E-book jest zabezpieczony znakiem wodnym

Copyright © Michael Katz Krefeld 2014
© Copyright for the Polish translation by Elżbieta Frątczak-Nowotny
© Copyright for this edition by Wydawnictwo Literackie, 2015
Published by agreement with Salomonsson Agency

PROJEKT GRAFICZNY OKŁADKI: © Imperiet.dk, opracowanie okładki na podstawie oryginału Piotr Kołodziej
REDAKTOR PROWADZĄCY: Waldemar Popek
REDAKCJA: Kamil Bogusiewicz
KOREKTA: Magdalena Bielska, Ewelina Korostyńska, Henryka Salawa, Aneta Tkaczyk

Wydawnictwo Literackie Sp. z o.o.
ul. Długa 1, 31-147 Kraków
bezpłatna linia telefoniczna: 800 42 10 40
księgarnia internetowa: www.wydawnictwoliterackie.pl
e-mail: ksiegarnia@wydawnictwoliterackie.pl
fax: (+48-12) 430 00 96 tel.: (+48-12) 619 27 70

ISBN: 978-83-08-05814-5

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejszy plik jest objęty ochroną prawa autorskiego i zabezpieczony znakiem wodnym (watermark). Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku. Rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody właściciela praw jest zabronione.

Spis treści

Motto

Dedykacja

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

21.

22.

23.

24.

25.

26.

27.

28.

29.

30.

31.

32.

33.

34.

35.

36.

37.

38.

39.

40.

41.

42.

43.

44.

45.

46.

47.

48.

49.

50.

51.

52.

53.

54.

55.

56.

57.

58.

59.

60.

61.

62.

63.

64.

65.

66.

67.

68.

69.

70.

71.

72.

73.

74.

75.

76.

77.

78.

79.

80.

81.

82.

83.

84.

85.

86.

87.

88.

89.

90.

91.

92.

All along the watchtower
Princes kept the view
While all the women came and went
Barefoot servants, too[1] BOB DYLAN

1. (ang.) Z wieży strażniczej / książęta patrzyli / jak kobiety i bose służebnice / przychodzą i odchodzą… ↩

Dla Lis,
mojej najlepszej przyjaciółki, mojej pięknej żony,
która jest dla mnie wszystkim

Hohenschönhausen, Berlin, 11 lipca 1989

1.

Krople deszczu padały na pogrążone w nocnej ciszy więzienie, zbudowane w kształcie podkowy. Za matowymi szybami wysokich okien najbliższej wieży strażniczej widać było przesuwające się sylwetki strażników. Na dole, przed wejściem, stało czterech żołnierzy z XIV Dywizji, z karabinami luźno zwisającymi z ramion. Noc była spokojna, bez nowego transportu więźniów. Strażnicy rozmawiali, osłaniając papierosy przed deszczem; za każdym razem kiedy się zaciągali, żar rozświetlał wnętrza ich dłoni.

Pułkownik Hausser zatrzymał się na pierwszym piętrze bloku „B” przed drzwiami do pokoju przesłuchań, spojrzał na palące się na górze słabe czerwone światełko. Miał nieco ponad trzydzieści lat, ale głębokie zmarszczki na twarzy sprawiały, że wyglądał znacznie starzej. Był w cywilu, deszcz zmoczył jego długi do kolan płaszcz. Przestępował niecierpliwie z nogi na nogę, wykręcając nerwowo palce w czarnych skórzanych rękawiczkach. W całym więzieniu światło było regulowane centralnie, tak że więzień prowadzony z celi do pokoju przesłuchań widział jedynie przesłuchującego go śledczego. Całkowita izolacja była dokładnie zaplanowana, ale chociaż Hausser sam optował za takim rozwiązaniem, irytował się teraz, stojąc i czekając w mroku. Po chwili, kiedy więzień już przeszedł, światełko na suficie zmieniło się na zielone. Hausser ruszył dalej. Skręcił za rogiem w wąski korytarz; po obu stronach znajdowały się pokoje przesłuchań z wyciszonymi, hermetycznie zamykanymi drzwiami. Sto dwadzieścia pokoi, na trzech piętrach. Mimo późnej pory niemal we wszystkich odbywały się przesłuchania. To była kolejna zasada obowiązująca w zakładzie Hohenschönhausen: więźniowie nigdy nie mogą czuć się bezpieczni, nawet w nocy.

Wszedł do pomieszczenia położonego na samym końcu korytarza i włączył światło. Pokój był umeblowany spartańsko: biurko, dwa krzesła, duża szafa z aktami. Pozostałe sto dziewiętnaście pokoi przesłuchań wyglądało dokładnie tak samo. Mimo że Hausser pracował tu już ponad sześć lat, w tym pomieszczeniu nigdy nie przesłuchiwał żadnego więźnia. Wykorzystywał je jedynie jako przykrywkę dla swoich bardzo szczególnych metod śledczych. Okrążył puste biurko, które zajmowało większą część pokoju, podszedł do stojącej w kącie szafy i otworzył ją niewielkim błyszczącym kluczykiem. Z górnej szuflady wyjął pęk kluczy i schował go do kieszeni.

Kilka minut później znów stał na dziedzińcu. Postawił kołnierz płaszcza i ruszył pospiesznie w deszczu w stronę dawnego budynku administracyjnego więzienia, teraz zamienionego na magazyn. Przy schodach do piwnicy stał na straży młody żołnierz. Na widok Haussera wyprostował się i zasalutował. Hausser ruszył w dół stromymi schodami. Z ciemności wynurzyło się dwóch jego ludzi, skinął im głową, po czym cała trójka ruszyła korytarzem, wzdłuż którego znajdowały się jedna przy drugiej ciasne, wilgotne cele. Po rozbudowie więzienia one także zostały zamienione na magazyny, z wyjątkiem jednej, na samym końcu korytarza. Należała do Wydziału „Z”, wydziału Haussera. Zaledwie parę osób wiedziało o jej istnieniu. Nawet towarzysz Mielke, główny szef służby bezpieczeństwa, czy towarzysz Honecker nie domyślali się, co skrywała. Czasem docierały do nich informacje o wynikach dochodzeń, które właśnie tu miały swój początek. Ale tylko czasem.

Hausser wyjął klucze. Otwarcie ciężkich drzwi wymagało dużego wysiłku, musiał je mocno pchnąć, zanim usłyszał skrzypienie zardzewiałych zawiasów.

W środku paliła się żarówka, rozjaśniając wąskie pomieszczenie żółtawym światłem. W celi nie było okien ani wentylacji, chociaż dawniej zdarzało się, że przebywało tu nawet do dwudziestu więźniów jednocześnie. Teraz na podłodze stała jedynie duża czarna skrzynia. Była zespawana z czworga pojedynczych metalowych drzwi okrętowych z futrynami. Z przodu i z tyłu zamontowano dodatkowo żeliwne płyty, żeby wzmocnić konstrukcję. Drzwi zostały w swoim czasie zarekwirowane ze stoczni w Rostocku. Hausser kazał je zespawać „Kowalowi”, a praca została wykonana w największej tajemnicy, już na miejscu w celi. Drzwi umieszczone na wierzchu stanowiły wieko i były wyposażone w okrągły iluminator. W skąpym świetle można było odnieść wrażenie, że skrzynia przygląda się Hausserowi leniwym wzrokiem. Od jej prawego boku odchodził gruby gumowy wąż, który prowadził do kranu w pobliskiej ścianie. Połączenie było nieszczelne i na podłodze utworzyło się niewielkie jeziorko, przez które Hausser musiał przejść, by dotrzeć do skrzyni. Nachylił się nad zardzewiałą pokrywą, z której wielkimi płatami odchodziła czarna farba, dłonią w rękawiczce przetarł szkło iluminatora. Następnie zacisnął pięść i uderzył w nie mocno. Ze skrzyni dobiegł hałas, woda obmyła szybę od wewnątrz. Hausser uderzył ponownie i nagle za szkłem pokazała się biała, spuchnięta twarz. Mężczyzna patrzył na niego szalonym wzrokiem, jego oczy były czerwone od popękanych naczynek.

— Tylko niewinni mogą spać spokojnie — wymamrotał Hausser.

Christianshavn, 12 września 2013

2.

Mogens odkręcił kran nad zlewem w kuchni i spłukał z talerza resztki owsianki. Szczotką do zmywania naczyń wcisnął grudki w odpływ stalowego zlewu, po chwili rozpuściły się i zniknęły. Była za dziesięć siódma, z mieszkania obok dochodziły odgłosy kłótni sąsiadów, gdzieś cicho płakało dziecko. Wytarł ręce w ścierkę i spojrzał na swoje ubranie, by upewnić się, że nie pobrudził białej koszuli. Podszedł do lodówki, otworzył ją i zaczął opróżniać jej zawartość do worka na śmieci. Wyniósł go do zsypu na klatce i wyrzucił. Wrócił do mieszkania, poszedł do łazienki, wziął na wpół opróżnioną tubkę pasty do zębów i szczoteczkę, po czym schował wszystko do kosmetyczki, do której już poprzedniego wieczoru włożył kilka najpotrzebniejszych rzeczy. Spojrzał na swoje odbicie w lustrze. Odgarnął z czoła rzadkie włosy, zdjął okulary z mocnymi szkłami i przetarł zmęczone oczy. Skończył dopiero czterdzieści dwa lata, ale czuł się, jakby większą część życia miał już za sobą. Nalana twarz mówiła wszystko o jego stylu życia: za dużo śmieciowego jedzenia, za mało ruchu i co najmniej dwadzieścia kilogramów nadwagi. Luźny garnitur jedynie podkreślał pulchną sylwetkę. Ale to się teraz skończy. Zacznie żyć zdrowo, ruszać się. Dzisiaj wszystko się zmieni. Odwrócił się i wszedł do sypialni, gdzie na łóżku leżała otwarta walizka. Włożył do niej kosmetyczkę i przezroczystą torbę foliową z jasną peruką i ciemnymi okularami przeciwsłonecznymi. Kupił te rzeczy zawczasu, by mieć je pod ręką, kiedy będą mu potrzebne. Pięć minut później stał już w przedpokoju obok drzwi wejściowych, w jednej ręce trzymał wierzchnie ubranie i miękką, skórzaną aktówkę, w drugiej walizkę. Rzucił jeszcze raz okiem na mieszkanie, po czym zatrzasnął drzwi, pewien, że niezależnie od tego, jak wszystko się potoczy, nigdy już tu nie wróci.

Szedł ulicą Overgaden oven Vandet, którą poranna mgła nadal trzymała w swoim uścisku, wisiała ciężko nad kanałem, gdzie przy nabrzeżu cumowały liczne łodzie. Turkot małych plastikowych kółek walizki ranił uszy. Obudził drzemiącego na tylnym pokładzie jednej z łodzi angielskiego buldoga. Pies zaszczekał i spojrzał ze złością na Mogensa, który szybko przeszedł na drugą stronę ulicy. Kiedy mijał Fedtekælderen, gdzie gromadka bezdomnych piła kawę, jeden z bezzębnych mężczyzn pozdrowił go i wskazując głową na walizkę, zawołał:

— Bon voyjasse.

Mogens nie odpowiedział, tylko przyspieszył kroku.

Po chwili przejściem dla pieszych dotarł na Christianshavns Torv i stanął na przystanku autobusowym przed cukiernią Lagkagehuset, skąd rozchodził się zapach gorącego, świeżo upieczonego chleba. Pewnie mało kto wiedział, że kiedyś w tym budynku był areszt, pomyślał Mogens i szybko odsunął od siebie to wspomnienie. Spojrzał niecierpliwie na zegarek: autobus linii 9A miał nadjechać za dwie minuty. Wokół zaczęli gromadzić się oczekujący pasażerowie, poczuł zbliżający się napad paniki, na jego czole pojawiły się kropelki potu. Musiał opanować nerwy. I tak cierpiał na przerost gruczołów potowych, pocił się nawet przy najmniejszym wzburzeniu, a dzisiaj musiał wręcz emanować chłodem i spokojem. W tym momencie na przystanek wtoczył się autobus, drzwi się otworzyły. Poczuł ponaglające szturchnięcia stojących za nim ludzi i wszedł do zatłoczonego pojazdu.

Przedarł się do środkowego przejścia i stanął jak najbliżej drzwi, żeby mieć dostęp do świeżego powietrza. Jednak w miarę jak zbliżali się do centrum miasta, do autobusu wsiadało coraz więcej pasażerów, spychali go coraz bardziej w głąb, gdzie powietrze było cięższe i gdzie niemal w ogóle nie można było oddychać. Miał wrażenie, że wszyscy na niego patrzą, na niego i na jego wielką walizkę. Przejrzeli jego plan, był pewien, że za chwilę ktoś wezwie policję. Znów poczuł, że zaczyna go ogarniać paniczny strach, miał ochotę rzucić się w stronę wyjścia i wyskoczyć na ulicę. Ale opanował się. Zamknął oczy i spróbował odzyskać kontrolę nad oddechem.

Kiedy autobus w końcu dotarł do dworca głównego, Mogens wysiadł z poczuciem ulgi i razem ze strumieniem podróżnych ruszył w stronę szerokich schodów prowadzących do hali przyjazdów. Mdłości minęły, zastąpił je nagły przypływ adrenaliny, czuł, jak buzuje w jego ciele. Przeszedł przez dużą halę, kierując się do przechowalni bagażu od strony Reventlowsgade. Rzucił okiem na niewielką stróżówkę, wiedział, że strażnik pojawi się w niej najwcześniej za godzinę. Blade neonówki na suficie i niekończące się rzędy drzwiczek aluminiowych boksów sprawiały, że pomieszczenie przypominało kostnicę. Mogens szedł ze wzrokiem wbitym w podłogę, nie patrząc na umieszczone na suficie kamery. Być może policji uda się go zidentyfikować, ale wtedy będzie już daleko stąd. Znalazł pusty boks i umieścił w nim walizkę. Zapłacił sześćdziesiąt koron za pełne dwadzieścia cztery godziny. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, wróci tu przed upływem pięciu. O ile rzeczywiście wszystko pójdzie zgodnie z planem.

Bilet nadal był ważny, Mogens wsiadł i zajął miejsce z przodu. Autobus linii 9A był teraz niemal pusty. Natomiast ruch na ulicach przybrał na sile i droga z powrotem przez miasto trwała dłużej, niż się spodziewał. Za sześć minut powinien dotrzeć na Christianshavns Torv. Będzie miał aż nadto czasu, żeby przejść niecałe osiemset metrów do Brobergsgade. O siódmej pięćdziesiąt dziewięć odbije kartę w swoim miejscu pracy, jak to robił codziennie już niemal od dwudziestu lat. Żaden z kolegów nie będzie niczego podejrzewał. Wszystko odbędzie się jak zwykle. Uśmiechnął się na samą myśl… W tym momencie autobus zatrzymał się na samym środku mostu Knippelsbro. Mogens spojrzał przed siebie i przez przednią szybę zobaczył biało-czerwony szlaban, który właśnie się opuszczał, zagradzając przejazd. Usłyszał sygnał i po chwili dwie części zwodzonego mostu zaczęły się unosić, wydawały się prowadzić prosto do pochmurnego nieba.

To nie mogła być prawda. To nie miało prawa się wydarzyć. Niewiarygodne, że mógł mieć aż takiego pecha. W swoim opracowanym co do minuty planie w ogóle nie brał czegoś podobnego pod uwagę. Spoglądał tępym wzrokiem w stronę basenu portowego, gdzie trójmasztowy szkuner w ślimaczym tempie zbliżał się do mostu. W głębi duszy przeklinał stary żaglowiec i jego załogę, machającą z pokładu przechodniom i rowerzystom, którzy ustawili się wzdłuż poręczy mostu, by napawać się niespodziewanym widokiem pięknego statku.

Cztery minuty po ósmej Mogens wyskoczył z autobusu na przystanku na Christianshavns Torv. Z aktówką w ręce przebiegł przez jezdnię i ruszył dalej Dronningensgade. Nie pamiętał, kiedy ostatnio zdarzyło mu się biec, a sądząc po niezdarnym kroku, jego ciało też już dawno zapomniało, jak to się robi. Kiedy w końcu dotarł do Brobergsgade, musiał się zatrzymać, żeby złapać oddech. Poprawił pospiesznie ubranie, otarł pot z czoła, po czym wszedł przez otwartą bramę budynku, gdzie mieściła się firma Lauritzen Enterprise. Zatrudniani przez nią rzemieślnicy już dawno poszli na budowy, więc niewielki dziedziniec był pusty. Jedynie po warsztacie krążyło kilku ślusarzy. Ruszył szybko po schodach na pierwsze piętro, do działu księgowości. Otworzył drzwi i sięgnął po kartę ze swoim imieniem i nazwiskiem. Firma, dla której pracował, była stara i hołdowała równie wiekowym tradycjom i metodom pracy. Rozległ się cichy brzdęk, wiszący obok zegar, który rejestrował czas pracy, pokazał ósmą dziewiętnaście. Coś takiego nigdy dotąd mu się nie zdarzyło. Spóźnił się.

— Trudno było rano wstać?

Odwrócił się i zobaczył Carstena Holta, szefa działu sprzedaży. Carsten miał ponad trzydzieści lat, był opalony; miał dość krótkie nogi, jakby tak naprawdę rozwinął mu się jedynie tors. Jeździł starym camaro, o którym uwielbiał wszystkim opowiadać. Dlatego nazywano go Camaro Carsten albo po prostu CC, co wcale mu nie przeszkadzało.

— Jesteś spocony, Mogens. Nie jesteś chory? — spytał, przyglądając mu się.

— Spocony? — Mogens wytarł szybko czoło i odłożył kartę na miejsce. — Skądże — odpowiedział. — O czym ty mówisz, CC?

— O deszczu na twojej twarzy.

Mogens pokręcił głową i ruszył szybko do pokoju, czując na plecach spojrzenie Carstena.

Ledwie wszedł do środka, od razu zauważył stos faktur i załączników piętrzący się na biurku. Właściwie powinny je rozliczać dziewczyny z działu rachunkowego, nie on. On miał się zajmować poważną księgowością, dbać, by wszystko, nawet jeśli może nie do końca się zgadzało, to przynajmniej jakoś się prezentowało, tak by w każdej chwili można było przedstawić dokumenty skarbówce. Pod tym względem należał zdecydowanie do branży kreatywnej. Opadł ciężko na zniszczone krzesło, które zatrzeszczało pod ciężarem jego ciała.

Cały dokładnie przemyślany plan runął z powodu zwodzonego mostu. Czy Camaro Carsten nie przyglądał mu się podejrzliwie? Mogens przypomniał sobie buldoga, który patrzył na niego złym okiem z pokładu łodzi. Uznał to za niedobry znak, jakby przesłany mu z piekła. Ale musiał trwać przy swoim. Jeśli dzisiaj nie zrealizuje tego, co zamierzył, już nigdy nie uda mu się stąd uciec.

Hohenschönhausen, Berlin, 11 lipca 1989

3.

Hausser przekręcił okrągłą gałkę okrętowych drzwi, które aż jęknęły, kiedy zaczął je otwierać. Chwycił gałkę obiema rękami i pociągnął, drzwi opadły ciężko na bok skrzyni. W pomieszczeniu rozszedł się ostry zapach uryny. Blada, nalana postać, która wcześniej siedziała na wpół zanurzona w mętnej wodzie, rzuciła się teraz w jego stronę. Obroża i skórzane mankiety, które mężczyzna miał założone wokół nadgarstków, były przytwierdzone łańcuchem do dna skrzyni i trzymały go w żelaznym uścisku. Hausser przyglądał się potężnie zbudowanemu mężczyźnie. Był koło sześćdziesiątki, jego skóra, po niezliczonych dniach spędzonych w wodzie, wydawała się przezroczysta, jakby zaraz miała się rozpuścić. Czarne włosy na torsie i udach wyglądały jak zmierzwiona sierść.

— Uwolnij‌ mnie… Proszę — wydukał zsiniałymi wargami.

— Podaj‌ numer!

Mężczyzna spojrzał błagalnie na Haussera.

— Numer jeden sześć sześć… Może mnie pan uwolnić? Proszę.

— Ależ chętnie bym to zrobił — odpowiedział Hausser. — Myślisz, że jestem tu dla przyjemności?

Mężczyzna‍ pokręcił głową.

Hausser wyjął z kieszeni pęk kluczy. Mężczyzna wpatrywał się w nie zafascynowany, próbując wyciągnąć w stronę Haussera rękę uwięzioną w zamkniętym na kłódkę skórzanym mankiecie.

— Ale najpierw musisz powiedzieć mi prawdę.

— Ja… Ja już to zrobiłem.

Hausser pokręcił głową.

— Przez trzy miesiące kłamałeś śledczym. Co chwila przyłapywali cię na kolejnych kłamstwach. Dawali ci papierosy, częstowali kawą, byli dla ciebie mili, a jednak, a może właśnie dlatego, postanowiłeś kłamać. Dlatego przekazali cię mnie.

— Jestem niewinny. Nawet nie wiem, o co jestem oskarżony. Nikt mi tego nie powiedział.

— Sam najlepiej wiesz, co masz na sumieniu. Nikt nie musi ci tego mówić. Szkoda, że zamiast przyznać się do winy i wyrazić skruchę, zdecydowałeś się kłamać. Spójrz na siebie. Zobacz, co ci z tego przyszło.

Mężczyzna spróbował zmienić pozycję i wyciągnąć nogi, ale łańcuchy skutecznie mu to uniemożliwiły.

— Powiedziałem im prawdę.

— Więc twierdzisz, że to ja kłamię? — Hausser odwrócił wzrok od kluczy i spojrzał na mężczyznę.

— Nie… Ja… Ja nie wiem, co panu powiedzieli. Odpowiadałem szczerze na wszystkie pytania. Wszystko powiedziałem. Przysięgam. Nie mam nic do ukrycia. Proszę… Dłużej nie wytrzymam… — Zaczął łkać, cały się trząsł.

— Leo!‌ — zawołał Hausser.

Mężczyzna przestał skamleć, wyraźnie zaskoczony, że po raz pierwszy od aresztowania ktoś użył jego imienia zamiast jak zwykle numeru.

— Sam jesteś sobie winien. Gdybyś od razu powiedział prawdę, nie skończyłbyś tutaj. Dawno już byłbyś w domu, u żony, u Gerdy i synków, Klausa, Johana i małego Stefana. Bo mielibyśmy pewność, że możemy ci ufać i że pomożesz nam zwalczać zdrajców klasowych i faszystowskich szpiegów. Wszystkich, którzy stanowią zagrożenie dla partii i dla naszej ojczyzny. To proste. A ty wszystko skomplikowałeś…

— Ale przecież ja chcę pomóc…

— Nie przerywaj mi!

Leo zagryzł wargę i spojrzał na mętną wodę w skrzyni.

— Jedyny powód, dla którego teraz z tobą rozmawiam, zamiast pozwolić ci utopić się we własnych odchodach, jest taki, że mnie jak dotąd jeszcze nie okłamałeś. Dlatego jestem skłonny zapomnieć o bajkach, którymi raczyłeś moich kolegów. Zabierając im czas. I nadużywając ich zaufania. Radzę ci dobrze się zastanowić, Leo, i zacząć ważyć słowa. — Hausser zmarszczył brwi, rzucały teraz cień na grzbiet jego nosa. — Nie znoszę kłamstw. Nienawidzę kłamstw. Za każdym razem, kiedy słyszę kłamstwo, czuję się brudny.

Hausser wychylił się do przodu i oparł rękami o krawędź skrzyni. Pęk kluczy otarł się o jej bok, Leo spoglądał na niego ukradkiem. Hausser ściszył głos.

— Rozumiesz, Leo? Tak działają na mnie kłamstwa. Rozumiesz, jak źle się z tym czuję?

Leo pokiwał głową tak energicznie, że łańcuchy zadzwoniły.

— Co… Co chce pan wiedzieć? — wyjąkał.

— Ile ci płacą? Ci wszyscy, którym pomagasz w ucieczce.

Leo odwrócił wzrok.

— Ja… Ja nie wiem.

— Uważaj, żeby to nie były twoje ostatnie słowa. Jeśli znów skłamiesz, zamknę wieko i utopisz się we własnej urynie.

— Tysiąc dolarów! — zawołał mężczyzna. — Czasem trochę więcej. To zależy od wydatków.

— A gdzie twoi ludzie teraz kopią?

Leo zaczerpnął powietrza, wahał się.

— Gdzie, Leo? — Hausser chwycił za wieko, jakby zamierzał je zamknąć.

— Ruppiner Straße osiem. Tam gdzie jest warsztat samochodowy.

Hausser pokiwał głową i zamyślony rozejrzał się po pomieszczeniu.

— Tak, chyba wiem, gdzie to jest. To tam serwisują samochody Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, tak?

Leo skinął głową.

— To był świetny kamuflaż. Pomagali nam wysoko postawieni funkcjonariusze partyjni. Teraz wszyscy chcą uciekać.

— Jak daleko się dokopaliście?

Leo wzruszył ramionami.

— Nie wiem. Ale to najdłuższy z wszystkich naszych tuneli. Ma sto czterdzieści sześć metrów długości — powiedział niemal z dumą. — Niewiele już im zostało, może z czterdzieści metrów. Jeśli chłopcy się nie poddali i nie uciekli, pewnie są już gdzieś przy końcu.

— Ilu‌ zdrajców zamierzałeś przeszmuglować?

— Około pięciuset, może więcej. W obecnych czasach taki tunel to niemal podziemna filia Interflugu. Przepraszam, ale tak wygląda prawda…

— Nie przepraszaj. Doceniam ludzi, którzy traktują swoją pracę poważnie. Nawet jeśli to przemytnicy. Przemytnicy i pedofile, tacy jak ty.

Leo otworzył szeroko usta.

— Tak, tak, Leo, wiemy wszystko. Służby mają oczy wokół głowy, wszystko widzą. Co dzieje się w sypialniach, na podwórkach, na pustych boiskach szkolnych. We wszystkich miejscach, gdzie zabawiałeś się z pionierami i z małymi dziećmi, które zwabiałeś słodyczami z Zachodu.

Hausser schował klucze do kieszeni, chwycił ręką wieko skrzyni.

— Co ty robisz?! — zawołał Leo. — Przecież wszystko powiedziałem…

— Musimy to sprawdzić. Dopóki tego nie zrobimy, zostaniesz tu, gdzie jesteś.

Zatrzasnął wieko. Obrócił gałkę, jęk zapadek zagłuszył rozpaczliwy szloch dochodzący z wnętrza skrzyni.

***

Trzy godziny później, kiedy było już prawie jasno i deszcz przestał padać, Hausser powrócił do więzienia w Hohenschönhausen. Wchodząc do celi, ziewnął głośno, wyraźnie znużony nocną pracą. Razem z jedną z jednostek VII Dywizji, odpowiedzialnej za operatywne działania służb bezpieczeństwa, obserwował okolicę wokół warsztatu na Ruppiner Straße. Szybko się okazało, że mimo nagłego zniknięcia Lea jego ludzie kontynuowali kopanie tunelu. W nocy niemal cały czas ktoś wchodził do budynku, w którym mieścił się warsztat, i z niego wychodził, a wczesnym rankiem z podwórza odjechała ciężarówka ze sporym ładunkiem okrytym brezentem. Hausser był przekonany, że była pod nim ziemia. Dlatego uznał, że nie ma powodu, żeby Leo musiał dłużej czekać.

Usiadł na brzegu skrzyni i zerknął do środka przez iluminator. Zobaczył błagalny wzrok więźnia. Podniósł głos.

— Mówiłeś prawdę, Leo. Dla kogoś takiego jak ty, kto całe życie przeżył w kłamstwie, musiała to być duża ulga. Obiecałem, że cię tu nie zostawię, i chciałbym dotrzymać słowa. Problem w tym, że obecny tu Müller — Hausser wskazał palcem na stojącego obok kranu krótko ostrzyżonego mężczyznę — bardzo nie lubi, kiedy ktoś opuszcza skrzynię żywy.

W tym momencie Müller odkręcił kran i woda popłynęła grubym wężem do skrzyni. Leo zaczął wyć i szarpać łańcuchy.

Hausser pokręcił głową, próbował go uciszyć.

— To nie mogło się inaczej skończyć. Skrzynia to nasza tajemnica. Najlepiej zachowana tajemnica w całym kraju.

Przez iluminator obserwował, jak poziom wody powoli się podnosi, by w końcu zakryć głowę więźnia. Słyszał jeszcze, jak mężczyzna uderza kilka razy plecami w wieko skrzyni, ale walka od początku była nierówna. Masywne stalowe wieko nie poddało się i Leo w końcu zrezygnował. W celi zapadła cisza. Kiedy skrzynia wypełniła się wodą i nieszczelne boki zaczęły przeciekać, Müller zakręcił kran. Hausser przekrzywił głowę. Patrzył, jak z otwartych ust Lea wydobywają się ostatnie bańki powietrza i gromadzą pod szkłem iluminatora. Na tle żółtej wody przypominały świeżo rozlany berliner pilsner. Nagle poczuł pragnienie. To była dobra noc, kolejny zdrajca zakończył życie, a wkrótce ktoś nowy zajmie jego miejsce.

Christianshavn, 12 września 2013

4.

Dziewięć minut po dwunastej. Mogens siedział za biurkiem i niecierpliwie bębnił palcami w blat. Przez otwarte drzwi obserwował okrągły zegar z rzymskim cyferblatem, który wisiał na ścianie niewielkiego holu przed wejściem do gabinetu. Kiedy duża wskazówka powoli przesunęła się na cyfrę II, wstał z krzesła. Wziął do ręki leżącą przed nim na biurku przezroczystą koszulkę foliową, sięgnął do kubka na długopisy, w którym były też spinacze do papieru, wziął jeden i schował go do kieszeni na piersi. Teraz nie miał już odwrotu, machina ruszyła. Wprawił w ruch coś, o czym od dawna marzył i na planowanie czego poświęcił niewiarygodnie dużo czasu. Latami wypruwał sobie żyły, harując dla swojego szefa, Axela Pondusa Lauritzena, znosząc z jego strony ciągłe upokorzenia. Teraz wreszcie będzie mógł się zemścić. Nie był już tłuściochem, głupkiem, kretynem, który nie potrafi zliczyć do dwóch. Był kimś, kto jest zdecydowany zrealizować swój plan.

Wyszedł z pokoju, przeciął przestronny hol, gdzie jak się tego spodziewał, wszystkie krzesła przy sześciu biurkach stały puste. Trzy z kobiet, które tu zwykle pracowały, co środę jadały lunch w lokalu Nad Wodą i miały wrócić najwcześniej za dwadzieścia pięć minut. Czwarta była akurat na zwolnieniu, a Karen i Ellen Thyregod, jego sekretarka, zawsze jadały lunch w stołówce na drugim piętrze. Ellen była osobą bardzo punktualną, Mogens wiedział, że o wpół do pierwszej na pewno będzie już z powrotem za biurkiem. Nie miał czasu do stracenia. Wyszedł na klatkę schodową, zszedł na parter, gdzie mieścił się warsztat. Przez otwarte drzwi widział, jak Stefaniak, polski rzemieślnik, stoi przy tokarce, odwrócony do niego plecami. W tym momencie na podwórzu rozległ się huk, do windy towarowej, znajdującej się na zewnątrz budynku, ktoś wciągał paletę. Winda miała drzwi otwierane na obie strony, tak że widać było przez nie całe podwórze. Kierowca w żółtej kurtce zdjął z wózka paletę z materiałami biurowymi, po czym zamknął drzwi windy. Dostawa odbywała się regularnie, co sześć tygodni. Rune, goniec, miał dbać o to, żeby towar trafił do magazynu na drugim piętrze. Jednak Mogens wiedział, że zawsze zanim pofatygował się na dół, Rune musiał najpierw dokończyć drugie śniadanie. Tak więc teraz wystarczyło tylko cierpliwie czekać, aż pęcherz Stefaniaka, który źle znosił przeciągi, zmusi go do odwiedzenia toalety, co zwykle zdarzało się kilka razy w ciągu godziny. Kiedy po chwili zobaczył, jak mężczyzna zaczyna niecierpliwie przebierać nogami, domyślił się, że tokarz wkrótce znów uda się do toalety. Minęło kilka minut i Stefaniak rzeczywiście odszedł od tokarki, a Mogens, przez nikogo niezauważony, ruszył spokojnie w stronę windy. Ostrożnie otworzył drzwi i wcisnął guzik. Stara winda towarowa podskakiwała, aż w końcu dotarła na drugie piętro. Mogens wysiadł i znalazł się w niewielkiej wnęce wąskiego korytarza. Ze stołówki w głębi dochodził zapach jedzenia, przez otwarte drzwi słyszał gwar rozmów kolegów. Ostrożnie wyciągnął szyję i zerknął w stronę recepcji, gdzie siedziała Pauline i z kimś rozmawiała, na uszach miała słuchawki. Lizette, drugiej recepcjonistki, nie było nigdzie widać. Jego plan uwzględniał jej nieobecność, wiedział bowiem, że w tym czasie dziewczyna może być zajęta w innej części budynku.

Ruszył dalej korytarzem, minął pracownię kreślarską, gdzie samotnie siedział Lasse — jeden z asystentów. Jak zwykle był pochłonięty grą w Counter Strike’a na komputerze i nawet nie zauważył, kiedy Mogens prześlizgnął się obok i poszedł w stronę ostatniego gabinetu na piętrze. Zatrzymał się przed mahoniowymi drzwiami z mosiężną tabliczką, która informowała, że właśnie tutaj urzęduje dyrektor Axel Pondus Lauritzen. Przyłożył ucho do drzwi i zaczął nasłuchiwać. Po chwili ostrożnie nacisnął klamkę, drzwi były zamknięte. Wyjął plastikową przepustkę i schylił się. Szybkim ruchem wsunął przepustkę do połowy pod drzwi. Następnie wstał i wyjął z kieszeni spinacz. Wyprostował go i wcisnął delikatnie w zamek. Obrócił kilka razy, po drugiej stronie rozległo się ciche stuknięcie. Mogens przyklęknął i ostrożnie wyciągnął spod drzwi plastikową przepustkę, na której leżał klucz. Włożył go do zamka, otworzył drzwi i wszedł do gabinetu.

W pokoju Pondusa Lauritzena unosił się słaby zapach dymu papierosowego. Mogens bywał tu niezliczoną ilość razy, zwykle żeby wysłuchać kolejnej połajanki. Teraz, kiedy tak stał sam w tym ponurym pomieszczeniu z wielkim mahoniowym biurkiem, fotelami Chesterfield i portretami trzech pokoleń Lauritzenów na ścianach — jeden smutniejszy od drugiego — czuł się dziwnie. Szybko jednak wziął się w garść i niemal bezszelestnie ruszył po grubym dywanie w stronę stojącego na biurku sejfu. Drzwi do pokoju zebrań były na wpół otwarte, na końcu długiego stołu konferencyjnego stał Pondus Lauritzen. Mogens wstrzymał oddech i poczuł, że serce zaczyna mu bić jak oszalałe. Szef stał odwrócony do niego plecami, spodnie miał opuszczone do kostek, niebieska koszula zwisała luźno wzdłuż ciała, odsłaniając wielkie, blade pośladki. Zza nich widać było szczupłe nogi. Paznokcie na stopach, opierających się o blat biurka, były polakierowane na różowo. Nie widać było, do kogo należą, ale Mogens od dawna wiedział o trwającym już od pół roku erotycznym związku Lizette i Pondusa Lauritzena, który osiągał swój punkt kulminacyjny w każdą środę podczas przerwy śniadaniowej. Według obliczeń Mogensa sam akt trwał zwykle od ośmiu do dziewięciu minut. Miał nadzieję, że Pondus Lauritzen, mimo swoich sześćdziesięciu sześciu lat, i tym razem sprosta zadaniu. Zaczął pospiesznie wybierać szyfr do sejfu. Dziewiętnaście w lewo, czterdzieści siedem w prawo, dwanaście w lewo i pięć w prawo. Kombinacja była łatwa do zapamiętania, wystarczyło znać datę urodzenia szefa. Usłyszał kliknięcie i drzwi sejfu zaczęły się powoli otwierać. Rzucił nerwowe spojrzenie na salę konferencyjną, zauważył, że Lauritzen wyraźnie przyspieszył. Musiał działać szybko. Na najwyższej półce leżały skoroszyty z rocznymi sprawozdaniami finansowymi, te fikcyjne z napisem „podatki” na okładce, i te prawdziwe, z wyszczególnionymi wypłatami za pracę na czarno. Obok teczek leżały sterta papierów wartościowych i trzy puzderka z kosztownościami. Niższe półki uginały się pod plikami banknotów, tysiąc- i pięćsetkoronowych, ustawionych w rzędach obok siebie. Widok tak pokaźnej sumy zaskoczył Mogensa. Pieniędzy było więcej, niż się spodziewał. Na pierwszy rzut oka pewnie milion. Rozpiął marynarkę i zaczął wkładać banknoty za podszewkę, którą wcześniej odpowiednio przygotował. Wiedział, że obszerny garnitur ukryje wszystko.

— Tak! — usłyszał nagle za sobą.

Przestraszony, wypuścił z ręki zwitek tysiąckoronówek i odwrócił się.

— Tak! Tak! — jęczał Pondus Lauritzen. Najwyraźniej był to jego zwycięski okrzyk, zwiastujący zbliżające się szczytowanie.

Kiedy w podszewce nie mieściło się już więcej banknotów, Mogens zaczął wciskać je do nogawek, które wkrótce zamieniły się w dwa worki pieniędzy. Wziął ostatni zwitek z sejfu, wstał i spojrzał na siebie. Wyglądał jak wielki, wypchany strach na wróble. Przez moment wyrzucał sobie swoją chciwość, ale tylko przez moment. Banknoty przyjemnie łaskotały go po udach, uśmiechnął się.

— Taaaaak! — jęknął Lauritzen, by po chwili wydać już ostatni, zmęczony okrzyk. Stał chwilę, lekko się chwiejąc, twarz miał czerwoną, pot kapał mu z czoła. Patrzył na nagie piersi Lizette.

— Do‍ licha, Lizette, wykończysz mnie.

Schylił się, zaczął wciągać spodnie, poprawił szelki i zanim Lizette zdążyła cokolwiek powiedzieć, wrócił do gabinetu. Rozejrzał się wokół, jakby przeczuwał, że coś jest nie tak, ale ciemny pokój był pusty.

Mogens zjeżdżał windą towarową na parter. Oparł się o paletę z materiałami biurowymi. Czuł, że się poci. Był zdenerwowany, a dodatkowa warstwa też robiła swoje. Wychodząc z gabinetu Lauritzena, pamiętał, żeby włożyć klucz do zamka, niestety nie mógł zatrzasnąć drzwi od zewnątrz, więc tylko ostrożnie zamknął je za sobą. Liczył na to, że Pondus Lauritzen uzna, że sam nie zamknął drzwi, ale pewności oczywiście nie miał. Szef mógł równie dobrze zacząć coś podejrzewać i wtedy pewnie natychmiast sprawdzi sejf.

Mogens otworzył drzwi windy, wyszedł i znalazł się w warsztacie. Stefaniak stał odwrócony do niego plecami. Był tak pochłonięty pracą, że w ogóle nie zwracał uwagi na to, kto korzysta z windy. Mogens ruszył po schodach do swojego pokoju. Najchętniej natychmiast wybiegłby przez bramę, ale musiał wrócić po teczkę, w której miał bilety i paszport. Banknoty w nogawkach utrudniały mu chodzenie, miał wrażenie, że drepcze jak Charlie Chaplin i że każdy natychmiast domyśli się, iż ma garnitur wypchany pieniędzmi. Na szczęście wszyscy pracownicy nadal byli na lunchu. Wziął teczkę z biurka i po chwili schodził już po schodach, kierując się w stronę wyjścia i wolności.

— Mogens! — usłyszał, jak ktoś z podestu woła jego imię. — Nie tak szybko!

Zamarł,‌ odwrócił się.

Po schodach schodził Camaro Carsten, posłał mu chłodne spojrzenie.

— Dokąd się tak spieszysz?

Mogens poczuł krople potu na czole.

— Ja… przecież wiesz. Jest środa. Muszę zanieść kupony… — Poklepał teczkę i w tym momencie zobaczył wystający z rękawa banknot tysiąckoronowy. Gdzieś musiały puścić szwy. Wyobraził sobie, jak za chwilę zaczną się sypać z niego banknoty, i przełknął głośno ślinę.

— Pewnie, że wiem. — Carsten się uśmiechnął. — Ale nigdzie nie pójdziesz, dopóki nie dam ci moich.

— Jasne.‌ Przepraszam, że o tobie zapomniałem.

— Mam nadzieję, że nie postawiłeś wszystkiego na jedną kartę — odpowiedział Carsten, wyjmując kupony z kieszeni marynarki.

— Nie,‍ nie.

— Postawiłeś na Everton? Ten klub to chyba pewniak.

— Obstawiłem pół na pół.

Mogens wziął kupony Carstena i otworzył teczkę. Kiedy wkładał je do środka, zobaczył, że z rękawa wysunęło się kilka banknotów, na szczęście wpadły do teczki i Carsten niczego nie zauważył.

— Rozliczymy‍ się później — powiedział.

Zamknął teczkę i już miał ruszyć w dół po schodach, kiedy Carsten chwycił go za rękę.

— Uważasz,‌ że źle obstawiłem?

— Nie, w porządku — zapewnił go Mogens i cofnął ostrożnie rękę. — Kto nie ryzykuje, niewiele zyskuje. Tak to jest, prawda?

Mogens przeszedł Overgaden oven Vandet. Kanałem płynęła łódź z turystami, przewodnik w trzech językach opowiadał o mieście. Mogens poczuł zimny powiew wiatru od strony basenu portowego. Ochłonął trochę i od razu poczuł się lepiej. Jak dotąd wszystko szło zgodnie z planem, musiał tylko załatwić jeszcze jedną sprawę, a potem zniknie stąd na zawsze.

Berlin,‌ 12–13 września 2013

5.

O dwudziestej drugiej trzydzieści pociąg ekspresowy z Kopenhagi wjechał na peron drugi berlińskiego Hauptbahnhofu. Miał pół godziny spóźnienia, więc jak tylko drzwi się otworzyły, zniecierpliwieni podróżni wyszli na peron i rzucili się w stronę ruchomych schodów. Mogens wysiadł z ostatniego wagonu niemal na samym końcu. Miał na sobie różową koszulkę polo, na głowie jasną perukę, oczy ukrył za czarnymi okularami. Twarz i ręce wysmarował nierówno samoopalaczem, wyglądał, jakby poparzyło go słońce.

Ruszył przed siebie peronem, przyglądając się rozlicznym piętrom hali dworca. Obok ruchomych schodów stało kilku policjantów, rozmawiali, obserwując podróżnych. Mogens nie miał pojęcia, czy trafił już na listę poszukiwanych; ciągle obawiał się, że jego przebranie może się okazać najsłabszym elementem całego planu. Planując ucieczkę, uznał, że przebierze się za turystę. Wydało mu się to naturalne, kiedy patrzył na jaskrawo ubranych przybyszy z zagranicy, uczestników rejsów turystycznych, którzy latem wypełniali ulice Christianshavn. Jednak tutaj, na berlińskim dworcu głównym, wśród szarych, anonimowych podróżnych, zdecydowanie się wyróżniał. Żałował swojego wyboru. Jednak policjanci nawet nie raczyli na niego spojrzeć.

Pojechał schodami na wyższy poziom, gdzie mieściły się sklepy, znalazł kiosk, w którym sprzedawano karty telefoniczne, i kupił pięć sztuk. Zmienił kartę SIM w swoim iPhonie, zjechał na dół i ruszył w stronę postoju taksówek przed ogromnym budynkiem dworca.

— Sonn…‌ tagstraße, piętnaście — rzucił do kierowcy, pokazując mu na wszelki wypadek adres zapisany w notatkach na iPhonie.

Taksówkarz‌ mruknął coś pod nosem i włączył licznik. Po chwili jechali już przez miasto. Mimo późnej pory ruch na ulicach był spory. Mogens, który źle znosił jazdę samochodem, poczuł, że robi mu się niedobrze. Pomyślał, że po części pewnie też z podniecenia. W końcu był na miejscu. Zawsze chciał odwiedzić Berlin, fascynowała go burzliwa historia tego miasta. Nie tylko z czasów drugiej wojny światowej, ale też z okresu zimnej wojny, kiedy mur dzielił miasto i cały kraj.

Sięgnął‍ po iPhone’a i sprawdził pocztę na Yahoo. Nie miał żadnych nowych wiadomości. Przejrzał kontakty i znalazł „Schumann48”. „Wszystko się udało. Jestem już na miejscu. Kiedy się spotkamy?”, napisał. Powtórzył wiadomość po niemiecku i po angielsku i poczuł się jak przewodnik turystyczny, któremu zależy, żeby na pewno został zrozumiany.

Kwadrans‍ później taksówka zatrzymała się przy Sonntagstraße piętnaście, w dzielnicy Friedrichshain. Z licznych barów po obu stronach ulicy dochodziły głosy siedzących na zewnątrz gości. Panująca tu swobodna atmosfera zaskoczyła go, sądził, że okolica będzie spokojniejsza. W pewnym momencie usłyszał, jak ktoś mówi po duńsku, odwrócił się i zobaczył mijającą go grupę turystów w średnim wieku. Schylił głowę i ruszył szybkim krokiem w stronę drzwi wejściowych do kamienicy. Obok był domofon, nacisnął guzik przy nazwisku Schmidt. Po chwili drzwi się otworzyły, wszedł na klatkę i taszcząc walizkę, ruszył na drugie piętro.

— Nieźle‌ się pan nadźwigał — odezwał się po niemiecku stojący w drzwiach mężczyzna. Ubrany był w szorty i koszulkę bez rękawów, która pozwalała stwierdzić, że miał więcej włosów na klatce piersiowej niż na głowie.

Mogens‌ skinął mu głową na powitanie. Był zbyt zdyszany, żeby cokolwiek powiedzieć.

— Musi‌ pan wejść jeszcze piętro wyżej — powiedział mężczyzna i wyjął z kieszeni klucz.

Mogens‌ nie do końca rozumiał niemieckie słowa.

— Zapłata?‌ — spytał.

— Niech‍ pan jutro wrzuci pieniądze do skrzynki — powiedział mężczyzna i wskazał na drzwi. — Wam, Skandynawom, zawsze można ufać. — Uśmiechnął się i dał Mogensowi klucz.

Mogens‌ postawił walizkę w ciemnym korytarzu. Wszedł do pokoju i zapalił światło. Dwupokojowe mieszkanie przypominało mu nieco jego własne, na Langebrogade. Podobnie jak tamto było wyposażone jedynie w najpotrzebniejsze sprzęty, żadnych ozdóbek, drobiazgów. Znalazł je na jednej z licznych stron internetowych, gdzie właściciele oferowali swoje mieszkania. Większość wynajmowała je na czarno i nie żądała okazania ani paszportu, ani dowodu, jeśli tylko opłata była w gotówce. Wybrał to, ponieważ mógł zostać tu dłużej. Napisał, że pochodzi z Oslo, że przyjeżdża w odwiedziny do przyjaciół i nie wie, jak długo zostanie. Właściciel, działający za pośrednictwem niejakiego Schmidta, zgodził się na wszystko, pod warunkiem że zapłaci za czternaście dni z góry. I chociaż Mogens nie umiał przewidzieć, jak długo tu zostanie, mieszkanie wydawało się idealną kryjówką.

Następnego‌ ranka stał na wąskim balkonie i spoglądał na ulicę w dole. W nocy prawie nie spał. Gęste korony drzew zasłaniały kawiarnie w dole, ale gwar rozmów dochodził nawet tutaj. Słońce świeciło na bezchmurnym niebie i mimo wczesnej pory było już ciepło. Za ciepło. Wyjął z kieszeni iPhone’a i po raz kolejny sprawdził pocztę, nadal jednak nie było żadnych nowych wiadomości. Otworzył przeglądarkę i zaczął sprawdzać informacje w duńskich dziennikach, ale ani „Politiken”, ani „Berlingske Tidende” czy „Ekstra Bladet” o niczym nie wspominały. Może sprawa była zbyt błaha, a może policja uznała, że podczas dochodzenia należy zachować ostrożność? Nagle pomyślał, że może właśnie w tym momencie policja przeszukuje jego mieszkanie. Może śledczy rozmawiają z jego sąsiadami albo kolegami z pracy. Na pewno skontaktują się z jego rodziną. Nie zajmie to dużo czasu, bo Mogens miał tylko młodszą siostrę, z którą zresztą nie widział się już ponad rok. Co pomyśli sobie Louise, kiedy policja zapuka do jej drzwi i zacznie ją o niego wypytywać? Wolał o tym nie myśleć, było mu wstyd.

Naraz‍ poczuł, że komórka w jego dłoni wibruje, na ekranie pojawił się nadawca: „Schumann48”. „Glad that you’re finally here”.

W ułamku‍ sekundy zapomniał o ukłuciu żalu, które pojawiło się na myśl o siostrze. To było bez znaczenia, miał przecież zacząć nowe życie.

Berlin,‌ 14 września 2013

6.

Linia‌ S7 w kierunku Poczdamu wiła się leniwie przez Charlottenburg Bezirk w popołudniowym świetle zachodzącego słońca. Mogens siedział w pierwszym wagonie i wyglądał przez okno, wypatrując nazwy kolejnej stacji. Chociaż instrukcje, które otrzymał w e-mailach, były klarowne, denerwował się, że wysiądzie w niewłaściwym miejscu. Kiedy kolejka wtoczyła się na dworzec Charlottenburg, zobaczył na mapie trasy, że do stacji Berlin-Grunewald, na której miał wysiąść, zostały jeszcze dwa przystanki. Poczuł ulgę, kiedy dowiedział się, że do spotkania dojdzie poza miastem, daleko od ulubionego przez Duńczyków Friedrichshain, chociaż nazwa wskazanego miejsca, Teufelsberg, nieco go przerażała. Był niemal pewien, że oznacza ni mniej, ni więcej, tylko Diabelska Góra.

Mogens‌ zostawił perukę w mieszkaniu i teraz chował się jedynie za ciemnymi okularami. Duńska prasa nadal milczała o sprawie. Nawet „Christianshavneren”, lokalna gazeta, nie pofatygowała się, żeby zamieścić jakąkolwiek informację. Zaczął wątpić, czy opinia publiczna kiedykolwiek dowie się o jego przestępstwie. Ponieważ wkrótce miał rozpocząć nowe życie, uznał to za plus. Mimo pokaźnej sumy, jaką udało mu się ukraść, dobrze wiedział, że te pieniądze też się kiedyś skończą. Na pewno jednak wystarczą jako kapitał początkowy. Miał wiele cudownych, oszałamiających planów. Dopóki będzie się trzymał z daleka od władz, zarówno duńskich, jak i niemieckich, powinien być bezpieczny.

Dwanaście‍ minut później wysiadł z kolejki na stacji Berlin-Grunewald. Ruszył przed siebie w stronę budynku stacyjnego z niewielką wieżą zegarową, a potem dalej przez las skrywający Teufelsberg.

„Diabelski‍ Festiwal” — tak było napisane na kolorowym plakacie z płonącym trójzębem. Plakat wisiał na specjalnym stojaku przed niewielką kawiarnią, gdzie znajdowała się również wypożyczalnia rowerów. Tuż obok było wejście do lasu. Na plakacie widniała informacja, jakie zespoły i jacy artyści wystąpią na trzydniowym festiwalu tańca i muzyki, który odbywał się w zlikwidowanej stacji radarowej na szczycie Teufelsbergu. Na myśl o muzyce i tłumie ludzi Mogens poczuł niepokój, ale mimo to ruszył przed siebie leśną ścieżką, idąc za tekturowymi strzałkami, umieszczonymi co parę kroków na drzewach.

Po‌ kwadransie strzałki zaprowadziły go do Teufelssee u stóp wzgórza. W jeziorze kąpali się ludzie. Na tle czarnej wody ich blade twarze i ramiona wyglądały jak lilie. Obok jeziora rozpościerała się porośnięta bujną trawą łąka. Zaskoczony, zobaczył, że wiele osób leży tam nago, rozkoszując się ostatnimi promieniami słońca. W najbardziej odległym końcu łąki, na kawałku graniczącym z lasem, zauważył rodzinę dzików. Samica i trzy małe ryły w miękkiej ziemi, przez nikogo nie niepokojone. Mogens nie mógł się powstrzymać od spoglądania na nagie kobiety z ciężkimi piersiami i czarnymi włosami łonowymi. Minął parę lesbijek, wyciągnęły się leniwie na trawie tuż przed nim i obejmowały. Poza kilkoma wizytami u prostytutek jego życie seksualne właściwie nie istniało. Zawsze jednak miał swoje fantazje.

Minął‌ plażę nudystów i po kilku minutach ścieżka zaczęła się wspinać ostro pod górę, w stronę stacji radarowej Teufelsberg. Wkrótce zaczęły dochodzić go dźwięki muzyki, a im bliżej szczytu, tym więcej gości festiwalowych zaczęło się pojawiać na krętej, wąskiej ścieżce. Większość z nich była znacznie młodsza od niego, na twarzach widział kolczyki, a ciała pokrywały kolorowe tatuaże.

Dotarł‌ do żeliwnej bramy prowadzącej na dawny teren wojskowy i dość niechętnie zapłacił trzydzieści euro barczystemu ochroniarzowi, który w zamian postawił na jego dłoni czerwony stempel z trójnogiem. Gdyby wiedział, że odbywa się tu festiwal i że będzie musiał zapłacić tyle pieniędzy, żeby w ogóle tu wejść, pewnie nigdy nie zgodziłby się na takie miejsce spotkania. Teraz jednak było już za późno na żale, ruszył więc obok opustoszałych bunkrów, a potem dalej drogą do ogromnego budynku z trzema dużymi wieżami radarowymi na dachu. Przed budynkiem rozciągał się teren, na którym odbywał się festiwal. Były tu duża scena muzyczna i niezliczona ilość bud, gdzie sprzedawano wszystko, począwszy od kiełbasek i T-shirtów, a skończywszy na fajkach wodnych. Wokół unosił się kwaśny odór trawki, grillowanych potraw i uryny.

Zatrzymał‍ się przy głównych schodach, gdzie mieli się spotkać. Hałaśliwy tłum i głośne dźwięki muzyki rockowej onieśmielały go. Naćpana młodzież tańczyła na placu przed sceną. Pomyślał, że nawet Christiania musiałaby się wydać wzorem przyzwoitości w porównaniu z tym, co tu się działo. Zauważył, że niektórzy zaczynają krzywo na niego patrzeć. Miał wrażenie, że słyszy takie słowa, jak „Stasi” czy „Nazi”, czuł na sobie niechętne spojrzenia. Może brali go za policjanta w cywilu? Wyjął komórkę, ale nie miał tu zasięgu. Przejrzał ponownie e-maile, żeby się upewnić, czy czegoś źle nie zrozumiał. Ale instrukcje były wyraźne. Rozejrzał się. Przybywało coraz więcej ludzi. Słońce zaczęło już zachodzić, robiło się coraz mroczniej. Myśl o tym, że miałby tu zostać, kiedy zrobi się ciemno, albo wracać sam przez ponury las, nie była przyjemna. Na scenie występowali muzycy, publiczność na dole biła brawo i gwizdała. Odszedł nieco na bok. Chciało mu się sikać i zaczął się rozglądać za toaletą, ale organizatorzy najwyraźniej nie zadbali o ten szczegół. Okrążył budynek, oddalając się od miejsca, gdzie odbywał się festiwal. Na otwartej przestrzeni wiatr był silniejszy. Dźwięk pękającego płótna, które okrywało ogromne kopuły radarów, przypominał trzask żagli na jakimś okręcie widmie. W wysokich na metr wejściach, prowadzących do zaplombowanych szybów podziemnego labiryntu, wiatr jęczał przeraźliwie, jakby chciał go przed czymś ostrzec. Mogens uznał, że nazwa Teufelsberg w pełni pasuje do atmosfery tego miejsca. Szybko znalazł krzak, za którym oddał mocz. Kiedy tak stał, chowając się, nagle oślepił go silny błysk latarki. Spojrzał w stronę wejścia do najbliższego szybu. Znów zobaczył błyskające światło. Pomyślał, że ktoś sobie z niego żartuje, skończył i nerwowo próbował zapiąć rozporek. Kiedy wyszedł zza krzaka, usłyszał,‌ że z szybu ktoś go woła. Głos brzmiał jak przewlekły, melodyjny szept, mieszał się z zawodzeniem wiatru. Powoli podszedł do wejścia. Głos odezwał się ponownie.

— Halo?‍ — rzucił w stronę ciemności. Poczuł się nieco nieswojo.

— Chooodź‍ — wyszeptał ten sam głos.

Zawahał‌ się, ale po chwil ruszył w głąb korytarza i wkrótce pochłonęły go ciemności.

Nad‌ szczytem wzgórza ostatnie promienie słońca zabarwiły niebo na czerwono, w ich świetle stara twierdza zdawała się czarna i potężna. Trzy wieże radarowe prężyły się ku niebu, w zanikającym świetle dnia przypominały wyciągnięty ku niebu diabelski trójząb.

Christianshavn,‍ kwiecień 2014

7.

Poziom‌ wody w kanale podniósł się półtora metra ponad normalny stan, co sprawiło, że mosty wyglądały, jakby uklękły. Wstrzymano wszelką żeglugę, jedynie kajakarzom udawało się prześlizgnąć tuż pod niskimi łukami mostów. Dwa potężne zimowe sztormy wepchnęły masy wody z powrotem do basenu portowego, a padające ostatnio deszcze dodatkowo wypełniły miejski zbiornik retencyjny, co pogorszyło sytuację w sąsiednich kanałach.

Na‌ mokrym tylnym pokładzie „Bianki” siedzieli Ravn z Eduardem, jedząc jajecznicę z szynką. Ravn oparł nogi o reling i siorbał gorącą kawę. Był chłodny, ale piękny poranek, kawa i gorąca jajecznica parowały na wyścigi z ich oddechami.

— Globalne‌ ocieplenie — stwierdził Eduardo, wskazując głową na podwyższone lustro wody przed nimi. — Będzie tylko gorzej.

— Przynajmniej‌ odetchniemy trochę od przewodników, przewożących łodziami turystów po porcie. Nie zmieszczą się pod mostami.

— Wysoka‍ cena za trochę spokoju, amigo.

Ravn‍ wzruszył ramionami i sięgnął po plasterek szynki leżący na talerzyku, wysoko nad głową Møffego. Buldog angielski oczywiście natychmiast wykorzystał okazję, porwał szynkę, kłapnął zębami i zaczął mlaskać ze smakiem.

— Karmisz‌ swojego psa hiszpańską szynką? Wiesz, ile za nią dałem?

— Nie,‍ ale pewnie sporo, skoro chce ją żreć.

Møffe‌ oblizał się, zadowolony, a Ravn pogłaskał go po łbie.

Po‌ chwili mężczyzna wstał z krzesła, zapiął suwak skórzanej kurtki i naciągnął na głowę kaptur bluzy dresowej.

Eduardo‍ spojrzał na niego.

— Dokąd‍ się wybierasz? — spytał.

— Za‍ dziesięć minut mam spotkanie.

— Czyżbyś‌ dostał pracę? — rzucił Eduardo lekko ironicznie.

— Idę‌ do mieszkania. Agent znalazł kupca.

— Jeszcze‌ jednego? — Eduardo uniósł brwi.

Ravn‌ skinął głową.

— Ósmego‌ w ciągu trzech miesięcy. Stoją w kolejce, żeby je kupić.

— Więc‍ czemu go jeszcze nie sprzedałeś?

Ravn‍ nie odpowiedział.

— Musisz‍ iść dalej. Dlaczego nie pozwolisz, żeby agent doprowadził sprawę do końca?

— Chcę‌ mu tylko pomóc. On nie ma nic przeciwko temu.

Ravn‌ sięgnął po filiżankę i wylał resztę zawartości za burtę.

— Iść‍ z tobą? — zaproponował Eduardo.

— A niby‌ po co?

— Spokojnie,‍ pomyślałem, że…

— To‌ bardzo cię proszę, nie myśl. — Ravn odwrócił się i spojrzał na nabrzeże. Nie mógł się przyzwyczaić do wysokiego poziomu wody i tego, że stojąc na pokładzie, znajdował się na wysokości nabrzeża. — To ktoś, kogo znasz? — spytał.

Eduardo‌ odwrócił się na krześle i spojrzał na szarego fiata 500 z bordowym rozsuwanym płóciennym dachem, stojącego po drugiej stronie ulicy.

— Nie,‍ ale chętnie poznam.

Za‍ kierownicą siedziała szczupła kobieta tuż przed czterdziestką. Sprawiała wrażenie bardzo eleganckiej. Kiedy zauważyła, że się jej przyglądają, włączyła silnik.

— Długo‌ tu tak stała? — spytał Eduardo.

— Nie‌ mam pojęcia — odpowiedział Ravn, wzruszając ramionami. — Ale kilka dni temu też tu była.

Kobieta‌ dodała gazu. Eduardo i Ravn śledzili ją wzrokiem, kiedy jechała Overgaden neden Vandet obok kanału.

— Zachowałeś‍ instynkt gliniarza.

— Są‌ rzeczy, które nigdy nie znikają — odpowiedział Ravn. — Chodź, Møffe — zawołał do psa i poklepał się po udzie. Pies parsknął niczym lokomotywa parowa, ale po chwili podniósł się i nieco opornie ruszył przez pokład w jego stronę.

— Na‌ pewno nie chcesz, żebym poszedł z tobą?

— A kto‍ pozmywa?

Eduardo‍ głośno zaprotestował. Ravn ruszył biegiem wzdłuż nabrzeża, z Møffem w objęciach. Był pewien, że Eduardo zaraz przejdzie na swoją łódź, zacumowaną obok „Bianki”, i całe zmywanie zostawi jemu.

8.

Ravn‌ szedł powolnym krokiem Dronningensgade. Zbliżywszy się do bramy, wyjął klucz do mieszkania. Przy domofonie został ledwie widoczny ślad w miejscu, w którym kiedyś widniały nazwiska jego i Evy. Wystarczyło, żeby nowy właściciel podrapał paznokciem, a i ten, ostatni już ślad, zniknie.

Przypiął‍ smycz do obroży psa, świadom, że będzie musiał go ciągnąć aż na samą górę. Kiedy dotarli do drugiego piętra, Ketty, mieszkająca pod nim starsza pani, otworzyła drzwi. Grube szkła okularów powiększały jej oczy, co w połączeniu z niebieskimi włosami sprawiało, że wyglądała jak owad. Ravn pozdrowił ją grzecznie.

Starsza‌ pani skinęła głową bez większego entuzjazmu.

— Straszny‌ tu dzisiaj ruch.

— Pewnie‌ agent przyprowadził kolejnych chętnych na mieszkanie.

— Znów?‌ Tak tam tupią, że żyrandol się kołysze.

— Nie‍ wiedziałem, że ma pani żyrandol.

Ketty‍ zamrugała, po czym szybko zamknęła drzwi. Ravn ruszył dalej. Kiedy dotarł na górę, zauważył, że drzwi do jego mieszkania są uchylone. Zaczerpnął głęboko powietrza, pchnął je lekko i wszedł do środka. Na podłodze w przedpokoju leżała góra ulotek reklamowych. Dawno już ustalił z pocztą, że cała jego korespondencja ma trafiać bezpośrednio na „Biancę”, ale jak się okazało, tsunami reklam nadal docierało tutaj. Nic nie dało się z tym zrobić.

Słyszał,‌ jak hałasują w kuchni, po chwili w drzwiach ukazała się głowa agenta. Jego zawodowy uśmiech sprzedawcy zgasł, kiedy zobaczył Ravna.

— Tho…‌ Thomas Ravnsholdt — pozdrowił go niepewnie.

Ravn‍ skinął głową i zrobił duży krok, przechodząc nad stertą broszur. Agent, Kjeld jakiś tam, poprawił srebrny krawat, który zwisał niczym martwy wąż z łbem opartym na jego okrągłym brzuchu.

— Myślałem,‍ że umówiliśmy się, że sam pokazuję mieszkanie — odezwał się cicho.

— Tak,‌ oczywiście. Chciałem tylko zajrzeć i zobaczyć, jak się sprawy mają.

— Miały‍ się świetnie, do tej pory — powiedział, spoglądając z niezadowoleniem na Møffego. — Jego obecność nam nie pomoże.

— Jak‍ to? — Ravn pokręcił zdziwiony głową. — Wszyscy kochają Møffego.

Kjeld‌ zrobił ruch ręką, jakby chciał uspokoić Ravna.

— Tak,‌ oczywiście, jest… słodki. Ale z mieszkaniami jest jak z samochodami, zwierzęta domowe nie podnoszą ceny.

— Naprawdę?‌ — Ravn chyba nie do końca mu uwierzył. Skierował się do kuchni, ale Kjeld zagrodził mu drogę, kładąc delikatnie dłoń na jego klatce piersiowej.

— Thomas,‌ może powinieneś w końcu zdecydować, czy naprawdę jesteś gotów je sprzedać. Rozumiem, że czasem trudno jest rozstać się z mieszkaniem, które się lubi, ale…

Ravn‌ wzruszył ramionami.

— Nie‍ lubię go jakoś szczególnie…

— A mimo‍ to sytuacja się powtarza. Mieliśmy już kupca, który zgodził się zapłacić tyle, ile zażądałeś, a ty mimo to mu odmówiłeś.

— To‍ musi być ktoś odpowiedni.

— Odpowiedni‌ kupiec, tak, wiem. Pytanie, czy ktoś taki w ogóle istnieje.

Ravn‌ przyglądał mu się podejrzliwie.

— Słyszę,‍ co mówisz, i zapewniam cię, że jestem zdecydowany je sprzedać…

W tym‌ momencie z kuchni wyszedł jasnowłosy mężczyzna w granatowym garniturze.

— Trzeba‌ tu będzie sporo zmienić — odezwał się nieco afektowanie. — Dlatego uważam, że należy uznać, że jest to mieszkanie do remontu. Więc z całym szacunkiem, ale nie sądzę, żeby cena była odpowiednia…

Thomas‌ przyglądał się młodemu mężczyźnie. Zgadywał, że pewnie jest adwokatem, księgowym, może bankowcem, a może agentem nieruchomości, tylko sprawniejszym od Kjelda, sądząc po drogim garniturze, który miał na sobie. Tak czy inaczej na pewno był cholernym draniem, który miał dużo pieniędzy, ale brakowało mu ogłady.

— Nikt‍ nikogo do niczego nie zmusza — odezwał się Ravn. Ich spojrzenia się spotkały, w przedpokoju powiało chłodem.

Kjeld‍ przywołał na usta swój zawodowy uśmiech.

— Tak,‌ na szczęście żyjemy w wolnym kraju — powiedział i roześmiał się nerwowo. — Proponuję obejrzeć resztę mieszkania. Jest ładna i jasna sypialnia i jeszcze jeden pokój, idealny dla dziecka. — Kjeld wskazał ręką na koniec korytarza, młody mężczyzna podążył za nim.

Ravn‌ przyglądał mu się. Rozumiał, że ludzie są różni, nie miał nic przeciwko temu, ale uznał, że ostatnio w okolicy pojawiło się zbyt wielu chłopców w garniturkach. Jeśli będzie ich przybywało w takim tempie, północna Zelandia wkrótce zostanie pozbawiona wszystkich miejscowych yuppies. Nie‌ miał już wątpliwości, że kiedy Kjeld skończy oprowadzać mężczyznę, każe mu szukać kolejnego chętnego.

Pchnął‍ drzwi i wszedł do pokoju. Zdziwił się, kiedy zobaczył w środku młodą kobietę. Stała odwrócona do niego plecami i wyglądała przez okno, podczas gdy mały chłopczyk ciągnął ją niecierpliwie za rękę. Na widok Ravna i Møffego przywarł do nóg matki. Kobieta odwróciła się i uśmiechnęła do Ravna. Jej okrągły brzuszek zdradzał, że kolejne dziecko jest w drodze.

Ravn‍ przywitał się.

— Może‌ pani usiądzie? — zaproponował, wskazując na jasną kanapę.

— Nie,‌ wszystko jest w porządku. Sądziłam, że tylko my mamy obejrzeć mieszkanie. Pan też jest zainteresowany?

— Przeciwnie,‍ to ja się go pozbywam. Mieszkałem tu niemal całe życie. Co prawda nie aż takie znów długie… — Uśmiechnął się.

Kobieta‍ pokiwała głową i omiotła pokój wzrokiem.

— To‌ ładne miejsce, tylko wymaga nieco…

— Wymaga‌ nieco pracy. Wiem, że pewne rzeczy trzeba zmienić, za to lokalizacja jest niezwykła — powiedział Thomas. — To nie była zamierzona reklama — dodał, uśmiechnął się i rozłożył ręce. — Ale widok zawsze dawał nam wiele radości.

Chłopczyk‌ w końcu zdobył się na odwagę i wyciągnął rękę do Møffego.

— Magnus,‌ nie wolno dotykać obcych psów.

— On‌ nie gryzie, co najwyżej może go poślinić. — Ravn uśmiechnął się do chłopca. — Wabi się Møffe.

— Møf-fe‍ — powtórzył chłopiec.

Kobieta‍ puściła synka, pozwoliła mu pogłaskać buldoga, który wyraźnie rozkoszował się nieoczekiwanym zainteresowaniem.

— Dlaczego‌ sprzedajecie to mieszkanie?

— Bo‌ „nas” już nie ma.

— Przepraszam,‌ że spytałam. — Kobieta zaczerwieniła się.

— Proszę‍ nie przepraszać. Spędziliśmy tu wiele wspaniałych chwil. To fantastyczna okolica. Oaza w środku miasta.

Nagle‍ odezwały się dzwony na wieży kościoła Najświętszego Zbawiciela, jakby na zamówienie.

Kobieta‌ ponownie odwróciła się do okna. Przyglądała się widocznym za nim wałom ziemnym, nagim drzewom i wodzie w fosie tuż za drzewami.

— Pewnie‍ można spacerować po wałach i obserwować zmieniające się pory roku.

— Jak‍ najbardziej.

W padającym‌ z zewnątrz delikatnym świetle stojąca w oknie kobieta nagle wydała się Thomasowi podobna do Evy. Miał ochotę podejść do niej, objąć ją w pasie, przytulić i poczuć zapach jej włosów.

W tym‌ momencie do pokoju wszedł Kjeld, a za nim młody mężczyzna. Nie sprawiał wrażenia zachwyconego mieszkaniem.

— Idziemy,‍ skarbie?

Kobieta‌ odwróciła się i uśmiechnęła do niego.

— Podoba‍ mi się to mieszkanie, Henriku. Jest wręcz idealne.

— Ale,‌ skarbie, nie sądzisz, że powinniśmy…

Uniosła‌ lekko brodę, ich spojrzenia się spotkały.

— Chciałabym‍ tu zamieszkać.

— All‍ right, idealne — powtórzył, przygryzając wargę. — Ale…

— To‌ chyba dobra wiadomość? — Kjeld uśmiechnął się nerwowo do Thomasa.

Ravn‌ spojrzał na młodego mężczyznę. Nie był zachwycony, że to właśnie on miał przejąć mieszkanie.

— Pewnie‌ tak — powiedział. — Jestem przekonany, że dobrze będzie się wam tu mieszkało — zwrócił się do kobiety i jej synka. — Gratuluję zakupu.

Dziesięć‍ minut później Ravn został sam z Møffem. Wciąż jeszcze nie docierało do niego, że właśnie sprzedał mieszkanie. Był przekonany, że Kjeld załatwi wszystkie formalności w tempie ekspresowym, nie tylko żeby zapewnić sobie honorarium, ale również żeby uwolnić się od dalszych kontaktów z Ravnem.

Powiódł‌ wzrokiem po dużym, jasnym pokoju, gdzie gruba warstwa kurzu pokrywała wszystkie sprzęty. Miał wrażenie, jakby znajdował się w mauzoleum. Mauzoleum Evy. Był jednak przekonany, że młoda para stworzy tu przyjemny dom — wyczytał to w uśmiechniętych oczach kobiety. Pustym wzrokiem przyglądał się dębowym klepkom parkietu przed kanapą. Kiedyś stał tu stolik ze szklanym blatem, zanim pękł pod ciężarem ciała Evy. To tutaj znalazł ją martwą, z głową zmiażdżoną przez włamywacza. Znów widział na podłodze plamę krwi, jej krwi. Nieważne, ile razy szorował deski, a od tamtego zdarzenia minęły już dobre dwa lata, nadal miał ten widok przed oczami.

— Chodź,‌ Møffe — powiedział.

Pociągnął‍ psa za sobą i wyszedł z pokoju.

Lichtenberg,‍ Berlin, 24 lipca 1989

9.

Pułkownik‌ Hausser opuścił szybę w ładzie i przez szparę wystawił rękę z dowodem. Strażnik wziął dokument i zaczął go oglądać. Cały czas zerkał spod oka na Haussera, który patrzył tępo przez przednią szybę. Po chwili oddał mu dowód, ciężki szlaban uniósł się przed maską samochodu. Hausser ruszył dalej, drogą prowadzącą między wysokimi, ciemnymi, monumentalnymi budynkami należącymi do Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego. Dwadzieścia dwa budynki zdołały pomieścić większość agentów służby bezpieczeństwa, w dwudziestu różnych wydziałach, każdy specjalizujący się w innej dziedzinie. Hausser zatrzymał samochód przed budynkiem numer siedem, gdzie ulokowano jego wydział. Wysiadł z wozu i ruszył do głównego wejścia, gdzie kolejny strażnik poprosił go o okazanie dokumentu tożsamości.

Ostry‍ zapach linoleum w kolorze musztardy, które pokrywało podłogi, zawsze go zaskakiwał, kiedy z rzadka odwiedzał biura wydziału. Ostatnio był tu ponad pięć miesięcy temu. Ruszył schodami na pierwsze piętro, gdzie mieścił się Wydział „Z”. Tak naprawdę powielał zadania Wydziału VIII, który zajmował się między innymi obserwacją i podsłuchami telefonicznymi. O jego istnieniu wiedział tylko wąski krąg wtajemniczonych, pozostali byli przekonani, że biura należą do działu podlegającego Wydziałowi III, który był jednym z ważniejszych. Ale tak naprawdę Hausser i pozostali zatrudnieni w Wydziale „Z” zajmowali się zarówno inwigilacją obywateli, jak i sprawami politycznymi. Sprawami przeciwko krajowi, w które zamieszani byli ludzie służb, a także członkowie partii prowadzący wrogą działalność. Przez dziewięć lat, które Hausser przepracował w wydziale, uczestniczył w ponad stu dochodzeniach, z których więcej niż połowa kończyła się śmiercią podejrzanych.

— Gównianie‌ wyglądasz, Hausser — powitał go wiecznie zasapany Walther Strauss swoim astmatycznym głosem.

Patrzył‍ na niego mętnymi oczami, które niemal znikały w okrągłej twarzy. Kiedy siedział za stołem w nieco przyciasnym generalskim mundurze, przypominał wyrośnięte dziecko, szczególnie gdy sięgał grubymi palcami do miseczki z łakociami po ostatnie ziarna kawy w czekoladzie.

— Siadaj‌ — powiedział, wskazując na stojące przed biurkiem krzesło.

Hausser‌ od razu się zorientował, że nie został wezwany na towarzyską pogawędkę. Gdyby tak było, szef jak zwykle poczęstowałby go wódką i wskazał mu miejsce na kanapie.

Rozpiął‍ palto, postawił teczkę obok nogi krzesła i usiadł.

— Gdzie‍ się ukrywałeś? Nie mogliśmy cię znaleźć.

— Miałem‌ pilną sprawę do załatwienia.

— Domyślam‍ się. Ratalzick nie jest zadowolony z wysokiej umieralności w Hohenschönhausen.

Hausser‍ wzruszył ramionami.

— Gdyby‌ jego śledczy byli nieco bardziej skuteczni, można by uniknąć tego typu incydentów. Lea Danziga przesłuchiwali przez trzy miesiące, a w tym czasie jego ludzie spokojnie przekopali się aż do Charlottenburga — powiedział ironicznie.

— Denerwują‌ się. Ratalzick nie chce zwracać na siebie uwagi.

— Uwagi?‌ Odpowiada za tajne więzienie, o którym ludzie nic nie wiedzą. Mam wrażenie, że może czuć się bezpieczny.

— W tych‍ czasach nie stać nas na błędy. To niezwykle ważne, żebyśmy mieli czyste ręce.

Strauss‍ poluzował zielony służbowy krawat. W pokoju było gorąco, ale najwyraźniej nie zamierzał otwierać okna.

— Leo‌ zmarł na zapalenie płuc — odpowiedział Hausser. Schylił się, sięgnął po teczkę, otworzył ją i wyjął z niej świadectwo zgonu. — Podpisane przez lekarza więziennego — dodał, kładąc je na biurku przed Straussem. — Rodzina Lea otrzymała kopię i została poinformowana, że pogrzeb już się odbył.

— Kolejne‍ zapalenie płuc? — Strauss zaczął bębnić tłustymi palcami po blacie biurka. — Macie tam chyba jakąś epidemię. A co z jego ludźmi? Zatrzymaliście ich?

— Sprawa‌ okazała się bardziej skomplikowana, niż mogłoby się wydawać. Nasze służby zwróciły uwagę, że wśród zbiegów było wielu wysokich urzędników Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz kilku towarzyszy z miejscowych struktur partyjnych.

Straussowi‍ opadła szczęka, zaczął nerwowo szukać w miseczce ostatnich ziarenek w czekoladzie.

— Niech‌ to szlag…

— Nie‌ rozpowiadaliśmy o tym.

— Niech‍ to szlag — powtórzył Strauss. — Sam już nie wiem, co gorsze: kolejny tunel w sercu Berlina czy członkowie partii, którzy za wszelką cenę usiłują zbiec z kraju. Jeśli to wyjdzie na jaw, polecą głowy. To dolewanie oliwy do ognia opozycji. Nie rozumiesz tego, Hausser? Po raz pierwszy od pięćdziesiątego trzeciego roku w tym kraju znów działa opozycja. — Strauss otworzył szufladę biurka, wyjął kolejne opakowanie ziarenek i zaczął je nerwowo otwierać. — Mając na uwadze to, co się dzieje dookoła nas, w Polsce, na Węgrzech, a w Sowietach głastnost’ i pierestrojka, to siedzimy na beczce prochu. — Włożył do ust kilka ziaren, resztę wsypał do miseczki. — Cały świat na nas patrzy, a to oczywiście odbija się na nas… Na służbie bezpieczeństwa. Rozumiesz?

— Jak‍ najbardziej — przytaknął Hausser i westchnął ciężko. — Ale to się nigdy nie wyda.

— Co‌ ty mówisz? Takie rzeczy zawsze się wydają.

— Nie.

— Ty‌ chyba nie… Chyba nie straciliście… żadnego członka partii? — dokończył Strauss, przełykając kolejne ziarenko.

Zdenerwowanie‍ Straussa źle wpływało na Haussera.

— Oczywiście,‍ że nie. Nie jestem samobójcą.

— Więc‌ co się wydarzyło?

— W nocy‌ z osiemnastego na dziewiętnastego lipca pierwsza grupa uciekinierów próbowała przejść tunelem pod Ruppiner Straße. W sumie czternaście osób. Dokładnie trzy minuty po tym, jak pierwsze osoby zniknęły w budynku warsztatu, na miejsce przybył oddział strażników z XX Dywizji i zajął pozycję przed budynkiem. Ludzie Lea Danziga musieli szybko dołączyć do zbiegów w tunelu.

— Pozwoliłeś‍ im uciec?

— Pozwoliłem‍ im dotrzeć do mniej więcej połowy stuczterdziestometrowego tunelu. Potem straż graniczna trzema ciężarówkami zaczęła patrolować obszar wzdłuż pierwszych zasieków.

— Co‌ ze zbiegami?

— Zasypało‌ ich. Drgania wywołane przejazdem ciężkich tirów sprawiły, że tunel się zawalił.

Strauss‌ uśmiechnął się, po raz pierwszy od początku rozmowy.

— Rozumiem.‌ Doskonale. Dobra robota, Hausser.

— Dziękuję.

— Jest‌ raport w tej sprawie? — spytał Strauss, zerkając na teczkę Haussera.

— Raport‍ dotyczący sprawy, która nie zdążyła stać się sprawą?

Strauss‍ pokiwał głową.

— Co‌ teraz?

— Teraz?‌ — Hausser wzruszył ramionami. — Znajdę nową sprawę. Mam kilka, którym się przyglądam.

Strauss‍ odchylił się ciężko na krześle.

— Nie‍ wykluczałbym, że sytuacja jeszcze nie dojrzała do otwarcia kolejnej sprawy. Być może powinieneś zaczekać.

— Zaczekać?‍ Na co? — Hausser pokręcił głową. — Zdrajcy nie czekają.

— Wieją‌ nowe wiatry. Nie tylko na zewnątrz, ale i wewnątrz partii. Nawet tu, na samej górze.

— Więc‍ co proponujesz?

— Zastanawiałeś‍ się, czy nie zostać doradcą?

Hausser‌ zmienił pozycję, poprawił kanty spodni.

— Doradcą‌ w jakimś innym wydziale?

— Myślałem‍ raczej o naszych towarzyszach za granicą.

Hausser‌ spojrzał na niego zaskoczony.

— Nie‌ miałem pojęcia, że nadal wysyłamy gdzieś ludzi.

— Ależ‍ tak. Do Ameryki Środkowej, do niektórych krajów afrykańskich, no i oczywiście na Kubę. Wiele krajów potrzebuje naszego doradztwa.

— Dziękuję,‍ ale nie jestem zainteresowany. Moja praca to Wydział „Z”.

Strauss‍ znów odchylił się na krześle, dłonie złożył na brzuchu.

— Sam‌ byłem kiedyś na Kubie. Wiele lat temu, zanim powstał Wydział „Z”. To kraj, który mogę ci z czystym sumieniem polecić. Fantastyczny rum, ogromne cygara, grube jak przedramiona, dobry klimat, no i oczywiście kobiety. Wszystkie bardziej niż chętne. Byłeś kiedyś z jakąś czarną?

— Skąd‌ ta nagła chęć wysłania mnie na drugi koniec świata?

Strauss‍ udał, że go nie słyszy, i rozmarzony opowiadał dalej.

— Ich‍ kobiety są zbudowane inaczej niż nasze. Mają bardziej szorstką skórę. Ich krzaczek jest czarny i gęsty, i pachnie tytoniem. A łechtaczki mają wielkie jak pestki śliwek. Niezwykłe, doprawdy zadziwiające. Wspaniałe.

— Wydział‌ ma zostać zamknięty?

Strauss‌ spojrzał smutno na Haussera.

— Nie‌ wiem. Ale prawdopodobnie tak. A kiedy zacznie się polowanie na winnych, polecą głowy.

— Winnych?‍ Czego? Jesteśmy bohaterami.

— Tak,‍ jesteśmy bohaterami — powtórzył Strauss bez przekonania.

— To‌ błąd — ciągnął Hausser.

— To‌ polityka.

— Błąd,‍ powtarzam. — Hausser miał ochotę powiedzieć, co myśli o politykach tego kraju, ale się opanował. Oddychał ciężko, przez nos. — O ile nie wydasz mi innego polecenia, zostanę tu, na miejscu. I zajmę się kolejną sprawą. To będzie coś naprawdę dużego.

— Doskonale.‍ — Strauss się uśmiechnął. — Tylko uważaj na siebie.

Hausser‌ pokiwał głową i wstał. Zasalutował i po chwili opuścił niewielki, ciemny pokój. Nie denerwował się. Przez całe lata dbał o to, żeby się zabezpieczyć. Przed wrogami, tymi na zewnątrz i tymi wewnątrz, w szeregach służb. Raporty zawsze ograniczał do minimum i nigdy nie podpisał niczego, za co mógłby zostać pociągnięty do odpowiedzialności. Im mniej notatek, tym lepiej. Mania służb polegająca na archiwizowaniu wszystkiego była jego zdaniem słabością. Należało żyć w cieniu. To było najlepsze zabezpieczenie. Wrócił do samochodu i usiadł za kierownicą. Nie potrafił sobie wyobrazić, że Wydział „Z” mógłby zostać zlikwidowany. Pomysł wydał mu się absurdalny, pokręcił głową. I włączył silnik łady. W takim razie można by równie dobrze zlikwidować Stasi, pomyślał. A to przecież nigdy nie nastąpi. Wrzucił bieg i minął budynek numer jeden, gdzie urzędowało szefostwo. Doszedł do wniosku, że im szybciej zajmie się kolejną dużą sprawą, tym lepiej.

