oficjalnego raportu, ponieważ niezależnie od tego, jakie grzechy popełniono i czy domagają się zadośćuczynienia, Monochrome już nie istnieje. Malcolm i Griselda słuchają tej opowieści pod fałszywym pretekstem. Tym ważniejsze jest więc, by poznali jej zakończenie.

W końcu Malcolm pyta:

– Czy to przez Otisa Miles zwerbował jego siostrę?

Mija chwila, nim świadek wynurza się z morza własnej przeszłości.

– Przepraszam, czy mógłby pan powtórzyć?

– Zastanawiałem się, czy to przez Otisa Miles poznał Alicię i zwerbował ją jako swoją agentkę? Czy może było odwrotnie?

Świadek wpatruje się w Malcolma, po czym wybucha krótkim, chrapliwym śmiechem. Brzmi to jak dźwięki, jakie mogłaby wydać foka, której coś uwięzło w gardle.

– O rany. Przepraszam. Nie śmieję się z pana. Naprawdę.

Mija jednak jeszcze chwila, nim jest w stanie mówić dalej, a górna część jej ciała drży, wstrząsana czymś, co równie dobrze może być szlochem, jak śmiechem. W końcu mówi:

– Siostra Otisa nie była agentką Milesa. Była jedną z dwóch pozostałych, które powieszono razem z nią.

Zapada cisza, gdy Griselda i Malcolm rewidują swoje wyobrażenie o zmarłej kobiecie.

– Przez pewien czas pozwalał mi myśleć inaczej, nie jestem pewna dlaczego. A właściwie jestem, ale to nie stawia go w dobrym świetle… Sądził, że nie wzbudziłoby to we mnie takiego współczucia. Że mniej by mnie to obchodziło, bo jego siostra należała do Stasi. I pewnie trochę tak jest. A z drugiej strony nie, bo wciąż była jego siostrą, a on był jej bratem. Powiedział, że „oddzielali te sprawy”. To coś, co ludzie robią, żeby miłość nie zderzyła się z obowiązkiem.

Bo kiedy tak się dzieje – sugeruje jej ton – coś musi ustąpić.

– Czyli była lojalną członkinią Stasi – mówi Malcolm.

Alison patrzy mu w oczy.

– Cóż. Podejrzewam, że od czasu do czasu przymykała oko na to, co robił jej brat, więc może jej lojalność nie była aż tak bezwzględna. Ale nie szpiegowała dla Zachodu, jeśli o to panu chodzi.

– Więc Otis nie był…

Świadek czeka. Griselda również.

– Przepraszam, chciałem tylko… Sam nie wiem, co chciałem powiedzieć. Chyba sądziłem, że jego lojalność leżała po… naszej stronie.

– Widziałam to zdjęcie – mówi Alison. – To znaczy, tych trzech kobiet. Miles zostawił je na moim biurku. Chciał, żebym wiedziała, co nim kieruje, dlaczego był gotów zniszczyć swoją karierę. To było… – Nie potrafi tego opisać. Kręci głową, patrząc na swoje kolana, po czym, jakby dopiero teraz przyszło jej to do głowy, podnosi wzrok i mówi: – Nie miałam pojęcia, która jest która. Która była agentką Milesa, która siostrą Otisa. Która była tą trzecią. Ale to nie ma znaczenia, bo wszystkie zostały tak samo zamordowane. Lojalność nie ma tu nic do rzeczy. To zbyt wąskie pojęcie.

– I zbyt łatwo mylone z czymś innym – mówi Griselda.

Malcolm spogląda na nią niespokojnie, niepewny, co chciała przez to powiedzieć.

– Jesteśmy już prawie na końcu – mówi świadek.

Na następne pięć dni wszystko zastygło w bezruchu. Czy Otis powiedział Milesowi, że rozmawiała z Londynem, z Parkiem, z Davidem Cartwrightem? Alison nie wiedziała i nie odważyła się zapytać. Nie wiedziała też, czy Miles wie, że ona i Otis spędzili razem noc. Zresztą nie miała okazji się o tym przekonać: Miles nie pojawiał się w placówce. Gdy wspomniała o tym Młodemu Alanowi, z ponurą miną wzruszył ramionami. Ludzie tacy jak Miles rządzili się własnymi prawami. Tacy jak Młody Alan znosili narzucane im reguły.

Miała teraz wieczory dla siebie, więc zajęła się zwiedzaniem: wreszcie zobaczyła Bramę Brandenburską i katedrę. Wjechała na wieżę telewizyjną na Alexanderplatz, by spojrzeć z góry na Berlin, i nieuchronnie przypomniała sobie słowa Otisa: że kiedy Mur upadł, przyszłość wdarła się do Berlina ze wszystkich stron naraz, powodując potworny karambol. Mówił o tym w taki sposób, jakby miał przed oczami jedno z tych miejsc na obrzeżach każdego miasta, gdzie zdemontowane samochody układa się w zigguraty. Patrząc z tej perspektywy, Alison odnosiła raczej wrażenie, jakby sens sam wyłaniał się z chaosu; jakby jakaś inteligencja, przebijając się przez gruzy, tworzyła coś nowego ze starych części. Pamiętała z dzieciństwa, że to właśnie z porzuconych części zbudowano wystrzałowy samochód Bang Bang, który ostatecznie wzbił się w powietrze. To z kolei przypomniało jej ich nieudany wypad nad Wannsee. Jak nic Bang Bang.

Praca zupełnie jej spowszedniała. Spędzała godziny na przeszukiwaniu tej nieświętej trójcy – wyników, wydatków i dostaw – i ostatecznie wydawało się, że nie ma znaczenia, czy chodzi o skutecznie zebrane informacje, o podejrzenia ważone na różnych szalach, czy po prostu o idee, które zagnieździły się w głowach obserwatorów i nasłuchujących z Zoo Szpiegów. To był po prostu biznes, nic więcej; interes prowadzony po cichu, a nie z agresywnym marketingiem. Pozostali jego przedstawiciele stali się nieprzystępni; zwłaszcza Robin zachowywał wobec niej chłodny dystans. Niektórzy wokół niej zakładali, że ma to konkretną przyczynę; że uległa albo nie uległa jego zalotom. Nie po raz pierwszy Alison przyszło do głowy, że służby prawdopodobnie niewiele się różnią od innych zamkniętych środowisk, takich jak szkoła z internatem czy akwarium. Tylko Ansel się nie zmienił, wciąż był sztywny, formalny i chudy jak patyk. Życząc mu Guten Morgen, przypomniała sobie, jak wtargnęła do jego wnęki i zabrała mu klucz, żeby wedrzeć się do twierdzy Theresy. Miała ochotę się zarumienić, lecz wykonywała przecież zadanie. Poczucie winy było jedynie kolejnym wynikiem i należało je pogrzebać pod godzinami papierkowej roboty w pokoju dzielonym z Młodym Alanem. Każdy szelest czy szuranie dobiegające od jego biurka działało jej na nerwy. Na biurku wiecznie nieobecnej Cecily leżały nieotwarte listy i porzucona szminka. Zawsze są tacy, którzy nie potrafią sobie zasłużyć na miejsce w opowieści.

I są też tacy, którzy zjawiają się bez fanfar i opierają się o framugę drzwi z niezapalonym papierosem w ustach.

– Kto ci nasrał do kawy?

Nie wiedziała, czy powinna czuć ulgę, czy coś wręcz przeciwnego.

– Mógłbyś przestać? – powiedziała, grając na zwłokę. – To obrzydliwe…

– Tak, tak. Chodź.

– Nie ma jeszcze czwartej.

– Kiedy będę chciał wiedzieć, która jest godzina, ciebie pierwszą o to zapytam – rzucił przez ramię.

Chwyciła płaszcz, posyłając przepraszające spojrzenie Młodemu Alanowi. Odpowiedział jej nadąsaną miną, która wskazywała, że oto kolejny przykład tego, na co przez cały czas się skarży – że świat zawsze nagina się do kogoś innego.

Zanim dogoniła Milesa, był już na chodniku. Dostosowywanie się do tempa innych nigdy nie było dla niego priorytetem. Papieros w jego ustach wciąż pozostawał niezapalony, rozpięty płaszcz łopotał. Bar, który wybrał, był niedaleko i okazał się zaskakująco zwyczajny: kafelki na podłodze, stołki przy ladzie, rząd stolików pod ścianą – miejsce, w którym wracający do domu robotnicy mogli się zatrzymać, ale nic nie zatrzymałoby ich tam do wczesnych godzin nad ranem. Przechodząc obok barmana, Miles zamówił whisky, zostawiając Alison, by sama zamówiła swój drink, zapłaciła za oba i zaniosła je do stolika, który wybrał – pod ścianą w głębi lokalu, blisko drzwi do toalety. Samotny mężczyzna przy jednym z pozostałych stolików był pochłonięty czytaniem książki w żółtej okładce. Miles usiadł pod takim kątem, by dobrze go widzieć w lustrzanej ścianie za barem.

Czerwone wino. Było wcześnie, żeby zaczynać pić, ale czerwone wino.

Postawiła przed nim szklankę.

– Starałeś się ostatnio nie rzucać w oczy.

– Za mało.

– Wstałeś dziś lewą nogą czy…

– Mieliśmy umowę. – Przyzwyczaiła się do jego sposobu mówienia, do tego, jak przeciągał słowa, niemal jakby tak przywykł do niemieckiego, że przechodząc na angielski, musiał przyhamować. Teraz jednak mówił cicho, szybko i gniewnie: – Miałaś dać mi tydzień.

Czerwone wino.

– Ale rozmawiałaś z Parkiem, prawda?

– Jak rozumiem, Schenker nie złapał przynęty.

– Nie, kurwa, nie złapał.

– I uważasz, że to moja wina.

– Chcesz mi powiedzieć, że nie?

Czerwone wino.

Nie zamierzała mu tego mówić, bo już to wiedział. Wiedział, że rozmawiała z Cartwrightem, wiedział, że spała z Otisem; pewnie wiedział też, że wjechała na wieżę na Alexanderplatz i że spędziła godzinę, chodząc po katedrze. Wiedział, że zapaliła świecę i dla kogo. Szukała w pamięci nazwiska.

– A co z… Dieterem? Dieterem Schulzem.

– Co z nim?

– Wydawało mi się, że był zainteresowany.

– Mnie też. – Miles podniósł szklankę, ale nie odrywał wzroku od jej twarzy. – Ale jeśli był, to niedługo. Ciekawe dlaczego?

– Jak to mogła być moja wina?

– Miło, że nawet nie próbujesz zaprzeczać. – Obrócił szklankę w palcach. Jak na kogoś, kto sporo pije, lubił się wiercić; gdyby nie to, wypijałby dwa razy więcej. – Schulz mógł być tym, za kogo się podawał. Oprychem do wynajęcia, który chętnie połamałby komuś nogi w zamian za twardą walutę. Ale Dickie Bow też dostał tę historię, z wyraźnym poleceniem, żeby jej nie wypuszczać na miasto, a on przecieka jak sito. Ale jakoś nikt jej, kurwa, nie usłyszał. Najwyraźniej.

– Może to po prostu nie była zbyt dobra historia – powiedziała.

– Nie musiała być dobra. Nawet kiepską historię trzeba sprawdzić.

Czerwone wino. Kupiła mały kieliszek i może to był błąd.

Odstawiła go trochę mocniej, niż zamierzała. Czerwona fala obmyła brzeg, pozostawiając krople jak łzy na szybie.

– Dobrze – powiedziała. – Tak, dzwoniłam do Cartwrighta. Po to tu jestem, to moja praca. I co się stało? Nic. Nie ściągnął cię do domu, nie wysłał psów, nie podniósł alarmu w związku ze skradzionymi pieniędzmi. Więc co twoim zdaniem zrobił? Rozpuścił wiadomość w berlińskim półświatku i ostrzegł byłych oficerów Stasi, żeby nie przejmowali się bajkami? Wciąż powtarzasz, że to garnitur, że toczy swoje bitwy zza biurka, a nagle potrafi ostrzec faceta w Berlinie, że ktoś na niego poluje, kiedy ty i Otis nie potraficie nawet ustalić, jak się teraz nazywa? Zdecyduj się.

– Nigdy nie mówiłem, że nie jest sprytnym sukinsynem. Tylko sukinsynem.

– To powinniście się świetnie dogadać.

– Tyle że on gra według niewłaściwych zasad.

– To teraz są jakieś zasady?

– Moja agentka została zamordowana. To jest wbrew zasadom.

Nigdy nie widziała go takiego.

– A ty się wtrąciłaś, chociaż powiedziałaś, że tego nie zrobisz. To też jest wbrew zasadom.

– Próbowałam zadbać, żeby nic ci się nie stało.

– To się, kurwa, spóźniłaś i jesteś do niczego. Myślisz, że cię, kurwa, potrzebuję, żebyś pilnowała mi pleców? Z tego, co słyszałem, jesteś zbyt zajęta rozkładaniem się na własnych.

– Naprawdę jesteś dupkiem, co?

– A kiedy udawałem, że jest inaczej?

Ostatnią rzeczą, jakiej się teraz spodziewał, absolutnie ostatnią, było to, że odda cios. Pochyliła się do przodu.

– Dlaczego akurat ta jest taka ważna?

– Wszyscy są ważni.

– A ilu z nich nie żyje?

Nie odpowiedział.

– No dalej, to nie powinno być trudne. A może przestałeś liczyć?

– Nigdy nie przestajesz liczyć – odparł i wyciągnął skądś kolejnego papierosa, a skądś indziej zapałkę.

Alison przechyliła głowę, udając zdziwioną.

– Ale dla tej nadstawiasz karku. A tak w ogóle to jak się o niej dowiedzieli? Nie wiedzieli, kim była, to jasne, bo musiały zginąć dwie inne kobiety. Chyba że chodziło tylko o rzeź na pokaz, ale nie sądzę, a ty? Nie, nie wiedzieli, kim była, wiedzieli tylko, że była kobietą. Jak to się stało?

Zapałka Milesa rozbłysła. Zamiast strząsnąć ją jak zwykle, dmuchnął na nią; whisky w jego oddechu dała jej krótką nadzieję, która szybko zgasła.

– To byłeś ty, prawda? Co się stało, wymknęło ci się coś? Powiedziałeś „ona” zamiast „on” w niewłaściwym towarzystwie? – Cofnęła się, gdy prawda do niej dotarła. – O Boże, dokładnie tak było, prawda? Niewłaściwe towarzystwo. Powiedziałeś kretowi o swojej agentce. Sam ją zdradziłeś. Tak się dowiedziałeś, że to on był kretem. Bo ją zabili.

Gdy tylko wypowiedziała te słowa, zrozumiała, że powinna była zachować je dla siebie. Miles nie drgnął, ale jego oczy pociemniały. Podniósł papierosa do ust i głęboko się zaciągnął, potem sięgnął po szklankę i opróżnił ją jednym haustem.

– Trzecia ze swojego rocznika, tak?

– Przepraszam. Nie powinnam była tego mówić.

– Pewnie trzeba było. Mądra z ciebie dziewczyna.

– To nie była zdrada, to był błąd…

– Zaufanie niewłaściwej osobie – powiedział – albo komukolwiek w ogóle. To jest błąd. Zdrada jest konsekwencją.

– To strasznie cyniczne.

Odstawił szklankę delikatnie – spodziewała się, że coś rozbije.

– Coś ci poradzę. Jeśli chcesz coś osiągnąć w służbach, nigdy nie przepraszaj za to, że jesteś zbyt bystra.

– Nie za to przepraszałam.

Możliwe, że jej nie usłyszał.

– Gdy tylko zamienisz swoją siłę w słabość, spiszą cię na straty. Wsadzą cię wtedy do piwnicy, żebyś pilnowała akt.

– To, co zrobił Schenker, było po prostu morderstwem – powiedziała. – On i ktokolwiek mu w tym pomagał. Nie musisz knuć planów, żeby wywabić go z cienia. Po prostu przedstaw dowody. Jeśli żyje, niech cywilne władze się nim zajmą. Niech postawią go przed sądem, wsadzą do więzienia. Park im pomoże.

– Park zrobił już wszystko, co zamierzał zrobić. – Wstał nagle. – Oddaj klucze Theresie. Zarezerwuje ci lot.

– Nie skończyłam…

– Zrobiłaś to, po co cię przysłali. Czego jeszcze chcesz, parady zwycięstwa?

A potem poszedł, a jego zapalony papieros został w popielniczce.

Po chwili zgasiła go, robiąc przy tym bałagan – nadymiła i oparzyła się w palec. Zaklęła głośno, a potem jeszcze raz, gdy za jej plecami pojawił się Otis.

– Znowu? Znowu mnie śledzisz?

Uniósł ręce w geście kapitulacji.

– Nie śledzę. Nie śledzę.

– Po prostu szczęśliwy…

– Miles powiedział mi, że tu będziesz.

– Co, przysłał cię, żebyś mnie niańczył na wypadek, gdybym była w rozsypce?

Otis zastanowił się chwilę, wzruszył ramionami i odparł:

– Chyba tak. Mogę usiąść?

– Rób, co chcesz.

Opadł na miejsce zwolnione przez Milesa. Kilka stolików dalej mężczyzna z książką w żółtej okładce właśnie wstał, strzepnął okruchy z marynarki i ruszył do wyjścia.

– Był zły – powiedział Otis.

– Dał mi to jasno do zrozumienia.

– Czy on…

– A ty powiedziałeś mu o tamtej nocy. Dzięki wielkie. Trzeba było się pochwalić przed chłopakami, co? Przelecieć nową, tak to nazywają w Parku. Jakbyśmy wciąż byli na studiach i chichotali w barze.