Christianshavn,‍ kwiecień 2014

10.

Ravn‍ szedł wzdłuż nabrzeża w mżącym deszczu. Møffe próbował dotrzymać mu kroku, ale miał za krótkie łapy i zostawał w tyle. Kiedy dotarli do Wydry Morskiej, Thomas otworzył drzwi i szybko wszedł do środka. Mimo wczesnej godziny lokal był pełen gości, którzy schronili się tu przed deszczem, a teraz kończyli pierwsze tego dnia piwo. Ravn zdjął kaptur, wytarł twarz i skierował się w stronę baru. Jakby na przekór deszczowi i wiecznym ciemnościom panującym wewnątrz lokalu ze starego wurlitzera w rogu dochodził radosny głos Kima Larsena, śpiewającego o niebieskookiej Zuzannie.

Johnson‌ pojawił się w drzwiach niczym cień. W potężnej dłoni trzymał delikatną filiżankę.

— Kruk[1] — wymamrotał‌ i podszedł do baru.

— Jedno‌ piwo poproszę. — Ravn usiadł na wysokim stołku barowym i otworzył zamek błyskawiczny przy kieszeni skórzanej kurtki. Wyjął zwitek banknotów. — Chyba pora, żebym uregulował rachunek. Ile jestem ci winien?

Na‍ widok banknotów Johnson uniósł swoje krzaczaste brwi, ale nic nie powiedział. Sięgnął tylko po papierosa, jednego z cecili, których paczka leżała na stoliku. Płomień zapalniczki oświetlił na chwilę jego twarz, zanim zniknęła za chmurą dymu.

— Nie‌ sądzę, żeby komenda nadal wypłacała ci pensję, więc spytam: obrabowałeś bank?

— Sprzedałem‌ mieszkanie. Wprawdzie pieniądze jeszcze nie wpłynęły na moje konto, ale bank przywrócił mi limit debetowy.

Johnson‍ otworzył butelkę i postawił ją przed Ravnem.

— Mam‍ ci pogratulować?

Ravn‌ wypił łyk.

— Sam‌ nie wiem. Ale pieniądze tak czy inaczej się przydadzą.

— Masz‌ gdzie mieszkać?

— Tak,‍ na „Biance”.

Johnson‍ odstawił filiżankę.

— Chyba‌ nie zamierzasz zainstalować się na stałe na tej łajbie?

— Dlaczego‍ nie? Mieszkałem na niej całą zimę i było w porządku. A teraz będę miał forsę, żeby to i owo naprawić.

— Jeśli‍ chcesz znać moje zdanie, to uważam, że to nie do końca przemyślana decyzja.

— Nie‌ mówiłem, że chcę poznać twoje zdanie. Poza tym kiedy kupowałem „Biancę”, wziąłem pożyczkę pod zastaw mieszkania. Teraz będę musiał ją spłacić.

Johnson‌ strzepnął popiół z papierosa do popielniczki.

— A więc‍ tak naprawdę zamieniłeś swoje piękne mieszkanie z widokiem na wały i fosę na stary trawler?

— Można‍ to tak ująć.

— Co‍ kto lubi — stwierdził Johnson i pokręcił głową.

Ravn‌ opróżnił butelkę i postawił ją na blacie baru.

— Ile‍ jestem ci winien?

— Szybko‍ się uwinąłeś.

— Obiecałem‌ agentowi, że jeszcze dzisiaj zabiorę resztę rzeczy z mieszkania i oddam mu klucz.

— Zmieścisz‌ wszystko na pokładzie?

Ravn‍ spuścił wzrok.

— Większość‌ już uprzątnąłem. Zostały tylko osobiste rzeczy Evy. Ubrania i takie tam… — Ravn rozłożył ręce i wstał. Møffe, który leżał przy nodze stołka, parsknął zmęczony, nie wyglądał, jakby miał ochotę się ruszyć. — Ile jestem winien? — spytał ponownie Ravn.

— Ostatnia‍ butelka to prezent od firmy — powiedział Johnson, zabierając z blatu pustą butelkę. — A jeśli chodzi o twój rachunek, Kruk, to zakładam, że w najbliższym czasie raczej nigdzie się nie wybierasz. Umówmy się, że przywróciłem ci limit debetowy, zgoda?

Uzbrojony‌ w rolkę plastikowych worków na śmieci, Ravn wrócił do mieszkania. Widok pustych pokoi przyniósł mu ulgę. Jakby zniknęły też resztki wspomnień o popełnionej tu okrutnej zbrodni. Za cztery i pół tysiąca koron sprzedał wszystkie sprzęty firmie Flytte Finn, kupcowi z Haslev, który obiecał zabrać wszystko, także mniej cenne rzeczy. Nawet nie usiłował się targować, więc Ravn doszedł do wniosku, że wyposażenie mieszkania było jednak coś warte i na pewno znajdzie nabywców gdzieś w środkowej Jutlandii. Specjalnie wybrał firmę nie tylko nie z Christianshavn, ale w ogóle nie z Kopenhagi, żeby nie oglądać w komisach meblowych rzeczy, które kiedyś należały do nich, do Evy i do niego. Jedyne, o co prosił Finna, to żeby nie ruszał rzeczy w garderobie w sypialni.

Otworzył‍ drzwi do garderoby i zaczął się przyglądać półkom i wieszakom, na których wisiały ubrania Evy, jej płaszcze, sukienki. Przez moment żałował, że nie poprosił Finna, żeby je też zabrał. Jednak z drugiej strony nie mógł znieść myśli, że ktoś obcy miałby dotykać jej rzeczy osobistych. Zauważył między marynarkami błękitną sukienkę Evy i zdjął ją z wieszaka. Trzymał ją przed sobą, gładził cienki, delikatny materiał. To właśnie w tej sukience pierwszy raz przyszła do niego na „Biancę”. Miał wrażenie, że było to w innym życiu. Złożył ją starannie. Eva nie żyła już od dwóch lat, a on przez ten czas nie posunął się do przodu. Oddarł jeden worek z rulonu i ostrożnie położył sukienkę na samym dnie. Następnie zaczął opróżniać półki z T-shirtów, bluzek i bielizny. Kiedy zapełnił pierwszy worek, sięgnął po następny, a potem po kolejny. W pośpiechu zdzierał z wieszaków płaszcze, kurtki, spodnie, sukienki i wrzucał wszystko do worka. Chciał jak najszybciej mieć to za sobą. Załatwić to za jednym zamachem, tak jak zrywa się plaster z rany.

Postawił‍ trzy pełne worki w przedpokoju obok drzwi wyjściowych i wrócił do sypialni, by opróżnić ostatnią szafę. Najłatwiej byłoby wrzucić wszystko do stojącego na podwórzu kontenera na odzież, ale w ostatniej chwili postanowił, że jednak zaniesie rzeczy do sklepu z używanymi ubraniami na Amagerbrogade, prowadzonego przez Kościelny Punkt Pomocy. Uznał, że na pewno byłoby to zgodne z wolą Evy. Kiedy żyła, zawsze chętnie wszystkim pomagała. Jego zdaniem niekiedy angażowała się aż za bardzo. Wiedział, że jeśli któregoś dnia zobaczy obcą kobietę w sukience Evy, na pewno boleśnie to odczuje, ale pomyślał, że w takim razie będzie to cena, jaką przyjdzie mu zapłacić za dobry uczynek.

Kiedy‌ wkładał ostatni z płaszczy do worka, z kieszeni wypadła na podłogę komórka. Podniósł ją. Była to stara nokia z małą antenką. Spróbował ją włączyć, ale była rozładowana. Nie przypominał sobie, żeby ją kiedykolwiek widział, nawet nie był pewien, czy w ogóle należała do Evy. Eva bardzo szybko sprawiła sobie jeden z pierwszych modeli iPhone’a, przy którym zresztą zawsze musiał jej pomagać. Nie potrafił zliczyć, ile razy dotykała wyświetlacza nie w tym miejscu, w którym powinna, i przez przypadek dzwoniła do niego albo do kogoś innego. Uśmiechnął się na samo wspomnienie, ale za moment uświadomił sobie, że włamywacz, który pozbawił ją życia, ukradł też jej iPhone’a. I portfel, i laptop. Żadna z tych rzeczy do tej pory nie wypłynęła, a sprawca, mimo intensywnych poszukiwań, w których Ravn uczestniczył osobiście, pozostawał nieznany. Jedyne, co było wiadomo, to że prawdopodobnie należał do któregoś ze wschodnioeuropejskich gangów, grasujących w tamtym okresie po okolicy, i pewnie już dawno wyjechał z Danii.

Wsunął‌ komórkę do kieszeni. Nie chciał więcej myśleć o tej przeklętej sprawie. Doświadczenie nauczyło go, że jeśli natychmiast nie da sobie z tym spokoju, zaraz wszystko powróci i wtedy jedynym ratunkiem będzie alkohol. Prawdę mówiąc, miał dosyć upijania się do nieprzytomności, a tylko taki stan przynosił mu zapomnienie.

Chwycił‍ worek i zaniósł go do pozostałych. Może była to jej służbowa komórka, a może jakaś wcześniejsza, której używała, zanim sprawiła sobie iPhone’a. Nie wyrzuciła jej, tylko odłożyła do szafy. Postanowił, że spróbuje zdobyć ładowarkę i rozwiąże tę zagadkę. Jeśli komórka należała do kancelarii adwokackiej, w której Eva pracowała, to oczywiście ją tam odda. I wtedy w końcu poczuje się wolny.

1. Z duńskiego:‍ „ravn” (przyp. red.). ↩

Berlin,‌ 3 sierpnia 1989

11.

W Polsce‌ parlament powołał komisję, która miała zbadać, czy służba bezpieczeństwa dopuściła się morderstw na tle politycznym. Najwyraźniej sprawa odbiła się szerokim echem w zachodnich mediach. Hausser dowiedział się o tym od ludzi z Wydziału V, który monitorował wszelkie ukazujące się na Zachodzie informacje. Polacy po rozpoczęciu tak zwanego procesu demokratyzacji nie tracili czasu. Hausser jednak nie bardzo się tym przejmował. Dla niego Polacy zawsze byli narodem tchórzy. Nie potrafił sobie wyobrazić, żeby coś podobnego mogło się zdarzyć w jego kraju. Tu były Niemcy! Oczywiście miał na myśli właściwą część kraju. Wiedział jednak, że jeśli wiadomość o tym dotrze do Straussa, ten zacznie sikać po nogach ze strachu, wznosić oczy do nieba i błagać, żeby nie zaczynał niczego nowego. Dlatego musiał coś znaleźć jeszcze tej nocy.

Dochodziła‌ północ. Pomijając szum wentylatorów, które pracowały całą noc, żeby zapewnić właściwą wilgotność w piwnicy, gdzie mieściło się archiwum, wszędzie panowała cisza. Szafy z dokumentami stały w długich, równych rzędach; setki kilometrów półek pełnych raportów dotyczących inwigilowanych osób. Degeneratów, odmieńców, zdrajców. Hausser zasiadł w jednym z pustych gabinetów archiwum. Spojrzał na teczki, które położył przed nim Müller. Zawierały akta chyba około pięćdziesięciu różnych spraw, które przeszły wstępną selekcję jego i innych agentów. Zmęczony potarł skronie. Wokół było wielu zdrajców, a czasu, żeby ich złapać, przerażająco mało. Leo Danzig był łakomym kąskiem, przede wszystkim dlatego, że doprowadził ich do kolejnych zdrajców, ale wymagało to wielu miesięcy ciężkiej pracy. Zużyli na niego tysiące godzin. Sam Hausser został zmuszony do działania pod przykryciem. Zamieszkał w bloku, w którym znajdowało się mieszkanie lokatorskie Danziga, by mieć go na oku. Udawał pomocnego sąsiada, kiedyś nawet pili razem piwo na podwórku. Całą wiosnę śledził go na okrągło, dzień i noc, i w końcu Leo Danzig wylądował w skrzyni. Kiedy wyzionął ducha, Hausser odebrał to jako nagrodę za wielomiesięczny trud. To, co się stało, było z korzyścią dla państwa, nie mówiąc już o samym Hausserze.

Otworzył‍ teczkę i wyjął z niej do połowy opróżnioną butelkę absyntu. Upodobanie do tego dekadenckiego trunku, jedynej rzeczy, jaką kupował w intershopach, wypełnionych po brzegi zachodnimi towarami, było jego jedyną wadą. Jedyną rysą na jego nieskazitelnej socjalistycznej duszy. Ale absynt był też jego pomocnikiem. Nalał zielonkawy napój do kieliszka, na którym położył niewielką ażurową srebrną łyżeczkę. Ostrożnie umieścił na niej kostkę cukru i zaczął ją polewać lodowatą wodą ze stojącego na stole dzbanka. Słodka woda skapywała z brzegów łyżeczki do alkoholu w kieliszku. Przysłuchiwał się delikatnym odgłosom kapania i patrzył, jak absynt powoli zmienia kolor z zielonego na mlecznobiały. Kiedy wszystka woda spłynęła do kieliszka, opróżnił go kilkoma chciwymi łykami i ponownie nalał do niego absyntu. Trzy kieliszki później zaczął przeglądać raporty. Szumiało mu w głowie, nie umiał powiedzieć, czy za sprawą alkoholu, czy zawartego w nim piołunu. Miał wrażenie, że słyszy kapanie. Brzmiało jak listopadowy deszcz na Karl-Marx-Allee albo jak wypełniająca powoli skrzynię lodowata woda. Potrzebował porządnej sprawy, czegoś, co zamknie usta Straussowi i podniesie morale służb. Jeszcze im wszystkim pokaże, że sprawiedliwość jednak istnieje i że każdy zdrajca zostanie ukarany, bez względu na to, jak ważną funkcję kiedyś pełnił.

Zaczął‍ się przegryzać przez dwie pierwsze sterty dokumentów. Wszystkie dotyczyły drobnych przestępstw, irytowało go, że Müller przygotował mu tak błahe sprawy. Co prawda w wiele z nich zaangażowani byli członkowie partii, ale w większości przypadków chodziło o donosy zazdrosnych kolegów, część zaś była wynikiem wewnętrznych sporów i walki o władzę między partyjnymi funkcjonariuszami. Nadal słyszał kapanie, pomasował skronie, ale niewiele to pomogło. Miał wrażenie, że informatorzy niekiedy po prostu niepotrzebnie zawracali głowę służbom. Przysparzając biurokracji, tworzyli zasłonę dymną wokół tych, którzy rzeczywiście mieli coś na sumieniu. Dotarcie do nich kosztowało potem agentów wiele czasu i wysiłku.

Zmęczonym‌ wzrokiem spojrzał na ostatnią kupkę. Na samym wierzchu leżała pożółkła teczka, zawierająca szereg różnych dokumentów. Sądząc po jej grubości, sprawa ciągnęła się już od dawna. Podejrzany musiał wielokrotnie być brany pod lupę. Do akt dołączona była kaseta wideo. Hausser usunął gumkę, która spinała wszystkie papiery. Na pierwszej stronie widniało słowo „Midas”. Był to pseudonim, jaki otrzymał podejrzany. Hausser szybko przebiegł wzrokiem pierwsze kartki. Podejrzanym był trzydziestoośmioletni kierownik działu w Staatsbanku, i to nie pierwszego lepszego, tylko międzynarodowego. Był żonaty i miał dziewięcioletnią córeczkę. Żona, dawna fotomodelka, pracowała w ekskluzywnym intershopie na Unter den Linden. Hausser zaczął czytać pierwsze raporty sprzed kilku lat. Uznano wówczas, że Midas ma związek z nielegalnym handlem czekami Forum, używanymi w intershopach. W następnych latach w banku przeprowadzono szereg wewnętrznych kontroli. Midas był podejrzany o szeroko zakrojone manipulacje kursami walut i nielegalny handel metalami szlachetnymi. Było też kilka spraw dotyczących spółek córek utworzonych przez zachodnie towarzystwa, którymi, przez podstawionych ludzi, zarządzał Midas razem ze swoimi partnerami. Lista oskarżeń była długa. Hausser zdziwił się, że mężczyzna nie został aresztowany już dawno temu, tylko wręcz przeciwnie — awansował na coraz wyższe stanowiska w banku. Mogło to oznaczać tylko jedno…

Hausser‍ nalał sobie kolejny kieliszek absyntu, tym razem jednak nie dodał do niego wody. Chciał się delektować siedemdziesięcioprocentowym trunkiem, oglądając nagrania wideo z Midasem. Włożył ciężką kasetę VHS do magnetowidu i wyświetliły się pierwsze, nieco zamazane sceny. Wypił łyk, na ekranie pokazał się kolejny fragment. Obszerna dokumentacja spotkań mężczyzny potwierdzała w zasadzie to, czego Hausser zdążył się już domyślić. Sieć Midasa była szeroko rozgałęziona i sięgała zarówno sektora finansowego, przemysłu ciężkiego, jak i oczywiście także samego aparatu politycznego. Dwie rzeczy mogły tłumaczyć fakt, że Midas nadal przebywał na wolności. Po pierwsze, musiał działać na rzecz bardzo wpływowych osób, po drugie — chroniło go zapewne równie wpływowe grono, które chciało mieć haki na swoich wrogów w partyjnych elitach. To właśnie ten paradoks decydował o tym, że sprawa była w najwyższym stopniu zapalna, ale właśnie dlatego stała się atrakcyjna dla Haussera. To miał być jego wielki łup. Coś, co mógłby wykorzystać do ostatecznych czystek. Sprawa tego kalibru mogła zaburzyć równowagę między władzami partii a służbą bezpieczeństwa.

Wpatrywał‍ się w grube ziarno na ekranie, sceny były kręcone ukrytą kamerą w eleganckim pokoju hotelowym. Midas był zajęty dwiema prostytutkami. Mimo dość potężnej postury mężczyzna zdawał się całkiem sprawny. Hausser wypił łyk absyntu, który niemal ranił mu usta. Po raz kolejny spojrzał na teczkę Midasa, naprawdę nazywał się on Christoph Schumann. Postanowił osobiście zadbać, by pan Schumann zamienił swoje nazwisko na numer w Hohenschönhausen. Numer, który zostanie razem z nim na dnie skrzyni.

— Wkrótce‍ się spotkamy, panie Schumann — wymamrotał pijany Hausser i uniósł kieliszek w stronę migoczących na ekranie monitora obrazów.

Christianshavn,‌ kwiecień 2014

12.

Ravn‍ ścisnął szczypcami metalową taśmę. Próbował odkręcić zardzewiałą śrubę, używając do tego celu zdecydowanie za małego śrubokręta. Sekundę później wyślizgnął mu się z ręki i wylądował z pluskiem na mokrej podłodze maszynowni.

— Szlag!

— Co‍ się dzieje? — zaniepokoił się Eduardo, który kucał w kajucie obok otwartego luku maszynowni. — Nic ci nie jest?

— Nic,‌ do… — zawołał Ravn z ciasnego pomieszczenia.

Z luku‌ wystawały jedynie jego nogi, wyglądały jak korbowód silnika. Przesunął tułów nieco wyżej i wylądował na pokrywie dużego silnika firmy John Deere. Wyciągnął rękę i sięgnął do dna maszynowni. Włożył dłoń do lodowatej brei, zatęchłej wody morskiej wymieszanej z olejem napędowym, i dwoma palcami wyjął śrubokręt. Po chwili ponownie starał się przykręcić taśmę do węża łączącego kocioł z jednym z pojemników.

— Spróbuj‍ włączyć to gówno! — zawołał do Eduarda.

Eduardo‍ wstał i podszedł do pulpitu, na którym znajdował się regulator systemu grzewczego. Wcisnął włącznik pieca olejowego i ten natychmiast zaczął szumieć. Zaraz też poczuł obok prawej nogi ciepłe powietrze wydostające się z kanału wentylacyjnego.

— Działa.

Pomógł‍ Ravnowi wyjść i razem zamknęli ciężki właz. Ravn znalazł ścierkę, w którą wytarł brudne palce. W kajucie zaczęło się robić ciepło.

— Nie‌ wygląda to najlepiej. Oba pojemniki na paliwo są skorodowane.

— To‍ żaden problem. — Eduardo uśmiechnął się do niego z lekką wyższością. — Da się go łatwo rozwiązać.

— Naprawdę?

— Oglądałem‍ film na YouTube. Trzeba wyciągnąć łódź na ląd, rozciąć bok z zewnątrz i wyjąć pojemniki…

— Nikt‌ nie będzie rozcinał „Bianki”.

— To‌ naprawdę wyglądało szalenie prosto.

Ravn nie odpowiedział. Ominął wzrokiem Eduarda i spojrzał na kobietę, która właśnie weszła na tylny pokład. Zauważył jej czarne botki, wysokie do połowy łydek. Wstał, przecisnął się obok Eduarda, ruszył w stronę drzwi do kajuty i wyszedł na zewnątrz. W tym samym momencie kobieta odgarnęła z twarzy jasne włosy i uśmiechnęła się do niego niepewnie. Rozpoznał ją. To była ta sama elegancka kobieta, która od jakiegoś czasu zatrzymywała się na nabrzeżu po drugiej stronie ulicy i przyglądała mu się zza szyb swojego fiata 500.

— Louise Slotsholm Nielsen — przedstawiła się. Zdjęła długą rękawiczkę i podała mu rękę.

Ravn wytarł ponownie dłonie i podał jej swoją.

— Thomas — powiedział. — Czy my się znamy?

Pokręciła głową przecząco.

— Nie, jeszcze nie.

— Rozumiem. Więc co mogę dla pani zrobić?

Louise spojrzała na kanał.

— To… nieco skomplikowane.

Uśmiechnął się do niej.

— Domyślam się, skoro przejście z samochodu na moją łódź zajęło pani tydzień.

Rzuciła mu szybkie spojrzenie.

— Zauważył mnie pan?

— Trudno byłoby pani nie zauważyć.

W tym momencie z kajuty wyszedł Eduardo. Przywitał się serdecznie z kobietą. Ona jednak odpowiedziała dość powściągliwie, najwyraźniej skrępowana sytuacją.

— Może pani usiądzie? — zaproponował Ravn, wskazując jeden z białych plastikowych foteli na tylnym pokładzie.

— Prawdę mówiąc, mam wątpliwości, czy w ogóle powinnam była tu przyjść.

— Ale skoro pani już tu jest, to proszę powiedzieć, o co chodzi.

Louise zawahała się.

— Wolałabym rozmawiać w cztery oczy.

Ravn skinął głową.

— Oczywiście, zresztą Eduardo właśnie…

— Właśnie miałem zrobić kawę — wszedł mu w słowo Eduardo, który najwyraźniej nie zamierzał uronić ani słowa z rozmowy. — Nie za mocną, taką, żeby Duńczyk mógł ją wypić.

Zanim Ravn zdążył cokolwiek powiedzieć, Eduardo ruszył do kambuza, zostawiając za sobą otwarte drzwi.

Ravn ponownie wskazał kobiecie krzesło, usiedli naprzeciwko siebie. Møffe podszedł i położył się obok niego. Ravn podrapał psa po grzbiecie i czekał, aż Louise zbierze się na odwagę.

— Czytałam o panu… w prasie.

— Okay…

— Bardzo mi przykro, mam na myśli śmierć pana narzeczonej, współczuję panu…

— Dziękuję, ale nie chcę o tym mówić.

— Bardzo przepraszam — powiedziała Louise, kręcąc głową. — Nie powinnam o tym wspominać, nie po to tu przyszłam. Chodzi o tę drugą sprawę.

— Tę drugą sprawę?

— Gazety pisały, jak pan dotarł do tej młodej prostytutki, która została uwięziona. Dzięki panu wróciła do matki.

— Ma pani na myśli Maszę? Coś jej się stało?

— Nie, chciałam tylko powiedzieć, że byłam pod wrażeniem — powiedziała Louise. Spuściła wzrok i przyglądała się swoim butom. — Świetnie się pan spisał — wyszeptała. — Naprawdę…

Ravn poczuł się skrępowany. Żałował, że poprosił kobietę, żeby usiadła.

— Jeśli to wszystko… — zaczął. — Jestem w trakcie pracy. Właśnie naprawiałem silnik… — Pokazał swoje brudne dłonie.

— Jakieś sześć miesięcy temu zniknął mój brat — przerwała mu Louise.

Ravn poprawił się na krześle.

— To ktoś, kogo znam? — spytał po chwili.

— Raczej wątpię, chociaż mieszkał niedaleko stąd.

Louise odwróciła się na krześle i wskazała ręką kamienicę na Applebys Plads.

— Brat był typem samotnika, raczej trzymał się na uboczu. Pomyślałam, że może pan będzie mógł mi pomóc.

— Czyli?

— Znaleźć go. I sprowadzić tu, jak pan to zrobił z Maszą.

— To czysty przypadek, że udało mi się ją znaleźć. Nie chciałbym drugi raz przechodzić przez coś podobnego.

Louise pokiwała głową i zaczęła wkładać rękawiczkę.

— Przepraszam, byłam naiwna, przychodząc z tym do pana. Teraz to zrozumiałam.

— Proszę nie przepraszać. Po prostu nie mogę pani pomóc. A co mówi policja? Skontaktowała się pani z nimi?

— Policja… Jest włączona w sprawę. Mój brat nie tylko zniknął, ale też jest poszukiwany.

— Madre mía, a co on takiego zrobił?

Louise i Ravn spojrzeli jednocześnie na Eduarda, który właśnie wyszedł z kambuza z dwiema filiżankami parującej kawy. Podał je obojgu.

— Nadal ma pani ochotę na kawę? — upewnił się Ravn.

Louise nie odpowiedziała, ale wzięła filiżankę od Eduarda.

— Mój brat dopuścił się rabunku. Nie mogę pojąć, jak to możliwe, ale policja wydaje się o tym przekonana.

— I uciekł z pieniędzmi? — dopytywał się Eduardo.

— Nie miałeś wracać do siebie? — mruknął Ravn pod nosem.

Louise wypiła łyk kawy i spojrzała na Eduarda. Była mu wdzięczna za to pytanie.

— Tak, coś w tym stylu. W każdym razie policja tak twierdzi. Chociaż suma nie jest zbyt duża. Chodzi o jakieś czterdzieści tysięcy.

— Jeśli nie ma go już pół roku, to pewnie dawno je wydał.

Louise pokiwała głową.

— Co na to policja? — wypytywał Eduardo niezrażony.

— Nie rozmawiałam z nimi od czasu, kiedy przyszli do mnie do domu, żeby mnie przesłuchać. A to było już kilka miesięcy temu. Zadawali mnóstwo nieprzyjemnych pytań, jakby podejrzewali, że jestem w to zamieszana.

— Potrafią się zachowywać jak prawdziwi maricones, prawda, Ravn?

Ravn milczał. Czekał, aż Eduardo przestanie gadać, a nieproszony gość opuści jego łódź, na której nareszcie znów zapanuje błogi spokój.

— Tak czy inaczej, nie było to przyjemne — stwierdziła Louise. — Dlatego miałam nadzieję, że… — Podniosła głowę i spojrzała na Ravna.

— Że co?

— Z artykułów wynikało, że pracuje pan w policji.

— To już zamknięty rozdział.

— Ale na pewno nadal ma pan jakieś kontakty i może mógłby się pan dowiedzieć, czy są jakieś nowe informacje o Mogensie, moim bracie.

— Niestety, jestem pewnie ostatnią osobą, którą chcieliby widzieć na komendzie — powiedział Ravn, wstając z krzesła. — Uważam, że powinna pani skontaktować się z nimi osobiście. Na pewno znajdzie się ktoś, kto zechce pani pomóc.

Louise pokiwała głową i wstała. Podziękowała Eduardowi za kawę i oddała mu prawie pełną filiżankę.

— Przepraszam, że zabrałam panu czas — rzuciła krótko do Ravna i odwróciła się.

Ravn i Eduardo śledzili ją wzrokiem, kiedy zeszła na nabrzeże i po chwili zniknęła w swoim samochodzie.

— Ty chyba oszalałeś — stwierdził Eduardo, oddając Ravnowi filiżankę Louise.

— O co ci chodzi?

— Piękna señorita zjawia się sama z siebie na tej łajbie i prosi cię o pomoc, a ty ją odtrącasz. Nie mógłbyś poudawać, że ta sprawa choć trochę cię interesuje?

— A niby dlaczego? — spytał Ravn i wzruszył ramionami.

Eduardo pokręcił głową.

— Żeby nawiązać z nią kontakt, zaprosić ją gdzieś. Comprende? O czym ty myślisz?

— Najwyraźniej o czymś innym niż ty.

Ravn wszedł do kambuza i wstawił filiżanki do zlewu. Obok, na blacie kuchennym, leżała komórka Evy.

— Nie masz przypadkiem jakiejś starej ładowarki?

Eduardo wszedł do kajuty i spojrzał na aparat.

— Do niej? Nie sądzę. Skąd wziąłeś taką staroć?

— Nieważne.

— To niemal zabytek.

Ravn opłukał filiżanki. Może Eduardo miał rację, może rzeczywiście zachował się niegrzecznie, ale nie miał ochoty grzebać w przeszłości, ani własnej, ani cudzej. Przyszłość wydawała mu się dostatecznie zagadkowa.

Prenzlauer Berg, Berlin, 16 sierpnia 1989

13.

Między drzewami na Greifenhagener Straße pojawiły się pierwsze promienie słońca. Chociaż było dopiero wpół do siódmej rano, powietrze już się nagrzało. Z otwartych okien kamienicy dochodziły muzyka i głosy ludzi, którzy powoli zaczynali wstawać. Sześciu mężczyzn, upchanych w niewielkiej furgonetce, pociło się, paląc papierosy. Na przednim siedzeniu obok Müllera siedział Hausser. Przez ciemne szkła okularów przeciwsłonecznych spoglądał uważnie na bramę pod numerem dziewiątym. Siedzieli tu już prawie trzy godziny, w ciągu których nikt się nie pojawił. Żaden z mężczyzn w furgonetce nic nie powiedział. Byli szkoleni, by cierpliwie czekać. Tego wymagała ich praca.

Pół godziny później ulica ożyła. Ludzie spieszyli się do pracy, kawałek dalej robotnicy remontowali kamienicę. Hausser spojrzał na nadjeżdżającą wielką śmieciarkę, która wkrótce miała zasłonić im bramę.

— Powinniśmy byli zaparkować bliżej. Mam kazać im jechać dalej? — spytał Müller.

— Nie ma powodu, żebyśmy zdradzali się z naszą obecnością — odpowiedział Hausser, kręcąc głową.

W tym momencie z bramy pod numerem dziewiątym wyszedł Christoph Schumann. Miał na sobie jasny lniany garnitur, w ręku trzymał aktówkę. Wychodząc, przytrzymał drzwi żonie, która przy nim wyglądała na wręcz chudą. Pani Schumann odwróciła się i zawołała córkę, która po chwili pojawiła się w bramie. Dziewczynka miała na sobie mundurek pionierów: białą bluzkę koszulową, ciemną spódniczkę, a na szyi jaskrawoczerwoną chustę. Pani Schumann wzięła córeczkę za rękę i razem z nią przeszła przez jezdnię, kierując się w stronę zaparkowanych po drugiej stronie ulicy samochodów. Siedzący za Hausserem agent wyjął aparat, ustawił teleobiektyw i zaczął robić zdjęcia. Christoph Schumann otworzył drzwi samochodu, żona i córka zajęły miejsca z tyłu. Schumann obejrzał się za siebie, jakby czuł na plecach spojrzenia agentów, po czym szybko zamknął drzwi. W tym momencie przed furgonetką, w której siedział Hausser, przejechała z hałasem śmieciarka. Przez kłęby tłustych spalin Hausser widział, jak samochód Schumanna rusza i odjeżdża.

— Niech go szlag, jeździ bmw — powiedział Müller. — Ile takie cacko kosztuje?

— Pięcio-, sześcioletnie zarobki, co najmniej — odpowiedział jeden z siedzących z tyłu tajniaków. — Pewnie przywiózł je z Zachodu.

Hausser otworzył drzwi i wysiadł z furgonetki. Kiedy ruszył w stronę bramy pod numerem dziewiątym, pięciu funkcjonariuszy deptało mu po piętach. Mężczyźni weszli na podwórze i skierowali się w stronę oficyny. Otworzyli drzwi i zaczęli się wspinać po schodach na piąte piętro, gdzie znajdowało się mieszkanie Schumannów. Wystarczyło piętnaście sekund, żeby Müller je otworzył. Wkrótce stali wszyscy w niewielkim holu, w którym unosił się słodkawy zapach perfum pani Schumann. Najwyraźniej spryskała się nimi tuż przed wyjściem z domu. Hausser kilkoma ruchami rąk skierował agentów w różne miejsca mieszkania, rozpoczęto przeszukanie.

Hausser wszedł do salonu. Z dużego okna rozciągał się widok na niewielki ogród przyklasztorny. Mało kto mógł się pochwalić mieszkaniem w tak pięknej dzielnicy. Na ścianach wisiały obrazy, były też duży telewizor, odtwarzacz stereo, a na półkach pod nim imponujący zbiór płyt. W salonie stał też komplet wypoczynkowy, skórzana kanapa wyglądała na nową, no i coś, co robiło największe wrażenie: barek z bambusa, a obok cztery wysokie stołki barowe; na barku wzdłuż szklanej ściany dumnie prezentowały się butelki alkoholu. Importowanego. Nawet zajmujący się przemytem ludzi Leo Danzig nie miał tak elegancko i ze smakiem urządzonego mieszkania.

Hausser przeszedł przez salon i wkroczył do gabinetu Christopha Schumanna. Stały tu biurko, fotele Chesterfield i niewielki mahoniowy stolik, a na nim humidor i butelka koniaku. Jedną ze ścian od podłogi do sufitu pokrywały półki na książki. Hausser zerknął na tytuły: były tu klasyczne dzieła wielkich mistrzów, rosyjskich i niemieckich, takich jak Nietzsche czy Kant, ale też utwory Baudelaire’a, Szekspira czy Hemingwaya. Jedną półkę zajmowały wyłącznie kryminały, a nieco z boku stały książki dawnych krytyków kapitalizmu, między innymi Wernera Bräuniga, którego Hausser także cenił. Mimo tych robiących wrażenie zbiorów wątpił, by Schumann był typem intelektualisty. Biblioteka była raczej na pokaz, podobnie jak kubańskie cygara, importowany koniak i barek w salonie.

Hausser zostawił swoich ludzi w gabinecie, a sam przeszedł do sypialni. Minął małżeńskie łoże i podszedł do szafy, która w całości zajmowała jedną ze ścian. Otworzył drzwi i zaczął przyglądać się jej imponującej zawartości. Były tu drogie futra, eleganckie suknie, kostiumy, koszule, bluzki. Sądząc po jakości i markach, większość rzeczy pochodziła z importu. Stanowiła równowartość kilkudziesięciu rocznych pensji przeciętnego robotnika. Ale też rodzina Schumannów nie była rodziną przeciętną. Hausser wyciągnął górną szufladę, w której, jak się okazało, była bielizna pani Schumann. Znów poczuł zapach jej słodkawych perfum i nie mógł się powstrzymać, żeby nie powąchać leżących na wierzchu białych koronkowych fig. Ich zapach miał w sobie coś wulgarnego, ale i dziwnie przyjemnego; pomyślał, że pani Schumann najwyraźniej skrapia bieliznę perfumami. Miał ochotę schować majtki do kieszeni, ale się powstrzymał.

Zamknął szafę i ruszył w stronę najbardziej oddalonego pokoju. Otworzył drzwi i zajrzał do środka. Na ścianach wisiały czarno-białe plakaty przedstawiające Nadię Comăneci i Karin Janz, dwie olimpijki, złote medalistki. Na niewielkiej komódce stało oprawione w ramkę zdjęcie dziewczynki w stroju gimnastycznym, zrobione przy okazji jakichś zawodów. Obok zdjęcia leżało kilka medali z pomalowanego na złoto plastiku, z kolorowymi wstążkami.

— Pokój małej też mamy przeszukać? — spytał stojący za Hausserem Müller.

— Oczywiście, ale uważajcie na jej rzeczy.

Hausser wycofał się do kuchni, a agenci zaczęli fotografować mieszkanie. Otworzył lodówkę i zaczął się przyglądać półkom pełnym serów i wędlin. Sięgnął po otwarty karton skondensowanego mleka, wypił kilka łyków i odstawił go na miejsce. Nie lubił mleka, ale jeszcze mniej lubił Schumanna i jego dekadencki styl życia.

— Przejrzeliśmy całe mieszkanie — oświadczył Müller, który właśnie wszedł do kuchni.

— I co znaleźliście? — spytał Hausser, zamykając drzwi lodówki. — Jakieś notatki? Rachunki?

— Nic. Ale mam wrażenie, że Schumann wydaje więcej, niż zarabia w Staatsbanku.

— Jesteś niezwykle spostrzegawczy — zauważył Hausser ironicznie.

Müller spuścił wzrok.

— Biorąc pod uwagę to, co już o nim wiemy, możemy oskarżyć go o korupcję i nadużywanie stanowiska.

— Chcę poznać jego kontakty. Dotrzeć do jego kont i do ludzi, którzy najwyraźniej go chronią. Chcę złapać go na gorącym uczynku, rozumiemy się?

— Przykro mi, ale w mieszkaniu nie ma nic, co mogłoby wskazywać na osoby trzecie, chociażby pośrednio.

— Dlatego musimy działać dalej. Skontaktuj się z działem technicznym. Niech założą tu podsłuch, zainstalują kamery, we wszystkich pokojach, nawet na schodach kuchennych.

Müller przeciągnął ręką po łysinie i swoim zdrowym okiem spojrzał uważnie na Haussera.

— A co na to generał Strauss? To on zatwierdza tak szeroko zakrojone akcje.

Pozostali agenci, zebrani w przedpokoju za Müllerem, spoglądali wyczekująco na Haussera.

— Jeśli jeszcze raz zakwestionujesz moją decyzję, skończysz na Piątce w piwnicy, otwierając listy nad parą.

Hausser odwrócił się do okna w kuchni i wyjrzał na zewnątrz. Starszy mężczyzna w niebieskim fartuchu sprzątał podwórze.

— Gospodarz domu mieszka na parterze, prawda?

— Tak, po prawej stronie od wejścia — odpowiedział Müller.

— Co o nim wiemy?

— Nazywa się Wolfgang Voller. Jest wdowcem. Ma sześćdziesiąt osiem lat, dawniej pracował jako kierowca autobusu. Należy do partii, wstąpił do niej w wieku dwudziestu trzech lat.

— Niech ktoś wieczorem po niego przyjdzie.

— O co go oskarżymy?

Hausser wzruszył ramionami.

— Wykaż się kreatywnością, Müller. I zadbaj, żeby został w Hohenschönhausen do momentu zakończenia akcji.

Hausser odwrócił się od okna, wyminął Müllera.

— Niech technicy urządzą w jego mieszkaniu punkt operacyjny. To ma być podobna akcja jak w przypadku Lea Danziga, nadzór dwadzieścia cztery godziny na dobę. Pełen zakres.

— Oczywiście. Kto się tam wprowadzi?

Prenzlauer Berg, Berlin, 16 sierpnia 1989

14.

Kiedy kilka dni po przeszukaniu mieszkania przy Greifenhagener Straße dziewięć przez służby bezpieczeństwa Christoph Schumann wszedł przez bramę na podwórze, usłyszał odgłos zamiatania. Było późne popołudnie i Christoph wracał z banku. Marynarkę miał przerzuconą przez ramię, białe, sztywne plamy na koszuli były wyraźnym dowodem na panujący upał. W drodze do klatki minął dozorcę, który odwrócony do niego plecami, zamiatał obok kontenerów na śmieci. Christoph sięgnął po klucz i otworzył drzwi wejściowe.

— Przepraszam — usłyszał za sobą czyjś głos.

Odwrócił się i spojrzał na nieznajomego mężczyznę w niebieskim fartuchu.

Hausser uśmiechnął się, wytarł rękę w fartuch i podał ją Christophowi.

— Nazywam się Hausser i jestem nowym gospodarzem domu.

Christoph spojrzał na jego wyciągniętą dłoń, uścisnął ją z pewnym oporem i przywitał się.

— A co się stało z poprzednim? Koehler, a może Voller, tak się chyba nazywał.

— Nie mam pojęcia. Pewnie się przeprowadził.

— Rzeczywiście wszystko jedno. I tak nigdy go nie było, kiedy był potrzebny — powiedział Christoph i pchnął drzwi swoim potężnym ciałem. — Mam nadzieję, że będzie pan skuteczniejszy od niego — rzucił z uśmiechem.

— Stawiam to sobie za cel.

— Mamy problemy z odpływem w łazience. Może zajrzy pan do nas któregoś dnia i sprawdzi, co da się z tym zrobić? Nazywam się Schumann…

— I mieszka pan na piątym piętrze. Oczywiście zajrzę — zapewnił Hausser.

Uśmiechnięty, patrzył, jak Schumann wchodzi na klatkę. Po chwili wrócił do sprzątania podwórza.

Dziesięć minut później Hausser był już z powrotem w mieszkaniu dozorcy. W dusznym pomieszczeniu było gorąco jak w piecu. Zdjął fartuch i T-shirt, rzucił je na podłogę w przedpokoju. Z pokoju dochodził słaby szum, w szparę między drzwiami a podłogą wciskała się smuga zielonkawego światła. Wyszedł do kuchni, wyjął z lodówki butelkę absyntu i pojemnik z kostkami lodu. Wrócił do przedpokoju, otworzył na oścież drzwi do pokoju i utonął w zielonej poświacie. Spojrzał na jedną ze ścian, na której technicy zamontowali osiem monitorów. Obok szumiały pracujące bez przerwy magnetowidy. Wszystkie urządzenia były połączone z ukrytymi w mieszkaniu Schumannów kamerami. Hausser miał w ten sposób wgląd do wszystkich jego pomieszczeń, kontrolował też podest schodów kuchennych. W mieszkaniu rozmieszczono dziesięć mikrofonów. Dział techniczny przeszedł sam siebie. Hausser usiadł na krześle przed monitorami. Dużo się zmieniło, pomyślał. Kiedy przed laty zaczynał służbę, używano filmów o szerokości ośmiu milimetrów, które trzeba było wywoływać. Odkąd pojawiły się kamery wideo, można było obserwować wszystko na bieżąco. Z czasem kamery stawały się coraz mniejsze, teraz wystarczyło umieścić mikroskopijne urządzenie gdziekolwiek i przeciągnąć kable do pomieszczenia operacyjnego.

Hausser przyglądał się ekranowi na środku ściany: Christoph stał przy barku i nalewał sobie drinka.

— Lena? Napijesz się martini? — usłyszał jego głos w głośniku.

— Chętnie, Liebchen — odpowiedziała Lena z kuchni.

Hausser przeniósł wzrok na sąsiedni monitor, na którym było widać, jak Lena szykuje kolację.

— Chętnie, Liebchen — powiedział Hausser sam do siebie i nalał sobie absyntu.

Christianshavn, kwiecień 2014

15.

Pachniało kawą, tytoniem Petterøe i zakurzonymi starymi książkami, zalegającymi na półkach Antykwariatu Victorii. Z podróżnego gramofonu stojącego na wielkiej dawnej ladzie sklepowej dochodziły dźwięki trąbki Cheta Bakera, grającego Moonlight in Vermont. Ravn stał obok i przeglądał pudło pełne najróżniejszego sprzętu elektrycznego. Było tam wszystko: przedłużacze, adaptory, dawne aparaty telefoniczne i komórki, a nawet stary kalkulator, którego miejsce było raczej w muzeum techniki.

— Jesteś pewna, że masz taki, który będzie pasował? — rzucił w głąb lokalu.

Po chwili w drzwiach stanęła Victoria ze stertą książek pod pachą, z ust wystawał jej kawałek cynamonowej bułeczki, którą przyniósł jej Ravn.

— Mhm — wymruczała, kładąc książki na ladzie. — Jeśli mam, to musi tam być — powiedziała, kończąc jeść bułeczkę. Otrzepała tweedową marynarkę z kurzu. — Jesteś pewien, że to dobry pomysł? Że naprawdę tego chcesz? — spytała.

— O co ci chodzi? — odpowiedział Ravn. Zaplątany w kable, próbował sięgnąć głębiej do kartonu.

— Może powinieneś po prostu wyrzucić ten szmelc i iść do przodu.

Ravn przestał grzebać w pudle i spojrzał na nią.

— Poszedłem, ale muszę sprawdzić, czy nie jest to służbowy telefon Evy.

— Odeślij go do jej biura, niech oni się tym martwią.

Ravn sięgnął znów do kartonu, wyjął z niego spory adaptor.

— A jeśli to jednak nie jest jej służbowa komórka, to co? Każę im ją odesłać? — Pokręcił głową. — Może się okazać, że ma tam jakieś prywatne wiadomości. Nic im do tego.

— A może ani im, ani tobie — powiedziała Victoria. Przełknęła ostatni kęs cynamonowej bułeczki, włożyła rękę do kieszeni kamizelki i wyjęła opakowanie tytoniu.

— Masz z tym jakiś problem? — spytał Ravn.

— Nie, tylko nie podoba mi się, kiedy ktoś wtyka nos w nie swoje sprawy. Od razu przypomina mi się Big Brother. Zostawmy zmarłych w spokoju.

— Jak zwykle nie owijasz w bawełnę. — Ravn wyjął z kieszeni komórkę i spróbował podłączyć ją do adaptora. — I tak nic z tego. To gówno do niczego nie pasuje — powiedział i wrzucił urządzenie z powrotem do kartonu.

Victoria jedną ręką zaczęła zwijać papierosa, drugą sięgnęła po starego ronsona. Pstryknęła i stara zapalniczka buchnęła wysokim płomieniem, przez moment wydawało się, że zajmą się od niego jej piękne siwe włosy. Zaciągnęła się chciwie, po czym wydmuchała w powietrze niebieskawą chmurę dymu.

— Jeśli naprawdę chcesz przywrócić tę komórkę do życia…

— Chcę, bo zależy mi, żeby mieć tę sprawę z głowy. O nic więcej mi nie chodzi.

— Jasne — mruknęła Victoria z papierosem w ustach.

Pstryknęła palcami, dając mu do zrozumienia, że ma dać jej komórkę.

— Adaptory to jedna wielka bzdura. Tak naprawdę wszystkie działają tak samo, przetwarzając dwieście dwadzieścia woltów na dwanaście. Różnią się jedynie wtyczki. W ten sposób producenci zmuszają nas do kupowania ich produktów. — Sięgnęła po leżący na stole nóż do papieru i przecięła kabel. — Dlatego do starych komórek można użyć każdego z tych adaptorów. — Zaczęła izolować taśmą dwa kawałki kabla, podsunęła mu je pod oczy: — Patrz, plus i minus, to wszystko.

— Ale jak dopasujesz je do wtyczki?

— To łatwiejsze, niż sądzisz.

Wsunęła cienkie ostrze noża w szczelinę obudowy komórki i podważyła ją. Cienki plastik ustąpił, na podłogę poleciały śrubki.

— Co ty robisz? Zniszczysz ją!

— Bzdura — odpowiedziała Victoria. Położyła obudowę komórki przed sobą na blacie i ostrożnie podłączyła kabelki bezpośrednio do urządzenia. — Teraz możesz ją włączyć.

Ravn schylił się i podłączył wtyczkę adaptora do kontaktu, włączył komórkę.

— Coś się dzieje?

Victoria pokiwała głową.

— Wyświetlacz działa. Teraz pewnie musi się chwilę poładować. Masz kod PIN?

— Kod PIN? A niby skąd miałbym go mieć?

— A PUK?

— Nawet nie wiem, co to jest.

— Nie masz duszy technika, detektywa chyba też nie.

— Nigdy nie twierdziłem, że jest inaczej. I co? Nie będzie można jej uruchomić?

Victoria zdusiła papierosa w popielniczce. W tym momencie do kasy podszedł starszy pan ze stertą książek.

— Zawsze można zadzwonić na sto dwanaście — odezwała się Victoria.

— I co to pomoże?

— W niektórych starych modelach po wybraniu sto dwanaście zyskujesz dostęp do pamięci komórki. To znaczy nie można z niej dzwonić, ale jest dostęp do kontaktów i SMS-ów. A jeśli dobrze zrozumiałam, to właśnie cię interesuje.

Ravn przeciągnął dłonią po kilkudniowym zaroście.

— Całkiem dobrze się na tym znasz.

— To dość powszechna wiedza.

— Tak? W więziennych kręgach?

Victoria uśmiechnęła się kwaśno. Odwróciła się i poszła obsłużyć klienta.

Ravn wpatrywał się jak zahipnotyzowany w świecący wyświetlacz. Po chwili komórka wydała piszczący dźwięk i na wyświetlaczu pokazał się napis: „wprowadź PIN”. Spojrzał na Victorię, była zajęta klientem. Wybrał sto dwanaście i po chwili odezwała się centrala ratownictwa. Rozłączył się i wcisnął klawisz z „menu”. Tak jak przypuszczała Victoria, uzyskał dostęp do pamięci komórki. Wszedł w listę kontaktów, przejrzał je, żadne z nazwisk nic mu nie mówiło, ale też musiał przyznać, że nie znał nazwisk klientów Evy ani osób, z którymi współpracowała. Pamiętał jedynie, że jej szef nazywał się Richard jakiś tam, wspominała też kiedyś o jakiejś Pii, a może Lenie, która pracowała z nią w kancelarii. Jednak żadnego z tych imion nie było w kontaktach. Nagle uświadomił sobie, jak niewiele w gruncie rzeczy wiedział o zawodowym życiu Evy. Dom stanowił odskocznię od wszystkich przykrości, z którymi każde z nich spotykało się w pracy. Był ich przystanią do czasu, aż pewien złodziej włamał się do nich i na środku pokoju zmiażdżył Evie głowę. Ravn wcisnął ikonkę z kopertą, pojawiły się SMS-y. Pierwsze z nich od razu potwierdziły, że komórka należała do Evy, zawierały numery spraw, jej nazwisko, tytuł, daty i godziny rozpraw w sądzie. Przewinął je w ekspresowym tempie, aż dotarł do tych z ostatnich tygodni przed jej śmiercią. Nagle coś przykuło jego uwagę, zdjął palec z klawisza. Cofnął przewijanie, przeczytał wiadomość oddzielającą dwie inne, w których podane były numery spraw. „Brakuje mi naszych środowych spotkań” i uśmiechnięta buźka. Otworzył wiadomość: „tęsknię, tęsknię, tęsknię, tęsknię, tęsknię, tęsknię, tęsknię, tęsknię, tęsknię, tęsknię, tęsknię, tęsknię… kochana”.

Wrócił do listy SMS-ów i ponownie zaczął je przeglądać. Między służbowymi wiadomościami znalazł te, których szukał. Krótkie, zwięzłe: „Cudownie będzie znów Cię zobaczyć”, „Dzięki za wczoraj i za wino”, „Nie możemy się dłużej spotykać”, „Liczę godziny do naszego spotkania”, „Chyba się w Tobie zakochałem, nie chyba, na pewno”, „Jesteś cudowna, Evo”.

Ravn poczuł, że wszystko się w nim wywraca. Schylił się, szarpnął za kabel, wyciągnął go z kontaktu. Owinął kablem obudowę komórki, żeby się nie rozsypała.

— Dokąd idziesz? — zawołała za nim Victoria.

Ale on był już za drzwiami. Jak szalony ruszył pędem przed siebie. To nie mogła być prawda. Miał wrażenie, że głowa mu eksploduje, komórka Evy paliła go w kieszeni żywym ogniem.

Prenzlauer Berg, Berlin, 7 września 1989

16.

Hausser stał zwrócony plecami do monitorów i zapinał koszulę. W ostatnich tygodniach zapuścił wąsy, czarne i gęste. Nie bardzo potrafił powiedzieć dlaczego, pewnie uznał, że pasują do jego nowej roli.

Odwrócił się i nieco mętnym wzrokiem spojrzał na środkowy monitor. Na ekranie widać było sypialnię. Christoph i Lena właśnie się położyli. Christoph leżał obok żony, po chwili zaczął gładzić jej ciało pod jedwabną koszulką. Hausser wiele razy był świadkiem jego prób, ale Lena najwyraźniej miała mniejszy apetyt na seks niż jej mąż. Jednak dzisiaj wieczorem Christoph miał szczęście. Lena poddała się jego pieszczotom, podciągnęła koszulkę i pozwoliła się wziąć.

Hausser schował koszulę w spodnie i przyglądał się aktowi seksualnemu na ekranie. Christoph poruszał się coraz szybciej. Lena uciszała go, schował twarz w poduszkę. Kiedy Hausser sięgał po wiszącą na krześle kurtkę, Christoph szczytował. Na ekranie widać było, jak Lena wstaje i wychodzi do łazienki, sika, po czym dokładnie myje łono. Kiedy wróciła do sypialni, Christoph już spał. O dwudziestej trzeciej trzydzieści siedem Lena zgasiła światło i położyła się spać, odwrócona plecami do męża.

Hausser zdjął z haczyka czapkę z daszkiem i wyszedł z mieszkania. Starając się nie hałasować, przeszedł przez podwórze i wyszedł na ulicę, gdzie stał jego rower. Wsiadł na niego i ruszył przed siebie Greifenhagener Straße. Od dnia kiedy ostatnio jechał na rowerze, minęło ładnych parę lat. Pewnie było to w wojsku, a może jeszcze dawniej, za czasów studenckich. Zachwiał się kilka razy, aczkolwiek nie tylko z braku wprawy; powodem było też kilka piw, które wypił wieczorem, nie wspominając o absyncie.

Dwadzieścia minut później był już na Boyenstraße. Jechał teraz wzdłuż wysokiego muru, obok którego wznosiło się ogrodzenie z siatki, zakończone drutem kolczastym. W strefie śmierci między zewnętrznym ogrodzeniem a betonowym murem wielkie reflektory rozświetlały ciemną noc. Był pewien, że strażnicy na wieży już dawno go zauważyli i teraz na pewno bacznie go obserwują. Panowała głucha cisza, słyszał, jak łańcuch roweru ociera o blaszaną osłonę. Podjechał do czarnej łady, która była jedynym samochodem zaparkowanym na ciemnej ulicy. Za zaparowanymi szybami dostrzegł zarys postaci za kierownicą, domyślił się, że zapewne Müller czekał tu na niego już od dłuższego czasu. Odstawił rower i otworzył drzwi samochodu. Zawahał się przez moment, kiedy spostrzegł, że za kierownicą nie siedzi Müller, tylko Strauss. Przywitał się, próbując ukryć zdziwienie, i usiadł obok niego.

Strauss nie odpowiedział na jego pozdrowienie, wpatrywał się tylko przed siebie. Nagle wybuchnął:

— Dlaczego, do cholery, nikt mi nic nie powiedział?! — Krople śliny prysnęły na przednią szybę samochodu. — Od dwóch tygodni prowadzisz akcję, a ja dopiero dzisiaj się o tym dowiaduję! — wykrzyczał, zapluwając się.

— Ponieważ sprawa dotyczy wysoko postawionych urzędników państwowych, musieliśmy zawęzić krąg osób, które zwykle informujemy o tego typu akcjach.

— Nie jestem „kręgiem osób”, tylko twoim przełożonym. Żądam, żebyś informował mnie o takich sprawach. To nie podlega dyskusji.

— Przepraszam, jeśli coś mylnie zinterpretowałem. Uznałem, że będzie lepiej, jeśli poinformuję cię po fakcie. Podobnie jak w przypadku innych spraw zakończonych w sposób ostateczny.

Strauss żachnął się.

— Czy mam się spodziewać kolejnego przypadku zapalenia płuc w Hohenschönhausen?

Hausser pogładził wąsy.

— Nie można tego wykluczyć. Midas na pewno mógłby nam wiele powiedzieć. Czy zechce podzielić się swoją wiedzą ze śledczym, czy ze mną osobiście, to już jego wybór.

— Czytałem raporty. Dlaczego go jeszcze nie zatrzymaliśmy?

— Ponieważ w sprawę zaangażowane są zapewne także inne osoby. Osoby, które chcielibyśmy schwytać na gorącym uczynku. Osoby z partii — dodał Hausser. Nachylił się w stronę Straussa. — Być może są to nawet osoby z naszych szeregów. Może dojść do wielkiej czystki. — Uśmiechnął się.

— Na litość boską — westchnął Strauss. Spojrzał na Haussera i na jego wąsy. — Są prawdziwe? — spytał zdziwiony.

Hausser skinął głową, nadal się uśmiechając.

Strauss sięgnął po papierosa, zapalił.

— Nie wiesz, co się dzieje na świecie? ZDF codziennie zalewa nas tym całym gównem.

— Obecnie śledzę nieco inne kanały. Coś mnie ominęło?

— Wszystko się wali, do cholery. Komuniści w Polsce są skończeni. W krajach bałtyckich trwają demonstracje. Niedawno ponad milion ludzi chwyciło się za ręce, tworząc sześciokilometrowy łańcuch.

— Proszę bardzo, my mamy nasz mur. Chroni nas przed faszystami.

— Nie widzisz, jak pęka?

Hausser spojrzał na mur.

— Nie. A niby gdzie?

Strauss opuścił szybę i wyrzucił papierosa.

— Masz jakieś wyniki? — spytał.

Hausser odwrócił głowę. Nie miał ochoty opowiadać mu ani o śledztwie, ani o swoich metodach.

— To nadal jedynie faza wstępna.

— Akcja trwa już ponad dwa tygodnie. Jakie masz konkretne dowody?

— Na razie to tylko drobiazgi. Z czasem złożą się na pełniejszy obraz. Czytelny dla prowadzących śledztwo — dodał.

— Powiedz mi, do czego doszedłeś, Hausser. Chcę to wiedzieć natychmiast.

Hausser skrzyżował ręce na piersiach.

— Pęka pewien wzorzec. Zachodzą pewne… zmiany. Słowa, które padają, pewne działania, wszystko wskazuje, że szykuje się coś większego.

— Musisz mówić bardziej konkretnie.

Hausser wzruszył ramionami.

— Kilka dni temu Midas zmienił swoje nawyki alkoholowe. Wcześniej pijał martini, teraz pije whisky z wodą. Dzisiaj wieczorem żona dopuściła go do siebie, uprawiali seks, a przedwczoraj pokłócił się z córką. Mała chciała wziąć udział w jakichś pokazach gimnastycznych w Dreźnie, a on się nie zgodził. Poza tym rodzina zaczęła jeść więcej mięsa, więcej też palą. Midas rzadziej się kąpie, ale to może być przypadek.

Strauss patrzył na niego w milczeniu.

— Jaja sobie ze mnie robisz? — spytał w końcu.

— Jak to?

— Jesteś… pijany?

— W nieznacznym stopniu. Tak jak powiedziałem na wstępie, trzeba być śledczym, żeby potrafić zinterpretować takie szczegóły, ten rodzaj zmiany nawyków.

— Nie wiem, kto jest bardziej szalony: świat wokół nas czy twoje śledztwo?

Hausser przygryzł dolną wargę.

— Tak czy inaczej, coś się szykuje. Midas planuje coś dużego.

— Daję ci jeszcze tydzień. Jeśli do tego czasu nie znajdziesz czegoś naprawdę istotnego, zamykamy sprawę Christopha Schumanna i jego rodziny.

— To byłby błąd. Tego typu dochodzenia zabierają dużo czasu.

— Tydzień, Hausser.

Hausser patrzył za czarną ładą odjeżdżającą ulicą wzdłuż ogrodzenia. Księżyc był nisko, jakby zaglądał do niego przez mur. Strauss był słabym człowiekiem, łatwo wpadał w panikę. W minionych czasach już dawno straciłby swoje stanowisko. Poleciałby przy okazji jakiejś czystki. Hausser wiedział, że musi działać szybko, jeśli chce zakończyć zadanie przed nadejściem potopu.

Christianshavn, kwiecień 2014

17.

Ravn usiadł wygodnie na kanapie, w jednej ręce trzymał komórkę Evy, w drugiej do połowy napełnioną szklaneczkę bourbona. Komórka była naładowana, ściągnął obudowę gumką, żeby się nie rozsypała. Wypił łyk i zerknął na wyświetlacz. Na zewnątrz po kanale płynęła łódź z turystami, którym przewodnik coś głośno opowiadał. Oznaczało to, że poziom wody w porcie wrócił do normy. Jednak nieszczęścia chodzą parami, pomyślał.

W ciągu ostatniej doby Ravn przejrzał wszystkie SMS-y, przeglądał je tak wiele razy, że teraz wystarczało, że spojrzał na temat, i już wiedział, co będzie dalej. Zebrane razem opowiadały historię związku. Od pierwszych chwil, pełnych wahania i niepewności, do coraz większej intymności, aż w końcu do zdecydowanych wyznań miłosnych. Wymiana SMS-ów stawała się coraz intensywniejsza, ale urwała się tydzień przed śmiercią Evy. W komórce zapisane zostały jedynie SMS-y przychodzące, wychodzące usunięto. Ale Ravn nie musiał czytać odpowiedzi Evy, żeby zrozumieć, w co była zaangażowana. Adresowane do niej wiadomości mówiły wszystko. Odstawił szklankę i sięgnął po własną komórkę. Próbował znaleźć właściciela numeru, szukał go przez biuro numerów i przez rejestr adresów. Chciał zdobyć nazwisko i adres faceta, żeby złożyć mu wizytę, ale bez powodzenia. Dlatego w końcu postanowił do niego zadzwonić i wyrzucić z siebie całą złość. Zagrozić mu wszelkimi możliwymi nieszczęściami, ostrzec, żeby nie wchodził mu w drogę, bo nie ręczy za siebie. Wybrał numer. Czuł, jak narasta w nim gniew, w ustach miał gorzki smak adrenaliny. Uzyskał połączenie, po chwili po drugiej stronie usłyszał głos. Automatyczna sekretarka któregoś z operatorów oznajmiła mu, że numer został zlikwidowany. Rozłączył się, rzucił komórkę na kanapę. Prawdę mówiąc, powinien był posłuchać Victorii i w ogóle nie włączać tego telefonu, ale teraz mleko już się rozlało i nie mógł tego tak zostawić. Jego mózg pracował na pełnych obrotach, musiał znaleźć sposób, żeby dotrzeć do drania. Pomyślał, że z pewnością są jakieś inne ślady, musi znaleźć coś jeszcze poza SMS-ami w telefonie. Ale sprzątając mieszkanie, nie znalazł niczego podejrzanego…

Podniósł się szybko z kanapy, Møffe obudził się i szczeknął. Nagle Ravn przypomniał sobie o ubraniach Evy, które oddał do sklepu z używaną odzieżą. Chciał jak najszybciej pozbyć się wszystkiego i nawet nie sprawdził kieszeni. Może właśnie w nich znalazłby jakiś ślad, który pozwoliłby mu się dowiedzieć czegoś więcej: jakiś list, może zdjęcie, rachunek z restauracji, w której się spotykali.

Dopił bourbona, niezbyt mu smakował. Kiedyś pił go jak wodę, ale to było dawno. Potraktował to jako dobry znak, jedyny w całym tym szaleństwie. Sięgnął po smycz i założył ją Møffemu.

Dzwonek nad drzwiami sklepu z używaną odzieżą na Amagerbrogade zadźwięczał raz, kiedy Ravn je otworzył i wszedł do środka. W niewielkim pomieszczeniu sklepowym unosił się przykry zapach zatęchłych ubrań, wieszaki uginały się pod ich ciężarem. Ravn podszedł do lady, przy której starsza kobieta w czerwonym golfie składała jakieś rzeczy. Niestety, nie była to ta sama ekspedientka, która przedwczoraj przyjmowała od niego ubrania. Przywitał się z nią i od razu zauważył stojące za ladą czarne worki z ubraniami Evy. Najwyraźniej nikt jeszcze do nich nie zaglądał, stały dokładnie w miejscu, w którym je zostawił.

— Przedwczoraj przyniosłem tu te worki — powiedział, wskazując za ladę.

Starsza pani sięgnęła po okulary, które wisiały jej na sznurku, i włożyła je na czubek nosa. Zmierzyła go wzrokiem od góry do dołu i powoli odwróciła głowę w stronę worków.

— Chodzi o te?

— Zgadza się. Chciałbym je jeszcze raz przejrzeć.

Kobieta odwróciła się w jego stronę, zdjęła okulary, które znów zawisły na sznurku.

— Przykro mi, ale musi pan zaczekać, aż przejrzymy towar i go wycenimy.

— Nie zrozumiała mnie pani. Chcę tylko sprawdzić, czy nie zostało coś w kieszeniach. Zapomniałem zrobić to wcześniej.

— Ach tak — wycedziła kobieta przez zaciśnięte usta. — Nawet jeśli rzeczywiście to pan je tu przyniósł…

— Przysięgam, że tak było.

— Prawdę mówiąc, te rzeczy są teraz własnością Pomocy Kościoła. Nie mogę pozwolić, żeby pan w nich grzebał — stwierdziła, krzyżując ręce na piersiach.

Ravn z całej siły starał się zachować spokój, zaczerpnął głęboko powietrza.

— P r a w d ę   m ó w i ą c, okazało się, że moja zmarła narzeczona, której rzeczy są w tych workach, zdradzała mnie. I p r a w d ę   m ó w i ą c, chciałbym sprawdzić, czy w kieszeniach jej ubrań nie ma czegoś, co mogłoby naprowadzić mnie na ślad mężczyzny, z którym mnie zdradzała. Tak więc p r a w d ę   m ó w i ą c, bardzo potrzebuję pani pomocy… — powiedział, patrząc na nią błagalnym wzrokiem.

Sprzedawczyni przewróciła oczami.

— Wygląda na to, że rzeczywiście to pan je tu przyniósł, a w takim razie…

— Dziękuję — przerwał jej Ravn. Wszedł za ladę i zaczął przeszukiwać worki, podczas gdy starsza pani przyglądała mu się uważnie.

Kwadrans później szedł znów Amagerbrogade, kierując się w stronę Christianshavn. Møffe dreptał za nim. Wizyta w sklepie z używaną odzieżą nie posunęła sprawy do przodu. Poza spinką do włosów nie znalazł w kieszeniach niczego. Ponownie sięgnął po komórkę Evy i po raz setny zaczął przeglądać wiadomości. Właściwie nic w nich nie zdradzało tożsamości owego mężczyzny. A jednak coś kazało mu sądzić, że nie był to żaden z jej kolegów z kancelarii. Z treści wiadomości wynikało, że spotykali się raczej sporadycznie. Może chodziło o któregoś z klientów? Zaczął ją przeklinać. Jeśli ich związek jej nie satysfakcjonował, dlaczego mu tego nie powiedziała? Mogła na niego nakrzyczeć, rzucić w niego czymś. Ale ona nigdy nie dała po sobie poznać, że jest niezadowolona. Czego jej brakowało? Na pewno nie chodziło o seks… Na siatkówce oka pokazały mu się sceny, w których Eva kocha się z innym mężczyzną. Pociągnął za smycz i ruszył z Møffem w stronę „Bianki” i szklaneczki, która stała na stoliku w kajucie i czekała na jego towarzystwo.

Kiedy po chwili dotarł do kanału, zobaczył, że tuż obok miejsca, gdzie zacumowana była jego łódź, stoi szary fiat 500 z bordowym składanym dachem. Wiedział, do kogo należy. W tym momencie nie miał ochoty się z nikim spotykać, a już na pewno nie z tą kobietą. To już wolał ukryć się w Wydrze Morskiej, gdzie mógł sobie posiedzieć sam w ciemności. Odwrócił się i niemal wpadł na Louise.

— Cześć — powitała go.

— Cześć… — odpowiedział zdziwiony. — Chodzisz za mną? — Na jego twarzy pojawił się wymuszony uśmiech.

— Skądże. Byłam w pobliżu i pomyślałam, że zajrzę. A nuż tu będziesz — powiedziała, wskazując na „Biancę”. — A skoro cię nie było, postanowiłam zrobić sobie spacer wzdłuż kanału. Piękna pogoda, prawda? — Wzięła głęboki oddech i spojrzała na niebo, na którym chmury właśnie znów zasłoniły słońce.

— Być może — mruknął Ravn. — Masz coś do mnie? — spytał i natychmiast pożałował, że w ogóle się do niej odezwał.

— Nie, chciałam cię tylko zaprosić na kieliszek wina.

— Wina? Bardzo dziękuję, ale nie pijam wina… Garbniki mi szkodzą, zżerają mi żołądek — dodał, uderzając się po brzuchu, jakby chciał dodatkowo to podkreślić.

— Więc może piwo? — Uśmiechnęła się.

— Louise… — zaczął, mając nadzieję, że dobrze zapamiętał jej imię. — Mam dziwne wrażenie, że nie przyszłaś tu, żeby rozmawiać ze mną o pogodzie czy zaprosić mnie na drinka. Więc o co naprawdę chodzi?

— Masz rację — odpowiedziała Louise, wkładając ręce do kieszeni ciasnych markowych dżinsów. — Posłuchałam twojej rady i skontaktowałam się z policją.

— Rozumiem. I co ci powiedzieli?

Louise ponownie się uśmiechnęła, tym razem szeroko; jak Cameron Diaz, pomyślał Ravn. Była piękna.

— Więc dasz się zaprosić na to piwo?

Prenzlauer Berg, Berlin, 16 września 1989

18.

Hausser wychylił się do przodu i oddał mocz, mocny strumień uderzył o ścianki miski klozetowej. Mocz pachniał kwaśno, najwyraźniej jego organizm nie był dość nawodniony. Na dłuższą metę nie można było żyć samym alkoholem i papierosami. Będzie musiał zorganizować sobie coś do jedzenia. Nawet jeśli to właśnie głód sprawia, że jego myśli zaczynają wędrować sobie tylko znanymi drogami i nagle dostrzega ślady, których nikt inny nie widział. Midas zostanie wkrótce rozpracowany. Czuł to wyraźnie. Problem polegał na tym, że tydzień, który dał mu Strauss, już dawno minął, i teraz czekał, aż Müller albo któryś z innych agentów z Wydziału „Z” zapuka do jego mieszkania i…

W tym momencie rozległ się dzwonek do drzwi. Hausser spuścił wodę w wucecie i wyszedł do przedpokoju. Z zamontowanych w pokoju głośników dobiegał głos córki Schumanna, śpiewającej Der kleine Trompeter. Dzwonek odezwał się ponownie, Hausser zamknął drzwi do pokoju i poszedł otworzyć.

— Pan Schumann, dzień dobry.

Christoph zmierzył go wzrokiem.

— Witam. Chciałbym, żeby naprawił pan dzisiaj odpływ.

— Odpływ? — powtórzył Hausser, wkładając koszulę do spodni.

— W łazience. Jest zapchany. Wspominałem panu o tym już kilka razy.

Hausser pokiwał głową, jakby sobie coś przypominał.

— Przyjrzę mu się później.

— Wolałbym teraz, przed południem, kiedy żona jest w domu. Najlepiej jak najszybciej — dodał Christoph i nie czekając na odpowiedź, odwrócił się i wyszedł.

Hausser patrzył za nim, kiedy szedł przez podwórze. Szybko zapiął spodnie.

Pół godziny później zapukał do drzwi mieszkania Schumannów. Zrobiłby to wcześniej, ale miał problem ze znalezieniem pasa z narzędziami. Otworzyła mu Lena, ubrana w czarne jedwabne kimono w czerwone japońskie znaki. Pachniała przyjemnie słodko, ale posłała mu niezadowolone spojrzenie. Zostawiła otwarte drzwi i zniknęła w mieszkaniu.

— Łazienka jest po lewej stronie — zawołała.

Hausser wszedł do przedpokoju, zamykając za sobą drzwi.

— I proszę wszystkiego nie pobrudzić, właśnie posprzątałam — dodała w drodze do sypialni po drugiej stronie długiego korytarza.

Hausser ruszył do łazienki. Pani Schumann oczywiście miała kogoś do sprzątania, nawet wiedział kogo. Korzystała z pomocy Klary, która mieszkała w sąsiedniej klatce w tej samej kamienicy. Widywał ją, jak tu sprząta, kiedy Lena wychodziła do pracy, a córka była jeszcze w szkole. Zwykle podkradała alkohol z butelek, do których następnie dolewała wody. Hausser widział też, jak czasem tańczyła ubrana w futra Leny i paliła jej papierosy. Nieźle się bawił, oglądając ją na monitorach. Klaun występujący w przerwie między prawdziwymi pokazami.

W łazience cuchnęło wilgocią z zapchanego odpływu umywalki. Chociaż nie był dozorcą, to jednak powinien sobie poradzić. Sięgnął po gumowy przepychacz, umieścił go nad odpływem i nacisnął raz i drugi, rozpryskując wodę. Uniósł przepychacz i zobaczył wirujące w wodzie kosmyki włosów. Wyjął śrubokręt i zaczął je wyławiać z odpływu. Kłęby długich czarnych włosów Leny, wymieszanych z resztkami mydła, rzucał na podłogę. Poziom wody w umywalce zaczął powoli opadać. Hausser wytarł brudne dłonie w różowy ręcznik, który wisiał obok lustra. Wyszedł na korytarz i zerknął w stronę otwartych drzwi do sypialni.

— Przydałby się garnek gorącej wody.

Lena zawołała, że w kuchni jest czajnik elektryczny, którego może użyć.

Poszedł do kuchni i znalazł czajnik, stał obok zlewu. Nalał do niego wody i rozejrzał się, czekając, aż woda się zagotuje. Na stoliku leżała ręcznie zapisana kartka, podszedł bliżej i zaczął czytać. Kartka okazała się czymś tak dekadenckim jak lista zakupów. Jego uwagę zwróciły sześć butelek wina i adnotacja, żeby Lena kupiła coś na deser. Chociaż nikt w rodzinie nie miał w najbliższym czasie urodzin, Schumannowie zdawali się zawsze mieć powód do świętowania. Wątpił jednak, żeby była nim zbliżająca się czterdziesta rocznica powstania Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Czajnik zagwizdał przeciągle, z dzióbka zaczęła unosić się para. Hausser podszedł, wyłączył czajnik i zabrał go ze sobą do łazienki. Spłukał odpływ wrzącą wodą.

— Teraz powinno już być w porządku — powiedział, wychodząc do przedpokoju.

Przez otwarte drzwi sypialni widział Lenę. Stała przed szafą ubrana jedynie w czarny biustonosz i koronkowe majteczki i wkładała pończochy. Zdziwił się, że nawet nie próbowała się osłonić, chociaż z pewnością była świadoma, że on ją widzi. Kiedy włożyła pończochy, zaczęła przesuwać wieszaki w szafie. Patrzył, jak jej piersi kołyszą się w takt przesuwanych stalowych wieszaków, i poczuł podniecenie.

Nagle do przedpokoju weszła córka Schumannów i zasłoniła mu widok. Miała na sobie mundurek pionierów, czerwona chusta odznaczała się wyraźnie na tle białej bluzki. Hausser uśmiechnął się do niej, ale ona stała i tylko mu się przyglądała.

— Dzień dobry, kochanie. Jak masz na imię?

Dziewczynka nie odpowiedziała, tylko dalej wpatrywała się w niego.

— Jaki masz piękny mundurek. Do jakiego hufca należysz?

Dziewczynka wyciągnęła do niego rękę, minęła chwila, zanim zrozumiał, że chce wziąć od niego czajnik. Gdy jej go podał, zabrała mu go pospiesznie.

— Do widzenia — powiedziała.

Wieczorem tego dnia Hausser zasiadł przed monitorami z kanapką i kawałkiem kiełbasy, popijając wszystko chłodnym berliner pilsnerem. Nabrał zwyczaju spożywania posiłku w tym samym czasie, kiedy robiła to rodzina Schumannów. Właściwie było to nawet przyjemne.

Rodzina siedziała w kuchni przy niewielkim stole, nakrytym niebieską ceratą. Lena zaczęła opowiadać o incydencie w intershopie, w którym robiła zakupy. Jacyś Amerykanie, starsi państwo, byli zdziwieni zarówno dużym wyborem towarów, jak i tym, że trzeba było płacić za nie dolarami. Słyszała, jak mówili do siebie, że być może socjalizm nie jest jednak taki zły. Christoph roześmiał się i powiedział, że chciałby ich zobaczyć stojących w kolejkach do wiecznie pustych sklepów na Schönhausser Allee.

Po skończonym posiłku córka wstała od stołu pierwsza. Hausser śledził jej poczynania na jednym z monitorów. Widział, jak idzie do swojego pokoju, siada przy biurku i zaczyna odrabiać lekcje. Po chwili Christoph wstawił talerz do zlewu, poszedł do swojego gabinetu i zamknął za sobą drzwi. Lena udała się do sypialni i zaczęła się rozbierać. Zamierzała wziąć kąpiel. Hausser nie mógł oderwać od niej wzroku. Miał wrażenie, że poranna scena powtarza się jakby od końca, co nie czyniło widoku mniej atrakcyjnym. W swoim gabinecie Christoph podszedł do regału i sięgnął po książkę ze środkowej półki. Wrócił do biurka, usiadł i otworzył ją. Wypadła z niej kartka papieru, Christoph wziął ją i położył przed sobą. Hausser przysunął się bliżej do monitora. Mimo że w łazience naga Lena wchodziła właśnie do wanny, cała jego uwaga skupiona była teraz na jej mężu. Żałował, że kamera nie ma funkcji zoomu, żeby mógł przeczytać, co jest napisane na kartce. Po chwili Christoph sięgnął po słuchawkę telefonu i w tym momencie włączył się stojący obok monitora magnetofon. Spoglądając na kartkę, Christoph wybrał numer, po drugiej stronie ktoś odebrał. Hausser usłyszał ponury męski głos.

— Köster.

Nazwisko nie było mu znane, nie pamiętał go z teczek z aktami Christopha. Usłyszał, jak Midas zaprasza mężczyznę na kolację, jutro na godzinę dziewiętnastą. Köster przyjął zaproszenie. Rozmowa była krótka i raczej formalna.

W ciągu następnego kwadransa Christoph zadzwonił jeszcze do pięciu innych osób, także zapraszając je na kolację. Wszyscy przyjęli zaproszenia. Hausser rozpoznał trzy nazwiska. Jeden z mężczyzn pełnił ważną funkcję w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. A więc jego wytrwałość została nagrodzona. Właśnie na coś takiego czekał.

Tej nocy Hausser udał się na Rosenthaler Platz, gdzie stała budka telefoniczna. Miał zadzwonić do Straussa i przekazać mu dobre wiadomości dotyczące planowanego spotkania, ale w końcu zamiast do Straussa zadzwonił do Müllera.

— Wkrótce będziemy mieli gości — oznajmił i poprosił go, żeby przygotował skrzynię w Hohenschönhausen. Nie zamierzał marnować czasu śledczych. Tę sprawę chciał poprowadzić sam. Od początku do końca.

Christianshavn, kwiecień 2014

19.

Od ostatniej wizyty Ravna w Café Wilder minęło sporo czasu. Właściwie lubił to miejsce, ale kiedy wychodził do miasta, z jakichś nieodgadnionych powodów zawsze lądował w Wydrze Morskiej. Zajęli miejsca w głębi lokalu, pod dużym obrazem olejnym przedstawiającym nagą kobietę siedzącą na podłodze pośród morza pustych butelek. Louise zamówiła sancerre, a Ravn piwo, jacobsena, dla siebie i miskę z wodą dla Møffego.

— Jak się wabi twój pies? — spytała Louise.

— Møffe.

— Pasuje do niego — stwierdziła, uśmiechając się nerwowo.

— Co powiedziała ci policja? O twoim bracie.

— Właściwie nic nowego… — urwała. Wypiła łyk wina. — Nie bardzo wiem, od czego zacząć…

— Spróbuj od początku — zasugerował Ravn i uśmiechnął się do niej.

Louise skinęła głową i zaczerpnęła powietrza.

— Jak ci już mówiłam, zebrałam się na odwagę i poszłam na komisariat. Wiem, że nie uznasz tego za jakiś wielki wyczyn, ale dla kogoś, kto nigdy nie był w takim miejscu, a teraz musi rozmawiać o… o czymś, co jest dla niego bolesne…

— Doceniam twoją odwagę. Jaki to był komisariat? Ten w City? Nie? A może ten na Halmtorvet?

Louise skinęła głową.

— Niezbyt przyjemne miejsce — powiedziała.

— Kiedyś tam pracowałem. Faktycznie, nie można powiedzieć, żeby było tam przyjemnie. Do którego wydziału trafiłaś?

— Do którego wydziału? Rozmawiałam z dwoma funkcjonariuszami w recepcji. Najpierw z jednym, który jednak zaraz poszedł po drugiego, chyba swojego przełożonego. Niejakiego Petersena. Tak, asystent kryminalny Trols Petersen. Tak się przedstawił. Młody chłopak, ale straszny formalista.

Ravn pokręcił głową.

— Nie znam go. Co ci powiedział?

— Wystarczająco dużo. Wygląda na to, że jednak muszę się pogodzić z tym, że Mogens rzeczywiście okradł firmę, w której pracował.

— Mają konkretne dowody? Na czym się opierają?

— Tego mi nie powiedzieli, ale podobno mają zeznania świadków, jego kolegów. Poza tym Mogens ulotnił się zaraz po tym, jak zniknęły pieniądze z sejfu jego szefa. Dokładnie chodzi o czterdzieści pięć tysięcy trzysta koron w gotówce. — Louise wypiła kolejny łyk wina. — Kto, do licha, rujnuje sobie życie dla czterdziestu pięciu tysięcy?

Ravn wzruszył ramionami.

— Pewnie niejeden byłby do tego skłonny. Widziałem, jak ludzie robią gorsze rzeczy dla znacznie mniejszych sum.

— Ale mój brat nie jest taki. To do niego w ogóle niepodobne.

Ravn wypił łyk piwa.

— Wydaje nam się, że kogoś znamy, a potem nagle… jesteśmy zdziwieni.

Louise uśmiechnęła się niepewnie.

— Mówisz to z własnego doświadczenia?

Ravn nie odpowiedział.

— Policjant, to znaczy ten asystent kryminalny, mówił też, że zwykle takie sprawy rozwiązują się, kiedy ludziom kończą się pieniądze. Wtedy sami zgłaszają się na komisariat. Więc chyba nie powinnam się spodziewać, że policja rozpocznie poszukiwania na jakąś większą skalę.

— Kiedy ostatnio widziałaś brata?

— Ponad rok temu. Na pogrzebie mamy.

— Jesteście skłóceni?

— Nie, skądże, my… Prawdę mówiąc, nie wiem, dlaczego nie widujemy się częściej — powiedziała Louise i spuściła wzrok. Ravn był przekonany, że kłamie, starając się ukryć coś, w co nie chciała go wtajemniczać.

— I nie masz pojęcia, dokąd mógł pojechać?

Louise pokręciła głową przecząco.

— Ma jakiegoś przyjaciela czy przyjaciółkę, u których mógłby się ukryć?

— Nikogo takiego nie znam. Nigdy nie widziałam go w towarzystwie kobiety.

— Ma domek na wsi? Może łódź?

— Nie jest typem faceta, który lubi spędzać czas na świeżym powietrzu.

— Gdzie zwykle bywa?

— Zakładam, że pewnie tu, w okolicy — powiedziała, wskazując ręką za okno.

— Czyli tak naprawdę niewiele o nim wiesz?

— Wiem wystarczająco dużo — odpowiedziała urażona. — Wystarczająco dużo, żeby stwierdzić, że to wszystko jest bez sensu.

— Miał długi?

— Nie…

— Grał? W karty, w ruletkę?

— Nie, nie przypuszczam… On…

— Pije?

— Nie.

— Może coś bierze? Kokę?

— Nie, skądże — zaprzeczyła Louise, przerażona.

— Może ktoś miał na niego jakiegoś haka? Ktoś mógł go szantażować?

Spojrzała na niego zdziwiona.

— O niczym takim nie słyszałam, nie…

— Ale pewności nie masz? Nie wiesz tego na pewno?

Patrzyła na niego tak, jakby właśnie ją skarcił.

Żałował swojej obcesowości. Żałował, że mimowolnie przyjął rolę gliniarza i ni z tego, ni z owego zaczął ją przesłuchiwać. Rozłożył ręce w bezradnym geście, jakby chciał ją przeprosić.

— Napijesz się jeszcze? — spytał, wskazując na jej niemal pusty kieliszek.

Louise pokręciła głową.

— Nie, dziękuję — powiedziała. Po chwili odezwała się cichym, łamiącym się głosem. — Wiem, że Mogens jest spokojnym, porządnym człowiekiem. Zawsze był pracowity i trzymał się z daleka od ludzi. Lubi czytać, książki historyczne, wojenne i takie tam. Lubi też muzykę, Wagnera. To wiem na pewno — powiedziała, walcząc ze łzami. — Boję się, że skoro tak długo go już nie ma, to mogło mu się przydarzyć najgorsze.

Ravn podniósł szklankę i dopił piwo. Nigdy nie radził sobie z płaczącymi kobietami, zawsze im ulegał. I chociaż po policzkach Louise jeszcze nie leciały łzy, usłyszał siebie, jak mówi:

— Jeśli chcesz, mogę zajrzeć na komisariat i pogadać z kolegami.

— Naprawdę? — spytała Louise, patrząc na niego oczami pełnymi łez.

— Oczywiście nie obiecuję, że to coś da.

— Bardzo ci dziękuję. Będę ci bardzo wdzięczna.

Ravn wzruszył ramionami.

— Podasz mi numer swojej komórki, żebym mógł się z tobą skontaktować?

Pół godziny później Ravn stał na pokładzie „Bianki” i opierając się o reling, przyglądał się wizytówce, którą dała mu Louise. „Louise Slotsholm Nielsen. Architektka (MMA), wykładowczyni na Wydziale Architektury”, i adres uczelni, gdzieś na Holmen oraz numer jej komórki. Służbowej. Co za ironia losu, pomyślał. A może to Bóg postanowił w końcu kopnąć go w tyłek? I słusznie. Bo przecież zgodził się pomóc nie dla jej pięknych niebieskich oczu, które tak naprawdę były zielone, tylko dlatego, że sam miał sprawę do załatwienia na komisariacie. Jednak zanim odwiedzi swoich byłych kolegów, musi jeszcze załatwić pewien drobiazg.

Prenzlauer Berg, Berlin, 17 września 1989

20.

O osiemnastej czterdzieści pięć Lena otworzyła drzwi i razem z córeczką wyszła na podwórze kamienicy. Po jego drugiej stronie stał Hausser i zamiatał. Lena niosła niewielki rondelek, trzymała go w wyciągniętej ręce tak, żeby nie pobrudzić jasnego kostiumu. Ponaglała małą, której najwyraźniej wcale się nie spieszyło.

— Dlaczego tylko z tego powodu, że macie gości, ja mam iść do Klary?

— Dlatego, że dzieci nie zawsze mogą być obecne na przyjęciach dla dorosłych.

— Ale przecież nie jestem już dzidziusiem.

— Więc nie zachowuj się jak dzidziuś. Na pewno spędzisz miło czas, poza tym przygotowałam wam coś smacznego. Pospiesz się, proszę.

Hausser widział, jak znikają w sąsiedniej klatce, gdzie mieszkała Klara. Wyszedł na podwórze, żeby lepiej przyjrzeć się gościom Christopha. Rano spotkał się z Müllerem na Kollwitz Platz. Müller przekazał mu informacje o sześciu mężczyznach, do których wczoraj dzwonił Christoph. Cała szóstka należała do elity. Trzech z nich Hausser i służby dobrze znali z wcześniejszych spraw, pozostali nigdy dotąd nie byli przedmiotem ich zainteresowania. Trzy nowe twarze: Ernst Kohler, szef wydziału w Ministerstwie Finansów, William Braun z dyrektoriatu budownictwa i pułkownik Heinz Schröder z Wydziału „O”, ze służb bezpieczeństwa. Pierwotnie wydział ten zajmował się wyrabianiem fałszywych dokumentów dla agentów kretów pracujących na Zachodzie. Hausser nie miał pojęcia, co knują ci ludzie, ale musiało to być coś ważnego i niezwykle pilnego.

Lena przeszła szybkim krokiem przez podwórze, jej szpilki stukały głośno, dźwięk odbijał się echem od sklepienia bramy, ale Hausser nawet tego nie zauważył.

Przez następne pół godziny zjawiali się goście Christopha, niektórzy nieco spóźnieni. Żaden z nich nie zauważył Haussera, który w zapadającym mroku cały czas udawał, że sprząta podwórze. Kiedy przybył ostatni gość, odstawił miotłę do szopy z narzędziami obok śmietników i wszedł do mieszkania dozorcy.

U Midasa mężczyźni siedzieli już przy stole w salonie i pili wino. Hausser nalał sobie kieliszek absyntu, do towarzystwa, i zajął miejsce przed monitorem. Podczas kolacji, którą podawała Lena, mężczyźni rozmawiali swobodnie o napiętej sytuacji, która stwarzała problemy dla ich „konsorcjum”. Po kilku kolejnych butelkach wina zaczęli dyskutować o nowych możliwościach zarobku, które powstawały w krajach sąsiednich, gdzie procesy demokratyzacyjne przybierały na sile. Braun stwierdził, że mogą one doprowadzić do prywatyzacji całego sektora budowlanego i energetycznego. Jeśli we właściwym czasie będzie się we właściwym miejscu, można będzie nieźle zarobić. Po kolacji mężczyźni oddali się paleniu cygar i piciu koniaku, nadal dyskutując o sytuacji w kraju. Wspomniano o kiełkującej opozycji w Lipsku, ale było wątpliwe, czy okaże się ona wystarczająco silna, żeby doprowadzić do upadku reżimu, jak to się stało w krajach sąsiednich. A już na pewno nie teraz, kiedy chiński reżim komunistyczny, porządkując plac Niebiańskiego Spokoju, pokazał światu, jak czołgami ucisza się głosy krytyki. Wszyscy wokół stołu byli zgodni, że Honecker z pewnością bez wahania zdecydowałby się na podobny krok. Skoro ucieczki ludzi w tysiąc dziewięćset pięćdziesiątym trzecim roku doprowadziły do wzniesienia muru, nietrudno było sobie wyobrazić, że partia byłaby skłonna podjąć daleko idące kroki, gdyby teraz opozycja spróbowała przejąć władzę. Reakcja na pewno byłaby gwałtowna, chociaż niekoniecznie natychmiastowa.

Właśnie podczas tej dyskusji mężczyźni przeszli do właściwego powodu spotkania. Pierwszy odezwał się Köster. Stwierdził, że jeśli konsorcjum nadal ma odnosić sukcesy, a oni mają mieć szansę przeżycia, to jedynym rozwiązaniem będzie ucieczka.

Na dźwięk tego słowa Hausser niemal upuścił szklankę. Natychmiast sięgnął po słuchawki, żeby lepiej słyszeć rozmowę.

Mężczyźni wokół stołu byli zgodni co do oceny sytuacji, zaczęto zastanawiać się nad szczegółami planu. Na pewno ucieczka musiałaby się rozpocząć w Berlinie.

— Mam nadzieję, że nie będziemy uciekać tunelem. Nie zmieszczę się — powiedział Braun, klepiąc się ręką po swoim grubym brzuchu. — Poza tym słyszałem plotki, że ostatnia próba nie była udana. Podobno tunel się zawalił i pogrzebał nieszczęśników żywcem.

— Ani ucieczka tunelem, ani balonem nie wchodzą w grę — stwierdził Köster z uśmiechem. — Po prostu przejedziemy przez granicę.

— Jak? Bez wizy? — zdziwił się Christoph.

Köster zamilkł na chwilę. Dopił koniak i znów się uśmiechnął.

— Przy pomocy ambasady francuskiej. Będzie to sporo kosztować, ale wszystko jest już w toku.

— Chyba musisz nam to dokładniej wytłumaczyć — stwierdził Christoph.

— Tak, właśnie — mruknął Hausser, wpatrując się w monitor.

— Francuski attaché kulturalny, który jest moim dobrym znajomym — zaczął Köster, pocierając palcem o palec, jakby liczył pieniądze — obiecał załatwić nam trzy samochody na rejestracji dyplomatycznej.

— Jestem w stanie dostarczyć konieczne dokumenty podróży i fałszywe paszporty dyplomatyczne dla nas wszystkich w ciągu niecałego tygodnia — oświadczył Schröder.

— Mówiłeś, że będzie to sporo kosztować. Czyli ile? — dopytywał się Braun.

— Pytanie brzmi raczej, ile będzie nas kosztować, jeśli teraz nie znikniemy — powiedział Christoph, rozpierając się wygodnie w fotelu. — Jestem za — dodał, a pozostali pokiwali głowami.

Pół godziny później Hausser usłyszał, jak mężczyźni schodzą po schodach. Odsunął nieco roletę, która zasłaniała okno od strony podwórza, i przyglądał się wychodzącym mężczyznom. Schädlinge. Tym właśnie byli, szkodnikami, pomyślał. A szkodniki należy tępić. Bogacili się cudzym kosztem, bezwartościowe śmiecie.

Wieczór przyniósł więcej, niż się spodziewał. Odkrył plany ucieczki, a ucieczka była zbrodnią znacznie gorszą niż korupcja czy defraudacja. Tymi ostatnimi zajmowały się sądy, biurokratyczne procedury mogły ciągnąć się latami, a sprawy często kończyły się uniewinnieniem. Ucieczka zaś była czymś ostatecznym. A jeśli w grę wchodziła pomoc Zachodu, sprawa nabierała charakteru międzynarodowego. Miał szansę zdemaskować szpiegów. Dopił absynt i zamknął oczy. Zaszumiało mu w głowie, chyba się upił. Pomyślał, że dzięki tej sprawie być może uda mu się uratować kraj. Już słyszał, jak pionierzy śpiewają Der kleine Trompeter, oczyma wyobraźni widział wojsko maszerujące Karl-Marx-Allee, a wszystko na jego cześć. Stoi na balkonie razem ze Straussem, nie, z samym Honeckerem, który bije mu brawo, a nawet obejmuje go i całuje na oczach wiwatującego tłumu. To będzie historyczna chwila. Przewrócił się z krzesłem i leżał teraz na podłodze przed migoczącymi monitorami, pijany szczęściem i absyntem.

Christianshavn, kwiecień 2014

21.

Ravna obudził głośny śmiech dochodzący z kecza Eduarda. Od wczorajszego wieczoru, od momentu kiedy przyjaciel wrócił na łódź ze swoją nową zdobyczą, cały czas coś się tam działo. Ravn dobrze znał stałe rytuały Eduarda: najpierw nastawiał muzykę, potem częstował dziewczynę winem, niekiedy proponował skręta, rano podawał jej kawę, a potem na do widzenia klepał ją pieszczotliwie po pupie. Ravn już dawno przestał liczyć kolejne kochanki przyjaciela.

Wstał z łóżka, poszedł do maleńkiej łazienki i oddał mocz. Przez niewielkie okienko widział, jak Eduardo, w bokserkach, macha ręką blondynce, która właśnie otwierała blokadę stojącego na nabrzeżu roweru. Eduardo przesłał jej pocałunek, po czym zniknął w kajucie. Ravn spuścił wodę i już miał znów się położyć, kiedy poczuł na sobie obrażony wzrok Møffego. Wiedział, że jeżeli teraz go nie wyprowadzi, Møffe sam znajdzie sobie miejsce na załatwienie swoich potrzeb.

— Wytrzymaj jeszcze chwilę, zaraz wskoczę w spodnie — rzucił.

Ravn i Møffe spacerowali leniwie ulicą Overgaden oven Vandet. Słońce stało wysoko na niebie; mimo dokuczliwego wiatru wiele osób siedziało na nabrzeżu, rozkoszując się przedpołudniową kawą i ciesząc zbliżającą się wiosną. Przed antykwariatem na rogu Mikkel Vibes gade stała Victoria i wyładowywała kartony z książkami z bagażnika swojego dość już leciwego volva combi w kolorze czerwonego wina.

— Pomóc ci? — zawołał do niej Ravn.

Victoria wykonała pół obrotu w jego stronę.

— Jasne, możesz wnieść ostatni karton.

Ravn podszedł bliżej, wziął karton z książkami i ruszył za Victorią do antykwariatu. Postawili pudła na ladzie obok pozostałych.

— Byłaś na pchlim targu? — spytał.

— Wyprzedaż likwidacyjna. To trudna branża, ale jak wiadomo, gdy ktoś umiera, ktoś inny zyskuje tomik poezji.

Victoria sięgnęła do kartonu po egzemplarz poezji Michaela Strungego. Wzięła książkę do ręki i otarła z kurzu.

— Są rzeczy za dobre, żeby je sprzedawać — stwierdziła, kładąc tomik na stoliku za sobą. — Masz ze sobą mój adaptor? Zniknąłeś z nim tak nagle.

— Jeszcze go trochę potrzymam.

Victoria zaczęła wyjmować kolejne książki z kartonu.

— Pod warunkiem, że nie zapomnisz mojego adresu, a w podziękowaniu przyniesiesz cynamonowe bułeczki.

Ravn sięgnął do kieszeni i wyjął torebkę z jej ulubionej cukierni, Lagkagehuset. Rzucił ją na blat przed Victorią, która natychmiast ją otworzyła i uśmiechnęła się na widok bułeczek.

— Zatrzymaj sobie ten adaptor. Zrobić ci kawy?

— Nie, dziękuję.

— Co się stało, że znów tu jesteś? Jeszcze trochę, a będzie można cię tu spotkać częściej niż w Wydrze.

— Niewykluczone — rzucił Ravn i zaczął przeglądać książki w kartonie.

— Jeśli zamierzasz zacząć czytać, polecam zarówno Wittgensteina, jak i Kanta — powiedziała Victoria, kładąc dłoń na piętrzącej się przed nią stercie książek. — Ale mam też Fantomasa i Lucky Luke’a, tam, w dziale dla dzieci — dodała, wskazując wzrokiem pudła w głębi sklepu.

— Na razie dam sobie z tym spokój. Przyszedłem z powodu tej komórki, no wiesz, tej…

— Tej, do której chciałeś się włamać, tak? I co, to komórka Evy?

— Na to wygląda — powiedział Ravn, chowając ręce do kieszeni.

Victoria przestała wykładać książki i spojrzała na niego.

— Jak to: na to wygląda? To jej komórka czy nie jej?

Ravn miał wrażenie, że Victoria przejrzała go na wylot.

— Dlaczego nie oddasz jej do kancelarii?

— Tak, pewnie w końcu tak zrobię — stwierdził Ravn.

— Na pewno nie napijesz się kawy?

Pokręcił głową i spojrzał na tytuły książek leżących na ladzie. Sięgnął po dwie z nich. Jedna była o jodze, dla zaawansowanych, druga o coachingu.

— Coaching kognitywny — przeczytał na głos. — Eva była całkowicie zwariowana na punkcie takich książek, w domu mieliśmy ich niezliczoną ilość. Od ciebie też chyba sporo kupowała, prawda?

Victoria pokiwała głową.

— Poruszałyście takie tematy, kiedy tu wpadała?

— Jakie tematy?

Ravn wzruszył ramionami.

— Rozwój człowieka, problemy osobiste i takie tam…

— Rozmawiałyśmy o różnych sprawach, skoro już pytasz.

— Więc ci się zwierzała?

— Nie powiedziałabym.

— W ogóle?

Victoria przypatrywała mu się uważnie.

— Znów zacząłeś pracować w policji?

— O co ci chodzi?

— Przesłuchujesz mnie.

Ravn rozłożył ręce.

— Daj spokój. Po prostu zadałem ci kilka pytań…

— Najpierw ta sprawa z telefonem, a teraz te pytania. O co ci chodzi, do licha?

Ravn zaczerpnął głęboko powietrza i opowiedział jej o SMS-ach w komórce Evy. I o tym, jak bezskutecznie próbował się dowiedzieć, kto się za nimi kryje, sprawdzając zarówno w biurze numerów, jak i w sklepie z używaną odzieżą.

Victoria postawiła pusty karton na podłodze.

— Mówiłam, żebyś dał sobie spokój. Nic dobrego z tego nie będzie.

— Czyżbyś chciała powiedzieć, że to wszystko moja wina? Gdyby Eva nie zadała się z jakimś durniem, nigdy nie doszłoby do tej sytuacji.

Victoria poprawiła kanty swoich kraciastych tweedowych spodni, po czym usiadła na brzegu zlewu. Z kieszeni kamizelki wyjęła paczkę tytoniu.

— Ravn, do diabła. Eva cię kochała. Chyba nie masz żadnych wątpliwości?

Spojrzał na nią zdziwiony.

— Uważam, że mam ku temu powody.

— Dlatego że znalazłeś jakieś SMS-y w jej komórce?

— Tak. SMS-y, które wyraźnie wskazują, że z kimś była! — powiedział, świadom, że wkracza na grząski grunt.

— Tego nie wiesz. Skoro nie znasz jej odpowiedzi, nie możesz wiedzieć, czy rzeczywiście do czegoś doszło. Eva cię naprawdę kochała. A to, co ty teraz wyprawiasz… — Victoria zapaliła skręta, wydmuchała dym. — To jest niegodne — dodała po chwili.

— Być może — rzucił Ravn. Przysunął sobie krzesło, usiadł na nim ciężko, przeciągnął rękami po włosach. — Chyba że ten kretyn ma coś wspólnego z jej śmiercią.

Victoria uśmiechnęła się i pokręciła głową.

— Coś mi mówi, że akurat to już przemyślałeś. I doszedłeś do wniosku, że to niemożliwe.

— Wszystko jest możliwe! Prawdę mówiąc, zamierzam iść na komendę i przekazać im tę komórkę. Powinna być materiałem dowodowym.

— Bo wtedy dojdą do tego, czyj to numer?

— Zgadza się. I wtedy dupek dostanie za swoje. Dołożę mu tak, że długo mnie popamięta.

Victoria przygryzła wargę i zgasiła papierosa w popielniczce, aż poleciały iskry.

— Pięknie, Ravn, klasa. Zamierzasz kalać dobre imię Evy z powodu urażonej męskiej ambicji?

— O czym ty mówisz?

— Wiem, ile zła mogą wyrządzić plotki.

Ravn niewiele wiedział o przeszłości Victorii, ale słysząc gorycz w jej głosie, domyślił się, że zapewne chodziło o jej osobiste doświadczenia. Dla niego zawsze była po prostu Victorią, dobrą przyjaciółką. Wiedział jednak, że ludzie różnie o niej mówili, wyzywali ją od lesb i psychopatek. Od lesb ze względu na jej męski sposób noszenia się, a od psychopatek, bo była stanowcza i nie unikała konfrontacji.

— Mylisz się, wcale nie o to mi chodzi — powiedział głośno.

— A o co? Nie widzisz, że niszczysz wszystko wokół siebie? Eva była najwspanialszą osobą, jaką kiedykolwiek spotkałam. Powinieneś być wdzięczny, że w ogóle chciała z tobą być. Zapamiętaj ją taką, jaka była.

Ravn wstał, biurowe krzesło, na którym siedział, potoczyło się w stronę ściany.

— Mam wrażenie, że wcale jej nie znałem. Spędziłem dwa lata pogrążony w smutku po utracie osoby, którą bezgranicznie kochałem i do której miałem bezgraniczne zaufanie. I co? Okazuje się, że mnie zdradzała, olała mnie.

— Musisz iść do przodu, wierz mi.

— Niczego bardziej nie pragnę, ale teraz znów wszystko wraca.

Zaciągnął suwak kurtki. Victoria przyglądała mu się, zasmucona. Pokręciła głową, jej siwe włosy odbijały refleksy słońca, które wpadały przez szybę.

— To nie jest właściwa droga.

Ravn wzruszył ramionami.

— Tę pewność zyskam dopiero, kiedy go dorwę i rzucę na ziemię.

Pankow, Berlin, 22 września 1989

22.

Z czarnej łady, która stała na parkingu przed blokami pnącymi się w górę na tle nocnego nieba, wysypali się Hausser, Müller, Strauss i trzy młode kobiety. Przez otwarte drzwi słychać było głośną muzykę, która odbijała się echem między budynkami, w radiu leciały szlagiery. Samochód prowadził Strauss, który jednocześnie zajmował się Helgą, niską, pulchną młodą dziewczyną. Robił to cały czas od momentu, kiedy wsiedli do samochodu przed restauracją w centrum miasta, do chwili kiedy w końcu dotarli na Pankow, gdzie dziewczyna mieszkała w jednym z betonowych silosów, w mieszkaniu, które on jej załatwił. Kiedy zamykali drzwi auta, Helga upuściła butelkę wódki, butelka uderzyła o ziemię i rozbiła się.

— Liebchen, straszna z ciebie niezdara — powiedział Strauss.

Helga, zaczerwieniona od alkoholu, roześmiała się.

— Na górze mam zapas, Misiaczku.

Zwartą gromadą, obejmując się, ruszyli, głośno coś wykrzykując, w stronę najbliższego bloku.

Ledwie tam dotarli, Hausser zwymiotował w krzakach obok drzwi na klatkę. Był to efekt nie tyle nadmiernego spożycia alkoholu, ile pochłonięcia zbyt dużej ilości tłustego restauracyjnego jedzenia.

— Nie dajesz rady, Hausser? — Strauss klepnął go w tyłek, tak że Hausser omal nie przewrócił się w krzaki.

Szybko jednak odzyskał równowagę i wytarł usta.

— Chyba powinienem wracać do domu.

— Do domu? Do czego? Na szczęście nie masz rodziny, którą musiałbyś się przejmować. Korzystaj z wolności, w końcu to twoje święto.

— Chodziło mi o… zadanie, nad którym pracuję.

— W dozorcę zdążysz się jeszcze pobawić. Christoph Schumann siedzi teraz u Brauna, który również jest pod naszą kontrolą. Nigdzie nam nie uciekną.

Strauss wziął Haussera za rękę i razem ruszyli w stronę klatki, gdzie już czekała na nich reszta towarzystwa.

Helga mieszkała na dziewiętnastym piętrze. Bo mam dziewiętnaście lat, żartowała sobie w windzie, chociaż tak naprawdę i ona, i jej koleżanki zbliżały się już do trzydziestki. Weszli do mieszkania. W środku był bałagan, pachniało kwaśno kapustą i dymem papierosowym. Dziewczyny zapaliły świece i zaczęły szukać kieliszków. Hausser opadł ciężko na niską kanapę, zrobioną z nakrytych poduszkami skrzynek po mleku. Był to jedyny mebel w pokoju. Strauss napełnił kieliszek i usiadł obok niego. Helga nastawiła płytę, Run Runaway Slade’a. Dziewczyny chciały tańczyć, ale udało im się nakłonić do tego jedynie Müllera.

Strauss i Hausser stuknęli się kieliszkami. Wznieśli toast kiepską wódką.

— Co z pozostałymi członkami grupy? Pilnujemy ich? — spytał.

— Robię, co mogę, ale ostatnio na scenie politycznej co chwila pojawiają się jakieś nowe ruchy, które musimy monitorować. Działamy pod presją, a nasze środki są dość ograniczone. — Strauss przysunął się bliżej do Haussera. — Najlepiej byłoby uderzyć w nich teraz.

— Jak to?

— Aresztujmy całą bandę. To, co planują, wystarczy, by stracili swoje intratne posadki i trafili na kilka lat do więzienia.

— Jeśli chodziłoby tylko o usunięcie ich ze stanowisk, już dawno podjąłbym odpowiednie kroki. Ale tu wchodzi w grę ucieczka z kraju, do diabła. Organizują ją przy pomocy wysoko postawionych osobistości na Zachodzie. Możemy wiele wygrać.

— Albo sromotnie przegrać, jeśli coś pójdzie nie tak.

— Nie pójdzie.

Strauss wzruszył ramionami, widać było, że nie jest do końca przekonany.

— Pułkownik Schröder z Wydziału „O” może być dla nas problemem. Jeśli szefostwo dowie się, że nie wkroczyliśmy natychmiast i nie wyeliminowaliśmy ryzyka, jakie on niewątpliwie stanowi, może to mieć dla nas fatalne konsekwencje. Polityczne konsekwencje.

— Do diabła z polityką. O takich sprawach powinny decydować wyłącznie służby.

Strauss położył rękę na ramieniu Haussera, próbując go uspokoić. Zniżył głos.

— Zgadzam się z tobą. Ale jesteśmy żołnierzami, a żołnierze wykonują rozkazy, pamiętaj o tym.

Hausser wypił łyk alkoholu.

— Chcę złapać Midasa na gorącym uczynku.

— Zbyt osobiście do tego podchodzisz. To niedobrze.

— Aż taki głupi nie jestem. Midas to zdrajca, taki sam jak inni, których zdemaskowałem. Jeszcze jeden szczur.

Strauss opróżnił kieliszek i śmiejąc się, pokręcił głową.

— Co za pomysł! Przekroczyć granicę w samochodach na tablicach dyplomatycznych. Muszę przyznać, że mają jaja.

— Które wkrótce im obetniemy.

Zdyszana Helga nastawiła nową płytę. Dźwięki A Whiter Shade of Pale w wykonaniu Procol Harum poderwały Straussa z kanapy. Podszedł do dziewczyny i przytuleni do siebie, zaczęli tańczyć. Müller zajął się koleżanką Helgi, zdążył już włożyć jej rękę pod sukienkę, a teraz ją całował, wkładając jej język głęboko do ust. Trzecia dziewczyna, która najwyraźniej poczuła się osamotniona, podeszła do Haussera i usiadła okrakiem na jego kolanach. Spojrzał na nią zdziwiony, miała rude włosy i szparę między zębami.

— Z tymi wąsami przypominasz trolla — powiedziała i zaczęła gładzić jego wąsy. — Ale takiego milutkiego.

Odsunął głowę z irytacją.

— Nie jestem zainteresowany — powiedział.

Próbował ją odepchnąć, ale dziewczyna objęła go mocniej nogami, najwyraźniej nie zamierzała rezygnować.

— Troll jest nie w humorze? — spytała, wykrzywiając usta w podkówkę.

Przyglądał się jej mętnym wzrokiem.

— Nie bzykam kurew.

Dziewczyna uderzyła go w twarz i osunęła się na kanapę.

— Nie jestem kurwą — oburzyła się, krzyżując ręce na piersiach. — Strauss! — zawołała, przekrzykując muzykę. — Powiedz twojemu kumplowi, że nie jestem kurwą!

Strauss, który stał pochylony nad Helgą, odgarnął z jej twarzy kosmyk włosów.

— Co? Nie, jasne, że nie jesteś. Jesteście najbardziej utalentowanymi tancerkami, jakie kiedykolwiek widziałem. Najlepszą trupą taneczną w kraju. Wybieram się na premierę waszego przedstawienia. Jak tylko znajdę miejsce, gdzie będziecie mogły je zaprezentować — powiedział. Uśmiechnął się i znów spojrzał na Helgę. Objął dłońmi jej czerwoną twarz i zaczął ją namiętnie całować.

Hausser zerknął na siedzącą obok niego dziewczynę, wyciągnął w jej stronę rękę z pustym kieliszkiem. Dziewczyna sięgnęła po stojącą na podłodze butelkę wódki i nalała mu. Potem nalała sobie, po brzegi.

— Przykro mi — odezwał się Hausser. — Urodziłem się draniem, ale nie tylko o to chodzi.

Dziewczyna wzruszyła ramionami, wypili.

— Wszyscy gramy jakieś role.

— Co zamierzacie wystawić?

— Salome. To ta historia o Janie Chrzcicielu, któremu…

— Obcinają głowę. Tak, znam zakończenie — powiedział Hausser i zerknął na tańczącego Straussa. — A tak przy okazji, to takie rzeczy są legalne? Można je wystawiać? — zawołał do niego, śmiejąc się.

— To zależy, kogo ma się na myśli, przedstawiając Jana Chrzciciela. Zaproponowałem, żeby na tacy leżała głowa Helmuta Kohla.

Wszyscy się roześmieli. Hausser spojrzał na dziewczynę.

— Jak masz na imię?

— Możesz mnie nazywać, jak chcesz — odpowiedziała, siadając mu na kolanach.

Hausser pogładził jej uda, zerknął na piersi, duże i ciężkie pod nylonową bluzką.

— Przypominasz mi Lenę — powiedział. Nie była to prawda, ale kiedy dziewczyna zaczęła go całować, zamknął oczy i pomyślał, że może jednak jest jakieś podobieństwo. Pomyślał też, że zwycięstwo jest blisko. Zwycięstwo ludu.

Christianshavn, kwiecień 2014

23.

Kilka dni po rozmowie z Victorią Ravn siedział z Mikkelem w Café Carlton na Halmtorvet. Kawiarnia niemal sąsiadowała z komendą, która miała swoją siedzibę w paskudnym szarym betonowym klocku. Kelner, młody chłopak, przyniósł zamówione przez nich napoje, latte dla Mikkela i piwo carl’s special dla Ravna.

— Zdziwił mnie twój telefon — powiedział Mikkel. Mówił z wyraźnym północnojutlandzkim akcentem, ręce trzymał w kieszeniach puchowej kurtki. — Minęło trochę czasu…

Chociaż próbował to ukryć, Ravn czuł, że kolega czuje się dotknięty brakiem kontaktu z jego strony.

— Przepraszam, że wtedy nie oddzwoniłem. Miałem tyle spraw na głowie.

— Znalazłeś nową pracę?

Ravn pokręcił głową.

— Nie, ale sprzedałem mieszkanie, potem musiałem je opróżnić i…

— Brakuje nam ciebie. — Mikkel wskazał głową na budynek komendy. — Mam ci przekazać pozdrowienia.

— Chyba nie od Braska?

Mikkel wypił łyk latte.

— Nie, inspektor wydaje się zadowolony, że wreszcie się ciebie pozbył. Ale mógłbyś kiedyś do nas zajrzeć. W ogóle ci nas nie brakuje?

— Bardzo — mruknął Ravn i upił łyk piwa.

Mikkel wyglądał przez okno, które wychodziło na Halmtorvet.

— Ileż to razy chodziliśmy tam i odśnieżaliśmy…

Ravn pokiwał głową. „Odśnieżanie” było określeniem, którego używali policjanci z jednostki specjalnej, kiedy wysyłano ich na ulice, żeby samą swoją obecnością drażnili dilerów. Było to typowe działanie pozorne, całkowicie pozbawione sensu. Podejmowano je na ogół, kiedy jakiś lokalny polityk zaczynał wypowiadać się w prasie o szerzącej się narkomanii i przestępstwach popełnianych przez narkomanów.

Mikkel podrapał się po głowie.

— Pamiętasz, jak dilerzy pryskali, jak tylko się tam pokazaliśmy? Niektórzy mogliby startować w olimpiadzie.

— Pamiętam — wymamrotał Ravn.

Pamiętał wszystko. Wszystkie incydenty, strzelaniny. Pamiętał, jak zatrzymywali rockersów. Wszystkie pogonie za samochodami, podczas których ulice Kopenhagi zamieniały się w tor wyścigów Formuły 1. Wszystko, co on i jego partner razem przeżyli. Tyle że nie miał ochoty wracać do tamtych czasów. To był też jeden z powodów, dla których postanowił spotkać się z Mikkelem nie w komendzie, tylko w kawiarni.

— Udało ci się znaleźć coś o Mogensie Slotsholmie?

Mikkel pokiwał głową.

— Tak, chociaż musiałem się dobrze naszukać, żeby dotrzeć do raportu. Sprawa nie jest priorytetowa. Dlaczego się nim interesujesz?

— Nie ja. Jego siostra martwi się o niego. Obiecałem sprawdzić, czy pojawiły się jakieś nowe informacje.

— Ładna?

— Kto?

— Siostra, oczywiście.

— Owszem, ale to nie ma nic do rzeczy — powiedział Ravn i znów sięgnął po piwo. Miał ochotę opróżnić butelkę duszkiem, ale powstrzymał się. — Co możesz mi powiedzieć?

— Wszystko jest proste. Klasyczny przypadek księgowego, który zwija kasę i znika.

— Jesteście pewni, że to był on?

— Co do tego nie ma żadnych wątpliwości. Facet całe życie zasuwał w tej nudnej firmie, aż pewnego razu doszedł do wniosku, że ma dosyć, i ulotnił się razem z forsą.

— Jak to zrobił?

— To pomysł godny gangu Olsena. — Mikkel uśmiechnął się. — Kiedy wszyscy byli na lunchu, poszedł do gabinetu szefa, który w tym czasie miał spotkanie w pokoju obok…

— Twierdzisz, że wszyscy byli na lunchu?

— Wszyscy, z wyjątkiem szefa i jego sekretarki — powiedział Mikkel, wzruszając ramionami. — A więc kiedy szef spotkał się z sekretarką, księgowy opróżnił sejf w sąsiednim pokoju. — Mikkel roześmiał się.

— Miał klucz do sejfu?

— Nie. Znał kombinację. — Mikkel pokazał dłonią w powietrzu, jak Mogens obraca tarczę. — A potem zniknął razem z czterdziestoma pięcioma tysiącami w gotówce. Jeden z jego kolegów widział, jak wychodził z budynku. Potem ślad po nim zaginął.

— Przeszukano jego mieszkanie?

— Jasne. Nikt, ani rodzina, ani sąsiedzi, nie potrafi nic powiedzieć. Facet zapadł się pod ziemię. Jego konto jest nietknięte, od momentu jego zniknięcia nie odnotowano żadnych płatności kartami.

— Po co tyle zachodu dla w gruncie rzeczy tak niewielkiej sumy?

Mikkel wzruszył ramionami.

— Skąd mogę wiedzieć. Może sądził, że w sejfie jest więcej pieniędzy? Firma płaciła czasem poddostawcom gotówką. O ile zdążyłem się zorientować, to dość stara firma budowlana, zatrudniająca wielu pracowników z Europy Wschodniej.

— Opłacanych na czarno?

— To pytanie do urzędu skarbowego.

— Sprawa została odłożona?

— Do czasu, aż Mogens da znak życia. Co mówi o nim siostra?

— Nie utrzymywali bliskich kontaktów. Podobno był raczej samotnikiem, dużo czytał i słuchał Wagnera.

— Może pojechał do Bayreuth posłuchać Pierścienia Nibelunga — zażartował Mikkel.

— Wystawiają go dopiero w listopadzie.

— Aż tak długo nie zamierza chyba siedzieć pod kasą biletową, biedaczysko.

— Biedaczysko, to prawda. Dzięki za pomoc.

Mikkel pokręcił głową.

— Drobiazg. Nie musisz powtarzać tego jego siostrze, ale skoro nie ma go już tak długo, to raczej nie powinna liczyć na to, że znajdzie się żywy.

— Tyle też wiem — powiedział Ravn.

Mikkel dokończył swoją latte.

— Muszę już iść.

— Jest jeszcze coś…

— Tak? — spytał Mikkel. Spojrzał na Ravna wzrokiem, który zdradzał, że spodziewa się najgorszego. — O co chodzi?

— O sprawę Evy.

— Zastanawiałem się, ile czasu minie, zanim mnie o to spytasz — powiedział, uśmiechając się niepewnie. — Nie mamy nic nowego, wiesz, jak to jest. Jeśli nie pojawią się jakieś nowe poszlaki, jakieś rzeczy z kradzieży, czy jeśli któryś z bandytów przypadkiem czegoś nie chlapnie, to…

— Tak, wiem. — Ravn wyjął z kieszeni starą komórkę Evy i położył na stole. — Znalazłem ją, kiedy sprzątałem mieszkanie.

— Czyja to komórka?

— Evy, służbowa.

Ravn schylił głowę, nie spodziewał się, że tak trudno mu będzie opowiedzieć koledze o SMS-ach, które znalazł w komórce, a które zdawały się dowodzić, że Eva go zdradzała. Kiedy wreszcie zaczął o tym mówić, miał wrażenie, jakby ktoś pod stołem obcinał mu jaja. Gdy skończył, Mikkel spojrzał na komórkę, wziął ją do ręki, zaczął obracać, jakby była zabawką, małym bączkiem.

— Cholernie przykro mi to słyszeć. Nie zasłużyłeś sobie na coś takiego.

— Pewnie nikt nie zasługuje — powiedział Ravn, a jego twarz wykrzywił grymas. Nie potrzebował litości Mikkela. — Chciałbym, żeby to zostało między nami — dodał.

— Oczywiście. Pary z gęby…

— Tyle że teraz ta komórka stanie się częścią materiału dowodowego.

— Co takiego? — Mikkel spojrzał na niego zdziwiony. — Zamierzasz przekazać komórkę śledczym?

— Chcę, żebyś się dowiedział, kto jest nadawcą tych SMS-ów.

Mikkel zaczerpnął głośno powietrza, szukał właściwych słów.

— Rozumiem, że jesteś zły, też byłbym, ale… Obaj wiemy, że to nie ma nic wspólnego z zabójstwem Evy. To nie było morderstwo z premedytacją, włamali się, uderzyli ją w głowę tak nieszczęśliwie, że…

— Nie musisz mi tego przypominać, w końcu to ja ją znalazłem.

— Przepraszam, nie chciałem rozdrapywać starych ran. Ale dobrze wiesz, że zabójcą niemal na sto procent jest któryś z gangsterów z tych wschodnioeuropejskich band, które wtedy działały w tamtej okolicy, i że najprawdopodobniej dawno już wyjechał z Danii.

— Mimo to…

— Próbuję ci powiedzieć, że nie ma sensu kierować śledztwa na inne tory tylko dlatego, że chcesz się dowiedzieć, z kim była.

— Jakiego śledztwa? Przecież w tej sprawie od dawna już nic się nie dzieje… To niczego nie zmieni.

— Zastanów się, Ravn. Naprawdę chcesz znów wywlekać tę sprawę?

— Nie, dlatego przyszedłem z tym do ciebie, mojego dawnego partnera.

— Jak zawsze, kiedy potrzebujesz pomocy, tak?

Ravn patrzył na Mikkela w milczeniu.

— Chodzi o wysłanie zapytania do operatora. I wszystko będzie jasne. Tyle bym dla ciebie zrobił. Wiesz o tym, prawda?

Mikkel ściszył głos.

— Do diabła, Ravn, przez coś takiego mogę wylecieć z roboty. A ja, w przeciwieństwie do ciebie, nie mam ochoty przenosić się na barkę na kanale.

Ravn uśmiechnął się.

— „Bianca” nie jest barką, a poza tym cumuje nie przy jakimś pierwszym lepszym kanale, tylko przy Christianshavn.

— Bardzo przepraszam — powiedział Mikkel, z trudem powstrzymując uśmiech. — Wiesz, że Brask osobiście wyrzuci mnie na zbity pysk, jeśli to odkryje?

— W takim razie będzie to pierwszy raz, kiedy cokolwiek odkryje sam.

— Mówię poważnie. Poza tym nie rozumiem, po co chcesz to wiedzieć. Dlaczego po prostu nie wyrzucisz tej nieszczęsnej komórki? Daj sobie z nią spokój i zajmij się czym innym.

— To niemożliwe, dopóki wszystkiego nie wyjaśnię, poza tym mam ochotę przyłożyć facetowi tak, żeby go własna matka nie poznała.

Mikkel wstał i wziął komórkę.

— Miły i łagodny jak baranek, jak zawsze — skwitował ironicznie.

Ravn wzruszył ramionami.

Prenzlauer Berg, Berlin, 1 października 1989

24.

Hausser obudził się w sypialni dozorcy i zaczął się wpatrywać w brunatny zaciek na suficie. Próbował się przeciągnąć, dotknął stopami krawędzi łóżka, za krótkiego jak na jego prawie dwa metry wzrostu. Było niedzielne przedpołudnie. Kiedy wrócił do domu, od razu rzucił się na łóżko i teraz, po nocy przespanej w niewygodnej pozycji, bolały go głowa i plecy. Z klatki doszedł go odgłos szurania, ktoś szedł, powłócząc nogami. Po chwili kroki ucichły, usłyszał, jak ktoś na górze otwiera drzwi. Musiał wstać i sprawdzić, kto o tak wczesnej porze odwiedza Schumannów. Spojrzał na popielniczkę na stoliku nocnym, zobaczył na wpół wypalonego papierosa, sięgnął po niego i zapalił go w drodze do pokoju.

Miał kaca, trudno mu było skupić się na monitorach, obrazy migotały przed oczami. Usiadł na krześle i zaczął śledzić nagranie kamery z pokoju Schumanna. Gościem Christopha okazał się Braun, co już samo w sobie było godne uwagi, bo jak zdążył się już zorientować, Schumann i Braun nie umawiali się na spotkania ani przez telefon domowy, ani służbowy, w banku. Co znaczyło, że albo monitoring miał luki, albo spotkanie było niezaplanowane.

— Dobrze, że mogłeś wpaść — usłyszał głos Schumanna z głośnika.

Pomyślał, że musi porozmawiać z Müllerem i kazać mu baczniej obserwować Brauna. W tak istotnym momencie nie mogli sobie pozwolić na popełnienie błędu.

Nagle zobaczył, że do pokoju wchodzi Lena z córeczką. Braun uściskał je obie po kolei. Grzecznie spytał dziewczynkę, jak radzi sobie na zajęciach gimnastycznych, a ona równie grzecznie odpowiedziała, że dobrze.

— Jest bardzo skromna — odpowiedziała Lena, gładząc córeczkę po włosach. — Jest najlepsza w swoim roczniku — dodała.

Dziewczynka zawstydziła się i szybko poszła do swojego pokoju.

— Zrobisz nam wszystkim coś do picia? — zwrócił się Christoph do żony.

Lena podeszła do barku.

— Dla mnie jest chyba trochę za wcześnie — próbował ją powstrzymać Braun.

— Przyda ci się coś na wzmocnienie — upierał się Christoph.

Hausser zapalił kolejnego papierosa, odpalając go od poprzedniego, i nastawił głośniej aparaturę.

— To zabrzmiało niemal dramatycznie — stwierdził Braun.

Mężczyźni usiedli na stołkach przy barku. Lena wyjęła trunki.

— Czasy są ciężkie, wymagają trudnych decyzji — ciągnął Christoph.

— Miałem wrażenie, że najtrudniejszą już podjęliśmy. Myślę o ucieczce… — Braun urwał i spojrzał na szklankę, do której Lena właśnie nalewała alkohol.

— Sytuacja się skomplikowała. Z jednej strony Honecker i partia twierdzą, że będą bronić obecnego systemu, i nie są to chyba czcze słowa…

— Historia wyraźnie tego dowodzi — przytaknął Braun.

— Zgadza się. Jednak z drugiej — ambasady w Pradze i w Warszawie są pełne naszych rodaków. I chociaż Stasi próbuje utrzymać demokratyczną opozycję w ryzach, to z dnia na dzień staje się ona coraz silniejsza.

— Do czego zmierzasz? — przerwał mu Braun.

— Chcę powiedzieć, że sytuacja zaczyna przypominać tę, którą znamy z zagranicznych giełd. Los narodu zdaje się kwestią wiary. Właściwego wyczucia sytuacji. Chodzi o to, żeby dokonać odpowiedniego zakupu. A ja z doświadczenia wiem, że jeśli wszyscy sprzedają, to należy kupować. Iść na całość. — Christoph zamilkł, sięgnął po szklanki z whisky. — Tak więc kiedy wszyscy uciekają… to może jednak lepiej zostać — dodał.

— Już nie chcesz uciekać?

Christoph pokręcił głową.

— Między nami mówiąc, nigdy nie byłem do tego przekonany.

Podał jedną szklankę Braunowi, który wziął ją i natychmiast opróżnił.

— Muszę przyznać, że mnie zaskoczyłeś, chociaż zarazem poczułem ulgę. Nie bardzo się widzę w roli uciekiniera, ze sztuczną brodą, w ciemnych okularach. Nawet Verze nic jeszcze nie powiedziałem. Ale co w takim razie zamierzasz?

— Cały czas miałem obawy, że jeśli uda nam się dotrzeć na Zachód, to będziemy musieli zaczynać wszystko od początku. I niezależnie od tego, jak dobre mamy kontakty, powodzenie naszego konsorcjum wcale nie jest pewne. Będziemy musieli konkurować z innymi, którzy znają rynek znacznie lepiej niż my. Bo my będziemy tam nowi. Jeśli natomiast zostaniemy i przetrzymamy pierwszy szalony okres, a następnie nieuniknione załamanie, to potem nasze możliwości zarobków będą nieograniczone.

— Zakładając, że rzeczywiście system się załamie.

— Pewne ryzyko jest, ale spróbuj wyobrazić sobie cały przemysł, cały sektor finansowy w rękach prywatnych. Będziemy mogli otworzyć własny bank, pośredniczyć w finansowaniu kolejnych inwestycji. A jeśli na dodatek dojdzie do zjednoczenia…

— Nie, do tego nie dojdzie. — Braun się roześmiał.

— Ale spróbuj to sobie wyobrazić… Jak myślisz, gdzie wtedy będzie stolica? Oczywiście tutaj, w Berlinie. Wyobrażasz sobie te wszystkie budowy, które wtedy ruszą? Powstanie tu wielkie centrum gospodarcze. Wiesz, jakim kapitałem będziemy dysponować? Zagraniczni inwestorzy zaczną błagać, byśmy im pomogli lokować pieniądze, gra będzie szła o miliardy. Od tego mamy uciekać? To tak, jakbyśmy sami wyrzucili się poza nawias.

— Mam wrażenie, że wszystko dokładnie przemyślałeś.

— Myślę o tym na okrągło, w dzień i w nocy. Taka szansa zdarza się tylko raz w życiu. Ostatnio kolega z banku zażartował, że w Rosji powrócą oligarchowie. Może miał rację? Dlaczego coś podobnego nie miałoby się stać tutaj, u nas? W połączonych Wielkich Prusach moglibyśmy być książętami. Na każdym dźwigu w nowej stolicy powiewałyby nasze flagi, a to byłby dopiero początek — stwierdził Christoph z entuzjazmem.

Braun opróżnił kolejną już szklankę i postawił ją na stoliku.

— A co z pozostałymi członkami konsorcjum?

— Jeśli wszystko pójdzie tak, jak przewiduję, to pewnie szybko staną się naszymi konkurentami. Ktoś taki jak pułkownik Schröder może być w razie sprawy sądowej groźnym przeciwnikiem.

— Wydajesz się bardzo pewny siebie.

Christoph spuścił wzrok, po raz pierwszy od początku rozmowy wydawał się zatroskany.

— Szacuję, że mamy sześćdziesiąt procent szans. Ale jednego jestem pewien: jeśli ten kraj przejdzie na gospodarkę rynkową, nastąpi podział na tych, którzy w porę przewidzieli rozwój sytuacji, i na tych, którzy… — urwał i spojrzał na Brauna. — Na początku ludzie będą wiwatować, cieszyć się wolnością, ale szybko się przekonają, że wolność to jedyne, co dostali. Ci, którzy nic nie mają, staną się współczesnymi niewolnikami. Nie takiej przyszłości pragnę dla siebie i swojej rodziny. Dolać ci?

Braun skinął głową.

— Ale co powiemy naszym… wspólnikom?

— Nic. Będziemy im nadal pomagali przygotowywać ucieczkę, ale kiedy ten dzień nadejdzie, co zapewne stanie się dość szybko, nie pojawimy się na umówionym miejscu. Jestem przekonany, że nasi przyjaciele nie będą długo na nas czekać. Będą chcieli jak najszybciej przekroczyć granicę. Czy im się uda, czy nie, to już nas nie obchodzi. Dla nas najważniejsze będzie, że się od nich uwolnimy.

Christoph uniósł szklankę, pozostali poszli za jego przykładem, wszyscy troje wznieśli toast. Braun pogratulował Lenie tak przebiegłego męża. Nazwał go geniuszem, urodzonym strategiem.

Hausser zamarł w bezruchu przed monitorem. Miał ochotę wziąć pistolet i iść strzelić Christophowi w łeb. Był przekonany, że sprawa potoczy się tak, jak początkowo się zapowiadało, a teraz poczuł się zdradzony. Jakby Christoph go oszukał, podobnie jak swoich przyjaciół. To, co do niego teraz czuł, można było nazwać tylko jednym słowem: n i e n a w i ś ć.

Christianshavn, kwiecień 2014

25.

Johnson krążył między stolikami w rytm melodii Un-Break My Heart, na tacy niósł szklaneczki bourbona i rozdawał je gościom. Nie potrafił powiedzieć, kto ze stałych gości wrzucił piątaka do szafy grającej, by w to deszczowe środowe popołudnie posłuchać tkliwego klasyka Toni Braxton. Rozdał ostatnie drinki i wrócił do baru, przy którym na wysokich stołkach siedzieli Ravn i Eduardo. Eduardo uderzał w klawisze swojego laptopa, kończył artykuł dla „Information”. Tematem były wyzwania makroekonomiczne krajów Trzeciego Świata, termin oddania już dawno minął.

— Co świętujemy? — spytał Niels Sinozęby, który siedział w drugim końcu lokalu. Wbrew ksywce nie tyle miał sine zęby, ile właściwie w ogóle ich nie miał.

— Kruk spłacił „Biancę”, więc łajba nareszcie jest jego — oznajmił Johnson.

Niels uniósł szklaneczkę.

— Gratuluję, kapitanie. Pożyczysz mi tysiaka?

Ravn mrugnął do niego i opróżnił szklaneczkę, co oznaczało, że Niels nie ma na co liczyć.

— Wszystko już załatwione? — dopytywał się Johnson. — Dostałeś pieniądze? Jesteś bogaty?

— Mieszkanie sprzedane, a „Bianca” jest moja.

— Zostało ci coś na życie?

— Parę koron, no i kredyt na karcie. Wystarczy.

Pokazał na pustą butelkę po piwie, a Johnson natychmiast postawił przed nim kolejną. Z drugiej strony baru Niels domagał się obsłużenia, Johnson ruszył w jego kierunku.

Ravn wyjął z kieszeni wizytówkę Louise i zaczął obracać ją w palcach. Od kilku dni nosił się z zamiarem, żeby się do niej odezwać, ale nie bardzo wiedział, co jej powiedzieć. Informacje, których dostarczył mu Mikkel, były jej już znane. Chciał jej jakoś pomóc, ale nie miał pojęcia, co mógłby jeszcze zrobić. Uznał, że zadzwoni do niej i powie, jak to wszystko wygląda.

Eduardo zauważył wizytówkę w jego dłoni i przestał stukać w klawiaturę.

— Co to takiego?

— Nic — odpowiedział Ravn.

Chciał odłożyć wizytówkę, ale przyjaciel okazał się szybszy. Jednym ruchem wyrwał mu ją z ręki i uniósł do światła, padającego z lampki nad barem. Na jego twarzy pokazał się uśmiech.

— O, la, la, Louise Slotsholm Nielsen, architektka — odczytał na głos.

— Tak, i co z tego? — Ravn próbował odzyskać wizytówkę, ale Eduardo cofnął rękę i Ravn w końcu się poddał. — Bardzo dojrzałe zachowanie.

— Spotykacie się?

— O co ci chodzi? Pomagam jej. To wszystko.

Johnson wrócił do baru.

— Co się stało? — spytał, wskazując głową wizytówkę.

— Nowa przyjaciółka Ravna. Architektka, niczego sobie.

— Prawie jej nie znam — powiedział Ravn, kręcąc głową.

— Jasne. Skoro nie jesteś zainteresowany, rozumiem, że mogę do niej zadzwonić?

Tym razem Ravn okazał się szybszy. Wyrwał wizytówkę i schował do kieszeni.

— Nie masz co robić?

Eduardo uśmiechnął się głupio i wrócił do stukania w klawisze.

— To siostra tego księgowego, który zaginął? — zapytał Johnson.

Właściwie Ravn nie powinien się dziwić, że właściciel knajpy już o wszystkim wie, ale mimo to spojrzał wymownie na przyjaciela, jakby chciał zyskać potwierdzenie, kto był źródłem przecieku.

— Wszyscy wiedzą o tej sprawie — wymamrotał Eduardo, nie odrywając wzroku od monitora.

— Znasz go? — spytał Ravn Johnsona. — Wpadał tu czasem?

— Nic mi o tym nie wiadomo. I całe szczęście. — Johnson sięgnął po leżącą w zlewie ścierkę i zaczął wycierać blat. — Trzeba być niezłym łajdakiem, żeby okraść firmę, w której przepracowało się tyle lat.

— Albo Robin Hoodem. Zabrać kapitaliście i rozdać biednym. Może tak właśnie zrobił? — rzucił Eduardo, nie przestając stukać w klawiaturę.

Johnson posłał mu pogardliwe spojrzenie.

— Mówimy o powszechnie szanowanej firmie z tradycjami.

— Czyli feudalnym przedsiębiorstwie zarządzanym przez kapitalistów z dziada pradziada, gorzej nie może być. Dobrze, że w porę dał nogę.

— Znasz ich? — zwrócił się Ravn do Johnsona.

Johnson pokręcił głową.

— Osobiście nie, ale Lauritzenowie to instytucja, dla wszystkich, którzy dorastali tu w okolicy, na Christianshavn — dodał, zerkając na Eduarda. — Od trzech pokoleń angażują się w restaurowanie dzielnicy. Dają pracę wielu ludziom.

Eduardo żachnął się.

— O ile wiem, zatrudniają głównie kiepsko opłacanych robotników z Europy Wschodniej. Kilka lat temu pisałem o tym artykuł. Mieli ogromne problemy ze związkami zawodowymi.

— Sugerujesz, że jeśli się nie jest jakimś cholernym komunistą, to można zostać okradzionym? — spytał Johnson, nachylając się groźnie nad Eduardem.

Eduardo uśmiechnął się głupio.

— Tego nie powiedziałem, amigo.

Johnson oderwał wzrok od dziennikarza i spojrzał na Ravna.

— Po tej historii Lauritzen musiał zwolnić ludzi. Słyszałem też, że zalegają dostawcom z zapłatą. I nie mówię tego, żeby rozsiewać plotki.

— Dziwne, biorąc pod uwagę, że z sejfu zniknęło zaledwie czterdzieści pięć tysięcy koron. Taka firma musi obracać milionami.

Johnson rozłożył ręce.

— Mówię tylko, co słyszałem. Nie chcę rozsiewać plotek.

— Tak, rozumiem, ale… — Ravn urwał, wypił łyk piwa. Coś tu się nie zgadzało.

— O czym myślisz?

Ravn sięgnął po szklaneczkę Eduarda, która wciąż była pełna, i opróżnił ją. Eduardo żachnął się, ale raczej dla pozoru.

— Jakie mógł mieć motywy? Dlaczego zdecydował się na kradzież? — rzucił Ravn w przestrzeń.

— Bo jest małą gnidą — odpowiedział Johnson.

Ravn pokręcił głową.

— To tłumaczy jego charakter, ale nie motywy. Dlaczego postanowił uciec z kasą?

— Może działał pod presją? — zastanawiał się Eduardo.

— Groźba i konsekwencje czynu muszą być w jakiejś proporcji. To zbyt mała suma, żeby szantaż miał sens.

— Może, jak większość Duńczyków, marzył o innym życiu? — powiedział Johnson, wskazując głową w stronę swoich gości.

— Jeśli chciał uciec od wszystkiego i zacząć życie od początku, to ta suma jest za mała. Mogens nie jest głupi, dobrze wiedział, ile znajdzie w sejfie. W kontekście tego, co mówisz o zwolnieniach i zaległościach w wypłatach, może to znaczyć tylko jedno…

— Nie chcę rozsiewać plotek…

— A mianowicie, że w sejfie było znacznie więcej pieniędzy, niż zgłoszono policji.

Eduardo podniósł wzrok znad klawiatury.

— Czarne pieniądze? Świetna historia.

— O której nie napiszesz — przerwał mu Ravn.

— Masz dożywotni zakaz pisania o czymkolwiek, o czym tu mówimy — dodał natychmiast Johnson.

— Jasne, nie patrzcie tak na mnie…

W tym momencie do lokalu weszła młoda jasnowłosa dziewczyna. Podeszła do Eduarda i objęła go. Odwrócił się i spojrzał na nią, przestraszony.

— Tu się ukrywasz — powiedziała dziewczyna.

Przypominała Ravnowi tamtą, którą poprzedniego ranka widział na keczu przyjaciela. Nie był jednak pewien, a Eduardo najwyraźniej nie zamierzał mu jej przedstawiać. Szybko spakował laptop.

— Pójdziemy coś zjeść? Znajdziemy jakieś romantyczne miejsce.

Nie czekając na jej odpowiedź, skinął głową Ravnowi i objął dziewczynę w pasie. Po chwili już ich nie było.

— Takie kocury powinno się kastrować — rzucił Johnson.

Ravn przytaknął.

— Liczba podbojów Eduarda wzrasta wraz z nadchodzącą wiosną — stwierdził spokojnie.

Kilka godzin później Ravn stał w przejściu między stołem bilardowym a łazienką. Grupa studentów zaanektowała stół, gra toczyła się w najlepsze. Ravn czuł, że nogi mu się rozjeżdżają, i oparł się o błyszczący metalowy automat z papierosami. Sięgnął po komórkę, wyjął z kieszeni wizytówkę Louise i wybrał numer.

— Louise Slotsholm — odezwała się.

— Cześć, mówi Thomas. Przeszkadzam? — Po drugiej stronie zaległa cisza. Ravn spróbował ponownie. Tym razem starał się mówić wyraźnie, przedstawił się imieniem i nazwiskiem.

— Cześć, Thomas. — Miał wrażenie, że widzi, jak Louise się uśmiecha. — Brzmisz, jakbyś dobrze się bawił.

— Rozmawiałem z moimi dawnymi kolegami. — Starał się mówić wyraźnie, nie potykać się o wyrazy.

— Dziękuję. Powiedzieli ci coś nowego?

— I tak, i nie. Pomyślałem, że powinniśmy się spotkać.

— Chętnie. Kiedy?

Ravn spojrzał na zegarek. Próbował skupić wzrok na wskazówkach, dochodziło wpół do dziewiątej.

— Jadłaś już?

Prenzlauer Berg, Berlin, 1 października 1989

26.

Ścieżka, którą szedł Hausser, prowadziła pod torami kolejki, wzdłuż Schönhauser Allee. Tonęła w wodzie. Padało tak mocno, że deszcz utworzył wokół niego kurtynę wody, a huk wagoników przypominał odgłos grzmotów. Jakieś sto metrów dalej, na skrzyżowaniu z Gneist Straße, stała żółta budka telefoniczna, a przy niej długa kolejka. Podszedł bliżej i wcisnął się na sam początek.

— Przepraszam, ale to pilne.

Silnie zbudowany mężczyzna w czarnej skórzanej kurtce chwycił go za ramię i odsunął na bok.

— Wszyscy mamy pilne sprawy. Tak to już jest w tym gównianym kraju, towarzyszu.

Hausser wyjął legitymację i pokazał ją mężczyźnie. Na widok pieczątki służby bezpieczeństwa mężczyzna się cofnął.

— Spadaj — warknął Hausser.

Kolejka rozproszyła się.

Pchnął drzwi budki. W środku stał pryszczaty chłopak i rozmawiał. Już miał rzucić jakieś przekleństwo, ale zobaczył legitymację Haussera i zamilkł.

— Wynocha!

Chłopak odłożył słuchawkę i prześlizgnął się obok stojącego w drzwiach Haussera.

Hausser znalazł kilka monet, wrzucił je i wybrał dobrze sobie znany numer telefonu.

— Musimy się spotkać — wydyszał w słuchawkę.

— Hausser? Coś się stało? — zaniepokoił się Strauss.

— Nastąpił zwrot w sprawie.

— Oby to nie było nic poważnego. Poza tym mam dla ciebie dobre wiadomości…

— Możemy się spotkać… dzisiaj wieczorem? Tam gdzie zawsze, na Boyenstraße?

— Nie bardzo mi to pasuje. Wpadnij na Lange Straße jedenaście, przy dworcu Ostbahnhof.

— Dlaczego tam?

— Bądź o ósmej — uciął Strauss.

Hausser został ze słuchawką w ręku.

Musiał powiedzieć Straussowi o podwójnej grze, którą prowadził Christoph. O tym, że wcale nie zamierza uciekać. Że wszystko szlag trafił. A był taki pewny siebie, przekonany, że uda mu się złapać Midasa na gorącym uczynku. Teraz w uszach brzmiały mu słowa Christopha o tym, że należy wykorzystać sytuację. Christoph alias Midas, pruski książę.

Wieczorem, kiedy Hausser wysiadł na Ostbahnhof Allee, deszcz nadal padał.

Przed południem nie miał odwagi wrócić do mieszkania dozorcy, żeby dalej obserwować wspaniałe życie Midasa na ostatnim piętrze kamienicy. Wsiadł więc do metra i jeździł po szarym mieście. Nie mógł znieść widoku Midasa spacerującego po pokojach, hołubionego przez swoją piękną żonę i pracowitą i ambitną córkę. Nie mógł słuchać jego nosowego głosu i śmiechu przypominającego gdakanie.

Wyszedł na Lange Straße i tuż przed ósmą zatrzymał się przed numerem jedenastym. Przed niskim budynkiem hali fabrycznej tłoczyli się młodzi ludzie. Zaczął się rozglądać za Straussem, ale nie mógł go dostrzec w tłumie. Nagle drzwi się otworzyły i ludzie zaczęli wchodzić do środka. Zwrócił uwagę na umieszczony na murze plakat domowej roboty. Grupa taneczna Anemony wystawiała Salome.

Nagle poczuł na ramieniu czyjąś dłoń, odwrócił się szybko i zobaczył Straussa. Stał i uśmiechał się do niego.

— Dobry wieczór. Wejdziemy?

— Żarty sobie stroisz?

— Skądże znowu. Jako przedstawiciele służby bezpieczeństwa musimy być wszędzie — powiedział Strauss i roześmiał się. — Osobiście przydzieliłem sobie to zadanie.

Pchnął Haussera przez wejście do niewielkiej hali, gdzie ludzie zaczęli już zajmować miejsca na rozkładanych krzesłach. Po drugiej stronie wzniesiono prowizoryczną scenę, jej tło stanowił kawałek różowego materiału, oświetlanego z góry przez kilka silnych reflektorów.

— Naprawdę musimy porozmawiać — odezwał się Hausser.

Znaleźli dwa wolne krzesła w ostatnim rzędzie i usiedli. Młody mężczyzna w skórzanej kurtce, z czubem na głowie, podał im ulotki, które rozdawał publiczności.

— Pamiętajcie o czwartkowej demonstracji — powiedział głośno do widzów. — To ważne. Musimy się stawić i zamanifestować nasz sprzeciw wobec władzy.

Strauss położył ulotkę na stojącym obok wolnym krześle i przechylił się w stronę Haussera.

— Akcja „Midas” została pozytywnie oceniona przez Jedynkę. Wszyscy chwalą nasz wydział, a przede wszystkim ciebie.

— Co to znaczy?

— Kierownictwo śledzi sprawę z dużym zainteresowaniem. W dzisiejszej sytuacji może się ona okazać bardzo ważna. Wszyscy są podekscytowani faktem, że zamieszany jest w nią pracownik ambasady francuskiej, i tylko czekają, aż złapiemy całą bandę, kiedy będzie przekraczać granicę samochodami na tablicach dyplomatycznych. — Strauss sięgnął po paczkę ziarenek kawy i zaczął je pogryzać. — Mówiłeś przez telefon, że masz coś nowego. Znasz może termin ucieczki? Co mówi Christoph Schumann?

— On… Jeśli chodzi o Schumanna, to… — Hausser urwał, zawahał się.

Nie potrafił zdobyć się na odwagę i powiedzieć, że nigdy nie złapią Schumanna na gorącym uczynku. Ani że to właśnie on, Schumann, wyjdzie z tego wszystkiego jako zwycięzca, jeśli te durnie w wydziale postawią na swoim. Akurat rozpoczęło się przedstawienie, z głośników popłynęła muzyka elektroniczna i tancerki wyszły na scenę. Miały na sobie jedynie skromne figi, w rękach każda z nich trzymała przezroczysty welon. Cała uwaga Straussa skupiła się teraz na tancerkach.

— Helga odpowiada za choreografię, spójrz, jaka jest urocza — powiedział, wskazując dziewczynę.

Helga była niska, dość pulchna, ale poruszała się zaskakująco wdzięcznie. Muzyka dudniła Hausserowi w głowie. Przyglądał się wirującym w tańcu dziewczętom i czuł się coraz bardziej oszołomiony.

— Ja… Muszę już iść — zwrócił się do Straussa.

— Miałeś mi coś ważnego do przekazania — przypomniał generał.

— Nie, poradziłem sobie z tym.

— Wszystko idzie zgodnie z planem?

— Nie mogłoby być lepiej.

W tym momencie na scenę weszła naga kobieta z gęstymi włosami łonowymi. Przed sobą trzymała nakrytą tacę. Podeszła do krawędzi sceny i podniosła pokrywkę. Ludzie na widowni zaczęli krzyczeć i bić brawo. Na półmisku leżała świńska głowa z okularami o mocnych szkłach, takimi samymi, jakie zawsze nosił Erich Honecker. Nawet Strauss nie zdołał powstrzymać śmiechu. Odwrócił się do Haussera, ale jego krzesło było już puste.

Hausser szedł w ulewie, ale nawet nie zauważył, że jest cały przemoczony. Wszystko, w co wierzył, wszystko, co znał, rozpłynęło się w deszczu. Nagle dotarło do niego, dlaczego słowa Midasa zrobiły na nim tak silne wrażenie. Zrozumiał, że nie tylko czuł do niego nienawiść, lecz też mu zazdrościł, jednak przede wszystkim chodziło o coś bardziej fundamentalnego: o kapitalistyczny koszmar, przed którym od małego ich wszystkich przestrzegano. Ten koszmar miał teraz wrócić. O tym właśnie mówił Midas. Jeśli naprawdę do tego dojdzie, Hausser zostanie pozbawiony wszystkich przywilejów. Straci stanowisko w służbach, wszystkie uprawnienia, a także poczucie godności, którego znaczenie znali jedynie żołnierze. Nie mówiąc już o tym, że może trafić do więzienia. Jego podwładni z Wydziału „Z” sprzedadzą go nowym sędziom, chociażby po to, żeby ratować własną skórę. A gdy kiedyś znów wyjdzie na wolność, skończy pewnie jako dozorca, sprzedawca gazet, śmieciarz, może nawet bezrobotny, widywał te leniwe łajzy na zdjęciach z Zachodu.

Bez służby bezpieczeństwa, bez Wydziału „Z” i stopnia pułkownika był nikim. Tylko na tym się znał. Zatrzymał się i rozejrzał dookoła. Zorientował się, że jest na Alexanderplatz. Wieża telewizyjna patrzyła na niego niczym wiecznie czuwające oko. Posłał jej pełne uznania spojrzenie. Wiedział, że musi wziąć się w garść. Był jednym z synów narodu. Nie mógł zawieść kraju. Ruszył przez plac, a w jego głowie zaczął dojrzewać pewien plan. Szalony. Desperacki i absurdalny. Ale nie widział innego rozwiązania. Niezależnie od tego, dokąd zmierzała reszta narodu.

Christianshavn, kwiecień 2014

27.

Ravn siedział na kanapie w części restauracyjnej kawiarni Nad Wodą, otoczony parami, które zdawały się całkowicie pochłonięte sobą. Louise spóźniała się. Wykorzystał ten fakt, żeby opróżnić koszyczek z chlebem i wypić pół dzbanka wody, z nadzieją, że w ten sposób złagodzi nieco dokuczliwego kaca. Postanowił uczcić kupno łodzi i niestety, wypił więcej, niż powinien. W tym momencie w drzwiach stanęła Louise. Miała na szyi dużą, wyglądającą na drogą chustkę, która powiewała na wietrze, podobnie jak jej włosy. Ravn pomachał jej ręką, Louise spostrzegła go i ruszyła na górę po niewielkich schodkach prowadzących do restauracji. Przywitali się. Pachniała łagodnymi perfumami i świeżym powietrzem. Ravn zaproponował jej miejsce na kanapie, ale odmówiła i usiadła na krześle naprzeciwko niego.

— Cieszę się, że udało ci się wyjść.

— Przepraszam, że kazałam ci czekać, ale musiałam wszystko pozamykać.

— Pewnie będziesz potem pracować do późna?

Pokiwała głową.

— Mam wykład dla studentów, muszę jeszcze nad nim popracować.

Do ich stolika podszedł kelner.

— Polecam jagnięcinę — powiedział Ravn.

Louise pokręciła głową.

— Zdążyłam już coś zjeść, więc chyba zadowolę się wodą mineralną, ale niech to cię nie powstrzymuje…

Spojrzał na nią zdziwiony.

— Nie dasz się namówić na kieliszek wina?

Podziękowała uprzejmie. Ravn oddał kartę kelnerowi i zamówił butelkę wody Ramlösa dla Louise i piwo z beczki dla siebie.

— Jestem ciekawa, czego się dowiedziałeś.

— Nie licz na żadne rewelacje — powiedział Ravn i oparł się plecami o kanapę. — Rozmawiałem z moim byłym kolegą z pracy, który czytał raport policji. Wszystko wskazuje na to, że twój brat jednak dopuścił się kradzieży. Dokładnie wszystko zaplanował i zrealizował swój plan.

Louise wydawała się zaskoczona.

— To wiem — powiedziała. — Śledztwo nie wykazało niczego nowego?

— Robią co mogą, ale…

W tym momencie do stolika podszedł kelner z napojami. Ravn nalał wody do szklanki. Louise pustym wzrokiem przyglądała się bąbelkom unoszącym się tuż pod powierzchnią.

— Więc nadal nic więcej nie wiedzą?

— W tego rodzaju sprawach tak bywa. Trzeba uzbroić się w cierpliwość.

— Dziękuję, że próbowałeś. — Uśmiechnęła się, skinęła mu głową na pożegnanie i zaczęła odsuwać krzesło od stolika.

— Zaczekaj chwilę — odezwał się Ravn.

Louise usiadła.

— Tak?

— Moim zdaniem twój brat jest gdzieś w Europie, gdzie zaczął wszystko od nowa.

— Ale przecież nie ma pieniędzy, od jego zniknięcia minęło już wiele miesięcy…

— Podejrzewam, że wziął nieco więcej, niż firma zgłosiła policji. Może nawet dużo więcej.

Louise wypiła łyk wody.

— Wytłumacz mi to dokładniej — poprosiła.

Ravn opowiedział jej pokrótce, czego dowiedział się w Wydrze Morskiej. Nie wymienił jednak ani nazwy lokalu, ani towarzystwa, w którym tam przebywał, ani liczby kieliszków, które przy tej okazji wypił. Powiedział jedynie, że z zaufanego źródła uzyskał informację, iż firma prawdopodobnie zatrudniała pracowników na czarno, a po zniknięciu Mogensa popadła w tarapaty finansowe.

— Co może wskazywać na to, że Mogens wziął ze sobą znaczną sumę.

Louise spuściła wzrok.

— Jak można to sprawdzić?

Ravn podniósł szklankę z piwem i wypił parę łyków.

— Nie można. Chyba że ma się kontakty w firmie albo porozmawia z jej dyrektorem. Ja bym tak zrobił.

— Porozmawiałbyś z nim? — rozpromieniła się Louise. — To byłaby dla mnie duża ulga.

— Źle mnie zrozumiałaś. Chodziło mi o to, że na twoim miejscu tak właśnie bym postąpił. Skontaktowałbym się z Lauritzenem.

— Ach tak. — Louise ścisnęła mocno serwetkę. — To byłoby dla mnie bardzo krępujące. Stanąć twarzą w twarz z człowiekiem, którego Mogens oszukał.

— Nie mówiłem, że to będzie przyjemna wizyta.

— Dlaczego sądzisz, że będzie skłonny mi cokolwiek powiedzieć? Przypuszczam, że raczej się nie pali, żeby przyznać się do prania brudnych pieniędzy.

— Chyba że dostrzeże szansę na ich odzyskanie, przynajmniej w części — powiedział Ravn, uśmiechając się do niej. — Ty chcesz się dowiedzieć, co się stało z twoim bratem, a jego interesuje przede wszystkim to, czy da się odzyskać pieniądze. Możesz mu to obiecać?

— Jak?

— No właśnie. Zresztą nie w tym rzecz. Chodzi o to, żeby facet uwierzył, że jesteś gotowa spróbować, i wtedy być może powie ci, ile pieniędzy naprawdę było w sejfie. A ty w ten sposób dowiesz się, czy Mogens ma środki, żeby poradzić sobie jeszcze przez jakiś czas — powiedział Ravn. A jednak udało mu się ją pozytywnie zaskoczyć.

— Sprytnie to wymyśliłeś. — Uśmiechnęła się niepewnie. — Tylko nie wiem, czy się odważę. Pewnie powinnam zadzwonić do nich jutro i umówić się na rozmowę.

— Nie, lepiej będzie, jeśli zjawisz się niezapowiedziana. Element zaskoczenia bywa decydujący.

Louise odłożyła serwetkę.

— Mógłbyś pojechać tam ze mną? — spytała.

— To nie moja sprawa.

— Nawet nie wiesz, ile by to dla mnie znaczyło. — Położyła dłoń na jego dłoni.

Jej dotyk zaskoczył go, poczuł przyjemny dreszczyk podniecenia.

— Trudno ci odmówić.

— Naprawdę? Mówisz serio?

Podobał mu się jej uśmiech i to, że uśmiechała się, wiedząc, że powie „tak”.

Przypomniały mu się dawne dobre czasy i uśmiech, który posyłała mu inna kobieta, kiedyś, wieki temu.

— Co takiego? — spytał, kiedy ścisnęła mu dłoń, wyrywając go z zamyślenia.

— Spytałam, czy podzielimy się deserem. Mają tu obłędnie dobry crème brûlée.

— A więc jednak jadasz tu czasem? — Uśmiechnął się do niej.

Prenzlauer Berg, Berlin, 2 października 1989

28.

Hausser zgasił papierosa w zlewie kuchennym i wydmuchał dym. Wypił łyk wódki ze stojącej na stole butelki, wypłukał usta, po czym przełknął alkohol i poczuł przyjemne pieczenie w przewodzie pokarmowym. Nareszcie jego organizm obudził się do życia. Z szuflady w kuchni wyjął średniej wielkości nóż, splunął na jego szerokie ostrze i zaczął je ostrzyć, pocierając o brzeg stalowego zlewu. Dźwięk był przejmujący, ale Hausser nawet go nie słyszał. Był całkowicie skupiony na zadaniu, które go teraz czekało.

Starając się nie robić najmniejszego hałasu, ruszył po schodach do mieszkania Schumanna. Zatrzymał się przed drzwiami i zaczął nasłuchiwać. Na klatce panowała cisza. Wyjął narzędzia i otworzył zamek. Po chwili był już w przedpokoju, gdzie uderzył go przyjemny zapach perfum Leny Schumann. Z kieszeni niebieskiego fartucha wyjął nóż i poszedł korytarzem w stronę salonu. Rozejrzał się. Dziwnie się czuł, stojąc w miejscu, które tak długo obserwował na monitorach. Jakby nagle z widowni przeniósł się na scenę. Przeszedł przez salon i zatrzymał się przed zamkniętymi drzwiami sypialni. Pchnął je, ustąpiły z lekkim skrzypnięciem. Łóżko było puste, niepościelone. Na podłodze leżały koszula nocna Leny i jej majtki. Przez moment miał wrażenie, że słyszy szum prysznica z łazienki po drugiej stronie korytarza, oczyma wyobraźni widział stojącą pod nim nagą Lenę. Opanował się i spojrzał na gniazdko elektryczne umieszczone we framudze drzwi. Czubkiem noża uniósł delikatnie obudowę i dwoma palcami pociągnął kabelek od niewielkiego mikrofonu, który ledwie wystawał ze ściany.

Po kilku minutach wrócił do siebie i schował nóż do szuflady. Pierwsza część planu została wykonana. Włożył rękę do kieszeni i wyjął koronkowe majteczki, które podniósł z podłogi w sypialni. Ukrył twarz w jedwabiście miękkim materiale.

O piętnastej czterdzieści pięć Christoph Schumann wszedł do mieszkania. Wracał pierwszy. W środy Lena pracowała w intershopie dłużej, a córeczka jak zwykle była na treningu. Hausser zobaczył, jak Christoph stawia teczkę w przedpokoju i luzuje krawat. Z niezliczonych wcześniejszych obserwacji wiedział, że za chwilę pójdzie do salonu, naleje sobie whisky i zabierze szklankę do sypialni. Usiądzie w nogach łóżka, opróżni ją jednym haustem, po czym położy się na łóżku i zapadnie w drzemkę, z której półtorej godziny później, po powrocie z pracy, obudzi go żona.

Widział na monitorze, jak Christoph siada ciężko na łóżku i wychyla whisky. Patrzy przed siebie i nagle dostrzega otwarte gniazdko i wystający z niego kabelek z mikrofonem.

Christoph odstawił szklankę na materac, wstał i podszedł do gniazdka. Ostrożnie wyciągnął kabelek, w głośniku rozległ się jego donośny śmiech, który nagle zamarł, kiedy szarpnął mocnej. Przez chwilę rozglądał się zdesperowany po sypialni, przerażony, zasłonił usta dłonią. Hausser poprawił się na krześle i napawał niemymi scenami z sypialni. Jakby oglądał naćpanego Bustera Keatona.

Dokładnie półtorej godziny później na monitorze przekazującym obraz z przedpokoju Hausser zobaczył, jak do mieszkania wchodzi Lena. Postawiła na podłodze torbę z zakupami i zamarła, widząc zdemolowane mieszkanie: pozrywane progi do sypialni, do kuchni i do salonu i porozrzucane wszędzie kawałki tapety.

— Christoph! — zawołała i wbiegła do salonu.

Hausser śledził jej ruchy na monitorze.

W salonie zniszczenia były jeszcze większe, o ile to w ogóle było możliwe. W kącie leżał rozebrany na kawałki barek, wyglądał jak stos patyków na podpałkę. Regał z książkami i zbiorem płyt był przewrócony, a jego zawartość rozsypana po całym salonie. Powyrywane ze ścian ościeżnice zwisały w nieładzie, obok nich wisiały gniazdka elektryczne. Pośrodku tego wszystkiego stał spocony Christoph z łomem w ręku.

— Czyś ty oszalał?

Christoph położył palec na ustach, dając żonie znak, żeby milczała, to jej jednak nie powstrzymało.

— Zdemolowałeś mieszkanie? Dlaczego?

Christoph rzucił łom, podszedł do Leny, wziął ją za ręce i poprowadził do sypialni. Hausser nie mógł ich już dalej śledzić, ponieważ Christoph odkrył i zdemontował kamery zarówno w sypialni, jak i w kuchni oraz w swoim gabinecie. Zaimponował Hausserowi uporem i wytrwałością. Hausser był przekonany, że wkrótce dotrze do pozostałych urządzeń. Może z wyjątkiem tych umieszczonych nad wejściem kuchennym. Wieloletnie doświadczenie nauczyło Haussera, że właśnie w tym miejscu nawet najwięksi zdrajcy czuli się bezpiecznie. Jakby klatka kuchenna była strefą neutralną. Ale nic bardziej mylnego.

Spojrzał na monitor przekazujący mu obraz z kamery umieszczonej na klatce, obok lampy na suficie przed drzwiami do kuchni, dokładnie nad głowami Christopha i Leny.

— Śledzą nas — wyszeptał Christoph do żony. Pokazał jej mikrofony usunięte z framug drzwi.

Lena spojrzała na nie z odrazą.

— Co ty mówisz? Śledzą nas? Kto?

— A jak myślisz? Stasi, a któż by inny?

Na twarzy kobiety malowała się bezradność.

— Co… co teraz zrobimy?

— Usuniemy wszystkie kamery i mikrofony i wyrzucimy je do śmieci.

— Kamery? Filmowali nas? — Lena zaczęła płakać.

Christoph objął ją ramieniem.

— Nie teraz, Lenko, proszę. Potrzebuję cię. Sytuacja jest poważna, to naprawdę może się źle skończyć.

— Ale co teraz będzie? Przyjdą i aresztują nas? Wiedzą o planach ucieczki?

Uciszył ją, oparł się o poręcz, spojrzał w dół, żeby się upewnić, że są sami.

— Dobre pytanie. Niestety nie wiemy, kiedy je zamontowali.

— Może słyszeli naszą rozmowę z Braunem? Może wiedzą, że wcale nie zamierzamy uciekać? Może to nas uratuje?

— Przeciwnie. Na podstawie tej rozmowy mogą nas oskarżyć o zdradę stanu.

— Kto mógł na nas donieść? Mówiłeś, że Schröder gwarantuje nam bezpieczeństwo.

— Byłem o tym przekonany.

Lena wytarła ostrożnie oczy, żeby nie rozmazać tuszu.

— Może zmienił stronę? Może jednak jest w Stasi?

Christoph pokręcił głową.

— Z nas wszystkich on ma najwięcej do stracenia. Braun i ja w całości go finansujemy. Gdyby nie my, nie miałby szans. Poza tym mamy na niego haka. Schröder jest gejem. Ukrywa to, ale w wolnym czasie smaga pejczem chłopców na Pankow. Widziałem zdjęcia.

Lena znów zaczęła płakać.

— To takie… obrzydliwe, to wszystko. Pomyśleć, że ktoś obcy nas podglądał. Przyglądał się naszej córce, nam, kiedy… — urwała, nie będąc w stanie dokończyć zdania. — Dlaczego zaprosiłeś ich do nas do domu?! — wykrzyknęła nagle i uderzyła go mocno w pierś. Christoph zrobił krok do tyłu.

— O co ci chodzi?

— Mogliście spotkać się gdzieś indziej. Dlaczego akurat tutaj? W moim domu?

— Przecież nie mogłem wiedzieć, że…

— To teraz wymyśl coś! Zrób coś!

— Próbuję, naprawdę próbuję.

Oderwała od niego wzrok, oparła się o ścianę.

— Niech to szlag! A może to Klara na nas doniosła? Mam wrażenie, że nas okrada. Jestem pewna, że kiedy zostaje tu sama, wkłada moje ubrania. Potem wiesza je na niewłaściwych miejscach.

— Nie sądzę, żeby to była ona. Natomiast jestem pewien, że inwigiluje nas któryś z mieszkańców kamienicy. Kable prowadzą na klatkę, do rozdzielni energii.

— Myślisz, że niedługo po nas przyjdą?

— Nie wiem, ale nie sądzę. Już kilka razy próbowano coś na mnie znaleźć i zawsze udawało mi się zdusić sprawę w zarodku. Znam różne ważne osoby, wiele z nich zależy ode mnie i od moich kontaktów w Staatsbanku. No i jestem przekonany, że w tej chwili służby mają dość pracy ze śledzeniem opozycji, tych wszystkich nowych ruchów, które powstają jak grzyby po deszczu. Sądzę, że mamy dużą szansę wyjść z tego cało, chociaż być może będziemy musieli kogoś wydać albo się wykupić.

— A co z Braunem? Zawiadomisz go?

Christoph pokręcił głową.

— Nie ma żadnego powodu, żebym to zrobił.

***

Dźwięk ostrej szczotki odbijał się echem od ścian, kiedy Hausser wieczorem zaczął zamiatać podwórze. Gdy przez mikrofon ukryty za grzejnikiem w kuchni usłyszał, że Schumannowie chcą wyrzucić do śmieci wszystkie znalezione urządzenia, postanowił natychmiast wyjść, żeby to zobaczyć. Wcześniej wysłuchał jeszcze rozmowy rodziny przy kolacji i kłamstw, którymi oboje Schumannowie uraczyli córkę. Próbowali jej wmówić, że zniszczenia wynikały z tego, że ojciec usłyszał gdzieś w mieszkaniu szczura. Na szczęście udało się go znaleźć i zabić. Dziewczynka nie bardzo się tym wszystkim przejęła, z zapałem opowiadała o swoim treningu i zbliżających się zawodach.