– Alison. Alison? Uspokój się.

– Nie waż się mi mówić, żebym…

– Nie powiedziałem mu ani słowa. Naprawdę.

– Mam w to uwierzyć?

– To prawda. Nie powiedziałem ani słowa.

– Co, sam się domyślił? – Ale już gdy to mówiła, wiedziała, że właśnie tak było. Wiedział o tym, jeszcze zanim to się stało. „Jeśli będę musiał słuchać, jak wy dwoje się w sobie zakochujecie, to chyba wyrzygam się na stół”. Tylko że to nie była miłość. To był po prostu Berlin.

Zakręciła kieliszkiem i patrzyła, jak te parę kropli, które w nim zostało, próbuje nadążyć za tym ruchem.

– Twój plan nie wypalił – powiedziała w końcu.

Zrobił taki gest, jakby coś wybuchło.

– Kaput!

– Oczekujesz, że cię za to przeproszę?

Przez chwilę milczał.

– Chciałem znów zobaczyć Schenkera. Napluć mu w twarz.

– Miles zamierzał go zabić.

– Obaj zamierzaliśmy. Ale nie jestem pewien, czy byśmy to zrobili. Na koniec.

Może nie Otis, pomyślała. Ale Miles tak.

– Wracam do domu – powiedziała. – Najwyraźniej.

– Pewnie tak będzie najlepiej.

– Wiesz, jakie to irytujące, kiedy mężczyźni mówią ci, co jest dla ciebie najlepsze?

– Jeszcze jeden drink by pomógł?

Nie zaszkodziłby.

Przyniósł jej kieliszek wina, a sobie kupił Colę. W tym czasie siedziała i zastanawiała się, co teraz zrobi Miles; czy zastawi na Schenkera kolejną pułapkę i jak zamierza to zrobić, skoro Schenker już wie, że ktoś na niego poluje. Schenker, który miał w zwyczaju likwidować zagrożenia.

– Zapytałbym, o czym myślisz – powiedział Otis. – Ale nie jestem pewien, czy chcę to wiedzieć.

Ocknęła się z zamyślenia.

– Pijesz Colę?

– Prowadzę.

– No tak. – Nagle ją olśniło. – Serio? Ten kabriolet?

– Jest w porządku. Teraz już na pewno. Oddałem go do naprawy.

Wyobraziła sobie, jak Miles mówi: „Trzeba go podpalić, a nie naprawiać”. Ale przypomniała też sobie Milesa rozciągniętego jak Rzymianin na tylnym siedzeniu. Brakowało mu tylko wieńca laurowego na przerzedzonych włosach.

– Znalazłeś jakiegoś cudotwórcę?

– To Berlin – przypomniał jej. – Zawsze znajdzie się ktoś, kto potrafi przywrócić samochód do życia.

Wystarczy puścić to w obieg, pomyślała.

Dopił Colę i z rozmachem odstawił szklankę na stół, jakby właśnie opróżnił dzban miodu.

– Przykro mi, że…

Czekała, naprawdę ciekawa, jak to dokończy.

– Przykro mi, że nie zdążyliśmy się lepiej poznać. A może raczej wolniej.

Zastanawiała się, czy nie powiedzieć, że jeszcze mają na to czas. Ale nie mieli i oboje o tym wiedzieli. Ich czas był wtedy, gdy było ich troje i nikt jeszcze nikogo nie zdradził. „Wiesz, co jest smutne? Pewnie mógłbym cię polubić, gdybyś została tu wystarczająco długo. A ja właściwie nikogo nie lubię”.

– Chyba było tak, jak powinno być – powiedziała. – To znaczy, nie zostanę tutaj. A ty nigdzie się nie wybierasz.

Roześmiał się.

– Nie. Nigdzie się nie wybieram. – Spojrzał na jej prawie pusty kieliszek. – Odwiozę cię do domu.

– Już mnie kiedyś odwiozłeś. Pamiętasz?

– Tym razem pozwolę ci prowadzić.

Wiedziała, że więcej go nie zobaczy.

– No chodź. Jak często trafia się taka okazja?

– Wypiłam dwa kieliszki wina.

– W Berlinie to minimalny wymóg, żeby prowadzić.

– Ty piłeś Colę – mruknęła, zostawiając resztę wina w kieliszku.

Na zewnątrz zatrzymał taksówkę i wyjaśnił, że muszą najpierw odebrać samochód. Przez chwilę zastanawiała się, jaki to ma sens; powinna wrócić do placówki i zabrać swoje rzeczy. Wciąż to rozważała, gdy byli w połowie Karl-Marx-Allee, w cieniu jej monumentalnych bloków: nadciągał wieczór, pochłaniając światło dnia. Berlin już zawsze będzie jej się wydawał ciemny, bo tak zobaczyła go po raz pierwszy; gdy dni były krótkie, a wieczorami życie toczyło się pod ziemią. Zerknęła na Otisa, ale wyglądał, jakby myślami był gdzieś daleko. Pożegnaliśmy się już, pomyślała. Zrobiliśmy to w zeszłym tygodniu. Z Milesem też się już pożegnała. Taksówka skręciła, a Otis dorzucał jeszcze jakieś wskazówki: kawałek dalej, na samym końcu. Miasto, jak większość innych, zmieniało kształty na każdym skrzyżowaniu. Nie byli już na reprezentacyjnej alei – wjechali w ciemniejsze boczne uliczki: węższe, z niską zabudową i rzędami zaparkowanych samochodów. Taksówka zwolniła, ostrożnie pokonując zakręt. Otis szukał portfela i rozglądał się po ulicy.

– O, tam jest.

Camaro: pod latarnią wyglądało jakoś dwa razy bardziej amerykańsko. Alison pomyślała o klubach, w których marnowali wieczory, o rockandrollowym wystroju, ścianach w cukierkowe pasy i o tym, że ten widok bije na głowę ich dziecinne tęsknoty. Oczywiście to auto też było dziecinne; za wielkie, za krzykliwe, za bardzo na pokaz. Jakby każda podróż miała być przejażdżką tunelem miłości.

Taksówkarz nie był pod wrażeniem.

– Amerikaner, sie sollten jetzt nach Hause gehen.

Otis mu zapłacił.

– Dzięki za opinię.

Kiedy taksówka oddalała się powoli, stali na ulicy. Otis oparł rękę o bok swojego samochodu.

– Dobrze wygląda – stwierdził.

– To nie z wyglądem miał problem – odparła Alison. – Tylko z tym, że nie działał.

Otis spojrzał na budynek po drugiej stronie ulicy: trzypiętrowy, z balkonami. W większości okien było ciemno.

– Hansi mówił, że tu będzie. Wciąż jestem mu winien kasę.

– Zapłacisz mu innym razem?

– To on ma kluczyki.

Miała nadzieję, że to się nie zamieni w dramat w trzech aktach.

– On tu mieszka?

– Ja. Nie pamiętam tylko, w którym mieszkaniu.

– Twój dobry przyjaciel, co?

Otis wzruszył ramionami.

– Niektórzy przyjaciele są lepsi od innych. Nie wszyscy naprawiają samochody.

Przy głównym wejściu były dzwonki do mieszkań. Naciśnij któryś i zapytaj o Hansa, pomyślała. Albo:

– Zatrąbić?

– Czemu nie?

Wsiadanie do kabrioletu nie było takie łatwe, jak się wydawało, a ona nie była odpowiednio ubrana do tej roli – przydałaby się czerwona szminka, biała sukienka, okulary przeciwsłoneczne – ale sobie poradziła. Położyła ręce na kierownicy, wyobraziła sobie autostradę. To było całkiem przyjemne uczucie.

– Alison?

– Już.

I zrobiła to, po cichu licząc na charakterystyczny odgłos starego klaksonu, ale rozległ się tylko zwykły, jednostajny dźwięk. Choć trzeba przyznać, że głośny. Hansi musiałby być głuchy.

Ale nie był. Na drugim piętrze zapaliło się światło i ktoś wyszedł na balkon, wołając na powitanie. Otis odpowiedział po niemiecku, obaj mężczyźni się roześmiali, coś błysnęło w półmroku i rozległ się dźwięk kluczyków uderzających o chodnik.

Otis je podniósł.

– Sukces.

– Najpierw zobaczmy, czy odpali.

Roześmiał się i znów zawołał coś do Hansiego.

– Schodzi na dół – powiedział do niej i ruszył mu na spotkanie, ale najpierw rzucił jej kluczyki. Zaklaskał, gdy złapała je jedną ręką. – Jestem pod wrażeniem.

– Jeszcze nic nie widziałeś – powiedziała, całkiem nieźle naśladując Marilyn Monroe. Wsunęła kluczyk do stacyjki i przekręciła go.

W jasnym rozbłysku, który potem nastąpił, jej życie podzieliło się na dwie części.
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

CZĘŚĆ SIÓDMA

LONDYN, TERAZ
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

Malcolm zrobił kawę. Gdzieś w jego papierach, aż do dnia nr 271, znajdował się szczegółowy rejestr przerw na napoje, lecz jak to bywa w przypadku wielu rzeczy – statystyk, związków, powieści – niekompletność zapisu czyniła go bezwartościowym. Zresztą nie wyjaśniało to, dlaczego trzęsły mu się ręce.

W ciszy, która zapadła po spokojnej relacji Alison o bombie, która odebrała jej nogi, wszyscy w pokoju uświadomili sobie, że deszcz przestał padać, a dwoje z nich także to, że w tych okolicznościach nie można tego skomentować. Sama Alison zamilkła – nie dlatego, pomyślał Malcolm, że sama siebie zszokowała, lecz dlatego, że był to naturalny finał jej opowieści. Wiele z tego, co nastąpiło później, wydarzyło się bez jej świadomego udziału. Minął prawie rok, zanim znów zaczęła interesować się własnym życiem, nie wspominając nawet o reagowaniu na ludzi, którzy byli wokół niej. Zresztą Miles i Otis nie należeli już do tego kręgu.

– Otis nie odniósł żadnych poważnych obrażeń. Najwyżej… siniaki. – Alison znów mówiła. Wszyscy troje mieli teraz kawę. – Tak mi powiedziano. Nigdy więcej go nie zobaczyłam.

– A Milesa? – zapytała Griselda.

– Jego też nie – odparła Alison. – Przez długi czas. Piętnaście lat.

– Żadnych wizyt w szpitalu? Żadnych kartek ani kwiatów?

– Wątpię, żeby wiedział, gdzie byłam. Został natychmiast odwołany do Londynu.

– Ale nadal pracuje dla służb?

– To… zadanie, które wykonał dla Cartwrighta, było jego gwarancją. Nie mogli go wyrzucić, nie po czymś takim. Zamiast tego dostał własne królestwo. Wciąż tam jest. Wciąż mąci wodę.

Natomiast pozostali rezydenci placówki berlińskiej zniknęli pod jej powierzchnią.

– Robin się zabił – powiedziała Alison. – Kilka lat później. Przetrwał skutki zamachu, potrafił być całkiem bystry, gdy chodziło o własną obronę. Ale mówiło się o kolejnym romansie, który źle się skończył. Myślę, że należał do tych ludzi, którzy nie potrafią nie mieć złamanego serca. O innych nic nie wiem. Może Młody Alan prowadzi teraz placówkę. Może Theresa dalej wszystkim rządzi z tej swojej klitki, a Ansel nadal pilnuje drzwi.

– Raczej nie – powiedział Malcolm.

– Raczej nie. Ale zawsze są fragmenty historii, których nigdy się nie poznaje. Kiedy człowiek wyleci w powietrze, wydaje mu się, że to już koniec, ale dla innych życie toczy się dalej. Na pewno rozmawiali o tym tygodniami, miesiącami. Pamiętali to latami. Ale prędzej czy później ich własne sprawy musiały wyjść na pierwszy plan. Przychodzi taki moment, kiedy ustalenie, czy starczy ci mleka do końca weekendu, staje się ważniejsze niż to, że ktoś, kogo się kiedyś znało, stracił nogi przez bombę.

– Schenker został schwytany?

– Nie.

– Dlaczego w ogóle to zrobił? – zapytała Griselda. – Jaki to miało cel?

– Nie zrobił tego osobiście – odparła Alison. – Ktoś taki jak Schenker nie brudzi sobie rąk. Był na miejscu, kiedy wieszano te kobiety, i nie mam wątpliwości, że to on wydawał rozkazy. Ale nie zawiązałby pętli ani nie wspiął się na drabinę. Tak samo z bombą. A jeśli chodzi o to, dlaczego… Był człowiekiem, który zawsze potrafił przetrwać. Gdy dostał wiadomość, że ktoś na niego poluje, zrobił to, co zawsze robił, i pozbył się tych, którzy chcieli go dopaść. Nawet jeśli nic więcej tym nie osiągnął, to przynajmniej dał wszystkim innym do myślenia.

– To wydaje się skrajne. – Na twarzy Malcolma widać było bezradne zdumienie, jakby jego myśli krążyły w kółko. – I skąd w ogóle mógł wiedzieć o Otisie i Milesie? Że zastawiają na niego pułapkę?

– David Cartwright – odparła Griselda.

– Ale jak Cartwright mógł przekazać wiadomość Karlowi Schenkerowi? Pomijając już wszystko inne, Schenkera uznano przecież za zmarłego.

– Kto to wie? – powiedziała Alison i upiła łyk kawy. A potem dodała: – Cartwright nie żyje. Nie odpowie już na żadne pytania.

Malcolm pokręcił głową. Im bliżej byli końca, tym bardziej im się wymykał. A nikt jeszcze nie wyjaśnił początku.

– A w ogóle, jak to się stało, że tu jesteśmy? To znaczy, kto ujawnił akta OTIS?

– Jestem pewna, że każde z nas ma na ten temat własną teorię – powiedziała Alison.

On nie był tego taki pewien.

– W raporcie będzie luka.

– Malcolm – powiedziała Griselda – nie będzie żadnego raportu. Nawet jeśli go napiszemy i złożymy, i tak zniknie.

– Dlaczego? – zapytał Malcolm. – To uderzy w Regent’s Park jak taran, a w Monochrome przecież od początku o to chodziło. A skandal jest dokładnie tym, czego potrzebuje rząd. Czymś, co odwróci uwagę od… wszystkiego.

– Zawsze, gdy wybucha skandal, odłamki lecą w nieprzewidywalnych kierunkach – stwierdziła Griselda. – Zamiotą to pod dywan, bo tak jest bezpieczniej.

Nie, pomyślała Alison. Zamiotą to pod dywan z powodu tego, kim Karl Schenker jest teraz.

Ale nic nie powiedziała.

Im jesteś bogatszy, tym lepszy masz widok. Ta prawda była wypisana na panoramie miasta – smugi prywatnych odrzutowców przecinały niebo jak kreski w literach, a światła na szczytach drapaczy chmur stawiały nad jego „i” kropki. Tym dziwniejsze więc, że nora Szczura była pomieszczeniem bez okien, które mogłoby się znajdować na dowolnym poziomie – na zawrotnej wysokości lub w ponurych czeluściach. Po przekroczeniu progu nie miało to żadnego znaczenia. Oświetlenie również było przytłumione, zresztą nie było tu wiele do oglądania – duża sofa, barek, szerokoekranowy telewizor plazmowy przymocowany do ściany. To miejsce równie dobrze mogłoby należeć do agenta nieruchomości, bankiera albo odnoszącego umiarkowane sukcesy piłkarza, choć wówczas służyłoby zapewne innym celom – bo było to pomieszczenie, do którego Fabian de Vries przychodził myśleć. Zawsze najlepiej myślał w ciemności.

Teraz trzymał przy tym w ręce szklankę wypełnioną płynem o posmaku wodorostów, który znawca rozpoznałby jako koktajl z jarmużu – zalecenie lekarza, a w jego wieku lekarzy traktowało się poważnie. Popijał go bez niechęci, ale i bez entuzjazmu, wracając myślą do zwięzłej wiadomości, którą otrzymał wcześniej. Wyrażała ubolewanie i nadzieję, że jej treść nie ochłodzi przyjaznych relacji między nadawcą a odbiorcą e-maila, jej sens był jednak jasny: oferta de Vriesa na świadczenie usług weryfikacyjnych wymaganych przez pewne departamenty kontrolowane przez rząd nie zostanie przyjęta i byłoby w interesie wszystkich, gdyby po cichu ją wycofał, zamiast dopuścić, by jej odrzucenie stało się tematem publicznych dyskusji. De Vries – jak z optymizmem zakładał nadawca – z pewnością zrozumie, że ta odmowa nie ma charakteru osobistego ani też nie sugeruje, by uważano go za nieodpowiednią osobę do świadczenia takich usług. Należy mieć nadzieję, że przyszłe przedsięwzięcia przyniosą pomyślniejsze rezultaty; tymczasem nadawca pozostaje z wyrazami szacunku itd., i oczekuje wielu itd., itd. – banały, po których myśli de Vriesa prześlizgiwały się, nie zatrzymując się na nich.

Opróżnił szklankę, odstawił ją na podłogę i zapomniał o niej. Kiedy następnym razem wejdzie do pokoju, już jej tam nie będzie.

Porażka, pomyślał. Powinien po cichu wycofać ofertę, zamiast dopuścić, by jego porażka stała się tematem publicznych dyskusji.

Gdyby zadał sobie trud, by odpisać na e-mail, podziękowałby nadawcy za troskę wyrażoną w tej radzie, itd., itd. I uczyniłby to z szerokim uśmiechem na twarzy, itd.

Tymczasem jednak był umówiony na kolację.