— Kto to słyszał, żeby o tej porze sprzątać podwórze? Widzi pan coś? — spytał Christoph, wyrzucając worki ze śmieciami do najdalej stojącego kontenera. Starał się ukryć je między innymi worami.

— Radzę sobie — odpowiedział Hausser i uśmiechnął się. — Trzeba tylko uważać na szczury, prawda?

Christoph nie odpowiedział, patrzył na niego w milczeniu.

— Myślę, że więcej już ich tu nie ma, ale przecież nigdy nie wiadomo. Mam rację? — nie ustępował Hausser.

Kilka minut później Hausser był już z powrotem przed monitorem. Kamera pokazywała podest schodów kuchennych. Popijając absynt, przyglądał się Midasowi i jego pięknej żonie.

— To dozorca — wyszeptał Christoph. — Przypuszczam, że to on nas śledził.

— Ten obrzydliwy człowiek? Myślisz, że ma dość rozumu?

Christoph wzruszył ramionami.

Prenzlauer Berg, Berlin, 4 października 1989

29.

Na Greifenhagener Straße ludzie spieszyli do pracy. Hausser znalazł schronienie przed dokuczliwym wiatrem w bramie pod numerem dziewiątym. Zapalił papierosa i patrzył, jak wiatr rozwiewa opadłe liście i śmieci, które przed chwilą tak pracowicie zgarniał. Czekał, aż Schumannowie opuszczą mieszkanie. Robił to każdego ranka od dnia, w którym Christoph znalazł aparaturę podsłuchową w mieszkaniu. Zarówno Christoph, jak i Lena patrzyli na niego zdziwieni, kiedy mijali go, wychodząc z bramy, ale żadne z nich nigdy nic nie powiedziało. Jakby się bali, że potwierdzą się ich najgorsze przeczucia, tym bardziej że byli świadomi, iż Hausser słyszał także ich rozmowę prowadzoną na schodach kuchennych. Nie wiedzieli jedynie, czy dozorca jest agentem, czy tylko wtyczką Stasi, jak to kiedyś ładnie określił Christoph.

Hausser usłyszał, że drzwi za nim się otwierają, i odwrócił się. Zobaczył, jak Christoph je przytrzymuje żonie i córce.

— Dzień dobry — powiedział, rzucając niedopałek papierosa na chodnik.

Lena zignorowała go i poszła dalej, Christoph skinął mu głową.

— Panie Schumann — zawołał Hausser, kiedy mężczyzna przechodził przez jezdnię, kierując się do stojącego po drugiej stronie ulicy samochodu.

Christoph odwrócił się i spojrzał na dozorcę.

— Odpływ działa tak, jak należy?

Christoph przyglądał mu się chwilę, zdezorientowany, po czym skinął głową.

— Tak… sądzę, że tak.

— Mogę wpaść przy okazji i sprawdzić.

— Dziękuję, ale nie ma takiej potrzeby.

— Nie chciałbym, żeby córeczka czy pana piękna małżonka nie mogły brać kąpieli.

Lena odwróciła się, jej oczy ciskały gromy. Już miała coś powiedzieć, ale mąż powstrzymał ją ruchem ręki. Wyjął z kieszeni kluczyki i podał żonie.

— Wejdź do samochodu, Lena.

Patrząc Hausserowi w oczy, wzięła kluczyki i razem z córką przeszła na drugą stronę ulicy.

— Powiedziałem coś nie tak? — spytał Hausser. Oparł się o ścianę i uśmiechnął.

Christoph ruszył w jego stronę powolnym krokiem.

— Wyglądasz na faceta, który lubi mieć wszystko pod kontrolą, Erhardzie. Mogę ci mówić po imieniu?

— Może pan mówić do mnie, jak pan chce, panie Schumann.

— Dziękuję, a ty możesz mówić do mnie: Christoph. Po co te wszystkie formalności, skoro jesteśmy sąsiadami. Miałem rację, mówiąc, że lubisz mieć na wszystko oko, prawda?

— Nie bardzo rozumiem, o co panu chodzi, panie Schumann. To znaczy Christoph. Ale jestem dozorcą, więc różne rzeczy do mnie docierają.

Christoph zrobił krok w jego stronę.

— Skąd pochodzisz, Erhardzie?

— Ja? Z Graupy. To niewielkie miasteczko niedaleko Drezna. Na pewno pan o nim nie słyszał.

— Jak długo mieszkasz w Berlinie?

— Wystarczająco długo, żeby wiedzieć, że za trzy dni na Karl-Marx-Allee odbędzie się defilada. — Uśmiechnął się szeroko. — Będzie pan na obchodach rocznicowych? Niesamowite, że nasza Niemiecka Republika Demokratyczna istnieje już czterdzieści lat, prawda?

Christoph zignorował pytanie.

— Gdzie pracowałeś wcześniej? — indagował dalej.

Hausser przewrócił oczami.

— W wielu miejscach. Idę tam, gdzie jestem potrzebny.

— Jak długo jesteś dozorcą?

— Będzie już kawałek czasu.

— Kto cię zatrudnił?

— Administracja. — Hausser potarł wąsy. — Mam wrażenie, że jest pan z czegoś niezadowolony, panie Schumann. Powiedziałem coś, co się panu nie spodobało?

— Znam wszystkich w administracji budynku. Kto konkretnie pana zatrudnił?

Hausser roześmiał się.

— Więc dlatego dostał pan takie duże mieszkanie — powiedział. — Jest pan mądrym człowiekiem, panie Schumann, i ma pan wiele kontaktów, prawda?

— Znasz nazwisko osoby, która cię zatrudniła, czy sam mam się tego dowiedzieć?

— Proszę zrobić, jak pan uważa. Muszę panu powiedzieć, że naprawdę ma pan piękne mieszkanie. Jestem pod wrażeniem. — Hausser wyjął paczkę papierosów i poczęstował Christopha, który pokręcił głową przecząco. — Nie pańska marka? Pan pali zagraniczne, tak? Wygląda pan na takiego, który pali… marlboro? Zgadłem? Prawdziwy Marlboro Mensch. A może Jankes? — powiedział, mrugając porozumiewawczo.

Christoph uśmiechnął się chłodno.

Hausser śledził Christopha wzrokiem, gdy ten szedł przez jezdnię w stronę swojego eleganckiego samochodu w kolorze szampana, w którym siedziała już jego równie elegancka żona z równie elegancką córeczką u boku. Patrzyły przed siebie, starając się nie zauważać Haussera, jakby już sam jego widok mógł zbrukać ich elegancki świat. Kiedy Christoph przekręcił kluczyk, Hausser zamknął oczy, rozkoszując się miłym szumem silnika beemki. Piękny dźwięk, nieporównywalny z rzężeniem dwutaktu trabanta. Jednak niezależnie od wszystkiego nawet piękne bmw w kolorze szampana nie było w stanie uratować Midasa, który kroczył prosto ku piekielnej otchłani. Było to równie pewne jak to, że żołnierze, niezależnie od demonstracji w Lipsku, za trzy dni przemaszerują Karl-Marx-Allee.

Christianshavn, kwiecień 2014

30.

„Lauritzen” było napisane jaskrawozielonymi literami na szczycie żółtej ceglanej ściany. Trzypiętrowy budynek fabryczny, poza wieżą wieńczącą jedną ze ścian, był raczej skromny, a jednak onieśmielał. Ravn i Louise zajrzeli przez otwartą bramę na dziedziniec, gdzie siedmiu, może ośmiu robotników w niebieskich kombinezonach wyładowywało towar z dwóch furgonetek. Sądząc po ruchu na podwórzu i w znajdującym się na jego tyłach warsztacie, plotki o kiepskiej sytuacji firmy wydawały się nieco przesadzone. Minęli bramę, kierując się do głównego wejścia. Weszli do środka i ruszyli po schodach do mieszczącej się na piętrze recepcji.

— Wszystko w porządku? — rzucił Ravn.

— Tak — odpowiedziała Louise i skinęła głową. — Cieszę się, że zgodziłeś się mi towarzyszyć — dodała pospiesznie.

W recepcji siedziała młoda, dwudziestoparoletnia dziewczyna, ruda, o dużych piersiach. Na uszach miała słuchawki, rozmawiała przez telefon. Kiedy skończyła, spojrzała na nich chłodno. Ravn przedstawił siebie i Louise i poprosił o rozmowę z dyrektorem Axelem Pondusem Lauritzenem.

— Jesteście umówieni?

— Nie.

— Przykro mi, ale pan dyrektor jest na spotkaniu. Proszę zadzwonić i umówić się na konkretny termin.

— Musimy porozmawiać dzisiaj. Sprawa dotyczy waszego byłego pracownika, Mogensa Slotsholma. Może moglibyśmy zaczekać? — Ravn uśmiechnął się i wskazał głową na stojącą obok recepcji skórzaną kanapę.

— Chwileczkę — powiedziała dziewczyna.

Zdjęła z głowy słuchawki i położyła je na blacie. Ravn i Louise usiedli na kanapie i przyglądali się recepcjonistce, która wyszła zza lady i zniknęła gdzieś w korytarzu.

Dyrektor Axel Pondus Lauritzen siedział za biurkiem, odchylony w fotelu. Jego potężne ciało zasłaniało niemal całe znajdujące się za nim okno. Louise i Ravn siedzieli przed nim w niskich fotelach Chesterfield. Pondus Lauritzen wziął wizytówkę Louise. Zniknęła w jego grubych palcach. Przyglądał się jej, cmokając od czasu do czasu. Ravn pomyślał, że przypomina mu Møffego. Nie tylko z powodu cmokania i potężnej postury, ale też za sprawą wady zgryzu, która powodowała, że dolną wargę miał nieco wysuniętą do przodu, no i uszu, krzywych i ze sterczącymi z nich kosmykami włosów.

— Poza tym, że jest pani siostrą Mogensa, jest pani również architektką — wymamrotał Pondus Lauritzen pod nosem.

— Tak, wykładam też na Holmen.

Lauritzen odłożył wizytówkę.

— To z takich jak pani my się utrzymujemy. Dajecie nam zarobić na chleb.

— Cieszę się.

— Gdybyście bardziej się starali, nie mielibyśmy co robić. Ale pani sprawia wrażenie osoby sumiennej, która zapewne ma dobry wpływ na studentów.

Lauritzen pożerał Louise oczami, aż w końcu odwróciła głowę, spuściła wzrok i zaczęła się przyglądać swoim butom.

— A ty… — zwrócił się do Ravna i zmierzył go wzrokiem. To, co zobaczył, najwyraźniej mu się nie spodobało. — Ty nie wyglądasz na architekta — stwierdził. — W jakiej branży działasz?

— Chwilowo w żadnej, że się tak wyrażę. — Ravn wzruszył ramionami. — Przyszedłem wesprzeć Louise moralnie.

— Czyli bezrobotny, no dobrze. — Lauritzen przyglądał się im uważnie, jakby starał się wybadać, co ich łączy.

— Przyszliśmy, to znaczy ja przyszłam przeprosić pana za mojego brata.

— Ma pani może od niego jakieś wiadomości?

— Niestety nie odezwał się do mnie. Nie pojmuję, jak w ogóle taki pomysł mógł przyjść mu do głowy…

— Ale przyszedł, bo zapewniam panią, że zrobił to, co zrobił — wszedł jej w słowo Lauritzen. — Pani brat pozbawił mnie i firmę niezłej sumki — powiedział i wskazał ręką na stojący obok sejf. — Nadużył mojego zaufania i wszystkich nas wyprowadził w pole. A przede wszystkim mnie — dodał, uderzając się w pierś.

— Bardzo nad tym ubolewam. Coś musiało się stać…

— Mogens znał szyfr do sejfu? — wtrącił się Ravn.

Lauritzen spojrzał na niego.

— Nie. Szyfr znamy tylko ja i moja sekretarka, ale w jakiś sposób musiał go poznać, no i znaleźć drogę do mojego gabinetu. Drzwi były zamknięte, a mimo to udało mu się tu wejść. To wiele mówi o jego cynizmie. Wszystko dokładnie zaplanował.

— Więc dlaczego zabrał tak niewielką sumę?

Lauritzen zmarszczył brwi, wyglądały teraz jak dwie błyskawice.

— Pięćdziesiąt tysięcy to dużo pieniędzy!

— Czterdzieści pięć tysięcy trzysta koron, żeby być dokładnym. Taką sumę podano policji, prawda? Pan to zrobił? — nie ustępował Ravn. — Kto odkrył, że brakuje pieniędzy?

— Moja sekretarka. Czy to ważne?

Ravn zawahał się. Coś mu mówiło, że Lauritzen miał pewne opory, żeby iść ze sprawą na policję. Może sekretarka zrobiła to pod jego nieobecność? Jeśli było tak, jak podejrzewał, to znaczy jeśli w sejfie były brudne pieniądze, to Lauritzen z pewnością wolałby nie mieszać w to policji. Wysłałby za Mogensem swoją armię pracowników ze Wschodu i rozwiązał problem. Ravn wzruszył ramionami.

— Próbuję stworzyć sobie obraz sytuacji. Zgadnąć, dokąd mógł wyjechać.

— Jeśli o mnie chodzi, to niechby się udał nawet do piekła — stwierdził Lauritzen, rozkładając ręce.

— Rozumiem pana gniew — ciągnął Ravn, poprawiając się w fotelu. — Ale jedno mnie zastanawia. — Uśmiechnął się. — Wygląda na to, że Mogens wszystko bardzo dokładnie zaplanował, włożył w to dużo pracy, dlatego dziwię się, że nie wziął większej sumy, chociaż oczywiście czterdzieści czy pięćdziesiąt tysięcy to też jest sporo.

— Nie wartość łupu, tylko sam czyn robi z człowieka złodzieja.

— Oczywiście, ale Mogens musiał zdawać sobie sprawę, że policja będzie go ścigać już do końca życia, a taka suma do końca życia na pewno mu nie wystarczy.

— Może nie myślał aż tak przyszłościowo, a może spodziewał się, że w sejfie będzie więcej pieniędzy? — Lauritzen rzucał głową jak wytrawny bokser. — Mam tłumaczyć, dlaczego jakiś złodziej wybrał sobie mnie na swoją ofiarę?

— Czy to znaczy, że czasem w sejfie są większe sumy?

— A co cię to obchodzi?

Ravn udał, że tego nie słyszy. Mówił dalej.

— Jeśli Mogens sądził, że znajdzie tam więcej pieniędzy, może to wiele tłumaczyć. Miał powody, żeby tak myśleć?

— Kim ty naprawdę jesteś? Mam wrażenie, że cię skądś znam.

— Jesteśmy niemal sąsiadami. Mieszkam kawałek dalej, idąc wzdłuż kanału — powiedział Ravn i uśmiechnął się do niego promiennie. — Jak już powiedziałem, przyszedłem, żeby wesprzeć Louise moralnie. Przykro mi, jeśli powiedziałem coś, co pana dotknęło.

Pondus Lauritzen cmoknął i znów skojarzył się Ravnowi z Møffem, który tak właśnie się zachowywał, kiedy zbliżała się pora jedzenia.

— No a jeśli sądził, że w sejfie jest więcej pieniędzy, to co?

— To by tłumaczyło, dlaczego zadał sobie tyle trudu. Nie tłumaczy natomiast tego, że udaje mu się skutecznie ukrywać przez tak długi czas. Te czterdzieści tysięcy musiał wydać już dawno.

— Co ty insynuujesz? Mielibyśmy podać mniej, niż naprawdę zginęło? To śmieszne.

— Są różne rodzaje pieniędzy.

— Myślę, że nasze spotkanie dobiegło końca.

Lauritzen wskazał na drzwi gabinetu. Louise wstała i podała mu rękę.

— Jeszcze raz przepraszam w imieniu mojego brata.

Lauritzen wychylił się do przodu, ujął jej dłoń i lekko uścisnął.

— Mam nadzieję, że pani go znajdzie, więc proszę się tak nie smucić. Na pewno jest pani znacznie ładniejsza, kiedy się pani uśmiecha.

Louise cofnęła rękę i odwróciła się w stronę drzwi. Ravn wstał z fotela i przyglądał się potężnie zbudowanemu mężczyźnie.

— Im szybciej znajdziemy Mogensa, tym większa szansa, że uda nam się odzyskać choć część skradzionych pieniędzy i oddać je prawowitemu właścicielowi — powiedział, po czym pożegnał się z Lauritzenem i podążył za Louise do wyjścia.

— Chwileczkę — odezwał się nagle Lauritzen. Gestem ręki pokazał im, żeby wrócili. — Czy mam rozumieć, że jesteście zainteresowani znaleźnym? Albo czymś w tym rodzaju?

— Nie, jedyne, czego pragniemy, to dowiedzieć się, co się stało z Mogensem. I sprowadzić go na właściwą drogę. Pieniądze nas nie interesują.

Pondus Lauritzen złączył swoje pulchne palce.

— Mogens zabrał więcej niż te śmieszne czterdzieści parę tysięcy, które podała moja sekretarka. Ta sprawa w ogóle nie powinna była wyjść na światło dzienne.

— To znaczy ile?

— W sumie osiemset siedemdziesiąt tysięcy. W gotówce.

— Osiemset tysięcy… — Louise była naprawdę zaskoczona.

— Jakby tego było mało, wziął też księgi rachunkowe, a wśród nich i takie, których urząd skarbowy raczej nie powinien oglądać. Przyznaję, że chciałbym odzyskać nie tylko pieniądze, ale także wspomniane dokumenty. Jeśli to się uda, jestem gotów o wszystkim zapomnieć i wycofać oskarżenie. Wytłumaczę odpowiednim władzom, że po prostu zaszła pomyłka.

Ravn i Louise szli w milczeniu wzdłuż kanału, aż do Muzeum Marynarki Morskiej, gdzie Louise zaparkowała swojego fiata 500. Kiedy już niemal byli na miejscu, Louise zatrzymała się i spojrzała na Ravna. Zauważył, że płakała, i zdziwił się.

— Byłeś świetny — pochwaliła go.

— Drobiazg, ale przynajmniej udało nam się dowiedzieć, ile tak naprawdę pieniędzy twój brat zabrał z tego sejfu.

— Mówię poważnie, bardzo mi zaimponowałeś.

Nie zależało mu na komplementach, pokiwał więc tylko głową.

— A ja muszę przyznać, że po tym spotkaniu lepiej rozumiem, dlaczego twój brat zwinął tę kasę — powiedział Ravn, uśmiechając się do niej.

Po policzkach Louise poleciały łzy.

— Przepraszam, nie chciałem…

— To nie twoja wina, tylko… Myślałam, że poczuję ulgę, kiedy się dowiem, że wziął wystarczająco dużo, żeby sobie przez jakiś czas poradzić, ale ta suma mnie przeraża. Teraz jestem już niemal pewna, że coś jest bardzo nie tak, że on… — urwała, odwróciła się od Ravna i wsiadła do samochodu. — Przepraszam.

— Louise? — Ravn chciał otworzyć drzwi, ale kobieta włączyła silnik i odjechała.

Odetchnął głęboko. Przed spotkaniem z Lauritzenem był przekonany, że rozmowa z nim zakończy sprawę, ale teraz wcale nie był tego taki pewien. Sięgnął po komórkę, żeby sprawdzić, czy może Mikkel zostawił mu jakąś wiadomość, ale niestety. Poczuł pragnienie i ruszył w stronę Wydry Morskiej.

Prenzlauer Berg, Berlin, 7 października 1989

31.

Czerwone flagi łopotały na ekranie telewizora. Po chwili ukazały się radzieckie czołgi, ruchome wyrzutnie rakietowe, następnie pojawili się żołnierze, maszerujący do dźwięków orkiestry wojskowej. Na trybunie honorowej stało kierownictwo SED, Socjalistycznej Partii Jedności Niemiec, z Erichem Honeckerem pośrodku. Wszyscy, łącznie z gośćmi, bili brawo. Z całego świata przybyli szefowie państw, żeby uczcić czterdziestolecie powstania Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Reprezentowane były Korea Północna, Kuba i Rumunia. Obecni byli przywódcy zachodnich partii komunistycznych, którzy teraz stali obok Kim il Sunga, Ceauşescu, Arafata i najwyższych urzędników poszczególnych ministerstw, a także szefów służby bezpieczeństwa.

Hausser dojrzał w tłumie Straussa. Gdyby inaczej rozegrał swoje karty i był lepiej politycznie zorientowany, też siedziałby teraz wśród nich, na trybunie, zamiast gnieździć się w tej norze i gapić w ekran telewizora. Ale jego polityka nie interesowała, nie wierzył w takie historie. Wierzył w aparat, który był podstawą wszystkiego. Wierzył w dobrą służbę bez politycznych ograniczeń. Prawdę mówiąc, był tylko jeden polityk, którego naprawdę szanował, stary Honecker. Nie tyle ze względu na jego pozycję ojca narodu, ile dlatego, że był upartym starym draniem.

Rozległ się dzwonek do drzwi. Hausser nie miał pojęcia, kto to mógł być. Spojrzał na monitor, zobaczył Lenę, która siedziała przy niskim stoliku w salonie i wykręcała nerwowo dłonie. Znów rozległ się dzwonek, Hausser poszedł otworzyć. Na klatce stał Christoph. Widać było, że chociaż stara się zachowywać swobodnie i się uśmiechać, wizyta ta sporo go kosztuje.

— Pan Schumann. A to niespodzianka. Myślałem, że poszliście państwo oglądać dzisiejsze uroczystości.

— Mogę wejść?

— Właśnie wychodziłem, ale jeśli ma pan do mnie jakąś prośbę, to słucham. Znów problemy z odpływem?

— Nie musisz odgrywać tej komedii. Wiem, że nie jesteś dozorcą.

— Mam fartuch.

— Skontaktowałem się z administracją budynku. Nie mieli pojęcia, że dawny dozorca zrezygnował. Zaniepokoili się jego zniknięciem, chcieli nawet zawiadomić policję.

— Co ich powstrzymało?

— Raczej kto. Ja. Co się z nim stało? Gdzie on teraz jest?

— To nie powinno nikogo obchodzić. Podobno ma problemy. — Hausser wzruszył ramionami. — Mogę jakoś pomóc?

Christoph wziął głęboki oddech.

— Oto co znalazłem dzisiaj rano. Za grzejnikiem w kuchni. — Wyjął z kieszeni niewielki mikrofon z kawałkiem kabla. — I to nie jest jedyna sztuka.

Hausser wyciągnął rękę po mikrofon, ale Christoph cofnął dłoń.

— Nie mówiąc już o ukrytych w różnych miejscach kamerach.

— To zapewne nieprzyjemne, wiedzieć, że ktoś cały czas człowieka podgląda. Nieprzyjemne i dla pana, i dla pana młodej żony. Ale dlaczego mi pan to wszystko mówi?

— Bo jestem niemal pewien, że to ty nas szpiegujesz. — Christoph wskazał ręką w głąb mieszkania. — Pracujesz dla Stasi.

Hausser roześmiał się.

— To już chyba paranoja.

— Ale nie zaprzeczyłeś.

— Dlaczego służby miałyby was śledzić? Ma pan coś na sumieniu?

— Nie udawaj głupiego. Nie wiem, dla jakiego wydziału pracujesz i jaki masz stopień, ale musisz wiedzieć, że… — Christoph zawiesił głos i spojrzał uważnie na Haussera. — …Musisz wiedzieć, że nie jestem byle kim. Mam kontakty w partii i w służbach, w których ty pracujesz. I to wysoko postawione. W dzisiejszych czasach nikt nie może czuć się bezpieczny, dlatego należy uważnie dobierać sobie sprzymierzeńców.

Hausser odwrócił głowę i spojrzał w dół.

— Ma pan coś do mnie, czy może to już wszystko?

— Jak to działa? Nie widziałem, żeby ktoś wchodził do tego mieszkania, więc zakładam, że sam wszystkiego doglądasz. — Christoph zmrużył oczy. — Tak sobie myślę, że na początku takie szpiegowanie ludzi może nawet bawić, pewnie też bym tak uważał. Obserwuje się życie innych, najintymniejsze szczegóły, kłótnie, kobiety w kąpieli, ludzi uprawiających seks. Na początku to pewnie ciekawe. Ale potem powszednieje, pojawia się rutyna. Człowiek uświadamia sobie, że w gruncie rzeczy nasze życie jest podobne. Ta sama pustka, dzień w dzień. W końcu nawet nie chce się człowiekowi oglądać taśm, które sam nagrał. Oddaje je, nagrywa nowe. I tak to ci na górze decydują, co dalej, czy wnieść oskarżenie, czy nie. Z czasem człowiek zaczyna się zastanawiać nad sensem życia. Czy rzeczywiście nie ma nam ono nic więcej do zaoferowania poza tą samotnością? I nagle widzimy, jak życie przemija, w dosłownym znaczeniu tego słowa. Nie mam racji?

Hausser wzruszył ramionami.

— Z taką wyobraźnią powinien pan być pisarzem.

— Moja praca w banku mi wystarcza. A ty masz żonę, rodzinę? Ktoś gdzieś na ciebie czeka? Czy może praca stanęła na przeszkodzie? — Christoph próbował się uśmiechnąć, okazać empatię, ale nie do końca mu się to udało. — Mam rację? Przynajmniej w niektórych kwestiach?

— A jeśli tak?

— Co się stanie, jeśli nie oddasz taśm? Jeśli nagrania z takiej czy z innej przyczyny ulegną zniszczeniu, powstanie jakiś błąd, tak zwana sałata, tak to się chyba nazywa?

— Chyba nie do końca rozumiem — powiedział Hausser. Uśmiechnął się pod nosem, jakby chciał pokazać, że tak naprawdę doskonale wie, o co Christophowi chodzi.

— Pomyślałem, że może moglibyśmy dojść do jakiegoś porozumienia. Jeśli uznasz, że jakieś taśmy mogą mnie szczególnie zainteresować, nie żeby działo się u nas coś nielegalnego, ale pewne rzeczy można czasem opacznie zrozumieć, poza tym być może niektórzy z naszych gości nie życzyliby sobie, żeby pewne rzeczy wyszły na jaw.

— Sałata. To dobre określenie.

— Cieszę się, że tak uważasz. A ja w zamian mógłbym umilić ci życie, uczynić je nieco łatwiejszym, dając ci dostęp do intershopów. Za fatygę chętnie zapłacę ci w dolarach. Jestem pewien, że się dogadamy.

Hausser podrapał się po głowie.

— To brzmi niemal jak próba przekupstwa.

— Raczej nagroda dla dozorcy za dobrą pracę. Cokolwiek to jest: zatkany odpływ czy… sałata. — Christoph uśmiechnął się i wyciągnął dłoń, jakby chciał przypieczętować interes. — Jestem dobrym i szczodrym przyjacielem. Szybko się o tym przekonasz.

Hausser spojrzał na dłoń Schumanna i uśmiech zniknął z jego ust. Posłał mu chłodne spojrzenie.

— Zawsze interesowali mnie ludzie, którym się wydaje, że mogą wszystko tylko dlatego, że są dobrzy w jakiejś dziedzinie. Powiedziałeś, że nie wiesz, dla jakiego wydziału pracuję, i że masz kontakty w służbach. — Uśmiechnął się drwiąco. — Zadzwoń jutro do swojego przyjaciela Brauna, spytaj, co u niego, a dostaniesz odpowiedź na wszystkie swoje pytania. I proszę pozdrowić pańską piękną żonę i utalentowaną córeczkę, panie Schumann.

Hausser zamknął drzwi i wrócił na fotel. Opadł na niego ciężko, sięgnął po szklankę i wypił łyk piwa, które zdążyło już zwietrzeć. Wszystko przez Midasa, pomyślał. Oglądał przez chwilę paradę w telewizji, po czym sięgnął do kieszeni, znalazł kilka drobnych monet i wyszedł zadzwonić do Müllera.

Prenzlauer Berg, Berlin, 8 października 1989

32.

Światło na klatce włączyło się, nagie żarówki oświetlały wąskie schody, potęgując wrażenie głębi. Christoph i Lena wyszli na klatkę kuchenną i stanęli na najwyższym podeście. Christoph wciąż jeszcze miał na sobie wierzchnie ubranie. Hausser nie mógł się doczekać jego reakcji po powrocie do domu. Widok zdesperowanego mężczyzny, jaki pojawił się na monitorze, nie zawiódł go.

— To straszne… Straszne — powtarzał Christoph.

— Ale co? Powiedz mi w końcu. Denerwuję się.

Christoph nabrał powietrza do płuc, wstrzymał na chwilę oddech. Hausser widział, jak przełyka ślinę, najwyraźniej próbował odzyskać panowanie nad głosem.

— Braun…

— Co z nim?

— Wypadek…

— Ale co się stało?

— Właśnie rozmawiałem z Verą. Jest roztrzęsiona. Braun wyszedł na spacer z Łajką, ich psem. Wczoraj. Zwykle wychodzi na dwadzieścia minut, więc kiedy minęło półtorej godziny, a jego nadal nie było, Vera zaczęła się denerwować. Wyszła i zaczęła go szukać. Kiedy dotarła nad brzeg Sprewy, zobaczyła młode małżeństwo z Łajką. Powiedzieli jej, że znaleźli sukę biegającą wzdłuż brzegu, podobno strasznie piszczała. Zaczęli razem szukać Brauna, po jakimś czasie zawiadomili policję. Po kilku godzinach zaprzestano poszukiwań i Vera wróciła do domu.

Lena zakryła dłonią usta, była przerażona.

— To okropne. Nadal się nie odnalazł?

Christoph pokręcił głową.

— Wkrótce potem policjanci znaleźli jego ciało kawałek dalej, w górze rzeki. Prąd wyrzucił je na brzeg. Będzie obdukcja, ale podobno nie ma śladów przemocy, więc pewnie po prostu potknął się, wpadł do wody i się utopił.

— To naprawdę straszne — powtórzyła Lena. Objęła męża i przytuliła się do niego.

— Myślisz, że mógł sam wskoczyć do Sprewy? Może popełnił samobójstwo?

— Nie wiem, ale nie sądzę.

Lena spojrzała na niego.

— Czy… Czy ty coś przede mną ukrywasz?… Widzę to po twojej minie…

— Kiedy wczoraj rozmawiałem z Hausserem…

— Tak? To co…?

— Kończąc rozmowę, powiedział, że jeśli chcę się przekonać o jego sile, to powinienem zadzwonić do Brauna. Obawiam się, że to może być jego odpowiedź.

Lena wysunęła się z objęć męża.

— Powiedziałeś, że się porozumieliście. Że chciał pieniędzy, jak oni wszyscy.

— Nie chciałem cię niepokoić.

— Okłamałeś mnie?

— Nie, do licha, próbowałem cię chronić, żebyś się niepotrzebnie nie denerwowała. W końcu to mógł być przypadek.

— Sam w to nie wierzysz. Co teraz będzie?

— Nie wolno nam wpaść w panikę, chociaż najchętniej uciekłbym teraz od tego wszystkiego.

— To niemożliwe. Oni o wszystkim wiedzą. Zresztą wcale nie chciałeś uciekać.

— Tak, wiem. Wiem. Tak tylko głośno myślę. Są różne sposoby. Nawet jeśli dla nas samych oznaczałoby to katastrofę.

Hausser uśmiechnął się. Mimo panującego w kraju chaosu akcja „Midas” rozwijała się we właściwym kierunku. Słyszał, jak Schumannowie próbują dodać sobie nawzajem odwagi, chociaż chyba żadne z nich nie wierzyło w zapewnienia drugiego. Midas mówił, że muszą wierzyć, iż wszystko będzie dobrze, i zapewniał żonę, że wkrótce wszystko się zmieni. Jeśli to był jego masterplan, najlepsze, co potrafił z siebie wykrzesać, to był łatwiejszym łupem, niż Hausser sądził.

Nadeszła pora, by rozpocząć drugi etap akcji.

Christianshavn, kwiecień 2014

33.

— Nie, nie wiem, kiedy wróci — odezwał się wysokim głosem asystent. — Ale może pan zostawić wiadomość. Proszę powtórzyć nazwisko.

— Zadzwonię później — wymamrotał Ravn i odłożył słuchawkę.

Kiedyś wszyscy go tam znali, ale te czasy już minęły. Miał wrażenie, że cały wydział śledczy został wymieniony, dawnych zawodowców zastąpiła drużyna harcerzy. Schował komórkę do kieszeni i wyszedł na tylny pokład. Po raz dwudziesty próbował się skontaktować z Mikkelem, ale jego były partner jakby zapadł się pod ziemię. Ravn podejrzewał, że pewnie nie kwapił się, żeby szukać właściciela numeru komórki, z której Eva dostawała SMS-y. Mikkel zawsze był wzorem wszelkich cnót, był dobrym policjantem i lojalnym partnerem, zarówno na służbie, jak i w życiu prywatnym. Chociaż ich kontakty prywatne ograniczały się do minimum, jakby obaj pragnęli chronić to, co mieli najcenniejszego. Gdyby na czele wydziału stanął Mikkel, a nie ten dureń Barsk, pomyślał Ravn, to niewykluczone, że byłby skłonny rozważyć mój powrót do służby. Niewykluczone, ale nie pewne.

— Stawiasz kawę?

Ravn spojrzał na nabrzeże i zobaczył stojącą nieopodal Louise. Uśmiechała się do niego niepewnie.

— Zawsze — odpowiedział. — Pod warunkiem, że jesteś skłonna wypić nescę.

Louise weszła na pokład. Ucieszył się, że wyglądała bardziej pogodnie, niż kiedy rozstawali się ostatnim razem. Szybko uprzątnął z kanapy gazety i ubrania, usiedli obok siebie i popijali gorącą kawę. Żadne z nich się nie odzywało, słychać było tylko uderzenia fal o burtę i trzeszczenie cumy.

— Chyba nigdy nie znałam kogoś, kto miałby łódź — powiedziała Louise, rozglądając się po ciasnej kajucie. — Ładny ten twój stateczek.

— Wymaga sporo pracy. Któregoś dnia się wszystkim zajmę.

— Na pewno jest tu bardzo spokojnie. Jesteś niewiarygodnym szczęściarzem.

Spojrzał na nią uważnie, żeby się przekonać, czy sobie z niego nie drwi. Niewiele o niej wiedział, przypuszczał jednak, że przywykła do nieco bardziej luksusowych warunków niż te, które mogła zapewnić kajuta starego trawlera. Ale Louise sprawiała wrażenie, jakby naprawdę dobrze się tu czuła.

— Przepraszam za moją ucieczkę.

— W ogóle o tym nie myśl. Zresztą wtedy właściwie już skończyliśmy.

— Byłam wzburzona. Nie tylko informacją o pieniądzach, ale i tym, że w końcu zobaczyłam miejsce, które przez wiele lat było niemal całym życiem Mogensa. I poznałam tego nieprzyjemnego mężczyznę. Nie chodzi o to, co mówił, tylko raczej o jego maniery i całe jego otoczenie.

Ravn uśmiechnął się.

— Przyznaję, że Lauritzen to dupek. Ale przynajmniej dowiedzieliśmy się tego, czego chcieliśmy się dowiedzieć. Pewnie nigdy więcej już go nie spotkasz.

Louise pokiwała głową.

— Tylko przykro mi, że Mogens nigdy nic nie mówił o swojej pracy, a ja go o nic nie pytałam. Teraz czuję się winna.

— Nie masz powodu. To był jego wybór, podobnie jak decyzja, żeby od wszystkiego uciec.

Louise wzięła filiżankę w dłonie, żeby ogrzać sobie ręce.

— Mogens był moim starszym bratem, ale kiedy byliśmy dziećmi, to ja się nim opiekowałam. Dbałam, żeby nic mu się nie stało i żeby dzieci w szkole mu nie dokuczały.

— Chcesz powiedzieć, że już wtedy chadzał własnymi drogami?

— Tak. Mogens zawsze był dziwakiem. Dostawał najlepsze stopnie, ale żaden z kolegów nigdy nie zaprosił go na urodziny.

— A ty jaka byłaś?

— Nie miałam problemów ze stopniami, nie mogłam też narzekać na brak zaproszeń.

— Tak właśnie myślałem — powiedział Ravn i uśmiechnął się. Louise nie odwzajemniła jego uśmiechu.

— Kiedy klasowe łobuzy chciały zrobić Mogensowi krzywdę, broniłam go.

— Ma szczęście, że ma taką siostrę. A co było potem, kiedy już dorośliście?

— Mogens chyba nigdy nie dorósł.

— A ty?

Uśmiechnęła się do niego niepewnie.

— Poznałam mężczyznę. Był architektem, profesorem. Pobraliśmy się, urodziłam syna, Thea, który dorósł zbyt szybko i teraz nadrabia szkolne zaległości. Nie wiem dlaczego, ale Mogens nigdy nie stał się częścią naszej rodziny.

— Mówiłaś, że nie widziałaś się z nim od czasu pogrzebu waszej matki.

— Tak, mój mąż, to znaczy mój były mąż, i Mogens nie bardzo się dogadywali. Nie żeby się kłócili, żaden z nich nigdy nie zachował się wobec drugiego niekulturalnie, ale kiedy od czasu do czasu próbowaliśmy przełamać lody i się spotykaliśmy, zwykle bardzo szybko zapadała między nami cisza. Bezdenny ocean milczenia.

— Wygląda mi to na przeciętną rodzinę.

Louise roześmiała się.

— Dziękuję — powiedziała. — Twoje słowa przynoszą mi ulgę.

Ravn dopił kawę i spojrzał na nią.

— Jeśli miałbym ci dać jakąś radę, powiedziałbym, że powinnaś odpuścić sobie brata.

Louise pokiwała głową, utkwiła wzrok w filiżance.

— Wiem. Inni też mi to mówią. Ale ja nie potrafię przestać się o niego martwić. A teraz kiedy już wiem, ile naprawdę ze sobą zabrał, jestem jeszcze bardziej przerażona. Boję się, że ktoś go do tego zmusił. Może nawet mu groził.

— Policja przesłuchała jego kolegów, żaden nie jest podejrzany o współudział.

Louise podniosła wzrok i spojrzała na Ravna.

— Mogę mieć do ciebie jeszcze jedną prośbę?

Ravn rozparł się wygodniej na kanapie.

— Jaką?

— Chodź ze mną do mieszkania Mogensa. To tam, niedaleko stąd — pokazała dłonią w stronę Applebys Plads, po drugiej stronie kanału. — Zajmie nam to pół godziny.

Ravn zaczerpnął głośno powietrza.

— Po co? — spytał.

— Jeśli w mieszkaniu jest coś, co mogłoby nam pomóc zrozumieć, co się z nim stało, to jestem pewna, że ty to znajdziesz.

— Policja przeszukała mieszkanie. Ty pewnie też tam już byłaś…

Louise pokiwała głową.

— Tak, ale ty masz szczególne zdolności. Nikt takich nie ma…

Ravn uśmiechnął się zawstydzony.

— Dziękuję za komplement, ale tak naprawdę wcale mnie nie znasz, Louise. A ja teraz nie mam głowy do takich rzeczy.

— Dwadzieścia minut i jesteś z powrotem. I potem już nigdy nie będę cię o nic prosiła. Nigdy więcej mnie już nie zobaczysz.

— Nie o to mi chodziło.

Spojrzała na niego swoim łagodnym wzrokiem, a Ravn pomyślał, że pewnie właśnie tak patrzyła na tych, którzy dręczyli jej brata. Musiał przyznać, że w jego przypadku okazało się to skuteczne.

Prenzlauer Berg, Berlin, 13 października 1989

34.

Opary gazu łzawiącego unosiły się nad opustoszałą Greifenhagener Straße. Ludzie po powrocie z pracy chronili się w mieszkaniach i zamykali szczelnie drzwi i okna. Tylko Hausser został na zewnątrz. Z daleka, z Schönhausser Allee, biegnącej równolegle do Greifenhagener Straße, dochodziły okrzyki demonstrantów. Ostra, metaliczna woń gazu łzawiącego zawsze przypominała mu zapach mokrego od deszczu bruku, którym wyłożona była ulica jego dzieciństwa w Graupie. Stał teraz w swojej ciemnej wiatrówce i oparty o drzewo czekał, aż Christoph wróci z banku. Ostatnio Christoph zmienił swoje zachowania i coraz częściej udawało mu się wymykać Hausserowi. Zaczął na przykład korzystać z klatki kuchennej i jeśli zachowywał się naprawdę cicho, mógł wejść na górę niezauważony przez Haussera. Rano wstawał wcześnie i wychodził do pracy, zanim jeszcze Hausser zdążył się obudzić. Hausser oczywiście cieszył się, że udało mu się wystraszyć Christopha, z drugiej strony uznał jednak, że nadeszła pora na poważną rozmowę. Czas nie stał w miejscu i jeśli plany, jakie miał wobec niego, miały się powieść, musiał pilnować, żeby proces cały czas postępował.

W tym momencie zobaczył, jak bmw Schumanna wyjeżdża zza rogu i po chwili zatrzymuje się przed bramą pod numerem dziewiątym. Christoph wziął leżącą na miejscu pasażera aktówkę, wysiadł z samochodu i zamknął drzwi. Odgłosy demonstracji na Schönhausser Allee sprawiły, że się odwrócił. Zobaczył stojącego przed nim Haussera, z rękami w kieszeniach, i wzdrygnął się, przerażony.

— Przestraszyłeś mnie — powiedział, próbując się opanować.

— Dlaczego?

Christoph wzruszył ramionami i spróbował go wyminąć.

— Skontaktowałeś się ze swoim przyjacielem? Z Braunem?

Christoph zatrzymał się.

— Czego ty chcesz?

— Czego chcę? — Tym razem to Hausser wzruszył ramionami. — To bardzo ogólnie postawione pytanie. Chcę pokoju na świecie. Nowych butów. Przejechać się twoją bryczką.

Christoph spróbował się uśmiechnąć.

— Pytałem poważnie.

— A ja ci poważnie odpowiadam. Wsiadaj, zabiorę cię na przejażdżkę.

— Dokąd…?

Hausser nie odpowiedział. Wyjął rękę z kieszeni i pstryknął palcami.

— Kluczyki — powiedział.

Z Hausserem za kierownicą i Christophem na miejscu pasażera duże bmw ruszyło prosto Greifenhagener Straße. Hausser lekko przyspieszył, po czym zdjął nogę z gazu. Po chwili zmienił bieg na trójkę i pokiwał głową z uznaniem.

— Masz wspaniały samochód. Gdyby było mnie stać, też bym sobie taki kupił. A tak przy okazji, to ile taka bryczka kosztuje? Dwadzieścia, trzydzieści, czterdzieści tysięcy?

— Ja… To nie jest mój samochód. Pożyczył mi go przyjaciel, czy raczej jego firma.

— No proszę. Też chciałbym mieć takiego kumpla. Pewnie mieszka po drugiej stronie muru?

— Wszystko jest tak, jak trzeba. Samochód jest zarejestrowany, wszystkie dokumenty są w porządku. Zapewniam, że…

— Do diabła z dokumentami! Nie obchodzi mnie, jak zdobyłeś ten wóz.

— Moja żona na mnie czeka, więc może już wrócimy? Jeśli oczywiście ci to pasuje — dodał pospiesznie.

— Nie wyglądasz na faceta, który pozwala żonie sobą dyrygować, nawet tak pięknej jak twoja. Więc oprzyj się wygodnie i ciesz się naszą przejażdżką. A teraz włącz radio. Zobaczymy, czego słuchasz, kiedy wracasz z pracy do domu.

Christoph zawahał się. Hausser machnął niecierpliwie ręką i Christoph, aczkolwiek z lekkim oporem, włączył radio.

— Aruba, Jamaica ooh I wanna take ya… — Z głośników popłynął głos Carla Wilsona i The Beach Boys, śpiewających Kokomo.

— Zakładam, że słuchasz programu pierwszego? — odezwał się Hausser poważnie.

— Przepraszam… Nie wiem… Coś musiało przeskoczyć… — powiedział Christoph i wyciągnął rękę, żeby zmienić stację.

Hausser roześmiał się.

— Żartuję. To fajna melodia. Pewnie z listy przebojów? Sam jej słucham. Podaj mi jedną z tych fajek, które tam leżą — powiedział, wskazując na widoczną na półce pod szybą paczkę marlboro.

Christoph wyciągnął rękę i sięgnął po papierosy. Hausser wyjął samochodową zapalniczkę i wziął do ręki jednego.

— Wiedziałem, że jesteś Marlboro Mensch.

— Chyba Marlboro M a n — poprawił go Christoph. — Nie żeby to miało jakieś znaczenie — dodał pospiesznie.

Hausser zaciągnął się, po czym wypuścił dym z płuc.

— Bardzo przyjemnie sobie żyjesz, to muszę przyznać.

Christoph, speszony, patrzył na swoje buty.

Hausser skręcił i ruszył w stronę Schönhauser Allee. Zatrzymał się, kiedy dotarli do skrzyżowania. Nad jezdnią niczym welon unosił się gaz łzawiący, spowijał całą ulicę, na której nagle pojawili się biegnący ludzie — demonstracja najwyraźniej została rozpędzona. Z radia leciały dalej przeboje The Beach Boys.

— Down to Kokomo… — nucił pod nosem Hausser, po angielsku, z wyraźnym niemieckim akcentem.

Demonstranci przyspieszyli, wielu z nich było rannych, niektórzy mocno krwawili. Mieli ze sobą tablice z wypisanymi hasłami. Nieśli je teraz na plecach. Na jednym z transparentów widniał napis: „Wir sind das Volk”.

— Identyfikujesz się z nimi? — zwrócił się Hausser do Christopha. — Jesteś „narodem”?

— Ja… Nie wiem, co powiedzieć.

— Bo nie wiesz, czy z nimi sympatyzujesz, czy…

— Bo mam wrażenie, że cokolwiek powiem — wszedł mu w słowo Christoph — i tak nie będzie tym, co chcesz usłyszeć.

— Ale przecież to proste. Jedyne, co mnie interesuje, to prawda. Wyłącznie prawda. — Hausser zgasił papierosa w popielniczce. — Uważam, że to bardzo dobry moment, żebyś powiedział mi, co naprawdę zdarzyło się w waszym mieszkaniu.

— Ja… — zaczął Christoph i urwał. — Nie wiem, jak dokładnie znasz nasze plany. To znaczy nie wiem, od jak dawna nas inwigilujecie?

— Nie tak wyobrażałem sobie tę rozmowę.

— Przepraszam, po prostu nie chciałem powtarzać czegoś, co pewnie już wiesz…

— Boisz się, że mnie znudzisz? O to ci chodzi? Więc powiem ci, że tym nie musisz się martwić.

Christoph zaczął opowiadać, jak — kiedy w innych krajach komunizm zaczął upadać, co także skutkowało zmianami w NRD — konsorcjum, którego był członkiem, zaczęło dostrzegać nowe możliwości. Wtedy właśnie po raz pierwszy pojawił się pomysł ucieczki. Luźne dywagacje szybko zamieniły się w konkretne plany. Hausser słuchał go z kamienną twarzą. Wszystko to już wiedział, ale słuchanie Christopha, który siedział w swoim wypasionym wozie i zwierzał się ze swoich grzechów, sprawiało mu przyjemność. Na koniec Christoph zapewnił go, że on sam nigdy nie miał zamiaru uciekać, przystał na plany kolegów, powodowany poczuciem fałszywej lojalności wobec członków konsorcjum. Lojalności, której teraz gorzko żałował. Dlatego też on i Braun w końcu postanowili nie brać udziału w ucieczce. Hausser słuchał z ciekawością, jak Christoph broni swoich decyzji, chociaż musi przecież wiedzieć, że Hausser zna prawdziwe motywy jego działań. Nie odzywał się jednak, pozwalając mu wyrzucić z siebie wszystko. To było częścią jego planu.

Na zewnątrz, na Schönhauser Allee, mijały ich opancerzone wozy policyjne z armatkami wodnymi na dachach. Jacyś funkcjonariusze w cywilu, ale z pałkami w rękach dostrzegli stojące przy chodniku bmw i podbiegli do nich. Hausser rozpiął suwak kurtki i wyjął legitymację. Przyłożył ją do szyby. Funkcjonariusze zerknęli na nią, potem na Haussera, zasalutowali i zawrócili.

— Co teraz? — spytał Christoph. — Aresztujesz mnie?

Hausser sięgnął po kolejnego papierosa. Christoph natychmiast podał mu zapalniczkę, złotego dunhilla. Hausser zapalił, zaciągnął się i wydmuchał dym.

— Kiedy ma dojść do ucieczki?

— To nie zostało jeszcze postanowione. Ale pewno wkrótce. Schröder miał problemy z załatwieniem koniecznych dokumentów. Poza tym wszystko jest już chyba gotowe.

— Czyli w ciągu kilku tygodni?

Christoph pokiwał głową.

— Czy muszę podkreślać, że twoja sytuacja zależy wyłącznie od tego, czy uda nam się złapać zdrajców?

— Pomogę wam. Masz moje słowo.

— Od tej pory pracujesz dla mnie. Pod pseudonimem Midas.

Christoph po raz kolejny pokiwał głową.

— Rozumiem, jak mityczny król Midas, który wszystko, czego się tknął, zamieniał w złoto?

— Nie. Jak Midas, człowiek, który zgnije w więziennej norze, jeśli nie będzie robił tego, co mu każę.

— Przepraszam. Naprawdę bardzo przepraszam. Wiem, że powinienem zgłosić wszystko władzom natychmiast, jak tylko…

Hausser nie miał siły dłużej go słuchać, wysiadł z samochodu. Stanął przed maską i zaczął przyglądać się grupie policjantów w mundurach, którzy szli ulicą z psami. Potężne owczarki niemieckie wyrywały się, jakby jak najszybciej chciały dokończyć zadanie. Hausser pomyślał, że pewnie były żądne krwi. W taki dzień jak dzisiaj w zwierzętach dochodziły do głosu ich uśpione na co dzień pierwotne instynkty. Musiały czuć się wspaniale, bo przecież do takiego działania zostały stworzone. Hausser dał znać Christophowi, żeby odjechał.

Prenzlauer Berg, Berlin, 13 października 1989

35.

Na ażurowej srebrnej łyżeczce, opierającej się o krawędź kieliszka, leżała kostka lodu, która powoli topniała, a krople wody skapywały do mocnego absyntu. Hausser musiał bardzo uważać, żeby nie potrącić kieliszka. Siedział przy stole i przeglądał teczki z dokumentami Christopha, śledząc jednocześnie na monitorze jego rozmowę z Leną. Siedzieli na schodach kuchennych, każde z piwem w ręku. Pili prosto z butelki, dzieląc się papierosem. Było w tym coś miłego i przyjacielskiego.

Christoph opowiedział Lenie o swoim okropnym spotkaniu z dozorcą. Kiedy podszedł do niego, zażądał wydania kluczyków i po chwili ruszyli w drogę, Christoph był przekonany, że wybiła jego ostatnia godzina.

— Ale świetnie sobie poradziłeś. Co to za bydlę — oburzała się Lena.

— Ludzie Stasi są okrutni i bezlitośni, ale często też niezbyt rozgarnięci i dość przewidywalni. Trzeba po prostu ich słuchać i udawać uległość, wtedy ma się ich w garści. Tak właśnie postąpiłem i tylko dlatego udało mi się wyjść z tego cało.

Hausser uniósł głowę, spojrzał na monitor i parsknął śmiechem. Christoph najwyraźniej odzyskał dobre samopoczucie, co, biorąc pod uwagę, że zaledwie dwie godziny temu niemal robił pod siebie ze strachu, przyszło mu wyjątkowo łatwo.

— To okropne, że będziesz ich informatorem. A jeśli to wyjdzie na jaw? Co powiedzą ludzie?

— Wyjdzie na jaw? Nie wyobrażam sobie, że mogłoby do tego dojść. — Christoph wypił łyk piwa. — Prawdę mówiąc, nasza sytuacja nie jest taka zła.

— Jak to? Myślisz, że mogłaby być gorsza?

— Przynajmniej teraz jesteśmy w pewnym sensie chronieni.

— A co z resztą?

— Nie jesteśmy w stanie im pomóc. Poza tym nasze działania tak naprawdę nie mają większego znaczenia. I tak zostaliby zatrzymani, a jeśli dojdzie do zmiany systemu, a wszystko na to wskazuje, to ich pobyt w więzieniu nie potrwa długo.

— Nie powinniśmy ich ostrzec?

— Nie bądź naiwna, Lena. Wydalibyśmy na siebie wyrok. Ich ucieczka jest nam na rękę, wzmacnia naszą pozycję w stosunku do Stasi i tego Haussera. Teraz powinniśmy skupić się na tym, jak mimo ubolewania godnej śmierci Brauna możemy wykorzystać jego kontakty. Pomyślałem, że powinniśmy przekonać Verę, żeby nas wsparła, chociażby jako figurantka.

Lena pocałowała go w usta.

— Jesteś najmądrzejszym człowiekiem, jakiego znam. Zawsze przynajmniej dziesięć kroków przed innymi.

Podniosła się i podeszła do otwartych drzwi kuchennych.

— Mówiłem ci, że w szkole byłem mistrzem szachowym?

— Ze sto razy! — Uśmiechnęła się i zniknęła w kuchni.

Christoph został na klatce i kończył palić papierosa. Po chwili światło zgasło, w ciemnościach widać było tylko żarzący się koniuszek papierosa. Na ekranie wyglądał jak uszkodzony piksel.

— Schachmeister — powtórzył cicho Christoph sam do siebie.

W tym momencie Hausser znalazł to, czego szukał. Ostrożnie wyjął ze sterty papierów dużą brązową kopertę. Jednocześnie zdjął z kieliszka pustą już ażurową łyżeczkę i wypił łyk rozcieńczonego, chłodnego absyntu. Otworzył kopertę i wyjął z niej kilka czarno-białych zdjęć. Przejrzał je szybko. Na wszystkich widać było nagiego Christopha, który leżał na dużym łóżku i zabawiał się z dwiema prostytutkami. Zrobiono je w tym samym czasie, kiedy powstało nagranie, które Hausser oglądał na samym początku dochodzenia. Wszystko działo się podczas konferencji w Lipsku, jeszcze zanim Hausser zaczął się nim interesować. Zdjęcia zostały zrobione na wszelki wypadek, z myślą o ewentualnym późniejszym ich wykorzystaniu. Służby miały w swoich archiwach tysiące takich uśpionych spraw. Teczki zakładano także swoim, ludziom ze służb, struktur partyjnych i z administracji państwowej. Nawet sam Honecker miał założoną teczkę. Nie było w niej niczego istotnego, kilka informacji na temat jego związków pozamałżeńskich, które ze względu na jego żonę, Margot, mało kto miałby mu za złe.

Hausser włożył zdjęcia z powrotem do koperty. Dopilnuje, żeby przesłano je jutro Lenie do pracy. Wtedy szok będzie większy, niż gdyby odkryła je w domu. Znając jej silny charakter, nie podejrzewał, że załamie się na oczach kolegów i koleżanek, ale wszyscy z pewnością się domyślą, że stało się coś dramatycznego. Że Lena, zawsze taka idealna, była modelka, która tak świetnie wyszła za mąż, poniosła jakąś dotkliwą porażkę. Poczucie wstydu i spojrzenia koleżanek pełne źle skrywanej radości zapewne będą dla niej większym ciosem niż seksualne igraszki męża z prostytutkami. Tego nie będzie w stanie mu wybaczyć. Odsunie od siebie Midasa. Równie dobrze mógłby już być w skrzyni w Hohenschönhausen, uznał Hausser.

Christianshavn, kwiecień 2014

36.

Louise otworzyła drzwi do mieszkania Mogensa. Przedpokój był zasypany ulotkami reklamowymi, nietkniętymi od czasu jego wyjazdu kilka miesięcy temu. Prąd został już dawno wyłączony, mieszkanie sprawiało wrażenie ciemnego i zimnego, zatęchły zapach przywodził na myśl mauzoleum.

— Skąd masz klucze? — zwrócił się Ravn do Louise.

— Mogens mi je dał, kiedy się tu sprowadził. Mieliśmy taki zwyczaj, jeszcze z czasu studiów. Zawsze wymienialiśmy się kluczami.

— Czy to znaczy, że on ma klucze do twojego mieszkania?

— Nie… — powiedziała Louise i poruszona, odwróciła głowę. — Nie zdążyłam mu ich dać. Andreas, mój były mąż, nie był zachwycony tym pomysłem, a Mogens nigdy mnie o nie nie poprosił, więc…

— Rozejrzymy się trochę?

Nie czekając na odpowiedź, Ravn wszedł do pokoju. Skromne meble pokrywała cienka warstwa kurzu. Podszedł do regału z książkami, otworzył kilka szuflad.

— Wszystko tu już przejrzałaś?

Louise skinęła głową.

— W tych górnych są jakieś stare dodatki do gazet, pozostałe są puste.

Ravn przejrzał szybko zawartość pierwszej szuflady, wyglądało na to, że Louise miała rację. Podszedł do kanapy, uniósł poduszki, sprawdził, czy nie ma czegoś pod nimi.

— A co dalej z mieszkaniem? Zostanie sprzedane?

— Będzie wystawione na aukcję.

Ravn schylił się, żeby się upewnić, czy coś nie utknęło między sprężynami kanapy. Ale niczego nie zauważył.

Przeszli do sypialni, gdzie stało niskie łóżko Mogensa.

— Sądząc po jego zamiłowaniu do porządku, można by pomyśleć, że był w wojsku — stwierdził Ravn, wskazując na starannie zasłane łóżko.

— Nigdy nie służył w armii. Nie przyjęto go. — Louise usiadła ostrożnie na brzegu łóżka, jakby nie chciała niczego naruszyć. — Przepraszam, że cię tu zaciągnęłam. To rzeczywiście bez sensu.

— Jeszcze nie skończyliśmy.

— Przejrzeliśmy całe mieszkanie i nic.

— Czasem warto rozejrzeć się za czymś, czego nie ma.

— Chyba nie rozumiem.

Ravn wszedł na łóżko i wyjął z kieszeni niewielką latarkę.

— Mam na myśli rzeczy, które wziął ze sobą, a które mogą wskazać nam kierunek jego podróży.

Wspiął się na palce i poświecił latarką nad szafą.

— Co ty robisz? — zdziwiła się Louise.

— Mogens zapewne nie różni się specjalnie od innych ludzi, a dziewięćdziesiąt pięć procent z nas przechowuje walizki albo pod łóżkiem, albo na szafie. W przypadku Mogensa łóżko nie wchodzi w grę, bo jest za niskie, żeby walizka się pod nim zmieściła, więc pewnie trzymał ją na szafie. Co zresztą widać po warstwie kurzu.

Pokazał ręką na szafę, Louise wyciągnęła szyję, starając się coś dojrzeć, nie wstając z łóżka.

— Wygląda na to, że wziął ze sobą walizkę średniej wielkości, taką o pojemności sześćdziesięciu, może siedemdziesięciu litrów.

Ravn zeskoczył na podłogę, otworzył szeroko drzwi szafy. Przeciągnął dłonią po wieszakach, na których wisiały tanie garnitury obok niebieskich poliestrowych koszul. Kilka wieszaków było pustych.

— Nie sądzę, żeby zabrał jeszcze jakiś garnitur poza tym, który miał na sobie tamtego dnia. Może wziął jedną albo dwie koszule — dodał, spoglądając na pustawe półki. — Mężczyzna w średnim wieku ma przeciętnie sześć par kalesonów i tyle samo par skarpet oraz kilka nie do pary. — Wyjął z szafy pojedynczą skarpetę, pokazał ją Louise i uśmiechnął się. — Brak bielizny osobistej świadczy o tym, że Mogens zabrał ją ze sobą. — Schylił się i sprawdził zawartość niższych półek. Znalazł kilka T-shirtów, sweter i pogniecione wełniane spodnie. — Wygląda na to, że Mogens wziął ze sobą tylko najpotrzebniejsze rzeczy.

— I co nam to mówi? — spytała Louise.

— Że zaplanował tę podróż równie dokładnie jak kradzież. Na wieszaku w przedpokoju wisi jego puchowa kurtka, pod nią stoją zimowe buty. Może pojechał do jakiegoś ciepłego kraju?

— Jeśli Mogens czegoś nie znosił, to właśnie upałów.

Ravn wzruszył ramionami.

— Rozumiem. Miał prawo jazdy?

Louise pokręciła głową. Ravn usiadł obok niej na łóżku, podrapał się po kilkudniowym zaroście.

— Wiemy, że wziął ze sobą paszport, ale nie występował o żadną wizę. To może wskazywać, że nadal jest w Europie, gdzie nie obowiązują żadne kontrole graniczne, więc może się swobodnie przemieszczać.

— Mając przy sobie tak dużą gotówkę, nie musiał korzystać z karty. Nie zdradził więc miejsca swojego pobytu — dodała Louise.

— Może wyjechał z Danii autobusem albo pociągiem?

— Mogens cierpi na chorobę lokomocyjną. Dłuższa podróż autobusem źle by się skończyła dla jego towarzyszy podróży.

— Załóżmy, że prosto z pracy, z prawie dziewięciuset tysiącami koron w kieszeni, wsiada do pociągu i udaje się do jakiegoś kraju gdzieś w Europie, o nieco cieplejszym klimacie. Jeśli był sprytny, wybrałby duże miasto, w którym łatwo jest zniknąć.

— To znaczy, że może być w Amsterdamie, Paryżu czy w Hamburgu. Takich miast są setki.

Ravn pokiwał głową.

— Znał dobrze jakiś obcy język?

— Studiował matematykę, więc obawiam się, że poza duńskim nie mówi płynnie w żadnym.

— Wspomniałaś, że lubi Wagnera?

— Nie na tyle, żeby rzucić wszystko i osiedlić się w Niemczech. — Louise wstała z łóżka, podeszła do szafy i zamknęła drzwi, po czym zwróciła się do Ravna. — Niewiele nam to dało, prawda?

Ravn wzruszył ramionami.

Louise wyszła do przedpokoju, Ravn poszedł za nią.

— Sprawdziłaś w kieszeniach? — spytał, wskazując głową wiszący na wieszaku płaszcz.

— Są puste.

Ravn poczuł, że musi oddać mocz. Pewnie przez tę cholerną nescę.

— Mogę skorzystać z toalety?

Louise skinęła głową, ruszył w stronę drugiego końca przedpokoju. Zaczął macać ścianę, szukając po ciemku włącznika. Nagle przypomniał sobie, że elektrownia odłączyła prąd. Wyjął więc latarkę i umieścił ją na półce nad umywalką. Oddał mocz, opłukał ręce i spojrzał na swoje odbicie w lustrze nad umywalką. Coś na przeciwległej ścianie przykuło jego uwagę. Odwrócił się i spojrzał na niewielką klapkę w ścianie, tuż pod sufitem. Była zamalowana, ale z jednej ze śrubek zeszła farba, wyglądało na to, że ktoś ją niedawno otwierał. Ravn sięgnął po śrubokręt, który zawsze nosił ze sobą, i zaczął odkręcać śrubki.

— Wszystko w porządku? — usłyszał głos Louise z przedpokoju.

— Dwie sekundy, zaraz wracam.

Włożył śrubokręt w powstałą szparę i podważył klapkę. Płynące z otworu w ścianie chłodne powietrze uderzyło go w twarz, sięgnął po leżącą na półce pod lustrem latarkę i poświecił nią. W głębi, w gąszczu pomarańczowych kabli, dostrzegł poplamione pudełko po butach. Wyjął je, uniósł ostrożnie pokrywkę i zdziwiony zaczął się przyglądać zawartości. — Louise! — zawołał. — Chyba znalazłem coś… ważnego.

Prenzlauer Berg, Berlin, 19 października 1989

37.

Nad Kollwitzplatz wisiał ciężki mrok, od strony wysokich, nagich drzew, które otaczały niewielki skwer na środku placu, dochodził monotonny szum wiatru. Christoph, pijany, stał obok ogrodzenia i chwiejąc się na nogach, oddawał mocz. Skończył, zasunął zamek rozporka i wytarł ręce w płaszcz. Niepewnym krokiem przeszedł przez plac, kierując się w stronę Husemannstraße.

Za nim, w pewnej odległości, szedł Hausser. Wiedział, że Christoph zmierza do tego samego miejsca, do którego chodził co wieczór od dnia, kiedy do rąk Leny trafiły jego zdjęcia w towarzystwie dwóch prostytutek. W domu rozpętało się istne piekło. Christoph musiał zamienić swój zdemolowany barek na lokal w mieście. Hausser śledził całą awanturę na monitorze, na którym kamera pokazywała ujęcia z salonu Schumannów, poza tym — podobnie jak pozostali mieszkańcy — słyszał odgłosy kłótni dochodzące zza drzwi mieszkania. Rozbrzmiewały echem na całej klatce. Lena na zmianę to płakała, to krzyczała i rzucała w męża różnymi przedmiotami. Natomiast Christoph milczał, zawstydzony. Przez cały tydzień Lena domagała się rozwodu, a Christoph za każdym razem starał się jej to wyperswadować. Hausser uznał sytuację za nieco ironiczną. Teraz kiedy wszyscy rozmawiali o zjednoczeniu obu państw niemieckich, żona Christopha postanowiła wyrzucić go z domu. To zresztą zbiegło się w czasie z wydaleniem z partii Honeckera. Wydarzenie to bardzo Haussera poruszyło. Honecker do ostatniej chwili, chociaż wszystko wokół się waliło, upierał się przy swoim, a zamiast usłyszeć podziękowania, został usunięty i zastąpiony tym gówniarzem Egonem Krenzem, dawnym przewodniczącym Młodych Pionierów. W obecnej sytuacji kraj nie potrzebował pionierów z pedofilską przeszłością, tylko zdolnego do działania żołnierza. Kogoś, kto byłby jak zaciśnięta pięść.

Hausser stał po drugiej stronie ulicy i patrzył, jak Christoph, lekko się zataczając, wchodzi do lokalu przy Budike piętnaście. Hausser zapalił papierosa i oparł się o ścianę. Lubił tę okolicę. Stare domy w weimarskim stylu cudem ocalały z bombardowań aliantów. Nie było tu co prawda tak pięknie jak na Karl-Marx-Allee, ale dzielnica miała swój niepowtarzalny nastrój. Skończył palić, przeszedł przez ulicę i wszedł do lokalu.

Nie było kompletu gości. Przy jednym z drewnianych stołów w głębi siedział Christoph i patrzył pustym wzrokiem na stojącą przed nim butelkę piwa. Urquell. Hausser zamówił echt berliner, a kiedy barman mu je podał, podszedł do stolika Christopha i usiadł na krześle naprzeciwko niego. Christoph uniósł powoli głowę.

— To… ty…

— Twoje zdrowie, Midas. — Hausser uniósł butelkę, ale Christoph nie dołączył do toastu.

— Po co posłałeś jej te zdjęcia? Przecież zgodziłem się współpracować.

— Muszę spytać: Jakie zdjęcia?

Christoph pokręcił głową.

— Chciałeś mnie ukarać?

— A zasłużyłeś sobie na karę?

Christoph jakby go nie słyszał. Ciągnął dalej.

— Dlaczego? Powiedz! Dlaczego to zrobiłeś?

Uderzył mocno dłonią w stół, szklanki zadrżały.

Hausser zaczerpnął głęboko powietrza.

— Może po prostu cię nie lubię. Może wybrałem sobie ciebie w ten sam sposób, w jaki drapieżnik wybiera swoją ofiarę? Nikt nie pyta wilka, dlaczego zabija, nawet jeśli nie jest głodny. Dla niego to naturalne działanie. Może nie lubi słabości, więc słabe jagnię postrzega jako wroga? — Hausser rozłożył ręce i uśmiechnął się. — Tylko że ja nie jestem wilkiem i to nie ja wysłałem te zdjęcia — skłamał, po czym ciągnął dalej. — Po co miałbym coś takiego robić? Przecież pracujesz dla mnie. A taki krok zniszczyłby nasze dobre relacje, prawda?

Christoph nie odpowiedział, wypił łyk piwa. Hausser ciągnął:

— Wiem, co cię naprawdę gnębi. Jesteś przerażony, bo straciłeś kontrolę nad sytuacją. To twoja największa słabość, obok pychy oczywiście.

— Brzmisz jak jakiś cholerny klecha.

— Przykro mi. Wolałbym, żebyś raczej widział we mnie narzędzie prawdy.

— A czym w takim razie jest prawda?

— Prawda objawia się trwaniem państwa. Bo państwo jest silniejsze niż jednostka. A ty, przyjacielu, jesteś teraz trybikiem w tej maszynerii. Po raz pierwszy w swoim nic nieznaczącym życiu zrobisz coś, co przyniesie jakiś pożytek. Teraz będziesz pracować dla kraju, a nie tylko dla własnego dobra. To musi być przyjemne uczucie.

Christoph spuścił wzrok.

— Nie mam żadnych informacji na temat ucieczki — odezwał się cichym głosem. — Prawdę mówiąc, podejrzewam, że została odwołana.

— Dlaczego? Wszystko już było gotowe.

— W Berlinie za dużo się ostatnio dzieje. Zrobiło się niebezpiecznie.

— Ach tak. Widzę, że zasmakowałeś w czeskim piwie. Ale wracając do tematu, to jakie ty sam masz plany?

— Śledzisz mnie dwadzieścia cztery godziny na dobę, więc chyba lepiej ode mnie wiesz, że nie wybieram się do Czechosłowacji.

Hausser potarł brodę i zaczął mu się przyglądać.

— Gdyby to ode mnie zależało, pozwoliłbym uciec tym wszystkim szumowinom, tym wszystkim demonstrantom, którzy na wszystko narzekają. Kraj nie potrzebuje reform, potrzebuje lojalności. Nasze państwo potrzebuje idealistów. Wznieśmy toast za silne społeczeństwo, które nie boi się pracy. Dobrze mówię?

Christoph wymamrotał coś do szklanki z piwem.

Hausser wyjął z kieszeni złożoną kartkę i położył ją na stole przed Christophem.

— Co to jest?

— Lista kont, chcę, żebyś je wszystkie sprawdził. Chcę wiedzieć, jakie transakcje były na nich dokonywane, kiedy, na jak duże sumy.

Christoph wziął do ręki kartkę, przeleciał wzrokiem podane numery kont.

— Do kogo należą?

— To nie ma znaczenia. Ty masz dostarczyć mi informacji.

Christoph odsunął od siebie kartkę.

— Nie mogę, to nie mój dział. Poza tym coś takiego natychmiast wyjdzie na jaw.

Hausser roześmiał się cicho.

— Tobie jest już wszystko jedno, Midas. Dlatego siedzimy tu razem. To jest kwintesencja naszej relacji: ja proszę cię o informacje, a ty mi je dostarczasz.

— Nie chcę stracić pracy.

— Ale chcesz się wzbogacić, a to jest szansa, jakiej nigdy dotąd nie miałeś. Działasz na rzecz bezpieczeństwa narodu. Potraktuj to jak czyn heroiczny.

— Niech cię szlag — wymamrotał Christoph i wstał. — To się nigdy nie skończy, prawda?

Hausser dopił piwo.

***

Hausser leżał na łóżku i przez słuchawki słyszał, jak Christoph po raz kolejny błaga Lenę, żeby od niego nie odchodziła. Brzmiało to niczym modlitwa do Najświętszej Panienki. Ale Najświętsza Panienka się uparła i nie zamierzała ustąpić, separacja wydawała się nieunikniona.

— To historia sprzed dziesięciu lat. Tamtej nocy nie byłem sobą. — Christoph płakał. — Stasi to wszystko zaaranżowało. Podali mi coś, żeby potem móc nagrać taką scenę. Tak właśnie robią. Rozgrywają nas przeciwko sobie.

Hausser uśmiechnął się, słysząc, jak Schumann próbuje się usprawiedliwiać. Nagle usłyszał głos Leny.

— To nie może się nigdy powtórzyć, rozumiesz? Nie będę tolerowała twoich chwil słabości. To takie niskie i prymitywne.

Hausser wstał z łóżka i wszedł do pokoju. Na monitorze zobaczył, że małżonkowie siedzą i trzymają się za ręce. Zauważył, że Lena nie zdjęła z palca obrączki, najwyraźniej przecenił jej groźby rozwodu.

— Jeśli dasz mi jeszcze jedną szansę, obiecuję, że nigdy tego nie pożałujesz — zapewniał Schumann żonę.

— Obiecaj mi, że zrealizujemy nasze plany, zostawimy wszystko i wyjedziemy — powiedziała Lena. Rozejrzała się dookoła z dezaprobatą.

— Obiecuję. Prawdę mówiąc, sam zacząłem się zastanawiać, czy jednak nie powinniśmy wyjechać.

— Uciec razem ze Schröderem i resztą?

— Nie, z tamtych planów chyba nic nie wyjdzie. Pomyślałem, że może pojadę do Warszawy, a potem gdzieś dalej…

Hausser uśmiechnął się do ekranu i zacisnął pięść w geście triumfu. Jego presja okazała się skuteczna, czego zresztą się spodziewał.

— Jestem pewien, że między nami wszystko się ułoży, tylko musimy stąd wyjechać…

— I skończyć jak ci wszyscy uciekinierzy? Bez niczego? — spytała Lena i puściła jego dłoń.

— Mam kontakty na Zachodzie. Zaczniemy wszystko od nowa.

— Od początku? Sam mówiłeś, że możliwości są tutaj. Dlatego chciałeś tu zostać, pamiętasz? Zaczekać, aż zmieni się system. I zacznie się odbudowa. Mieliśmy stać się bogaci.

— Tak, ale sprawy się nieco skomplikowały.

— Więc postaraj się, żeby to się zmieniło. Jeśli chcesz, żeby nasz związek miał szansę, zapomnij o ucieczce i zadbaj o naszą przyszłość tutaj.

Lena wstała i wyszła, zostawiając Christopha samego.

Hausser uderzył pięścią w stół. A tak niewiele brakowało, żeby jego plan się powiódł. Był już tak blisko.

Christianshavn, kwiecień 2014

38.

Przy stole w kajucie na „Biance” stała Louise i patrzyła na poplamione pudełko po butach, z którego przed chwilą zdjęła pokrywkę. Na zewnątrz zaczęło padać, krople deszczu uderzały o dach kajuty.

— Okazuje się, że jednak wielu rzeczy nie wiedziałam o moim bracie.

— Wszyscy mamy swoje tajemnice — odpowiedział stojący za jej plecami Ravn. Przejrzał wszystkie szafki w kuchni w poszukiwaniu czegoś do picia. Jak dotąd udało mu się znaleźć jedynie parę łyków gammel dansk, której zresztą Louise nie chciała pić.

— Nie rozumiem, dlaczego to wszystko zachował — dziwiła się.

— Myślę, że to pudełko było dla niego rodzajem trofeum. I chociaż wiedział, że tu nie wróci, nie miał sumienia się go pozbyć. Jego zawartość była dla niego zbyt cenna. Postanowił więc ukryć ten skarb w miejscu, w którym nikomu nie przyszłoby do głowy go szukać.

— Nikomu, ale tobie tak — dodała Louise i usiadła.

Ravn odwrócił się w jej stronę.

— Chyba wiem, gdzie jeszcze może być butelka wina. Oczywiście jeśli nadal masz ochotę.

— Większą niż kiedykolwiek.

Ravn wyszedł z kajuty i ruszył w stronę dziobu. Po kilku minutach wrócił, trzymając w ręku ociekającą wodą butelkę białego wina bez żadnej etykiety.

— Nie zabrało ci to dużo czasu.

Skinął głową, znalazł korkociąg i wyciągnął korek. Był pewien, że wino będzie nadawać się do picia, miał zaufanie do gustu Eduarda. Ale wiedział też, że czeka go przeprawa z przyjacielem, kiedy ten odkryje, że butelka, którą postanowił schłodzić w kanale, spuszczając ją na linie z pokładu, zniknęła.

Znalazł w zlewie dwa kieliszki i usiadł obok Louise.

— Trzeba przyznać, że Mogens lubi mieć porządek w swoich rzeczach — stwierdził i zaczął nalewać wino.

W pudełku było kilkadziesiąt listów i wydruków e-maili od kobiet, z którymi Mogens w ostatnich latach korespondował. Do listów, ułożonych w porządku alfabetycznym, dołączone były wydruki e-maili z odpowiedziami Mogensa, wszystkie skrupulatnie przypięte spinaczami. W korespondencji Mogensa, podobnie jak w jego życiu, panował przykładny porządek.

— Źle się czuję, grzebiąc w jego rzeczach — stwierdziła Louise, popijając wino. — Jakbym go szpiegowała.

Ravn natychmiast pomyślał o swoim grzebaniu w przeszłości Evy, ale szybko odrzucił wszelkie wątpliwości.

— Pamiętaj, że one mogą zawierać informacje o tym, z kim ostatnio się kontaktował.

Louise wzruszyła ramionami i zaczęła przeglądać listy. Niektóre kobiety dołączały do nich swoje zdjęcia, mniej lub bardziej rozebrane. Wzięła do ręki jeden, sprzed kilku już lat, i zaczęła go czytać. Niejaka Vivi z Brande pisała, że jest erotycznym koziorożcem i matką czterech kotów. Louise znalazła odpowiedź Mogensa i pokręciła głową.

— Pisze, że jest pilotem w SAS-ie. Opisuje miejsca, w których był, i podaje, jak dużo zarabia.

Odłożyła na bok e-maile do Vivi i sięgnęła po kolejny list, do innej kobiety.

— Najwyraźniej awansował. Teraz przedstawia się jako ordynator oddziału kardiochirurgii. Jego zarobki też poszły w górę.

— Jestem pod wrażeniem — stwierdził Ravn ironicznie. — Mogę? — spytał, wskazując na zawartość pudełka.

— Oczywiście — powiedziała Louise.

Zaczęli razem przeglądać korespondencję Mogensa. Szybko się zorientowali, że czego jak czego, ale wyobraźni mu nie brakowało. Odpowiadając, za każdym razem wymyślał długie i barwne historie o swoich różnych dokonaniach i zaletach. Gdyby zebrać wszystko razem, okazałoby się, że był autorem kilku prac doktorskich, był też wysokiej rangi wojskowym, a na koncie miał miliony. Rozliczne odważne inwestycje czyniły go zapewne jednym z najbogatszych ludzi w kraju. Działał w branży IT, bywał handlowcem, inwestował w nieruchomości.

— Zadziwiające, że kobiety, do których pisał, włączały się w tę grę. Ulegały iluzji — stwierdziła Louise.

— Do czasu gdy nagle je odtrącał — zauważył Ravn. — Nie natrafiłem na żaden e-mail, który wskazywałby na to, że z którąś z tych kobiet naprawdę się spotkał. A ty?

Louise pokręciła głową. Wyglądało na to, że kiedy dochodziło do ustalenia daty pierwszego kontaktu w realu, Mogens nagle się wycofywał. Wiedział, że zostanie zdemaskowany. W pudełku było wiele listów od kobiet, które poczuły się odtrącone i wyzywały go od najgorszych.

— Nie podoba mi się, że je oszukiwał — stwierdziła Louise. — Nikt nie zasługuje na takie traktowanie.

— Ale przynajmniej nie oszukiwał nikogo finansowo. Jak ci ludzie — powiedział, wyjmując z pudełka jeden z listów. — To z pewnością typowy list z Nigerii.

— Co to znaczy?

— To list, którym jakiś oszust chce wyłudzić pieniądze. Czasem podaje się za młodą, niezamężną kobietę i prosi o wsparcie finansowe, na przykład o pieniądze na bilet samolotowy albo o pomoc dla chorego członka rodziny. Albo podaje się za przedsiębiorcę, który wpadł na genialny pomysł i szuka środków na jego realizację, czy też ma zamrożone milionowe konto, które może aktywować, wpłacając niewielką sumę pieniędzy. Listy te określane są jako „listy z Nigerii”, ponieważ większość z nich nadawana jest w Nigerii albo gdzieś indziej w Afryce.

— Myślisz, że Mogens dałby się wplątać w coś takiego?

Ravn wzruszył ramionami.

— Mam wrażenie, że nie odpowiadał na tego rodzaju wiadomości. Spróbujmy ustalić, do kogo pisał na krótko przed wyjazdem.

Zaczęli przeglądać ostatnie listy i e-maile. Większość pochodziła z zagranicy. Mogens najwyraźniej kontaktował się z kobietami za pośrednictwem międzynarodowych portali randkowych. Kobiety pochodziły niemal ze wszystkich stron świata, a wyobraźnia Mogensa zdawała się wprost proporcjonalna do odległości.

— Do tej chyba wysłał ostatniego e-maila — powiedziała Louise, rozkładając jedną z kartek. — Podpisała się „Berlinianka”, jak Marlena Dietrich.

Ravn uśmiechnął się.

— A on jak się podpisał? Frank Sinatra?

Louise pokręciła głową.

— Tym razem wydaje się szczery. Może dlatego, że ona go o to prosi. Pisze, że ma dosyć ludzkich kłamstw. — Louise spojrzała na Ravna i zaczęła tłumaczyć na głos napisany po angielsku e-mail: „Nie chcę spotykać się z ludźmi, którzy mają potrzebę okłamywania innych, którzy twierdzą, że są młodsi, bogatsi czy lepsi, niż naprawdę są. Wszyscy jesteśmy ludźmi z krwi i kości, niezależnie od wieku, wzrostu czy tuszy. I wszyscy żyjemy nadzieją na lepszą przyszłość, łudzimy się, że jutro będzie lepsze niż dzień, który właśnie mija. Że nasze szczęście jest tuż za rogiem, że czeka tam na nas. Czy znajdę z tobą moje szczęście? A ty swoje ze mną?”.

— Co Mogens jej odpowiedział?

Louise uśmiechnęła się.

— Prawdę. Że mieszka w Christianshavn, ma nudną pracę, ale że jego droga do pracy wiedzie wzdłuż kanału i że uwielbia nią chodzić.

Ravn poprawił się na kanapie.

— Jest tam jakaś data? Kiedy mieli się spotkać?

Louise przerzuciła szybko kilka kartek.

— Nie, cała historia nagle się urywa. Miesiąc przed zniknięciem Mogensa. — Wskazała na górze wydruku. — Kobieta pisze, że Berlin jest piękny o tej porze roku, pisze też o koncercie, na którym była. Ale Mogens nie odpowiada, albo może po prostu nie wydrukował swojej odpowiedzi.

— Kobieta podaje swoje prawdziwe nazwisko? Jakiś adres?

Louise znów zaczęła przeglądać listy.

— Nie, ale jest adres e-mailowy. Schumann48@yahoo.com.

Ravn dopił wino.

— A adres Mogensa? — spytał.

— Też na Yahoo. Chyba założył go specjalnie dla tej kobiety. Tak czy inaczej, mnie podał inny.

— Mogłabyś wysłać mu wiadomość. Niewykluczone, że sprawdza pocztę.

— Rzeczywiście, mogłabym.

Louise odłożyła wydruki i wypiła łyk wina.

— Tylko nie mam pojęcia, co miałabym mu napisać.

— Napisz, że za nim tęsknisz i że jesteś gotowa mu pomóc. Napisz, że jeśli wróci i odda Lauritzenowi pieniądze i księgi rachunkowe, to Lauritzen wycofa oskarżenie. Nawet jeśli policja utrzyma je w mocy, to kara będzie minimalna. Napisz mu, że sprawa nie wygląda tak beznadziejnie, jak pewnie on to sobie wyobraża.

Louise skinęła głową i schowała listy i wydruki do pudełka.

Ravn odprowadził ją do stojącego po drugiej stronie ulicy samochodu, pudełko i resztę jej rzeczy postawił ostrożnie na fotelu pasażera.

— Bardzo dziękuję za pomoc, Thomasie. Nie wiem, co bym bez ciebie zrobiła.

Ravn włożył ręce do kieszeni i wzruszył ramionami.

— Drobiazg. Mam nadzieję, że uda ci się z nim skontaktować i przemówić mu do rozsądku.

Louise wspięła się na palce i pocałowała go w usta. Pocałunek zaskoczył Ravna. Nie wyjmując rąk z kieszeni, odwzajemnił go, poczuł jej delikatny język. Po chwili odsunęła się od niego i uśmiechnęła. Okrążyła samochód i usiadła na miejscu kierowcy.

Ravn stał, jakby wrósł w bruk, i patrzył, jak jej fiat 500 odjeżdża powoli w kierunku Christianshavns Torv.

— Kto, do cholery, podprowadził mi wino? — dobiegł go w ciemnościach głos Eduarda.

Siedem miesięcy wcześniej Berlin, 19 września 2013

39.

Chłód oprzytomnił Mogensa. Otworzył oczy, ale w otaczających go zewsząd ciemnościach nic nie widział. Woda, w której był zanurzony, była lodowata, chłód przenikał go do szpiku kości, czuł, jak jego ciałem wstrząsają dreszcze. Próbował wydostać się z głębokiej wanny, ale jego nadgarstki i nogi w kostkach były przymocowane do jej dna ciężkimi łańcuchami. Kiedy spróbował się przeciągnąć, poczuł, że łańcuch, który miał wokół szyi, pozwalał mu z ledwością utrzymać głowę nad powierzchnią wody. W przypływie paniki zaczął się szarpać, łańcuchy natychmiast się naprężyły, woda zaczęła falować, przelewając się przez krawędzie. Zaczął wołać o pomoc, ale jego wołanie odbijało się echem w ciemnościach. Kiedy łańcuch na szyi zaczął go dusić, zrezygnował z prób uwolnienia się. Zaczął chciwie łapać powietrze, próbował opanować panikę, jednak nie do końca mu się to udało. Strach przed utonięciem sprawił, że zaczął cicho szlochać. Nie miał pojęcia, jak się tu znalazł ani gdzie właściwie jest. Sparaliżowany strachem, nie mógł się skupić. Lauritzen… Ucieczka… Berlin… Hauptbahnhof… Czekanie… E-maile… Schumann48… Berlinianka… Teufelsberg… Szepty wiatru… Ciemności… Ciemności…

Nagle usłyszał kroki. Po chwili rozległo się szuranie krzesła, jakby ktoś ciągnął je po cementowej posadzce.

— Ratunku! — zawołał. — Niech mi ktoś pomoże!

W ciemnościach zapadła cisza.

Poczuł słodkawy zapach perfum, mieszający się z odorem stojącej wody i dusznego powietrza. Znów zawołał o pomoc. A ciemności znów odpowiedziały mu jęczącym zawodzeniem. Usłyszał, że ktoś naciska klamkę, po chwili poczuł, jak lodowata woda leci mu na głowę. Krzyknął, spanikowany, próbując zaczerpnąć powietrza. Starał się odsunąć nieco od strumienia, ale łańcuch trzymał go nieubłaganie na miejscu. Poziom wody w wannie podniósł się i teraz także dolna część jego twarzy znalazła się pod wodą. Przestał krzyczeć z obawy, że się utopi, próbował oddychać przez nos. Kiedy woda całkowicie go pochłonęła, przestał na chwilę oddychać. Czuł, jak serce wali mu w piersi, przed oczami zrobiło mu się czarno. W końcu przełknął wodę, poczuł, że osuwa się na dno, po chwili wszystko wokół niego zniknęło.

***

Kiedy Mogens po jakimś czasie doszedł do siebie, zorientował się, że leży nagi, przykuty łańcuchami do opróżnionej wanny. Słyszał kapanie wody z kranu, niczym szyderczy chichot. Jakby go ostrzegał, że woda wkrótce znów popłynie, a on utonie jak szczur w beczce. I znów w ciemnościach poczuł słodkawy zapach perfum.

Berlin, 24 października 1989

40.

Tłuste palce Straussa szukały ziarenek kawy w szklanej miseczce, wziął garść i wepchnął je do i tak pełnych już ust. W ciemnym gabinecie z opuszczonymi żaluzjami rozległo się głośne mlaskanie. Hausser siedział na krześle naprzeciwko i nerwowo gryzł paznokieć. Cienie pod jego oczami i kilkudniowy zarost zdawały się świadczyć zarówno o braku snu, jak i o ogólnie kiepskiej kondycji.

— Myślisz, że mogę ot, tak, po prostu, zażądać, żeby dostarczono mi reflektor wojskowy? — spytał Hausser, patrząc w przestrzeń.

— Po co ci reflektor?

— Żeby pozbawić Midasa snu. Można by go umieścić na sąsiedniej działce, w tym małym ogrodzie przyklasztornym. Zbudujemy rusztowanie, postawimy kilka kubłów z farbą, że niby trwają tam jakieś prace remontowe.

— Wyglądasz, jakbyś sam potrzebował odpoczynku. Mam wrażenie, że armia w tej chwili potrzebuje całego swojego sprzętu.

— No tak — mruknął Hausser, wypluwając kawałek paznokcia. — To może spróbujemy ich otruć? Mamy dostęp do mieszkania. Możemy dodawać im do jedzenia strychninę, w ten sposób Midas będzie powoli opadał z sił.

— Ty chyba oszalałeś! Chcesz otruć całą rodzinę? Mówiłeś, że mają dziecko.

— Córkę, Renate, ma dziewięć lat — powiedział Hausser, wzruszając ramionami. — W Hohenschönhausen robią takie rzeczy. Eksperymentują z promieniami rentgena. U wielu więźniów diagnozuje się potem białaczkę. Osobiście uważam, że to zbyt długotrwały proces.

Strauss przestał jeść i z niepokojem przyglądał się Hausserowi.

— Nie jesteśmy w Hohenschönhausen. Jesteśmy w sercu stolicy. To jest normalna rodzina. Obywatele Niemieckiej Republiki Demokratycznej.

— Tak jest. I właśnie to w tej sprawie jest takie niezwykłe.

— Niby co?

Hausser poprawił się na krześle.

— Co stanowi trzy podstawy przesłuchania wroga państwa? — Nie czekając na reakcję Straussa, sam zaczął odpowiadać: — Po pierwsze, należy doprowadzić do tego, żeby zatrzymany stracił poczucie własnej tożsamości, po drugie, należy dążyć do dezorientacji zatrzymanego, i po trzecie, należy go ubezwłasnowolnić. Każdy oficer śledczy to wie. Sprawa Midasa pozwoli mi dowieść, że wkrótce nie będziemy potrzebować więzień, by prowadzić śledztwo. Takie same wyniki będziemy mogli osiągnąć, działając w domu podejrzanego.

Strauss złożył dłonie.

— Martwię się o ciebie, Hausser. Ta sprawa cię przerosła.

— Jeszcze trochę, a go złamię. I wtedy będziemy go mieli, Strauss.

— Müller twierdzi, że nic nie wskazuje na to, żeby Schumann czy ktoś inny z tej grupy zamierzał uciekać. Podobno nawet wspominany przez nich francuski attaché kulturalny został odwołany do domu.

— Müller nic nie wie. Midas nadal snuje swoje plany. Pozostali zresztą też — dodał Hausser szybko. — Jeszcze chwila, a wszystko wyjdzie na jaw.

Strauss wyjął z szuflady kolejną paczkę ziarenek i wsypał je do miseczki.

— Mówię ci tylko, o czym mi ostatnio doniesiono. A tak przy okazji, to o co chodzi z tymi kontami, które Schumann teraz sprawdza? Dzwonili z Wydziału XVIII. Niewiele brakowało, a byliby go zatrzymali. W ostatniej chwili przypomnieli sobie, że Schumann to nasze źródło.

— Te konta nie mają żadnego znaczenia. Kazałem mu je sprawdzić, żeby go trochę zestresować. Niech poczuje nad sobą władzę. Trzecia zasada. Rozumiesz?

— Hausser, do cholery! To poszło już za daleko. Zamykam sprawę. Nie widzę żadnego sensu w jej kontynuowaniu.

— Jak to? Ten człowiek przez wiele lat działał przeciwko państwu. Poza tym planuje ucieczkę.

— Teraz wszyscy planują ucieczkę. Ulice są pełne wrogów kraju. Właśnie powstały pierwsze wolne związki zawodowe. Mamy mnóstwo spraw, którymi musimy się pilnie zająć, więc…

— Związki zawodowe? U nas?

— Tak, do cholery! Podobno chodzi o reformy. Jesteś mi teraz potrzebny, Hausser. Zamknij sprawę, wyśpij się, wytrzeźwiej, jeśli to mogłoby ci pomóc, albo łyknij jakieś prochy i wróć do rzeczywistości.

Hausser potarł zmęczoną twarz.

— Masz rację. Może to wszystko na próżno. Sam już nie wiem…

— Może się poczęstujesz? — Strauss podał mu miseczkę z ziarenkami kawy w czekoladzie.

— Nie, dziękuję.

Strauss włożył kilka do ust i pokręcił głową.

— Chodzą słuchy, że Krenz ogłosi amnestię dla wszystkich, którzy uciekli, i dla demonstrantów. I co ty na to?

— Tak się dzieje, kiedy państwem zaczyna rządzić harcerzyk.

— Powinni byli przygotować Margot do przejęcia funkcji po mężu — stwierdził Strauss.

— Chciałbyś, żeby Margot Honecker stanęła na czele państwa?

— A czemu nie? Kiedy była ministrem oświaty, wprowadziła obowiązkowe ćwiczenia z bronią dla uczniów szkół podstawowych. Posiada siłę i wizję, których potrzebujemy.

— Masz rację — przyznał Hausser, przyglądając się szefowi przenikliwym wzrokiem. Wstał. — Oczywiście, masz rację.

— I co teraz?

— System się trzyma, trzy zasady nadal obowiązują. Tylko podmiot procesu był niewłaściwy.

— O czym ty, do cholery, mówisz?

Hausser nie odpowiedział, ruszył do drzwi, nie oglądając się za siebie.

— Dokąd idziesz? Jeszcze nie skończyliśmy…

Hausser szybko przeszedł przez wydział. Kiedy już był w połowie drogi na dół, zwrócił uwagę na zawodzący dźwięk niszczarki w głębi jednego z korytarzy. Dwóch pracowników karmiło maszynę dokumentami w takim samym tempie, w jakim Strauss pochłaniał ziarenka w czekoladzie. Widok nie był budujący. Jednak niezależnie od ogólnej sytuacji w kraju Hausser nie zamierzał odpuścić Midasowi. Tym bardziej teraz, kiedy Strauss naprowadził go na rozwiązanie problemu.

Popełnił błąd, skupiając się wyłącznie na Midasie. Powinien więcej uwagi poświęcić Lenie. Podobnie jak w małżeństwie Honeckerów to ona była silniejsza z nich dwojga. Jeśli złamie Lenę, wtedy zdecydują się na ucieczkę, na ucieczkę, która — taką miał nadzieję — zaprowadzi ich wprost do strefy śmierci przed murem. Zakładał, że karabiny strażników, mimo niejednoznacznej postawy polityków, jeszcze nie zardzewiały.

Wyszedł na parking, wokół wznosiły się ku niebu ciemne budynki służby bezpieczeństwa, niczym dumne wieże strażnicze. Ich widok napawał go spokojem, wybaczył sobie swoją głupotę. Wiedział, że Lena pragnęła przede wszystkim bogactwa, doszedł do wniosku, że jej obawy też dotyczyły głównie pieniędzy. Teraz wreszcie mu się uda. Poczuł przypływ euforii.

Kopenhaga, kwiecień 2014

41.

Ravn stał oparty o ścianę domu na rogu Viktoriagade i Halmtorvet. Przy jego stopach leżał Møffe, wyraźnie zmęczony długim oczekiwaniem. Na ławkach wokół placu siedzieli rodzice z dziećmi w wózkach obok miejscowych alkoholików, wszyscy rozkoszowali się wiosną, która teraz wydawała się już zbliżać wielkimi krokami. Ravn przyglądał się bacznie parkingowi przed komendą City, gdzie były miejsca zastrzeżone dla cywilnych wozów policji. Przed południem po raz kolejny zadzwonił do Mikkela, ale znów go nie zastał. Próbował też dzwonić na numer komendy. Dowiedział się, że Mikkela nie ma w budynku i że wróci dopiero po południu. Postanowił, że nie ruszy się z miejsca, jak podczas licznych wspólnych akcji w przeszłości, kiedy śledzili rockersów.

Tak więc stał i czekał, rozmyślając o Louise. Od momentu kiedy kilka dni temu rozstali się przy jej samochodzie, nie dostał od niej żadnych wiadomości. Miał ochotę zadzwonić, ale nie bardzo wiedział, co miałby jej powiedzieć. Tamten pocałunek nadal wzbudzał w nim lekki dreszcz. Nie wiedział, jak go sobie tłumaczyć: czy był to jedynie wyraz wdzięczności, czy też znaczył coś więcej. Tak czy inaczej, czuł się winny wobec Evy. Co, prawdę mówiąc, było dość absurdalne, skoro za chwilę miał się dowiedzieć, z kim go zdradzała.

W tym momencie na parking wjechał ciemny golf, zatrzymał się na przedostatnim miejscu, niemal naprzeciwko niego. Za kierownicą siedział Mikkel. Ravn przeszedł przez ulicę, z psem depczącym mu po piętach, i obserwował, jak Mikkel i Dennis Melby wysiadają z wozu.

— Mikkel! — zawołał.

Dwaj funkcjonariusze odwrócili się i spojrzeli na niego.

— To paskudne psisko jeszcze żyje? — Dennis roześmiał się, obserwując ich sponad dachu samochodu.

Ravn zignorował go, zwrócił się do Mikkela.

— Próbowałem się z tobą skontaktować z milion razy.

Mikkel zamknął drzwi auta.

— Wiesz, jak to jest, mieliśmy mnóstwo pracy, ta nowa reforma i…

— Dowiedziałeś się czegoś?

Mikkel odwrócił się do Dennisa.

— Idź, nie czekaj na mnie. Zaraz przyjdę.

— Trzymaj się, Ravn. Ty i ten twój kundel robicie się coraz bardziej do siebie podobni — rzucił Dennis, wskazując głową na Møffego, który siedział z wywalonym językiem i dyszał.

Ravn nie odpowiedział. Patrzył chwilę za Dennisem, który ruszył ciężkim, powolnym krokiem w stronę komendy. Wygląda jak goryl, pomyślał Thomas, który nigdy go nie lubił. Miał go za wypranego z mózgu dupka. Podejrzewał, że pewnie bierze anaboliki.

— Masz dla mnie te dane? — spytał Mikkela.

— Jeszcze nie.

— Okay, rozumiem, że masz młyn, a może jest jakiś inny powód…

— Pomyślałem, że wyświadczę ci przysługę — powiedział Mikkel, opierając się o samochód.

— Mianowicie?

— Dałem ci czas do namysłu. Żebyś się zastanowił, czy naprawdę chcesz wiedzieć.

— Dziękuję za troskę, ale wszystko już przemyślałem. Dlatego przyszedłem z tym do ciebie. Miałem nadzieję, że mi pomożesz.

— Nadal nie rozumiesz, że to nie jest dobry pomysł? Chcesz awantury?

— Nie będzie żadnej awantury.

— Nie? — Mikkel spojrzał na niego sceptycznie. — Powiedzieć ci, co zrobisz, jeśli znajdę ci te dane? Dziesięć minut później dopadniesz faceta i zaczniesz go tłuc. Facet oskarży cię o pobicie, sprawa trafi do mnie, a prokurator będzie się starał dojść, kto udzielił ci tych informacji. I tak skończy się moja kariera.

— Nie zamierzam się z nikim bić. Nie jestem w tym dobry, zwykle sam wychodzę na tym najgorzej.

Ravn uśmiechnął się, ale Mikkel nie odwzajemnił jego uśmiechu.

— Dobrze cię znam. Nie zostawisz tego. Melby ma rację, ty i ten twój kundel jesteście do siebie podobni.

— Z czasem obaj złagodnieliśmy. Poza tym poznałem kogoś.

— Naprawdę? — Mikkel odszedł od samochodu. — Kogo?

— Nie znasz jej. — Ravn spuścił wzrok, uśmiechnął się niepewnie. — To świeża sprawa. Między innymi dlatego chciałbym zakończyć tamtą.

— Będziesz wieczorem w domu?

— Na łodzi albo w Wydrze.

— Spróbuję się czegoś dowiedzieć — powiedział Mikkel, stukając w dach golfa. Po chwili zniknął za drzwiami komendy.

Ravn wyrzucał sobie, że wywiera presję na przyjaciela. Obiecał sobie, że będzie go trzymać z daleka od wszystkiego.

— Chodź już, do diabła — powiedział do Møffego i pociągnął za smycz. Pies jednak najwyraźniej nie miał ochoty się ruszać.

Bo też w rzeczywistości, ani on nie złagodniał z czasem, ani Møffe. Wręcz przeciwnie.

Prenzlauer Berg, Berlin, 26 października 1989

42.

Hausser zapukał do drzwi tak mocno, że po klatce rozeszło się echo. Rano przystrzygł wąsik, a kieliszek wódki, który wypił do śniadania, sprawił, że jego twarz odzyskała dawny kolor. Uznał, że może się pokazać ludziom na oczy.

Za drzwiami rozległ się hałas, zaraz potem uchyliły się i wyjrzała Klara. Posłała Hausserowi zaspane spojrzenie.

— Dzień dobry, panie Hausser. W czym mogę pomóc?

Hausser popatrzył na nią chłodno.

— Wiem, że sprząta pani u Schumannów, czasem coś tam im pani przepierze, no i opiekuje się pani ich córką, prawda?

Klara otworzyła szerzej drzwi, stanęła na progu w poplamionym szlafroku i przydeptanych kapciach.

— Tak, prawda. I co z tego?

— Chciałbym, żeby przestała im pani pomagać.

— Dlaczego?

Hausser zignorował pytanie i zrobił krok w jej stronę.

— Ile pani płacą?

— To sprawa między mną a panią Schumann. Nikomu nic do tego, a już na pewno nie panu — powiedziała, podnosząc dumnie głowę.

— Wiem, że płacą pani w twardej walucie, pieniędzmi, do których nie doszli w uczciwy sposób. Przyjmując je, popełnia pani przestępstwo.

Kobieta otworzyła szeroko usta. Już miała coś powiedzieć, ale nie zdążyła, bo Hausser wyjął legitymację służby bezpieczeństwa i podsunął jej pod oczy.

— Od jakiegoś czasu mamy na ciebie oko, Klaro.

Przyglądał się jej, zatrzymując wzrok na jej ciężkich piersiach, widocznych pod szlafrokiem.

— Zawsze byłaś aktywną działaczką partii, pomagałaś nam. Oddałaś nam dużą przysługę, kiedy w fabryce mebli w Lipsku wskazałaś niezdrowe elementy wśród swoich kolegów.

Klara spuściła głowę, wpatrywała się w podłogę.

— Dlatego jestem gotów uznać, że ta historia z Schumannami to nieporozumienie. — Dotknął palcem jej brody i lekko ją uniósł. — Mam rację?

— Tak… Ja… bardzo przepraszam.

— Więc ile ci płacą?

— Różnie, zwykle markę za godzinę. Trochę odłożyłam, mogę oddać. Nie chcę tych pieniędzy.

— Skoro już je przyjęłaś, to je zachowaj.

Hausser widział, że kobieta jest bliska płaczu. Drżały jej wargi, w oczach miała łzy. Wyglądała jak jałówka prowadzona na rzeź.

— Ja już nigdy do nich nie pójdę… Obiecuję.

— Bardzo dobrze, Klaro, odnotuję to. Tylko nie spraw nam zawodu.

Hausser zaczął klepać Klarę po policzku. Najpierw robił to delikatnie, potem coraz mocniej, ale Klara potulnie mu się poddawała. Policzki miała coraz bardziej czerwone, kiedy w końcu popłynęły po nich łzy, przestał.

— No, dosyć tego, Klaro. Wracaj do środka i umyj twarz.

Mitte, Berlin, 26 października 1989

43.

Zaraz po obiedzie Hausser ruszył na Unter den Linden, gdzie po obu stronach ulicy ludzie stali z nosami wciśniętymi w okna wystawowe intershopów. W sklepach tych przyjmowano jedynie zachodnie waluty, więc niewielu jego rodaków stać było na robienie tam zakupów. Podejrzewał, że Klara za zachodnie marki, którymi płacili jej Schumannowie, kupowała tu sobie pewnie od czasu do czasu parę rajstop.

Przeszedł przez jezdnię, na której rodzime trabanty walczyły o miejsca z bardziej nowoczesnymi samochodami na zachodnich numerach. Zmierzał do modnego butiku Madeleine, na rogu Friedrichstraße i Unter den Linden. Na zewnątrz stała kolejka, pokazał legitymację niepozornemu chłopakowi, który pilnował drzwi, i został wpuszczony do środka.

Wnętrze tchnęło luksusem, oświetlenie było przytłumione, pastelowe ściany pachniały perfumami. Klientkami były głównie kobiety w średnim wieku i ich dorosłe córki. Wszystkie sprawiały wrażenie zadowolonych z siebie, jakby należały do wybranej kasty, co zresztą nie było dalekie od prawdy. Hausser zaczął przeglądać sukienki, zerknął na metki z cenami i w pierwszej chwili pomyślał, że chyba wzrok go myli. Każda kosztowała kilkaset marek. Była nawet jedna za tysiąc.

— Mogę w czymś pomóc? — usłyszał za plecami znajomy głos.

Odwrócił się i uśmiechnął do żony Schumanna.

— To pan? — Lena była wyraźnie zaskoczona. Zauważył, że jego obecność budzi w niej niepokój.

— Zawsze chciałem zobaczyć, jak takie sklepy wyglądają od wewnątrz. Jest tu naprawdę… uroczo.

— Wybrał się pan na zakupy?

— Mówmy sobie po imieniu, Leno. Mam na imię Erhardt. W końcu jesteśmy sąsiadami. Ale nie, nie wybrałem się na zakupy. Te ceny są zdecydowanie poza moim zasięgiem.

— Więc to formalna wizyta?

— Ależ nie, Leno. Nie denerwuj się. — Chwycił ją za rękę, poczuł, jak niemal zamarła. — Nie masz powodu się niepokoić. Jesteście tu wszystkie bezpieczne — powiedział z uśmiechem i zaczął się rozglądać po lokalu. — Jestem przekonany, że wasz sklep przewyższa klasą te na Kurfürstendamm.

— Tego nie wiem, ale na pewno staramy się jak najwięcej zarobić dla państwa. Jeśli nie ma pan żadnych życzeń, to wrócę do klientów.

— Oczywiście, nie chcę zajmować ci więcej czasu, niż to konieczne. — Rozpiął kurtkę i wyjął dużą brązową kopertę. — Wpadłem tu, bo chciałem ci to dać.

Podał jej kopertę, ale nie sięgnęła po nią.

— Co to takiego?

Zauważył, że widok koperty ją zaniepokoił, zapewne przypomniała sobie tamtą, którą już kiedyś przesłał jej do sklepu, ze zdjęciami męża w towarzystwie dwóch prostytutek. Powściągnął uśmiech.

— To zdjęcia, które udało mi się dla ciebie zdobyć.

— Jakie zdjęcia?!

— Nie wiem, jak się fachowo nazywają: portrety, fotografie okolicznościowe, modowe. Doprawdy nie wiem, nie jestem specjalistą w tej dziedzinie. — Roześmiał się. — Otwórz — zachęcał ją.

Lena z lekkim oporem sięgnęła po kopertę.

— Dziękuję, otworzę ją później, podczas przerwy. Teraz muszę już iść.

— Nalegam.

Lena zaczerpnęła głęboko powietrza, rozejrzała się szybko, otworzyła kopertę i zaczęła powoli wyjmować zdjęcia.

— Jak pan do nich dotarł?

Hausser rozłożył ręce.

— Mam swoje kontakty.

Odwróciła kopertę i wyjęła wszystkie zdjęcia. Nie mogła powstrzymać uśmiechu.

— Tyle czasu minęło…

— Rok tysiąc dziewięćset siedemdziesiąty ósmy. Twoja pierwsza sesja zdjęciowa. Jest też kilka, na których pozujecie na Alexanderplatz. Widzisz? W ubraniach z rodzimego MEV można wyglądać równie dobrze jak w tych z Zachodu, pod warunkiem, że ma się odpowiednią figurę. — Uśmiechnął się.

— Te były robione do „Sibylle” — powiedziała Lena, przyglądając się zdjęciom, na których pozowała razem z dwiema innymi modelkami.

— Jesteś zdecydowanie najładniejsza z was trzech. Doliczyłem się dziewiętnastu okładek, od „Sibylle” po „Modische Maschen”.

— Miałam ich więcej niż którakolwiek inna modelka — powiedziała Lena, oglądając kolejne zdjęcia, opowiadające historię jej kariery.

— Jesteś ładniejsza niż którakolwiek ze znanych mi aktorek.

— Nie wiem, co powiedzieć. — Lena włożyła zdjęcia z powrotem do koperty. Spojrzała na niego wyczekująco. — Dlaczego mi je pan pokazał?

— Wpadły mi w ręce przypadkowo. Pomyślałem, że mogą cię zainteresować — powiedział Hausser, gładząc wąsik. — Zabawne, że w końcu trafiłaś tutaj.

— Nie narzekam.

— Naprawdę? Odniosłem wrażenie, że masz większe ambicje.

— Nie bardzo wiem, do czego pan zmierza.

— Prawdę mówiąc, ja też nie wiem. — Podał jej rękę. Lena uścisnęła mu dłoń i chciała cofnąć rękę, ale on ją przytrzymał. — Już chyba wiem. Uzmysłowiłem sobie, że uroda, a przede wszystkim młodość, to w twojej branży towar o krótkiej trwałości. Dlatego ważne, żeby się drogo sprzedać i najszybciej jak to możliwe. Oczywiście jeśli komuś zależy na materialnym aspekcie życia. No i jeszcze mieć nadzieję, że dokonało się dobrego wyboru. Że jest się z osobą, która jest w stanie spełnić nasze marzenia o życiu w słońcu. To chyba chciałem powiedzieć. Miłego dnia, Leno.

Hausser ruszył Unter den Linden w stronę placu Ratuszowego. Zaczęło się już ściemniać. Postanowił, że jak tylko znajdzie budkę telefoniczną, zadzwoni do centrali intershopów i dopilnuje, żeby dzisiejszy dzień był ostatnim dniem pracy Leny w pachnącym perfumami butiku Madeleine, gdzie realizowały się wszystkie jej marzenia.

Christianshavn, kwiecień 2014

44.

W Wydrze Morskiej rozbrzmiewał przenikliwy śmiech rudej przyjaciółki Eduarda. Kilku drzemiących przy barze stałych gości lokalu posłało niezadowolone spojrzenia w stronę stolika, przy którym dziewczyna i Eduardo siedzieli, splatając palce. Eduardo próbował ją uciszać, ale jednocześnie śmiał się i dolewał jej piwa do szklanki. Ravn podszedł do baru i zamówił jeszcze jedną kolejkę. Właśnie został upokorzony przy stole bilardowym przez Victorię. Wypił łyk piwa i zerknął w stronę przyjaciela i jego nowej flamy. W tym momencie próg lokalu przekroczył Mikkel. Rozejrzał się w półmroku, dostrzegł Ravna i podszedł do niego.

— Przepraszam za spóźnienie.

— Czego się napijesz?

— Tego samego — powiedział Mikkel, wskazując na butelkę hofa.

Ravn przedstawił go Johnsonowi, który już sięgał do skrzynki.

— A więc to ty jesteś Mikkel? Po tym jak twój kolega — skinął głową w stronę Ravna — rzucił służbę, rzadko widujemy tu gliniarzy.

Mikkel wzruszył ramionami.

— Znajdziemy jakieś spokojne miejsce? — spytał Ravna.

Odeszli od baru, usiedli przy jednym ze stolików pod oknem z szybami w ołowianych szprosach, wychodzącym na kanał.

— Domyślam się, że chcesz ją z powrotem?

Mikkel rozsunął suwak kieszeni kurtki, wyjął komórkę Evy i położył ją na stole. Ravn spojrzał na aparat, ale najwyraźniej nie zamierzał brać go do ręki.

— Czego się dowiedziałeś?

— Zamierzałem ci powiedzieć, że nie udało mi się dotrzeć do właściciela tamtego numeru. Że operator nie ma o nim żadnych informacji i że to koniec wszelkich poszukiwań.

— Ale?

— Ale nie chcę cię okłamywać.

— Więc znalazłeś go czy nie?

W tym momencie w głębi lokalu znów rozległ się przenikliwy śmiech przyjaciółki Eduarda. Dziewczyna szybko zasłoniła usta dłonią i wykonała przepraszający gest, Eduardo przyciągnął ją do siebie i przytulił.

Mikkel ponownie zwrócił się do Ravna.

— Nie spodoba ci się to, co zamierzam powiedzieć.

— To ktoś, kogo znam?

Mikkel zignorował jego pytanie.

— Poza tym to naprawdę niczemu nie służy. Cokolwiek sobie pomyślisz, wiedz, że Eva cię kochała.

— Czy to ktoś, kogo znam? — powtórzył Ravn, tym razem nieco głośniej.

— Tak.

— Kto?

Mikkel spojrzał na leżącą na stole komórkę.

— Te SMS-y są wyjęte z kontekstu.

— Co ty mówisz?

— To nie było tak, jak można by sądzić.

Ravn pokręcił głową.

— Co ty możesz o tym wiedzieć… — zaczął. Spojrzał na Mikkela, który siedział ze spuszczoną głową. I nagle wszystko stało się jasne. — Ty? — spytał łamiącym się głosem.

— Do niczego nie doszło… To nie było nic poważnego!

— Ty… i Eva? — Ravn wstrzymał oddech.

— Chciałem ci to powiedzieć tysiące razy. Przeprosić cię.

— Ty… i Eva? — powtórzył Ravn.

— Chcę, żebyś wiedział, że nigdy nie byliśmy ze sobą, to znaczy fizycznie.

— Ty… To ty pisałeś do niej te bzdury?

— Bardzo mi przykro. Nie sądziłem, że to się w ogóle rozwinie. Czułem się okropnie winny, a już szczególnie po jej śmierci.

— Przykro mi to słyszeć — powiedział Ravn, zaciskając pięści. — Musiało ci być ciężko.

— Wierz mi, że czuję się jak łajdak.

Ravn słyszał, co Mikkel do niego mówił, ale gdzieś w głowie drugi głos przekonywał go, że to wszystko nieprawda. Że zaraz się obudzi na „Biance” i ten koszmar zniknie.

— Jak?

— Jesteś pewien, że tego chcesz?

— Jak to się zaczęło?

Mikkel przełknął ślinę.

— Jakieś cztery, pięć lat temu moja matka poważnie zachorowała. Rozwinęła się u niej demencja, a potem było już tylko gorzej. Ja i mój brat umieściliśmy ją w domu opieki, ale jej stan szybko się pogarszał, w końcu przestała nas poznawać…

— Przejdź do tego, jak poznałeś Evę.

— Anders, mój brat, i ja nie mogliśmy się porozumieć w sprawie opiekuna prawnego. A ponieważ nie miałem ochoty zwierzać się ani z choroby matki, ani z rodzinnych kłótni komuś całkowicie obcemu, zadzwoniłem do jedynego adwokata, jakiego znałem. I tak to się zaczęło.

— Nawet nie wiedziałem, że masz brata.

— Nigdy nie rozmawialiśmy ze sobą o sprawach osobistych.

Ravn żachnął się.

— O tym, jak słyszę, rozmawiałeś z moją narzeczoną. A co z twoją żoną? Wie o tym?

— Nie, nikt nic nie wie. Poza tym naprawdę do niczego nie doszło, były tylko te SMS-y.

Ravn czuł wzbierającą złość.

— Nie kłam. Spotykaliście się, sam czytałem…

— Dwa razy, na kieliszek wina. Eva cały czas mówiła o tobie. To ja zachowywałem się niewybaczalnie. To ja się w niej zakochałem, nie na odwrót.

— Chyba powinieneś już iść.

— Naprawdę mi przykro, Ravn. Nie wiem, co mogę zrobić, chyba tylko powiedzieć: przepraszam.

Mikkel podniósł się, przysunął ostrożnie krzesło do stolika, stał chwilę i czekał, jakby miał nadzieję, że Ravn jeszcze coś powie. Ale Ravn milczał, dłonie miał zaciśnięte, wpatrywał się w stolik.

— Zadzwoń, jeśli… — zaczął Mikkel i urwał, odwrócił się i ruszył do wyjścia.

Ravn dopił piwo, postawił butelkę na stoliku, przekręcił ją nieco, tak że miał teraz przed sobą etykietkę. Wiedział, co się zaraz stanie, i robił wszystko, żeby do tego nie dopuścić. Ale adrenalina buzowała, znów miał wrażenie, że idzie tunelem, serce waliło mu w piersi jak oszalałe, pompując krew do mięśni. Do głosu doszły pierwotne instynkty, wzbierała w nim wściekłość.

Zerwał się od stolika, krzesło przewróciło się i z hukiem uderzyło o podłogę. Mikkel usłyszał hałas i odwrócił się. Ravn rzucił się w jego stronę i przewrócił go na najbliższy stolik, który pod ich ciężarem zachwiał się, i obaj wylądowali na podłodze. Uderzył Mikkela w szczękę, potem w nos, poleciała krew. Chciał zakończyć ciosem z główki, ale Mikkel zdążył się odsunąć i Ravn uderzył czołem w blat stołu. Zrobiło mu się ciemno przed oczami. Pod prawym okiem poczuł pięść Mikkela, miał wrażenie, że Mikkel próbuje wyślizgnąć się spod niego, i zaczął bić rękami na oślep. Po chwili usłyszał nad sobą krzyki, czyjeś mocne dłonie chwyciły go za kołnierz i odciągnęły od Mikkela.

— Koniec imprezy — wrzasnął Johnson, przytrzymując Ravna w żelaznym uścisku.

Widzenie tunelowe ustąpiło. Znów był w Wydrze Morskiej, widział, jak Mikkel powoli staje na nogi. Obolały i zakrwawiony.

— Idź, a ja go przytrzymam — zwrócił się Johnson do Mikkela.

Mikkelowi nie trzeba było tego dwa razy powtarzać, natychmiast ruszył do drzwi. Ravn próbował się wyswobodzić, ale Johnson nie zamierzał luzować uścisku.

— Madre mía, co się z tobą dzieje? — Eduardo stał przed nim i patrzył na niego szeroko otwartymi oczami.

— Już w porządku — wymamrotał Ravn do stojącego za plecami Johnsona. — Możesz mnie puścić.

Johnson zwolnił chwyt.

— O co wam poszło? Myślałem, że się kumplujecie?

— Każdemu zdarza się czasem pomylić.

Prenzlauer Berg, Berlin, 29 października 1989

45.

Na placu przed starym czerwonym ratuszem zebrał się kilkutysięczny tłum. Na schodach stał szef policji w towarzystwie burmistrza i przed kamerami telewizji przemawiał do demonstrantów. W imieniu policji przepraszał za zbyt gwałtowne zachowania funkcjonariuszy podczas ostatnich demonstracji. Następnie burmistrz i kilku wysoko postawionych polityków SED zaczęli opowiadać o reformach i prawach człowieka. Zebrani klaskali. Jak stado pingwinów, pomyślał Hausser, który oglądał całe widowisko na ekranie telewizora. W jego oczach ludzie na mównicy byli większymi zdrajcami niż ci stojący na dole, na placu. Dziwił się tylko, że demonstranci ich jeszcze nie przejrzeli, bo przecież ci bandyci byli skłonni powiedzieć wszystko, byle tylko przetrwać i zachować stanowiska. Wyłączył telewizor i wyszedł z pokoju.

Było wpół do trzeciej po południu. Nieco ponad godzinę temu widział, jak Lena razem z córeczką opuszczają mieszkanie, targając dwie duże torby pełne rzeczy do prania. Po tym jak zabronił Klarze kontaktować się z rodziną Schumannów, sprzątanie i pranie spadły na Lenę. Hausser uznał, że sprawiedliwości stało się zadość. Rodzina zamiast kupić pralkę, płaciła Klarze za pranie ich brudów. Teraz Lena musiała sama zanieść je do pralni w piwnicy, wspólnej dla wszystkich lokatorów.

Hausser szedł szybkim krokiem ciemnym, wąskim korytarzem piwnicznym. Zapach wilgoci mieszał się z syntetycznym zapachem proszku do prania „Fewa”. Przez otwarte drzwi pralni dochodziło głuche dudnienie bębna pralki. Stanął w progu i oparł się o futrynę. Za czterema stojącymi z przodu pralkami znajdowała się suszarnia, pod sufitem, niczym linie telegraficzne, biegły sznurki. Na jednym z nich Lena właśnie wieszała ciężkie, mokre rzeczy. Na jej bluzce pod pachami zauważył ciemne plamy potu. Słyszał, jak prosi córeczkę, która stała obok czerwonego kosza na pranie, żeby podała jej kilka klamerek.

— Widzę, że praca wre — powiedział Hausser i wszedł do niskiego pomieszczenia.

Lena odwróciła się, zaskoczona.

— Przepraszam, jeśli was przestraszyłem — powiedział Hausser. Zaczął się przeciskać między pralkami. — Nie przeszkadzajcie sobie, nie chcę odrywać was od pracy.

Lena wyjęła z kosza koszulę i zaczęła rozwieszać ją na sznurze.

— Nie przypominam sobie, żebym was tu kiedyś widział. Zwykle Klara zajmuje się takimi sprawami, prawda?

— Klara jest chora — poinformowała go dziewczynka.

— Renate… — Lena dała małej znak ręką, żeby podała jej kolejną klamerkę.

Hausser pogładził dziewczynkę po włosach.

— Dobrze, że potraficie zrobić pranie same. To zresztą chyba najlepsze wyjście. Miło jest móc pomagać mamie, prawda? — zwrócił się do dziewczynki.

— Tak — powiedziała Renate i kiwnęła głową.

— Tak mówi prawdziwa pionierka. Ile masz lat?

— Dziewięć.

— Dziewięć lat to bardzo przyjemny wiek. Radzisz sobie w szkole?

Dziewczynka znów kiwnęła głową.

— A jak ci idą treningi? Słyszałem, że uprawiasz gimnastykę i masz dużo medali.

— Tak… — odpowiedziała dziewczynka, zdziwiona jego wiedzą.

— Renate, idź, proszę, do mieszkania i przynieś więcej klamerek do bielizny.

Dziewczynka spojrzała na trzymane w dłoni klamerki, a potem na matkę.

— Mamy dużo…

— Słyszałaś?

Renate położyła klamerki na pralce i ruszyła biegiem przez piwniczny korytarz. Matka sięgnęła po kolejną sztukę odzieży i zaczęła wieszać ją na sznurku.

— Okropnie się pocisz.

Lena wyraźnie starała się unikać jego wzroku.

— To nie to samo, co praca w butiku, prawda? I nie to samo, co pozować na Alexanderplatz.

— Wiem, co próbujesz zrobić, Hausser — powiedziała Lena, sięgając po kolejną sztukę odzieży. — Ale ja nie muszę pracować w butiku.

Hausser spojrzał na kosz, dotknął ręką mokrej bielizny.

— Nawet wasze pranie jest dekadenckie. — Roześmiał się i pokręcił głową. — Te wszystkie zagraniczne marki.

— Nasze ubrania też podlegają inspekcji? Proszę bardzo — powiedziała i pchnęła kosz w jego stronę.

— Nie, nie o to chodzi. Chcę tylko, żebyś wiedziała, że wiem o wszystkim. Zresztą pilnuję was dla waszego dobra. Skoro nie potraficie zachować się jak należy.

Wyjął z kosza majtki, które Lena natychmiast wyrwała mu z ręki. Patrzył, jak wiesza bieliznę na sznurku.

— Nie sądzę, żebyś kiedykolwiek stała się częścią naszej wspólnoty. Na Zachodzie na pewno byłoby ci lepiej. Nawet byłbym skłonny pozwolić ci uciec. — Podał jej kolejną sztukę bielizny, którą i tym razem mu wyszarpnęła. — Szkoda, że nie trzymaliście się pierwotnego planu. Powinniście byli uciec, zamiast prowadzić tę podwójną grę. Słyszałaś, co się stało z tymi, którzy uciekli? Objęła ich amnestia. Ty stoisz tu teraz ze stertą brudnej bielizny, a oni szaleją na zakupach na Kurfürstendamm. — Hausser uśmiechnął się. — Niemal czuję twój ból. To niesprawiedliwe, na pewno czujesz się pokrzywdzona.

— Naprawdę tak nisko mnie oceniasz? — zapytała Lena, kręcąc głową.

— Lena zapomina, że ja sporo o niej wiem. Znam najróżniejsze szczegóły — powiedział, taksując ją wzrokiem od góry do dołu.

— Czego ty tak naprawdę chcesz, Hausser?

— Upewnić się, że na pewno rozumiesz swoją sytuację.

— Moją sytuację? — Lena przerwała wieszanie i spojrzała na niego. W pomieszczeniu słychać było wirujący bęben pralki. — A ty rozumiesz swoją? Czy może jesteś tak zaślepiony, że nie widzisz, co się dookoła ciebie dzieje? Cały czas mówisz o Zachodzie. Nie rozumiesz, że niedługo nie będzie już żadnego Wschodu i Zachodu? Mówimy o przyszłości.

— Wiem, że ty i twój mąż niestety tak to widzicie. Marzycie o kapitalizmie, o zastawionym stole dla oszustów i łajdaków. Ale się zawiedziecie. Tak jak ci głupcy na ulicach.

— Masz na myśli te trzysta tysięcy ludzi, którzy demonstrowali wczoraj w Lipsku?

— Skąd ta nagła solidarność z masami? — rzucił Hausser sarkastycznie.

— Cokolwiek się zdarzy, wkrótce wszyscy będziemy mogli swobodnie podróżować. Wszyscy, czyli ci, którzy nie mają na sumieniu żadnych zbrodni. Co to oznacza dla pana, panie Stasi?

Hausser przestał się uśmiechać.

— W jakiej norze zamierzasz się ukryć? — ciągnęła Lena.

— Lena chyba już dość powiedziała.

— Tak? Twój czas się kończy. Życie takich jak ty, małych, podłych ludzi, jest nic niewarte bez legitymacji służb bezpieczeństwa. — Lena wzięła się pod boki. — Niech zgadnę, gdzie ty naprawdę mieszkasz? W którymś z tych betonowych silosów, razem z wszystkimi innymi równie nędznymi i samotnymi członkami Stasi? Tak naprawdę to jest mi cię żal. Rozumiesz?

Hausser zrobił krok w jej stronę, przesunął stojący między nimi kosz z praniem.

— Chciałbym pochwalić twoją odwagę, ale wiem, że wynika ona jedynie z niewiedzy. Tak jak inni zdrajcy klasowi, z którymi miałem do czynienia, jesteś zaślepiona arogancją. Oni, podobnie jak ty, byli przekonani, że świat, w którym żyją ze swoimi rodzinami, sąsiadami i znajomymi, to jedyna prawdziwa rzeczywistość. Nawet ich utopijne marzenia o życiu na Zachodzie miały w niej swoje źródło. Brakowało im fantazji, żeby wyobrazić sobie otchłań, która rozciągała się tuż pod ich stopami. Nie uświadamiali sobie, że może ich zassać, aż nagle pochłaniała ich ciemność i trafiali do mojego świata, Leno.

Lena uniosła dumnie głowę, ale Hausser widział, że jego słowa ją przeraziły. Postanowił mówić dalej:

— Ponieważ nigdy nas nie widzicie, nie macie pojęcia, co może was spotkać, aż nagle jest już za późno. Dlatego ignorujemy wasze skruszone tłumaczenia, gdy uświadamiacie sobie, że wszystko przepadło. To my pilnujemy, żeby maszyneria działała, usuwamy piasek z trybów.

Hausser uśmiechnął się i palcem wskazującym usunął przyklejony do jej czoła mokry kosmyk włosów. Usta Leny drżały nerwowo, ale nie spuściła wzroku.

— Nieważne, co uważasz, nigdy nie wygracie… Jesteś skończony… Wy jesteście skończeni.

W tym momencie pralka przestała wirować, w piwnicy słychać było jedynie głośny oddech Leny. Hausser stał tak blisko niej, że niemal czuł falowanie jej piersi. Zapach jej potu mieszał się z zapachem mokrego prania. Był nieprzyjemny, jakże różny od słodkiej woni, z którą zwykle ją kojarzył. Smród Klary, pomyślał z obrzydzeniem i poczuł wielką ochotę, żeby udusić ją sznurem na bieliznę i rzucić jej ciało na stertę mokrej bielizny.

— Mamo…

Obok pralki stała Renate, z torebką klamerek w ręku.

Lena przecisnęła się obok Haussera, wzięła córeczkę za rękę i razem wyszły pospiesznie z pralni.

Hausser zrobił krok do tyłu i poczuł na karku wiszące na sznurkach pranie, jakby ktoś dotknął go nagle spoconą dłonią. Odwrócił się i w napadzie wściekłości zaczął ściągać rzeczy ze sznura.

Kilka minut później stał zdyszany, opierając się o pralkę, i chciwie łapał powietrze. Najdziwniejsze było to, że ona miała rację. Nawet tak pospolita gęś jak Lena zdawała sobie sprawę z powagi sytuacji. Rozumiała, że lada moment wszystko runie. Jednak na razie to ciągle on miał władzę i swoje uprawnienia. I zanim będzie za późno, pokaże jej swoją miażdżącą siłę. Będzie napawał się jej strachem. Będzie się nim rozkoszował.

Prenzlauer Berg, Berlin, 1 listopada 1989

46.

Na placu zabaw, znajdującym się między nagimi o tej porze roku drzewami na Helmholtzplatz, dzieci bawiły się, głośno pokrzykując, huśtały się na huśtawkach, zjeżdżały ze zjeżdżalni. Drobna mżawka nie przeszkadzała Renate i jej dwóm przyjaciółkom w rywalizacji, która wykona najbardziej wymyślną figurę, balansując na niskich drewnianych palikach okalających plac zabaw.

Renate wykonała piruet i z dumą zaczęła się rozglądać za Leną, która stała tyłem do niej i rozmawiała z innymi matkami.

— Mamo, spójrz na mnie!

Lena odwróciła się i pokiwała głową.

— Renate, muszę iść po zapałki — powiedziała do córki i pomachała opakowaniem papierosów.

Zajęta zabawą Renate nie odpowiedziała.

Lena pożegnała się z jedną z kobiet, która pchając spacerowy wózek, poszła dalej ścieżką, podczas gdy ona skręciła w niewielką żwirową alejkę, prowadzącą do Raumerstraße. Dotarła do chodnika i nagle zobaczyła, jak otwierają się drzwi białej furgonetki i wysiadają z niej Hausser i Müller. Ich widok zaskoczył ją, zatrzymała się. Mężczyźni podbiegli do niej, chwycili ją za ręce, poprowadzili w stronę furgonetki i wepchnęli do środka. Dopiero teraz zaczęła stawiać opór.

— Ratunku! — zawołała.

Kobieta z wózkiem odwróciła się, ale zobaczyła tylko, jak zamykają się białe drzwi furgonetki. Müller spojrzał na nią i kobieta poszła dalej.

Wnętrze furgonetki cuchnęło uryną, tu i ówdzie widać było ciemne ślady krwi. Hausser założył Lenie kajdanki i zamocował łańcuch na metalowej szynie pod sufitem w taki sposób, że nie mogła opuścić rąk. Próbowała się oswobodzić, ale bez powodzenia.

— To… Nie masz prawa…

Patrzyła przerażona na Haussera, który siedział na ławce naprzeciwko niej. Rzucił okiem na zegarek, po czym wyjął niewielki dyktafon.

— Jest trzynasta trzydzieści cztery, pierwszy listopada tysiąc dziewięćset osiemdziesiątego dziewiątego roku. Zatrzymaliśmy Lenę Schumann, urodzoną w Fürstenwalde drugiego lipca tysiąc dziewięćset pięćdziesiątego siódmego roku. Pani jest Leną Schumann? — spytał, podsuwając jej dyktafon pod usta.

— Moja córeczka… Ona została tam sama… — Lena wskazała głową w stronę niewielkiego zakratowanego okienka, przez które widać było plac zabaw.

— Odpowiadaj! Czy jest pani Leną Schumann?

— Przecież wiesz, że tak… Wypuść mnie… Błagam.

— Aresztowana potwierdziła swoją tożsamość.

Hausser uderzył płaską dłonią w bok furgonetki, rozległ się głuchy hałas. Kierowca włączył silnik i wóz ruszył. W oczach Leny pojawiła się panika.

— Moja córka… ona… ona… Błagam, zatrzymaj się. Ona jest tam sama…

Hausser spojrzał na nią zimnym wzrokiem.

— Powinnaś była pomyśleć o tym wcześniej.

— Błagam cię… Wypuść mnie.

Hausser ponownie uderzył w bok karoserii i furgonetka gwałtownie się zatrzymała. Nagłe hamowanie sprawiło, że Lena poleciała do przodu i uderzyła głową w stalową obudowę szoferki. Oszołomiona, z zakrwawionym czołem, zaczęła czołgać się do tyłu, w stronę zakratowanego okienka, desperacko usiłując coś przez nie zobaczyć.

— Złożę wyjaśnienia, zrobię wszystko, co mi każesz, ale muszę mieć pewność, że moja córka wróci bezpiecznie do domu.

— Dlaczego wcześniej o tym nie pomyślałaś? Wtedy kiedy zaczynaliście swoje ciemne interesy, kiedy fałszowaliście dokumenty i kradliście czeki?

— Przepraszam, przyznaję się do wszystkiego. Tylko proszę, bądź tak dobry i pozwól mi wrócić do córki.

Hausser pokręcił przecząco głową.

— Teraz już za późno, Leno. Możesz sama sobie za to wszystko podziękować. Znalazłaś się tu dlatego, że dla ciebie zawsze najważniejsze było, żeby zapełnić dom najróżniejszymi bzdetami, zamiast opiekować się córką.

— Błagam. — Lena szlochała.

— Błagasz mnie? Nie pamiętasz, co ci mówiłem w pralni? Ignorujemy wasze błagalne wołania. A pamiętasz, co odpowiedziałaś? Że się mnie nie boisz, że mój czas minął. Naprawdę tak myślisz, Leno? Odpowiedz mi szczerze.

Lena pokręciła głową.

— Wyjrzyj na ulicę. — Hausser chwycił łańcuch i pociągnął ją w kierunku okienka. — Co tam widzisz? Pozorne życie, o którym kiedyś ci mówiłem: córkę na placu zabaw, matki z dziećmi, ludzi idących na kolejną demonstrację. — Wskazał dłonią na grupę młodych mężczyzn, którzy właśnie przechodzili na drugą stronę jezdni, niosąc plakaty z ręcznie wypisanymi hasłami. — Przypatrz się temu.

Hausser puścił łańcuch, Lena przywarła twarzą do okna, szlochając.

— Powiedz mi, co mam zrobić… Co mam zrobić…

— Sikasz po nogach — powiedział Hausser, wskazując głową na ciemną plamę na jej wełnianych rajstopach. — A jeszcze nie widziałaś naszych cel. Zastanawiam się, czy nie umieścić cię w jednej z tych tonących w wiecznych ciemnościach, ze ścianami wykładanymi gumą, żebyś nie mogła zrobić sobie krzywdy.

— Błagam cię, wypuść mnie. Ze względu na Renate.

Hausser pokręcił głową.

— Na szczęście są domy dla dzieci opuszczonych przez rodziców przestępców. Na szczęście nasze państwo jest litościwe i zajmuje się takimi zagubionymi dziećmi.

— Nie odsyłajcie jej nigdzie…

— Sam dorastałem w domu dziecka i nic złego mi się nie stało. Takie miejsca czynią człowieka silnym. Żeby przeżyć, trzeba być silnym. Dzieci potrafią być wobec siebie okrutne.

— Ona jest niewinna.

— Sama ją skazałaś. — Hausser patrzył przez okno na plac zabaw. W oddali widział Renate, balansującą na drewnianych palikach. — Na szczęście jest na tyle mała, że może zapomni o rodzicach. O matce, która ją zawiodła.

Lena dostała torsji, po jej brodzie i jasnym żakiecie spływały wymiociny.

— Spójrz na siebie. Jesteś słaba.

Hausser otworzył kluczykiem kajdanki, Lena osunęła się na podłogę.

— Proszę cię, zrobię wszystko, co tylko sobie zażyczysz.

Wyciągnęła rękę, położyła na jego udzie. Hausser nie odsunął jej.

— Gotowa jesteś świadczyć przeciwko swojemu mężowi, Christophowi Schumannowi?

— Tak…

— Pomożesz nam zdobyć informacje dotyczące jego zbrodni przeciwko państwu?

— Tak…

— Gotowa jesteś świadczyć przeciwko konspiratorom, którzy wspólnie z nim planowali zbrodnie przeciwko państwu?

— Tak…

— Skąd mogę wiedzieć, że mówisz prawdę? Spójrz na mnie. Skąd mogę wiedzieć, że nie mówisz tego po to, żebym cię stąd wypuścił ?

— Obiecuję ci pomóc, przysięgam na życie mojej córki i moje.

— Skąd mogę mieć pewność, że będziesz lojalna?

Hausser spojrzał na jej rękę, co wystarczyło, żeby zaczęła pieścić jego udo.

— Jestem… lojalna.

— Twierdziłaś, że jestem podły i samotny.

— Przepraszam. Nie zastanowiłam się. Byłam wściekła, przestraszona…

— A jeśli powiem ci, że miałaś rację, że naprawdę jestem samotny? Kto może temu zaradzić? Kto nagrodzi mnie za moją wielkoduszność?

Lena otarła usta i podpełzła bliżej.

— Ja… Ja ci wszystko wynagrodzę.

— Będziesz moim cukiereczkiem? Będziesz mówiła do mnie: tatuśku? Pozwolisz mi się ujeżdżać?

— Tak, wszystko… tatuśku.

Lena pokiwała głową, rozpięła mu rozporek i włożyła rękę do spodni.

Hausser pozwolił jej poczuć swoją twardość, po czym odsunął jej dłoń. Otworzył drzwi furgonetki, do środka wpadło nieco świeżego powietrza, niosąc ze sobą głosy ulicy i gwar placu zabaw.

— Zobaczymy się, Leno. Wkrótce.

Lena prześlizgnęła się obok niego i wysiadła z auta. Patrzył, jak biegnie niezdarnie przez niewielkie wzgórze w stronę placu zabaw, a po chwili znika za nagimi drzewami.

***

Krople deszczu bębniły o dach budki telefonicznej, ostre światła samochodów jadących Schönhauser Allee omiatały jej zaparowane szklane ścianki. Hausser oparł się o jedną z nich, sięgnął do kieszeni i wyjął kilka drobnych monet, wrzucił je do aparatu, po czym wykręcił numer. Był pijany, ale nie na tyle, żeby nie kontrolować sytuacji. Przez całe popołudnie i wieczór obserwował rodzinę Schumannów na swoim monitorze. Towarzyszył Lenie, która jak tylko znalazła się w domu, nalała sobie wermutu i piła aż do powrotu Christopha z pracy. Wtedy wzięła się w garść. Starała się zachowywać normalnie. Nie powiedziała mu nic o wydarzeniach z tego dnia, a Christoph nawet nie zauważył, że coś jest nie w porządku, co wiele mówiło nie tyle o talencie aktorskim Leny, ile o jego braku zainteresowania żoną.

— Mieszkanie Schumannów… — rozległ się po drugiej stronie głos Christopha.

Hausser przystawił dyktafon do słuchawki i wcisnął guzik.

— Halo… — usłyszał zniecierpliwiony głos Christopha.

Po chwili w ciemnej budce rozległo się nagranie przedpołudniowej rozmowy. Christoph słuchał w milczeniu, jak Lena zgadza się na niego donosić. „Będziesz mówiła mi: tatuśku?… Pozwolisz mi się ujeżdżać?… Tak, tatuśku…”.

Christianshavn, kwiecień 2014

47.

Ravn siedział na górnym mostku „Bianki”, nogi położył na miejscu dla pasażera, w ręku trzymał komórkę Evy. Było już dawno po północy i kanał Christianshavn pogrążony był w ciszy. Spojrzał na zielony wyświetlacz. Poziom baterii był niski, ikonka ładowania mrugała do niego. Teraz kiedy już wiedział, że to Mikkel pisał do Evy SMS-y, ból był jeszcze większy. Niektóre z nich musiały zostać wysłane, kiedy razem pełnili dyżur. Tym boleśniej odczuwał zdradę przyjaciela. Dotknął ręką oka, bolało jak diabli. Gdy tylko skończyli się bić, Johnson kazał mu przyłożyć torebkę foliową z lodem, mimo to czuł, że oko mu spuchło. Miał tylko nadzieję, że Mikkel cierpiał przynajmniej tak samo jak on.

Nagle na tylnym pokładzie rozległy się kroki. Ponieważ leżący na dole Møffe nie zareagował, ktoś, kto właśnie rozpoczął wspinaczkę na mostek, musiał należeć do grona bliskich znajomych.

— Tu się chowasz.

Ravn odwrócił się i zobaczył Eduarda.

— Czym zasłużyłem sobie na taki zaszczyt? Chcesz coś pożyczyć?

— Nie — powiedział Eduardo, sadowiąc się na podwójnym siedzeniu za nim. — Nic ci nie jest? — W tym momencie zauważył podbite oko Ravna. — O cholera, boli cię?

— Tylko kiedy mrugam.

— Ale mu dołożyłeś. W życiu nie widziałem cię takiego wściekłego — stwierdził Eduardo.

Wyjął z kieszeni garść orzeszków pistacjowych. Poczęstował nimi Ravna, ale ten odmówił ruchem ręki.

— Rzeczywiście, chyba nigdy jeszcze nie byłem taki wściekły.

— Obudził się w tobie dawny gliniarz?

Ravn pokręcił głową.

— Nie, przeciwnie. Gliniarz musi zawsze zachowywać spokój. Gdybym na służbie odstawił taki numer, byłbym skończony.

Eduardo rozgryzł orzeszek.

— Rozumiem cię, w stu procentach. Chociaż jestem pacyfistą, uważam, że Johnson nie miał prawa cię powstrzymywać.

— Wtedy pewnie zabiłbym Mikkela.

Eduardo wzruszył ramionami.

— To nie byłoby najszczęśliwsze rozwiązanie. — Zniżył głos i pochylił się do Ravna. — Wiesz, jak długo on i Eva kręcili ze sobą?

— Nie musisz szeptać. Całe Christianshavn już pewnie o tym wie. A odpowiadając na twoje pytanie, to nie, nie wiem. Ale nawet jeśliby to było tylko pięć minut, byłoby to o pięć minut za długo.

— Nawet sekunda byłaby niewybaczalna, amigo. — Eduardo wypluł łupinę i włożył do ust kolejny orzeszek. — Prawdę mówiąc, trudno mi uwierzyć, żeby Eva poszła na coś takiego.

Ravn wzruszył ramionami.

— Podobno to on nalegał… Byłbyś w stanie zrobić coś takiego?

— Za kogo ty mnie masz? — Eduardo wydawał się autentycznie urażony.

— Pomyślałem, że wśród twoich licznych kobiet też pewnie zdarzały się mężatki.

— Mnóstwo! — wykrzyknął Eduardo. — Ale ja nie znam ich mężów, więc to ich problem. Bo widzisz, duńskim facetom nie chce się… — urwał, szukając właściwego słowa.

— Nie chce im się pieprzyć?

— No, no. — Eduardo pokręcił energicznie głową. — Nie chce im się słuchać! A to bardzo ważne. Kobiet należy słuchać. Jeśli chcesz zdobyć Louise, musisz słuchać tego, co do ciebie mówi, nawet jeśli miałyby ci odpaść uszy.

Ravn uśmiechnął się.

— Ponieważ nie zamierzam jej zdobywać, nie musisz się obawiać o tę część mojego ciała.

Eduardo pokiwał głową i sięgnął do kieszeni po kolejną garść orzeszków.

— A co z Mikkelem? Tą świnią, el porco?

— A co miałoby być?

— Sądzisz, że mógł mieć coś wspólnego ze śmiercią Evy? To znaczy tak sobie tylko głośno myślę.

— O co ci chodzi?

— A jeśli to nie włamywacz ją zabił? Tylko Mikkel, z zazdrości? Może wierzył, że Eva cię zostawi, może się pokłócili, zaczęli się szarpać i Eva zginęła. Myślisz, że to niemożliwe?

Ravn pokręcił głową.

— Mikkel nie ma nic wspólnego z jej śmiercią.

— Na pewno?

— Na sto procent. Byliśmy razem na patrolu, kiedy to się stało.

Ravn wychylił się przez reling i spojrzał na kecz przyjaciela, żeby sprawdzić, czy w kajucie pali się światło, ale łódź była pogrążona w ciemności.

— Co z twoją randką? Pewnie czeka tam na ciebie i marznie?

— Simone wróciła już do domu — powiedział Eduardo i wzruszył ramionami. — To znaczy odesłałem ją do domu — dodał po chwili. — Żebym mógł dotrzymać towarzystwa mojemu najlepszemu przyjacielowi.

— Wzruszające. Ale teraz twój najlepszy przyjaciel oznajmia, że jest zmęczony i że zanim stąd pójdziesz, dobrze byłoby, gdybyś sprzątnął z pokładu te łupiny — powiedział Ravn, wskazując na skorupki leżące wokół stóp Eduarda.

Eduardo roześmiał się, pozbierał łupiny i wyrzucił za burtę.

— Słyszę, że z moim przyjacielem już wszystko w porządku. To dobrze.

Kiedy Eduardo wkrótce potem przeszedł na swoją łódź, Ravn został sam na mostku. Spoglądał na wodę w kanale, błyszczącą w ciemności niczym aksamit. Wyjął z kieszeni komórkę, spojrzał na nią po raz ostatni i zamachnąwszy się szeroko, rzucił ją do wody. Zdziwił się, ile fikołków stara nokia była w stanie wykonać, zanim w końcu poszła na dno.

Prenzlauer Berg, Berlin, 2 listopada 1989

48.

Przed południem, tuż przed dziesiątą, Christoph znalazł ostatnią z kamer ukrytych w dużym pokoju. Wyrwał ją tak gwałtownie, że łączność z centralą została natychmiast przerwana i monitor Haussera zgasł. Szalejący z wściekłości Christoph nie zauważył jednak ukrytego w zwieńczeniu żyrandola mikrofonu. Hausser słyszał wyraźnie, jak go przeklina. Można było pomyśleć, że Christoph bardziej niż Lena poczuł się upokorzony tym, co się wydarzyło w furgonetce. W następnych dniach prawie się do siebie nie odzywali. Christoph załatwił sobie zwolnienie lekarskie i zabarykadował się w swoim gabinecie w domu, podczas gdy Lena przez większość czasu leżała na kanapie i płakała. Tylko kiedy Renate była w domu, małżonkowie próbowali zachowywać się w miarę normalnie, ale dziewczynka wyczuwała ich fałsz i jak najszybciej znikała w swoim pokoju. Dzisiaj jednak, na trzeci dzień po incydencie w parku, kiedy Renate położyła się spać, Christoph i Lena wyszli na podest schodów kuchennych i usiedli pod świecącą na żółto żarówką oraz ostatnią z kamer Haussera. Pili piwo i palili papierosa, dzielili się i jednym, i drugim. Początkowo żadne z nich się nie odzywało, a kiedy w końcu zaczęli rozmawiać, to tak cicho, że Hausser musiał nastawić dźwięk na cały regulator, żeby w ogóle cokolwiek słyszeć.

— Mówiłam to wszystko, żeby ratować Renate.

— Byłabyś skłonna to zrobić? To co mu obiecałaś?

Lena spuściła wzrok.

— Groził, że odbierze nam Renate, że wyśle ją do sierocińca.

— A ty mu uwierzyłaś? Bardzo wygodne tłumaczenie.

Christoph wypił łyk piwa.

— Skuł mnie kajdankami. Byłam zamknięta w tej furgonetce, a Renate została sama na placu zabaw.

— Przepraszam… To bydlę, cholerny bydlak. Za to wszystko, co nam zrobił, mam ochotę go zabić.

Lena pokręciła głową.

— Teraz musimy myśleć racjonalnie. Powinniśmy wyjechać.

— I pozwolić mu wygrać?

— Nie rozumiesz, że my już przegraliśmy? Mamy szczęście, że jeszcze jesteśmy na wolności. Już dawno mógł nas aresztować.

Christoph wziął ją za rękę.

— Rozmawiałem wczoraj ze Schröderem. Twierdzi, że lada moment wszystko upadnie. Podobno służby zaczęły już niszczyć dokumenty. Wiedzą, że grunt pali im się pod nogami. Wielu ludzi z kierownictwa uciekło. Nie otwiera się żadnych nowych spraw, nie ma żadnych aresztowań. Chodzą słuchy, że zaczęto wypuszczać pierwszych więźniów politycznych.

— Więc czemu to wszystko się dzieje?

— Z powodu Haussera. To wszystko jego dzieło.

— Co czyni go jeszcze bardziej przerażającym. A jeśli Renate faktycznie ucierpi?

— Coś wymyślę.

Christoph rzucił papierosa na podest, zgasił go nogą.

— Co?

— Coś.

— Boję się tu zostać.

— Wiem.

Prenzlauer Berg, Berlin, 3 listopada 1989

49.

Hausser siedział ze słuchawkami na uszach i próbował dojść, co dzieje się w mieszkaniu Schumannów. Nastawił aparaturę najgłośniej, jak mógł, ale i tak słyszał jedynie fragmenty rozmów. Był pewien, że coś planują: słyszał przesuwanie mebli, otwieranie szuflad, jakieś szepty. Nie mógł odżałować, że Christophowi udało się znaleźć i usunąć ostatnią z umieszczonych w pokoju kamer, co pozbawiło go możliwości dokładniejszej obserwacji rodziny.

Zaraz po obiedzie Christoph opuścił mieszkanie z aktówką pod pachą. Hausser zaczął się zastanawiać, czy nie wykorzystać sytuacji i nie wypytać Leny, co zamierzają, ale z drugiej strony nie chciałby ingerować w ich działania, gdyby naprawdę planowali ucieczkę. Postanowił śledzić Christopha, który początkowo szedł spokojnie Greifenhagener Straße, a potem dalej Stargarder Straße, gdzie stała budka telefoniczna. Fakt, że nie skorzystał z telefonu w domu, potwierdzał, że coś się szykowało. Christoph wszedł do budki. Minął dobry kwadrans, zanim znów pokazał się na zewnątrz. W drodze powrotnej wstąpił do kwiaciarni i kupił bukiet pomarańczowych gerber.

Wieczorem, kiedy Schumannowie zjedli kolację, a Renate poszła spać, Hausser zobaczył na monitorze stojącego na podeście schodów kuchennych Christopha. Miał na sobie płaszcz, w butonierkę wpiął pomarańczową gerberę. Pocałował Lenę na do widzenia i ruszył schodami na dół.

— Uważaj na siebie — powiedziała Lena i pomachała mu.

Hausser chwycił kurtkę i wypadł z kuchni akurat w momencie, kiedy Christoph otwierał drzwi na podwórze. Odczekał chwilę, po czym poszedł za nim. Gdy usłyszał, jak zamyka się brama wychodząca na Pappelallee, przebiegł przez ciemny dziedziniec i ruszył szybko ulicą, mijając kaszlącego trabanta. Christoph zdążył już dotrzeć do skrzyżowania przy Stargarder Straße i po chwili zniknął za rogiem. Hausser pobiegł za nim. Dotarł do skrzyżowania i zobaczył Christopha zmierzającego w stronę kościoła, Gethsemanekirche, gdzie na zewnątrz zebrała się duża grupa ludzi. Christoph minął ich i zniknął w świątyni.

Hausser wszedł do wypełnionego po brzegi kościoła. Wiedział, że jest to miejsce spotkań zwolenników ruchów demokratycznych, ale zdziwił się na widok tak dużego tłumu. Przed ołtarzem stał mężczyzna z białą brodą i mówił o jutrzejszej demonstracji, która według niego miała się stać punktem zwrotnym w walce o wolność. Hausser widział go już kiedyś, ale nie mógł sobie przypomnieć gdzie i kiedy. Przypuszczał, że mężczyzna mógł być pisarzem, aktorem albo śpiewakiem. Tak czy inaczej, z pewnością był dekadentem. Na krześle w pierwszym rzędzie, blisko chrzcielnicy, siedział Christoph, ręce skrzyżował na piersi i patrzył w milczeniu przed siebie. Po mniej więcej dwudziestu minutach wstał, podszedł do drzwi na tyłach kościoła i zniknął za nimi. Hausser zaczął się przedzierać w stronę drzwi. Pchnął je i wszedł do niewielkiego ogrodu, żwirowa ścieżka prowadziła w stronę ulicy. Około pięćdziesięciu metrów przed nim szedł Christoph, kierował się w stronę niewielkiego placyku w głębi osiedla.

Kiedy Hausser tam dotarł, Christoph zdążył już zniknąć. Hausser spojrzał na niewielki pasaż, który prowadził obok klatek do wznoszącej nie nieopodal sklepionej bramy. Ruszył w jej stronę, ale wkrótce zawrócił. Przeklinał sam siebie, że pozwolił Christophowi zniknąć. Nagle zobaczył dwóch mężczyzn, szli w jego stronę. Zauważył pałki, trzymali je w rękach opuszczonych wzdłuż ciała. Chciał zawrócić, ale gdzieś za nim w pasażu rozległy się kroki i po chwili z ciemności wyłonili się jeszcze dwaj napastnicy. Jeden z nich wymachiwał potężnym łańcuchem od motoru, drugi miał drewnianą pałkę nabitą gwoździami. Okrążyli Haussera. Domyślił się, że zostali nasłani przez Christopha. Sądząc po ich wyglądzie, była to jakaś hołota, ale z pewnością byli groźni.

— Zapewniam, że będziecie tego żałować — rzucił buńczucznie.

— Czyżby? — Mężczyzna zamachnął się łańcuchem w stronę Haussera, ten jednak w porę zdążył się uchylić.

Szybko wyciągnął swoją legitymację, głównie żeby zyskać na czasie.

— Służba bezpieczeństwa. Wynocha!

— Twoja legitymacja Stasi niewiele ci pomoże.

— Daję wam ostatnią szansę. Odsuńcie się albo każę was aresztować.

Hausser usłyszał dziwny hałas i poczuł dojmujący ból, kiedy nabita gwoździami pałka wbiła mu się w nogę. Zachwiał się, ale udało mu się utrzymać równowagę. Kątem oka zobaczył lecący w jego stronę łańcuch i wystawił rękę. Łańcuch owinął się wokół niej, poczuł szarpnięcie. Teraz trzeci zbir zamachnął się i uderzył go w nerki gumową pałką. Hausser zobaczył, jak czwarty napastnik unosi kij baseballowy, i powstrzymał go uderzeniem pięścią w tchawicę. Mężczyzna wydał stłumiony jęk, wypuścił kij z ręki. Hausser podniósł go i zamachnął się na napastnika z łańcuchem. Trafił go w szczękę, usłyszał, jak pęka. Mężczyzna puścił łańcuch, Hausser był teraz górą. Adrenalina buzowała, łagodziła nieco ból. Dwóch przeciwników pokonanych, połowa zwycięstwa. Zamachnął się łańcuchem, ale stojący za nim mężczyzna zrobił unik. Zamachnął się ponownie i nagle poczuł uderzenie w tył czaszki, przeszył go świdrujący ból. Zachwiał się, wtedy tamten ruszył do ataku. Hausser czuł, jak gwóźdź wbija mu się w rękę, puścił łańcuch. Kolejne uderzenie trafiło go w twarz, pochłonęła go mgła. Po chwili leżał na asfalcie, a nad nim stało czterech mężczyzn. Słyszał ich oddechy, łączące się w jeden. Przeklinali go, pluli na niego, a po chwili zaczęli go metodycznie bić. Bili go po kolei, jak drwale, którzy wspólnymi siłami ciosają pień drzewa.

***

Christoph obserwował monotonne ruchy oprychów. Gryzł dłoń, by w ten sposób stłumić odruch wymiotny.

W końcu mężczyźni odwrócili bezwładne ciało na plecy. Twarz Haussera była zmiażdżona, krew zabarwiła mu koszulę i kurtkę na czerwono, ręce i nogi miał rozrzucone na boki. Przypominał ropuchę trafioną młotem. Mężczyźni pokiwali głowami i podeszli do Christopha.

— Forsa. Masz ją przy sobie? — spytał mężczyzna z pałką.

Christoph szybko wyjął plik dwudziestodolarówek.

Mężczyzna zaczął je liczyć zakrwawionymi palcami, nie przejmując się, że krew zostawi ślady na banknotach. Kiedy skończył, włożył je do kieszeni.

Christoph przełknął ślinę.

— On… nie żyje?

Mężczyzna odwrócił się, zerknął na bezwładne ciało Haussera.

— Chciał pan trupa, to go pan ma.

— Chciałem się tylko upewnić.

— Sprawdź sam — powiedział jeden z mężczyzn i podał mu pałkę.

Po chwili dał znak pozostałym i wszyscy czterej zniknęli w ciemnościach.

Christoph zbliżył się ostrożnie do Haussera, spojrzał na krwawą miazgę pod stopami. Schylił się, dotknął go pałką. Hausser nie poruszył się. Christoph rzucił pałkę i zaczął biec.

Prenzlauer Berg, Berlin, 4 listopada 1989

50.

Hausser leżał z zamkniętymi oczami. Obudził go dźwięk syren. Miał wrażenie, że ktoś chce go udusić. Próbował stawiać opór, ale ratownik medyczny kazał mu się nie ruszać. Nie miał siły mu się przeciwstawić. Pozwolił ratownikom, by założyli mu kołnierz usztywniający i unieruchomili rękę. Dostał zastrzyk z morfiny i pochłonęła go ciemność. Nękany bólem, zapadł w niespokojny sen. Obudziło go jasne, ostre światło, które nagle wdarło się pod jego poszarpaną powiekę. Poczuł suchość w ustach. Ciało go nie słuchało. Minęło trochę czasu, zanim się zorientował, że leży na łóżku szpitalnym. Przy oknie stał lekarz, podciągnął żaluzje. Hausser próbował wstać, ale ból go powstrzymał. Czuł kołnierz usztywniający na szyi, bandaże na klatce piersiowej, na udzie, na prawej ręce, na głowie. Poczuł się jak mumia.

— Gdzie ja jestem?

Lekarz odwrócił się. Zarost i zmęczone spojrzenie zdradzały, że była to końcówka jego dyżuru.

— Obudził się pan. Dość niezwykłe, biorąc pod uwagę, ile morfiny w pana wpompowaliśmy.

— Która godzina?

Lekarz spojrzał na zegarek.

— Wpół do pierwszej.

— Proszę mi pomóc wstać.

Lekarz podszedł do łóżka.

— Spokojnie. Ma pan otwarte złamanie czaszki, odmę, od rana bez przerwy odprowadzaliśmy płyn. Widziałem ludzi, których przejechał pociąg, a mieli mniej obrażeń niż pan. To cud, że pan w ogóle żyje.

— Cud będzie wtedy, kiedy pozwolą ci tu nadal pracować, jeśli teraz nie pomożesz mi wstać. Wiesz, kim jestem?

— Pułkownik Erhardt Hausser, służba bezpieczeństwa, widziałem pana legitymację. — Lekarz nachylił się nad nim i ciągnął dalej niemal szeptem. — Gdyby nie przysięga Hipokratesa, pozwoliłbym, żeby płyny, które zbierały ci się w głowie, rozsadziły ci mózg. I byłbyś teraz warzywkiem. Życzę zdrowia — mruknął i wyszedł.

Hausser zamknął oczy. Musi złapać Müllera. I rozkazać, żeby aresztował Midasa. I umieścił go w skrzyni. Teraz jednak musiał przede wszystkim znaleźć jakiś telefon. Próbował się skupić. Wszystko po kolei. Jeśli uda mu się wstać z łóżka i ubrać, będzie mógł dotrzeć do dyżurki, gdzie na pewno jest telefon.

Ubieranie się zajęło mu półtorej godziny. Koszulę szpitalną zatrzymał. Mimo morfiny jego ciało nadal było w szoku, miał niekontrolowane napady dreszczy i chyba wysoką gorączkę.

— Zadzwońcie… pod ten numer… służba bezpieczeństwa.

Młoda pielęgniarka spojrzała na niego zalękniona. Hausser położył na stoliku swoją legitymację i kartkę z numerem telefonu. Kobieta przełknęła głośno ślinę, sięgnęła po słuchawkę i wybrała numer.

— Nikt nie odbiera.

— To numer do wydziału bezpieczeństwa, ktoś musi odebrać.

Pielęgniarka spróbowała ponownie, ale i tym razem bez powodzenia.

— Całe miasto stoi na głowie z powodu tych demonstracji, może to dlatego. Pomóc panu wrócić do sali?

— Wezwij mi taksówkę.

W końcu, mimo gwałtownych protestów lekarzy z oddziału traumatologii, udało się Hausserowi wypisać ze szpitala na własne życzenie. Sprowadzono go na dół, gdzie obok głównego wejścia czekała na niego taksówka, stara, wysłużona wołga.

Po drodze do centrum taksówkarz cały czas zerkał w lusterko wsteczne, jakby chciał się upewnić, czy jego klient jeszcze żyje. Kiedy dotarli do Alexanderplatz, ruch praktycznie zamarł. Hausser wyjrzał przez boczną szybę. Po jezdni, między samochodami, chodzili ludzie.

— Co tu się dzieje? — wymamrotał.

— Demonstracja. Wszyscy idą na Alexanderplatz. To jakieś szaleństwo. Podobno ma tu być milion ludzi, ciągle dochodzą nowi. Są tu wszystkie partyjne ważniaki, będą pewnie próbowali wszystko załagodzić.

— Niech próbują…

Ból głowy stawał się coraz bardziej dojmujący, miał wrażenie, że słyszy dźwięki rozstrojonego pianina i Lou Reeda śpiewającego monotonnym głosem A Perfect Day. Nie umiał powiedzieć, czy muzyka dochodzi z samochodowego radia, czy gdzieś z głębi jego poobijanej głowy.

Pod wieczór dotarli w końcu do wejścia głównej siedziby służb. Ciężka krata była zasunięta, tuż za nią stało czterech strażników z uniesionymi do strzału karabinami maszynowymi. Taksówkarz pomógł Hausserowi wysiąść. Kiedy podeszli do bramy, Hausser pokazał swoją legitymację i brama zaczęła się rozsuwać. Wartownicy zawieźli go do budynku numer siedem i pomogli mu wejść na pierwsze piętro, gdzie mieścił się Wydział „Z”. Wszedł do środka i natychmiast usłyszał charakterystyczny szum pracujących niszczarek. Spojrzał na ogromną górę konfetti, która zdążyła się już zebrać na podłodze wokół urządzenia. Dzień Sądu Ostatecznego, pomyślał. Utykając, ruszył korytarzem przez wydział, zmierzając w stronę gabinetu Straussa. Zapukał do drzwi i otworzył je.

W środku Müller opróżniał zawartość archiwum generała. Samego Straussa nie było nigdzie widać.

— Co ci się stało? Wszystko w porządku? — spytał Müller.

— A wyglądam w porządku? Co ty robisz w gabinecie Straussa?

— Sprzątam. Mamy stać się niewidzialni. Rozkaz z Bloku 1.

— Dlatego że w Śródmieściu zebrała się grupka demonstrantów?

— Demonstranci nie mają żadnego znaczenia. Gorzej, że jest tam całe kierownictwo. Łącznie z Wolfem. Widziałem go w telewizji, mówił o otwarciu na świat i swobodzie zgromadzeń — powiedział Müller i uśmiechnął się.

Hausser oparł się o ścianę.

— Marcus Wolf? Nasz Wolf? Bestia?

Müller kiwnął głową.

Hausser usiadł na kanapie.

— Strauss też tam jest?

— Strauss udał się na urlop. Na czas nieokreślony.

— Został aresztowany?

Müller roześmiał się.

— Nie. Uciekł na Węgry, skąd pewnie będzie chciał jechać gdzieś dalej. Ze Schröderem i jakimiś tancerkami. Ten stary kozioł zostawił tu żonę i dzieci. Poczęstujesz się? — Wziął z biurka miseczkę z ziarenkami kawy w czekoladzie i podał Hausserowi.

Hausser pokręcił głową i natychmiast uświadomił sobie swoje obrażenia.

— Trzeba aresztować Midasa. To on mnie tak urządził.

— Myślałem, że chcesz, żeby uciekł.

— Chciałem, ale chyba już trochę na to za późno. Teraz powinienem jak najszybciej umieścić go w Hohenschönhausen.

— Niestety, wszelkie aresztowania zostały wstrzymane. Rozkaz z Bloku 1.

— Co to, do diabła, ma znaczyć? Jeszcze dzisiaj w nocy chcę go zobaczyć w skrzyni!

Müller spuścił wzrok, milczał.

— Müller! Rozumiesz, co do ciebie mówię?

— Tak, ale to niewykonalne. Byłem tam z Kowalem i zdemontowałem ją.

— Kazałeś Kowalowi zniszczyć moją skrzynię?

— On potrafi takie rzeczy. Nie możemy zostawiać dowodów. Za kilka dni będzie po nas — powiedział Müller, wskazując wymownie głową na bramę do budynku. — A kiedy to się stanie, nie zamierzam tu tkwić. — Uśmiechnął się niepewnie do Haussera, który wydawał się zatopiony we własnych ponurych myślach. — Wiem, gdzie trzymasz absynt. Przynieść ci go?

— Tak, poproszę.

W jego głowie znów zaczęły rozbrzmiewać dźwięki pianina i śpiew Lou Reeda.

Kilka minut później uniósł do warg kieliszek absyntu. Z kącika jego ust poleciała strużka krwi, zmieszała się z przezroczystym płynem, tworząc purpurową chmurę. Komuś przyjdzie słono za to wszystko zapłacić.

Christianshavn, kwiecień 2014

51.

— Nie śpisz? — usłyszał słaby głos.

Otworzył oczy. Zobaczył nad sobą niewyraźną twarz. Nie był pewien, czy nadal śni, czy już się obudził. W brudne okno nad jego głową pukała czyjaś ręka. I wtedy uświadomił sobie, że na pokładzie stoi Louise i patrzy na niego z góry.

— Dzień dobry — powitała go. — Przyniosłam kawę.

Zobaczył dno dwóch papierowych kubków i torebkę z piekarni.

Usiadł na łóżku.

— Daj mi dwie minuty. Zaraz do ciebie wyjdę.

Wstał z łóżka i poszedł do ciasnej łazienki, gdzie w ciągu sześćdziesięciu sekund dokonał porannej toalety. Polegała na umyciu zębów i twarzy i ochlapaniu wodą włosów, żeby je nieco okiełznać. Włożył też czysty T-shirt. Z pogniecionymi spodniami od dresu, w których spał, Louise będzie musiała się pogodzić.

Wyszedł na pokład, gdzie na jednym z białych plastikowych foteli siedziała Louise i karmiła Møffego croissantem. Zdążyła się już z nim zaprzyjaźnić.

— Dzień dobry — uśmiechnęła się.

— Jest jeszcze noc? — spytał, siadając na fotelu naprzeciwko niej.

— Jest wpół do dziewiątej rano — powiedziała, podając mu jeden z dwóch kubków, które miała w ręku.

— Co cię sprowadza o tak wczesnej porze?

— Byłam w drodze na uczelnię i pomyślałam, że wpadnę do ciebie. Podziękować za pomoc.

— Miałem wrażenie, że już mi podziękowałaś.

Wymienili uśmiechy. Ravn wyjął z torebki croissanta. Zdjął pokrywkę z kubka i umoczył rogalik w ciepłym latte.

— Co się stało z twoją twarzą? Wyglądasz na poobijanego — powiedziała Louise, spoglądając na niego zaniepokojona.

— Trafiłem w stół.

— Jak to w stół…?

— To długa i ponura historia — powiedział Ravn, odgryzając kawałek croissanta. — Napisałaś do brata?

Louise skinęła głową i spuściła wzrok.

— Wysłałam mu kilka e-maili, ale nie odpowiedział.

— Może jest z tą kobietą z Berlina i chce mieć święty spokój.

— Dlatego napisałam też do niej.

— Naprawdę? — Ravn pokiwał głową z uznaniem. — Odpowiedziała ci?

— Nie.

— Może powinnaś spróbować ponownie.