A teraz mokrymi ulicami, choć deszcz już ustał, przez kałuże i wzdłuż wąskich chodników, przez popękane krawężniki i zdradliwe połacie asfaltu, kiedy pozwalały na to światła. Mogła wziąć taksówkę – Malcolm nie omieszkał jej przypomnieć, że przysługuje jej zwrot kosztów. Nie kosztowałoby jej to nic prócz kilku minut formalności i zostałaby odebrana dużym pojazdem z przesuwnymi drzwiami, który przewiózłby ją tymi samymi ulicami we względnym komforcie, nie licząc dziur w jezdni. Ale Alison North, którą już nie była, wolała wracać do domu o własnych siłach. Światło dnia skryło się w zakamarkach do czasu, aż znów będzie potrzebne, a szary wieczór przykrył miasto jak wilgotna płachta narzucona na klatkę. Światła sklepów odbijały się w chodnikach, a chodniki zdawały się odbijać w niebie: w którąkolwiek stronę spojrzeć, ta sama twarda, szara powierzchnia, z tą różnicą, że tylko na jednej z nich jej wózek inwalidzki zostawiał ślady. „Powrót do domu” – tak właśnie o tym myślała. Molly Doran nie zmierzała jednak do domu, lecz do Parku.

Po tylu latach było to naturalne skojarzenie. Jej prawdziwym domem było wprawdzie dość schludne mieszkanie, które już dawno dostosowano do jej ograniczonej mobilności, lecz piętro archiwum w Regent’s Park było jej królestwem i należała do niego tak samo, jak ono należało do niej. Półki nosiły ślady jej obecności tak jak mokre chodniki; jej rozmaite obsesje można było prześledzić w drobnych przesunięciach teczek, które pozostawiała tak na jakiś czas, by móc zobaczyć wydeptane przez siebie ścieżki. W tym nawyku kryło się wspomnienie z dzieciństwa: wędrówka na szczyt wzgórza w Berkshire, którego nierówności pokrył świeży śnieg, i spojrzenie za siebie, by zobaczyć własną drogę, niechlujny bazgroł na czystej, białej stronie. Nie była jeszcze wtedy szpiegiem i cieszyło ją to, że pozostawia swój podpis. Nie straciła jeszcze nóg i ślady stóp wydawały jej się czymś oczywistym.

Ślady w archiwum kiedyś należały wyłącznie do niej, lecz od pewnego czasu dzieliła swój samotny dwór z nowo przybyłą.

„Nie potrzebuję asystentki” – powiedziała, gdy przekazano jej tę wiadomość.

„No cóż, szkoda. Bo chcę ją umieścić gdzieś, gdzie więcej jej nie spotkam”.

Była to propozycja wymiany: przyjmij ten odrzut, a będziesz miała gwarancję, że Pierwsze Biurko da ci spokój.

„Zdaje sobie pani sprawę, że ona po tygodniu odejdzie?”, spytała Molly.

Sprawy jednak potoczyły się inaczej.

Podczas ich pierwszego spotkania Erin Grey – młoda kobieta o bujnych rudych włosach, ubrana w dżinsy i kremowy sweter – nie była może jawnie zadziorna, ale niewiele do tego brakowało. Wyraźnie uważała swoją nową rolę za zesłanie i pomyłkę i zdawała się gotowa znosić to pierwsze przy założeniu, że drugie zostanie wkrótce naprawione. Oznaczało to, że niezależnie od tego, jak długo była w Parku, nie zdążyła jeszcze zrozumieć panującego tu etosu: że nic, co się wydarza, nawet jeśli jest błędne, nigdy nie jest pomyłką, więc nie ma potrzeby korygowania czegokolwiek.

– Jestem tu jako pani wsparcie – przedstawiła się, a nad tym stwierdzeniem unosiło się niewypowiedziane słowo „podobno”.

– To miłe – odparła Molly. – Ale jak widzisz, jakakolwiek pomoc jest mi całkowicie zbędna.

Byli tacy – miała na myśli zwłaszcza jedną osobę – których odpowiedź zawierałaby jakąś uwagę o „wysokich półkach”. Ale Erin, trzeba jej to przyznać, sprawiała wrażenie, jakby nic podobnego nie przyszło jej do głowy.

– Cóż, to trochę niezręczna sytuacja – powiedziała. – Bo właśnie po to tu jestem.

– Wygląda na to, że dość szybko doszłyśmy do impasu. Co proponujesz z tym zrobić?

– Zwykle czekam na instrukcje.

– To będziesz musiała długo czekać. Będzie najlepiej dla wszystkich, jeśli czymś się zajmiesz, o ile to możliwe poza zasięgiem mojego wzroku. Nie chodzi o to, że nie lubię towarzystwa, po prostu nie mogę go znieść. A jeśli masz teraz ochotę zażartować – dodała, uderzając dłońmi w koła wózka – to śmiało, proszę bardzo.

Jeśli jednak Erin dostrzegała w tej sytuacji coś zabawnego, zachowała to dla siebie.

W kolejnych tygodniach starała się nie rzucać w oczy. Molly wyraźnie wyczuwała jej obecność – piętro archiwum było na tyle rozległe, że można było pozostać niewidocznym, jeśli się tego chciało, lecz Molly była wyczulona na jego nastroje i kaprysy i nie dało się przed nią całkowicie ukryć. Erin jednak niczego od niej nie chciała i nie sprawiała kłopotów. Biorąc pod uwagę wcześniejsze dokonania Molly w wytyczaniu granic swego panowania – między innymi wprowadzenie żelaznej zasady, że psy nie mają wstępu do archiwum – można założyć, że nie miałaby większego problemu z pozbyciem się intruza. Coś ją jednak powstrzymało. Może to, że każdy czarodziej potrzebuje ucznia. Ta młoda kobieta nie miała tu zostać na stałe, ale dopóki tu była, mogła się do czegoś przydać. Pozostawało tylko poczekać, aż sama odkryje do czego.

Według wyliczeń Molly proces ten wymagał czternastu dni.

Pewnego popołudnia Erin znalazła ją w sekcji lat trzydziestych – Molly udawała się tam, kiedy potrzebowała przypomnienia, że bez względu na to, jak źle rządzony jest kraj, zawsze może być jeszcze gorzej – i ogłosiła swój nowo odkryty cel.

– Chodzi o te całe Zielone Pędy – powiedziała.

– Ach, tak – odparła Molly. Ostatnio sama o tym myślała. Chodziło o inicjatywę, w ramach której tak zwane działy pomocnicze służb wystawiano na przetarg. – Zabawne, że nadali temu nazwę sugerującą nowe życie. Choć przypuszczam, że nazwanie tego Rzeźnią byłoby trochę zbyt dosłowne.

– Pierwsze Biurko jest przeciw…

– Oczywiście, że tak. A ty myślisz, że jeśli będziesz jej pomagać toczyć jej własne bitwy, to przywróci cię do łask? Interesujące podejście. – Pozwoliła, by słowo „interesujące” zrobiło swoje; nie zadała sobie nawet trudu, żeby je zaakcentować. – Można by pomyśleć, że pięć minut w roli jej asystentki powinno wystarczyć, żebyś zrozumiała, że ostatnią rzeczą, jaką robi Pierwsze Biurko, jest faworyzowanie tych, którzy widzieli ją w chwilach słabości.

– Nie kieruję się jej interesem. I nie zależy mi na jej patronacie.

– Patronacie. Hmm. Studiowałaś historię, prawda?

– Tak.

– No cóż, historii tu nie brakuje, żebyś znalazła sobie zajęcie, jeśli wciąż cię do niej ciągnie. Ale ty wolisz zająć się teraźniejszością. Dlaczego?

– Bo jest teraźniejszością tylko przez chwilę. W dłuższej perspektywie wszystko staje się historią. – Erin rozejrzała się po archiwum, po zgromadzonych w nim zbiorach. – Tego miejsca szczególnie to dotyczy. Niedługo ktoś zauważy, że zwykła digitalizacja uwolniłaby całą tę powierzchnię. Wystarczy kilka skanerów i grupa bystrych praktykantów świeżo po szkole, by pani praca straciła całą rację bytu.

– Miło z twojej strony, że tak zwięźle mnie podsumowałaś – odparła Molly. – Ale nie raz groziła mi już eksmisja. I jak widzisz, wciąż tu jestem.

– Och, nie wątpię, że potrafi pani owinąć sobie Pierwsze Biurko wokół palca – powiedziała Erin. – Tylko co potem? Proszę mi wybaczyć szczerość. Bo pięć minut po tym, jak przykryją panią całunem, pojawią się tu faceci z miarkami i zaczną wyliczać, ile będzie trzeba dystrybutorów wody, kiedy przerobią to piętro na strefę relaksu. A chyba nie to chciałaby pani po sobie pozostawić. Z czego się pani śmieje?

– Nieważne. No dobrze, Zielone Pędy. Co dokładnie zamierzasz zrobić?

– To, co robi archiwista. Nawet niechętny. Zamierzam przejrzeć materiały.

– I oczekujesz mojego błogosławieństwa?

– Nie – odparła Erin. – Po prostu pomyślałam, że chciałaby pani wiedzieć, czym się zajmuję.

To było ubiegłej jesieni. Na początku grudnia młoda kobieta położyła na jej biurku pierwsze owoce swojej pracy. Molly z satysfakcją zauważyła, że zrobiła to nie tyle w oczekiwaniu pochwały, ile z miną kogoś składającego daninę.

Ten dar wywrócił wszechświat Molly do góry nogami.

Tego wieczoru, gdy Molly dotarła do archiwum, Erin była przy swoim biurku. Miała w rękach książkę, a przed nią leżała otwarta koperta. Koperta wyglądała oficjalnie, a Erin, jeśli nie promieniała, to wydawała się przynajmniej zadowolona.

– Udało się? – spytała Molly.

– Chyba tak. W każdym razie zapraszają mnie na rozmowę.

Erin złożyła podanie na studia podyplomowe, w oczywistym miejscu – tym, które nazywano College’em Szpiegów, przy Woodstock Road w Oksfordzie.

– Świetnie tam sobie poradzisz. – I najwyższy czas, żeby ruszyła dalej, pomyślała Molly. Kiedy przebywa się zbyt długo wśród cudzych tajemnic, człowiek kurczy się w sobie i potrafi już tylko poruszać się bokiem, a myśleć wyłącznie w paranoicznych pętlach. Dla niej samej było o wiele za późno, ale Erin miała przed sobą przyszłość.

– Jak dzisiaj poszło? – zapytała Erin.

– Poszło.

– I co teraz?

To, co miało się teraz stać, już się stało, pomyślała Molly. Karl Schenker, bo tak się kiedyś nazywał, na pewno wykonał już ruch przeciwko Otisowi. Tak właśnie działał Schenker. „Gdy dostał wiadomość, że ktoś na niego poluje, zrobił to, co zawsze robił, i pozbył się tych, którzy chcieli go dopaść”.

– Jest pani pewna, że się dowiedział? – zapytała Erin, czytając jej w myślach.

– Oczywiście. To Ulica Szpiegów, pamiętaj. Informacje wyciekają jak światło z żarówki.

– Ludziom z pani pokolenia to się nigdy nie znudzi, prawda? – powiedziała Erin. – To ciągłe budowanie własnej legendy, tworzenie własnej mitologii. Ulica Szpiegów. Londyńskie Zasady. Człowiek zadaje tylko proste pytanie, a już czuje się tak, jakby proponowano mu masoński uścisk dłoni.

– Słuszna uwaga. Ale pozostaje faktem, że w Monochrome na pewno doszło do przecieku. I wczoraj, kiedy zebrał się cały panel, i dzisiaj, kiedy było nas tylko troje. Albo czworo, jeśli doliczyć Clive’a.

– Och, nie zapominajmy o Clivie. I o pani przyjacielu Otisie, jeśli możemy go tak nazwać, skoro nie widziała go pani od trzydziestu lat. Pani przyjaciel Otis znajdzie się teraz na celowniku. O ile w ogóle jeszcze żyje i przebywa gdzieś, gdzie da się do niego dotrzeć.

– Został wprowadzony do systemu przez Davida Cartwrighta. – Który bardziej dbał o własne plecy niż o bezpieczeństwo innych, dodała w myślach Molly. Kiedy odrzuciło się wszystkie warstwy pozorów, to ręka Cartwrighta uzbroiła bombę, która pozbawiła ją nóg. On knuł i planował tu, w Londynie, a cenę płacili inni. Najlepiej było ukryć tych innych na wypadek, gdyby audytorzy zaczęli się zbyt dokładnie przyglądać sprawie. – Nie ma powodu, by nie miał wciąż żyć. To znaczy, pomijając zwykłe kaprysy losu.

– I nigdy nie próbowała się pani z nim skontaktować?

– Jak mówiłam…

– Tak, jest w systemie. Ale nie wmówi mi pani chyba, że nie mogłaby go pani znaleźć, gdyby pani chciała.

Gdyby chciała. Oczywiście były takie chwile, kiedy chciała to zrobić, i nawet w najlepszych z nich nie była pewna, czy by go objęła, czy poderżnęła mu gardło. Ale lata mają to do siebie, że wygładzają ostre krawędzie – to jedna z rzeczy, które robią – i Molly od dawna nie myślała o Otisie. Aż do chwili, gdy Erin dała jej do rąk teczkę Zielonych Pędów, budząc głęboko ukryte wspomnienie, o którego istnieniu Molly nie miała pojęcia.

„Mężczyzna w czarnej skórzanej kurtce i niebieskiej koszuli z rozpiętym kołnierzykiem. Miał trochę zbyt szeroki uśmiech i trochę zbyt łatwo sięgał po portfel”.

– Jeśli ja byłabym w stanie to zrobić – odparła Molly, celowo ignorując uwagę Erin – to Schenker też może. Nie brakuje mu kontaktów.

– Nie brakuje mu też rozumu. Dlaczego miałby ryzykować swoje nowe życie tylko po to, by zlikwidować lukę, która może w ogóle nie istnieć? Otis by go nie rozpoznał. Nie miałby pojęcia, kim teraz jest.

– Na dziewięćdziesiąt dziewięć procent – zgodziła się z nią Molly. – Ale Schenker gra na ten jeden procent. Jeśli tylko wywęszy, że Otis gdzieś tam jest, wykona ruch. A nawet jeśli tylko sonduje teren, prędzej czy później będzie musiał odsłonić karty.

– Czyli Otis znowu ma być przynętą. Mam nadzieję, że nie będę żałować, że pomogłam do tego doprowadzić – powiedziała Erin. Miała na myśli tamten moment w supermarkecie, kiedy wjechała swoim wózkiem w wózek Malcolma Kyle’a i wsunęła teczkę OTIS między jego zakupy. – I nie ma pani z tym żadnego problemu? Mam na myśli narażanie Otisa. Bo Schenker raczej nie planuje miłego spotkania po latach.

Molly ledwie zerknęła na kikuty swoich nóg.

– Nie – odparła. – Nie mam z tym problemu.

Anna Livia – nikt nie dodawał „Plurabelle” – znajdowała się przy Park Lane i nawet gdyby Max nie wiedział o tym idiotycznym zakazie nazywania lokalu tak, jak głosiła nazwa na markizie, nie mógłby nie zauważyć, że to nie była knajpa, w której wino stołowe podaje się w dzbankach. Kiedy Carl Singer wszedł do środka, został rozpoznany przez kobietę należącą do obsługi sali – kobietę z zestawem słuchawkowym, pulpitem i uśmiechem tak profesjonalnym, że Max widział go po drugiej stronie ulicy. To tutaj Shelley wysadziła go chwilę wcześniej, po czym włączyła się do ruchu i odjechała. Śledzili taksówkę od momentu, gdy zabrała Singera spod jego mieszkania na South Bank. Singer był sam. Max teraz też był sam; niezależnie od tego, jak to się miało rozegrać, rola Shelley dobiegła końca.

– Zamierzasz użyć przemocy?

Co prawda Max nadal miał pałkę, którą wcześniej zdobył, ale jakoś nie potrafił sobie wyobrazić, by miał za jej pomocą wydobywać informacje z jakiegoś znanego biznesmena. A już na pewno nie w eleganckiej restauracji.

– Bo tak czy inaczej, ja już się z tego wycofuję.

– Tak, musisz na siebie uważać – powiedział. – Z tą twoją chorą nogą i w ogóle.

– Max…

– Żartuję. – I rzeczywiście żartował. Każdy potrzebuje drogi ucieczki, każdy potrzebuje planu awaryjnego. Przez lata trzymał pod podłogą zestaw ucieczkowy. Jeśli Shelley potrzebowała pieniędzy, by móc się wycofać, Maxa nie obchodziło, jak je zdobędzie. A jeśli rachunek ostatecznie zapłaci Park, to tym lepiej. – Dbaj o siebie – powiedział, a potem już jej nie było, jej anonimowy samochód stał się kolejnym pikselem na panoramicznych ulicach zachodniego Londynu, a ich wspólna historia rozwiała się jak znaczące jego ślad spaliny.

Na chodniku naprzeciw restauracji, we wnęce, stała ławka – poświęcona pamięci… Max nie doczytał kogo – i usiadł na niej, nastawiając się na czekanie. Nie miał pojęcia, kim jest Carl Singer. Twarz nic mu nie mówiła, a choć szafy historii są pełne trupów, Singer był zbyt młody, by mógł odgrywać jakąkolwiek rolę w czasach, gdy działał Max. Pewnie był tylko pośrednikiem; jego firma ochroniarska została wynajęta do zadania, w którym on sam nie miał osobistego interesu. Ale Maxowi to odpowiadało. Byle Singer mógł mu powiedzieć, kto podpalił lont – poczeka tyle, ile będzie trzeba.

Kamera na latarni jakieś dwadzieścia jardów dalej była skierowana na ruch uliczny, ale i tak usadowił się w taki sposób, by w kadrze znalazł się jak najmniejszy fragment jego twarzy. Ulica była ruchliwa, jednak mężczyzna na ławce był właściwie niewidzialny. Max przeczesał ręką świeżo przyciemnione włosy i miał nadzieję, że nie zacznie padać.

– Zobaczmy, co się dzieje w środku, dobrze? – powiedziało Pierwsze Biurko.

Kazała objąć Singera obserwacją, gdy tylko stało się jasne, że nowy faworyt w przetargu na Architekturę Krajobrazu zasiadał również w komisji Monochrome. Lubiła zbiegi okoliczności tak samo jak szczęśliwe zakończenia: poza fikcją były równie wiarygodne jak profil na Tinderze. Chłopcy i dziewczyny dopisali więc nazwisko Singera do listy podejrzanych o terroryzm, byłych premierów i innych szkodliwych jednostek. Oznaczało to, że ich programy do rozpoznawania twarzy – w żargonie zwane twarzołapami – dostały do zabawy kolejny cel, i to taki, który nie sprawił im większych trudności. Singer został namierzony, gdy wsiadał do taksówki pod swoim apartamentowcem, a Pierwsze Biurko dołączyło do zespołu, gdy wysiadał pod Anną Livią Plurabelle, niegdyś najmodniejszym lokalem w Mayfair, dopóki kilka lat wcześniej pod jego oknami nie porzucono zwłok. Wynikły z tego szturm na stoliki sprawił, że na jeden sezon lokal spadł z listy A na listę C, choć nawet teraz regularnie pojawiał się na Instagramie. Obecność Singera nie musiała oznaczać, że restauracja znów wróciła do łask, ale przynajmniej było widać, że wciąż jadają tam ludzie z pieniędzmi. A z jakimi pieniędzmi, Pierwsze Biurko właśnie to ustalało. Do miliarderów miała tyle zaufania, ile do zbiegów okoliczności.

– Nie mam całego dnia.

Ktoś już przejmował kamerę przy wejściu do lokalu i na ekranie pojawiło się panoramiczne ujęcie sali restauracyjnej: kilka par, parę większych grupek i niewyraźne zakątki, gdzie nad wyraz ambitne rośliny w donicach zapewniały bardziej nieśmiałym gościom odrobinę prywatności.

– Chcę widzieć każdy zakamarek. A jeśli są prywatne sale, też chcę je widzieć.

Ktoś już nad tym pracował, obracając kamerę zamontowaną nad wyjściem ewakuacyjnym na tyłach sali.

– To nam nie pomaga.

Ale kamera zatrzymała się, celując w lustro, w którym widać było stolik wcześniej zasłonięty przez rośliny.

– No dobra, cwaniaro. – Rzadko bywała dosadna, a ci, do których tak się zwracała, traktowali to jak wyróżnienie. Uhonorowana w ten sposób cwaniara nie zdołała powstrzymać uśmieszku, ale szybko zamieniła go na zmarszczone w skupieniu brwi, gdy Pierwsze Biurko dodało: – To Singer. Ale z kim on jest?

Choć nowe ujęcie wyraźnie pokazywało Singera, jego towarzysz był widoczny tylko od tyłu: łysa, poznaczona kraterami głowa.

– Pracujemy nad tym – szepnął ktoś. Centrala nie była kościołem, ale po zachowaniu niektórych można by sądzić inaczej.

Jeden z twarzołapów już złapał dostępny obraz, wyciskając, ile się dało, z kształtu uszu. Zawiesił się, potem jeszcze raz i przez chwilę zdawał się wskazywać, że Singer siedzi przy stoliku z byłym kapitanem statku kosmicznego Enterprise.

– Proszę, tylko nie to – mruknęło Pierwsze Biurko i jej modlitwa została wysłuchana niemal natychmiast. Program przeanalizował kolejne możliwości, po czym wybrał inną twarz ze swojej bazy danych.

Cały zespół odetchnął z ulgą, a Pierwsze Biurko pochyliło się, wpatrując się w obraz.

– A to ciekawe – stwierdziła. – Co Carl Singer robi przy stole z Fabianem de Vriesem?

Na początek podano paluszki chlebowe. Łamały się z takim trzaskiem jak palce. Singer odsunął od siebie ten obraz, gdy tylko pojawił się w jego głowie.

– Coś z karty win przykuło pana uwagę?

– Mam potem trzy ważne telefony do wykonania – odparł de Vries. – Ale proszę zamówić, na co pan ma ochotę.

Ton jego głosu jasno wyrażał, o co chodzi.

Jest po siedemdziesiątce, pomyślał Singer, choć mógł się tego jedynie domyślać. Ale jeśli tak, to był siedemdziesięciolatkiem w znakomitej formie. Jego poznaczona kraterami głowa zdawała się twierdzą sekretów, których ciężar szerokie barki najwyraźniej były w stanie udźwignąć. Oczy miał brązowe, zdawało się, że w ogóle nie mruga, a jego dłonie były duże i silne. Singer wyobraził sobie, że kiedyś w przeszłości układał stosy drewna i przerzucał worki z węglem. Blizny wzdłuż linii szczęki mogły być pamiątką młodzieńczych wybryków, choć gdyby zobaczył podobne ślady u kobiety, uznałby je raczej za efekt chirurgii plastycznej. Jego garnitur był natomiast szczytem stonowanej elegancji, a jedyną ekstrawagancką nutę dodawał krawat – z daleka ciemnogranatowy, z widocznymi dopiero z bliska wijącymi się smokami.

Ich drogi do wielkich pieniędzy były różne, tyle Singer wiedział na pewno. Sam wzbogacił się tradycyjnym brytyjskim sposobem, odziedziczywszy majątek po posiadających ziemię rodzicach. Natomiast de Vries przybył ze swej rodzinnej Holandii już jako człowiek majętny. Dorobił się fortuny na nieruchomościach, choć szczegóły pozostawały niejasne, podobnie jak jego przeszłość. Sądząc po jego wieku, nie mogło to wynikać z niechęci do mówienia o swoim wojennym życiorysie – choć Singera wcale by nie zdziwiło, gdyby te dłonie znały przemoc. Jednak niezależnie od powodów opuszczono na to grubą kurtynę, której żaden dziennikarz ani partner biznesowy nigdy nie zdołał uchylić. Ale w dłuższej perspektywie nie było to powodem, by go unikać. Najwyraźniej de Vries miał przeszłość, którą chciał ukryć, ale było też jasne, że jest w tym dobry, co w dzisiejszym świecie równało się nieskazitelnej reputacji.

Odkąd osiadł w Wielkiej Brytanii, skorzystał jednak z moralnej swobody, jaką oferował Londyn, i pomnożył fortunę kolejno dzięki firmie udzielającej chwilówek, hazardowi internetowemu, ogólnokrajowej sieci escape roomów i pornografii w wirtualnej rzeczywistości. Tę ostatnią reklamowano jako „przełom w opiece zdalnej”, rzekomo nawet z możliwymi zastosowaniami medycznymi. Z pewnością obejmowało to stroje pielęgniarek. Ale jakkolwiek na to spojrzeć, de Vries nie był pierwszym biznesmenem, który wzbogacił się, żerując na cudzych słabościach – i na pewno nie będzie ostatnim. A ponieważ do słabości Singera zaliczała się obecnie dziura w finansach tak wielka, że można by przez nią przeprowadzić wielbłąda, nie zamierzał ryzykować jego niezadowolenia, zamawiając butelkę wina.

Jeden z kelnerów – przystojny młody mężczyzna o śnieżnobiałym uśmiechu – zbliżał się właśnie do stolika, a niebieska dioda na jego zestawie słuchawkowym mrugnęła trzy razy w krótkich odstępach. Dokładnie w tej samej chwili Pierwsze Biurko w Regent’s Park zapytało:

– A co z dźwiękiem?

– Podpinam się właśnie – powiedziała młoda kobieta.

Pierwsze Biurko pochyliło się do przodu.

„Widzę [trzaski…] najlepszy stolik”.

„Jeśli chce pan być widziany, powinien pan wybrać inne [trzaski…] Ja cenię dyskrecję ponad [trzaski…]”

– Jest trochę zakłóceń – przeprosił ktoś.

– Doprawdy?

– Uspokoi się, kiedy…

– Cicho!

A potem rozległy się donośne słowa; szept tak głośny, jakby mówiący wygłaszał uwagę na stronie, zwracając się do bogów.

„Czy panowie życzą sobie zobaczyć kartę koktajli?”

Odprawili kelnera ruchem ręki.

– Czy mogę spytać, jak poszła misja pańskiej ponoć wyborowej ekipie dziś po południu? – powiedział de Vries. – Proste zadanie zgarnięcia niezadowolonego delikwenta nie powinno było stanowić większego wyzwania. Nawet biorąc pod uwagę, jak koncertowo spartaczyli przy pierwszej próbie.

– Czekam na wiadomość – odpowiedział Singer. – Jestem pewien, że wszystko przebiegło gładko. – Gdyby przebiegło gładko, już by o tym wiedział. – Rozumiem, że nie ma sensu pytać, skąd pańskie zainteresowanie tym Maxem Janáčkiem?

– Nie, żadnego.

Ale niezależnie od powodu, pomyślał Singer, on sam był już w to uwikłany po uszy. Tak to bywa, gdy szuka się sojuszu z potężnymi: cena, jaką narzucają, jest odmierzana w coraz ciaśniejszych więzach. Gdyby miał wybór, trzymałby się od tego z daleka, lecz przy stanie jego finansów odmowa poddania się duszącemu uściskowi de Vriesa oznaczałaby zgodę na katastrofę.

Dla podbudowania własnej samooceny i w obronie wspomnianej ekipy powiedział:

– To byli wojskowi.

– Doprawdy? A zapytał pan, dlaczego „byli”? Bo ja bym zgadywał, że się ich pozbyto, ponieważ są bezużyteczni.

Nie było sensu tego przeciągać.

– Dam panu znać, gdy tylko się czegoś dowiem.

– A tymczasem Monochrome się skończyło.

– O ile w ogóle zdołało się zacząć – odparł Singer. – Regent’s Park o to zadbał, a właściwie Pierwsze Biurko.

De Vries machnął ręką.

– To bez znaczenia. Monochrome miało obnażyć słabości Parku i pokazać, że dojrzał do gruntownej przebudowy. Manewry Pierwszego Biurka mogły temu zapobiec, ale przebudowa i tak nastąpi. Zielone Pędy działają w obie strony, rozumie pan. Świeże pąki otwierające się w powietrzu i nowe korzenie zapuszczające się w ziemię.

Singer zdążył się już do tego przyzwyczaić; do sposobu, w jaki de Vries zajmował mównicę podczas rozmowy. Może unikał publicznej uwagi, lecz prywatnie domagał się reflektorów.

– Park toczy przegraną walkę, również dlatego, że ideologie, które go rozmontują, są dokładnie tymi, które miał chronić. Kapitalizm zawsze w końcu pożera własne dzieci. Każda książka historyczna panu to powie – kontynuował de Vries.

– Mówi pan jak stary lewicowiec.

De Vries się roześmiał, czego Singer nigdy wcześniej u niego nie widział.

– Może w młodości. Nigdy nie ufaj nikomu, kto za młodu nie był socjalistą, tak się mówi, prawda? Ale tylko głupiec trzyma się takich ideałów na starość, gdy zaczynają wiać inne wiatry.

Podano im przystawki. Singerowi spodobała się wołowina w sosie teriyaki, ale zamówił ją de Vries, więc sam zdecydował się na placuszki krabowe. Okazały się bardzo małe.

– A tymczasem należą się panu gratulacje. – De Vries sięgnął po widelec. – Moja oferta na usługi weryfikacyjne dla rządu została odrzucona z powodów, o których nikt nie chce rozmawiać. Co czyni pana faworytem i niemal pewnym zwycięzcą. A właściwie, między nami mówiąc, z tym „niemal” nie ma co przesadzać.

– Nie słyszałem o tym.

– Oficjalnie ja też nie. Ale to już przesądzone.

– To znaczy, że w gruncie rzeczy i tak pan wygrał.

– Nikt nie musi wiedzieć, że jest pan moim pełnomocnikiem. Zachowamy pozory.

– A jeśli zobaczą nas razem przy kolacji?

– Hołd człowieka, który umie przegrywać, dla tego, który okazał się lepszy. Oczywiście rachunek biorę na siebie.

– Nie jestem całkiem bez środków.

– Nie całkiem, owszem – powiedział de Vries, nadziewając na widelec kawałek wołowiny wielkości jednofuntowej monety. – Nie całkiem.

– Mamy instagramera.

Na platformę właśnie trafiło zdjęcie jednego z popisowych dań Anny Livii i zanim kolory zdążyły na nim wyschnąć, telefon, z którego je wysłano, został przechwycony i pozyskany na potrzeby operacji. Teraz, mimo swej z pozoru niewinnej bezczynności, działał jako mikrofon w odległości jednego pustego stolika od miejsca, gdzie siedzieli de Vries i Singer.

– Może damy lajka? – zaproponował ktoś i przy stanowisku na chwilę zapadła pełna osłupienia cisza.

– Tak, czemu nie? – powiedziało Pierwsze Biurko. – Zawsze miło okazać odrobinę wdzięczności.

Docierająca do nich rozmowa była w najlepszym razie urywana, jakby toczyła się na drugim końcu przejścia podziemnego, ale – jak nikt nie odważył się zasugerować po raz drugi – w montażu się to wyczyści.

– A przy okazji przeszukajmy okolicę. Dobrze byłoby wiedzieć, czy nasi znajomi mają ze sobą obstawę.

Ktoś zabrał się do pracy, zanim jeszcze skończyła zdanie.

Okna restauracji Anna Livia miały przyciemnione szyby i Max równie dobrze mógłby wpatrywać się w nieoświetlone akwarium. Szybko odrzucił pomysł, że mógłby po prostu przejść na drugą stronę ulicy i wprosić się na kolację z Singerem. O ile Max mógł to stwierdzić, Singer przyjechał sam, a jego szturmowcy nie byli na tyle dobrzy, by go podejść, ale zgłoszenie alarmowe z tej okolicy w ciągu kilku minut sprowadziłoby policję. Lepiej było poczekać i wybrać dogodniejszy moment.

Życie spędzone wśród wiejskich dróżek nauczyło go cierpliwości.

Zresztą czekając, mógł się zająć innymi myślami. Obrazy Berlina napływały same, zwłaszcza z tamtych ostatnich tygodni, kiedy do miasta przyjechała Alison North, otwarta na świat i świeża jak polny kwiatek. Po wybuchu bomby już jej nie zobaczył. Dlaczego pozwolił, by tak się stało? Poczucie winy, oczywiście. I dlatego, że został wywieziony z kraju przez Park.

„To dla twojego dobra”, powiedział mu Miles podczas ich ostatniej rozmowy. „Myślisz, że Schenker wzruszy ramionami i odejdzie? Chciał cię zabić, a ty wciąż żyjesz. Dodaj sobie, kurwa, dwa do dwóch”.

„A co z tobą?”

Nie odpowiedział, ale nie musiał. Co z Milesem? Milesa odsyłali do domu.

Wśród rzeczy, których nie powiedziano wprost, było również to, że na dłuższą metę dobro Maxa leżało w interesie Parku. Ktoś na górze wysłał Alison do Berlina i wszyscy widzieli, jak to się skończyło. A więc, jak to zwykle bywało w Parku, uruchomiono akcję zacierania śladów, a przynajmniej rozproszono tych, którzy brali w tym udział, by historie, jakie po sobie zostawią, pozostały kolażem o niejasnych źródłach. Domyślał się, że Alison została dyskretnie usunięta z pola widzenia, a renta inwalidzka zamknęła sprawę. O Milesie wolał nie myśleć. Gdy to robił, wyobrażał sobie samobójstwo, choć nie potrafił powiedzieć, czy Miles wybrałby szybkie wyjście, czy to rozciągnięte w czasie. A on sam – nigdy nie będąc pracownikiem Parku, jedynie opłacanym gotówką kontaktem jednego z jego agentów – skończył z pełnym pakietem paszportowym: nowe życie, dom i pensja. Wszystko, co musiał zrobić, to pozwolić się wykorzenić.

Pomogło to, że ktoś inny już wcześniej próbował odrąbać te korzenie.

Miles poluje na tygrysa, powiedział wtedy Alison, i ten sam tygrys zwrócił uwagę na Maxa. To nogi jego przyjaciółki zostały odgryzione, nie jego własne, ale czy można się dziwić, że przeszedł przez drzwi, które otworzył przed nim Park? Jedynym zaskoczeniem było to, jak wygodnie zapadł się w swoje nowe życie – i nie opuściłby go, gdyby te same drzwi nie uchyliły się ponownie, wpuszczając dawne światło… I to było to, to dlatego wciąż wracał myślami do Berlina. Bo niebezpieczeństwo znów rozwarło paszczę, a ile tygrysów spotyka się w przeciętnym życiu? Nie, to był ten sam stary tygrys, który wrócił i posłużył się Carlem Singerem, żeby go odnaleźć.

Max strzelił knykciami i spojrzał w stronę restauracji. On – Max Janáček – może nie był już w stanie przycisnąć Singera w miejscu publicznym, ale jego młodsze ja wiedziałoby, jak sobie z nim poradzić. Poczuł, jak na twarz wkrada mu się dawny uśmiech – uśmiech wychwycony przez ekipę w Parku, obserwującą go na obrazach napływających z monitoringu. Program do rozpoznawania twarzy zidentyfikował go w kilka chwil.

– No proszę – powiedziało Pierwsze Biurko. – Zgubić starego szpiega, to się każdemu może zdarzyć. Ale żeby pojawił się akurat w samym środku czegoś innego… Cóż. Ciekawe, kto tu gra. I kto jest piłką.