— Wysłałam jej cztery e-maile. — Louise zaczerpnęła powietrza. — Za każdym razem prosząc ją, żeby napisała, kiedy ostatnio korespondowała z Mogensem i czy może się z nim widziała. W ostatnim e-mailu chciałam, żeby przekazała Mogensowi, że proszę o kontakt. Tyle że akurat ten e-mail nie doszedł.

— Dlaczego?

— Nagle zlikwidowała skrzynkę.

Ravn wzruszył ramionami.

— Mogło być wiele powodów.

— Wiem, ale mam wrażenie, że ona świadomie stara się zatrzeć wszelkie ślady swoich kontaktów z Mogensem. Jeśli on rzeczywiście do niej pojechał, to możliwe, że właśnie ona jest ostatnią osobą, która go widziała.

Ravn dokończył croissanta.

— Dlaczego nie pójdziesz z tym wszystkim na policję? Nawet jeśli sprawa nie jest priorytetowa, mogą zwrócić się do Niemców, a może nawet wytropić adres e-mailowy.

Louise zgniotła pusty kubek.

— Nie mam ochoty mieszać w to policji. Chcę się tylko dowiedzieć, czy z Mogensem jest wszystko w porządku. Dlatego poszukałam trochę w sieci i dowiedziałam się, że w całym Berlinie są trzy kobiety o takim imieniu i nazwisku.

— Jakim nazwisku? Berlinianka? — Ravn się uśmiechnął.

— Nie. Adres e-mailowy, którym się posługiwała, był na nazwisko Schumann, z dodatkiem jakiejś liczby. W drugim e-mailu do Mogensa napisała, że ma na imię Renate. To Mogens pierwszy nazwał ją Berlinianką, a potem ona zaczęła się tak podpisywać.

— Renate Schumann — powiedział Ravn. — Czemu sądzisz, że Mogens jest u niej?

— Tylko zgaduję. Tak czy inaczej, wezmę kilka dni urlopu, pojadę do Berlina i skontaktuję się z tymi trzema kobietami, których dane znalazłam.

Ravn wyglądał, jakby za chwilę miał spaść z krzesła.

— Dobrze się zastanowiłaś?

— Chcę się dowiedzieć, co się z nim stało.

— Nie możesz do nich zadzwonić albo napisać?

— Sam mówiłeś, że moment zaskoczenia jest bezcenny.

— Tak, ale ze zniknięciem Mogensa może się łączyć jakieś przestępstwo. Nie wiesz, kogo tam spotkasz. Za tym nazwiskiem może się kryć ktokolwiek.

Louise pokiwała głową.

— Wiem, dlatego chciałam spytać, czy nie pojechałbyś tam ze mną.

Ravn spojrzał na kubek.

— Louise…

— Opłacę ci bilet, wszystkie koszty…

— Niestety, to niemożliwe — powiedział Ravn. Zabrzmiało to szczerze.

— Okay — wyszeptała Louise, uśmiechając się do niego smutno. — Czekają na ciebie kolejne stoły, z którymi jeszcze nie walczyłeś?

Ravn podniósł głowę znad pustego już kubka.

— Coś w tym stylu.

Louise wyjęła mu go z dłoni i wrzuciła razem ze swoim do torebki po rogalikach, poklepała Møffego po łbie i wstała.

— Louise, naprawdę uważam, że to zły pomysł, żebyś tam jechała. Napisz do nich albo zadzwoń.

Louise pokiwała głową i podeszła do relingu.

— Czasem po prostu trzeba pewne rzeczy zrobić, nawet jeśli rozum podpowiada co innego. Znasz to uczucie, prawda?

Prenzlauer Berg, Berlin, 8 listopada 1989

52.

Ostatnie promienie słońca przenikały przez okna dachowe małej salki gimnastycznej i padały na szczupłe ciała gimnastyczek. Dziewczynki podbiegały po kolei do trampoliny i na komendę Frau Hertz robiły salto. W głębi sali Renate wykonywała serię ćwiczeń na wysokiej drewnianej skrzyni. Stanie na rękach i dwa salta do tyłu zostały wykonane perfekcyjnie, ale kiedy przymierzała się do kończącego serię flik flaka, uderzyła krzywo o równoważnię i spadła. Leżała na podłodze, miała łzy w oczach, ale nawet nie jęknęła. Frau Hertz klasnęła w dłonie, dając znak, że ma wstać i zacząć ćwiczenie od początku. Podniosła się ostrożnie i ponownie weszła na równoważnię.

Przez okrągłe okno w drzwiach sali gimnastycznej Hausser przyglądał się dziewczynkom. Drzwi przypominały mu wieko skrzyni, ale to co widział po drugiej stronie, nie miało nic wspólnego z jego doświadczeniami z Hohenschönhausen. Rozkoszował się precyzją, z jaką dziewczęta wykonywały ćwiczenia, podziwiał ich wdzięk. Ktoś, kto chciałby je skrzywdzić, byłby chyba potworem, pomyślał, ale zaraz potem dodał, że życie bywa bezwzględne.

Godzinę później dziewczynki ruszyły z szatni w stronę drzwi. Ostatnia, lekko kulejąc, szła Renate.

— Renate!

Dziewczynka zatrzymała się, spojrzała na drugą stronę sali i wśród opuszczonych już przyrządów zobaczyła wysokiego mężczyznę.

— Podejdź na chwilę, mam dla ciebie wiadomość.

Zawahała się, po chwili jednak opuściła koleżanki i ruszyła w jego kierunku.

Hausser oparł się o równoważnię, by odciążyć chorą nogę. Nie miał już opatrunków, ale twarz nadal była pokiereszowana, wyglądał jak bokser po przegranej ostatniej rundzie.

Renate patrzyła na niego przestraszona.

— Nie jest aż tak źle, jak wygląda — powiedział ochrypłym głosem.

— Co to za wiadomość?

— Może nie tyle mam wiadomość, ile po prostu chciałem z tobą porozmawiać.

— Mama na mnie czeka.

Mimo nikłej postury wydawała się nieustraszona. Hausser nie mógł powstrzymać uśmiechu.

— Wiem, ale zajmę ci tylko chwilę. Wiesz, kim jestem?

— Naszym dozorcą — powiedziała dziewczynka, odwracając wzrok. — Co pan chce mi powiedzieć?

— Usiądź. — Hausser wskazał na stertę materacy.

Renate pokręciła głową.

— Muszę już iść.

— Nie masz powodu do niepokoju. Usiądź.

Dziewczynka usiadła nieco opornie na brzegu materaca.

— Przypuszczam, że wiesz, że nie jestem waszym dozorcą. Mama albo tata na pewno ci coś powiedzieli. Coś o mnie.

Dziewczynka spuściła wzrok.

— Nie musisz się niczego obawiać. Powiedz mi tylko, co ci mówili.

— Nic mi nie mówili. Muszę już iść.

Renate zaczęła się podnosić, Hausser wyjął legitymację i podał jej. Przyglądała się zdziwiona stemplowi służb bezpieczeństwa i widocznemu na środku emblematowi.

— Pracuje pan dla państwa, dla służby bezpieczeństwa — stwierdziła speszona.

— W randze pułkownika — powiedział, wskazując na literki widoczne przed jego nazwiskiem.

— Tata mówił, że jest pan szpiegiem. Że pan nas śledził.

Hausser pokręcił głową.

— Obserwowałem was, to prawda, ale przede wszystkim po to, żeby was chronić.

Dziewczynka zmrużyła oczy i przyglądała mu się podejrzliwie.

— Tata mówił co innego. Pan chyba kłamie.

— Ostre słowa, ale przynajmniej szczere. — Hausser schował legitymację do kieszeni. — Powiedz, czy twój tata nigdy się nie myli?

Dziewczynka szybko pokiwała głową.

— Ach tak, więc kiedy twierdzi, że gimnastyka to tylko zabawa i nie powinnaś poświęcać jej zbyt wiele czasu, to też ma rację?

Dziewczynka nie odpowiedziała.

— Albo kiedy mówi, że nie pozwoli ci ćwiczyć, jeśli nie poprawisz stopni w szkole, to też ma rację? Jest sprawiedliwy?

— Skąd pan wie, co tata mówi?

— Ja wiem wszystko. Pamiętasz, co według taty jest najważniejsze?

— Zdobyć wykształcenie, żeby mieć dobrą pracę i dobrze zarabiać.

— Ale nie to jest twoim marzeniem, prawda, Renate? — Hausser próbował uchwycić jej wzrok. — Opowiedz mi o swoich marzeniach. Chociaż szczerze mówiąc, chyba wiem, co mi powiesz. Są związane z gimnastyką, zgadza się?

— Chcę zdobyć złoty medal w gimnastyce dla Niemieckiej Republiki Demokratycznej.

— Tak jest. I wiesz co? Niezależnie od tego, co mówi twój tata, jest to piękne marzenie.

— Głupie. Skoro nawet nie potrafię utrzymać się na równoważni — powiedziała dziewczynka, pocierając obolałą goleń. — Jestem niezdarą, tak twierdzi Frau Hertz.

— Nie — powiedział Hausser, nachylając się nad nią. — Jesteś najdzielniejszą dziewięcioletnią dziewczynką, jaką znam. Dlatego pokażę ci coś wyjątkowego.

— Mam dziewięć i pół roku. Co chce mi pan pokazać?

— Jeśli chcesz się dowiedzieć, musisz iść ze mną.

— Mama na mnie czeka… Ona nie chce, żebym…

— Żebyś rozmawiała z obcymi. I ma rację, nie wolno ci nigdzie iść z kimś, kogo nie znasz. Ale my się przecież znamy, jesteśmy sąsiadami. Poza tym jestem pułkownikiem, powinnaś mnie słuchać. — Hausser uśmiechnął się, pociągnął ostrożnie za pionierską chustę, którą dziewczynka miała na szyi. — To zajmie tylko moment, Renate. A to coś naprawdę wyjątkowego.

***

Lena siedziała przed wejściem do szkoły i paliła papierosa, czekając, aż Renate wyjdzie z budynku. Żeby schronić się przed deszczem, schowała się pod wiatę. Większość dziewczynek z grupy Renate opuściła już szkołę, Lena wypatrywała córki zaniepokojona. Zobaczyła wychodzącą z budynku Frau Hertz. Kiedy nauczycielka zaczęła zamykać drzwi na klucz, ruszyła po schodach w jej stronę.

— Frau Hertz?

Potężnie zbudowana kobieta odwróciła się i pozdrowiła Lenę.

— Widziała pani Renate?

— Wyszła z koleżankami już jakiś czas temu.

— Nie opuściła budynku.

— Musiała, w środku nikogo nie ma.

— Proszę otworzyć drzwi.

Nauczycielka spojrzała na Lenę poirytowana.

— Upewniłam się dokładnie, zanim wyszłam.

— Proszę otworzyć! Moja córka tam jest!

Frau Hertz przekręciła klucz w zamku i otworzyła drzwi. Lena szarpnęła za klamkę i weszła do środka. Kiedy biegła przez ciemny korytarz w stronę sali gimnastycznej, jej kroki odbijały się echem od ścian.

Dotarła do drzwi sali, pchnęła je.

— Renate! — zawołała, wchodząc.

Znalazła włącznik na ścianie i zapaliła światło. Świetlówki zamigotały i bladą poświatą rozjaśniły pustą salę gimnastyczną.

— Renate! — zawołała Lena, kierując się do szatni. Ale szatnia była pusta.

***

Hausser pomógł Renate pokonać ostatnie stopnie schodów pożarowych, a potem wyjść na płaski dach budynku szkoły. Tutaj na górze, na czwartym piętrze, miało się wrażenie, że wiatr wieje silniej.

— Dostać się tu to nie lada zadanie dla takich dwóch kontuzjowanych wojowników jak my. — Uśmiechnął się do dziewczynki.

— Co pan chciał mi pokazać?

— Cierpliwości, kochanie. Tędy — powiedział i poprowadził ją obok okien dachowych i dużego wentylatora. — Znasz historię o szczurołapie z Hameln?

— Chyba nie. A co to za historia?

— Opowiada o wiosce dotkniętej straszliwą plagą szczurów. Pewnego dnia przechodził przez nią szczurołap i mieszkańcy zaczęli go błagać, żeby pomógł im pozbyć się szczurów. Byli gotowi oddać mu wszystko, co mieli. Szczurołap, który był dobrym socjalistą, odpowiedział, że wystarczy, jeśli dadzą mu tyle, żeby nie musiał iść głodny spać. I wiesz, co zrobił?

— Nie, nie znam tej historii.

— Znalazł niewielki flet i zaczął grać. — Hausser zagwizdał, uniósł dłonie i zaczął poruszać palcami, jakby grał na flecie. — Już po chwili ze wszystkich nor zaczęły wychodzić szczury. Podążyły za dźwiękami melodii, zostawiając za sobą wioskę.

— Dokąd je zabrał?

— Do niewielkiego potoku. Na tyle płytkiego, żeby mógł bezpiecznie przez niego przejść, ale na tyle głębokiego, żeby szczury się utopiły.

— I w ten sposób pomógł mieszkańcom wioski?

— Tak. Ale kiedy wrócił do wsi, jej mieszkańcy stwierdzili, że po prostu miał szczęście i że sami też by sobie dali radę.

— Nie zachowali się ładnie.

— Tacy właśnie są kapitaliści. Chciwi i kłamliwi. Dlatego szczurołap zadbał, żeby nigdy nie zapomnieli o swoim oszustwie. Zaczął znów grać na flecie.

— Ale przecież szczurów nie było już w wiosce.

— Nie, ale tym razem za szczurołapem poszły dzieci.

Renate otworzyła szeroko oczy.

— I utopił je?

— Nie. — Hausser się roześmiał. — Co za makabryczne pomysły przychodzą ci do głowy? Zabrał je do pięknego socjalistycznego kraju, gdzie mogły spełnić wszystkie swoje marzenia. Gdzie nikt nikogo nie oszukiwał. — Hausser pogładził Renate po głowie. — Widzisz te wieże, tam w dole? — Pokazał ręką na wielkie reflektory, odcinające się wyraźnie na tle ciemnego nocnego nieba.

— To wieże w Parku Sportu imienia Friedricha Ludwiga Jahna.

— Masz rację. — Hausser zerknął na zegarek. — A teraz patrz uważnie — powiedział.

W tym momencie reflektory na wieżach rozbłysły. Świeciły coraz mocniej, zlewały się, tworząc oślepiający krąg. Widziane z dachu sprawiały wrażenie jarzącej się nad miastem aureoli.

— Czy to nie piękny widok?

Renate kiwnęła głową.

— To jasny symbol wielkości naszego państwa. Nazwany imieniem twórcy niemieckiej sztuki gimnastycznej.

— „Frisch, fromm, fröhlich, frei” — powiedziała Renate. — To nasze motto. Frau Hertz mówiła nam, że to jego słowa.

— Jestem pod wrażeniem twojej wiedzy, Renate. W tym parku, na stadionie, przeżyłem wiele wzruszeń, obserwując wspaniałe osiągnięcia naszych bohaterów. Widziałem, jak Uwe Hohn bije rekord świata w rzucie oszczepem. Jako pierwszy pokonał granicę stu metrów.

Oczy dziewczynki promieniały, uśmiechnęła się do niego.

— Renate! Renate! — rozległo się w ciemności wołanie Leny.

Hausser i Renate podeszli do krawędzi dachu i spojrzeli w dół, na szkolny dziedziniec, gdzie Lena i Frau Hertz gorączkowo szukały dziewczynki.

— Zawołaj mamę — powiedział Hausser.

— Mamo! Mamo, jestem tu, na górze — krzyknęła Renate tak głośno, jak potrafiła.

Lena odwróciła się. Renate krzyknęła ponownie, obie kobiety popatrzyły do góry i niemal jednocześnie dostrzegły stojącą na dachu dziewczynkę. Frau Hertz zasłoniła usta dłonią, przerażona. Lena stała jak sparaliżowana, wpatrując się w Renate i Haussera, który górował nad jej córeczką niczym złowrogi cień.

Gładził dziecko po włosach i patrzył w stronę stadionu. Jedno lekkie pchnięcie, a mała skończy u stóp swojej zdradzieckiej matki, pomyślał. Wydarzy się tragedia, której żadne bogactwa świata nie będą w stanie wymazać z pamięci Leny.

— Hausser, błagam cię!

Uśmiechnął się do niej.

— To ja usuwam ziarnka piasku z trybów maszyny. Zrozumiałaś to w końcu?

Lena nie odpowiedziała. Patrzyła na niego pustym, wypalonym wzrokiem. Usta miała otwarte.

Hausser spojrzał na nią z czułością, po czym szybko odwrócił wzrok.

— Zejdź na dół do mamusi, Renate — powiedział.

Mała odwróciła się i pobiegła po płaskim dachu.

— Renate! — zawołał Hausser. Dziewczynka zatrzymała się i spojrzała na niego. — Powiedz mi jeszcze raz, jakie jest twoje marzenie?

— Reprezentować Niemiecką Republikę Demokratyczną na igrzyskach olimpijskich i wygrać dla nas złoto — zawołała.

Hausser zasalutował jej.

53.

Hausser obserwował na monitorze, jak na podeście schodów kuchennych Christoph obejmuje Lenę i tuli ją, ale i tak nie udaje mu się stłumić jej szlochu.

— Musimy wyjechać. Jak najszybciej. Dzisiaj w nocy.

— Nie, Lena, to byłoby samobójstwo.

— Samobójstwem jest pozostawanie tu. Dlaczego, do diabła, go nie zabiłeś?

— Tak miało być. Byliśmy przekonani, że on nie żyje. Takie sprawiał wrażenie.

— Powinieneś się upewnić!

— Wiem. — Christoph pogładził żonę po włosach i pocałował w czoło. — Musimy zaczekać. W wieczornych wiadomościach mówili, że reformy są tuż-tuż. Będzie więcej swobody. Jestem przekonany, że wszystko pójdzie zgodnie z naszymi przewidywaniami.

— Tak, tylko kiedy?

— Za kilka tygodni, najpóźniej.

Lena wyswobodziła się z jego objęć, wstała.

— Tygodni? Tu liczą się godziny. Ten psychopata może zaatakować nas w każdej chwili. Jeśli nic nie zrobisz, ucieknę sama z Renate.

— Ależ Leno…

Lena ruszyła do drzwi.

— Mówię poważnie. I wtedy już nigdy nas nie zobaczysz.

Christoph wstał, podszedł do niej i znów ją objął.

— Liebchen, zrobimy to razem. Coś wymyślę.

— Mówisz poważnie?

— Tak.

— Skontaktujesz się z… ludźmi?

— Z jakimi ludźmi? Wszyscy już albo dawno wyjechali, albo się ukrywają…

— Więc co zrobisz?

Christoph patrzył chwilę przed siebie.

— Braun miał kiedyś pewien plan. „Strategia tylnych drzwi”, tak go określał. Nie był tak sprytny jak plan Schrödera, ale nie niemożliwy do zrealizowania.

Hausser odchylił się na krześle. Po tylu tygodniach i miesiącach. Po tylu zawodach, bólu i cierpieniach, w końcu wyglądało na to, że dopiął swego.

Christianshavn, kwiecień 2014

54.

Ravn położył na stoliku adaptor. Victoria siedziała na ladzie z papierosem w kąciku ust. Byli sami w antykwariacie, a chłodne spojrzenie, które posłała mu przez niebieskawy welon papierosowego dymu, nie pozostawiało wątpliwości, że wolałaby, żeby sobie poszedł.

— Myślałem, że się ucieszysz, że ci go zwracam. — Ravn wskazał głową na urządzenie.

Victoria nie odpowiedziała, tylko nadal się w niego wpatrywała. Ravn odwrócił wzrok.

— Nareszcie się z tym uporałem. Ostatecznie zamknąłem ten rozdział.

Przeciągnął się na krześle i uśmiechnął do Victorii.

Ona jednak nie odwzajemniła jego uśmiechu, patrzyła przed siebie pustym wzrokiem.

— O co chodzi? — spytał, kiedy cisza między nimi stała się nie do wytrzymania. — Nie zaparzyłabyś kawy, zamiast siedzieć tu skwaszona?

— Nie mam ochoty na kawę — odpowiedziała, gasząc w popielniczce ręcznie skręconego papierosa.

Ravn wzruszył ramionami.

— Kto cię dzisiaj tak wkurzył?

— Ty, i nie tylko dzisiaj. Zawiodłam się na tobie, naprawdę.

— Co ci zrobiłem? — spytał. Wstał i rozłożył ręce.

— Kiedy chlałeś do nieprzytomności, sądziłam, że niżej już nie możesz upaść.

— Teraz na ogół jestem trzeźwy.

— Owszem, zauważyłam, i nie jestem pewna, czy ci to służy. — Sięgnęła do kieszeni po paczkę tytoniu.

— Naprawdę nie rozumiem, co takiego zrobiłem.

— Nie napada się na ludzi — powiedziała, kręcąc głową.

— A więc o to chodzi? — Ravn zmrużył oczy i spojrzał na nią surowo. — Mając na uwadze to, czego on się dopuścił, powiedziałbym, że zasłużył na więcej. Byłem dla niego bardzo łagodny.

— Doprawdy? — Victoria wysypała nieco tytoniu na bibułkę i zaczęła zwijać papierosa. — A więc uważasz, że stosując przemoc, można rozwiązać wszystkie problemy świata?

— Nigdy nie twierdziłem, że jestem w stanie rozwiązać wszystkie problemy świata, stosując przemoc czy jej nie stosując. Bardzo proszę, żebyś trzymała mnie od tego z daleka, mam wystarczająco dużo własnych problemów — powiedział, uśmiechając się do niej, jakby w ten sposób chciał nieco ocieplić atmosferę.

Victoria zapaliła kolejnego papierosa i wydmuchała chmurę dymu prosto na niego.

— Mówiłam, że masz zostawić tę komórkę w spokoju. Ale ty nie mogłeś się powstrzymać. Poruszyłeś niebo i ziemię, żeby się dowiedzieć, kto kryje się za tymi SMS-ami. I co ci z tego przyszło?

— Dowiedziałem się prawdy — powiedział Ravn i wzruszył ramionami.

— Ach tak. Ja natomiast widzę szramy na czole człowieka, który na dodatek stracił przyjaciela.

— Mówisz tak, jakbyś cytowała któryś z tych swoich poradników — powiedział, wskazując głową na półki uginające się pod ciężarem książek. — Tylko chyba zapomniałaś, że to mnie zdradzono. To nie ja kłamałem, oszukiwałem i zdradzałem.

— Nie, ty biłeś — powiedziała Victoria i wstała. — Ściągnąłeś na siebie złą karmę, zdajesz sobie z tego sprawę?

— Znam ludzi, których zła karma jeszcze nie dosięgła — rzucił lekko. — Mam zrobić tę kawę czy nie?

— Dzisiaj nie. — Victoria pokręciła głową. — Eduardo wspomniał, że się z kimś spotykasz. Po co ci była ta awantura?

Ravn skrzyżował ręce na piersi.

— Eduardo za dużo mówi. Z nikim się nie spotykam.

— Twierdził, że…

— Pomagam pewnej kobiecie odnaleźć zaginionego brata. To wszystko.

Victoria poprawiła okulary, które ześlizgnęły się jej na czubek nosa. Ravn odniósł wrażenie, że spojrzała na niego nieco łaskawszym okiem.

— Więc jednak robisz coś pożytecznego.

— I tak, i nie — powiedział niepewnie. — Prawdę mówiąc, niewiele mogę jej pomóc.

— Znalazła go?

— Brata? Nie. Prawdopodobnie pojechał do Berlina. Ostatnio zaproponowała, żebym tam z nią pojechał…

— I?

— I co? Ja się nigdzie nie wybieram.

Victoria pokiwała głową.

— Jasne — powiedziała głosem pełnym ironii. — Chociaż Berlin to miasto stworzone dla ciebie. Zajęte sobą, nie ma bardziej aroganckich ludzi niż berlińczycy. Idealnie byś tam pasował.

— Dziękuję. Przez moment miałem wrażenie, że mówisz o Sztokholmie i jego mieszkańcach.

Victoria nie odezwała się. Przeszła pod ladą i podeszła do pierwszego regału, na którym stały przewodniki turystyczne. Powiodła dłonią po grzbietach, wypatrując czegoś wśród tytułów. W końcu znalazła to, czego szukała. Zdjęła książkę z półki i rzuciła ją Ravnowi.

Chwycił ją, zdziwiony.

— Co ty robisz? — spytał, otwierając na pierwszej stronie nieco zniszczony przewodnik po Berlinie. — Nie słyszałaś, co powiedziałem? Nigdzie się nie wybieram.

Victoria stanęła przed nim, trzymając się pod boki.

— Tu w każdym razie nie będziesz przesiadywał.

Ravn spojrzał na nią.

— Naprawdę uważasz, że powinienem jechać?

Skinęła głową.

— Ale ja jej prawie nie znam. Nawet nie wiem, gdzie mieszka, i w ogóle…

— Weź się w garść, rusz się. W każdym razie nie chcę cię tu widzieć.

— Wyrzucasz mnie?

Victoria znów skinęła głową.

— Nie mogę już na ciebie patrzeć.

Ravn spoglądał na nią zdziwiony.

— Tylko dlatego, że przyłożyłem Mikkelowi?

— Również dlatego. Masz szlaban na tydzień.

— Szlaban? O czym ty mówisz? — spytał z niedowierzaniem.

— To mój lokal i ja tu decyduję.

Ravn ruszył wzdłuż kanału z powrotem na „Biancę”, mrucząc coś pod nosem. Møffe dreptał za nim, ledwie nadążając. Nie pojmował, dlaczego Victoria się na niego obraziła. Szlaban? Pokręcił głową. Sposób, w jaki to powiedziała, był gorszy, niż gdyby po prostu wyrzuciła go za drzwi. Można by pomyśleć, że nadal jest częścią kadry pedagogicznej w Liceum Christianshavn, gdzie uczyła przez całe swoje dotychczasowe życie, do momentu, gdy postanowiła je zmienić i kupiła antykwariat. Jeśli to miał być wyraz troski o niego, to musiał przyznać, że wyrażała ją w dość specyficzny sposób.

Włożył rękę do kieszeni kurtki i dotknął przewodnika. Oszołomiony reakcją Victorii, najwyraźniej automatycznie go tam wsunął. Pomyślał, że najchętniej wrzuciłby go do kanału, tak jak nokię, ale opanował się. Usiadł na nabrzeżu. Żałował, że rzucił palenie. Żeby chociaż miał przy sobie browarek, pomyślał. Møffe położył się obok niego, Ravn pogładził go po grzbiecie. Pomyślał o Louise i o tym, że coraz lepiej czuł się w jej towarzystwie. Poza tym sprawa związana z zaginięciem jej brata sprawiła, że odżyły w nim dawne instynkty. Bo chociaż nienawidził swojej byłej pracy, związanych z nią formalności i zasad, to brakowało mu rozwiązywania spraw. Był dobrym śledczym. Znajdował ślady, które przeoczyli technicy, umiał skłonić najbardziej zatwardziałych bandytów do przyznania się do winy. Brakowało mu miejsca zbrodni, tego szczególnego uczucia, kiedy pojawiał się tam po raz pierwszy, brakowało mu ciężaru kamizelki kuloodpornej i dotyku chłodnej rękojeści glocka. Chciał znów poczuć metaliczny smak adrenaliny w ustach, doświadczyć widzenia tunelowego, które sprawiało, że skupiał się na ofierze niczym drapieżny ptak. W głębi duszy był gliniarzem, niezależnie od tego, czy miał plakietkę, czy nie. Pomyślał o Berliniance i natychmiast przypomniał sobie Marlenę Dietrich, śpiewającą Lili Marlen. Może było mu pisane, że ma pomóc Louise? Pomóc jej dotrzeć do tajemniczego kontaktu Mogensa?

Prenzlauer Berg, Berlin, 9 listopada 1989

55.

Na Danziger Straße samochody posuwały się naprzód w ślimaczym tempie. Nagle od strumienia aut odłączyła się czarna łada, podjechała do chodnika i zatrzymała się obok Haussera, który najwyraźniej na nią czekał, bo natychmiast otworzył drzwi i wsiadł do środka. Poczuł przeszywający ból, połamane żebra nadal dawały o sobie znać, ale uśmiechnął się do siedzącego za kierownicą Müllera.

— Zgoliłeś wąsiki — zauważył Müller.

Hausser potarł palcem miejsce nad górną wargą.

— Pozbyłem się ich.

— Wydajesz się w dobrym humorze. Zakładam, że nie słyszałeś jeszcze najnowszych wiadomości.

— Mam je gdzieś.

— Wymienili całe Biuro Polityczne.

— Niech je sobie wymieniają.

Müller uniósł brwi, zdziwiony reakcją Haussera.

— Idą nowe czasy. Także dla nas.

— Co nie zmienia faktu, że akcja Midas dobiega końca. Znalazłem ich piętę achillesową. Kluczem do wszystkiego okazała się córka. Nawet zdrajcy mają instynkty rodzicielskie. Musimy o tym pamiętać, Müller: nieważne, jak bardzo nienawidzimy tych pasożytów, musimy pamiętać, że nawet oni mają uczucia dla swojego potomstwa.

Müller kiwał głową w milczeniu.

— Midas zamierza uciec — powiedział nagle Hausser. Poklepał Müllera przyjacielsko po ramieniu. — Może nawet już dzisiaj wieczorem albo w nocy. Właśnie wszystko przygotowuje, więc nie mamy czasu do stracenia. — Dał Müllerowi znak, żeby jechał, ale Müller się nie ruszył.

— Na co czekasz, do cholery?

Müller wyjął papierosa i zapalił.

— Teraz to już nie ma żadnego znaczenia.

— Oszalałeś? Oczywiście, że ma.

— Ogłoszono amnestię. Szansa, że będziemy mogli zastosować wobec nich jakiekolwiek sankcje prawne, jest minimalna.

— Mój drogi, ja nie zamierzam go aresztować. Chcę tylko z czystym sumieniem zastrzelić go w momencie, kiedy będzie przekraczał granicę.

Müller patrzył pustym wzrokiem przez przednią szybę.

— Nic z tego. Wiem, że chcesz go dorwać, ale obawiam się, że jest już na to za późno.

— Czy ty mnie w ogóle słuchasz? Powiedziałem, że chcą uciec dzisiaj w nocy!

Müller zgasił niedopalonego papierosa.

— Może lepiej go przejechać, albo wrzucić do Sprewy, jak Brauna? Dopilnujemy, żeby uległ wypadkowi, i będziemy mogli spać spokojnie.

— Nie, do cholery. Chcę, żeby został zastrzelony przy przekraczaniu granicy! Potem poinformujemy oficjalnie o jego śmierci i dopilnujemy, żeby wszyscy dowiedzieli się o jego przestępstwach wobec państwa. Sprawiedliwości stanie się zadość.

— Obawiam się, że jesteś jedynym, który tego pragnie, Hausser. To koniec, zamykamy interes i zacieramy ślady. Niszczarki pracują na okrągło, a tobie roi się publiczna egzekucja? To szaleństwo.

— Jesteśmy brudnym narzędziem prawdy, Państwa, towarzyszu Müller — powiedział Hausser z ogniem w oczach. — Skoro nasi politycy są słabi, my musimy być silniejsi. Jedno jest pewne: mur nie daruje nikomu! — stwierdził i uśmiechnął się. — Powinni byli to na nim wypisać wielkimi literami, żeby to były ostatnie słowa, które ci przeklęci uciekinierzy zobaczą.

— Tak jak przypuszczałem, nie słyszałeś ostatnich pogłosek.

Hausser wzruszył ramionami.

— Zawsze są jakieś pogłoski. Dlaczego akurat te miałyby mnie interesować?

— Bo pochodzą bezpośrednio z głównej siedziby partii. Z gabinetu Egona Krenza.

— Ten dureń mnie nie obchodzi. Niech go awansują, co mi do tego.

— Nie awansują go. Moje źródło donosi, że trwają prace nad wystąpieniem na dzisiejszej konferencji prasowej.

— Nad wystąpieniem? Jakim? Pożegnalnym?

— Nie. Podobno zostanie ogłoszone, że każdy będzie mógł swobodnie wyjeżdżać z kraju.

— To chyba niemożliwe?

Müller wzruszył ramionami.

— Z tego co mi wiadomo, dzisiaj wieczorem Schabowski poinformuje o tym prasę światową.

Hausser zaniemówił, patrzył przed siebie w milczeniu.

— Wyobrażasz sobie, co to znaczy? Ludzie wylegną na ulice, na przejściach granicznych będą tłumy. Wszyscy będą chcieli przekroczyć granicę. Na wyścigi… Przewrócą…

— Co przewrócą?

— Mur.

Hausser zaczął kręcić głową. Słowa Müllera docierały do niego bardzo powoli.

— Zapomnij o Midasie, o wszystkim. Po dzisiejszym wieczorze to na nas będą polować. Pora odtrąbić odwrót, pułkowniku.

— Nigdy w życiu. Wysiadaj z wozu — wysyczał Hausser.

— Co?

Kiedy Müller nie zareagował wystarczająco szybko, Hausser wychylił się do przodu, chwycił klamkę i otworzył drzwi auta.

— Wynocha…

Müller wysiadł, Hausser zajął jego miejsce za kierownicą. Włączył się ostro do ruchu, usłyszał pisk hamulców i trąbienie klaksonów. Szybko skręcił na przeciwległy pas ruchu i pomknął w stronę Greifenhagener Straße.

Christianshavn, kwiecień 2014

56.

Ravn wszedł do auli Wyższej Szkoły Architektury, mieszczącej się w jednym z dawnych magazynów marynarki na Holmen. Była wypełniona po brzegi, studenci siedzieli nawet na krzesłach wzdłuż ścian. Za pulpitem na podium stała Louise ze słuchawkami na głowie. Była w trakcie wykładu. Na ekranie za nią widniał jego temat: „Pamięć miast”. Ravn nie miał pojęcia, co to znaczyło, ale był zafascynowany autorytetem, jakim zdawała się cieszyć u słuchaczy. Było coś wręcz stoickiego w jej spokojnym, ale jednocześnie władczo brzmiącym głosie i oszczędnych gestach. Przypomniał sobie, jak pewnego razu poszedł po Evę do sądu i przez chwilę przyglądał się, jak prowadzi sprawę. Nie pamiętał już, czego dotyczyła, chyba nawet nie zwrócił na to uwagi. Siedział w ostatnim rzędzie i patrzył na nią. Napawał się jej siłą i profesjonalizmem, dumny, że jego narzeczona umiała zaczarować słuchaczy swoimi słowami. Nigdy jej o tym nie powiedział, i teraz tego żałował, bez względu na te przeklęte SMS-y. Miał jednak nadzieję, że Eva to czuła. Że czuła, jak bardzo ją cenił.

Cztery minuty później, kiedy wykład dobiegł końca, Louise zeszła z podium. Kiedy kroczyła przez aulę, ciągnął za nią sznur studentów. Ravn nie był w stanie nawet jej zaczepić, musiał wyjść na zewnątrz i zaczekać, aż pójdzie do stołówki. Po chwili zobaczył, że wchodzi do niskiego budynku na środku dziedzińca. Ruszył za nią. Znalazł się w rozległym pomieszczeniu, gdzie pachniało kanapkami i fryturą. Przy długich stołach siedzieli studenci, panował gwar. Louise stała nieopodal, odwrócona do niego plecami. Gdy ją zauważył, pociągnął za sobą Møffego i podszedł do niej.

— Louise.

Odwróciła się i spojrzała na niego, zaskoczona, ale i zadowolona.

— Cześć. Skąd wiedziałeś, że tu jestem… — urwała, przypomniała sobie wizytówkę, którą mu dała na samym początku ich znajomości.

— Ciekawy wykład.

— Byłeś na nim? — Uśmiechnęła się i odciągnęła go od grupy studentów, którzy patrzyli za nimi z zaciekawieniem, najwyraźniej zdziwieni, co może łączyć ich elegancką wykładowczynię z obcym facetem w skórzanej kurtce, ciągnącym za sobą tłustego psa.

— Nie wiedziałam, że interesujesz się architekturą.

— Ależ tak. Pamięć miast i takie tam to moja pasja. — Uśmiechnął się. — Coś nowego w sprawie brata? — zapytał po chwili.

Louise pokręciła głową przecząco.

— Nadal nie odpowiada. Napisałam ponownie do tej kobiety, Renate Schumann, chociaż wiem, że zlikwidowała konto.

— Nadal chcesz tam jechać?

— Wyjeżdżam za trzy dni, jak tylko skończy się sympozjum. Czemu pytasz?

Ravn pociągnął za smycz, uznawszy, że Møffe nieco za bardzo interesuje się stojącym obok pojemnikiem na śmieci.

— Jeśli nadal tego chcesz, mogę z tobą jechać.

Chwyciła jego rękę i mocno uścisnęła.

— Naprawdę? Pojechałbyś ze mną do Berlina?

Ravn pokiwał głową, a kiedy posłała mu szeroki uśmiech, zauważył, że się zaczerwieniła z podniecenia.

— Zamówię ci bilet na samolot i pokój w hotelu. Będziemy mieszkać na Alexanderplatz. Pomyślałam, że to dobra baza wypadowa…

— Louise — odezwał się, próbując przerwać potok jej słów. — Zanim zaczniesz cokolwiek załatwiać, musimy ustalić kilka rzeczy.

— Oczywiście — zgodziła się i puściła jego rękę.

— Sam za siebie płacę. To nie podlega dyskusji.

Louise pokiwała głową.

— W porządku. Co jeszcze?

Ravn zaczerpnął powietrza i ściszył głos.

— Oczywiście rozumiem twoje uczucia wobec brata, ale to nie zmienia faktu, że popełnił przestępstwo.

Louise spuściła wzrok.

— Jeśli znajdziemy Mogensa, a on nie będzie chciał sam zgłosić się na policję, będę zmuszony poinformować władze o miejscu jego pobytu.

— Doskonale to rozumiem. — Louise zamrugała i kiwnęła głową, zawstydzona. — Coś jeszcze?

— Tak, jeśli się okaże, że nie wydał jeszcze wszystkich pieniędzy, to zostaną one zwrócone do kasy państwowej. A to może oznaczać surowszą karę dla Mogensa i oczywiście oskarżenie Lauritzena o oszustwa podatkowe.

— Skoro tak mówisz. — Louise wzruszyła ramionami. — Chcę się tylko upewnić, że Mogensowi nic się nie stało. Jeśli chodzi o resztę, to będzie, co będzie.

— Czy mam rozumieć, że nadal chcesz ciągnąć mnie za sobą?

— Pakuj szczoteczkę do zębów — powiedziała z uśmiechem.

Odwróciła się i przyłączyła do grupy studentów, którzy podczas całej rozmowy nawet na moment nie spuszczali wzroku z niej i z Ravna.

Prenzlauer Berg, Berlin, 9 listopada 1989

57.

Hausser siedział w czarnej ładzie na Greifenhagener Straße i obserwował błyszczące bmw. Otworzył skrytkę i wyjął z niej pistolet. Makarow kaliber 9 mm, z magazynkiem na dziewięć nabojów. Radzieckie gówno. Trzeba było podejść bardzo blisko celu, żeby być pewnym trafienia. Załadował pistolet, rozległo się ciche kliknięcie. Żałował, że zanim wyrzucił Müllera z wozu, nie spytał go, kiedy nowe prawo ma ewentualnie zostać ogłoszone. Obawiał się, że jeśli Christoph wysłucha przemówienia, na pewno nie będzie chciał ryzykować ucieczki. Wtedy Hausser, nie zważając na ewentualne konsekwencje, zamierzał natychmiast udać się na górę do mieszkania Schumannów i wpakować mu kulkę w łeb. Sięgnął do wewnętrznej kieszeni i wyjął fiolkę z tabletkami przeciwbólowymi. Wziął kilka między zęby i opadł na siedzenie. Radio było nastawione na DDR1, które miało transmitować konferencję prasową, na razie jednak leciał Prokofiew. Stary, poczciwy Siergiej.

Kiedy zapadł mrok, brama kamienicy pod numerem dziewięć nareszcie się otworzyła. Hausser poprawił się w fotelu, żeby mieć lepszy widok na ulicę. Zobaczył Christopha z dwiema dużymi torbami sportowymi na ramieniu, tuż za nim szła Renate ze swoim pionierskim plecakiem. Po chwili z bramy wyszły Lena i Klara. Ciągnęły wielką walizę, z trudem udało im się dotargać ją do samochodu. Christoph, wyraźnie niezadowolony, że Lena wzięła ze sobą tyle rzeczy, robił jej wymówki. W końcu jednak udało mu się umieścić walizkę w bagażniku.

Chwilę później bmw ruszyło ulicą. Klara stała i machała im, jakby wyjeżdżali na wakacje, a nie żeby dopuścić się zdrady stanu. Gdy samochód się oddalił, zawróciła w stronę bramy. Hausser wrzucił bieg i z dużą prędkością podjechał do niej. Zahamował z piskiem opon, Klara odwróciła się przestraszona.

— Dokąd? — wysyczał przez opuszczoną szybę.

Klara przyglądała mu się z otwartymi ustami.

— Dokąd pojechali, do cholery…?

— Do… do rodziny Leny… Do Drezna. Jej matka zachorowała…

— Zabroniłem ci się z nimi kontaktować, prawda? Jeszcze z tobą nie skończyłem.

Klara patrzyła na niego coraz bardziej przerażona. Kiedy duże bmw zniknęło za rogiem, Hausser wcisnął pedał gazu i ruszył w pościg. Uznał, że Christoph i Lena opowiedzieli Klarze sentymentalną historyjkę, którą kobieta będzie mogła opowiedzieć sąsiadom, gdyby któryś zaczął się dopytywać o powód ich nagłego wyjazdu.

Hausser nadal się nie domyślał, w którym miejscu, według planu awaryjnego Brauna, Schumannowie zamierzali przekroczyć granicę. Przyszło mu do głowy, że Christoph mógł mieć jakieś stare dokumenty podróży, może nawet sfałszowaną wizę, którą Braun w swoim czasie mu załatwił, ale nie sądził, żeby na tym polegał jego plan. Straż graniczna natychmiast by to odkryła.

Dogonił bmw Schumanna na Schönhauser Allee i teraz jechał za nim w pewnej odległości. Przez tylną szybę samochodu widział czerwoną chustę Renate, której dziewczynka nigdy nie zdejmowała. Wierny żołnierz partii. Hausser ubolewał, że musi ją na to wszystko narażać. To nie jej wina, że jej rodzice są zdrajcami. Prawdę mówiąc, imponowała mu, że nie uległa zepsuciu jak oni, że w swojej niewinnej duszy zachowała wiarę w socjalizm. Tym smutniejsze było to, że jej los był już przesądzony. Jej marzenie o olimpiadzie legło w gruzach, zanim w ogóle zdążyło wykiełkować. Nigdzie się nie odnajdzie, pomyślał Hausser, ani na Zachodzie, ani na Wschodzie. Pozostanie skalana, nieczysta.

W tym momencie rozległ się w radiu sygnał „Wiadomości”. Günter Schabowski odczytał informację prasową wydaną przez Komitet Centralny i łamiącym się głosem oznajmił, że teraz wszyscy już mogą swobodnie wyjeżdżać na Zachód. Kiedy jeden z obecnych na sali dziennikarzy spytał, czy rozporządzenie wchodzi w życie ze skutkiem natychmiastowym, odpowiedział z lekkim wahaniem: — Tak…

Hausser uderzył dłonią w kierownicę. Teraz mógł tylko mieć nadzieję, że Schumann albo słuchał Listy Przebojów, albo miał wyłączone radio. Tak czy inaczej, najważniejszy był czas, musiał zdążyć, zanim informacja dotrze do strażników na przejściach granicznych. Jeśli Schumann kierował się w stronę jednego z północnych przejść, rzadziej używanego niż to na Bornholmer Straße, za chwilę tam będzie. To było istne szaleństwo. A Hausser nie miał pojęcia, jak je zatrzymać.

Dziesięć minut później minęli Bornholmer Straße, jechali dalej przez Pankow, zostawiając za sobą Berlin. Wybór trasy zdziwił Haussera. Schumannowie najwyraźniej nie zmierzali w stronę żadnego przejścia granicznego, ale też nie kierowali się na Drezno, gdzie mieszkali rodzice Leny. Ruch na szosie powoli zamierał. Od czasu do czasu przejechała jakaś ciężarówka z przyczepą wyładowaną węglem brunatnym, poza tym z rzadka tylko przemknął samochód osobowy. Bmw przyspieszyło, Hausser nadążał za nim z trudem. Zerknął na wskaźnik benzyny, zobaczył, że jest zepsuty. Nie potrafił się zorientować, ile paliwa zostało mu w baku.

Po półgodzinie bmw skręciło w stronę Neuruppin i ruszyło dalej w kierunku Wittstock. Hausser zaczął się domyślać, dokąd zmierzają uciekinierzy. Opracowany przez Brauna plan nie miał nic wspólnego z Berlinem. Przeciwnie. Hausser przypomniał sobie, że Braun pochodził z Salzwedel, miasteczka leżącego niemal na granicy między dwoma państwami, daleko od Berlina, ale blisko Zachodu. Braun zapewne doskonale orientował się w okolicy i z pewnością przekazał informacje Schumannowi. To tutaj zamierzali przejść na drugą stronę. I to tutaj mieli ponieść ostateczną porażkę.

58.

Hausser jechał za nimi ciemnymi drogami przez ponad dwie godziny, cały czas na zachód. Dochodziła jedenasta w nocy, kiedy minęli niemal wymarłe o tej porze miasteczko Altmark. Przed nimi było już tylko Salzwedel, a tam granica. Wątpił, czy Christoph będzie chciał przejechać przez punkt graniczny w centrum miasteczka. Pewnie poszuka innego miejsca gdzieś dalej, o którym musiał wspomnieć mu Braun, gdzie strażnicy nie byli tak czujni.

Kiedy dotarli do Altmarku, Christoph nagle przyspieszył. Hausser docisnął pedał gazu, ale mógł jedynie obserwować, jak czerwone światła bmw stają się coraz mniejsze, aż w końcu zniknęły. Kilka kilometrów dalej droga się rozdzielała, Hausser wybrał tę, która omijała Salzwedel.

Jechał dobry kwadrans, nie spotykając po drodze żadnych innych aut. Od czasu do czasu mijał odchodzące w bok niewielkie drogi polne, prowadzące do lasu i w stronę granicy. Nie wiedział, czy Christoph skręcił w jedną z nich, jechał więc dalej, aż dotarł do punktu kontrolnego, gdzie w budce obok szlabanu siedziało dwóch strażników. Tutaj zaczynała się tak zwana Sperrzone, szeroki na pięć kilometrów pas ziemi niczyjej, tuż przed samą granicą.

Jeden ze strażników wyszedł na zewnątrz, zostawiając w budce karabin. Hausser opuścił szybę i pokazał legitymację. Strażnik, młody chłopak około dwudziestki, zasalutował.

— Ktoś ostatnio tędy przejeżdżał? — spytał Hausser.

— Byli tu tylko ludzie ze zmiany o dwudziestej pierwszej, panie pułkowniku — odpowiedział chłopak, wskazując na drogę wiodącą do granicy.

— Poza tym nikt?

— Nikt, panie pułkowniku.

Hausser pokiwał głową i zaczął zamykać szybę.

— Słyszał pan, panie pułkowniku, że otworzyli granicę? Mówili o tym w radiu. — Strażnik uśmiechnął się.

Hausser wymruczał pod nosem jakieś przekleństwo, strażnik podszedł do szlabanu i podniósł go.

Hausser jechał dalej wąską żwirową drogą w stronę granicy. Założył, że Christoph pojechał którąś z polnych dróg prowadzących do lasu, gdzie pewnie zostawił samochód. Prawdopodobnie jedną z ostatnich, by znaleźć się jak najbliżej granicy, tak żeby nie trzeba było zbyt długo iść. Hausser nie bardzo umiał wyobrazić sobie Lenę w roli piechura. Renate tak, ale nie Lenę.

Dotarł do kolejnego punktu kontrolnego, budki strażniczej przy bramie w pierwszym ogrodzeniu. Przed nim ciągnęło się sto metrów strefy śmierci, nagiej ziemi pozbawionej drzew. W oddali widniała trzymetrowej wysokości siatka, wyznaczająca granicę między dwoma państwami. Budka była pusta, ruszył więc dalej, w stronę Führungsstellet, gdzie zaparkował ładę. Wieża strażnicza miała sześć metrów wysokości i wzniesiona została ze zbrojonego betonu. Górna część była ze szkła, żeby strażnicy mogli kontrolować cały teren. Na dachu wyrastał las anten, wyraźnie widocznych na tle nocnego nieba. Hausser wysiadł z samochodu i skierował się w stronę wieży, skąd dochodziły śmiechy i dźwięki programu radiowego. Kiedy otworzył drzwi, czterej strażnicy, siedzący wokół stołu, każdy z kubkiem herbaty w ręku, spojrzeli na niego ze zdziwieniem. Przedstawił się. Na żołnierzach, którzy wszyscy należeli do Grenzbezirkskommando Zwei, ani jego ranga, ani fakt, że należał do służby bezpieczeństwa, nie zrobiły szczególnego wrażenia. Byli to miejscowi chłopcy, reprezentujący miejscowe widzenie świata.

— Otrzymałem informację, że możemy się spodziewać uciekiniera — oświadczył Hausser.

— Będzie tu mile widziany — odezwał się jeden ze strażników.

— Słucham?

Żołnierz uśmiechnął się.

— Granice zostały otwarte, pułkowniku. Już kilka godzin temu. Mówią o tym w radiu, we wszystkich programach. Podobno ludzie w Berlinie oszaleli, pierwsi chętni już się zgłaszają, tworzą się kolejki do przejść granicznych. — Chłopak pokręcił głową i się roześmiał.

— I to jest takie cholernie zabawne? — oburzył się Hausser.

Żołnierz wzruszył ramionami, ale nadal się śmiał.

— Pan pułkownik ma rację, nie ma się z czego śmiać. Wszyscy stracimy pracę, a to znaczy, że wrócę do domu i będę musiał się zająć krowami starego — powiedział jeden z żołnierzy, najpotężniejszy z nich wszystkich, i też roześmiał się głośno.

— Tam na górze ktoś jest? — spytał Hausser, pokazując na schody.

Żołnierze pokręcili głowami, ale nie przerwali rozmowy. Hausser ominął stół i lekko kulejąc, zaczął wchodzić po stopniach. Dotarł do ostatniego podestu, skąd rozciągał się widok na całą okolicę. Strefa śmierci była pusta. Pięćset metrów dalej wznosiła się następna wieża, BT-9, smuklejsza i o kilka metrów wyższa niż ta, na której się teraz znajdował. Wziął z półki lornetkę i zaczął się jej przyglądać. Była pusta. Domyślił się, że dwaj żołnierze, którzy właśnie siedzieli na dole, powinni być na niej i pełnić wartę. Mając na uwadze bezpieczeństwo państwa, miał nadzieję, że inni strażnicy poważniej traktowali swoje zadania. W tym momencie na panelu przed nim zaczęła migać żółta lampka. Panel pokazywał plan pierwszego ogrodzenia, za którym zaczynała się strefa śmierci. Migająca lampka oznaczała, że gdzieś uaktywnił się alarm, z planu wynikało, że zaledwie kilkaset metrów od wieży. Hausser skierował tam lornetkę, ale w ciemnościach nic nie było widać. Zastanawiał się, czy nie powinien zawiadomić strażników na dole, doszedł jednak do wniosku, że nie warto komplikować sprawy. I wtedy zobaczył Christopha. Biegł z torbami na ramieniu, trzymając Renate za rękę. Za nimi biegła Lena, bez walizki. Najwyraźniej musiała ją gdzieś porzucić. Hausser zauważył, że Christoph niesie szczypce do cięcia drutu. Kierował się prosto na siatkę. Był jakieś dwieście metrów od wieży. Hausser wiedział, że z takiej odległości nie jest w stanie trafić go z pistoletu. Midas ucieknie, pomyślał i poczuł, jak zalewa go zimny pot. Odwrócił się i zobaczył na stoliku zostawionego przez żołnierzy kałasznikowa. Był to zardzewiały, rozsypujący się AK 47. Wyglądał jak pamiątka po żołnierzach Armii Czerwonej z drugiej wojny światowej. Na pewno nie była to najbardziej precyzyjna broń na świecie, co jednak nie znaczyło, że nie można było nią zabić. Wziął karabin do ręki i odbezpieczył go. W strefie śmierci Christoph był już zaledwie kilka metrów od ogrodzenia, jego oddech unosił się wokół niego niczym welon. Hausser przyłożył kałasznikowa do policzka i zobaczył Midasa na celowniku. Pociągnął za spust.

Piekielny hałas przeciął ciszę na wieży. Żołnierze na dole wzdrygnęli się, przestraszeni. Na górze stał Hausser, odrzut po strzałach okazał się tak silny, że cały się trząsł, z magazynka wypadły łuski po nabojach, niczym złocisty deszcz meteorytów, powietrze przeszyły kule. Hausser poczuł się jak bóg zemsty. Jak prawdziwy obrońca Republiki.

Opróżnił magazynek, jeszcze przez chwilę słychać było echo wystrzałów. Z lufy unosił się dym. Poluzował chwyt, opuścił rozżarzony karabin. Ze strefy śmierci dobiegały jęki i wołania. W pyle wznieconym przez naboje widział zarysy trzech postaci przy ogrodzeniu. Nie był w stanie stwierdzić, kto żyje, a kto nie.

— Mein Gott — usłyszał zduszony jęk żołnierza, który właśnie dotarł na górę i stanął za nim.

Berlin, 20 września 2013

59.

Mogens poruszył głową, usiłując utrzymać twarz nad powierzchnią wody, ale łańcuchy, przytwierdzone do boków wanny, trzymały mocno. W końcu jednak poziom wody zaczął powoli opadać, co pozwoliło mu zaczerpnąć powietrza. Rozkaszlał się, zwymiotował, i wtedy spróbował uspokoić oddech. Kiedy resztka wody zniknęła w odpływie, zaczął szlochać. Drżał z zimna. W otaczającej go ciemności stracił poczucie czasu. Nie umiał powiedzieć, ile razy był podtapiany. Krzyczał, błagał o litość, ale po chwili lodowata woda znów zaczynała płynąć, wypełniając wannę po brzegi. To wszystko nie miało sensu. Nie mógł zrozumieć, dlaczego ktoś go tak dręczył. Dotrwał do momentu, kiedy pragnął już tylko śmierci.

Nagle usłyszał dźwięk, który nie był jego płaczem ani dzwonieniem łańcuchów. Miał wrażenie, że słyszy muzykę. Nie taką jak wcześniej na festiwalu, to były raczej dźwięki marszu. Słyszał bicie w bęben, melodię fletu, po chwili dołączył chór dziecięcy. Dzieci śpiewały po niemiecku. Próbował zrozumieć słowa, ale głośnik trzeszczał, zniekształcał je. „Wir tragen… Wir tragen… die blaue Fahne”. Błękitny sztandar. Pewnie jakaś stara harcerska piosenka. Pomyślał, że śpiewa ją chór pionierów. Ale dlaczego ktoś nastawił akurat tę pieśń? Zaczął wołać o pomoc i muzyka natychmiast zabrzmiała głośniej, zagłuszając jego wołanie. Leżał nagi, unieruchomiony w wannie, radosny dziecięcy śpiew brzmiał niczym drwina. Po chwili muzyka ucichła i znów otoczyła go milcząca ciemność. Czekał, aż z kranu nad jego głową popłynie woda, jakby harcerska pieśń była zapowiedzią kolejnej próby utopienia go. Ale woda się nie pojawiła. Z trzeszczącego głośnika, tego samego, z którego przed chwilą dolatywały dźwięki muzyki, dał się słyszeć wysoki głos. Był dziwnie zniekształcony, a akustyka pomieszczenia sprawiała, że słowa odbijały się echem od ścian.

— GDZIE… SĄ… PIENIĄDZE?… MÓWIŁEŚ MI… O… PIENIĄDZACH.

Mogens próbował wyciągnąć szyję.

— Renate? Renate? To ty? Jesteś tam? — spytał łamanym niemieckim.

Minęło trochę czasu, zanim głos powrócił.

— TAK… JESTEM TUTAJ… OBIECAŁEŚ DAĆ MI… PIENIĄDZE…

— Dlaczego mi to robisz? — Mogens zaczął płakać. — Dlaczego?

— NIE MOŻNA CI… WIERZYĆ… PIENIĄDZE… GDZIE SĄ PIENIĄDZE?

— Uwolnij mnie, Renate. Proszę.

— PIENIĄDZE… GDZIE ONE SĄ?

— Nic nie dostaniesz! — zawołał resztkami sił. — Chyba że mnie stąd uwolnisz.

— GŁUPEK… GŁUPEK…

Nagle poczuł, że znów leci na niego lodowato zimna woda. Zaczął wołać Renate, błagając ją o litość. Ale poziom wody ciągle się podnosił. Znów rozbrzmiała pieśń pionierów, woda otoczyła go, a radosne pogwizdywanie dzieci brzmiało teraz jak odległy, maniakalny jęk gdzieś w oddali.

Berlin, 4 maja 2014

60.

Ravn i Louise siedzieli w Sparcos Lounge w hotelu Park Inn, gdzie przed chwilą się zameldowali. Z baru za ich plecami dochodziły głośne okrzyki niemieckich biznesmenów. Nastroje dopisywały. Większość zrzuciła marynarki i podśpiewywała do lecącego z głośników niemieckiego popu.

Było po jedenastej, więc Ravn i Louise musieli się zadowolić dość ograniczonym menu. Louise zamówiła salade niçoise, ale nawet jej nie tknęła, wypiła tylko łyk wody mineralnej. Przeglądała nerwowo teczkę z dokumentami Mogensa. Ravn zerkał na nie, jedząc zamówionego burgera. Były tam kopie e-maili, które Mogens i Renate wysyłali do siebie, oraz kartki z adresami czterech kobiet, które planowali jutro odwiedzić. Wszystkie nazywały się Renate Schumann. W teczce była też mapa miasta, na której Louise zaznaczyła miejsca, gdzie mieszkały. Pozostałe kartki zawierały informacje o rezerwacji hotelu i bilety na samolot.

— Jesteś świetnie zorganizowana.

Louise pokiwała głową.

— Umówiłam się z kierowcą, że przyjedzie po nas jutro o wpół do dziewiątej. Zastanawiam się, czy nie za wcześnie, w końcu to niedziela.

Ravn o mało nie udławił się burgerem, szybko popił go piwem.

— Zamówiłaś kierowcę?

— Tak, uznałam, że tak będzie najprościej. Zamówiłam samochód na cały dzień.

— Śledztwo pierwsza klasa — zażartował Ravn i uśmiechnął się. — Dobry pomysł, unikniemy podróży metrem — dodał.

Louise pokiwała głową i zamknęła teczkę.

— Mam nadzieję, że jedna z tych kobiet zdoła nam powiedzieć, gdzie jest Mogens.

— Jestem przekonany, że tak. Mogens siedzi sobie pewnie teraz, zajada się strudlem domowej roboty i pije kawę w towarzystwie niejakiej Renate Schumann.

Louise potarła dłonie i odwróciła głowę.

— Mogens nie pije kawy… — powiedziała i nagle urwała. — Mamy trzy dni na jego odnalezienie — podjęła po chwili. — Jeśli nam się nie uda, to nie wiem, co zrobię…

Ravn odłożył sztućce i spojrzał jej w oczy.

— Jutro odwiedzimy nasze drogie panie. Jeśli nasze wizyty nie dadzą żadnego rezultatu, wtedy zaczniemy się zastanawiać, co dalej.

Louise wzięła teczkę i schowała ją do torby.

— Zazdroszczę ci spokoju.

— Nic nie zjesz? — spytał Ravn, pokazując talerz z nietkniętą sałatką.

Louise pokręciła głową i wstała od stołu.

— Jestem wykończona. Pójdę do pokoju i wyślę Mogensowi e-mail, że jesteśmy już na miejscu. Może w ten sposób sprowokuję go do kontaktu.

Ravn wzruszył ramionami.

— Uważasz, że to zły pomysł?

— Nie, tylko pomyślałem, że skoro do tej pory ci nie odpowiedział, to szansa, że zrobi to teraz, jest niewielka.

Louise odwróciła wzrok, sfrustrowana.

— Widzimy się rano, powiedzmy o ósmej? Możemy zjeść razem śniadanie.

Ravn skinął głową.

— Dobranoc, Louise.

Ruszyła przez ciemną już restaurację do przylegającego do niej hotelowego holu, gdzie znajdowały się windy. Ravn wytarł usta i rzucił serwetkę na stół. Nie bardzo wiedział, czego ma się spodziewać po tej eskapadzie. Rozumiał, że Louise się denerwuje, nie wiedząc, co może przynieść następny dzień, ale dziwiło go, że w drodze do Berlina prawie się do siebie nie odzywali. Nawet jeśli zagajał rozmowę, zbywała go monosylabami. Jakby świadomie chciała się wobec niego zdystansować, nie miał pojęcia dlaczego. Nawet pokoje, które dla nich zarezerwowała, dzieliło dwanaście pięter.

Biznesmeni w barze zaczęli śpiewać chórem. Opróżnił szklankę. Cienkie piwo i nudna piosenka sprawiły, że poczuł ukłucie tęsknoty. Brakowało mu Wydry Morskiej. I świeżego powietrza, i trochę lepszego piwa niż to, które mu tu podano.

***

Przewodnik, którym Victoria w niego rzuciła, zaprowadził Ravna przez Alexanderplatz i Mitte do terenów wokół Hackerscher Markt, a potem dalej, na Oranienburger Straße. Był ciepły wieczór, na ulicach tłumy ludzi, w większości turystów. Było też dużo młodzieży, studentów; pili piwo prosto z półlitrowych butelek i flirtowali, podnieceni tym, że są daleko od domu. Ravn zaczął się rozglądać za barem i w końcu znalazł jakiś na rogu Auguststraße i Oranienburger Straße. Wydał mu się względnie porządny, to znaczy miał przytłumione światła, spokojnych gości i odpowiedni wybór piw, no i bourbona. Zajął miejsce przy długim mahoniowym stole i dostał to, po co tu przyszedł. Rozkoszując się ciemnym piwem, zaczął się zastanawiać, czy może Mogens też kiedyś tu był, szybko jednak doszedł do wniosku, że raczej nie było to miejsce w jego guście. Co prawda niewiele o nim wiedział, ale podejrzewał, że tak duże miasto mogło go nieco przerazić. Tu nic nie było takie jak na Christianshavn, do którego przywykł. No ale przynajmniej miał tę swoją Renate i mógł się jej uczepić.

Przez duże okno przy końcu baru Ravn przyglądał się młodej dziewczynie, która stała na zewnątrz oparta o latarnię. Długie do kolan lakierowane czerwone boty i obcisła spódniczka wyraźnie wskazywały na jej profesję. Ravn pomyślał o listach nigeryjskich, które znaleźli w korespondencji Mogensa. Brat Louise okazał się na tyle rozsądny, że zostawił je bez odpowiedzi. Istniała jednak możliwość, że Mogens został pozbawiony pieniędzy tu, w Berlinie, przez bardziej przebiegłego oszusta niż on sam. W takim razie pozostawało jedynie mieć nadzieję, że nie został ogołocony ze wszystkiego, bo tylko pieniądze dawały mu szansę przeżycia, gdyby… Ravn opróżnił kieliszek, nie kończąc zdania nawet w myślach. Nie trzeba wywoływać wilka z lasu, pomyślał.

Kilka godzin i wiele drinków później ruszył w drogę powrotną do hotelu, ale zabłądził gdzieś w pobliżu Rosa Luxemburg Platz. W końcu dźwięki pianina i rozstrojonego saksofonu zaprowadziły go do klubu jazzowego b-flat. Znalazł wolny stolik w głębi lokalu i opadł na krzesło. Podeszła do niego kelnerka o ciemnych, kręconych włosach i podała mu butelkę old fashioned. Był zbyt pijany, żeby przypomnieć sobie, czy je zamawiał, czy nie, ale uznał, że pasuje idealnie do jego nastroju. Słuchał muzyki, pił, słuchał i pił. Żałował, że Louise poszła na górę do pokoju, zamiast iść z nim na miasto. Na pewno spodobałoby się jej w b-flat. Mogliby wspólnie przeżyć tę magiczną chwilę.

Kiedy następni muzycy weszli na scenę, zamówił kolejnego drinka. Rozkoszował się miłą atmosferą, kiedy nagle w jego mózgu gliniarza odezwał się dzwonek alarmowy. Poczuł niepokój. Wypił bourbona i zaczął się rozglądać po lokalu, skanował go wzrokiem. Ludzie wokół niego byli weseli i przyjaźni. A jednak nie miał wątpliwości. Ktoś go śledził. Pilnował. Ktoś, kto nie życzył mu dobrze. Jednak ktokolwiek to był, zdążył już zniknąć. Jego mózg się nie mylił, nie mylił się też, podpowiadając mu, że występujący na scenie trębacz grał niezwykle piękną wersję Summertime.

Berlin, 5 maja 2014

61.

Ciemność wokół Ravna zaczęła pulsować. Przez hałas docierały do niego głosy Louise i Evy. Miał wrażenie, że gdzieś w pobliżu jest też Mikkel, a na wszystkich szczeka Møffe. Hałas przybierał na sile, uznał, że pewnie „Bianca” uderzyła burtą o nabrzeże. Poczuł się bezradny, wiedział, że musi wstać z koi i iść ratować łódź, zanim będzie za późno. Otworzył oczy i zobaczył wpatrujące się w niego metalowe oko. Wziął się w garść na tyle, żeby zrozumieć, że to kopuła wieży telewizyjnej, która wznosiła się przed oknem jego pokoju hotelowego, a dobiegające go grzmoty były tak naprawdę pukaniem do drzwi.

— Moment, bitte — rzucił schrypniętym głosem. Miał kaca.

Okrył się cienką kołdrą i ciągnąc ją za sobą po podłodze, ruszył do drzwi. Otworzył je.

W korytarzu stała Louise. Spojrzenie, które mu posłała, mówiło wyraźnie, co o tym wszystkim sądzi.

— Dzień dobry. Dzwoniłam do ciebie wiele razy. Umówiliśmy się na śniadanie o ósmej.

— Wiem — powiedział i odchrząknął. — Która godzina?

— Kwadrans po dziewiątej.

— Daj mi pięć minut. Wejdziesz?

Znów posłała mu spojrzenie, które mówiło więcej niż słowa.

— Zaczekam na ciebie w holu.

Dziesięć minut później był już w drodze do windy na dwudziestym czwartym piętrze. W ciągu tych dziesięciu minut zdążył połknąć cztery ipreny i wypić pół litra wody, ale przede wszystkim udało mu się znaleźć czarne ray-bany, które chroniły go zarówno przed światłem dziennym, jak i przed krytycznym spojrzeniem Louise. Już po raz drugi w czasie ich krótkiej znajomości musiała go budzić, a on potem musiał doprowadzać się do ładu w rekordowym tempie. Miał nadzieję, że nie wejdzie im to w nawyk, bo uwielbiał późno wstawać.

Winda się otworzyła, wyszedł do holu. Louise podniosła się z kanapy, wskazała ręką na drzwi i ruszyli razem do wyjścia, a potem dalej, na parking.

Louise zmierzała zdecydowanym krokiem w stronę czarnego mercedesa S. Młody kierowca w ciemnym garniturze wysiadł i otworzył jej drzwi

— To ten, którego wynajęłaś? — spytał Ravn ochrypłym głosem.

Louise nie odpowiedziała. Usiadła na tylnym siedzeniu długiego jak krążownik samochodu. Ravn usiadł obok niej. Po chwili kierowca zajął miejsce za kierownicą i spytał po niemiecku, dokąd ma jechać. Louise przerzuciła zebrane w teczce kartki i znalazła adres pierwszej z kobiet.

— Dieffen… bach… stras… se… Bitte.

Kierowca odwrócił się do niej, widać było, że nie rozumie. Louise spróbowała ponownie, tym razem wolniej i wyraźniej, ale wynik był taki sam. W końcu Ravn wyjął jej z rąk teczkę. Znalazł mapę, na której Louise zaznaczyła adresy kobiet, i pokazał kierowcy pierwszy z nich.

— Ah, Dieffenbachstraße! Tak, wiem, gdzie to jest — powiedział kierowca i po chwili wyjechali na Karl-Marx-Allee.

Ravn oparł się o siedzenie i sięgnął po jedną z małych buteleczek z wodą, umieszczonych strategicznie w bocznej kieszeni drzwi. Jechali dalej w milczeniu, przez rzekę do Kreuzbergu, do pierwszej Renate Schumann.

Czarny mercedes zatrzymał się pod wysokimi klonami rosnącymi po obu stronach Dieffenbachstraße. Louise i Ravn wysiedli z samochodu, na ulicy panowała cisza, słychać było jedynie śpiew ptaków. Ruszyli w stronę piętrowej kamienicy z czerwonej cegły, do bramy pod numerem trzydziestym czwartym. Louise zaczęła szukać nazwiska Renate na domofonie, nagle zawahała się i zwróciła do Ravna.

— Nie wiem, co mam jej powiedzieć…

— Najlepiej prawdę, to zwykle najprostsze. Powiedz, że szukasz brata, a reszta przyjdzie sama.

Louise już miała zadzwonić, kiedy drzwi się otworzyły i z klatki wybiegło dwóch małych chłopców, wymachujących plastikowymi szablami. Louise cofnęła się przestraszona, ale Ravn zdążył zatrzymać drzwi, zanim się zamknęły.

— Idziesz? — rzucił, wchodząc do środka.

— Drugie piętro — powiedziała Louise.

Po chwili pukali do drzwi Renate Schumann. Otworzyła im młoda, dwudziestoparoletnia kobieta. Z głębi mieszkania słychać było krzyk dziecka i głośną muzykę. Kobieta wyglądała, jakby dopiero co wstała. I Ravn, i Louise zauważyli jej pokaźny brzuszek, na którym opinały się spodnie od dresu i T-shirt. Musiała być tuż przed porodem. Spojrzała na nich zdziwiona.

— Tak?

— Pani Renate Schumann? — spytała Louise.

— Tak — potwierdziła kobieta. — O co chodzi?

Louise przedstawiła ich oboje i zaczęła tłumaczyć jej po niemiecku, na tyle, na ile potrafiła, że szuka swojego brata, Mogensa Slotsholma, który zaginął ponad pół roku temu, a jedyny ślad, jaki może do niego prowadzić, to niejaka Renate Schumann, która mieszka w Berlinie.

— Niestety, nie znam żadnego mężczyzny o takim imieniu i nazwisku.

Louise wyjęła iPhone’a i pokazała jej zdjęcie Mogensa.

— Nigdy go pani nie widziała?

W korytarzu pokazał się młody mężczyzna w T-shircie, z małym chłopcem na ręku.

— O co chodzi? — spytał i uśmiechnął się.

— Ci państwo szukają brata tej pani — powiedziała Renate. — Niestety, nie znam go, nigdy go nie widziałam, a ty? — zwróciła się do młodego mężczyzny. Mężczyzna spojrzał na ekran iPhone’a i pokręcił głową.

— Przykro mi. — Renate wzruszyła ramionami. — Mam nadzieję, że go znajdziecie. Życzę powodzenia.

Wyszli na ulicę, gdzie kierowca czekał już przy drzwiach samochodu.

— Byli z nami szczerzy, prawda? — zwróciła się Louise do Ravna.

Ravn skinął głową.

— Myślę, że możesz spokojnie skreślić ją z listy.

Wsiedli do mercedesa i ruszyli z powrotem przez Kreuzberg. Ravn pokazał kierowcy kolejny adres. Samochód przejechał przez Mitte i ruszył w stronę Charlottenburga, gdzie miała mieszkać Renate Schumann numer dwa.

W niedzielny poranek miasto budziło się do życia z pewnym oporem, nawet Kurfürstendamm ze swoimi dizajnerskimi butikami sprawiała wrażenie opustoszałej, wręcz wymarłej i niemal bez ruchu. Dlatego stare bmw w kolorze szampana mogło spokojnie podążać za czarnym mercedesem od samego początku ich podróży, czyli od wyjazdu z hotelu Park Inn.

62.

W starej dzielnicy willowej w Charlottenburgu rezydencje ukrywały się w przypominających parki ogrodach z zielonymi trawnikami, przystrzyżonymi co do milimetra. Czarny mercedes S pasował tu doskonale, więc ani policjanci patrolujący willowe uliczki na piechotę, ani stróżujące przy bramach psy nie okazali im żadnego zainteresowania. Kiedy samochód dotarł do rogu Bismarckallee i Delbrückstraße, kierowca podjechał do krawężnika i wskazał niską białą willę, na wpół ukrytą za wysokimi czerwonolistnymi klonami.

— Delbrückstraße cztery, jesteśmy na miejscu.

Ravn zerknął na willę, która przypominała siedzibę jakiejś instytucji.

— Wygląda nieco pompatycznie. — Wychylił się w stronę kierowcy. — Wie pan, co to za miejsce? — spytał po niemiecku.

Kierowca skinął głową, wyraźnie szukał słów:

— Was sagt man… Place for old Mensch, before dead.

— Co on mówi? — spytała Ravna Louise.

— Chyba chciał powiedzieć, że to dom opieki.

Kierowca wskazał na tablicę stojącą w głębi ogrodu. „Herthasee Seniorenzentrum”, było napisane zamaszyście nad obrazkiem, który przywodził na myśl wspomnienie zachodzącego słońca.

— Wydaje mi się, że Renate numer dwa też możemy już skreślić — powiedział Ravn.

Louise zerknęła na główne wejście, gdzie jeden z opiekunów pchał wózek ze starszym mężczyzną.

— Skoro już tu jesteśmy, to spróbujmy się czegoś dowiedzieć.

Louise otworzyła drzwi i wysiadła z auta.

Ravn wziął głęboki oddech.

— Ciekawe, czy mają tu dostęp do Internetu — mruknął pod nosem.

Weszli do jasnego holu. Pachniało tu kawą, domowymi wypiekami i środkami czystości. Kamienna posadzka błyszczała, widać było, że została przed chwilą umyta, co nie umniejszało niechęci Ravna do samego miejsca. Podeszli do recepcji, gdzie trzy kobiety, opiekunki, siedziały i rozmawiały, popijając poranną kawę. Najstarsza z nich miała na sobie biały fartuch, dwie młodsze asystentki ubrane były w jednakowe czerwone bluzki.

— Bitte — odezwała się najstarsza opiekunka.

Louise wytłumaczyła pokrótce ich sytuację i spytała, czy mogą porozmawiać z Renate Schumann w sprawie zniknięcia Mogensa.

Kobieta uśmiechnęła się nieco sztywno.

— Jest pani rodziną Renate Schumann?

— Nie, ale Renate Schumann zna być może mojego brata.

— Przykro mi, ale jeśli nie należy pani do rodziny, ani też nie przychodzi pani z gminy w sprawie formalnej, nie możemy pozwolić pani na kontakt z żadnym z naszych podopiecznych.

Wysoko upięte włosy kobiety i jej szare zęby sprawiły, że Ravn pomyślał o pielęgniarce z Lotu nad kukułczym gniazdem.

— Naprawdę nie może nam pani w żaden sposób pomóc, skoro przyjechaliśmy z tak daleka? — spytał, uśmiechając się szeroko do tutejszej siostry Ratched.

— Nie moglibyśmy nic dla państwa zrobić, nawet gdybyście przybyli z Księżyca. — Młode asystentki zachichotały. — Odpowiadamy za naszych podopiecznych przed ich rodzinami, a zasady są po to, żeby ich przestrzegać. — W tym momencie odezwała się komórka kobiety. — Życzę państwu miłego dnia — powiedziała siostra przełożona, zerkając na wyświetlacz.

Ravn i Louise wyszli i zatrzymali się chwilę przed budynkiem.

— Co za kretynka — mruknęła Louise.

Ravn przytaknął i zaczął się rozglądać dookoła.

— Może przejdziemy się po ogrodzie i spróbujemy podpytać pensjonariuszy o Renate Schumann. Jeśli sądzisz, że to ma sens.

Louise wzruszyła ramionami. W tym momencie z willi wyszła jedna z młodych asystentek. Zapaliła papierosa. Wydmuchała dym i przechodząc obok Ravna, uśmiechnęła się do niego.

— Twoja szefowa to ostra babka — rzucił lekko.

Dziewczyna usiadła na niskiej poręczy i strzepnęła popiół.

— Jest w porządku, ale trzeba jej słuchać. Zresztą i tak nic by wam nie przyszło z rozmowy z Renate Schumann.

— Jesteś tego pewna? — spytał Ravn. Cały czas się do niej uśmiechał.

Dziewczyna odwzajemniła jego uśmiech.

— Na sto procent. Renate ma dziewięćdziesiąt osiem lat i żyje we własnym świecie. Cierpi na demencję, ale jest bardzo miła. Lubi siadywać w ogrodzie okryta kocami. I uwielbia tarte jabłka.

Dziewczyna znów strzepnęła popiół z papierosa, nieco nerwowo.

— A co z jej rodziną? Ktoś ją odwiedza? Ktoś, kto może wie coś o liście od Louise?

Dziewczyna roześmiała się.

— Tu nikt nikogo nie odwiedza. Po to tu jesteśmy, żeby „oni” nic nie musieli. — Dziewczyna zmrużyła oczy i posłała mu zaczepne spojrzenie. — Jesteś jakimś prywatnym detektywem? — spytała.

— No cóż, kimś w tym rodzaju — odpowiedział Ravn, wyraźnie mile połechtany.

— Ruszajmy dalej — przerwała ich rozmowę Louise i nie czekając na odpowiedź, zaczęła schodzić po schodach.

Ravn skinął dziewczynie na pożegnanie i podążył za Louise.

Trzecią Renate znaleźli w Adlerhof, w ogrodzie przed domkiem szeregowym, w którym mieszkała już od dwudziestu pięciu lat. Kobieta była wdową, wokół niej biegało dwoje wnucząt. Miała koło sześćdziesiątki, widać było po niej, że całe życie ciężko pracowała, ale w jej oczach pozostał uśmiech. Sama z siebie zaczęła opowiadać, że pomaga córce, lekarce, i zięciowi, który jest inżynierem. Opiekuje się wnukami, podczas gdy młodzi ludzie, jak ich określiła, pojechali obejrzeć dom na północ od Pankow. W jej głosie słychać było dumę. Kiedy w końcu udało się Louise naprowadzić rozmowę na Mogensa, Renate numer trzy przyznała, że niestety, nic o nim nie wie.

— Rozumiem, co pani czuje — powiedziała, przyglądając się zmartwionej Louise. — W dawnym Berlinie, zanim ten przeklęty mur został zburzony, często zdarzało się, że młodzi mężczyźni znikali, czasem znikały całe rodziny i słuch po nich ginął. Znikali bez śladu, z dnia na dzień. Reżim wszędzie miał tajne więzienia. To były niebezpieczne czasy.

Renate poprzestała na tym stwierdzeniu, ale można było odnieść wrażenie, że miała w tym względzie własne doświadczenia.

— Dziękuję, że poświęciła nam pani czas — powiedziała Louise.

Renate numer trzy uścisnęła ją, jakby chciała dodać jej otuchy.

— Mam nadzieję, że nie przytrafiło mu się nic poważnego i że go pani znajdzie. Bo rodzina jest najważniejsza — powiedziała na pożegnanie.

Było już popołudnie, kiedy ruszyli w stronę Neukölln, gdzie mieszkała Renate numer cztery. Dręczący Ravna kac zdążył złagodnieć, zastąpił go głód.

— Zgłodniałaś? — zwrócił się do swej towarzyszki.

Louise pokręciła głową. Patrzyła pustym wzrokiem przez okno. Ravn wiedział, że Louise zdaje sobie sprawę, że to ostatnia szansa na odnalezienie jakichkolwiek śladów prowadzących do Mogensa. Miał wprawdzie kilka pomysłów, co mogą zrobić, gdyby i ta wizyta okazała się nieskuteczna, ale żaden nie dawał większych nadziei. Poza tym niemal wszystkie zakładały włączenie w sprawę niemieckiej policji, a był pewien, że Louise za wszelką cenę pragnęła tego uniknąć.

Stara, otynkowana na szaro kamienica, w której mieszkała ostatnia Renate, stała naprzeciwko Treptower Park. Miała w sobie coś nieprzyjemnego, a liczne szczeliny w murze i odpadający tynk świadczyły wyraźnie, że jej najlepsze czasy dawno minęły. Ravn i Louise zatrzymali się przy domofonie, szukając tabliczki z nazwiskiem Renate. Jednak na żadnej z nielicznych tu umieszczonych, pokrytych graffiti, nie figurowało nazwisko Schumann.

— Kogo szukacie? — dobiegł ich niewyraźny bełkot z balkonu na pierwszym piętrze po lewej stronie.

Ravn i Louise podeszli bliżej i spojrzeli w górę. W półmroku, pod poszarpaną markizą stała mocno zbudowana kobieta w średnim wieku, ubrana w zielony T-shirt. Trzymała w ręku szklankę z drinkiem, słychać było stukanie kostek lodu.

— Szukamy Renate Schumann. Podobno tu mieszka — powiedział Ravn. — Kennst du sie?

— To wasz samochód? — spytała kobieta, wskazując na mercedesa. — Wygląda na drogi. Czy chodzi o kamienicę? Jesteście adwokatami?

— Nie, nie interesuje nas kamienica — zapewnił ją Ravn. Zaczerpnął głęboko powietrza. — Czy mieszka tu Renate Schumann?

— Jak najbardziej. Renate Schumann to ja. Jesteście adwokatami? — spytała ponownie kobieta. — Ona na pewno, prawda? Ty raczej nie. Mam rację?

Ravn rozłożył ręce.

— Tak. Wpuści nas pani do środka?

Po chwili stali w pokoju dziennym Renate Schumann, w którym było wszystko: pranie mieszało się ze sztalugami i płótnami o różnych rozmiarach, wszędzie leżały pędzle i przybory malarskie. Przechodząc przez korytarz, Ravn wsunął głowę do łazienki. Chciał sprawdzić, czy coś wskazuje na obecność jakiegoś mężczyzny, ale wyglądało na to, że kobieta mieszka tu sama.

— Odziedziczyliście kamienicę? Będę musiała się wyprowadzić? — spytała Renate, popijając drinka.

— Nic z tych rzeczy. Szukamy tego człowieka — powiedział Ravn, pokazując kobiecie zdjęcie Mogensa w komórce Louise.

Renate pochyliła się nad ekranem i chwiejąc się lekko na nogach, zmrużyła oczy.

— Znać go nie znam, ale przystojny facet.

— Ma na imię Mogens. Nie korespondowaliście ze sobą? — rzucił Ravn.

— Co takiego? Żarty sobie stroisz? Mam dysleksję. Nawet własnego nazwiska nie potrafię poprawnie napisać.

— Naprawdę? Nie masz też komputera? — Ravn rozejrzał się po pokoju.

— A po co mi komputer? — Wypiła kolejny łyk. — Chcecie może kupić obraz? Mam kilka niezłych rzeczy — powiedziała, wskazując dłonią, w której trzymała szklankę, na stertę rysunków na kanapie. — Nieźle by się prezentowały w kancelarii adwokackiej.

Louise usiadła na tylnym siedzeniu mercedesa, Ravn już miał do niej dołączyć, gdy nagle znów poczuł, że jest śledzony. Dokładnie takiego samego wrażenia doznał wczoraj wieczorem w b-flat. Spojrzał nad dachem mercedesa na stojące wzdłuż ulicy samochody. Jakieś dwadzieścia, może dwadzieścia pięć metrów dalej, między dwiema dostawczymi furgonetkami, stało stare bmw w kolorze szampana. Ravnowi wydało się, że widzi kogoś za kierownicą, ale grube gałęzie rosnących przy ulicy drzew odbijały się w przedniej szybie samochodu, tak że nie mógł zajrzeć do środka.

— Wsiadasz? — odezwała się Louise.

Wsiadł i zatrzasnął za sobą drzwi.