Zamilkła na chwilę, zastanawiając się. Jak dotąd, przez cały czas stała wyprostowana jak struna, podczas gdy młodzi wokół niej siedzieli na krzesłach albo opierali się o biurka. Wszyscy czekali na jej decyzję.

– No to co, sprowadzimy go do domu?

Przy stoliku de Vries rozkręcił się na dobre.

– Nie chodzi o pieniądze. Chodzi o kontrolę, a kontrola oznacza dane. Jeśli jest pan właścicielem platform, na których ludzie prowadzą interesy, to praktycznie jest pan właścicielem tych interesów. A jeśli jest pan właścicielem platform, na których ci sami ludzie spędzają wolny czas, to de facto jest pan właścicielem ich życia. Każdy głupiec z kontem na Twitterze, stroną na Facebooku czy profilem na Instagramie w gruncie rzeczy zrzekł się autonomii. Ale proszę nie robić takiej zmartwionej miny. To tylko punkt widzenia.

Singer żałował, że nie ma wina.

– Jeśli naprawdę pan w to wierzy, dlaczego nie ma pan udziałów w jakiejś sieci społecznościowej?

– Bo zjawiłem się za późno. Ale jesteśmy tu, gdzie jesteśmy, jak nasi politycy tak chętnie podkreślają, być może po to, by odwrócić uwagę od przyczyn takiego stanu rzeczy. Szukamy więc okazji tam, gdzie się da. Świat internetu to rynek, a jego głównym towarem są dane. Człowiek, który sprawuje kontrolę nad rządowymi systemami sprawdzania przeszłości, musiałby mieć wyjątkowo ubogą wyobraźnię, żeby nie dostrzec potencjału osobistego rozwoju.

– To oczywiście… To znaczy, będą zabezpieczenia. Nadzór. To nie tak, że będę… będziemy mieć wolną rękę, żeby wykorzystywać informacje zebrane podczas procedur weryfikacyjnych do innych celów. Jest przecież ochrona danych, choćby z tego powodu.

– Zawsze są jakieś zabezpieczenia, mechanizmy kontroli. Zawsze będą jakieś przepisy. A mimo to ludzie zawsze się bogacą. I nie mówię o nielegalnych sposobach. Mówię o obszarach, których nikt jeszcze nie uregulował, bo nikt o tym nie pomyślał. I to właśnie te nieuregulowane obszary zamierzamy zagarnąć. To nie jest żadne przestępstwo. Przynajmniej dopóki nie zwrócą na to uwagi ustawodawcy.

– A co potem?

– A kto by się tym przejmował? Owce zostaną ostrzyżone, a my ruszymy dalej. – De Vries sięgnął po szklankę wody, przez chwilę się jej przyglądał, po czym najwyraźniej zrezygnował ze wzniesienia toastu. – Zawsze trzeba ruszać dalej. Jeśli szuka pan życiowych lekcji, tę jedną może pan sobie zapisać. Nigdy nie być dalej w tym samym miejscu, kiedy przychodzi rachunek do zapłacenia. – Uśmiechnął się twardo, co łatwo można było wziąć za pogardę. – Oczywiście nie mam tu na myśli obecnych okoliczności. Nie sądzę, żebyśmy potrzebowali karty deserów, a pan?

Pod restauracją zrobił się ruch; podjeżdżały taksówki, ludzie wychodzili. Max wstał i przestąpił z nogi na nogę, przywracając krążenie. To była jedna z tych londyńskich ulic, gdzie ciemność była tylko gościem krążącym gdzieś na obrzeżach; światła restauracji i hotelowych lobby będą tu świecić przez całą noc, żeby nie było wątpliwości, że interes kwitnie. Przeciągnął się, skrzywił, poruszał palcami. Singer się jeszcze nie pokazał, ale pierwsza tura gości już wychodziła i mógł pojawić się w każdej chwili. Max nie wiedział, co zrobi, jeśli Singer będzie miał towarzystwo. Ale gdyby nadarzyła się okazja do krótkiej rozmowy na osobności, zamierzał z niej skorzystać. Oznaczało to wyprowadzenie Singera z głównej ulicy, zanim wskoczy do taksówki: robota dla dwóch ludzi, którą będzie musiał wykonać sam.

Ruch na chwilę zelżał i Max ruszył na drugą stronę ulicy – akurat, gdy na chodnik wyszło dwóch mężczyzn.

Kobieta z zestawem słuchawkowym, która wcześniej zaprowadziła Singera do stolika, pomogła mu założyć płaszcz i – może mu się tylko wydawało, ale nie, na pewno nie – na chwilę ścisnęła jego łokieć. Miał już dla niej przygotowaną złożoną dwudziestkę i zanim wsunął ją w jej dłoń, dopilnował, żeby była owinięta wokół jego wizytówki: tylko imię i numer komórki. Czuł przyjemne mrowienie w ramieniu. Uśmiechnął się, gdy mu podziękowała, ale nic nie powiedział.

– Zgrabnie – skomentował de Vries, gdy wyszli na chodnik.

Singer ledwie dostrzegalnie skinął głową. Na chwilę przebieg tego wieczoru się odwrócił: przy stoliku to de Vries kontrolował sytuację i nie krył, że o tym wie. Ale ile były warte te wszystkie bajki o pieniądzach i władzy, jeśli kobiety same do ciebie nie przychodziły? Zastanawiał się, czy nie powiedzieć tego na głos, ale gdyby zabrzmiało to nie tak, de Vries by go zdeptał, tu, na chodniku – niewielu by się na to odważyło, ale de Vries by się odważył. De Vries wiedział, ile naprawdę jest wart, pod całą tą otoczką eleganckich garniturów i medialnego rozgłosu. Uśmiechałby się przy tym. Choć akurat teraz wyglądał raczej na zdezorientowanego.

– Pana znajomy? – zapytał, wskazując skinieniem głowy mężczyznę, który szybkim krokiem przechodził przez ulicę, zmierzając wprost ku nim.

Max pozwolił, by ta chwila go poniosła, co było bardzo nieprofesjonalne z jego strony, ale po trzydziestu latach przerwy – czego się spodziewać? Singer pojawił się na chodniku obok jakiegoś starszego mężczyzny; stali chwilę, rozmawiając, ale lada chwila podjedzie samochód – banalny wniosek: Singer był bogaty, a bogaci nie chodzą pieszo… Max przystanął, gdy obok przemknęła taksówka, trąbiąc przeraźliwie. Singer wyglądał znajomo, bo Max wcześniej studiował jego zdjęcia w internecie, ale jego towarzysz był obcy, chyba że… Kolejny samochód i utknął na środku jezdni. Ten drugi mężczyzna był starszy, w drogim płaszczu, łysy i coś w kształcie jego głowy… Absurd. Teraz nadjeżdżał SUV, czarny, z przyciemnianymi szybami. Minął Maxa jak rekin ignorujący narybek, kierowca w absolutnym skupieniu wpatrywał się w drogę.

Pomyślał: coś w sposobie, w jaki ten człowiek stoi. Gdyby dodać trzydzieści lat, może więcej…

Ale to był zbyt wielki przeskok, a poza tym spotkał Schenkera tylko raz.

Kolejna przerwa w ruchu i przebiegł resztę drogi, ledwie zdając sobie sprawę, że zaciska pięści. W jego pamięci ożyło stare zdjęcie: mężczyzna w lesie, za nim trzy ciała wiszące na gałęziach. Jedno z nich należało do jego siostry. Mężczyzna stał tyłem do aparatu, głowę miał lekko odwróconą, co pozwalało dostrzec co najwyżej ćwierć profilu… Max spotkał tego człowieka kiedyś na przyjęciu; zwrócił uwagę na jego zwyczaj stania z rękoma splecionymi za plecami i sposób, w jaki pozornie leniwym spojrzeniem ogarniał wszystko wokół. Ten mężczyzna, do którego się teraz zbliżał, trzymał ręce sztywno wyprostowane wzdłuż boków – ale pierwszym, co tracisz, stając się kimś nowym, są nawyki, które cię spajały. Max coś o tym wiedział. Schenker również by to wiedział, kimkolwiek teraz był. Ale Max wątpił, by potrafił się pozbyć tamtego spojrzenia, tamtego drapieżnego spojrzenia.

Dotarł na chodnik i odruchowo poprawił kołnierz, bo to także był nawyk. Singer i jego towarzysz stali kilka jardów dalej; wkraczał właśnie w ich przestrzeń i lada chwila się odwrócą, okazując zdumienie, niepokój albo strach – lub zrozumienie, które odpowie na pytanie Maxa. Ale najpierw coś czarnego opadło mu na głowę, ręce zostały skrępowane za plecami; zanim zdążył wydać jakikolwiek dźwięk, ktoś podciął mu nogi i znalazł się w powietrzu, po czym wylądował na plecach – nie na ziemi, lecz między siedzeniami auta. Trzasnęły drzwi i ktoś zapukał dwa razy. Jedź. SUV ruszył. Na chodniku przed restauracją dwóch mężczyzn patrzyło na oddalający się samochód.

– Co to miało być?

– Pewnie jakiś drobny lokalny problem. Czyż nasze służby bezpieczeństwa nie są wspaniałe? – powiedział de Vries, obserwując, jak pojazd skręca za róg.
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

Minęła godzina, a może dwie – po zmroku godziny trudno policzyć, zbijają się w stada jak ptaki w locie. Ilekolwiek ich jednak było, Pierwsze Biurko spędziło je w swoim gabinecie, słuchając oczyszczonego nagrania rozmowy Singera z de Vriesem i studiując naprędce sporządzony portret finansowy tego pierwszego – „ze wszystkimi pryszczami”, jak zażądała, i pryszczy nie brakowało, oj, nie brakowało. Przejrzała też skąpe informacje o przeszłości tego drugiego. Wciąż jeszcze można było – choć z trudem – pojawić się we współczesnym świecie jako niewiniątko, które dopiero co wyszło z lasu. Ale nie sposób było tego zrobić i rzeczywiście być niewinnym. Nikt nie wychodzi z lasu z czystymi rękami. Zwłoki Czerwonego Kapturka zawsze są gdzieś zakopane.

Chyba że wiszą w widocznym miejscu, na drzewie, a ciała jego sióstr kołyszą się obok.

Tymczasem były pytania, na które należało znaleźć odpowiedzi, i ludzie, którzy mieli ich udzielić. Wyszła z gabinetu i zjechała windą na –2, do PP3. Wiedziała, że archiwistka doceni ten ukłon w stronę własnej przeszłości.

Archiwistka była w pokoju, całkowicie pochłonięta swoją teraźniejszością. Siedziała tam, nie mając żadnego zajęcia, odkąd Pierwsze Biurko kazało ją sprowadzić z jej królestwa.

– Była pani bardzo zajętą kobietą.

– Wie pani, jak to jest. Diabeł znajdzie pracę dla bezczynnych rąk.

Pierwsze Biurko wysunęło krzesło spod biurka, wygładziło spódnicę i usiadło.

– Przychodzi mi do głowy tylko jeden sposób, w jaki akta OTIS mogły trafić do Monochrome. Kazała pani Erin Grey je dostarczyć.

– To pani mi ją przydzieliła. Nie może jej pani karać za wykonywanie moich poleceń.

– Ma pani interesujące poglądy na temat struktur zarządzania. Kiedyś będzie mi pani musiała o nich opowiedzieć. Ale wróćmy do akt OTIS i do Monochrome. Dlaczego?

– Kazałam Erin podrzucić teczkę Monochrome – powiedziała Molly. – A tak w ogóle, poznała go pani? Malcolma Kyle’a?

Pierwsze Biurko mierzyło ją wzrokiem.

– Miły chłopak. Trochę brak mu pewności siebie, ale stanie na nogi. – Zamilkła na chwilę. – Stanie na nogi, rozumie pani? Nieważne. Kazałam Erin podrzucić teczkę Malcolmowi, żeby wywabić de Vriesa. Uwaga, spoiler: kiedyś pracował dla Stasi.

– I uznała pani, że posłużenie się Monochrome, tą parodią dochodzenia polegającą na przekładaniu papierów, bez żadnych uprawnień, to rozsądniejszy krok niż, powiedzmy, przyjście do mnie?

– No cóż, wydawało się mniej prawdopodobne, że skończy się to zatuszowaniem całej sprawy. De Vries to człowiek z koneksjami. Bogaty, sponsor partyjny, przyjaciel premierów. Czyli praktycznie nietykalny, chyba że zrobiłby coś głupiego, jak okazanie braku szacunku osobom transpłciowym na Twitterze.

– Powiesił trzy kobiety w lesie – powiedziało Pierwsze Biurko. – Jedna z nich pracowała dla Parku. Naprawdę pani sądzi, że pozwoliłabym to zatuszować?

– To Karl Schenker powiesił trzy kobiety w lesie – odparła Molly. – Fabiana de Vriesa wtedy tam nie było. Właściwie to Fabiana de Vriesa w ogóle wtedy nie było, bo jeszcze nie istniał. A co do tego, co Park tuszuje, a czego nie, pracuję w archiwum, pamięta pani? Więc nie udawajmy, że stoimy na jakimś moralnym piedestale. Nie zauważylibyśmy go, nawet gdyby był oznaczony wielką tablicą ostrzegawczą.

– Jeśli nie ma pani ochoty pracować dla tak brudnej organizacji, z przyjemnością przyjmę pani rezygnację. Ale dlaczego Monochrome? Równie dobrze mogła pani zgłosić to na poczcie. Miałoby to tyle samo sensu.

– Ale kolejka byłaby dłuższa – odparła Molly.

Pomieszczenie, w którym się znajdowały, nie miało lustra weneckiego, bo nie było takiej potrzeby – było wyposażone w system rejestracji dźwięku i obrazu z podglądem na żywo w pokoju monitoringu na końcu korytarza. Przed rozpoczęciem przesłuchania Pierwsze Biurko kazało opróżnić ten pokój. Jeśli to, co Molly zamierzała jej powiedzieć, zawierało pułapki, chciała się o tym dowiedzieć przed wszystkimi.

– Nie wiedziałam nic o de Vriesie, dopóki Erin nie przygotowała materiałów na temat Zielonych Pędów – powiedziała Molly. – To było… interesujące. Wiedziała już pani, że de Vries startuje w przetargu na Architekturę Krajobrazu, bo chce przejąć kontrolę nad usługami weryfikacyjnymi. Ale czy wiedziała pani, jaką miał władzę nad byłym premierem, zanim Erin to pani ujawniła?

– Problemy premiera z płynnością finansową były powszechnie znane. To zawsze groziło tym, że wpadnie w złe towarzystwo – stwierdziło Pierwsze Biurko.

– Uznam to za „nie”. Erin dowiedziała się o zakazie po staremu, przez koleżankę ze studiów, która pracowała u sędziego prowadzącego sprawę. Ta koleżanka była dość wrogo nastawiona do byłego premiera i uznała, że, cytuję Erin, „ktoś powinien o tym wiedzieć”. Pójście z tym do prasy oczywiście nie wchodziło w grę.

– Erin jest sprytniejsza, niż sądziłam.

– Obawiam się, że ten pociąg już odjechał. Ale wracając do Monochrome. Biorąc pod uwagę ambicje de Vriesa, wydawało się prawdopodobne, że będzie uważnie śledził, czy gdzieś nie wypłyną informacje o jego przeszłości. Monochrome, szukając dowodów na niewłaściwe działania służb, mogło zażądać z naszego archiwum dowolnej teczki, a ponieważ de Vries był celem nielegalnej operacji prowadzonej przez placówkę berlińską, nie było wykluczone, że jego nazwisko wypłynie. Fakt, że zablokowała pani dochodzenie już pierwszego dnia, niczego tu nie zmieniał. Wystarczyłby jeden rozgoryczony agent z odpowiednimi wspomnieniami i nagle mogło wyjść na jaw całe mnóstwo dawnych sekretów.

– I dopilnowała pani, by tak się stało.

– A on się o tym dowiedział.

– Za pośrednictwem Carla Singera, jak przypuszczam – powiedziało Pierwsze Biurko. – Wiemy, że działają w zmowie. De Vries wykorzystał firmę Singera, żeby ustalić nową tożsamość Otisa. A potem, żeby spróbować go porwać. Co swoją drogą jest pani zasługą. Wystawiła pani Otisa, Maxa Janáčka, na linię ognia.

– Zgadza się. Ale jeśli chodzi o Singera, myślę raczej, że było na odwrót. To de Vries wszedł w zmowę z Singerem właśnie dlatego, że Singer zasiadał w Monochrome. To ich połączyło. Nie, jeśli de Vries miał już swojego człowieka w panelu, to musiał nim być ktoś inny.

– Kto?

– Czy to nie pani zadanie, żeby to ustalić? Ja jestem tylko archiwistką, pamięta pani?

– Wiedziała pani, że de Vries spróbuje dopaść Otisa?

– Zrobiłabym to samo, gdybym była w jego butach. O ile nosiłabym buty. De Vries to tak naprawdę Karl Schenker, który kazał zamordować trzy kobiety, pamięta pani? Jeden z pozostałych, którzy brali w tym udział, został aresztowany kilka lat później i wspomniał o Schenkerze w sądzie. Schenker był wtedy uważany za zmarłego, więc można to było bezpiecznie zrobić. Ale Otis należał do nielicznych, którzy wiedzieli, że wciąż żyje. A de Vries to łowca. Dopadnie każdego, kto stanowi dla niego zagrożenie.

– Mógł spróbować dopaść panią.

– Zdaję sobie z tego sprawę.

Pierwsze Biurko czekało, ale Molly nie miała na ten temat nic więcej do dodania.