Jechali w milczeniu aż do Alexanderplatz. Słońce zniknęło, zastąpił je siąpiący deszcz, bębniący cicho o przydymione szkło odsuwanego dachu. Ravn zerkał od czasu do czasu na Louise, która wpatrywała się w swoje stopy. Słyszał jej oddech, miał wrażenie, że walczy z płaczem. Dotknął jej dłoni i zaczął ją delikatnie gładzić.

— Szansa, że ją znajdziemy, była niewielka. Powinnaś być dumna z tego, że przynajmniej próbowałaś.

Louise cofnęła dłoń.

— Czuję się jak kretynka. Na co ja liczyłam? W ogóle nie powinnam była tu przyjeżdżać.

63.

Czarny mercedes bezszelestnie wjechał na parking przed hotelem Park Inn. Deszcz przybrał na sile, wycieraczki toczyły nierówną walkę ze strugami wody, które spływały po szybie. Kierowca przeprosił, że nie ma parasola, ale rano pogoda zapowiadała się wyśmienicie, więc uznał, że nie będzie potrzebny. Podjechał pod samo wejście, żeby za bardzo nie zmokli. Przed wyjściem z wozu Louise sprawdziła jeszcze pocztę w iPhonie.

— Jakieś wiadomości od Mogensa? — spytał Ravn.

Pokręciła głową.

— Nie rozumiesz, że to już koniec? — powiedziała tak cicho, że jej głos niemal ginął w hałasie bębniącego o dach deszczu. Otworzyła drzwi i wybiegła w ulewę, kierując się w stronę wejścia do hotelu.

Ravn spojrzał za nią, po czym sięgnął po teczkę z dokumentami, którą zostawiła na tylnym siedzeniu, pożegnał się z kierowcą i wysiadł.

— Zaczekaj — zwrócił się do Louise, kiedy dogonił ją w holu. — Nie ma powodu, żeby już się poddawać.

— Nie wiem, co jeszcze moglibyśmy zrobić.

— Możemy skontaktować się z niemiecką policją, zgłosić jego zaginięcie.

Louise zatrzymała się i spojrzała na niego.

— Nie doniosę na własnego brata, jeśli o to ci chodzi.

— To zrozumiałe. Możemy spróbować szukać po schroniskach.

— Po schroniskach? — Louise pokręciła głową. — Co masz na myśli?

— Tak mi przyszło do głowy. Jeśli stracił pieniądze, jeśli ktoś go oszukał, to może tam go znajdziemy.

— Po pierwsze, nikt go nie oszukał, a po drugie, Mogens jest za dumny, żeby zgłosić się do takiego miejsca. Mówimy o moim bracie…

— Louise, próbuję ci tylko pomóc.

— Naprawdę? Kiedy się upijasz, a potem masz kaca, czy kiedy flirtujesz z pielęgniarkami, zamiast…

Louise odwróciła się i zaczęła biec.

— Zaczekaj!

Pobiegł za nią, ale kiedy dotarł do windy, drzwi właśnie się zamykały. Zastanawiał się, czy nie pojechać za nią drugą windą, ale uznał, że pewnie potrzebuje chwili spokoju, i zrezygnował.

Ravn był sam w hotelowym barze, siedział przy samym jego końcu, jadł sandwicza, popijając go pszenicznym piwem. Ani jedno, ani drugie mu nie smakowało. Przez duże panoramiczne okno spoglądał na Alexanderstraße w strumieniach deszczu, które nadawały ulicy jeszcze bardziej ponury wygląd. Powrócił pamięcią do czasów sprzed upadku muru. Przypomniał sobie słowa trzeciej Renate o tym, jak wówczas znikały całe rodziny. Wypił kolejny łyk piwa, które zdążyło już zwietrzeć. Dobrze rozumiał frustrację Louise i miał wyrzuty sumienia z powodu porannego kaca. Obiecał sobie, że stojące przed nim piwo będzie ostatnim podczas tej podróży. Zaczął przeglądać kartki w teczce pozostawionej przez Louise, wziął do ręki plik e-maili, które Mogens i Renate wymieniali między sobą, i zaczął je czytać. Ich związek wydawał się prawdziwy. Dzielili się swoimi przemyśleniami, mieli wspólne pasje, interesowali się historią i muzyką klasyczną. Prawili sobie komplementy, marzyli o lepszej przyszłości. Wszystko wyglądało na jak najbardziej szczere. Ravn potrafił zrozumieć, że życie z Renate wydawało się Mogensowi kuszące. Potrafił sobie wyobrazić, jak Mogens pracował nad językiem, by sprostać elokwencji Renate, zarówno kiedy odpowiadał jej po angielsku, jak i gdy od czasu do czasu wtrącał niemieckie zwroty. Ale co doprowadziło go do popełnienia przestępstwa? Na to pytanie e-maile nie dawały odpowiedzi. Jednak coś zwróciło uwagę Ravna. Fragmenty, które mogły być jakimś tropem. Poprosił barmana o długopis i zaczął zaznaczać wybrane zdania w e-mailach Renate. Zamówił kolejną butelkę piwa, chociaż przed chwilą obiecał sobie, że poprzednia będzie ostatnią. Problem polegał na tym, że lepiej mu się myślało, kiedy miał nieco chmielu we krwi, a w tym momencie potrzebował sprawnego umysłu.

***

Louise leżała na łóżku w swoim pokoju hotelowym. Za oknami zapadł już zmrok, oświetlona kopuła wieży telewizyjnej patrzyła na Alexanderplatz. Usłyszała pukanie do drzwi.

— Kto tam? — spytała.

— Room service — usłyszała znajomy głos.

Otworzyła. Na korytarzu stał Ravn, balansując dużą tacą na ręku. Przyniósł dzbanek herbaty, owoce, kilka kanapek i butelkę wody Perrier.

— Pomyślałem, że może zgłodniałaś.

— Dziękuję. To miło z twojej strony.

Wszedł do pokoju, postawił tacę na niewielkim stoliku obok okna wychodzącego na Alexanderplatz.

— Czuję się przy niej jak paranoik — stwierdził, wskazując głową na widoczną za nim wieżę.

Louise uśmiechnęła się.

— Przepraszam, że odreagowałam na tobie swoją frustrację. To nie było fair. Wybaczysz mi?

— Zapomnij o tym. Doskonale cię rozumiem. — Nalał herbatę jej i sobie i usiadł przy stoliku. Louise dołączyła do niego. — Wiesz, wydaje mi się, że znalazłem coś, co może nam pomóc wyśledzić Mogensa.

— Naprawdę?

— Czytałaś ich e-maile?

Ravn wyjął teczkę i położył ją na stole.

— Oczywiście. Są bardzo osobiste.

— To prawda. — Otworzył teczkę. — E-maile Renate są pisane bardzo kwiecistym językiem. Niewątpliwie jest romantyczką.

— Ale jak to może nam pomóc odnaleźć Mogensa?

— Postanowiłem skupić się nie tyle na stylu, ile na konkretnych informacjach w jej e-mailach. — Odwrócił teczkę tak, żeby Louise też mogła ją widzieć. — Spójrz, tutaj pisze: „Z okna w kuchni spoglądam na przyklasztorny ogród, gdzie drzewa i krzewy szykują się do zimowego snu”. To mówi nam coś o miejscu, gdzie mieszka.

— W Berlinie jest na pewno wiele kościołów.

— Ale ona ciągle powtarza „Monastery Garden”. Poza tym są też inne informacje — ciągnął Ravn. Sięgnął po kolejny e-mail, w którym podkreślił jedno zdanie. Przeczytał je na głos: — „Piję poranną kawę w promieniach słońca na Helmholtzplatz. Zastanawiam się, czy nie uczynić tego moim stałym porannym rytuałem”. — Ravn spojrzał na Louise. — To by wskazywało, że mieszka gdzieś w pobliżu. Sprawdziłem, że to okolice Prenzlauer Berg.

Pokazał jej na mapie zakreśloną czerwonym długopisem część Berlina.

— Duży teren, jeśli nie ma się konkretnego adresu.

Ravn przytaknął.

— Mam jednak wrażenie, że możemy ograniczyć go do jednej ulicy. — Poszukał kopii ostatniego e-maila Renate. — Renate pisze tutaj, że odebrała gardenie u ulubionej kwiaciarki na jej ulicy, niedaleko jej domu. Sprawdziłem adresy Interflory w sieci. Okazuje się, że w tej dzielnicy są tylko trzy kwiaciarnie, a najbliższa Helmholtzplatz jest na Greifenhagener Straße. Nie zdążyłem jeszcze sprawdzić, czy jest tam też klasztor, ale na pewno jest kościół.

Louise spojrzała na mapę.

— Dziwne, że nigdy nie podała Mogensowi swojego adresu.

— Może zrobiła to później, w e-mailach, których Mogens z jakiegoś powodu nie zachował, a może podała mu go w rozmowie telefonicznej.

— Sądzisz, że Mogens jest gdzieś w tej dzielnicy?

— Nie róbmy sobie zbyt wielkich nadziei, ale myślę, że mieszka tam niejaka Renate Schumann, która coś o nim wie.

— Więc dlaczego nie trafiłam na jej adres?

Ravn wzruszył ramionami.

— Są ludzie, którym udaje się ukryć pod radarem.

— Ale nie twoim. — Louise się uśmiechnęła. — Jaki jest więc nasz następny krok?

— Pojedziemy tam jutro i rozpoznamy teren. I nie przestaniemy szukać, dopóki nie znajdziemy albo Renate, albo twojego brata — stwierdził Ravn i zaczął podnosić się z krzesła.

Louise nachyliła się i położyła dłoń na jego udzie.

— Idziesz już?

— Nie chcę ci dłużej przeszkadzać.

— Nie przeszkadzasz mi. No, może trochę, ale to żaden problem.

Louise wstała i usiadła mu okrakiem na kolanach. Obejmując go nogami, przytuliła się do niego. Poczuł jej ciepło. Ich głowy zetknęły się, poszukał jej ust i zaczęli się całować. Objął ją, przywarli do siebie. Całowali się długo, oszołomieni sobą. W końcu Ravn wstał i zaniósł ją do łóżka. Zaczęli się rozbierać, pomagając sobie nawzajem, po czym nadal się obejmując, położyli się na łóżku. Ravn czuł narastające podniecenie. Nie spuszczając z niej wzroku, wszedł w nią. Chwycił jej ręce i przytrzymał nad jej głową. Poczuł jej zęby na szyi, na ramieniu. Jej ciche jęki tylko wzmagały jego pożądanie, oddał się rozkoszy.

Siedem miesięcy wcześniej Berlin, 23 września 2013

64.

Mogens obudził się we wszechogarniającej ciemności. Wanna była pusta, czuł, jak łańcuchy wrzynają mu się w kostki nóg, w nadgarstki, w szyję. Nie potrafił powiedzieć, jak długo był nieprzytomny, wiedział tylko, że po raz kolejny znalazł się pod wodą. Że słyszał marsz pionierów i głos Renate, która groziła mu, usiłując wydobyć z niego informację, gdzie ukrył pieniądze.

Czuł, jak za każdym razem, kiedy próbuje przełknąć ślinę, boli go przełyk. Cóż za ironia losu! Z jednej strony groziło mu utonięcie, z drugiej był śmiertelnie spragniony. Oparł się stopami o wannę, próbując się choć trochę podciągnąć, by móc dosięgnąć kranu nad głową. Ale łańcuchy były nieubłagane i trzymały go mocno. Skulił się i zaczął szlochać. Uderzył jedną ręką w bok wanny, poczuł, że coś, co było doczepione do łańcucha, otarło się o jej powierzchnię. Domyślił się, że to pewnie niewielka kłódka, która spinała łańcuch tuż przy nadgarstku. Cofnął rękę, żeby ponownie uderzyć kłódką o bok wanny, i poczuł, jak zacieśnia się łańcuch wokół jego szyi. Ale zamiast wpaść w panikę, spróbował się odprężyć. Łańcuch niemal od razu przestał go dławić. W otaczającej go ciemności nie miał nigdy możliwości przyjrzeć się, w jaki sposób jest przymocowany do wanny, założył, że jego kończyny zostały po prostu przytwierdzone każda oddzielnym łańcuchem. Wyglądało jednak na to, że był tylko jeden łańcuch, owinięty wokół jego ciała i przyczepiony do specjalnych uchwytów w niezwykle wyszukany sposób. Każdy jego ruch powodował napinanie się łańcucha. Słabą stroną tego rozwiązania było to, że cały łańcuch zamykała tylko jedna niewielka kłódka. Co znaczyło, że jeśli uda mu się ją w jakiś sposób otworzyć lub zerwać, będzie wolny.

Mogens pociągnął za łańcuch, żeby po raz kolejny z całej siły uderzyć niewielką kłódką w bok wanny. Rozległ się huk. Ostry dźwięk przestraszył go, leżał chwilę cicho, nasłuchując, czy Renate zareaguje. Ale ciemności wokół niego nadal wtórowała cisza. Kiedy doszedł do siebie, ponowił próbę. Pociągnął za łańcuch, ale kłódka najwyraźniej nie ucierpiała. Spróbował znowu, raz, drugi, i kolejny. Za każdym razem pociągał nieco mocniej, łańcuch co prawda wrzynał mu się boleśnie w szyję, ale za to siła uderzenia była większa. W końcu opadł z sił, po raz ostatni uderzył kłódką o bok wanny, jakby od niechcenia. Dłoń mu pulsowała, spuchła, bał się, że coś sobie złamał. I wtedy usłyszał brzdęk, na dno wanny coś upadło. Pociągnął za łańcuch i poczuł, że ma wolny nadgarstek. Szybko pociągnął ponownie i poczuł, jak ogniwa łańcucha przesuwają się po jego kończynach, po kostkach, łydkach, i uwalniają mu nogi. Po chwili wyswobodził lewą dłoń i szyję. Oparł się o krawędź wanny i spróbował się podnieść. Ledwie trzymając się na nogach, nie tyle wyszedł, ile przetoczył się przez jej brzeg i wylądował na zimnej cementowej posadzce. Przez kilka minut dochodził do siebie. Wydostanie się z wanny było jego zwycięstwem, ale wiedział też, że jeśli zaraz nie wstanie i nie znajdzie jakiegoś wyjścia z tej ciemności, za chwilę zjawi się tu Renate i znów zakuje go w łańcuch. Podniósł się z podłogi, wyciągnął ręce przed siebie i zaczął iść po omacku, stawiając chwiejne kroki. Chciał dotrzeć do jednej ze ścian, a potem iść wzdłuż niej do drzwi. Nagle trafił stopą na coś twardego i niemal stracił równowagę. Zamachał gwałtownie rękami, rozległ się hałas, coś się przewróciło. Stary szkolny magnetofon. Upadek sprawił, że nagle się uruchomił. W ciemnościach rozbrzmiały jasne, wysokie głosy pionierów. Przez chwilę zastanawiał się, czy go nie wyłączyć, ale postanowił kontynuować swoją wędrówkę. W końcu dotknął ręką zimnej, wilgotnej ściany i zaczął się przesuwać bokiem wzdłuż niej. Cały czas miał nadzieję, że za moment znajdzie drzwi, przez które będzie mógł opuścić swoje więzienie. Usłyszał skrzypnięcie zawiasów, odwrócił się. Na progu, niemal tuż obok niego, zamajaczyła wysoka postać z długimi włosami, po czym drzwi się zamknęły i ogarnęła go ciemność.

— Renate, błagam cię… już nie mogę… wszystko ci powiedziałem… wypuść mnie…

Śpiew pionierów ucichł, słyszał teraz tylko własny zdesperowany oddech. Poruszał się najciszej jak mógł, dotykając zimnego muru plecami i pośladkami.

— Obiecuję, że nikomu nic nie powiem. Oszczędź mnie, proszę.

Nikt nie odpowiedział, zatrzymał się więc, nasłuchując. Czuł unoszący się w powietrzu słodki zapach perfum. Renate musiała być gdzieś w pobliżu. W swoim obecnym stanie nie był pewien, czy dałby jej radę, ale był zdecydowany rzucić się na nią. Udusić ją. Zacisnął swoją zdrową lewą dłoń i wykonał kilka ruchów w powietrzu. Jakiś dźwięk tuż obok niego sprawił, że odwrócił głowę i po chwili poczuł coś zimnego na szyi. W deszczu niebieskich iskier paralizatora zdążył zobaczyć jej jasne włosy i krwistoczerwone usta, sekundę później coś ciężkiego trafiło go w skroń i znów otoczyła go ciemność.

Lodowato zimna woda spływała mu po twarzy i przywracała go powoli do życia. Poczuł jej krople w ustach, wypił łyk cieczy o smaku rdzy. Ciśnienie strumienia stawało się coraz większe, próbował odsunąć głowę, ale mu się nie udało. Znów był w wannie, przykuty łańcuchami do dna, otoczony wodą.

— PIENIĄDZE… TY ZDRAJCO… GDZIE SĄ PIENIĄDZE?… ZAWIODŁEŚ MNIE… ROZUMIESZ?

Głos Renate, który docierał do niego przez strugi wody i ciemność, miał metaliczne brzmienie.

Prenzlauer Berg, Berlin, 6 maja 2014

65.

Wczesnym przedpołudniem Ravn i Louise szli Raumerstraße wzdłuż parku, zmierzając ku Helmholtzplatz. Było ciepło, ze znajdującego się tam placu zabaw dochodziły głośne krzyki dzieci. Oboje obudzili się wcześnie i zjedli razem śniadanie w restauracji hotelowej. Nic nie wskazywało na to, żeby Louise żałowała wspólnie spędzonej nocy, ale z drugiej strony nie dawała też do zrozumienia, że ta noc może mieć jakiś dalszy ciąg czy że oczekuje jej powtórzenia. Ravn poczuł ulgę, kiedy obudził się rano i stwierdził, że nie ma wyrzutów sumienia wobec Evy ani moralnego kaca.

Mijając uliczne kawiarnie, gdzie ludzie siedzieli przy stolikach na zewnątrz, wywabieni z domów przez słońce, mimowolnie wypatrywali Mogensa.

— Musielibyśmy mieć niezwykłe szczęście — stwierdziła Louise, kiedy minęli ostatni stolik.

Ravn pokiwał głową.

Kwadrans później byli już na Greifenhagener Straße, sielankowej ulicy w cieniu ogromnych klonów. Kierując się w stronę kościoła Gethsemanekirche, znów zaczęli się mimowolnie rozglądać, jakby się spodziewali, że w każdej chwili może się tu gdzieś pojawić Mogens.

Dotarli do placu, przy którym stał kościół, otoczony niewielkim ogrodem z niskimi drzewami i gęstymi zaroślami. Tuż przed nimi starszy mężczyzna w roboczym stroju pielił gracą grządki.

— Czy to może być ogród, o którym wspominała Renate? — spytała Louise, spoglądając na Ravna.

Pokręcił głową przecząco.

— Raczej nie przypomina tego, który opisywała.

Od okien pobliskiego budynku odbijało się ostre światło, trudno było stwierdzić, czy w którymś z mieszkań ktoś stoi i przygląda się im, a mimo to Ravn znów miał wrażenie, że są obserwowani.

— Coś nie tak? — zaniepokoiła się Louise.

Pokręcił głową i podszedł do starszego mężczyzny.

— Piękny ogród — odezwał się do niego po niemiecku.

Mężczyzna pokiwał głową, ale nie przerwał pracy.

— Szukamy klasztoru, który podobno jest tu gdzieś w pobliżu.

— Klasztoru? — wymamrotał mężczyzna i pokręcił głową, nadal nie podnosząc wzroku.

— Tak, a raczej ogrodu przyklasztornego.

— Klostergarten? — zastanawiał się mężczyzna i jeszcze bardziej energicznie pokręcił głową. — Nie mam pojęcia.

Ravn życzył mu miłego dnia i zwrócił się do Louise.

— Może to jednak o tym ogrodzie pisała Renate?

Louise wzruszyła ramionami, jakby nie bardzo wierzyła w istnienie jakiegokolwiek ogrodu.

— Święty Józef! — zawołał nagle mężczyzna, a jego słowa zabrzmiały niemal jak przekleństwo.

Ravn i Louise odwrócili się w jego stronę.

— Dom Opieki Świętego Józefa. Siostry go prowadzą. Ale to nie tutaj, tylko na Pappelallee. Chociaż ogród rzeczywiście ciągnie się aż do Greifenhagener Straße. Idąc tutaj, musieliście minąć ceglany mur. — Mężczyzna nie przestawał kręcić głową. — Oczywiście, klasztor Świętego Józefa — powtórzył i po chwili powrócił do pracy.

Szybkim krokiem cofnęli się Greifenhagener Straße i wkrótce dostrzegli czerwony ceglany mur, pokryty w wielu miejscach graffiti.

— Podejdź tu — powiedział Ravn, przyklęknął obok muru i splótł dłonie.

Louise patrzyła na niego zdziwiona.

— Co ty robisz?

— Podsadzę cię, żebyś mogła zajrzeć do środka. No, śmiało.

Louise zawahała się, ale w końcu postawiła stopę na jego dłoniach i podciągnęła się, żeby móc zajrzeć do środka.

— To tutaj?

— Tak — odpowiedziała z pewnym wysiłkiem.

— Jesteś pewna? Co widzisz?

— Zakonnice. Opuść mnie.

Pozwolił jej zejść na ziemię, stanęła obok niego i otrzepała dłonie.

— Ogród wygląda dokładnie tak, jak opisywała go Renate. Pośrodku jest maleńki staw, wokół rabatki kwiatowe.

Ravn wrócił na ulicę i spojrzał na otaczające ich budynki. Tylko kamienica po prawej stronie miała okna wychodzące bezpośrednio na ogród, ruszyli w jej kierunku, do bramy pod numerem dziewiątym.

Ravn chwycił za klamkę, ale drzwi były zamknięte. Na ścianie obok bramy wisiał domofon, na karteczkach przy każdym z czterdziestu numerów wypisane były nazwiska lokatorów, zajmujących mieszkania zarówno od frontu, jak i w oficynie.

— Widzisz gdzieś jej nazwisko? — spytał Ravn, przebiegając wzrokiem tabliczki.

Louise pokręciła głową.

W tym momencie drzwi się otworzyły i na ulicę wyszła młoda kobieta ubrana w elegancką kurtkę, na głowie miała modną wełnianą czapkę, ciągnęła za sobą dziecięcy wózek. Ravn przytrzymał jej drzwi, kobieta podziękowała i odwróciła wózek.

— Entschuldigung, czy może nam pani pomóc? — spytał Ravn z uśmiechem. — Szukamy niejakiej Renate Schumann, która ponoć tu mieszka. Zna ją pani?

Kobieta pokręciła głową.

— Niestety, niedawno się sprowadziliśmy i niewiele osób tu znam.

Już miała ruszyć dalej, kiedy Louise wyjęła komórkę i pokazała jej zdjęcie Mogensa.

— Rozpoznaje go pani? To mój brat. Zaginął już ponad pół roku temu.

Kobieta ponownie pokręciła głową.

— Niestety, nie.

Kiedy tak stali, rozmawiając, minął ich jadący na rowerze młody mężczyzna z brodą, w sztruksowym garniturze. Na ich widok zatrzymał się, zszedł z roweru i przywitał się z kobietą.

— Może ty będziesz mógł im pomóc. Nie wiesz, czy mieszka tu jakaś Renate… Schumann?

— Nazwisko nic mi nie mówi — powiedział mężczyzna, drapiąc się po brodzie. — Ludzie się wprowadzają, wyprowadzają. Czasem ledwie zdążymy ich poznać. My, dawni lokatorzy, trzymamy się razem — powiedział i roześmiał się. — Należymy do pokolenia żyjącego na powierzchni — dodał. Rozłożył ręce, po czym wprowadził rower do bramy. Nagle zatrzymał się i odwrócił w ich stronę.

— Powinniście spytać Frau Graf na pierwszym piętrze — powiedział, wskazując na środkową klatkę. — Mieszka tu od zawsze, zna wszystkich.

Louise i Ravn weszli na podwórze.

— Słucham? Jak ona się nazywa? — dopytywał się Ravn.

— Frau Graf… Frau Klara Graf.

66.

W wąskich drzwiach mieszkania stała Klara Graf i nieco lękliwie wychylała głowę na klatkę. Przyglądała się im przez grube szkła okularów. Jej peruka była przekrzywiona, jakby włożyła ją w pośpiechu, kiedy usłyszała dźwięk dzwonka. Ravn przeprosił, że przeszkadzają, i przedstawił jej siebie i Louise. Powiedział, że wskazał im ją jeden z mieszkańców kamienicy, twierdząc, że zna tu wszystkich. Miał to być komplement, ale Klara spojrzała na nich podejrzliwie.

— Jakiś sąsiad, mówi pan — powtórzyła z wyraźnym akcentem, który sprawiał, że jej schrypnięty głos brzmiał jeszcze mroczniej. — A kto, jeśli wolno spytać?

— Nie dosłyszałem nazwiska. Miał brodę i był dobrze po trzydziestce.

— Nie znam nikogo, kto by pasował do tego opisu.

Kobieta już miała zamknąć drzwi, kiedy nagle do przodu wysunęła się Louise.

— Frau Graf, przyjechaliśmy tu z Danii. Szukam brata, który zaginął w Berlinie.

Klara uchyliła nieco drzwi.

— Pani brat? Zaginął? Jesteście z… Dänemark?

Louise skinęła głową i pokazała jej zdjęcie Mogensa w komórce.

Klara wydawała się speszona, spojrzała niepewnie na zdjęcie.

— Gruby — powiedziała. — Ale nie, nigdy go nie widziałam. To wszystko?

— Zna pani może Renate Schumann? — wtrącił się Ravn.

— Renate? — Klara była wyraźnie zdziwiona. — Tak, oczywiście, ale dlaczego pan o nią pyta?

— Chcielibyśmy z nią porozmawiać — powiedziała Louise i uśmiechnęła się do kobiety.

— Ale to niemożliwe… Niemożliwe.

Ravn zaczerpnął powietrza.

— Mieszka tu, w tej kamienicy?

— Renate? Nie.

— Wie pani może, dokąd się przeprowadziła?

— Renate nie żyje. Już od blisko dwudziestu pięciu lat.

***

Zostali zaproszeni do środka, do małego mieszkania, w którym unosił się kwaśny zapach przypalonej kapusty. Pokój dzienny był jakby przeniesiony z okresu NRD. Ściany oklejała tapeta w wielkie kwiatowe wzory, krzesła miały winylowe obicia, na tylnej ścianie stał fornirowany regał. Półki uginały się pod licznymi starymi zdjęciami i pamiątkami przywiezionymi z dawnych radzieckich republik. Wśród nich był nawet kufel z podobizną Breżniewa.

— Renate mieszkała razem z rodzicami na piątym piętrze w oficynie — powiedziała Klara. Podeszła do okna wychodzącego na podwórze i pokazała ręką na najwyższe piętro.

Przez gałęzie wysokich drzew widać było klasztorny ogród na sąsiedniej działce. Z piątego piętra widok musiał być taki, jaki Renate opisywała w swoich e-mailach do Mogensa, pomyślał Ravn.

— Kto tam teraz mieszka? — spytał.

— Gabby i Wolfgang, i ich maleństwo. Gabby zawsze nosi takie śliczne wełniane czapeczki. Przypuszczam, że sama je dzierga.

Pewnie była to ta kobieta z wózkiem, którą spotkali przy bramie, domyślił się Ravn.

— Kiedy został założony ten ogród? — spytał.

— Był tu, kiedy się sprowadziłam, a to będzie już niedługo czterdzieści lat.

— Ile lat miała Renate, kiedy tu mieszkała?

— Dziewięć, może dziesięć, nie pamiętam dokładnie. Biedne dziecko — powiedziała Klara. Pokręciła smutno głową i zaciągnęła cienką firankę, jakby się bała, że ktoś ją tu podejrzy. — Zawsze była taka grzeczna i łagodna. Zajmowałam się nią, kiedy jej rodzice mieli gości albo wychodzili gdzieś się zabawić. — Przewróciła oczami, dając wyraz swojej dezaprobacie.

— Nie przepadała pani za jej rodzicami?

— Nein. Byli zdrajcami klasowymi. Wiem, że te słowa straciły dzisiaj swoje dawne znaczenie. Teraz wszyscy myślą tylko o sobie, zapominając o tych, którzy są słabi czy starzy, ale wtedy… — urwała nagle i pokiwała głową. — Cóż, to były inne czasy.

— Zakładam, że lepsze? — Ravn się uśmiechnął, próbując wkraść się w łaski starszej kobiety. — Proszę mi powiedzieć, co takiego zrobili, żeby zasłużyć sobie na takie słowa?

— Mieli się za lepszych. Ojciec pracował w Staatsbanku, na wysokim stanowisku, a ona… Lena, była wcześniej modelką. Szastali pieniędzmi, oczywiście zachodnią walutą. — Klara potarła palcem o palec. — Geld! Byli nieuczciwi. Więc źle się to skończyło.

— Co się z nimi stało?

— Stasi, to się stało. Okazało się, że kamienica była obserwowana. Nawet ja, która zawsze byłam wierna partii, zostałam przesłuchana. Nie żebym mogła im coś powiedzieć, takie rzeczy mnie nie obchodzą.

— Rodzinę aresztowano?

— Nie, udało im się uciec, chociaż niezbyt daleko. Podobno zostali zastrzeleni przez strażników, kiedy próbowali przekroczyć granicę. Inni twierdzą, że uciekając, weszli na minę. Tak czy inaczej, wszyscy zginęli. Biedna mała Renate też. — Klara miała łzy w oczach.

— Wie to pani na pewno? Że Renate nie żyje.

Kobieta rozłożyła ręce.

— Tak słyszałam. Poza tym już nigdy nie widziałam ani jej, ani jej rodziców. Jakiś miesiąc po zjednoczeniu ich mieszkanie zostało opróżnione. Wszystkie drogie meble, całe wyposażenie mieszkania trafiło do kontenera. Nie wiem, czy była to decyzja nowych władz, czy może administracji domu. A ludzie jak to ludzie, zachowali się jak hieny i pod wieczór wszystko zniknęło. — Klara poprawiła pomarańczowy obrus, którym nakryty był stół. — Sama też wzięłam kilka rzeczy, żeby mieć jakąś pamiątkę po Renate. Moment, bitte — rzuciła nagle i wyszła z pokoju. Po chwili wróciła, trzymając w ręku pożółkłe zdjęcie oprawione w tanią ramkę i stary, pomalowany na złoto plastikowy medal. — Renate zdobyła go na zawodach w Lipsku. Była zdolną gimnastyczką. Miała tyle marzeń.

Ravn i Louise przyglądali się nieco wyblakłemu zdjęciu trzech dziewczynek w strojach gimnastycznych, z medalami na szyi. Klara pokazała na tę w środku.

— Jej największym marzeniem było zdobyć złoto na igrzyskach olimpijskich. Zdobyć złoto dla Niemieckiej Republiki Demokratycznej — powiedziała. Podniosła głowę. — Przykro mi, że nie może pani znaleźć brata, ale jego zniknięcie na pewno nie ma nic wspólnego z Renate.

— Czy któryś z lokatorów znał Renate Schumann? — spytał Ravn.

Klara pokręciła głową przecząco.

— Jestem ostatnią lokatorką z tamtych czasów. Teraz mieszkają tu sami młodzi ludzie. Z dużymi pieniędzmi, ale bez żadnej wiedzy na temat własnej przeszłości.

Klara pokręciła energicznie głową, jej zniszczona peruka podskakiwała rytmicznie.

67.

Ravn i Louise siedzieli przy stoliku w Café Anna Blume na Kollwitzplatz. Louise odsunęła talerz z nietkniętą kanapką z szynką. Najpierw zastanawiała się całą wieczność, co zamówić, a teraz najwyraźniej żałowała wyboru. Ravn widział, że jest poruszona opowieścią Klary. Wytarł usta serwetką, skończył swoją kanapkę, wypił łyk berliner pilsnera.

— To wszystko zmienia nieco postać rzeczy — stwierdziła Louise.

— Wiem.

— Ktokolwiek wysyłał Mogensowi te e-maile, miał w tym jakiś ukryty cel. — Louise podniosła głowę i rozejrzała się po placu. — Kto mógł wpaść na pomysł, żeby podszyć się pod martwą dziewczynkę i udawać, że ona nadal żyje?

— Albo ktoś bardzo zaburzony, albo…

Louise spojrzała na Ravna.

— Albo co?

— Albo Renate wtedy nie zginęła. Prawdę mówiąc, mamy tylko słowa Klary, a i ona nie wie tego na pewno. Powtarza to, co słyszała.

— Jeśli to rzeczywiście Renate pisała do Mogensa, dlaczego udawała, że nadal mieszka w swoim domu rodzinnym? Dlaczego nie napisała, gdzie obecnie przebywa?

— Może uznała, że jej obecne życie jest nieciekawe? — powiedział Ravn, popijając piwo. — Ktokolwiek kryje się za tymi e-mailami, to Mogens został tu zwabiony pod fałszywym pozorem.

— Może nawet zainspirowany do popełnienia przestępstwa?

— Być może. Ale w takim razie ta osoba musiała mieć nad nim sporą władzę. Jednak najważniejsze jest to, co się wydarzyło, kiedy się w końcu spotkali.

— Przerażasz mnie.

— Może to dobrze? Proponuję, żebyśmy skontaktowali się z niemiecką policją.

— I co nam to da?

Ravn nie chciał jej tłumaczyć, co dokładnie ma na myśli, tym bardziej że jego plan uwzględniał także wizytę w miejscowej kostnicy, żeby sprawdzić, czy w którejś z chłodni, wśród osób niezidentyfikowanych, nie ma ciała Mogensa.

— Może zaczną coś robić, jeśli będziemy im stać nad głową — powiedział tylko. — Obawiam się, że dotąd nie zostało wszczęte żadne dochodzenie. Być może znają sprawę jedynie ze strony internetowej Europolu, na której znajduje się lista osób zaginionych i poszukiwanych.

— Czy to znaczy, że takich osób policja w ogóle nie szuka?

— Tylko jeśli zostanie przyciśnięta do muru. Policjanci są leniwi z natury. — Ravn pokazał na siebie i dopił piwo.

Louise wyjęła komórkę.

— Spróbuję jeszcze raz wysłać mu e-mail, a potem pójdziemy na policję. Może się odezwie, jeśli napiszę mu, że wiemy o Renate i że nie musi się wstydzić, że ktoś go oszukał.

— Dodaj też, że jeśli się nie odezwie, będziesz musiała zwrócić się do niemieckich władz.

Louise spojrzała na niego znad komórki i skinęła głową.

Słońce zniknęło za potężnymi chmurami, zaczęło kropić, po chwili lunął deszcz. Ravn i Louise ruszyli biegiem w stronę postoju taksówek. Wskoczyli do najbliższej i poprosili o odwiezienie do hotelu.

Błyskawice przecinały niebo, można było pomyśleć, że miasto jest bombardowane. Hotelowy wieżowiec kołysał się w podmuchach wichury, na długich korytarzach wiatr jęczał przeraźliwie. W pokoju numer trzy tysiące czterysta dwadzieścia dziewięć Ravn i Louise stali nadzy i tulili się do siebie obok panoramicznego okna wychodzącego na Alexanderplatz. Ravn przycisnął Louise do zimnej tafli szkła i wszedł w nią, jego ruchy były mocne, zdecydowane.

— Obiecaj mi, że go znajdziemy — wyszeptała mu do ucha.

— Obiecuję — odpowiedział.

***

Dochodziło wpół do drugiej w nocy, wichura szalała nad miastem, ani trochę nie tracąc na sile. W kafejce internetowej na Rosenthaler Platz, mimo późnej pory, przy stolikach z komputerami było pełno ludzi. W mrocznym lokalu unosił się kwaśny zapach kawy z ekspresu, serowych chipsów i mokrych ubrań gości. W większości byli to zagraniczni studenci, którzy sprawdzali Facebook, oglądali filmy na YouTube albo rozmawiali przez Skype’a z przyjaciółmi czy rodziną. Nikt nie zwrócił uwagi na siedzącą przy jednym z ostatnich komputerów w głębi postać w obszernym płaszczu przeciwdeszczowym i naciągniętym na głowę kapturze, która właśnie logowała się na konto e-mailowe należące do MOGENSDK69. Po chwili na monitorze ukazał się e-mail Louise z wczorajszego popołudnia. Spod kaptura rozległo się ciche nucenie, melodia przypominała marsza młodych pionierów.

Potem jedno kliknięcie i e-mail się otworzył.

Berlin, 7 maja 2014

68.

Ostre poranne słońce zaglądało przez panoramiczne okno hotelowego pokoju. Louise odwróciła się na bok i wyślizgnęła z objęć Ravna. Przeciągnęła się leniwie, a kiedy Ravn pogładził łagodnie dłonią jej ciało, poczuła gęsią skórkę.

— Dzień dobry — przywitała go.

W odpowiedzi pocałował ją w kark i przyciągnął do siebie. Kiedy jej pośladki dotknęły jego przyrodzenia, znów poczuł pożądanie. W tym momencie odezwał się jej iPhone, leżący obok na stoliku nocnym; sięgnęła po niego. Wyłączyła budzik i nagle zauważyła, że w nocy dostała nową wiadomość.

Usiadła na łóżku i otworzyła pocztę.

— Coś się stało? — spytał Ravn.

— To Mogens… Odpisał mi.

Ravn usiadł, opierając się o wezgłowie.

— Co pisze?

Louise nie odpowiedziała, siedziała i wpatrywała się w wyświetlacz. Po policzkach zaczęły jej płynąć łzy.

— Że u niego wszystko w porządku. Że zaczął nowe życie i że mam go nie szukać…

— Chyba dobrze, że w końcu dał jakiś znak, prawda?

Komórka wyślizgnęła się Louise z ręki i wylądowała na łóżku między nimi.

— Tak… — powiedziała. — O ile to on go napisał — dodała pełna obaw.

Ravn wziął komórkę i przeczytał wiadomość. E-mail był krótki, zwięzły:

„Cześć, siostro. Dziękuję za list. Nie szukaj długo. Mam się dobrze.

Nie włączaj policji, dziękuję. Nie chcę być znalezionym. Dziękuję za troskę.

Wszystkiego dobrego.

Twój brat Mogens”.

— Mam wrażenie, że ten, kto to pisał, korzystał z automatycznego tłumacza. Najwyraźniej działał pod presją, chciał jak najszybciej wysłać odpowiedź.

Ravn położył iPhone’a na materacu.

— Myślisz, że Mogens nie żyje?

— Nie wiem, ale będziemy chyba musieli skontaktować się z policją.

Louise skinęła głową i wstała z łóżka.

— Co pisałaś w e-mailach do Mogensa? Co o nas wie osoba, która przysłała ci wiadomość?

— Pisałam tylko, że się o niego martwię i że przyjechałam tu, żeby go odszukać. W ogóle nie wspomniałam o tobie. Pomyślałam, że mógłby się przestraszyć, gdyby dowiedział się, że ktoś jeszcze jest w to zaangażowany. Ale pisałam po duńsku, więc nie mamy pewności, czy autor tego e-maila to zrozumiał.

— Możemy założyć, że użył tego samego programu, z którego korzystał, wysyłając ci ten e-mail. Niezależnie od jakości tłumaczenia mam wrażenie, że on czy ona zrozumieli treść twoich wiadomości. Podałaś, w którym hotelu się zatrzymałaś? Numer pokoju?

Louise przytaknęła, zawstydzona.

— Może zanim pójdziemy z tym na policję, przeniesiemy twoje rzeczy do mojego pokoju?

Louise zaczęła się pakować, a Ravn zadzwonił do recepcji, prosząc o podanie numeru telefonu i adresu najbliższego komisariatu.

Pół godziny później jechali już taksówką na Keithstraße trzydzieści, gdzie mieściła się siedziba 4. Mordkommission des Landeskriminalamtes.

69.

W przestronnym holu komendy wskazano Ravnowi i Louise miejsce na ławce obok masywnych kamiennych schodów, prowadzących do wydziałów na piętrach. Wysokie sklepienia i liczne granitowe kolumny sprawiały, że komenda przypominała zamek rycerski. Czekali już półtorej godziny. Poza nimi nie było już w holu nikogo, ale nadal nikt do nich nie wyszedł.

W końcu, gdzieś nad sobą, usłyszeli głos:

— Hallo… kommen Sie bitte hier.

Ravn wstał i spojrzał na stojącego w połowie schodów chudego mężczyznę w samej koszuli, bez marynarki. W jednej ręce trzymał teczkę z dokumentami, drugą, tą wolną, dał im znać, żeby podeszli bliżej. Ravn pokazał na siebie, a potem na Louise, mężczyzna kiwnął głową, zniecierpliwiony.

Podeszli do niego i przywitali się, ale mężczyzna im nie odpowiedział.

— Proszę za mną — rzucił i ruszył na górę po schodach.

Kiedy dotarli na drugie piętro, zaprowadził ich do niewielkiego gabinetu na końcu korytarza. Pokój był tak mały, że mieściły się w nim tylko biurko i dwa krzesła. Okno pokoju wychodziło na mur na dziedzińcu.

— A więc chcecie zgłosić zaginięcie, dobrze zrozumiałem?

Wysoki głos funkcjonariusza brzmiał nieco piskliwie.

Ravn skinął głową.

— Oboje pochodzicie z Dänemark? — spytał funkcjonariusz i zajął miejsce za biurkiem.

— Tak, zgadza się — potwierdził Ravn.

Przysunął krzesło Louise, usiadł obok niej. Funkcjonariusz, asystent kryminalny, spojrzał na notatkę, gdzie spisano informacje udzielone przez Louise i Ravna.

— Jak dawno zaginął pani brat? Nie ma go dłużej niż dwadzieścia cztery godziny? Bo jeśli krócej, to nie możemy przedsięwziąć żadnych kroków — stwierdził, krzyżując ręce na piersi.

— Brat Louise zaginął pół roku temu — Ravn starał się być cierpliwy.

Wielokrotnie spotykał takich policjantów, pewnych siebie, bez odrobiny empatii czy poczucia humoru. Zwykle to właśnie tacy awansowali najszybciej.

Funkcjonariusz rozparł się wygodniej w fotelu.

— Chyba nie do końca rozumiem. Czy ten mężczyzna zaginął tu, w Berlinie, czy w Dänemark?

Louise opowiedziała o kradzieży, której Mogens dopuścił się w Kopenhadze, a potem o jego wyjeździe do Berlina. Musiała mówić powoli, bo funkcjonariusz najwyraźniej miał trudności ze zrozumieniem jej niemieckiego.

— Dlatego obawiamy się o jego życie. O jego Leben — wtrącił Ravn.

Funkcjonariusz cały czas patrzył to na niego, to na Louise.

— Przepraszam, twierdzi pan, że brat tej pani jest poszukiwany?

Ravn skinął głową.

— Można to sprawdzić na stronie Europolu — dodał.

Funkcjonariusz pochylił się nad biurkiem, dosięgnął palcami klawiatury. Znalazł stronę Europolu i po kilku kliknięciach wszedł na listę poszukiwanych duńskich obywateli. Na ekranie pokazało się zdjęcie Mogensa, zrobione kilka lat temu podczas jakiegoś przyjęcia firmowego. Obok widniały zdjęcia pracowników firmy Tvind, poszukiwanych za oszustwa podatkowe, oraz groźnie wyglądających przemytników narkotyków.

Funkcjonariusz uniósł głowę znad komputera i spojrzał na nich poważnie.

— Poproszę o państwa paszporty.

Louise sięgnęła po torebkę i wyjęła paszport. Ravn zawahał się.

— Rozumie pan, że przyszliśmy zgłosić czyjeś zaginięcie? Podejrzewamy, że życie tego człowieka może być zagrożone.

— Paszporty proszę.

Ravn odpiął kurtkę, wyjął z kieszeni paszport, przesunął go łukiem w stronę funkcjonariusza. Ten otworzył oba dokumenty i zaczął je przeglądać. Po chwili wstał.

— Proszę tu zaczekać, a ja przyjrzę się wszystkiemu dokładniej.

— Czemu chce się pan przyglądać? Przyszliśmy zgłosić zaginięcie.

— Ten mężczyzna jest poszukiwany, to całkowicie zmienia sytuację. Sprawa jest poważna.

— Ale co to ma wspólnego z nami? Dlaczego zabiera pan nasze paszporty?

— Nic nie wiem o waszej roli w tej sprawie. Równie dobrze możecie być współwinni.

Funkcjonariusz uniósł jedną brew, jakby chciał podkreślić swój autorytet, ale efekt był wręcz odwrotny.

Ravn wstał.

— Proszę dać spokój. Sam byłem kiedyś policjantem w Kopenhadze i w życiu nie widziałem tak niedorzecznego zachowania, ani po jednej, ani po drugiej stronie granicy.

— Proszę usiąść — polecił funkcjonariusz.

Louise spojrzała na Ravna.

— Lepiej rób, co ci każe.

Ravn uniósł ręce, poddał się. Usiadł na krześle. Kiedy po chwili funkcjonariusz wyszedł z pokoju, odetchnął głęboko i spojrzał na Louise.

— Przepraszam, miałaś rację. Nie powinniśmy byli mieszać w to policji.

— Chyba nie mieliśmy wyjścia — westchnęła Louise.

Po półgodzinie usłyszeli głosy na korytarzu. Drzwi się otworzyły i do pokoju wszedł znany im już funkcjonariusz w towarzystwie niskiego, dość pulchnego mężczyzny. Wyglądał na czterdzieści lat, ubrany był w wytartą skórzaną kurtkę, wokół szyi miał owinięty szalik klubu Hertha Berlin.

— Przepraszam za to długie oczekiwanie — powiedział po angielsku z silnym niemieckim akcentem i podał rękę Louise. — Nazywam się Arnold Kurtz i jestem komisarzem kryminalnym — przedstawił się jej, po czym przywitał się z Ravnem. — Właśnie wychodziłem, kiedy złapał mnie Matheus — powiedział, wskazując głową na stojącego obok funkcjonariusza. — Prawdę mówiąc, mamy dzisiaj wielki dzień. — Pomachał rąbkiem szalika w niebiesko-białe paski. — Finał rozgrywek pucharowych.

Usiadł na skraju biurka i sięgnął po kopię informacji, które funkcjonariusz już wcześniej wyciągnął z systemu i kazał wydrukować. Poślinił palec i szybko przejrzał papiery.

— Thomas Ravnsholdt, widzę, że jesteśmy kolegami po fachu.

— Już nie, wystąpiłem z policji — powiedział Ravn po angielsku.

— Ale wcześniej był pan członkiem, jak to się nazywa? Einsatzgruppe. Jednostka specjalna, tak? Sami twardziele, prawda?

Ravn pokręcił głową.

— Zwykle raczej trzymałem się z tyłu.

Kurtz roześmiał się.

— Coś mi mówi, że pan przesadza. Od razu przyznam, że mnie siedzenie za biurkiem odpowiada — dodał, po czym spojrzał na Louise. — Jeśli dobrze zrozumiałem, to pani brat uciekł z Danii po tym, jak dopuścił się tam kradzieży? Zakładacie, że udał się do Berlina, tak?

— Jesteśmy niemal pewni, że był tu do czasu, aż zaginął.

— To musi być dla pani bardzo przykre — powiedział Kurtz ze smutkiem.

Louise pokiwała głową.

— Tak czy inaczej, sporządzimy raport i dopilnujemy, żeby jego rysopis dotarł do naszych patroli ulicznych. Pracują w nich ludzie wyróżniający się dobrym zmysłem obserwacyjnym. Jestem pewien, że znajdziemy pani brata. — Uśmiechnął się do Louise.

Komisarz wstał, odszukał wśród papierów ich paszporty i zwrócił je im.

— Jeszcze raz przepraszam za tak długie oczekiwanie — powiedział. Podał obojgu rękę i poprawił szalik. — Pora na mnie, syn czeka. Jest równie zwariowany na punkcie piłki nożnej jak ja. Matheus zajmie się wszystkim — dodał i ruszył do drzwi.

— Herr Kommissar? — zatrzymał go Ravn.

Kurtz odwrócił się.

— Niezależnie od tego, jak uważne są patrole, nie sądzę, żeby udało im się znaleźć Mogensa w turystycznych dzielnicach miasta. Brat Louise padł ofiarą przestępstwa.

Kurtz zatrzymał się na progu.

— Zrozumiałem, że to on popełnił przestępstwo, a potem uciekł.

— Tak, ale podejrzewamy, że miał tu wspólniczkę, a przynajmniej kogoś, komu opowiedział o swoim wyczynie. Sądzimy, że został tu zwabiony podstępem.

— Ach tak. Jak dużą sumę miał przy sobie?

— Około stu pięćdziesięciu tysięcy euro, w gotówce.

— No proszę. — Kurtz uniósł brwi, zdziwiony. — Domyślacie się, z kim się tu spotkał?

— Wiemy jedynie, że odpowiedział na ogłoszenie pewnej kobiety, występującej pod nie swoim nazwiskiem — powiedziała Louise.

— Posługiwała się imieniem i nazwiskiem kogoś, kto zmarł wiele lat temu, ale najwyraźniej był jej dobrze znany — dodał Ravn.

Chłopięcy uśmiech zniknął z twarzy Kurtza. Zamknął drzwi i wrócił do gabinetu.

— Odpowiedział na ogłoszenie?

— Tak, ale adres e-mailowy został już zdezaktualizowany — wyjaśnił Ravn. — A dzisiaj w nocy ktoś włamał się do poczty Mogensa i wysłał e-mail, podając się za niego. Osoba ta prosiła, żebyśmy nie kontaktowali się z policją.

— Coś jeszcze?

Louise opowiedziała komisarzowi wszystko, czego zdołali się dowiedzieć. Wyjęła z torby teczkę z wydrukowanymi e-mailami i podała mu, żeby sam mógł przejrzeć korespondencję między Mogensem a nieznaną im kobietą. Kurtz zaczął przerzucać kartki, słuchając jednocześnie o ich poszukiwaniach w Berlinie, które w końcu zaprowadziły ich na Greifenhagener Straße, do Klary Graf.

— Rozumiem, że Klara Graf znała Renate Schumann, kiedy ta jeszcze żyła? — upewnił się Kurtz.

— Tak, kiedy Renate była mała, opiekowała się nią od czasu do czasu. A potem dziewczynka uciekła razem z rodzicami i podobno zginęła.

— Czy kobieta, która kontaktowała się z pani bratem, wysłała mu swoje zdjęcie, jakąkolwiek swoją podobiznę? — zwrócił się Kurtz do Louise.

— Nie, niczego takiego nie znaleźliśmy wśród rzeczy, które zostawił w Danii, ani w e-mailach. Ale Klara, Frau Graf, miała zdjęcie małej Renate.

Kurtz owinął szyję szalikiem, usiadł przed komputerem Matheusa i zaczął stukać w klawiaturę. Po chwili wstał.

— Poproszę, żebyście poszli państwo ze mną.

— Chyba nie na mecz piłki nożnej? — zażartował Ravn.

— Niestety nie. Przed chwilą sprawdziłem bazę danych szpitala Charité.

— Mogens jest w szpitalu? — wyrwało się Louise.

Kurtz pokręcił głową.

— Nie, w Charité znajduje się Zakład Medycyny Sądowej, gdzie od stycznia leży ciało niezidentyfikowanego mężczyzny. Chciałbym, żeby pani je obejrzała. Jest pani w stanie to zrobić?

Louise przełknęła głośno ślinę.

— Jego rysopis zgadza się z rysopisem Mogensa?

Kurtz wzruszył ramionami.

— Nie ma żadnej pewności, że to jest on.

70.

Trzy kwadranse później szli długim, chłodnym korytarzem Zakładu Medycyny Sądowej szpitala Charité na Turmstraße. Towarzyszyła im młoda patolożka. Ravn miał wrażenie, że pachnie tu tak samo jak w domu opieki w Charlottenburgu, ale pewnie się mylił. Louise wydawała się spięta. Kiedy stanęli przed drzwiami chłodni, Ravn objął ją ramieniem.

— Wiadomo, jak zginął? — spytał.

Patolożka spojrzała na Kurtza, jakby chciała się upewnić, czy może odpowiedzieć. Kurtz skinął głową.

— Wszystko wskazuje na to, że się utopił.

— Jakieś oznaki przemocy?

— Ślady wokół nadgarstków, kostek i szyi wskazują, że mógł być związany.

Zatrzymali się przed rzędem dwunastu boksów, leżących na czterech poziomach. Patolożka przesunęła ciężki wózek z noszami do przedostatniego rzędu, wcisnęła guzik i nosze zaczęły się podnosić. Zatrzymała je na wysokości jednego z górnych boksów, stanęła na palcach i otworzyła drzwiczki. Ich oczom ukazały się blade stopy, wystające spod plastikowej płachty, którą przykryte było ciało. Do dużego palca prawej nogi przywiązana była żółta kartka. Patolożka wyciągnęła szufladę z ciałem na całą długość, po czym umieściła je na noszach, wcisnęła pedał na końcu wózka i nosze z owiniętym płachtą ciałem zaczęły się powoli opuszczać.

— Jak długo tu leży? — spytał Ravn.

Patolożka odwróciła żółtą kartkę i zaczęła czytać.

— Od dwunastego stycznia… Czyli sześć miesięcy.

Kurtz spojrzał na Louise.

— Jest pani gotowa?

Louise przełknęła ślinę i skinęła głową. Patolożka zdjęła plastikową płachtę, która zaszeleściła głośno w wyłożonym kafelkami pomieszczeniu. Ich oczom ukazały się zwłoki mężczyzny. Przypominająca pergamin skóra była cała w plamach, od żółtości po jasny fiolet. Duże cięcie na torsie w kształcie litery „Y”, ślad po przeprowadzonej sekcji, zostało dość niechlujnie zszyte czarnymi nićmi. Zmarły nie miał jednego ucha i kawałka nosa, najwyraźniej ryby w Sprewie urządziły sobie ucztę.

— Rozpoznaje go pani? — spytał Kurtz.

Louise odwróciła się do Ravna, oparła głowę o jego pierś, a on objął ją pocieszającym gestem.

— Czy ten mężczyzna to pani brat?

Louise podniosła głowę i otarła łzy z policzka.

— Nie. To nie jest Mogens — odpowiedziała z widoczną ulgą. — Nie wiem, kim jest ten człowiek.

Kurtz włożył ręce do kieszeni i wskazał głową na nosze, dając znak patolożce, żeby zabrała ciało.

— Pewnie wkrótce znów się zobaczymy, Kurtz — powiedziała kobieta i zasłoniła zwłoki szeleszczącą plastikową płachtą.

Komisarz skinął głową.

Louise i Ravn podążyli za nim długim korytarzem.

— Cieszę się, że to nie był pani brat. Nadal jest nadzieja.

Ravn przyglądał mu się kątem oka. Mimo tych pocieszających słów, miał wrażenie, że Kurtz wydaje się zawiedziony.

— Co policja zamierza zrobić? — spytała Louise.

— Będziemy go szukać. Może powinniśmy przyjrzeć się nieco dokładniej adresom IP, z których kontaktowano się z pani bratem.

— To nic nie da — wszedł mu w słowo Ravn. — Doprowadzą was do kafejek internetowych, bibliotek, urzędów publicznych i tym podobnych miejsc, gdzie jest swobodny dostęp do komputerów.

— Nie twierdzę, że sprawa jest prosta, ale małymi kroczkami może uda nam się dotrzeć do pani brata i dowiedzieć, co się z nim stało.

Kurtz zamierzał otworzyć drzwi, kiedy Ravn złapał go za rękę.

— Co przed nami ukrywasz, Kurtz?

Komisarz puścił klamkę, zdziwiony.

— Nie udawaj. — Ravn uśmiechnął się do niego porozumiewawczo. — Coś przed nami ukrywasz. Widzę to wyraźnie.

— Niczego nie ukrywam, ale muszę już iść. — Kurtz ponownie sięgnął do klamki.

— Były inne podobne przypadki, tak? Ludzie znikali.

Kurtz zamrugał oczami i pchnął drzwi. Wszedł do jasnego holu szpitala i szybko wmieszał się w tłum.

— Może przynajmniej powinieneś nam powiedzieć, jakie nam grozi niebezpieczeństwo? — zawołał za nim Ravn.

Kurtz zatrzymał się i odwrócił do nich.

— Nie sądzę, żeby coś wam groziło, a poza tym nie było żadnych wcześniejszych podobnych przypadków — powiedział. — Przynajmniej oficjalnie — dodał, zerkając na boki.

— Ale ty wiesz swoje?

— To, co ja wiem, nie ma żadnego znaczenia.

— Dla nas ma — wtrąciła Louise.

Kurtz spojrzał na nią.

— Jeśli miałbym dać wam dobrą radę, to powiedziałbym, żebyście wracali do Danii. A my nadal będziemy szukać Mogensa. Jak tylko go znajdziemy, osobiście panią o tym poinformuję. Obiecuję.

Ravn pokręcił głową.

— To nie wystarczy, Kurtz. Przyjechaliśmy tu, żeby znaleźć Mogensa żywego, a nie trupa w chłodni. Czego nie chcesz nam powiedzieć? Nad czym pracujecie?

Kurtz otarł nerwowo usta.

— To chyba oczywiste, że nie mogę z wami o tym rozmawiać.

Ravn wzruszył ramionami.

— Wygląda na to, że musimy wrócić na komisariat i znaleźć kogoś, kto będzie w stanie powiedzieć nam coś więcej.

Kurtz przyglądał się Ravnowi, który nie odwrócił wzroku, tylko patrzył na niego tak, jak Møffe, kiedy chciał dać do zrozumienia, że nie ruszy się z miejsca, nawet jeśli piekło zamarznie. W końcu Kurtz westchnął ciężko i rozejrzał się dookoła, jakby się bał, że ściany mają uszy.

— Nie tutaj — rzucił. — Chodźcie ze mną.

71.

Ravn i Louise przeszli razem z Kurtzem przez Turmstraße i weszli przez bramę do leżącego naprzeciwko szpitala Charité — Kleiner Tiergarten. Ruszyli szeroką aleją, mijając zapaleńców grających w ping-ponga przy betonowych stołach.

— W gruncie rzeczy nie chodzi tu o jakąś konkretną sprawę, raczej o pewne przeczucie — powiedział w końcu Kurtz. — Dlatego musimy być szalenie ostrożni.

— Co pan ma na myśli? — spytał Ravn.

— Nie wiem, jak to wygląda w Danii, ale u nas, jeśli ktoś nie słucha poleceń szefa, który nie wierzy w przeczucia, to wylatuje z roboty. A ja dostałem już ostrzeżenie.

— U nas jest podobnie — przytaknął Ravn. — A jakie to przeczucia?

— Podejrzewam, że w Berlinie od pięciu, a może nawet więcej lat działa nieznany morderca. Jest bezkarny, chociaż pozbawił życia co najmniej dziesięć osób.

Louise zaniemówiła.

— I Mogens mógł paść jego ofiarą? — spytała po dłuższej chwili.

Kurtz pokręcił głową.

— Po wizycie w Zakładzie Medycyny Sądowej zaczynam wątpić, czy ktoś taki rzeczywiście istnieje.

— Dlatego że to nie było ciało Mogensa? — dociekał Ravn.

— Nie tylko dlatego. Wiele rzeczy mi tu nie pasuje.

— Jeśli to jednak ten sam sprawca, to jaki jest sposób jego działania?

Kurtz wzruszył ramionami.

— Trudno powiedzieć. Wiem tylko, że w Sprewie od jakiegoś czasu pojawia się dziwnie wielu topielców, którzy wydają się mieć ze sobą wiele wspólnego.

— Czyli?

— Wszyscy są obcokrajowcami. Biali mężczyźni w średnim wieku. Przyjeżdżają do Berlina po raz pierwszy w życiu i znikają. Wszyscy, z wyjątkiem jednego, który akurat dostał wymówienie, zostawiają za sobą dobrą pracę. Łączy ich też to, że wszyscy mieli raczej słabe kontakty z rodziną, a sąsiedzi czy koledzy z pracy określają ich jako samotników. To być może tłumaczy to, co robią, ale nie daje odpowiedzi na pytanie, dlaczego to robią. Wszyscy zatrzymywali się w dwu-, czasem trzygwiazdkowych hotelach albo w tanich prywatnych kwaterach. Po jakimś czasie z ich kont znikały spore sumy.

— Jak spore?

— Dwadzieścia, trzydzieści, nawet pięćdziesiąt tysięcy euro. Jeden z nich, obywatel Wielkiej Brytanii, sprzedał swoją szeregówkę i podjął pieniądze zaraz po tym, jak wpłynęły na konto. Suma ta nigdy się nie odnalazła.

— Musiał pan poświęcić mnóstwo czasu na zdobycie tych informacji.

— Nawet nie macie pojęcia ile. Także dlatego, że wszystkie ciała zostały znalezione nagie, a żaden z tych mężczyzn nie był wcześniej karany czy poszukiwany. Ustalenie tożsamości każdego z nich to miesiące pracy.

— Mogens różni się od nich tym, że jest na liście Europolu.

— Miejmy nadzieję, że to dobry znak.

— Ale nie jest pan przekonany?

— Nie jestem pewien niczego. Jeśli chodzi o Mogensa, martwi mnie duża gotówka, którą miał przy sobie, no i fakt, że nie ma go już tak długo.

— Czy wszyscy zginęli w podobny sposób?

— Tak, z tym że nie można jednoznacznie stwierdzić, że zostali zamordowani.

— Dlaczego?

— Jak już mówiłem, wszystkie znalezione ciała były nagie, wszystkie ofiary utopiły się w Sprewie. Nie jesteśmy jednak w stanie ustalić właściwej przyczyny śmierci, ani nawet tego, czy w momencie kiedy trafili do rzeki, już nie żyli.

— Żadnych zewnętrznych obrażeń?

— Wszyscy mają obrażenia. Większość ciał leżała długo w wodzie i, niestety, stała się żerem zarówno dla ryb, jak i ptaków oraz szczurów. W kilku przypadkach ciała były poturbowane przez łodzie turystyczne, miały odcięte ręce, nogi.

Louise przełknęła ślinę.

Ravn spojrzał na nią.

— Wszystko w porządku?

Skinęła głową.

— Tak, tylko trudno mi tego wszystkiego słuchać, kiedy wciąż nie mam żadnych wiadomości o Mogensie.

Znaleźli ławkę, usiedli na niej. Louise wyjęła z torby małą butelkę wody, którą zabrała z minibarku w pokoju. Z oddali dochodziły odgłosy uderzających o stół piłeczek pingpongowych, poza tym w parku panowała cisza.

— Wiesz, czy podobne przypadki zdarzyły się w innych okręgach? — spytał Ravn.

— Nie, ale ostatnio byłem tak zajęty, że prawdę mówiąc, nie miałem czasu, żeby to sprawdzić, więc nie mogę tego wykluczyć.

— Kiedy pytałem cię o sposób działania sprawcy, powiedziałeś, że trudno go określić, ale coś przecież musicie wiedzieć.

— I tak, i nie — odpowiedział Kurtz. Pochylił się do przodu, splótł palce. — Początkowo zakładałem, że morderca znajduje swoje ofiary na mieście, przypadkowych turystów, których w jakiś sposób zwabia do siebie. Wyłudzał od nich pieniądze, potem ich zabijał, a ciała wrzucał do rzeki. Ale było za dużo niewiadomych, coś się nie zgadzało. Dlatego uznałem wasze zgłoszenie za bardzo interesujące. Głównie dlatego, że wskazywało, iż ofiary znały sprawcę jeszcze przed przyjazdem do Berlina i że zostały tu zwabione ogłoszeniem. To może tłumaczyć fakt, że wszystkie ofiary to samotni mężczyźni.

— Znaleźliście jakieś e-maile czy listy, które potwierdzałyby, że rzeczywiście tak jest?

Kurtz pokręcił głową.

— Wszystkie zgony uznano za nieszczęśliwe wypadki, dlatego władze policyjne w poszczególnych krajach nie okazywały nimi szczególnego zainteresowania. — Rozłożył bezradnie ręce. — Składano natomiast zażalenia na mnie, że jestem zbyt uparty. — Poklepał się po udach. — Ale teraz znam przynajmniej motyw działania sprawcy — stwierdził.

— To znaczy?

Komisarz spojrzał ze zdziwieniem na Ravna.

— Powoduje nim chęć wzbogacenia się, to oczywiste.

Ravn pokręcił głową.

— Przykro mi, ale nie sądzę, żeby to wszystko tłumaczyło.

— A co innego może wchodzić w grę?

— Tego nie wiem, ale to, co mi opowiedziałeś, zdaje się zaprzeczać temu, że sprawcy chodzi jedynie o pieniądze — powiedział Ravn i wstał z ławki.

— Chyba nie do końca rozumiem — stwierdził Kurtz.

— Jeśli się nie mylisz i sprawca rzeczywiście jest jeden, to warto się chwilę zastanowić nad tokiem jego myślenia. Kiedy zabija po raz pierwszy i wrzuca ciało do rzeki, jest to moment kulminacyjny planu, nad którym zapewne długo pracował. Drugi raz zabija, bo uznał, że skoro za pierwszym razem mu się udało, to może to powtórzyć. Kiedy zabija po raz trzeci, z pewnością czuje się nietykalny. Do głosu dochodzi ego. Ma pełną kontrolę nad sytuacją. Jest przekonany, że mu się powiedzie. I powtarza swój czyn po raz czwarty, a potem piąty, utwierdzając się w przekonaniu o swojej nietykalności. Ale twój sprawca, Kurtz, powtarza swój czyn dziesięć razy. — Ravn uniósł dłonie, pokazał dziesięć palców. — Dlatego zapomnij o ego, o pieniądzach, tu chodzi o coś innego…

— O co na przykład? — spytał Kurtz, nieco zaskoczony.

— Topi ich, bo pociąga go woda, fascynuje sam akt topienia, władza, którą ma nad ofiarą w momencie jej śmierci. To jest ważne. Gdyby chodziło tylko o pozbycie się ciała, wybrałby bardziej skuteczną metodę. Jemu zależy na tym, żeby ofiary trafiły do Sprewy. Żeby utonęły. Istotny jest też sposób, w jaki nawiązuje z nimi kontakt. Wszystko ma dokładnie opracowane, nie dlatego, że jest osobą praktyczną czy że czerpie z tego przyjemność, ale dlatego, że ma to dla niego jakieś szczególne znaczenie. Składa się na pewien rytuał.

— Także to, że założył profil na stronie randkowej, gdzie podszywa się pod dziewczynę, która nie żyje już od dwudziestu pięciu lat? — wymamrotał Kurtz.

— Być może. Jednak w tym momencie nie wiemy, czy zniknięcie Mogensa ma cokolwiek wspólnego z tamtymi sprawami ani czy za nimi rzeczywiście kryje się jeden sprawca, ani też co naprawdę stało się z Renate Schumann. Wszystko to spekulacje.

— Ale szalenie intrygujące — powiedział Kurtz i pokiwał głową z uznaniem. — Dziwię się, że nie pracowałeś w wydziale zabójstw.

Ravn wzruszył ramionami.

— Zawsze najlepiej czułem się na ulicy.

— Dlaczego pański szef nie był zadowolony ze śledztwa, które pan prowadził? — zwróciła się Louise do Kurtza.

Kurtz odwrócił głowę i spojrzał na nią.

— Bo o ile moi szefowie i władze miejskie nienawidzą seryjnych morderców, o tyle media ich kochają. Nikomu w ratuszu nie zależy na tym, żeby w mieście rozeszła się plotka, że po Berlinie grasuje psychopata, który zabija zagranicznych turystów, a szczególnie teraz, kiedy obchodzimy jubileusz.

— Jaki jubileusz?

— Dwudziestopięciolecie upadku muru berlińskiego.

— Naprawdę minęło już tyle lat?

Kurtz pokiwał głową.

— Tak, chociaż wydaje się, że to było wczoraj. The Hoff śpiewali Looking for Freedom, a my rozwalaliśmy mur.

Ravn uśmiechnął się.

— Stary, poczciwy Hasselhoff.

Kurtz wstał z ławki.

— Jakie wrażenie zrobiła na was Klara Graf?

— Wydawała się sprawna umysłowo — powiedział Ravn. — Chociaż żyje w swoim świecie.

— Znała Renate, jej rodziców, zna też sąsiadów — dodała Louise.

Kurtz rozejrzał się po parku.

— Zajrzę do niej jutro i porozmawiam z nią. Może uda mi się wycisnąć coś więcej. Może zna osobę, która pisała e-maile do pani brata, chociaż nie zdaje sobie z tego sprawy.

Osiem miesięcy wcześniej Berlin, 9 października 2013

72.

Mogens został oswobodzony z łańcuchów i leżał teraz skulony na dnie wanny. Po tygodniu w wodzie jego skóra była pomarszczona i niemal przezroczysta. Mięśnie były zwiotczałe z braku ruchu i pożywienia. Kiedy tak leżał, z trudem łapiąc powietrze, czuł się zredukowany do bezkształtnej drobiny brudu, która leżała tu, zamiast spłynąć odpływem.

— ZAWSZE… MNIE… OKŁAMUJESZ. DLACZEGO? — spytała Renate w ciemnościach.

— Nie okłamuję cię — wymamrotał Mogens. — Wszystko ci powiedziałem.

— Szukałam tam, gdzie mówiłeś, ale nie znalazłam żadnych pieniędzy.

— No to nie wiem, gdzie są. Ktoś musiał je zabrać.

— ZAWIODŁEŚ MNIE… SPECJALNIE.

— Powiedziałem ci wszystko… Jeśli nie ma ich… w trzecim pokoju po lewej stronie… od wejścia… do twierdzy… to ktoś je wziął.

— KŁAMCA. — Sprawdziłam wszędzie, przeszukałam cały Teufelsberg. Nie ma żadnych pieniędzy, co znaczy, że jesteś przeklętym kłamcą, Mogens, i zasłużyłeś na śmierć.

— TAK… ŚMIERĆ… SEN… I ŚMIERĆ…

Mogens zamknął oczy. Nie żeby w tych przeklętych ciemnościach miało to jakieś znaczenie. Wydawało mu się, że przed chwilą oprócz metalicznego głosu Renate słyszał też jakiś inny. Łagodniejszy i niższy. Może był to głos mężczyzny? A może to ciemność sprawiła, że uległ złudzeniu? Teraz znów rozległa się muzyka. Marsz pionierów, po raz kolejny. Słyszał czyjeś oddalające się kroki. Wiedział, że wkrótce umrze. Cokolwiek ona z nim zrobi, utopi go czy zagłodzi. Okazał się słaby, powiedział jej wszystko. Podał PIN-y, hasło do skrzynki e-mailowej. Powiedział jej nawet, gdzie ukrył pieniądze. Nie miał więcej informacji. Nie mogła już niczego z niego wyciągnąć. Nagle zatęsknił za siostrą. Pomyślał, że zawsze się nim opiekowała. Tylko ona jedna go lubiła. Nigdy go nie potępiała. Zawsze go pocieszała, uśmiechała się do niego. Chciał zakończyć życie, myśląc o niej. Wyobraził sobie siebie i Louise. Szli, trzymając się za ręce, przez wieczne lato. Lato bez ciemności. Tak bardzo mu jej brakowało. Tak bardzo ją kochał. To ona — dopiero teraz to sobie uświadomił — była kobietą jego życia.

Berlin, 7 maja 2014

73.

U Monsieur Vuonga, w szkarłatnym wnętrzu wietnamskiej restauracji, panował tłok. Goście zajadali się egzotycznymi potrawami, popijając kolorowe koktajle przy dźwiękach głośnego elektropopu. Ravn i Louise siedzieli przy małym, dwuosobowym stoliku. Stolik zastawiony był maleńkimi miseczkami pełnymi pachnących świeżymi ziołami potraw, i gdyby nie zniknięcie Mogensa, mógłby to być początek miłego wieczoru. Oni jednak siedzieli i jedli w milczeniu.

— Przepraszam, powinniśmy znaleźć jakieś spokojniejsze miejsce — odezwał się Ravn.

— Tu jest w porządku — uznała Louise, starając się uchwycić pierożek pałeczkami.

— Byłaś bardzo dzielna w Zakładzie Medycyny Sądowej.

— Dziękuję — powiedziała. — Mam nadzieję, że wkrótce dowiem się, co się stało z Mogensem.

— Znajdziemy go — pocieszał ją Ravn, chociaż sam słyszał, jak pusto brzmiały jego słowa. Wypił łyk piwa.

— Nie wierzę, że on żyje. Czuję to — powiedziała Louise, zerkając na niego. — Myślisz, że mógł paść ofiarą tego… seryjnego mordercy?

— Nie — zaprzeczył Ravn, chyba nawet szczerze. — Trudno powiedzieć, ile jest racji w przypuszczeniach Kurtza, no i czy te sprawy w ogóle mają cokolwiek wspólnego ze zniknięciem Mogensa. Miejmy nadzieję, że jego jutrzejsza rozmowa z Klarą przyniesie coś, co pozwoli nam ruszyć z miejsca.

— A jeśli nie? Wrócimy do domu, niczego się nie dowiedziawszy?

— Jeśli o mnie chodzi, możemy przełożyć wyjazd, ale musisz mieć świadomość, że cokolwiek się wydarzy, to dochodzenie szybko się nie skończy.

Louise nadal bezskutecznie usiłowała chwycić pierożek pałeczkami. W końcu poddała się i wypiła łyk wody mineralnej.

— Może napiszemy do osoby, która podaje się za Mogensa?

— I co to da?

— Napiszemy, że wiemy, że to nie Mogens wysłał mi wiadomość. Ale że osoba, która się za niego podaje, może zatrzymać pieniądze, jeśli powie nam, gdzie on jest. Inaczej pójdziemy na policję.

— Nie jesteśmy na pozycji, która pozwalałaby nam komukolwiek grozić — powiedział Ravn, odkładając pałeczki. — Poza tym nie wiem, ile ta osoba wie o Mogensie i o pieniądzach. Uważaj, żebyś nie pogorszyła sprawy.

— No to możemy udawać, że wierzymy, że to Mogens napisał ten e-mail. Może w ten sposób uda nam się zdobyć jakieś nowe informacje.

Ravn pokręcił głową.

— Najlepiej milczeć, żeby nikogo nie wystraszyć. Skrzynka pocztowa Mogensa nadal działa. To dobrze, może nam się przydać.

— Przykro mi, ale nie jestem równie cierpliwa jak ty.

Louise ponownie spróbowała chwycić pierożek, bez skutku. W końcu rzuciła pałeczki na talerz.

— Hej? — Ravn wyraźnie chciał ją pocieszyć. — Moja propozycja przeszukania schronisk jest wciąż aktualna. Możemy też skontaktować się z ludźmi, którzy wynajmują mieszkania na wakacje, może ktoś przypomni sobie Mogensa.

— To wymagałoby strasznie dużo czasu.

— Tak, ale biorąc pod uwagę fakt, że kiedy się do mnie zwróciłaś, Mogensa nie było już od pół roku, to i tak sporo się dowiedzieliśmy.

— Masz rację. — Pokiwała głową. — Wybacz mi moją nie najlepszą formę — dodała, próbując się uśmiechnąć.

— Z twoją formą jest wszystko w porządku. Mam ci pokazać, jak należy potraktować tego pierożka, który najwyraźniej sobie z ciebie drwi?

Nie czekając na odpowiedź, Ravn nabił pierożek na pałeczkę i podał Louise.

Wzięła go od niego.

— Rozwiązujesz tak wszystkie problemy?

— Większość — odpowiedział z ironią w głosie.

74.

Klara siedziała na kanapie i oglądała późne wydanie „Wiadomości”, rozkoszując się cygaretką i ostatnim łykiem kawy. Właściwie nie miała na nią ochoty, wiedziała, że potem trudno będzie jej zasnąć, ale z drugiej strony nie lubiła, kiedy coś się marnuje. Pochyliła się nad stolikiem, przeciągnęła dłonią po ceramicznym blacie. Jutro zetrze kurze, może nawet odkurzy mieszkanie. Jeśli starczy jej sił, może zrobi też pranie, w koszu uzbierała się spora sterta.

Nagle rozległo się pukanie do drzwi, wzdrygnęła się. Nie miała pojęcia, kto mógłby przyjść do niej o tak późnej porze, więc postanowiła nie otwierać. Kiedy jednak pukanie rozległo się ponownie, zgasiła cygaretkę w popielniczce i wyszła po cichu do przedpokoju. Żałowała, że nie zamontowała w drzwiach wizjera, mogłaby sprawdzić, kto stoi na zewnątrz. Znów usłyszała pukanie. Tym razem silniejsze, bardziej władcze. Powodowana ciekawością i specyficznym poczuciem obowiązku, podeszła w końcu do drzwi i otworzyła je.

Przyjrzała się stojącemu przed nią mężczyźnie.

— W czym mogę panu pomóc? — spytała.

Mężczyzna milczał, stał nieruchomo, wyprostowany. Klara poprawiła okulary i zmrużyła oczy. Postać wydała się jej znajoma. Z dawnych czasów.

— Czy my się znamy?

— Ależ tak, Klaro.

Nawet po latach rozpoznała ten głos.

— To naprawdę pan? Myślałam, że pan nie żyje. Tak słyszałam.

— Nieprawda, żyję. Chociaż miewałem lepsze okresy. Zapewne nie tylko ja.

Klara pokiwała głową.

— Może wejdzie pan do środka? Napije się pan kawy?

— Chętnie, jeśli to nie problem.

Otworzyła szerzej drzwi i pokazała mężczyźnie ręką, żeby wszedł.

— Przepraszam za bałagan — rzuciła.

Poszła do kuchni nastawić kawę i wróciła do pokoju. Mężczyzna stał obok regału, odwrócony do niej plecami, i przyglądał się stojącym na półkach licznym pamiątkom. Wskazała mu miejsce na kanapie, sama usiadła na fotelu. Sięgnęła po robótkę, przykryła nią wytarty podłokietnik.

— Zdziwiłam się, widząc pana po tylu latach — powiedziała, patrząc na niego z szacunkiem.

Erhardt Hausser uśmiechnął się łagodnie. Chociaż skończył już sześćdziesiąt lat, miał pomarszczoną twarz i przerzedzone włosy, wydawał się zdrowy i sprawny. Jego czarne jak węgiel, głęboko osadzone oczy były czujne jak zawsze.

— Dobrze się pan trzyma. Nadal w formie, silny i wysportowany.

— Dziękuję, Klaro. I nawzajem — dodał szybko. Przez grzeczność, bo Klara siedziała w fotelu zgarbiona i skulona.

— Co pan robił przez te wszystkie lata, jeśli wolno spytać?

— Próbowałem wszystkiego po trochu. Żeby przeżyć w nowym państwie niemieckim. Nadal je tak nazywam, chociaż od tego przeklętego zjednoczenia minie już niedługo dwadzieścia pięć lat. Chyba nigdy się nie przyzwyczaję.

Klara pokręciła głową.

— Tak, zjednoczenie nie przyniosło niczego dobrego. Politycy tyle nam wtedy obiecywali, a co mamy? Bezrobocie, przemoc i przestępstwa. Po zapadnięciu zmroku boję się wychodzić na ulicę. — Klara zwilżyła usta, jakby zbierała się na odwagę, żeby zadać kolejne pytanie. — Przypuszczam, że lata po zjednoczeniu musiały być dla pana wyjątkowo trudne. Myślę o pańskiej pracy w służbie bezpieczeństwa. Domyślam się, że nie wszyscy umieli docenić pana wkład.

Hausser pokręcił głową.

— Prawo zwycięzcy, tak to się chyba nazywa. My, ludzie dawnych służb, byliśmy bardziej prześladowani niż naziści po wojnie. Zostaliśmy naznaczeni, pozbawieni szansy na jakąkolwiek przyzwoitą pracę. Musieliśmy godzić się na nędzne zajęcia za marne grosze. A i to się skończyło, kiedy zaczęli przyjeżdżać tu Turcy i Polacy. Została nam tylko pomoc społeczna.

— To niesprawiedliwe. Naprawdę.

— Zgadzam się, dlatego każdy powinien wziąć los w swoje ręce. Tak to jest w świecie kapitalistów. Trzeba działać spokojnie i cierpliwie, kropla drąży skałę, tak się mówi i to jest prawda.

Hausser oparł się o plecy kanapy i ciężko westchnął.

— Dawniej było inaczej — powiedział. — W każdym razie my, funkcjonariusze służby bezpieczeństwa, próbowaliśmy utrzymać spokój i porządek. Teraz szacunek już się nie liczy. Nie ma poczucia wspólnoty.

Klara pokiwała głową.

— Dzisiaj wszyscy myślą tylko o sobie.

— Kapitalizm nas pokonał. Zabrał nam dusze — powiedział Hausser, wpatrując się smutno w podłogę.

Klara próbowała złapać jego wzrok.

— Na pewno nie pana duszę, panie Hausser. Pańska lojalność wobec naszego dawnego państwa pozostała niezłomna. Jest pan naszym ostatnim obrońcą.

— Klara jest zbyt uprzejma.

— Przez wszystkie te lata często o panu myślałam. Ożenił się pan?

Hausser pokręcił głową.

— Nie, jakoś nigdy się nie złożyło.

W tym momencie czajnik w kuchni zaczął gwizdać. Klara wstała. Uśmiechnęła się, obnażając szare zęby.

— Mam kruche ciasteczka, zaraz przyniosę.

Hausser zaczął podnosić się z kanapy.

— Proszę siedzieć, jest pan moim gościem — powstrzymała go.

— Co nie przeszkadza mi pani pomóc — powiedział Hausser i poszedł za nią.

Klara ostrożnie zalała wrzątkiem mieloną kawę. Hausser przyglądał się jej od progu. W kuchni rozszedł się przyjemny zapach, słychać było bulgotanie. Klara odwróciła się w stronę szafki i sięgnęła po przezroczysty plastikowy pojemnik, wyjęła z niego ciasteczka i położyła na talerzu.

— Jesteś dobrą gospodynią, Klaro. Rozpieszczasz swoich gości.

— Dziękuję — odpowiedziała. — Ostatnio coraz rzadziej ich miewam.

— Niedawno miałaś.

Spojrzała na niego zdziwiona.

— Nie…

— Ależ tak, Klaro. Wiem, że odwiedziło cię dwoje młodych ludzi. Cudzoziemcy, Duńczycy.

Klara przewróciła oczami.

— Ach, ci… Skąd pan to wie?

— O co cię wypytywali, Klaro?

Odstawiła dzbanek, zastanowiła się chwilę.

— Chodziło o brata tej kobiety. Zaginął, tak twierdziła. Podobno spotkał… Renate. Pamięta ją pan? — spytała, chociaż dobrze znała odpowiedź.

— I co im powiedziałaś?

— Że to niemożliwe, bo Renate już od wielu lat nie żyje.

— A co na to ci cudzoziemcy?

— Właściwie nic.

— Nie zapomnij o kawie — powiedział nagle Hausser, wskazując na lejek z filtrem.

Klara dolała wody.

— Pytali o mnie? — nie ustępował Hausser.

— Nie. W ogóle. Powiedziałam im, że Schumannowie byli pod stałą obserwacją, ponieważ byli przestępcami. Dlatego uciekli.

— Coś jeszcze?

Klara przełknęła ślinę.

— Powiedziałam, że uciekli i nie wrócili. I że podobno zostali zastrzeleni przy próbie przekroczenia granicy. To zresztą wszystko, co wiem. To było tyle lat temu.

— To prawda — potwierdził Hausser. — Mogę umyć ręce nad zlewem? — spytał nagle.

Zaszedł Klarę od tyłu i zanim kobieta zdążyła cokolwiek powiedzieć, odkręcił kurek i zatkał odpływ. Obok zlewu leżał kawałek mydła, sięgnął po nie.

— Wie pan, co się wtedy naprawdę wydarzyło? — spytała Klara ostrożnie.

— Co się wydarzyło? — Hausser odwrócił się w jej stronę, w dłoniach trzymał mydło.

— Pamiętam, że prowadził pan tę sprawę. To pana zasługa, że matactwa Schumanna wyszły na jaw — powiedziała, uśmiechając się. — Pamiętam, że w dniu ich ucieczki spytał mnie pan, czy wiem, dokąd jadą. A potem pojechał pan za nimi. Wtedy to się stało? Wtedy ich… zastrzelono?