– De Vries nie lubi, kiedy robi mu się zdjęcia – odezwało się po chwili Pierwsze Biurko. – Ale w teczce przygotowanej przez Erin było jego zdjęcie. Stare, z jakiejś imprezy charytatywnej ponad dziesięć lat temu. To w ten sposób rozpoznała go pani jako Schenkera?

– Tak – potwierdziła Molly.

– Ale jak? Jak to pani zrobiła? Po pierwsze po upozorowaniu własnej śmierci na pewno zmienił wygląd. A po drugie… – Pochyliła się do przodu. – Po drugie nigdy nie widziała pani Karla Schenkera. Zniknął na długo przed pani przyjazdem do Berlina.

– Doprawdy?

– Och, wspaniale. Teraz jeszcze robi się pani tajemnicza.

– Jeżdżę na wózku. Mogę być tak tajemnicza, jak mi przyjdzie ochota. Taki nasz przywilej.

– Muszę to wiedzieć, Molly.

– A ja nie zamierzam pani tego mówić. Powiem za to Otisowi. Albo Maxowi, bo pewnie tak powinnam go teraz nazywać. To nasza historia, nie pani.

– Kiedy ostatni raz go pani widziała?

– Ostatnim razem, kiedy stałam na własnych nogach.

– I myśli pani, że pozwolę wam się spotkać i trochę nadrobić zaległości?

– Jestem prawie pewna, że tak. Przecież i tak będzie pani podsłuchiwać.

– Och, jestem Pierwszym Biurkiem. Mogę podsłuchiwać, ile tylko mam ochotę. Taki mój przywilej.

Obie kobiety mierzyły się wzrokiem. Na nadgarstku Pierwszego Biurka sekundnik zatoczył pełne koło, potem prawie następne.

– Mogę tu siedzieć cały dzień – powiedziała w końcu Molly. – Jeśli mnie pamięć nie myli, mój fotel jest wygodniejszy od pani krzesła.

– Dam wam dziesięć minut. A jeśli nie zacznę słyszeć odpowiedzi, wszelkie poczucie komfortu stanie się dla pani odległym wspomnieniem. – Pierwsze Biurko wstało, nie czekając na reakcję. Zatrzymała się jednak, zanim otworzyła drzwi. – Brinsley Miles… To ten, kto myślę, prawda?

– A jakże, do cholery – powiedziała Molly.

Kiedy otworzyli drzwi i poprowadzili go korytarzem, Max już nie zadawał pytań. Domyślał się, że jest w Parku. Nigdy wcześniej tu nie był – dziwne; Regent’s Park odegrał ważną rolę w jego historii, ale Max był rekrutem Milesa, nie Parku i nigdy nie widział tego miejsca na oczy, nawet dziś wieczorem, bo w SUV-ie miał na głowie worek. Tacy już byli szpiedzy: Regent’s Park widniał na Google Maps i miał własną stronę internetową, ale jeśli się tam pracowało, udawało się, że jest niewidzialny.

Tutaj, w środku, Park był jak najbardziej widzialny, ale wyglądał niezbyt zachęcająco: po prostu jasno oświetlony korytarz z zamkniętymi drzwiami w równych odstępach. Niektóre miały numery, inne nie. Może był w tym jakiś kod, ale równie dobrze mógł to być zwykły biurokratyczny bałagan. Do innych przejawów bałaganu należało to, że choć nie miał kajdanek, nikt go nie słuchał. Był prawie pewien, że właśnie zobaczył Karla Schenkera w samym środku tętniącego życiem Londynu, ale nikogo to najwyraźniej nie obchodziło. Pewnie byli zbyt zajęci planowaniem nowego systemu numeracji biur na tej podziemnej kondygnacji.

Nigdy nie był rekrutem Parku.

W gruncie rzeczy jednak Miles był rekrutem Maxa w takim samym stopniu, w jakim Max był rekrutem Milesa. Ukształtowali się nawzajem, kiedy byli innymi ludźmi. Berlin był zoo, ale też placem zabaw i przez pewien czas należał do nich. Wszystkie te nocne kluby, ten hałas. Mnóstwo alkoholu rozlanego na lepkie blaty. Spoglądanie na to wstecz przypominało wpatrywanie się w wąską wiejską dróżkę, pełną zakrętów i zarośli, gdzie to, na co patrzysz, samo zasłania widok. A potem otworzyły się drzwi, wprowadzono go do środka i zobaczył Alison North.

– Jezu – powiedział. – Alison?

– Wiem, wiem. Kiedyś byłam wyższa.

Ale kiedy Otis pochylił się, by ją objąć, otarła oczy, próbując ukryć łzy.

– Co tu dużo mówić? Przeżyłem życie i minęło szybciej, niż potrafisz sobie wyobrazić. Czy nie zawsze tak jest? Uczyłem. Zdalne nauczanie, Open University, kilka innych kursów. Napisałem książkę i dużo czytałem, głównie Dickensa. Byłem nawet przez jakiś czas żonaty, choć to akurat wydaje się czymś, co oglądałem w telewizji – Zamilkł na chwilę. – Siedząc tutaj, mam wrażenie, jakby to wszystko przydarzyło się komuś innemu. Jakby wszystko, co wydarzyło się od Berlina, było fantazją. Czujesz się tak czasem?

– Nie. Przez cały czas byłeś w Devon?

– Nie. Na początku mnie przerzucali, spędziłem prawie dziesięć lat na północy, na wschodnim wybrzeżu. Chcą, żebyś był ruchomym celem, wiesz? A potem mają już dość tej zabawy i chcą tylko, żeby o tobie zapomniano. Okazuje się, że Devon całkiem dobrze się do tego nadaje.

– Nigdy całkiem o tobie nie zapomniałam, Max – urwała. – Max. Nie, to mi nie pasuje. Nigdy całkiem o tobie nie zapomniałam, Otis.

Zamrugał.

– Teraz jestem Otisem?

– To twój kryptonim.

Roześmiał się.

– A co się stało z… Milesem? On też nie ma tak na imię, prawda?

– Nie, nie Miles. Ale ma się dobrze. Nie, to za dużo powiedziane – poprawiła się. – Ale żyje. Nadal jest w służbach.

– Jezu. Nie wyobrażam go sobie za biurkiem.

– Przesadzasz.

– Ale Miles… Chryste. W swoim czasie zapalił parę zapałek. Wzniecił niejeden pożar.

To na pewno. Od dawna krążyły szepty o wyczynach Milesa za Murem – szepty, których źródła próbowała odnaleźć, ale nigdy jej się to nie udało. Mimo to była przekonana o ich prawdziwości, co mówiło więcej o niej niż o nim.

– Wiesz, chciałem cię zobaczyć – ciągnął Max. – Potem.

Skinęła głową.

– Ale szybko wywieźli mnie z miasta.

– Park nie lubi, kiedy jego agenci stają się celem.

– Nie byłem z Parku. A ty… ta bomba była przeznaczona dla mnie, Alison. Oboje o tym wiemy.

– Tak.

– Przepraszam.

– Wykonywałam swoją pracę – odparła. – Zdradzanie ciebie, zdradzanie Milesa, to była moja praca. Więc to, co mnie spotkało, nigdy nie było twoją ani jego winą. Jeśli szukasz winnych, obwiniaj to miejsce. Park.

– A mimo to wciąż tu pracujesz.

– A gdzie indziej miałam pójść?

Miała nadzieję, że nie odpowie na to pytanie, bo mógłby to zrobić jednym słowem: gdziekolwiek. Kiedyś Molly się wydawało, że zamiast opłakiwać utraconą przyszłość, buduje inną w jedynym miejscu, gdzie ta przyszłość będzie mogła rozkwitnąć. Ale teraz wiedziała już, że się myliła; że zawsze była silna i mogła podbijać światy, nawet przykuta do wózka. Zamiast tego zadowoliła się maleńkim królestwem swojego archiwum. Cóż, wszystkich nas umniejszają własne złe wybory, pomyślała. Zastanawiała się, czy Miles też to odkrył w minionych latach.

Oczywiście, że tak. Oczywiście.

– Podsłuchują nas? – zapytał Max.

– Oczywiście.

– No cóż, nie ma już sensu czegokolwiek ukrywać. Widziałem go dziś wieczorem. Karla Schenkera. Wciąż gdzieś tam jest.

– Tak.

– To dla ciebie żadna nowość.

– Jeśli Schenker przyszedł cię szukać, to przeze mnie. Zastawiłam na niego pułapkę, tak jak wy.

– Pułapkę?

Molly zawahała się.

– Zostawiłam przynętę. To prawie to samo.

Opowiedziała mu o Monochrome, o teczce, o tym, że to on – Max – był przynętą. Nie było w tym ani śladu przeprosin, a Max ich nie oczekiwał. Gdy skończyła, milczał przez chwilę, porządkując w myślach nowe informacje i dopasowując je do swoich ostatnich doświadczeń. Wydawało się, że wszystko pasuje. W każdym razie skinął do siebie głową. Potem zapytał:

– Jak go rozpoznałaś? I skąd wiedziałaś, że będzie obserwował Monochrome i że zechce mnie odszukać?

– Bo staje się coraz bogatszy i potężniejszy, a nie na odwrót – odparła Molly, odpowiadając najpierw na drugie pytanie. – A im bogatszy i potężniejszy się staje, tym bardziej chce taki pozostać. Jesteś dla niego zagrożeniem.

– Miles też nim był.

– Miles nigdy go nie widział.

– Ja widziałem go tylko raz i wtedy wyglądał inaczej. Po upozorowaniu własnej śmierci musiał zmienić wygląd.

– Och, widziałeś go drugi raz.

– Kiedy?

Powiedziała:

– Nosił czarną skórzaną kurtkę i niebieską koszulę z rozpiętym kołnierzykiem. Miał trochę zbyt szeroki uśmiech i trochę zbyt łatwo sięgał po portfel. Wtedy myślałam, że po prostu próbuje mnie poderwać, ale to nie był przypadek. Wiedział, kim jestem.

– Nie nadążam.

– A jednak nadążyłeś. Śledziłeś mnie wtedy, pamiętasz? Wkroczyłeś, kiedy próbował mnie wsadzić do taksówki. Powaliłeś go na chodnik.

Zaczęło mu świtać w głowie.

– Tamtego wieczoru na Ku’dammie…

– Tamtego wieczoru. Tak. Powiedział coś o tym, że chce mnie skrzywdzić. Uznałam to za typowe męskie zachowanie. To pewnie było coś więcej. W każdym razie to był ten człowiek ze zdjęcia, które moja asystentka włożyła do teczki z materiałami.

– Rozłożyłem go.

– Zgadza się. Ciekawe, na ile to wpłynęło na jego determinację, żeby cię wytropić.

– Serio? Zraniona męska duma po trzydziestu latach?

– Czytałeś Dickensa – powiedziała Molly. – Sam mi powiedz. Natomiast jeśli sprawy potoczą się po jego myśli, będzie zarządzał sporą częścią tego, co dawniej należało do Parku. Podejrzewam, że pilnowanie tego i uniknięcie zarzutu potrójnego morderstwa może być dla niego ważniejsze niż zemsta za cios poniżej pasa wieki temu.

– To nie był cios poniżej pasa – powiedział Max. – No dobra, może był. Ale i tak go rozłożyłem.

– I to jest najważniejsze.

Uśmiechnęli się do siebie i na chwilę znów znaleźli się w swoim dawnym życiu, tym, które – jak się okazało – należało do kogoś innego, a w każdym razie już nie do nich.

– I co teraz?

– Och, pewnie się dowiemy – powiedziała Molly.

W tej samej chwili otworzyły się drzwi i do pokoju weszło Pierwsze Biurko.

– Chcę pełną chronologię działań wszystkich zaangażowanych osób. Od chwili, gdy Erin podrzuciła tę teczkę Kyle’owi.

– Tak.

– I cogodzinne raporty o Singerze i de Vriesie. Telefony, laptopy, wszystko.

– Tak.

– I cholerną kanapkę. Byle nie z serem.

– Już – powiedział Hari.

Przyniósł ją razem z kawą, która była równie mile widziana. Pierwsze Biurko jadło, piło, czytało chronologie, studiowało ściany. Ponownie przejrzała dossier sporządzone przez Erin Grey na temat Zielonych Pędów, zawierające rzadkie zdjęcie Fabiana de Vriesa. Kazała też przynieść z archiwum akta Schenkera. Figurował w nich jako zmarły wkrótce po upadku Muru, co ktoś skomentował odręcznym dopiskiem na marginesie: „Niezły ruch w karierze”. Późniejsze działania, w tym bombę samochodową, która pozbawiła Molly nóg, oznaczono jako „Niepotwierdzone”. Nic dziwnego, że gdy Molly dowiedziała się o jego nowej tożsamości, wybrała niekonwencjonalny sposób, by zmusić go do ruchu.

I to właśnie ten człowiek za pośrednictwem swojej marionetki miał przejąć funkcje Architektury Krajobrazu – weryfikować kandydatów na wrażliwe stanowiska w instytucjach kontrolowanych przez rząd. Nie wspominając o osobach ubiegających się o pracę w samych służbach. Już teraz mogła temu wszystkiemu zapobiec jednym telefonem. Drugim mogła kazać go aresztować. To byłby kawał dobrej roboty jak na jeden dzień i poważny cios dla Zielonych Pędów. Ale to przyniosłoby tylko chwilę wytchnienia, przerwę do czasu, gdy kolejny zbankrutowany rząd zacznie przetrząsać tył kanapy w poszukiwaniu drobnych.

Zmatowiła szybę. Na zewnątrz chłopcy i dziewczyny z centrali przeprowadzali Park przez tajne godziny, a ona nie musiała ich widzieć, by wiedzieć, że robią swoje. Co do jej własnej pracy, bywały takie dni, gdy patrzyła na nią i nie pojmowała jej sensu. „Ochrona narodu”. Co oznaczało robotników, uczestników koncertów, klientów sklepów; tych, którzy byli na pierwszej linii, gdy za kulisami planowano przestępstwa z nienawiści. W jej przekonaniu uzasadniało to ingerencje w życie tych samych robotników, lecz nie wszyscy podzielali ten pogląd. Dla niektórych była wrogiem. „Ochrona establishmentu”. To był znany zarzut i nie całkiem bezpodstawny, lecz pomijał fakt, że w ostatnich dekadach establishment został rozmontowany, a jego dawnych czempionów przemysłu i służby cywilnej zastąpiła nowa rasa: z jednej strony media, z drugiej bogaci, a pośrodku ogromna strefa, gdzie jedno przechodzi w drugie. Mogli udawać, że ich okrzyk bojowy to antyelitaryzm, lecz po cichu chodzili do tych samych szkół, należeli do tych samych klubów i wywieszali te same flagi nad tymi samymi wiejskimi posiadłościami… Nie: establishment nie potrzebował ochrony, bo establishment zawsze wygrywał. Po prostu nie zawsze był to ten sam establishment, a przynajmniej nie od razu.

„Ochrona służb”. To trafiało w sedno. Ochrona służb, bo jeśli służby upadną, cała reszta runie. A przynajmniej tak postrzegała świat przez całe dorosłe życie i było już za późno, by zmienić ten punkt widzenia.

Na dole, w pokoju przesłuchań – Pierwsze Biurko uruchomiło odsłuch – Molly Doran i Max Janáček zamilkli. Być może ich dawne wcielenia, Alison i Otis, wciąż były pogrążone w rozmowie. Trudno powiedzieć, do czego zdolne są nasze wcześniejsze wersje, pomyślała. Nie zawsze wiemy nawet, co zrobią te obecne.

Było po trzeciej, ale to jej nie powstrzymało: wykonała telefon, lecz nie ten, nad którym się wcześniej zastanawiała. Potem jeszcze przez chwilę wpatrywała się w zmatowioną szybę, zanim wezwała Hariego.

– Muszę się z kimś zobaczyć i coś pożyczyć. To nie potrwa długo.

– Zmiana stroju?

– Można tak powiedzieć – odparła. – Ta nowa ochrona osobista. Wciąż jest na zmianie?

Osobista ochrona Pierwszego Biurka – ta, która towarzyszyła jej przy każdym wyjściu na zewnątrz.

– Tak. Chce się pani z nią spotkać?

– Nie. Ale niech będzie czujna. – Zawahała się. – I bez żadnej taryfy ulgowej. Dopilnuj, żeby to wiedziała.

– Tak jest, proszę pani.

Hari sprzątnął kubek po kawie i talerz po kanapce, a lampkę na biurku zostawił zapaloną na jej powrót.

Telefon obudził de Vriesa, lecz wieloletni nawyk sprawił, że nie dał tego po sobie poznać, a gdy odebrał, jego głos był spokojny. Była 4.27 nad ranem. Na zewnątrz panowała ciemność i prawie zupełna cisza. Londyn był przygaszony i wyciszony, jego ustawienia dostroiły się do stanu czuwania.

– To ja.

Wiedział, kto to: jedyna osoba dzwoniąca pod ten numer. Ropuch.

– Jest bardzo wcześnie.

– Musimy porozmawiać.

– A dlaczego musimy?

– Bo Park chce ze mną rozmawiać. Właśnie dzwoniło do mnie Pierwsze Biurko. Pierwsze Biurko.

– Tak, rozumiem.

Pierwsze Biurko parę minut po czwartej nad ranem. Brzmiało to jak sytuacja alarmowa. Czy to była jego sytuacja alarmowa, będzie musiał dopiero ustalić, ale nie przetrwałby tak długo w swoim drugim życiu bez podejmowania wszelkich środków ostrożności.

– Obudziła mnie. Boję się.

– Jestem pewien, że nie masz się czym martwić.

– Ale może pan ma.

Był przyzwyczajony do słuchania więcej niż jednej rzeczy naraz: głosu w telefonie i odgłosów z ulicy. Trzaśnięcie drzwi samochodu, uruchamiany silnik. Drobne sygnały zapowiadające większe wydarzenia. Jeśli mieliby po niego przyjść, zrobiliby to uprzejmie, bo był przyjacielem premierów, nawet tych notorycznie niewypłacalnych. Był partyjnym sponsorem. Nie pozostawał odporny na złe nagłówki, aresztowanie, a nawet karę, ale takie rzeczy narastały powoli, nie spadały nagle z nieba jak niespodziewany żółw.

Jeśli Pierwsze Biurko gromadziło dowody – jeśli Max Janáček poszukał schronienia w Parku – dobrze byłoby o tym wiedzieć. Przezorny zawsze ubezpieczony, jak to się mówi. Albo raczej: przezorny zawsze spierdala.

– Powiesz mi, co mówiła?

– Chcę się z panem zobaczyć twarzą w twarz.

– Nie ma potrzeby…

– Proszę przynieść gotówkę.

– Rozumiem. – Zegar na nocnym stoliku bezgłośnie upuścił na podłogę kolejną minutę. – Cóż, tutaj nie możesz przyjść.

– Jest mieszkanie, z którego mogę skorzystać. Na Calthorpe Street?

Zanotował podany adres.

– Teraz. Musi pan przyjechać teraz.

Zastanawiał się, skąd Ropuch może mieć do dyspozycji mieszkanie przy Calthorpe Street, ale nie powiedział tego na głos. Rozmowa się zakończyła. Nie padła żadna suma, co de Vries uznał w duchu za godne podziwu. W kontaktach z bogatymi taktownie było pozwalać im samym wyznaczać ramy. Wielu z nich – większość – było beznadziejnie skąpych, ale nie lubili, gdy im się o tym przypominało. Zegar upuścił kolejną minutę. De Vries ubrał się i wezwał swojego szofera.

Mieszkanie znajdowało się na trzecim piętrze, a duże okna były w pełni oświetlone i bez zasłon. Spoglądając w górę, gdy wysiadał z samochodu, de Vries zastanawiał się, czy to środek ostrożności; czy Ropuch obawia się, że zamiast kupić informacje, mógłby raczej na zawsze uciszyć ich źródło. Ale dni, gdy stosował przemoc, należały już do przeszłości, jeśli nie liczyć jakiejś prostytutki od czasu do czasu. W przeciwnym razie te niezasłonięte okna stanowiłyby problem.

Nacisnął dzwonek domofonu i został wpuszczony.

Schody były wąskie jak na tak okazały budynek. Na półpiętrach wisiały małe akwarele, bez polotu, ale stare i w ładnych ramach. Gdy dotarł do drzwi mieszkania, zapukał dwa razy. Było kilka minut po piątej. Ropuch – albo ktoś inny – zaprosił go, by wszedł do środka; gdy nacisnął klamkę, drzwi były otwarte. Znalazł się w tym samym oświetlonym pokoju, na który patrzył z ulicy. Był skąpo umeblowany – sofa, dwa fotele, szafka, stolik do kawy – z trojgiem innych drzwi, z których dwoje było uchylonych i prowadziło, jak przypuszczał, do kuchni i do łazienki. Zamknięte drzwi prowadziły zapewne do sypialni. Wszystko było nieskazitelnie czyste i bez zbędnych ozdób. Mieszkanie na krótki pobyt: noclegi albo weekendowe przesłuchania. De Vries potrafił poznać lokal konspiracyjny, gdy go widział. Na stoliku stał do połowy pełny zaparzacz i dwa kubki; z jednego unosiła się para. Fotele były puste. Na sofie siedziało Pierwsze Biurko.

Zamknął za sobą drzwi.

– No proszę, co za niespodzianka.

– Wiem, to nie mnie się pan spodziewał. Ale Ropuch? Naprawdę? Ropuch?

– Ropuch – potwierdził.

– Przesyła przeprosiny. Kawy?

– Poproszę.

Nalała mu.

– Proszę usiąść. Wie pan oczywiście, kim jestem.

– Oczywiście. Właściwie to nawet raz byliśmy razem na kolacji. W pewnym sensie.

– Naprawdę? Można by pomyśleć, że zapamiętałabym taką okazję.

De Vries usiadł; przedtem zdjął płaszcz, starannie go złożył i zarzucił na oparcie drugiego fotela.

– Było tam całkiem sporo osób. Kolacja dla uczczenia jednego z pani triumfów. To było u Petera Judda.

– Ach, tak. Tak, pamiętam. Choć było, jak pan mówi, wielu gości.

– A ja wahałem się, czy się przedstawić.

– Nie potrafię sobie wyobrazić dlaczego.

Wzruszył ramionami, szerokim, europejskim gestem.

– Uważam się za człowieka drugiego planu. Nie należę do tych, którzy pchają się w światło reflektorów.

– Jakże rozsądnie.

Płaszcz Pierwszego Biurka wisiał gdzieś poza zasięgiem wzroku. Miała na sobie ciemnozieloną sukienkę z długim rękawem, a w uchu miniaturową białą słuchawkę: podsłuch lub łączność, założył de Vries. Patrzyła na niego spokojnie, nie odrywając od niego wzroku. Z łatwością mogło zrobić się nieprzyjemnie.

Upił łyk kawy, która okazała się nie tak gorąca, jak mogłaby być. Być może czekała już jakiś czas, planując pozę – swobodny ton – która miała go wytrącić z równowagi, gdy tu wejdzie. Jakby wykopała dół i teraz zaglądała do niego, przypatrując mu się z góry. Przekona się, że z nim nie pójdzie jej tak łatwo.

Pierwsze Biurko powiedziało:

– Pani Fleet… Przepraszam, ale nie potrafię traktować poważnie tego całego Ropucha. Pani Fleet twierdzi, że w ciągu tygodnia od powołania Monochrome zwrócił się pan do niej, by zdawała panu relacje z przebiegu dochodzenia. Dlaczego pan to zrobił?

De Vries upił kolejny łyk kawy. Była dość gorzka.

– Rozumiem, że jesteśmy nagrywani.

Wyjęła słuchawkę z ucha i położyła ją na stoliku.

– Już nie.

– Jakże to miło z pani strony. Ta pani Fleet… przyszła do pani z tą historią?

– Wie pan, sądzę, że z czasem by to zrobiła. Podejrzewam, że jej decyzja, by zostać pana uszami w panelu miała więcej wspólnego z okolicznościami jej powołania do Monochrome niż z jakąkolwiek chęcią zysku. Ale tak się składa, że nie. Zorientowałam się, że zdawała panu raporty, zanim zdążyła się przyznać. Kwestia chronologii.

– To cudownie pachnie rzemiosłem wywiadowczym. Mam słabość do historii szpiegowskich. Proszę mówić dalej.

– To pan zorganizował włamanie do Cornwell House, żeby namierzyć prowadzącego Maxa Janáčka, noc przed tym, jak członkowie panelu Monochrome otrzymali kopie akt OTIS. A więc tylko Fleet albo Kyle mogli pana uprzedzić o ich zawartości. I to nie był Kyle, bo on w ogóle nie przekazałby akt panelowi. Powiedziałby panu o nich, a pan kazałby mu je zniszczyć.

– Maxa Janáčka?

– W aktach figuruje jako Otis. Wie pan, pójdzie nam szybciej, jeśli porzuci pan tę niewinną minę. Chyba powinnam pana uprzedzić, że mam nagrania z pana spotkania z Carlem Singerem wczoraj wieczorem.

– Czy to aby na pewno legalne?

– Jeśli był pan na kolacji u Petera Judda, powinien pan wiedzieć, że legalność nie zawsze jest moją najmocniejszą stroną.

– Rzeczywiście. – Postawił kubek z kawą na stoliku. – No dobrze. Zawsze żywo interesowałem się służbami bezpieczeństwa. Wie pani o tym. Do niedawna byłem kandydatem w przetargu na jeden z kontraktów służb. Mało brakowało, a zostalibyśmy kolegami.

– Nie jestem pewna, czy tak bym to ujęła.

– Kwestia semantyki. A co do pani Fleet, to pilnie potrzebowała pieniędzy. W tle jest pewien godny pożałowania były mąż. Gdy zwróciłem się do niej, by informowała mnie o ustaleniach komisji, zapewniłem ją, a ona przyjęła to do wiadomości, że chodzi wyłącznie o zachowanie należytej staranności z mojej strony. Nikt nie kupuje używanego samochodu bez zajrzenia wcześniej pod maskę. W tym samym duchu chciałem mieć pewność, że nie wyjdą na jaw żadne poważne nadużycia akurat wtedy, gdy miałem zostać, jak by to powiedzieć? Udziałowcem w tym przedsięwzięciu. Do tego się to wszystko sprowadzało. Mam nadzieję, że nie osądzi jej pani zbyt surowo.

– Och, ona sama osądza się wystarczająco surowo za nas oboje. Ale była skłonna zgodzić się na pomysł zaaranżowania tu spotkania z panem. Bardzo chętnie skorzystała z tej okazji. Jakaś drobna forma odkupienia, jak sądzę. – Odstawiła kubek na stolik. – Nie żeby kiedykolwiek wierzyła, że chodziło panu o należytą staranność. Wręcz przeciwnie, podejrzewa, że miał pan osobiste powody, by być na bieżąco z ustaleniami dochodzenia.

– Osobiste?

– Tak. I to było bystre z jej strony. Bo miał pan dobry powód, by chcieć wiedzieć, czy nie padnie nazwisko Karl Schenker. To mogło pana przestraszyć. Tym bardziej, gdy zorientował się pan, że są jeszcze tacy, którzy pamiętają Schenkera i to, co zrobił. I którzy byliby gotowi zeznawać w sądzie.

– Obawiam się, że będzie mi pani musiała wyjaśnić, kim jest ten Karl Schenker.

– Nie, nie będę.

Wciąż to samo spokojne spojrzenie.

De Vries popatrzył na odłożoną słuchawkę. Zawsze traktuj mikrofon tak, jakby był włączony – tak brzmiała zasada ludzi mediów. Głupotą byłoby wierzyć tej kobiecie na słowo. Jednak coś w jej spojrzeniu sugerowało, że przynajmniej w tej jednej kwestii można jej zaufać. Zniszczyłaby go, gdyby mogła – oboje o tym wiedzieli. Ale nie sądził, by go okłamała, a już na pewno nie w tak oczywisty sposób.

Lepiej jednak zachować ostrożność.

– Chyba dotarliśmy do impasu – powiedział. – Przyniosłem pożegnalny prezent dla pani Fleet. Skoro jej tu nie ma, niewiele przemawia za tym, żebym zostawał dłużej.

– W porządku. Chciałam tylko pana uprzedzić. Pańskie życie w obecnej postaci dobiegło końca. Wkrótce, już bardzo niedługo, zapłaci pan za swoją przeszłość.

– To bardzo śmiała deklaracja z pani strony. Proszę mi wybaczyć, bo nie do mnie należy udzielanie pani lekcji Realpolitik, ale regularnie jadam kolacje z członkami rządu. Były premier, jak pani wie, jest moim bliskim przyjacielem. Czy naprawdę trzeba pani przypominać, że każda próba szkalowania mojego nazwiska spotka się z oficjalnym oporem? Powiedzą: kwaśne winogrona. Zrobi pani wszystko, żeby podkopać Zielone Pędy, łącznie z szarganiem reputacji zaangażowanych w to osób.

– Do których pan już nie należy. Pamięta pan?

– Wie pani już, że mam znaczący wpływ na Carla Singera.

– Pociąga pan za jego sznurki.

– To relacja finansowa, z gatunku tych, które obecny rząd aż nazbyt dobrze rozumie. – Zawiesił na chwilę głos. – Tak się robi interesy. Tutaj i wszędzie.

– Interesy sięgają tylko do pewnych granic. Oboje wiemy, że zamierza pan wykorzystać usługi weryfikacyjne do zarabiania pieniędzy.

– No oczywiście. Nikt ich nie przejmie z zamiarem ponoszenia strat. – Nagłe ukłucie w pęcherzu wytrąciło go na moment z rytmu, ale mówił dalej: – Nie bądźmy naiwni. Zielone Pędy to nie tylko kwestia cięć wydatków publicznych. Ci, którzy zainicjowali ten projekt i wspierali go od początku, raczej na tym nie zbiednieją. Niezależnie od tego, czy stery przejmie moja firma, czy Carla Singera, czy któraś z kilkunastu innych, wszyscy będziemy mieli w przyszłości stanowiska do obsadzenia, kiedy obecni posłowie znajdą się bez pracy. To nie powinno być dla pani nowością. Tak działa świat.

– Nawet interes własny ma swoje granice.

– Tak pani uważa? A pani własna pozycja jest na tyle pewna, by mogła pani na to stawiać? Monochrome powołano nie bez powodu. Pani jest częścią tego powodu. Radziłbym się dobrze zastanowić, jakie ma pani karty, zanim którąś pani zagra.

– Każdy opór, na jaki napotkam, zniknie, gdy wyjdzie na jaw, kim pan jest.

– Jestem Fabian de Vries. Żadne wywoływanie skandalu tego nie zmieni. Naprawdę sądzi pani, że byłbym na tyle niedbały, by przybrać tożsamość, która nie została uszyta na miarę? – Ściągnął lekko usta. – Może pani to sprawdzić. Być może znajdzie pani jakiś nikły związek między mną a tym Karlem Schenkerem. Ale, prawdę mówiąc, natrafi pani na mur, a potem na kolejne. To już martwy fragment historii i nie uzyska pani zbyt wielkiej współpracy. Złe czasy najlepiej puścić w niepamięć, a poza tym kto chciałby współpracować z Brytyjczykami? Z własnego wyboru staliście się wyrzutkami Europy.

– Tu nie chodzi o wytropienie jakiegoś oszusta podatkowego. Wiadomo, że Karl Schenker był zamieszany w zamordowanie trzech kobiet.

– I równie dobrze wiadomo, że nie żyje. I nic z tego, co pani powiedziała ani co może pani udowodnić, tego nie zmieni.

– Analiza DNA zakończyłaby sprawę.

– Zakłada pani, że akta Schenkera wciąż istnieją. I że zawierają materiał DNA. I że mój by się z nim zgadzał. Nawet gdyby miała pani podstawy, żeby go pobrać. – Pokręcił głową. – Chwyta się pani brzytwy.

– Niezależnie od tego, pod jaką tożsamością się pan ukrywa, próbował pan porwać Maxa Janáčka.

– Nie mam pojęcia, o czym pani mówi. Ani, szczerze mówiąc, o kim.

– Nasłał pan na niego ludzi z firmy ochroniarskiej Carla Singera. Myśleli, że zatrzymują pedofila.

– Brzmi to dla mnie jak jakiś samosąd. A to przecież niezbyt legalne, prawda? Wątpię więc, by uzyskała pani wiele współpracy także od pana Singera.

Przez kilka chwil milczała, a potem, ku jego zaskoczeniu, uśmiechnęła się z lekką goryczą.

– Wygląda na to, że wszystko pan sobie dobrze przemyślał.

– To nie kwestia przemyślenia. Raczej widzenia rzeczy takimi, jakie naprawdę są.

– Chylę czoła przed pańską szeroką perspektywą. Ale zgodzi się pan chyba, że gdybym chciała, mogłabym uprzykrzyć panu życie. I to bardzo.

– Mogłaby pani być co najwyżej drobnym utrapieniem. – Skinął jednak głową. – Ale tak, utrapieniem.

– W takim razie może poszukajmy jakiegoś kompromisu.

– Słucham.

– Jeszcze kawy?

– Nie, dziękuję. – Sięgnął jednak po kubek i upił łyk. – Proszę mówić.

– Carl Singer, jak ustaliliście wczoraj wieczorem, ma być pańskim… jak pan to ujął? Pełnomocnikiem?

Znów skinął głową.

– O wiele przyzwoitsze określenie niż „marionetka”. No cóż. Kimkolwiek jest, bez wątpienia będzie w stanie od czasu do czasu wyświadczyć panu przysługę, nawet pomijając tę, hm, dźwignię finansową, jaką zapewni kontrola nad weryfikacją.

Zrozumiał.

– A pani liczy na udział w tym przedsięwzięciu?

– Nie dla siebie. – Pierwsze Biurko sięgnęło po zaparzacz i dolało kawy. – Dla służb. Zawsze zdarzają się sytuacje, gdy lekki nacisk na szalę bywa mile widziany. Kiedy, niezależnie od dowodów, osoba poddana procedurze weryfikacyjnej mogłaby zostać uznana, powiedzmy, za odpowiednią. Albo za nieodpowiednią. W zależności od okoliczności.

– Nie jest pani w stanie sama tego załatwić?

– Nigdy nie mieliśmy z tym trudności. Tyle że dotąd to my trzymaliśmy wodze.

– Oczywiście. Czyli chce pani… czego? Partnerstwa?

– Nazwijmy to paktem o nieagresji. Wycofam się z dalszego badania sprawy Karla Schenkera. Pan zgodzi się nie wykorzystywać swojej kontroli nad Architekturą Krajobrazu do utrudniania pracy służb, a wręcz przeciwnie, udzielać wsparcia, gdy zajdzie taka potrzeba.

– To się wydaje… wykonalne. – Ta rozmowa go bawiła, tak jak zwykle negocjacje, kiedy był po wygrywającej stronie. Nie pamiętał, kiedy ostatnio było inaczej. – Ale proszę mi powiedzieć, czy od początku właśnie o to pani chodziło? O takie porozumienie?

– Przyszło mi do głowy – odparła ostrożnie – że to prawdopodobny finał.

– W takim razie gratuluję.

– Och, to wygrana dla nas obojga. Jestem pewna, że dzięki tej nowej roli będzie pan mógł jeszcze głębiej pogrzebać własną przeszłość.

De Vries żartobliwie pogroził jej palcem.

– No, no. Jak właśnie uzgodniliśmy, nie mam żadnej przeszłości do ukrycia.

Pierwsze Biurko lekko się skłoniło.

Wstał.

– A teraz, jeśli pani pozwoli, skorzystam z łazienki.

– Oczywiście. – Wskazała mu odpowiednie drzwi. – To tam.

Wszedł do łazienki, boleśnie świadomy ucisku w pęcherzu, lecz nie na tyle, by nie zwrócić uwagi na to, co leży na desce sedesowej.

– Co do diabła?

– Co się stało?

– Tu jest broń. – Podniósł ją. Była prawdziwa. Rosyjska produkcja, makarow. Używał kiedyś takiego.

– Nie… Jak to, broń?

– No broń, do cholery… Co to, do diabła, tu robi?

W jej odpowiedzi słychać było panikę.

– To musi być jakaś pomyłka. To znaczy… dobry Boże!

Usłyszał, jak podnosi się z miejsca.

– To lokal konspiracyjny, nie magazyn broni. Jakiś idiota musiał… Bardzo pana przepraszam. Proszę ją tu przynieść. Jest pan pewien, że jest prawdziwa?

De Vries był pewien. Ale zachował na tyle przytomności umysłu, by odpowiedzieć:

– Skąd mam to wiedzieć? Nie jestem gangsterem.

Wyszedł z łazienki z pistoletem w ręce. W tej samej chwili Pierwsze Biurko gwałtownie uniosło ręce i krzyknęło. Z okna odprysnął kawałek szyby, lecz de Vries przestał cokolwiek widzieć na długo przed tym, jak odłamek szkła odbił się od stolika i spoczął na dywanie. Pocisk, który go wybił, chwilę wcześniej wniknął w jego prawe oko. Jego ciało uderzyło o podłogę, a pęcherz opróżnił się po raz ostatni.

Pierwsze Biurko sięgnęło po słuchawkę i włączyło ją.

– Dobra robota – powiedziała. – Cholernie dobra robota. – Spojrzała na ciało Schenkera leżące w powiększającej się kałuży moczu. – Ten drań chciał mnie zabić.

Odpowiedziała jej funkcjonariuszka ochrony osobistej, ustawiona po drugiej stronie ulicy, ale Pierwsze Biurko nie wychwyciło słów. Była bardziej skupiona na ciele leżącym na podłodze. Zwróciła się do niego, choć nie na głos.

To było to, powiedziała mu w myślach. To właśnie o to mi chodziło.

Słychać już było kroki ludzi wbiegających po schodach.

Poranek, kiedy już nastał, był zimny i szary, a Pierwsze Biurko miało go dość, zanim opuściło Park. Wcześniej musiała wysłuchać wyrazów współczucia od personelu i znieść niemal – choć nie całkiem – pozbawione podejrzeń przesłuchanie przez Olivera Nasha.

– Rzucił się na panią z bronią?

– Był zdesperowanym człowiekiem. Wiedział, że gra się skończyła, że jego przeszłość wyszła na jaw. Gdyby nie moja ochroniarka…

– Ma imię.

– …leżałabym na dywanie, on byłby już daleko, a pan pisałby mowę pożegnalną. Wybaczy pan mój egoizm, ale wolę tę wersję wydarzeń, nawet jeśli pan wolałby inną.

– Oczywiście cieszę się, że pani nie zginęła.

– Dziękuję, Oliverze. Może wyhaftujemy to na makatce. Powiesiłabym ją w centrali.

– Ale na pewno będzie… dyskusja.

– O tak. Czasy, gdy można było kogoś po prostu zastrzelić i uzgodnić, że się o tym nie wspomina, dawno minęły. Co mi zresztą zupełnie odpowiada, gdyby się pan zastanawiał.

– Jest pani bardzo zdenerwowana.

– Kiedy życie przelatuje człowiekowi przed oczami, to tak działa. A przy okazji odbiera apetyt. Gdyby szukał pan nowej diety.

– Jem tylko od ósmej do ósmej. – Poklepał się po brzuchu. – I działa.

– Miło mi to słyszeć.

– Słyszałem, że kazała pani swojej ochronie osobistej przejść na tryb alarmowy.

– Od kogo pan to słyszał?

– Od pani asystenta, Hariego. Przekazała pani polecenie. Bez żadnej taryfy ulgowej, tak pani powiedziała.

– To była jej pierwsza samodzielna zmiana. Kiedy ktoś jest nowy i dopiero zaczyna służbę, zawsze zaznaczamy, że nie ma żadnych próbnych alarmów. Co w tym przypadku wyszło tylko na dobre.

– Skoro tak pani mówi.

– Gdyby uznała, że to tylko symulacja…

– Leżałaby pani na dywanie, tak. Mówiła to pani.

Czujny Hari, z którym zresztą będzie musiała później porozmawiać, jakiś czas temu przyniósł tacę z ciastkami. Wzrok Nasha co chwilę ku nim uciekał, choć jak dotąd potrafił się oprzeć pokusie.

– Wie pani, że to wszystko i tak nie powstrzyma Zielonych Pędów.

Pierwsze Biurko uniosło brwi.

– Sądzi pan, że to zaaranżowałam, żeby zablokować inicjatywę?

– Nie, oczywiście że nie. Chodziło mi tylko o to, że de Vries był już wyłączony z gry. Niezależnie od zamieszania po jego śmierci przekazanie i tak nastąpi.

– Cóż, z pewnością można ufać, że Carl Singer wykona dobrą robotę.

Tym razem to Nash udał zdziwienie.

– To bardzo uczciwe podejście.

– Prawda? Choć nie mogę się oprzeć wrażeniu, że przydałby mu się godny zaufania kierownik projektu. Ktoś, kto dobrze zna przepisy.

– Dlaczego mam przeczucie, że coś pani kombinuje?

– Bo jest pan beznadziejnym cynikiem. A teraz proszę poczęstować się ciastkiem. Przecież wie pan, że ma pan na nie ochotę.

W samochodzie, w drodze do domu, zrobiła rachunek zysków i strat. Schenker nie żył, co zamykało sprawę szeregu przestępstw – w tym zamordowanej agentki i okaleczonej funkcjonariuszki Parku. Jeśli chodzi o Carla Singera, to ta akceptowalna twarz kapitalizmu stała na krawędzi upadku. Na dodatek miała go na nagraniu z de Vriesem, jak omawiają sposoby wyciskania korzyści z procedur weryfikacyjnych, więc zarzut zmowy byłby tylko formalnością… Albo… Albo mogłaby pozwolić mu przejąć kontrakt pod warunkiem, że nie będąc już marionetką de Vriesa, stanie się teraz narzędziem Parku. Przydałoby się zachować kontrolę nad tak istotną częścią działalności. Oczywiście musiałaby skłonić Singera do mianowania kierownika i tu przychodził jej na myśl Malcolm Kyle. „Miły chłopak. Trochę brak mu pewności siebie, ale stanie na nogi”. Nie miała czasu na miłych chłopaków, a Kyle byłby słabym ogniwem w każdym łańcuchu, lecz niezależnie myślący kierownik projektu zniweczyłby cały zamysł. Zresztą nie byłoby to rozwiązanie na długo. Singer Enterprises pójdzie na dno w ciągu roku, a to raz na zawsze pogrzebie Zielone Pędy.

Jeśli chodzi o Griseldę Fleet, nie należało dopuścić do zbyt wnikliwego badania jej roli w zaaranżowaniu spotkania z de Vriesem w lokalu konspiracyjnym.

Jej rozmowa telefoniczna z Fleet dziś nad ranem była krótka; Fleet bez większych oporów przyznała się do powiązań z de Vriesem. Najwyraźniej był to ciężar, który dźwigała zbyt długo. Jej jedyne zastrzeżenie dotyczyło czegoś, co nie miało żadnego znaczenia. „Tylko proszę nie mówić o tym Malcolmowi” – powiedziała.

Pierwsze Biurko, które nie miało takiego zamiaru, bo nie przyniosłoby to żadnych korzyści, nic na to nie powiedziało.

„Powiedziałam mu, że biorę pieniądze od teściów” – dodała Fleet, dając Pierwszemu Biurku chwilowy wgląd w działające sumienie, jakby na moment stała się bohaterką jakiejś bożonarodzeniowej przypowieści. Całe, kurwa, szczęście, że nie zdarzało się to często.

Samochód się zatrzymał. Wysiadła, odesłała kierowcę, kilka razy wzięła głęboki oddech i weszła do domu.

Zimowe drzewa były surowe i nagie. Nie miała serca do ogrodu za domem, zajmowali się nim fachowcy; trawnik był przystrzyżony, bruk zamieciony, meble wyczyszczone z ptasich odchodów. Przez przeszklone drzwi salonu dostrzegła zwalistą sylwetkę przy drewnianym stole, z żarzącym się papierosem w wielkiej łapie. Westchnęła i przeszła do niego przez kuchnię, biorąc po drodze butelkę wina z lodówki i kieliszek z suszarki.

– Czyta się czasem o rodzinach w Kanadzie, które wracają do domu i zastają w ogrodzie niedźwiedzia grizzly – powiedziała, odsuwając krzesło. – Już wiem, jak się czują.

– Tak, słyszałem, że działasz dziś jak magnes na zagrożone gatunki. Powiesiłaś już jego głowę na ścianie?

– Nie, ale obiecano mi jego kciuki do kolekcji.

Nalała sobie wina do kieliszka, a jej towarzysz wydobył z kieszeni brudnego płaszcza butelkę Taliskera. Była już otwarta. Wyciągnął ją w jej stronę i stuknęli się szkłem.

– Najbardziej mi imponuje to – powiedział – że nawet nie pobrudziłaś sobie rąk. Wiesz w ogóle, jak się nazywa ten, kto oddał strzał?

– Nazywa się ochrona osobista, zmiana nocna – odparła. – Czasem stanowisko jest ważniejsze niż osoba. W każdym razie to był stosowny koniec dla arcymanipulatora. Też nie należał do tych, co sami wykonują brudną robotę. Założę się, że od dwudziestu lat nie podtarł sobie własnej dupy.

– Cóż, to by czyniło jego kciuki jeszcze cenniejszymi okazami do kolekcji – stwierdził jej towarzysz. – Ale skoro już mowa o manipulacji, to naprawdę udajemy, że zrobiłaś to dla zabitej agentki?

– Częściowo tak.

– Ale głównie po to, żeby te jego czyściutkie rączki nie dobrały się do twoich drogocennych służb. – Jego własne ręce obejmowały butelkę. – Bo wpuszczenie za próg niemoralnego, samolubnego, bezwzględnego sukinsyna mogłoby przecież zepsuć sielankę w Parku.

– Ktoś kiedyś powiedział, że albo skończysz, rządząc tym miejscem, albo zostaniesz pod nim pogrzebany.

– Jeszcze wcześnie.

– Wcale nie. – Wyciągnęła rękę. – Papierosa.

Przez chwilę wpatrywał się w jej dłoń, po czym pogmerał w płaszczu. Zamiast paczki wyciągnął jednego papierosa. Wzięła go, a on podsunął jej ogień.

– Jestem szefową Parku, czy ci się to podoba, czy nie. A to nie polega na sentymentach ani wyrównywaniu rachunków, choć czasem wymaga radykalnych działań. Możesz uznać dzisiejszy poranek za kolejny zwykły dzień w pracy.

– Nie zamierzam się z tym spierać. Po prostu wolę sam pociągać za spust.

– Nie umniejszaj sobie. Ty też pociągasz za spust, tylko że cudzy.

– A co by było, gdyby Schenker nie musiał się odlać?

Zmrużyła oczy w chmurze dymu.

– Próbujesz się popisać?

– Bo druga opcja była taka, że położyłabyś broń w sypialni. A gdybyś wysłała go do sypialni, nie musiałbym pytać, jak to zrobiłaś.

– Może znalazłby się ktoś, komu wydałbyś się powiewem świeżości. – Wypuściła dym. – Dosypałam mu coś do kawy.

– No jasne, że dosypałaś.

– Tylko na wszelki wypadek. Starszy facet, zimny poranek. Chyba nie muszę ci tłumaczyć, jak to działa.

– Już dwa razy odlałem się na twój rododendron.

– Na który? Nie, wolę nie wiedzieć.

Popatrzyła na rozżarzony koniec swojego papierosa i upiła łyk wina. On też sięgnął po butelkę.

– Jest coś, czego nie rozumiem – powiedziała. – Najwyraźniej to David Cartwright ostrzegł Schenkera, że zastawiłeś na niego pułapkę. O ile w ogóle można to nazwać pułapką. Dla mnie brzmiało to raczej jak jakaś żałosna studencka heca. Ale mniejsza z tym. Jak Cartwright przekazał mu wiadomość? Ogłoszenia drobne?

– Skąd mam to wiedzieć?

– Myślałeś o tym dłużej niż ja.

Znów przysunął butelkę do ust. Po chwili beknął.

– Mówiłem to już, ale powtórzę jeszcze raz. David Cartwright był starym draniem, umazanym krwią po łokcie tego swojego sweterka. Nigdy nie zrobił czegoś, co by mu się podwójnie nie opłacało. Jego wnukowi się wydaje, że staremu z dupy świeciło słońce, ale to nie było słońce. To była gwiazda śmierci.

– No tak, to by wiele wyjaśniało. Czyli co, Cartwright wysłał rozbłysk słoneczny? A Schenker go zobaczył?

– Nie. Cartwright powiedział Charlesowi Partnerowi, co kombinujemy z Otisem. Wiedział, że Partner przekaże to do Moskwy. KGB trzymało sztamę ze Stasi, kiedy im się to opłacało. Wiedzieliby, jak do niego dotrzeć.

Zaświtało jej w głowie.

– Cartwright wykorzystał naszego własnego zdrajcę, żeby rozwalić waszą operację.

– A przy okazji zadbał o to, żebym znalazł się pod jego butem. Po tym, co się stało w Berlinie, wyleciałbym z hukiem, gdybym nie zrobił tego, czego chciał Cartwright.

– Czyli gdybyś nie zabił Partnera. – Pierwsze Biurko pokiwało głową. Może było w tym nawet coś w rodzaju podziwu. – Masz rację. Był pokręconym draniem.

– Witamy w naszym świecie. – Znów uniósł butelkę, ale tym razem ją zakręcił i schował do kieszeni. Spojrzał jej w oczy. – Już nie odzyskam mojego pistoletu, prawda?

– Będę ci winna przysługę.

– Tak jak wszyscy – burknął i nagle wstał, ale zaraz zastygł w bezruchu, wpatrując się w głąb ogrodu, jakby coś przykuło jego uwagę. Cokolwiek to było, zniknęło, a może nigdy tego tam nie było.

Pomyślała, że w tej jednej chwili wydawał się nie tyle młodszy – a na pewno nie bardziej zadbany czy szczęśliwszy – co inny. Jakby został przyłapany na wspominaniu innego życia, które nigdy nie znalazło spełnienia, ale może wciąż gdzieś go szukało. Nie trwało to dłużej niż sekundę. Mimo to zastanawiała się, kogo właściwie wtedy zobaczyła, i wracała do tej myśli przez resztę popołudnia, na długo po tym, jak już sobie poszedł.
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

PODZIĘKOWANIA

Dziękuję wszystkim z imprintu Baskerville i z wydawnictwa John Murray po tej stronie Atlantyku oraz z Soho Press po tamtej, na podziękowania zasługują zwłaszcza Yassine Belkacemi i Juliet Grames; dziękuję Juliet Burton, która była ze mną przez całą tę drogę, a także Lizzy Kremer i jej współpracownikom za przejęcie sterów; Micheline Steinberg; wszystkim, którzy zaszczycili swoim talentem pokój scenarzystów; znakomitej obsadzie i ekipie Kulawych koni; Lucy Atkins oraz wszystkim innym pisarzom, z którymi kiedykolwiek piłem kawę, łamałem się chlebem, wznosiłem toasty i rozmawiałem o książkach; oraz księgarzom i bibliotekarzom na całym świecie.

Nazwisko Janet Beckett pojawia się w tej książce w podziękowaniu za hojną darowiznę, jaką przekazała na rzecz Croak & Dagger’s Great (Little) Library Adventure, programu na rzecz lokalnych społeczności, który wspiera małe biblioteki publiczne i społeczne w Nowym Meksyku. Duże czy małe, gdziekolwiek się znajdują, biblioteki czynią ten świat lepszym. Oby zawsze mogły przetrwać.

Jak zawsze, wyrazy miłości i wdzięczności dla mojej mamy, rodzeństwa i teściów oraz ich najbliższych – zwłaszcza dla Davida i Tig, którzy wędrowali ze mną po wiejskich dróżkach i pozwolili mi skorzystać z nieco zmodyfikowanej wersji swojego domu. A także dla Tommy’ego i Scouta, za to, że ich serca również biją w tym domu.

Przede wszystkim jednak dla Jo – za wszystko.
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

Table of Contents

Okładka

Strona tytułowa

Strona redakcyjna

Dedykacje

Devon, wkrótce

Monochrome, wtedy i teraz

Londyn, teraz

Berlin, wtedy

Londyn, teraz

Berlin, wtedy

Londyn, teraz

Podziękowania
===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=

===LxciECQWZVFkXG9XZgw6W2hQZVUwVjAFNAQ2UzEIbF1tCGlfbFk=