— Klara ma dobrą pamięć — powiedział Hausser. Spojrzał na zlew, który zdążył się już napełnić. Zanurzył dłonie w lodowatej wodzie. — Mam wrażenie, że zlew się zatkał.

— Niemożliwe — zirytowała się Klara. Podeszła do zlewu. — Naprawdę?

— Naprawdę — powiedział Hausser i odsunął się na bok, żeby mogła sama sprawdzić.

Klara pochyliła się nad zlewem i zaczęła się przyglądać mętnej wodzie. Hausser szybkim ruchem chwycił ją za kark i wepchnął jej głowę pod wodę. Klara zaczęła machać rękami. Próbowała się wyswobodzić, ale Hausser zacieśnił chwyt i położył się jej na plecach, przyciskając ją do zlewu. Wolną ręką odkręcił kran, dolał wody.

— Spokojnie, Klaro, za chwilę będzie po wszystkim.

Klara zaczęła kopać do tyłu, trafiła go, ale trzymał ją mocno. Wokół jej ust pokazały się pęcherzyki powierza. Po chwili ciałem kobiety wstrząsnęły dreszcze. Próbował ją uspokoić.

— Spokojnie, poddaj się.

Ciało Klary zwiotczało, ręce opadły wzdłuż tułowia. Zakręcił kran. Przez chwilę przyglądał się peruce, która ześlizgnęła się z głowy staruszki i pływała na powierzchni wody niczym kępka glonów.

Topielcy mają w sobie dziwnie błogi spokój, pomyślał. Jakby woda, która docierała do ich płuc, oczyszczała ich dusze. Zawsze o tym myślał, jeszcze za czasów Hohenschönhausen, a także teraz, stojąc nad ciałem Klary, pozbawionym wprawdzie życia, ale oczyszczonym.

***

Hausser zaniósł martwą Klarę do łazienki. Zdjął jej sukienkę, przybrudzoną bieliznę i cieliste rajstopy, wszystko położył na podłodze obok wanny. Przyglądał się nagiemu ciału kobiety na dnie. Nigdy nie wyglądała dobrze, ani za życia, ani po śmierci. Natura stworzyła ją do ciężkiej pracy fizycznej i do rozmnażania się. Całe życie służyła państwu. Odkręcił oba kurki, strumień wody chlusnął na ciało staruszki i jej pozbawioną włosów głowę. Nagle przypomniał sobie o jej peruce. Wrócił do kuchni.

Kiedy już było po wszystkim, posprzątał i wyszedł z mieszkania. Zza zamkniętych drzwi dobiegał słaby szum płynącej z kranów wody. Wyszedł na pustą o tej porze Greifenhagener Straße. Rozejrzał się, żeby się upewnić, że jest sam, po czym szybko podszedł do starego bmw w kolorze szampana i usiadł za kierownicą. Lubił tę starą siedemsettrzydziestkępiątkę. Kiedyś, wiele lat temu, zazdrościł jej pierwotnemu właścicielowi, mężczyźnie, którego potem zastrzelił. Włączył silnik, poczuł słabe drżenie kierownicy, wrzucił bieg i rozkoszując się cichym warkotem motoru, ruszył przed siebie, w ciemność.

Berlin, 8 maja 2014

75.

W łazience, oddzielonej od reszty pokoju jedynie szklaną taflą, Louise, już ubrana, kończyła robić makijaż. Ravn przyglądał się jej z łóżka, jedząc croissanta. Chwila wydała mu się wyjątkowa, pełna spokoju i harmonii. Poczuł, jak bardzo mu tego brakowało. Poranków wypełnionych miłością, kawy pitej w łóżku. Pomyślał, że z Louise byłoby to znów możliwe.

Wszystko wskazywało na to, że wieczorem wrócą do domu z pustymi rękami, ale przynajmniej ze świadomością, że próbowali coś zrobić. Udało im się zwrócić uwagę Kurtza na pewien trop. Prawdę mówiąc, Ravn poważnie obawiał się o los Mogensa, coś mu mówiło, że szansa odnalezienia go żywego szybko maleje. Miał tylko nadzieję, że jeśli Mogens został zamordowany, to policja wcześniej czy później odnajdzie sprawcę i Louise zyska spokój. Nie będzie musiała przechodzić przez to, czego on doświadczył w związku z zabójstwem Evy, które nadal pozostawało niewyjaśnione. Wyjrzał przez okno na miasto, nie mogąc przestać myśleć o tym, ilu bezkarnych zabójców chodzi po jego ulicach. Jeszcze przed chwilą ranek zapowiadał się idealnie, teraz ponure myśli powróciły. Rozległo się pukanie do drzwi, odłożył croissanta na talerzyk.

— Nie powiesiłeś tabliczki na drzwiach? Żeby nam nie przeszkadzano? — spytała Louise zza szklanej tafli.

— Powiesiłem. — Ravn wstał, włożył bokserki. Znów rozległo się pukanie. — Już idę! — zawołał.

— Chyba nie zamierzasz otworzyć? — Louise odwróciła się do niego, trzymając w ręku szczoteczkę z tuszem do rzęs, jakby to była lanca.

— Chyba jednak powinienem… — powiedział Ravn i ruszył powolnym krokiem do drzwi.

— A jeśli to… — zaczęła Louise, ale nie dokończyła, bo Ravn zdążył już otworzyć.

Na zewnątrz stał komisarz Kurtz.

— Dzień dobry, przepraszam, że przeszkadzam.

Ravn zaprosił go do środka. Komisarz sprawiał wrażenie zaspanego. Miał na sobie tę samą zniszczoną skórzaną kurtkę, co poprzedniego dnia, ale szalik drużyny Hertha Berlin zostawił w domu, z czego Ravn wysnuł wniosek, że przyszedł tu służbowo.

Sięgnął po leżący na krześle T-shirt, włożył go.

— Niestety, nie mamy więcej kawy.

Kurtz przywitał się szybko z Louise, która właśnie wyszła z łazienki.

— Mam złe wiadomości — powiedział, patrząc na nich oboje.

— Chodzi o Mogensa? Znaleźliście go?

Kurtz pokręcił głową.

— Nie, jeszcze nie. Chodzi o Klarę Graf — powiedział i zaczerpnął powietrza. — Rano sąsiad mieszkający piętro niżej zaalarmował dozorcę, że z mieszkania nad nim leci woda. Ponieważ nie udało się skontaktować z jego właścicielką, dozorca postanowił wejść do środka. Znalazł Klarę martwą w wannie. Natychmiast zadzwonił po pogotowie, które przysłało ekipę ratowników medycznych, i patrol policji. Ja otrzymałem wiadomość już po odwiezieniu jej do szpitala, do Charité.

— Jaka jest przyczyna zgonu?

— Lekarka dyżurna uważa, że Klara zasłabła w kąpieli i utonęła. Nie stwierdzono żadnych oznak przemocy, ale poprosiłem o sekcję zwłok.

— Co z mieszkaniem? Zabezpieczono ślady?

— Policjanci, którzy tam byli, nie znaleźli śladów włamania czy walki. Wygląda na to, że Klara Graf się utopiła. Ubolewania godny wypadek? — dodał sceptycznie.

— Ktoś musiał naprowadzić sprawcę na jej ślad.

— Co masz na myśli?

— Od chwili kiedy wylądowaliśmy w Berlinie, jesteśmy pod stałą obserwacją.

Kurtz i Louise spojrzeli na niego zdziwieni.

— Naprawdę?

— Tak, jestem o tym przekonany. Jeśli Klarę utopił ten sam człowiek, który stoi za zabójstwami turystów i odpowiada za zniknięcie Mogensa, to było to z jego strony bardzo ryzykowne posunięcie. Wywabiliśmy go z nory.

— Co proponujesz?

— Pojechać do Klary i rozejrzeć się po jej mieszkaniu. Jest taka możliwość?

Godzinę później przechodzili przez bramę kamienicy przy Greifenhagener Straße dziewięć. Potężne gumowe węże, których użyto do wypompowania wody z mieszkania Klary i jej sąsiada na dole, nadal leżały na klatce. Drzwi do mieszkania na parterze były otwarte, na progu stał młody mężczyzna w kaloszach i wrzucał do plastikowego worka mokre książki, które nie przetrwały potopu. Uniósł głowę i spojrzał na Kurtza.

— Prawdziwa powódź — powiedział komisarz, okazując mężczyźnie legitymację policyjną.

— Mój gabinet i pokój dzieci są pod wodą — odezwał się mężczyzna z goryczą.

— To pan to zgłosił?

Mężczyzna skinął głową.

— Obudziłem się, bo woda płynęła strumieniami po ścianach.

— Która była godzina?

— Czwarta, może wpół do piątej. Przykra historia, nawet jeśli pani Graf nie była już młoda.

— Znał ją pan?

Mężczyzna wzruszył ramionami.

— Mówiliśmy sobie „dzień dobry”, kiedy się widywaliśmy, co nie zdarzało się często. Nie była osobą towarzyską.

— A wczoraj wieczorem słyszał pan coś?

— Nie, a dlaczego pan pyta? — Mężczyzna spojrzał zaintrygowany na Kurtza.

— Rutynowe pytanie. A więc nic pan nie słyszał. Żadnych gości, nic…?

Mężczyzna pokręcił głową.

— Nie, nic nie słyszałem, żadnych gości. Zresztą nigdy nie widziałem jej w czyimś towarzystwie. Była, jak to się mówi, kobietą, która trzymała wszystkich na dystans.

Ravn i Louise podążyli za Kurtzem na pierwsze piętro. Drzwi do mieszkania Klary były uchylone, w szparze leżał wąż od pompy na dole. Kurtz pchnął drzwi lekko dwoma palcami.

— Raczej nie musimy się przejmować, że zostawimy ślady. Zapewne wszystkie zostały już zniszczone przez ludzi, którzy byli tu przed nami — stwierdził Ravn. Pochylił się i sprawdził próg i okolice zamka. — Nic nie wskazuje na to, żeby ktoś próbował wyważyć drzwi, a więc albo sprawca miał klucz, albo też Klara sama je otworzyła i wpuściła go do środka.

Weszli do przedpokoju i podążyli za wężem do łazienki. Na podłodze nadal stała woda, na opuszczonej desce sedesowej leżało mokre ubranie Klary, a na nim jej peruka.

— Ciekawe, jak sprawcy udało się zwabić ją do wanny i tu ją utopić? — zastanawiał się Ravn.

— Dobre pytanie — stwierdził Kurtz.

— Może łączyło ich coś więcej? — zauważyła Louise. — Może postanowili wziąć razem kąpiel?

Ravn pokręcił głową.

— Sąsiad z dołu twierdzi, że Klara prowadziła raczej samotny tryb życia — powiedział, po czym zwrócił się do Kurtza. — Może najpierw ją utopił, a potem zaciągnął do łazienki?

— Nie, nie ma żadnych śladów przemocy.

Wrócili do korytarza, po czym weszli do dużego pokoju. Wyglądał tak samo, jak kiedy Ravn i Louise byli tu poprzednim razem, tyle że na podłokietniku fotela leżała robótka, a obok pełnej popielniczki stała filiżanka do kawy. Ravn patrzył pustym wzrokiem przed siebie, ale jego mózg pracował na pełnych obrotach.

— A więc sprawca zjawił się, kiedy Klara piła wieczorną kawę — myślał głośno. — Wpuściła go do środka. Może spytał, czy może skorzystać z łazienki, a potem zawołał ją tam i utopił? Zostawił na stoliku jej filiżankę, żeby wyglądało, jakby cały czas była sama. Może taki był przebieg zdarzeń?

— Za dużo szczegółów — stwierdził Kurtz. — Dlaczego miałaby dać się zwabić do łazienki?

— Masz rację. — Ravn pokiwał głową. — Łazienka to zbyt intymne miejsce. Ale jeśli nie tam, to gdzie?

— Jeśli ją utopił, to zostaje chyba tylko zlew w kuchni — wtrąciła nieśmiało Louise.

Weszli do małego, ciemnego pomieszczenia. Ravn podszedł do zlewu, otworzył drzwi szafki. Schylił się, Louise podała mu iPhone’a, żeby mógł nim poświecić. Na półce pod zlewem stała woda, tapeta na ścianie była mokra.

— Albo Klara urządziła tu wczoraj wielkie zmywanie, albo rzeczywiście właśnie tu została utopiona. Sądzę, że raczej to drugie.

Zajrzał do stojącego w szafce worka z odpadkami. Na samym wierzchu leżały dwa zużyte filtry do kawy, pod nimi przezroczyste plastikowe opakowanie z kilkoma kruchymi ciasteczkami.

— Może Klara znała sprawcę na tyle dobrze, że zaprosiła go na kawę? Starego przyjaciela, który nagle stanął na progu jej mieszkania?

— Sądzisz, że sprawca wiedział, że odwiedziliście Klarę, i przyszedł do niej, żeby wyeliminować jedyną osobę, która mogła go zidentyfikować? — spytał Kurtz.

— Niewykluczone, że tak właśnie było. Tylko co łączy Klarę i sprawcę z naszą wizytą u niej?

— Mogens. Fakt, że szukamy mojego brata — stwierdziła Louise.

Ravn pokiwał głową.

— To prawda, a raczej część prawdy. Klara nie znała Mogensa. Przynajmniej tak twierdziła.

— Natomiast i ona, i sprawca mogli znać Renate Schumann — wtrącił Kurtz.

— Zgadza się. Klara musiała wiedzieć o Renate coś, co mogło wskazywać na sprawcę. Coś, co go obciążało.

— Ale co? I dlaczego w takim razie odważył się wykorzystać Renate do stworzenia profilu i zwabienia Mogensa do Berlina? Mogensa, a może też i innych mężczyzn?

Ravn pokręcił głową.

— Nie mam pojęcia. Najwyraźniej jednak Renate była dla niego ważna. Ważna dla niego jest też woda: topi swoje ofiary. Powodem może być zazdrość, pożądanie czy chęć zemsty. Kto to wie?

— Cokolwiek nim kieruje, wiemy na pewno, że mamy do czynienia z osobą bardzo zaburzoną — stwierdził Kurtz.

76.

Kiedy wychodzili z bramy na Greifenhagener Straße dziewięć, zadzwoniła komórka Kurtza. Odebrał i po kilku krótkich zdaniach zakończył rozmowę.

— Z działu informatycznego. Udało im się ustalić adres IP ostatniego e-maila, wysłanego do pani ze skrzynki pocztowej Mogensa.

— Tak?

— E-mail ten został wysłany z kafejki internetowej, więc właściwie nadal niewiele wiemy. Dobra wiadomość jest taka, że mamy dostęp do poczty pani brata.

— Będę mogła przeczytać jego e-maile? — spytała Louise z nadzieją w głosie.

Kurtz pokręcił głową.

— E-mail nadany z komputera w kafejce internetowej jest jedynym, który nie został usunięty, poza tym skrzynka była pusta. Przykro mi — powiedział Kurtz, rozkładając ręce.

Szli dalej ulicą w milczeniu. Nagle Louise zatrzymała się i wyjęła z torby iPhone’a. Otworzyła pocztę, znalazła adres e-mailowy Mogensa i zaczęła coś pisać.

Ravn natychmiast zorientował się, co robi.

— To nie jest dobry pomysł. Nie powinnaś do niego pisać, a już na pewno nie w tym tonie.

— Olewam to. To bydlę na pewno już dawno zabiło mojego brata.

— Tego nie wiemy.

Louise spojrzała na Ravna, bliska płaczu.

— Naprawdę jesteś aż tak ślepy? Najpierw usunął konto Renate, potem zabił Klarę, a teraz usunął e-maile Mogensa.

— Louise, proszę, nie wysyłaj tej wiadomości. Wtedy zniknie ostatnia iskierka nadziei na znalezienie twojego brata żywego.

Louise pokręciła głową.

— Nie pozwolę, żeby ten drań wygrał. Nie ujdzie mu to na sucho.

— Co do tego jesteśmy wszyscy zgodni.

Ravn spojrzał na Kurtza, który nie rozumiał napisanej po duńsku wiadomości, ale czuł frustrację Louise.

— Macie rejestr osób, które wynajmują mieszkania na wakacje? — spytał Ravn.

— Sądzisz, że Mogens po przyjeździe wynajął kwaterę prywatną?

— Być może. W hotelu natychmiast zostałby zidentyfikowany, a tego na pewno chciał uniknąć.

Kurtz pokiwał głową.

— Problem w tym, że w naszych rejestrach mamy nieco ponad trzy tysiące osób, a podejrzewam, że tych, którzy robią to na czarno, jest dwa razy więcej. Oszustwa podatkowe to nasz sport narodowy.

— Czyli sprawa jest beznadziejna — stwierdziła Louise, wracając do wystukiwania kolejnych przekleństw.

— To rzeczywiście nie jest dobry pomysł — powiedział Kurtz.

— Z kim mamy się skontaktować, skoro wszyscy albo poznikali, albo nie żyją?

Kurtz wzruszył ramionami.

— Na szczęście jesteśmy w mieście, gdzie nawet zmarli na siebie donoszą.

— O czym ty mówisz?

— Mam dobrego przyjaciela, dawnego kolegę szkolnego, który pracuje w archiwum. Możemy się do niego zwrócić.

— W jakim archiwum?

— W archiwum Stasi.

— I co nam to da?

— Jeśli rodzice Renate byli inwigilowani przez Stasi, to jestem pewien, że w raportach jest też wiele doniesień na temat ich córki. Z kim się spotykała, z kim rozmawiała, są informacje o sąsiadach, koleżankach ze szkoły, nauczycielach.

— Inwigilowano także dzieci?

Kurtz pokiwał głową.

— Agenci Stasi doskonale wiedzieli, że dzieci były najsłabszym ogniwem, więc wykorzystywali je do wywierania presji na rodziców, albo wręcz do donoszenia na nich. Zdarzało się też, że rodzice wykorzystywali dzieci jako kurierów, kiedy trzeba było przekazać wiadomość komuś, kto na przykład planował ucieczkę. Dlatego agenci Stasi śledzili całe rodziny. Jeśli ogniwem łączącym Klarę, Mogensa i zamordowanych turystów jest Renate, to niewykluczone, że znajdziemy coś o niej w dawnych raportach. Może wskażą nam trop, który doprowadzi nas do sprawcy.

— Warto spróbować — stwierdził Ravn, spoglądając na Louise.

Louise skinęła głową i odłożyła iPhone’a.

Po drodze na Helmholtzplatz Kurtz zadzwonił do wspomnianego kolegi. Kiedy w końcu się z nim połączył, musiał odsunąć słuchawkę od ucha, żeby nie ogłuchnąć od głośnej muzyki Rammsteinu.

— Alex! — zawołał Kurtz.

— Wie geht’s? — ledwie przebiło się przez pulsującą muzykę.

Komisarz w kilku krótkich zdaniach powiadomił rozmówcę, że potrzebuje informacji. Uprzedził, że dochodzenie nie jest oficjalne. Dla zachęty powiedział, że ma dla niego bilety na mecz Herthy Berlin, co okazało się wystarczająco atrakcyjną propozycją. Kurtz przekazał Aleksowi wszystko, czego się dotąd dowiedział o rodzinie Schumannów. Nie było tego zbyt wiele. Imię córki: Renate, matki: Lena, ojca: Christoph, i ich adres. A także że wszyscy zostali prawdopodobnie zastrzeleni podczas próby przekroczenia granicy z Niemcami Zachodnimi.

— Wiesz, ile czasu mi to zajmie?

— Jeśli ktoś może to zrobić, to tylko ty — nie ustępował Kurtz. — Kiedy mogę do ciebie wpaść?

Po drugiej stronie usłyszeli głośne narzekanie.

— Tak, do cholery, dzisiaj — przerwał je Kurtz.

Po chwili odłożył telefon i spojrzał na nich.

— Wieczorem mamy wpaść do archiwum, po godzinach pracy. Mam nadzieję, że do tego czasu Aleksowi uda się coś znaleźć.

— Wieczorem odlatujemy — przypomniał Ravn.

— Do licha z biletem — stwierdziła kategorycznie Louise. — Zostanę tu, dopóki go nie znajdziemy, nawet jeśli będę musiała emigrować i zamieszkać na stałe w hotelu Park Inn.

77.

Zachodzące słońce barwiło niebo nad dawną siedzibą Stasi na pomarańczowo, na jego tle ponure budynki sprawiały wrażenie potężnych monolitów. Kurtz, który siedział w taksówce na miejscu pasażera, odwrócił się do Louise i Ravna i wskazał na budynek numer jeden. Pompatyczna kolumnada przy wejściu sprawiała, że trudno było go przeoczyć.

— To tu urzędowali ci wszyscy bandyci, Mielke i cała wierchuszka Stasi.

Kierowca taksówki, mężczyzna w średnim wieku z wąsami jak u morsa, zerknął na niego z dezaprobatą. Trudno było zgadnąć, co ją spowodowało — ostatnia uwaga komisarza, czy też coraz silniejszy zapach unoszący się z torby z pojemnikami Curry Wurst, którą Kurtz trzymał na kolanach. Zgodnie z wydaną przez telefon dokładną instrukcją Aleksa zamówili mu kolację w Curry 36, podobno najlepszej knajpie w mieście i jedynej, gdzie Alex jadał Curry mit Pommes rot-weiss. Zamówienie przypomniało Ravnowi o Victorii i jej miłości do bułeczek cynamonowych z Lagkagehuset, które w jej antykwariacie pełniły funkcję pełnowartościowej waluty. Mimo ich ostatniego spięcia brakowało mu jej.

— Dziewięć tysięcy agentów pracowało tu na stałe — wyjaśniał Kurtz. — A dwieście siedemdziesiąt tysięcy tajnych współpracowników dostarczało im informacji. Szacuje się, że w NRD jeden agent przypadał na sześciu obywateli, więcej, niż w swoim czasie mieli do dyspozycji Stalin czy nawet Hitler.

— Gdzie pan mieszkał jako dziecko? — spytała Louise.

— W Pankow, w tych betonowych kolosach. Zresztą nadal tam mieszkam, tylko w szeregowcu, razem z żoną i dzieckiem. Raz Ossi, zawsze Ossi.

Taksówka zatrzymała się przy wejściu do archiwum, które mieściło się w budynku numer siedem. Kurtz zapłacił taksówkarzowi. Alex czekał już na nich w drzwiach, miał na sobie czarny T-shirt z przypominającym swastykę logo Rammsteinu na piersiach. Jasnoblond wąsik i gęste kręcone włosy, z przodu krótko przycięte nad czołem, z tyłu opadające swobodnie na kark, sprawiały, że wyglądał jak młodsze wydanie Rudiego Völlera.

— Co to za jedni, do cholery? Myślałem, że będziesz sam.

Kurtz uśmiechnął się i podszedł do niego.

— To dobrzy przyjaciele, Alex. Ravn jest moim kolegą z Danii, a Louise to nasz zaufany świadek — kłamał jak z nut. — Jej brat zaginął, dlatego tu jesteśmy.

— Archiwum to nie jakaś kolejna cholerna atrakcja turystyczna. Muzeum Stasi jest tam — powiedział Alex, wskazując chudą jak zapałka ręką w stronę budynku numer jeden. — A jeśli chodzi o jej brata, to nie ma go w archiwum. Tak w ogóle to mieliście szczęście, że akurat jest tu pusto. Gdyby ktoś się dowiedział, że was tu wpuściłem, straciłbym, kurwa, robotę.

Stanął na progu, skrzyżował ręce na piersi. Wyglądały jak kokardka sznurówki.

— Oszczędź nam swoich przekleństw, Alex. Mam dla ciebie Curry Wurst, z Trzydziestkiszóstki, takie jak lubisz. A ja chętnie spojrzę na to, co znalazłeś. Chodź, przestań udawać ważniaka.

Alex wziął z rąk Kurtza trzy opakowania Curry Wurst.

— A co z biletami na mecz?

— Załatwię. Wpuścisz nas?

— Ganz klar — rzucił Alex i pchnął pośladkami drzwi.

Szli za nim przez ciemny korytarz, prowadzący do schodów do piwnicy, skąd dochodziły ciężkie dźwięki głośnej muzyki.

— Pozory mylą — powiedział Kurtz. — Alex jest jednym z naszych najlepszych badaczy okresu zimnej wojny. Przekleństwami rekompensuje brak pewności siebie.

— Jestem n a j l e p s z y m badaczem tematu — zawołał Alex, który wszystko słyszał. — I gówno prawda, że coś sobie kompensuję. Jestem królem, kurwa.

Zeszli na dół i znaleźli się w niewielkim holu wiodącym do właściwego archiwum. Zastawiony był regałami pełnymi pożółkłych fiszek.

— A to jest moje królestwo — oświadczył Alex, rozkładając ręce, w których trzymał pojemniki z jedzeniem. — Pięćdziesiąt kilometrów półek i osiemnaście milionów fiszek, żeby utrzymać w porządku całe to gówno.

Weszli za nim do ogromnego pomieszczenia, gdzie półki regałów uginały się pod ciężarem toreb i kartonów z teczkami zawierającymi dokumenty spraw. Z głośników w suficie bombardowały ich dźwięki Ameriki Rammsteinu.

— Oto ośrodek pamięci mózgu dawnej NRD. I chociaż te bydlaki próbowały, kurwa, wszystko zniszczyć, udało nam się większość akt odzyskać. Nasza praca przypomina robotę chirurga mózgowego.

Alex zaczął kołysać się rytmicznie, przypominał nastolatka, który po raz pierwszy został sam w domu. Po chwili zaczął wtórować muzykom.

— We’re all living in America… wunderbar… Coca-Cola, sometimes WAR… We’re all living in America.

Dotarli do niewielkiej niszy, w której stał stół, a wokół niego kilka krzeseł. Alex odwrócił się w stronę gości, próbując namówić ich, żeby wtórowali mu przy refrenie, ale Kurtz podszedł do stojącej w rogu aparatury i wyłączył ją. W wielkiej piwnicy zapanowała grobowa cisza.

— Faszysta — mruknął Alex pod nosem.

— Zakładam, że masz coś dla nas — powiedział Kurtz.

Alex postawił pojemniki z jedzeniem na stole.

— Oczywiście, a czego się spodziewałeś?

— Miałeś jakieś problemy?

— Tak, ale tylko dlatego, że zasypałeś mnie, kurwa, jakimiś gówno wartymi informacjami. Mogłeś od razu powiedzieć, że chodzi o operację Midas.

Podszedł do szafki między dwoma regałami i wyciągnął wózek na kółkach, uginający się pod stosem kartonów z dokumentami i kasetami wideo.

— Wszystkie dotyczą Renate?

— Nie, jej ojca: Christopha Schumanna, znanego jako Midas. Ale w raportach Renate oczywiście też występuje. Poza tym są też nagrania z jej pokoju. — Alex sięgnął po jedną z leżących na wierzchu kaset. — Ich mieszkanie było naszpikowane miniaturowymi kamerami i mikrofonami, pieprzone Stasi.

Ravn podszedł do stolika i spojrzał na zebrany na nim obszerny materiał.

— Mam wrażenie, że sprawa jest ci znana.

— Każdy, kto interesuje się tematem, słyszał o niej. Chociaż plebs pewnie już o wszystkim zapomniał. Schumannowie byli ostatnimi ofiarami podziału Niemiec. Zginęli tego samego wieczoru, kiedy upadł mur, ale ponieważ zostali zastrzeleni gdzieś w lesie, a nie przy Bramie Brandenburskiej, nikt już o nich nie pamięta.

— Sporo tego jest — powiedział Kurtz. Wziął do ręki jedną z leżących na wierzchu teczek.

— To jeszcze nic, chociaż większość dokumentów dotyczących Midasa została zniszczona. Wydział „Z” o to zadbał.

— Co to był za wydział? — dopytywał się Ravn.

— Najbardziej tajny wydział tajnych służb — parsknął Alex. — Tylko wierchuszka Stasi wiedziała o jego istnieniu. Zajmował się szczególnymi przypadkami: ludźmi na wysokich stanowiskach w partii, w samym Stasi czy w sektorze finansowym. Do tego ostatniego należał Schumann, który zajmował ważne stanowisko w Staatsbanku. Dochodzenia prowadzone przez Wydział „Z” kończyły się zwykle zgonem inwigilowanych w więzieniu Hohenschönhausen. — Alex przeciągnął wymownie palcem po gardle.

Ravn wziął teczki ze stolika i przeniósł je na stół obok.

— Musimy rozdzielić je między siebie i wyselekcjonować dokumenty dotyczące Renate. Nie powinno ich być dużo.

Kurtz i Louise wzięli każde swoją porcję akt.

— Potem sprawdzimy, z kim się kontaktowała i jakiego rodzaju były to kontakty. A ty, Alex, sprawdź, czy są jakieś inne informacje o tych ludziach, może niektórzy z nich nadal żyją…

— Ja zajmuję się wyłącznie przeszłością, Herr Dänemark, jeśli więc ktoś z nich zmarł po upadku muru, proszę pytać o niego pana komisarza. — Archiwista wskazał głową na Kurtza.

— Usiądź i spokojnie zjedz — odezwał się Kurtz — a potem naszykuj sprzęt, żebyśmy mogli przejrzeć kilka z tych nagrań.

— Jawohl, mein Führer.

78.

Zaczęli przeglądać teczki z dokumentami, odkładając na środek stołu te, które dotyczyły Renate. Wraz z upływem czasu poznawali coraz więcej przerażających szczegółów. Chociaż nikt nie wątpił, że Schumann miał niejedno na sumieniu, to jednak skala inwigilacji była porażająca.

Na monitorze na końcu stołu Alex przeglądał stare nagrania. Ravn i reszta zerkali tam czasem. Gdy czytali dokumenty, zdawało im się niekiedy, że mają do czynienia ze scenariuszem tego, co chwilę potem oglądali na ekranie. Na jednej z taśm nagrane było spotkanie Christopha z osobami, z którymi planował ucieczkę, był też zapis jego rozmowy z niejakim Braunem, podczas której najwyraźniej wcześniejsze plany zostały odwołane.

— Była bardzo ładna, matka Renate — odezwała się Louise, kiedy na monitorze pojawiła się Lena.

— W młodości była modelką, później pracowała w butiku Madeleine, z którego została zwolniona z „powodów związanych z bezpieczeństwem państwa”. — Kurtz zacytował raport, który trzymał w ręku.

— Zwalnianie ludzi w kraju, w którym wszyscy mieli pracę, było jedną z parszywych metod stosowanych przez Stasi wobec ich ofiar — wtrącił Alex.

Do północy udało im się przejrzeć z grubsza większość teczek. Na środku stołu leżała niewielka kupka dokumentów, które dotyczyły bezpośrednio Renate. Na monitorze pojawiło się nagranie z jej pokoju. Patrzyli, jak dziewczynka zdejmuje pionierski mundurek i wkłada piżamę. Wszyscy byli speszeni, nawet Alex powstrzymał się od komentarza. Kiedy Renate położyła się do łóżka, do pokoju wszedł Christoph i usiadł obok córeczki. W porównaniu z jego potężną sylwetką dziewczynka wydawała się niezwykle drobna i mała. Alex nastawił głośniej dźwięk, z szumu można było z trudem wyłowić pojedyncze zdania. Christoph mówił córeczce, że wybierają się na długie wakacje, na drugą stronę granicy, do Niemiec Zachodnich. Ale jeśli ktoś będzie ją o to pytał, ma powiedzieć, że jadą do babci.

— Nie wolno kłamać — powiedziała Renate.

— W tym wypadku zrobimy wyjątek.

— Kiedy wyjeżdżamy? — dopytywała się dziewczynka.

— Jutro wieczorem.

— Ale jutro mam zawody.

— Niestety, nie będziesz mogła w nich uczestniczyć.

Renate wyraźnie posmutniała. Christoph próbował ją pocieszyć, ale bezskutecznie. Dziewczynka była coraz bardziej sfrustrowana, w końcu zaczęła głośno kłócić się z ojcem.

Nagranie się skończyło, ekran zrobił się czarny, ale oni długo jeszcze siedzieli przed nim w milczeniu. Trudno było pogodzić się z faktem, że dwadzieścia cztery godziny później Renate i jej ojciec już nie żyli.

Zaczęli dokładnie studiować raporty, w których pojawiało się imię córki Schumannów. Na ich podstawie sporządzili listę osób, z którymi się kontaktowała. Było wśród nich wielu przyjaciół rodziców, ale też sąsiedzi, głównie Klara, która regularnie opiekowała się dziewczynką. Padały też imiona szkolnych koleżanek Renate, pojawiło się także nazwisko nauczycielki od gimnastyki. Alex sprawdził dane i wkrótce mógł ich poinformować, że Braun na kilka tygodni przed planowaną ucieczką Schumannów zginął w nieszczęśliwym wypadku, utonął w Sprewie, oraz że zarówno Klara Graf, jak i nauczycielka Renate współpracowały ze Stasi.

Ravn wstał od stołu i ziewnął szeroko. Spojrzał na zegarek, był kwadrans po trzeciej. Kurtz wyglądał, jakby spał. Tylko Louise wydawała się rześka i energicznie przewracała kolejne kartki ostatnich raportów.

— Renate świetnie się zapowiadała — powiedziała. — Wszyscy chwalili jej umiejętności, nawet oficer śledczy, który sporządzał raporty.

Kurtz przeciągnął się i wstał z krzesła.

— Pomijając Klarę, która już nie żyje, to najlepszy kontakt z dziewczynką miała jej nauczycielka od gimnastyki. Może powinniśmy sprawdzić, co się z nią dzieje? Czy w ogóle jeszcze żyje?

— Nie sądzę, żeby miała z tym coś wspólnego — powiedział Ravn, patrząc przed siebie pustym wzrokiem. — Kto ją zastrzelił? — ożywił się nagle. — Kto zastrzelił Renate?

Wszyscy spojrzeli na Alexa, który głośno ziewnął.

— Nikt.

— Jak to „nikt”? Nie postawiono strażników przed sądem? — dopytywał się Kurtz.

— Oczywiście, że odbyła się rozprawa, ale nikogo nie skazano — powiedział Alex, siadając do laptopa. — Niezwykle rzadko się zdarzało, żeby jakiś strażnik został uznany za winnego. My zawsze jedynie „wykonujemy rozkazy”, a potem prosimy o wybaczenie. To mamy opanowane do perfekcji. O tym zresztą będzie moja następna książka — dodał.

— Której napisanie zajmuje ci wyjątkowo dużo czasu — mruknął Kurtz.

Alex nie zareagował, skupił się na ekranie laptopa.

— W przypadku Midasa sprawy wyglądały nieco inaczej — powiedział, klikając w kolejne dokumenty.

Otworzył jeden z plików, oznaczony pięcioma paragrafami. Potem zajrzał do kolejnych, aż dotarł do pism związanych ze sprawą sądową sprzed ponad dwudziestu lat.

— W sprawie Schumannów przesłuchano pięciu obecnych na miejscu zdarzenia strażników, a dokładnie czterech, bo piątym był oficer śledczy. Tak czy inaczej wszyscy zeznali zgodnie, że rodzina zginęła od dwóch min SM-70.

— Co to znaczy? SM-70? — spytał Ravn.

— To śmiercionośne ładunki wybuchowe. Wzdłuż ogrodzenia dzielącego dwa niemieckie państwa w wielu miejscach po stronie wschodniej reżim umieścił miny przeciwpiechotne, które były podłączone do niewidocznych przewodów. Wystarczyło, że ktoś spróbował podejść do ogrodzenia, a mina się aktywizowała i odpalała ładunek, składający się z setek drobnych stalowych nabojów. Schumannowie zginęli na miejscu.

— Przeprowadzono sekcję zwłok?

Alex wrócił do notatek na monitorze laptopa.

— Ciała były zwęglone, miny spowodowały niewielki pożar lasu.

— Mamy pewność, że wszyscy troje zginęli?

— Zgodnie z protokołem i zeznaniami świadków, tak. Dlaczego pytasz?

Ravn podrapał się w brodę.

— Gdyby ktoś z nich przeżył, mógłby chcieć się mścić. Na społeczeństwie w ogóle albo na mężczyznach w szczególności.

— Masz na myśli tę małą dziewczynkę, Renate? — spytał Kurtz, ale widać było, że nie jest przekonany do tego pomysłu.

Ravn rozłożył ręce.

— Dlaczego nie? Byłaby teraz po trzydziestce. Co jak co, ale na pewno byłaby w stanie wysyłać Mogensowi e-maile. Kto wie, co tak naprawdę wydarzyło się w tym lesie dwadzieścia pięć lat temu. Mamy pewność, że świadkowie byli wiarygodni? Zasiadali na ławie oskarżonych.

Alex posłał mu niepewny uśmiech.

— Zawsze biorę pod uwagę takie możliwości, ale w tym przypadku nie bardzo rozumiem, dlaczego mieliby kłamać.

— Może wspólnie wymyślili jakąś historię, żeby uniknąć kary? Może byli przekonani, że rodzina nie żyje. A może jeszcze z jakiegoś innego powodu, motywów jest bez liku. Wspomniałeś, że na miejscu był też oficer Stasi. Nie wydaje ci się to dziwne?

— Stasi miało swoich ludzi wszędzie, także wśród strażników na granicy. Reżim nikomu nie ufał.

— Ale oficer? Jaki miał stopień?

Alex znów zerknął na ekran.

— Był pułkownikiem. Pułkownik Erhardt Hausser.

Ravn spojrzał na regały.

— Można sprawdzić, jakie dochodzenia prowadził?

— Jasne, żaden problem, chyba że dokumenty zostały zniszczone.

Alex zapisał numer teczki Haussera i zniknął w holu, gdzie stały regały z fiszkami.

— Naprawdę wierzysz, że Renate mogła przeżyć? — spytał Kurtz zmęczonym głosem.

— Nie wolno nam pominąć żadnej możliwości.

Ravn usiadł na krześle obok Louise. Wszyscy wpatrywali się w ekran z kadrem zatrzymanym na Renate, małej sfrustrowanej dziewczynce w piżamie.

— Ravn ma rację — stwierdziła Louise. — Niezależnie od tego, jak bardzo jest mi żal tego dziecka — dodała.

Żadne z nich nie umiało powiedzieć, ile czasu minęło, zanim w końcu usłyszeli kroki Alexa w korytarzu. Biegł, trzymając w ręku kilka teczek. Rzucił je na stół.

— Hausser był, kurwa, pracownikiem Wydziału „Z”. To on nadzorował inwigilację Schumannów, kierował operacją „Midas”.

— I towarzyszył im do samego końca, do skraju tego lasu?

Alex pokiwał głową.

Ravn sięgnął po leżącą na wierzchu teczkę i zaczął ją przeglądać.

— Co to takiego?

— Znalazłem dokumenty dotyczące niektórych prowadzonych przez niego spraw. Zanim zajął się Midasem, rozpracowywał siatkę, która przemycała ludzi przez granicę. Na jej czele stał niejaki Leo Danzig. Jego nazwisko pojawia się też przy innych sprawach. Barwna postać, niestety zakończył swój żywot w więzieniu Hohenschönhausen.

— Jak umarł?

— Oficjalnie na zapalenie płuc, jak wielu innych więźniów w tamtym okresie. Umieszczano ich w piwnicach, w podziemiach, aż zaczynali chorować i trafiali do szpitala więziennego, gdzie umierali. Chodzą też słuchy, że stosowano tam tak zwany waterboarding. To nie było przyjemne miejsce.

— Pułkownik Hausser stosował tortury wodne? — przerwał mu Ravn.

Alex wzruszył ramionami.

— Tak słyszałem, ale to wszystko plotki. Nie wiemy, czy Hausser był bezpośrednio zaangażowany w prowadzone tam przesłuchania.

Ravn spojrzał na siedzącego po drugiej stronie stołu Kurtza, który najwyraźniej już się obudził.

— Utopiło się dziesięciu turystów, Klara Graf też się utopiła, podobnie jak Braun, znajomy Schumanna, który spiskował razem z nim. A teraz okazuje się, że przetrzymywani przez Haussera więźniowie też wyjątkowo często wkładali głowy pod wodę. Czy tylko ja widzę w tym jakiś wzór?

— Może należy sprawdzić, czy Erhardt Hausser jeszcze żyje, a jeśli tak, to gdzie mieszka? — powiedział Kurtz i wstał.

Berlin, 9 maja 2014

79.

Genslerstraße, przy której stare magazyny stały obok wysokich bloków mieszkalnych, była cicha i pusta w porannym słońcu. Na czele kawalkady radiowozów, wśród których znajdowały się samochód jednostki do działań specjalnych i dwa wozy patrolowe, jechało ciemne audi Kurtza. Ravn siedział obok niego. Widział, że komisarz kurczowo ściska kierownicę, aż zbielały mu knykcie. Ravn odwrócił się i spojrzał na siedzącą z tyłu Louise.

— Wszystko w porządku?

Louise pokiwała głową. Na jej twarzy malowały się zawziętość i skupienie. Chociaż tej nocy nikt z nich się nie kładł, adrenalina dodawała im energii.

— Witamy w państwie Stasi — oznajmił Kurtz, popatrując ponurym wzrokiem na ciągnące się po obu stronach ulicy magazyny. — Cała dzielnica należała do służb bezpieczeństwa. Aż do upadku muru nie było jej na żadnej mapie.

— Znakomite miejsce dla byłego pułkownika.

Kurtz skinął głową.

Niemal natychmiast po wyjściu z archiwum udało się Kurtzowi uzyskać odpowiedni nakaz sądowy i zmobilizować część jednostki specjalnej policji. Ravn i Louise słyszeli jego rozmowę z szefem. Kurtz nie powiedział mu o swoich podejrzeniach, nie wspomniał, że Erhardt Hausser może stać za serią dziesięciu morderstw, do których w ostatnich latach doszło w niemieckiej stolicy. Starał się przedstawić go jako przestępcę z czasu reżimu, który może być zamieszany w szereg niewyjaśnionych dotąd zabójstw, a także mieć związek z tajemniczym zaginięciem obywatela duńskiego w Berlinie. Nikt z szefostwa policji nie wiedział, że w akcji biorą też udział Louise i Ravn. Funkcjonariuszom przedstawiono ich jako „międzynarodowych obserwatorów”.

Dotarli do Schleizer Straße, kawalkada pojazdów skręciła w spokojną uliczkę willową. Po chwili wozy podjechały pod niewielki szary dom, gdzie na podjeździe stało stare bmw w kolorze szampana. Kurtz zaparkował po drugiej stronie ulicy i wszyscy troje wysiedli z auta. Nad dachami domów górowały wieże strażnicze znajdującego się nieopodal dawnego więzienia Hohenschönhausen, obecnie zamienionego na muzeum.

— Pewnie przez całe lata napawał się tym widokiem — rzucił Kurtz sucho.

Uniósł rękę i dał znak dowódcy jednostki, żeby rozpoczął akcję. Po chwili na teren działki wkroczyli policjanci w bojowym rynsztunku, z bronią gotową do strzału. Ruszyli biegiem wąską ścieżką w stronę domu. Pięciu policjantów, wyposażonych w kafar, zatrzymało się przed drzwiami, podczas gdy pozostali pobiegli do ogrodu na tyłach budynku. Kiedy dom został otoczony, dowódca jednostki dał znak policjantowi z kafarem. Wystarczyło jedno porządne uderzenie i drzwi się otwarły. Stojący przed nimi policjanci już mieli wejść do środka, kiedy nagle w otworze pojawiła się chmura białego dymu.

— Wycofać się! Wycofać się! — zawołał dowódca.

Funkcjonariusze zawrócili pośpiesznie.

Ravn pociągnął Louise za sobą i oboje schowali się za jednym z radiowozów. Po chwili Ravn ostrożnie wystawił głowę nad maskę. Dymu było coraz więcej, gęsty biały welon zasłonił wejście. Z jednego z wozów wybiegł policjant z gaśnicą proszkową. Podbiegł i szybko ugasił tlący się przy progu ogień. Po chwili funkcjonariusze jednostki specjalnej weszli do środka.

— Chodźcie za mną — powiedział Kurtz i wyjął swój pistolet służbowy.

Ravn i Louise ruszyli za nim do niewielkiego ogrodu przed domem. Wszyscy troje zatrzymali się tam, czekając na sygnał, że można już bezpiecznie wejść do środka. Kilka minut później w drzwiach stanął dowódca jednostki i dał Kurtzowi znak, że wszystko jest już pod kontrolą. Weszli do środka i natychmiast uderzył ich ostry zapach benzyny.

— Dom został zabezpieczony, jest pusty — zameldował dowódca.

Weszli do niewielkiego holu. Leżący na podłodze chodnik był przesiąknięty benzyną, pod ścianami stały dwa zielone kanistry.

— Wyłączyliśmy prąd, żeby zmniejszyć ryzyko wybuchu.

— Skąd wydobywał się dym? — spytał Kurtz.

— Drzwi były zaminowane. Rozłożono materiały wybuchowe, miny pułapki. Na szczęście jeden z fugasów był zdefektowany, drugiego jeszcze nie rozbroiliśmy.

— Jaką miały moc?

— Gdyby obie miny wybuchły, z domu nic by nie zostało. Na szczęście były to stare radzieckie miny przeciwpancerne, z których pierwsza, jak już powiedziałem, była zdefektowana.

— Hausser wiedział, że do niego dotrzemy, wiedział, że to tylko kwestia czasu. Dlatego postanowił zatrzeć ślady, pozbyć się wszystkiego — odezwał się Ravn.

— A przy okazji także i nas — dodał Kurtz.

Weszli do dwóch przylegających do siebie pokojów. Niczym się nie wyróżniały. Typowe wnętrze domu na przedmieściach, takie same kanapy jak wszędzie, takie same wygodne skórzane fotele z podnóżkami, telewizor i w połowie zastawiony regał na jednej ze ścian. Na półkach, obok nielicznych książek, stały porcelanowe figurki, przedstawiające bawiące się dzieci i grającego na flecie starca z długą białą brodą, który został zaszczycony honorowym miejscem.

Weszli do sypialni. Po obu stronach dużego, porządnie zasłanego małżeńskiego łoża stały stoliki nocne. Na podłodze rozrzucone były ubrania, drzwi szaf były pootwierane, jakby ktoś pakował się w pośpiechu. Ravn podszedł do pierwszej szafy z brzegu.

— Czy pod tym adresem jest zameldowany jeszcze ktoś oprócz Erhardta Haussera?

— Nie — odpowiedział Kurtz. — A dlaczego pytasz?

Ravn odszedł nieco na bok, tak żeby Kurtz i Louise mogli zobaczyć zawartość szafy. Na wieszakach wisiały sukienki, żakiety, spódnice, jedwabne bluzki. Na dolnej półce stało wiele par szpilek.

— Wygląda na to, że Hausser nie mieszkał tu sam.

Kurtz przełknął głośno ślinę.

— Może Renate rzeczywiście przeżyła. Potem sprowadził ją tutaj i przez wszystkie te lata trzymał w ukryciu.

— Wkrótce okaże się, czy nadal jest jedynie ofiarą — powiedział Ravn i pokiwał głową.

— Sądzisz, że mogli razem popełniać zbrodnie?

Z korytarza dobiegło wołanie dowódcy jednostki specjalnej, odwrócili się.

— Panie komisarzu, niech pan zajrzy do piwnicy — powiedział, zerkając zaniepokojony w stronę ciemnego pomieszczenia w dole.

***

W piwnicy stało dwóch funkcjonariuszy, obaj mieli latarki na czole, w rękach trzymali silne reflektory, którymi oświetlali niskie pomieszczenie. Podobnie jak w całym mieszkaniu, i tutaj unosił się silny zapach benzyny. Wzdłuż jednej ze ścian stały wysokie szafy archiwalne. Ravn podszedł bliżej, otworzył jedną z nich i wziął do ręki kilka pożółkłych teczek na dokumenty.

— Wygląda na to, że Hausser wyniósł tu połowę archiwum Stasi.

Kurtz wyjął teczki z jednej z szuflad i zaczął je pobieżnie przeglądać. Jak łatwo mógł się zorientować, większość dokumentów pochodziła z Wydziału „Z” i dotyczyła spraw prowadzonych przez Haussera. Nie wiadomo było tylko, czy zabrał te akta ze względów czysto sentymentalnych, czy też po to, żeby ukryć swoje zbrodnie. Tak czy inaczej, Alex będzie cholernie szczęśliwy, kiedy trafią do jego archiwum, pomyślał Kurtz.

Na środku pomieszczenia znajdował się prostokątny stół. Leżały na nim sterty teczek z dokumentami, kasety wideo i zdjęcia, wszystko w nieładzie. Kurtz sięgnął po latarkę i poświecił. Spojrzał na leżące na wierzchu zdjęcia, przedstawiające mężczyzn w średnim wieku. Były robione z ukrycia, mężczyźni najpewniej nie mieli pojęcia, że ktoś ich fotografuje.

— Rozpoznajesz któregoś z nich? — spytał Ravn.

Kurtz pokiwał głową.

— Jest tu kilku moich topielców — powiedział.

Sięgnął do pierwszej z brzegu sterty, wziął plik zdjęć i zaczął rozkładać je na stole. Nagle wziął jedno do ręki i pokazał Ravnowi.

— Jak widać, robił zdjęcia nie tylko mężczyznom w średnim wieku — powiedział.

Na zdjęciu widać było Ravna i Louise wchodzących przez bramę do kamienicy, w której mieszkała Klara Graf.

Nagle Louise dojrzała coś w głębi piwnicy, sięgnęła po jedną z leżących na stole latarek i poświeciła nią. Wzdłuż jednej ze ścian stały porządnie ustawione obok siebie walizki. Podeszła bliżej i zaczęła oglądać jedną z nich. Miała nadzieję, że znajdzie przy niej wizytówkę z adresem. I w końcu znalazła, na samej górze, obok rączki. Było tam wypisane imię i nazwisko jej brata oraz adres. Położyła walizkę na boku i otworzyła ją. W środku były ubrania Mogensa, jego buty, kosmetyczka. Usiadła, przesunęła palcami po ubraniach i zaczęła bezgłośnie płakać. Ravn podszedł i kucnął obok niej. Położył rękę na jej ramieniu.

— Tak mi przykro, Louise.

Oparła głowę o jego pierś.

— Dlaczego zachował rzeczy Mogensa? Dlaczego zachował wszystkie te walizki?

— Nie wiem, może chciał zatrzeć ślady, może… — zaczął Ravn, ale nie dokończył zdania. Chciał powiedzieć, że może zatrzymał je jako swoje trofeum, ale postanowił nie drążyć sprawy.

— Znalazłem coś, co chyba oboje powinniście zobaczyć — odezwał się Kurtz od stołu.

Ravn pomógł Louise wstać i razem podeszli do komisarza, który przeglądał dokumenty z jednej z teczek. Poza e-mailami od Mogensa były w niej także kopie tych, które wysyłała mu Renate. A na samym dnie czarno-białe zdjęcia Mogensa. Wszystkie zrobione w Berlinie. Hausser najwyraźniej śledził go od momentu, kiedy wysiadł z pociągu na Hauptbahnhof, a potem w ciągu dnia, kiedy spacerował w okolicach Friedrichsheim, i wieczorem, w jakimś lesie.

Ravn wziął zdjęcia i zaczął je oglądać.

— Masz jakiś pomysł, gdzie te ostatnie mogły zostać zrobione?

Na jednym widać było Mogensa, jak stał i zdezorientowany przyglądał się grupie młodych ludzi, którzy tańczyli przed sceną. Kurtz wziął zdjęcie do ręki. W tle za sceną widział niewyraźny zarys wielkiej kopuły.

— To może być Teufelsberg — powiedział po chwili.

— Czyli?

— Nieczynny amerykański kompleks radarowy jeszcze z czasów zimnej wojny. Na górze, na szczycie Teufelsbergu, odbywa się każdego roku festiwal rockowy, tak zwane Teufel party albo Teufelfest, coś w tym rodzaju. Kilka lat temu wydział narkotyków urządził tam nalot.

— A teraz? Co tam się mieści?

— Nic, miejsce jest opuszczone. To w pobliżu lasu Grunewald.

— Jeśli Mogens został tam zwabiony, to nie po to, żeby miał stamtąd wracać — stwierdził Ravn. — Może Hausser i Renate tam teraz zamieszkali?

Kurtz położył zdjęcia na stole, po czym zwrócił się do dowódcy jednostki specjalnej z prośbą, żeby zebrał swoich ludzi i skontaktował się z jednostką ratowniczą SAR.

80.

Ciemne chmury zebrały się nad Teufelsbergiem, nad dawnymi założeniami wojskowymi i wysokimi wieżami radarowymi, które górowały nad czarnym lasem. Błyskawice przecinały niebo, a ciężkie krople deszczu padały na policjantów, którzy otoczyli teren wokół dawnej stacji radarowej. Ravn i Louise podążali za Kurtzem i czołem jednostki asfaltową drogą, prowadzącą w stronę głównego wejścia, podczas gdy kilka mniejszych grup wspinało się na górę zarośniętymi ścieżkami z różnych stron zbocza.

Dotarli do głównej bramy i ruszyli w stronę ciemnych budynków, ledwie widocznych w zacinającym deszczu. Dowódca cały czas kierował kolejne grupy funkcjonariuszy z psami w stronę ruin, reszta jednostki zmierzała w kierunku zniszczonego budynku głównego. Na pustym terenie przed zabudowaniami widać było pozostawione tam elementy wzniesionej w pośpiechu sceny, widocznej w tle na zdjęciu, które wcześniej oglądali. Wszędzie leżały potłuczone butelki i sterty śmieci, pozostałość po festiwalu. Ravn i Louise weszli razem z Kurtzem i grupą funkcjonariuszy do środka i zaczęli przeszukiwać kolejne piętra. W końcu dotarli na samą górę, gdzie znajdowały się trzy największe kopuły. Wichura targała płótnem, którym owinięte były ich metalowe szkielety, podarte płachty łopotały na wietrze, jęcząc i zawodząc. Ravn, Louise i Kurtz schronili się przed deszczem w największej z wież, skąd rozciągał się widok na całą okolicę. Widzieli, jak w dole grupy funkcjonariuszy z psami przeszukują kolejne budynki.

Czterdzieści minut później dowódca jednostki wrócił do Kurtza.

— Przeszukaliśmy wszystko i nic nie znaleźliśmy, panie komisarzu — zameldował.

Kurtz skinął głową i odwrócił się do Ravna.

— Ale i tak warto było spróbować.

Ravn spojrzał na grupę funkcjonariuszy z psami. Zwierzęta szczekały i wyrywały się, policjanci z trudem nad nimi panowali.

— Dlaczego psy zachowują się, jakby coś zwietrzyły? — zwrócił się do dowódcy.

Mężczyzna wzruszył ramionami.

— Nie mam pojęcia, może to wina burzy, a może wyczuły jakieś ścierwo w pobliżu.

— Albo coś w podziemiach — wszedł im w słowo stojący obok mężczyzna w średnim wieku, w obszernym mundurze polowym. W latach osiemdziesiątych służył w jednostce, która obsługiwała stację radarową. Doskonale znał teren, dlatego wezwano go teraz do pomocy. Mundur kupił z demobilu. Wkładał go, kiedy oprowadzał turystów szlakiem pamiątek z okresu zimnej wojny.

Kurtz spojrzał na niego chłodno.

— Co dokładnie ma pan na myśli?

— Po zakończeniu drugiej wojny światowej, kiedy cały Berlin był jedną ruiną, zaczęło się wielkie sprzątanie. Siedemdziesiąt pięć milionów metrów sześciennych gruzu zostało przewiezionych tu przez byłych nazistów, skazanych po wojnie na prace karne.

— Niech pan odpuści sobie historię i przejdzie do rzeczy.

— Chodzi o to, że pod nami rozciąga się największy w Berlinie kompleks bunkrów. Stacja radarowa to tylko czubek tej góry, w dosłownym tego słowa znaczeniu — powiedział mężczyzna, zadowolony z własnego dowcipu.

— Jak można się tam dostać?

— To niemożliwe. Kiedy Wuj Sam się stąd wycofywał, zalał wszystkie zejścia betonem, a drzwi zaplombował. Dostanie się do środka zajęłoby kilka miesięcy.

— Hausser sprawia wrażenie człowieka bardzo cierpliwego — zauważył Ravn, zwracając się do Kurtza.

Kurtz pokiwał głową.

— Sprawdźcie to wejście jeszcze raz — rzucił do dowódcy.

W tym momencie rozległ się głośny, przenikliwy dźwięk gwizdka zza ściany głównego budynku. Dowódca próbował skontaktować się z oddziałem przez walkie-talkie, ale nikt mu nie odpowiedział.

Kiedy Ravn i reszta funkcjonariuszy dotarli na tył budynku, od razu zobaczyli grupę ludzi stojących obok niewielkiej wnęki. Jeden z funkcjonariuszy z trudem powstrzymywał wyrywającego się psa, podczas gdy pozostali policjanci usiłowali odsunąć ciężkie pancerne drzwi.

— Co znaleźliście? — spytał Kurtz.

— Pies zwęszył coś przez szparę w tych drzwiach — powiedział funkcjonariusz, wskazując w stronę ciemności w dole.

Ciężkie drzwi zostały w końcu otwarte, w szarym betonowym murze za nimi ukazała się dziura, wysoka na półtora metra. Kurtz włączył latarkę i zaczął się przeciskać przez wąską szczelinę, wywierconą na metr w betonowej przegrodzie. Poświecił latarką wzdłuż jednej ze ścian, z głębi dolatywały ostra woń wilgoci i jakiś dziwnie słodki zapach, który sprawił, że pies nagle zaczął głośno wyć.

— Może lepiej będzie, jeśli zaczekacie tu, na górze? — spytał Kurtz, patrząc na Ravna i Louise.

— To nie wchodzi w grę — oświadczyła Louise stanowczo.

— W porządku. — Dał znak ręką, żeby ruszyli za nim.

Światło latarki tańczyło po ścianach i prowadzących w dół stromych metalowych schodach. Zeszli do leżącego jakieś pięćdziesiąt metrów pod ziemią bunkra. Nagle schody się skończyły, ukazał się wąski korytarz. Intensywna woń wilgoci i rozkładu utrudniała oddychanie w i tak klaustrofobicznym pomieszczeniu. Pies ujadał, szarpał się na smyczy i cały czas uparcie rwał do przodu. Jego szczekanie odbijało się echem od ścian. Dowódca dał znak, żeby funkcjonariusze weszli do dwóch pierwszych pomieszczeń. Kiedy zostały zabezpieczone, ruszyli dalej. W głębi korytarza ukazały się kolejne drzwi. Ravn otworzył je. W środku były tylko poprzewracane krzesła i zwisająca krzywo ze ściany tablica. Razem z Louise wszedł do pomieszczenia po drugiej stronie korytarza. Było puste.

Louise zaczęła kasłać, ubogie w tlen powietrze utrudniało oddychanie.

— Na pewno nie chcesz wrócić na górę? — upewniał się Ravn.

Pokręciła głową, próbując odzyskać kontrolę nad oddechem.

Nagle w bunkrze rozbrzmiały dźwięki marsza. Ravn i Louise wrócili z Kurtzem na korytarz.

W drzwiach pomieszczenia na samym końcu korytarza stał dowódca i machał do nich ręką.

— Panie komisarzu! — wołał, usiłując przekrzyczeć chór młodych pionierów. — Znaleźliśmy go… — zaczął i urwał, kiedy spostrzegł Louise. — Proszę nie pozwolić jej tu wejść!

— Louise! — zawołał ostrzegawczo Ravn, ale ona wyminęła go i rzuciła się pędem w tamtą stronę.

Dowódca próbował zagrodzić jej drogę.

— Puść mnie! — wrzasnęła, zanim zdążył jej dotknąć.

Smród w pomieszczeniu był nie do opisania. Zatrzymała się. W świetle migoczących latarek zobaczyła w głębi zarysy zardzewiałej wanny. Nad nią na ścianie był zamontowany duży zbiornik z pompą. Odchodziły od niej dwa gumowe węże, jeden z nich był umieszczony nad wanną i wyposażony w kran, drugi był przymocowany do odpływu pod wanną. Stworzony w ten sposób zamknięty obieg umożliwiał bezustanne krążenie wody. Obok wanny stał niewielki składany stolik, a na nim stary szpulowy magnetofon. Zasilały go baterie o mocy dwunastu woltów, które wyraźnie były już na wyczerpaniu. Szpule kręciły się powoli. Marsz młodych pionierów rozbrzmiewał w zwolnionym tempie.

— Wyłączcie magnetofon! — rozkazał dowódca.

Nikt go jednak nie słuchał, wszyscy stali ze wzrokiem wbitym w wannę.

Ravn wszedł do pomieszczenia razem z Kurtzem i natychmiast podszedł do Louise. Oboje zbliżyli się do wanny, która powoli ujawniała swoją zawartość: przypominające galaretę ciało ludzkie, pokryte purpurową grzybnią. Mimo znacznych zniekształceń Louise rozpoznała rysy twarzy Mogensa. Cofnęła się i byłaby upadła, gdyby Ravn w ostatniej chwili jej nie podtrzymał.

— Chodź, Louise, wyjdźmy na górę.

Z magnetofonu doszło ich zawodzenie, które zastąpiło chór młodych pionierów:

— KŁAMIESZ… GDZIE SĄ… PIENIĄDZE… — rozbrzmiewał głos Renate.

Berlin, 10 maja 2014

81.

Dwóch umundurowanych policjantów usiłowało powstrzymać tłum dziennikarzy i fotografów zebranych przed wejściem do komendy. Każde otwarcie drzwi wywoływało poruszenie, każdy starał się zobaczyć, kto opuszcza budynek. Po ogłoszeniu pierwszych wiadomości o pułkowniku Hausserze i popełnionych przez niego licznych zbrodniach media ruszyły do ataku. Policja uznała za stosowne postawić patrole zarówno wokół domu Haussera, jak i wokół Teufelsbergu, żeby trzymać ciekawskich z daleka. Stacje informacyjne przechodziły same siebie, walcząc o zdobycie jak największej liczby makabrycznych szczegółów dotyczących poszukiwanego pułkownika Stasi i jego ofiar, zarówno ostatnich, jak i tych z jego ponurej przeszłości, z czasów Wydziału „Z”.

Kiedy Louise i Ravn wysiedli z taksówki przed komendą, natychmiast zostali otoczeni przez dziennikarzy. Oślepiły ich błyski fleszy, zasypał grad pytań: po niemiecku, po angielsku, po duńsku. Ravn objął Louise i niemal pchał ją przed sobą w stronę głównego wejścia. Stojący przy drzwiach funkcjonariusze próbowali powstrzymać napierający tłum, żeby móc wpuścić ich do środka. Tym razem byli oczekiwani, inaczej niż przy pierwszej wizycie. Przy recepcji stał jeden z asystentów i jak tylko się pojawili, natychmiast zaprowadził ich do gabinetu Kurtza.

— Dobrze się czujesz? — spytał Ravn Louise.

Skinęła głową, a on położył rękę na jej ramieniu.

Oboje padali ze zmęczenia. W nocy nie zmrużyli oka. Louise przez większość czasu płakała. Nawet dwie tabletki nasenne, które Ravn dla niej zdobył, nie zdołały jej uspokoić. W końcu położyła głowę na jego kolanach i leżała tak aż do świtu. Rano włączyli wiadomości, dziennikarz opowiadał o przerażających rzeczach, których byli świadkami niespełna dobę temu. Jedynym pocieszeniem było to, że policja rozpoczęła już szeroko zakrojone poszukiwania, nie tylko na terenie Niemiec, ale całej Europy. Złapanie Haussera wydawało się kwestią czasu. Trudno było wyobrazić sobie, żeby zdołał się ukrywać przez dłuższy czas.

W briefingu dla prasy uczestniczył również Kurtz. Towarzyszył szefowi policji, co oznaczało, że powrócił do łask. Nawet kiedy określił Haussera mianem seryjnego mordercy, szef nie zmarszczył czoła. Pewnie dlatego, że sprawa zaginionych turystów wydawała się wyjaśniona. Zamiast stać się gorącym tematem politycznym, była teraz dowodem skuteczności niemieckiej policji.

— Przepraszam za to zamieszanie — powitał ich Kurtz. — Powinienem dopilnować, żeby wprowadzono was tylnymi drzwiami.

Zaprosił ich do gabinetu, który był niewiele większy od pokoju jego asystenta, Matheusa, ale przynajmniej miał lepszy widok, ponieważ okna wychodziły na ulicę. Wskazał na stojące przed biurkiem dwa krzesła. Oczy miał podkrążone, wyglądał, jakby też nie spał całą noc i tylko adrenalina i kawa pozwalały mu funkcjonować. Na biurku parował dzbanek z kawą, Kurtz zaproponował Louise i Ravnowi filiżankę, ale oboje odmówili.

— Bardzo mi przykro, Louise — odezwał się. — Żałuję, że nie udało nam się w porę dotrzeć do twojego brata.

— Jestem pewna, że zrobiliście wszystko, co mogliście — powiedziała Louise i spuściła wzrok.

— Poszukujemy Haussera, nie tylko na terenie Niemiec.

— Tak, słyszeliśmy w wiadomościach. Miejmy nadzieję, że szybko do niego dotrzecie.

— Miejmy nadzieję.

— Nie brzmisz szczególnie optymistycznie — zauważył Ravn.

Kurtz złożył ręce.

— Nie, chociaż jestem przekonany, że prędzej czy później go znajdziemy. Należy jednak pamiętać, że miał dużo czasu, żeby zabezpieczyć sobie kryjówkę, a prawdopodobnie także potrzebne środki. Jesteśmy niemal pewni, że Hausser przejął pieniądze twojego brata — zwrócił się do Louise. — Do tego dochodzą sumy, które zabrał pozostałym ofiarom.

Louise podniosła wzrok.

— Skąd macie pewność, że przejął pieniądze Mogensa?

Kurtz westchnął ciężko.

— Trudno mi o tym wszystkim mówić.

— Powiedz mi prawdę, proszę. Muszę wiedzieć, co się przytrafiło mojemu bratu.

— Dobrze — powiedział Kurtz i poprawił się na krześle. — Hausser przykuł Mogensa do wanny, w której znaleźliśmy jego ciało. Opracował cały system, który pozwalał ją napełniać i opróżniać.

— Waterboarding? — wtrącił Ravn.

— W pewnym sensie tak. Taśmy, które znaleźliśmy w sąsiednim pomieszczeniu, dowodzą, że Hausser nagrywał swoje rozmowy z Mogensem i pozostałymi ofiarami. Większość taśm jest bardzo kiepskiej jakości, zniszczona przez wilgoć, ale na jednej z nich Mogens opisuje miejsce, w którym ukrył łup. Mówi, że schował pieniądze w twierdzy, w trzecim pomieszczeniu od wejścia.

— Jesteście pewni, że Hausser je znalazł?

— Przeszukaliśmy cały Teufelsberg, łącznie z podziemną częścią, do której miał dostęp, i nic nie znaleźliśmy. Dlatego podejrzewamy, że uciekł z pieniędzmi i teraz się ukrywa, być może poza granicami kraju.

— A co z Renate? To jej głos słychać na taśmie?

Kurtz skinął głową.

— Ona też jest poszukiwana? — dopytywał się Ravn.

— Jesteśmy niemal pewni, że Renate Schumann zginęła w lesie dwadzieścia pięć lat temu, razem z rodzicami. Usiłujemy dotrzeć do strażników, którzy zostali w tej sprawie oskarżeni, żeby ponownie ich przesłuchać i dowiedzieć się, co tam się naprawdę wydarzyło.

Ravn pokręcił głową.

— Czegoś tu chyba nie rozumiem. Jeśli Renate wtedy zginęła, to skąd nagranie jej głosu? I te kobiece stroje, które znaleźliśmy w domu Haussera…

Kurtz rozłożył ręce.

— W piwnicy Haussera znaleźliśmy wiele nagrań głosu Renate. Wszystkie pochodzą z okresu, kiedy inwigilował Schumannów, czyli z roku tysiąc dziewięćset osiemdziesiątego dziewiątego. Najwyraźniej zmontował je, a potem wykorzystał, przesłuchując Mogensa.

— To chore — westchnęła Louise. — Dlaczego to zrobił?

— Możemy tylko zgadywać. Ten facet robił wszystko, żeby podtrzymać iluzję, że Renate żyje. To było dla niego szalenie ważne. W jego domu znaleźliśmy liczne nagrania z mieszkania Schumannów, a nawet teczki z jej zdjęciami. W szufladzie nocnego stolika były strój gimnastyczny i mundurek pionierski, które jak podejrzewamy, też należały do niej.

— Więc to Hausser pisał e-maile do mojego brata?

— Najprawdopodobniej tak.

— Wydaje się nią opętany — powiedział Ravn cicho.

Kurtz pokiwał głową.

— Kiedy wydacie ciało Mogensa? — spytała Louise. — Chciałabym zabrać je ze sobą do domu.

— Jak tylko skończymy sekcję. W najgorszym wypadku za kilka dni. Kiedy planujecie wyjazd?

— Chciałabym osobiście zawieźć ciało mojego brata do domu.

— Będę cały czas przy tobie — dodał Ravn.

— Doskonale, spróbuję wszystko przyspieszyć — obiecał Kurtz. Sięgnął po foliową torbę, która cały czas stała na krześle obok jego fotela, i położył ją na biurku. — Technicy badają ubrania Mogensa i jego walizkę. Jak skończą, dostaniesz je z powrotem. A tu są jego rzeczy osobiste, które możesz już wziąć. — Podał jej torbę.

Zerknęła do środka, podziękowała mu.

Komisarz odprowadził oboje do drzwi i pożegnał się z nimi. Jeszcze raz wyraził ubolewanie, że Louise musiała tyle przejść i że policja nie była w stanie uratować jej brata. Następnie zwrócił się do Ravna.

— Muszę przyznać, że jesteś jednym z najlepszych śledczych, z jakimi dane mi było współpracować — powiedział i podał mu rękę.

— Dziękuję, chociaż nie pracuję już w policji, a w rozwiązaniu tej sprawy dużą rolę odegrała również Louise.

— Żałuję, że marnujesz swój talent. Jestem pewien, że przydałbyś się duńskim organom ścigania.

— Pytanie brzmi, czy mnie jest to do czegoś potrzebne. — Ravn uśmiechnął się. — Życzę ci, żebyś znalazł czas, by wybrać się z synem na mecz. — Wskazał głową na szalik Herthy Berlin, przewieszony przez pałąk lampy na biurku.

— Gott sei Dank, że w końcu nie poszliśmy. Przeżywają kiepski okres — stwierdził Kurtz i poklepał Ravna po ramieniu.

82.

Nieoznakowany wóz policyjny odwiózł Louise i Ravna na Gendarmenmarkt. Wysiedli i już po chwili siedzieli przy stoliku pod zieloną markizą restauracji Lutter & Wegner, razem z licznymi turystami, biznesmenami i ludźmi mediów, którzy zwykle jadali tu lunch. Podano im napoje, ale Louise ledwie umoczyła usta w białym winie, które przed chwilą zamówiła. Rozglądała się dookoła, przypatrując się stolikom, nakrytym śnieżnobiałymi obrusami. Stwierdziła, że przypominają prześcieradła, którymi okrywa się trupy.

— Jeśli chcesz wrócić do hotelu, to powiedz.

Pokręciła głową.

— Nie, po wczorajszych przejściach czuję się bezpieczna tu, wśród ludzi.

Ravn doskonale ją rozumiał.

— Może nie powinniśmy byli tam iść, tylko zostawić sprawę Kurtzowi i jednostce specjalnej?

— Może. Z drugiej strony dobrze, że zobaczyłam miejsce, w którym przetrzymywano Mogensa i gdzie w końcu zmarł.

Sięgnęła po torbę, którą dał jej Kurtz. Wyjęła z niej rzeczy brata i położyła na stoliku. Zniszczony skórzany portfel, klucze, kalendarzyk Mayland, mapa Berlina i kilka monet po jednym euro. Przejrzała kalendarzyk i zauważyła, że brat zaznaczył w nim datę jej urodzin, poza tym nie było tam żadnych notatek.

— Mogę? — spytał Ravn, wskazując na mapę.

Louise skinęła głową, Ravn wziął mapę i rozłożył ją. Sprawdził, czy Mogens czasem czegoś na niej nie zaznaczył, ale niczego nie zauważył, więc po chwili odłożył ją na stolik.

Louise otworzyła portfel brata. Znalazła w nim jego kartę z ubezpieczalni. W przegródce na banknoty było kilka rachunków, jeden ze sklepu na Hauptbahnhof, drugi z piekarni w Friedrichshain. Był też bilet z metra i jeszcze jeden, z turystycznego rejsu łodzią po kopenhaskich kanałach.

— Kiedy byliśmy dziećmi, lubiliśmy pływać po kanałach — powiedziała Louise. Wzięła do ręki bilet i pokazała go Ravnowi. — Mogens zawsze chorował, ale i tak uwielbiał te wycieczki.

Zaczęła wkładać wszystko z powrotem do portfela i nagle zwróciła uwagę na niewielkie zdjęcie w jednej z przegródek. Wyblakła podobizna jej i Mogensa, o dobre dwadzieścia lat młodszych.

— Zrobione w automacie na dworcu głównym. Właśnie zdałam maturę. Niewiarygodne, że je zachował.

— Musiał cię bardzo kochać.

Louise pokiwała głową, walcząc ze łzami.

— Wszystko mogło potoczyć się zupełnie inaczej, gdybym tylko… — Otarła łzy, które zaczęły płynąć jej po policzkach. — Gdybym tylko bardziej się nim interesowała, częściej go odwiedzała, czy chociaż dzwoniła do niego od czasu do czasu.

— Nie obwiniaj się.

Louise nie mogła przestać się zadręczać.

— Mogens zasłużył sobie na lepszą siostrę.

— Mam wrażenie, że byłaś najlepszym, co miał w życiu.

— Jeśli to prawda, to jest to okropnie smutne.

Ravn wyciągnął rękę nad stołem i ujął jej dłoń.

— Chyba wiem, jak się czujesz.

Louise cofnęła dłoń bez słowa.

— To nie twoja wina, że Mogens nie żyje — pocieszał ją Ravn.

— Więc dlaczego tak się czuję?

Ravn wypił łyk wina i zaczerpnął powietrza.

— Kiedy Eva została zamordowana, a ja nie potrafiłem odnaleźć jej zabójcy, czułem się, jakby pochłonęły mnie ciemności. Miałem do siebie pretensje, że nie było mnie wtedy w domu. Nienawidziłem siebie za to, a potem obwiniałem się, że nie mogę znaleźć sprawcy. Wyrzucałem sobie, że tak wielu rzeczy nie zdążyłem jej powiedzieć, że tak wielu rzeczy nie zdążyliśmy zrobić razem. W końcu znienawidziłem wszystkich wokół siebie: przyjaciół, sąsiadów, kolegów. Moja nienawiść była tak wielka, że nie miałem już siły żyć. Zacząłem pić, żeby o wszystkim zapomnieć.

— I co się stało, że przestałeś?

— Nie wiem. Czas zrobił swoje, no i przyjaciele nie zostawili mnie samego. A może po prostu uznałem, że zapicie się na śmierć nie jest takie proste, i zrezygnowałem. Tak czy inaczej, uwolniłem się od nienawiści, pozbyłem się goryczy. Aż nagle, niedawno, odkryłem, że Eva spotykała się z kimś, i wtedy wszystko zaczęło się od początku. Gorycz wróciła, ze zdwojoną siłą.

— Chcesz powiedzieć, że to się nigdy nie skończy?

— Nie. Chcę powiedzieć, że zamiast robić sobie wyrzuty, może należy skupić się na tym, co było dobre, na tym, co nas łączyło, co wspólnie przeżyliśmy. — Ravn wzruszył ramionami. — Naprawdę nie wiem. Wiem natomiast, że jeśli nie będzie się uważać, bardzo łatwo można zniszczyć sobie życie.

Louise otarła łzy, na jej policzkach zostały ślady tuszu. Kiedy to spostrzegła, przeprosiła go i wbiegła do restauracji, licząc, że znajdzie tam toaletę.

Ravn patrzył za nią chwilę, po czym dopił piwo. Współczuł jej i nie sądził, żeby to, co przed chwilą powiedział, mogło cokolwiek zmienić w jej odczuciach. Sam nie znosił, kiedy ktoś, a już szczególnie Johnson, zaczynał prawić mu kazania.

83.

Louise weszła do pustej damskiej toalety, gdzie po jednej stronie było sześć kabin, a po drugiej sześć umywalek. Na ścianie nad umywalkami zamontowano duże lustro, w którym odbijało się całe pomieszczenie. Stanęła przy najdalszej z umywalek i wyjęła serwetkę z pojemnika. Ostrożnie zaczęła usuwać ślady tuszu z policzka. Nagle usłyszała, że drzwi łazienki się otwierają, kątem oka zobaczyła, że do środka wchodzi kobieta. Nie chciała, żeby zobaczyła ją zapłakaną, wyjęła więc z torebki kosmetyczkę i szybko poprawiła makijaż. Kobieta stanęła przy pierwszej umywalce i nie zważając na nikogo, zaczęła malować szminką usta na jaskrawoczerwony kolor.

Louise schowała kosmetyczkę i jeszcze raz spojrzała w lustro, żeby sprawdzić, czy wszystko w porządku. Po chwili odwróciła się i ruszyła w stronę drzwi. Kiedy mijała wysoką kobietę z jasnymi włosami, ta nagle odwróciła się i zagrodziła jej drogę. Rysy twarzy kobiety były ostre, makijaż wulgarny i niechlujny. Jej włosy okazały się tanią peruką, Louise zauważyła, że jest nieco przekrzywiona. Kobieta przyglądała się jej ciemnymi, głęboko osadzonymi oczami.

— Nie tak szybko, Louise — odezwała się grubym męskim głosem. — Powinnyśmy porozmawiać…

— Hau… Hausser — wyjąkała Louise.

— Możesz mi mówić: Renate — powiedział Hausser i roześmiał się.

Poczuła na szyi jego wielką dłoń, polakierowane paznokcie wbiły się w jej skórę niczym szpony. Hausser chwycił ją i pchnął w stronę pierwszej kabiny. Próbowała wzywać pomocy, ale trzymał ją tak mocno, że nie była w stanie wydać z siebie głosu. Słodki, mdły zapach jego perfum mieszał się z ostrą wonią potu.

Spojrzał na nią i wolną ręką zaczął ją gładzić po włosach.

— Jesteś piękna, Liebchen. Majestatycznie piękna. Trudno mi uwierzyć, że ten mały zdrajca był twoim bratem. Nie wyobrażasz sobie, ile miałem z nim kłopotów — mówił, przewracając oczami. — Kiedy tylko zaczynałem napełniać wannę wodą, darł się wniebogłosy. Jako dziecko też bał się wody?

— Ty przeklęty bydlaku…

— Spokojnie, Louise, spokojnie. Takie słowa padające z tych pięknych usteczek? — Hausser przekrzywił głowę i znów zaczął się jej przyglądać. — Przypominasz mi Renate. Może byłaby równie piękna i czysta jak ty? A nie jak ta nędzna parodia. — Wskazał dłonią siebie. — Niestety, kiedy zaczęła się ta nagonka na mnie, musiałem jeszcze raz przywołać do życia biedną małą Renate.

— Jesteś chory…

— Skądże znowu, co najwyżej zdesperowany. Chociaż przyznaję, że moje przebranie prezentuje się lepiej w ciemnościach Teufelsbergu niż w świetle dnia. Niewiarygodne, co skuty łańcuchami mężczyzna jest skłonny wyznać delikatnej kobiecie, gdy grozi mu śmierć. — Hausser zachichotał i chwycił mocniej Louise za szyję. — A teraz powiesz mi, gdzie są pieniądze Mogensa. Wiem, że przyjechałaś tu, żeby je znaleźć…

— Jesteś szalony. Przyjechałam tu odszukać brata. Torturowałeś go, żeby ci wyznał, gdzie je schował?

— Pytam po raz ostatni: gdzie są pieniądze?

— Nie mam pojęcia, ale cieszę się, że nie wpadły w twoje łapy!

Hausser znów ścisnął mocniej jej szyję, z trudem łapała powietrze.

— Powiedz mi albo…

— Albo co? No już, zabij mnie, jak ich wszystkich, jak Renate…

Hausser pokręcił głową.

— Nie zabiłem Renate. Jak możesz mówić takie rzeczy? Mężczyzn zabiłem, to prawda. Bo myśleli, że mogą sobie kupić miłość za pieniądze. Wykorzystywali swoją pozycję, żeby kupić sobie czyste serce. Byli żałośni, a najbardziej żałosny z nich wszystkich był twój brat! — wykrzyczał w złości, poczuła krople śliny na twarzy.

— Nie jesteś lepszy od nich, przeklęty psychopato!

Spojrzał na nią, zdziwiony, że odważyła mu się przeciwstawić.

— To nieprawda. Ja tylko próbowałem przystosować się do nowych czasów.

Uderzyła go w pierś. Hausser odruchowo zrobił krok w tył, a wtedy podniosła nogę i kopnęła go w krocze. Wrzasnął i zgiął się wpół. Szarpnęła drzwi. Próbował jej przeszkodzić, ale wyrwała się i wybiegła z toalety. Ruszyła pędem przez restaurację, wzywając pomocy. Kelnerzy patrzyli na nią zaskoczeni, nie bardzo wiedząc, co robić.

Ravn zerwał się od stolika i podbiegł do niej.

— Co się stało?

— Hausser… Napadł na mnie… Przebrany za kobietę… W łazience — powiedziała zdyszana.

Ravn przecisnął się obok kelnerów i wpadł do damskiej toalety. Na podłodze zobaczył porzucone czerwone szpilki. Sprawdził kabiny, wszystkie były puste. Hausser zniknął.

Ravn wrócił do Louise, która zdążyła już poprosić szefa sali, żeby zadzwonił na policję. Starszy, nieco afektowany pan wahał się przez moment, ale Louise udało się go przekonać, że przed chwilą był tutaj najbardziej poszukiwany człowiek w kraju.

Ravn wybiegł na zewnątrz i zaczął się rozglądać po zatłoczonej ulicy. Louise dołączyła do niego.

— Personel zawiadomił już policję, ale może powinniśmy zadzwonić też do Kurtza?

Ravn pokiwał głową, nie przestając się rozglądać. Sięgnął ręką do kieszeni, wyjął wizytówkę Kurtza i podał ją Louise.

W tym momencie usłyszeli za sobą trąbienie. Ravn odwrócił się. Na drugim końcu Charlottenstraße ruch samochodowy zatrzymał się. Na jezdni coś się działo, wyglądało na to, że doszło do rękoczynów. Ravn zobaczył Haussera, który w całym tym zamieszaniu zgubił perukę, a teraz usiłował wyciągnąć z samochodu jakąś kobietę. W szarpaninę wmieszał się starszy mężczyzna, chwycił Haussera za rękę i nie puszczał.

— Zaczekaj tutaj! — rzucił Ravn do Louise i pobiegł ulicą.

Hausser w tym czasie pchnął trzymającego go mężczyznę, uderzył go głową i przewrócił. Próbował wsiąść do samochodu, ale właścicielka auta nie zamierzała się poddać. Walnęła go torebką. Hausser dostrzegł nadbiegającego Ravna, dał sobie spokój z kobietą i rzucił się do ucieczki.

Ravn podbiegł do kobiety i starszego mężczyzny, który zakrwawiony leżał na jezdni. Po chwili przechodnie pomogli mu wstać. Ravn ruszył więc dalej, torując sobie drogę w tłumie, i rozglądał się dookoła.

Hausser miał co prawda sporą przewagę, ale w kobiecym przebraniu i bez peruki był dobrze widoczny w tłumie. Ravn przyspieszył kroku, zakwasy w nogach sprawiały, że miał wrażenie, jakby szedł przez płynny beton. Ostatnio gonił kogoś dobry rok temu, a niezliczone piwa, które wlał w siebie od tamtego czasu, na pewno nie wpłynęły dobrze na jego formę. A jednak powoli zbliżał się do Haussera. Kondycja byłego agenta Stasi była prawdopodobnie równie kiepska jak jego, a wąska spódnica, którą miał na sobie, raczej nie ułatwiała mu ucieczki.

— Zatrzymać go! — krzyknął Ravn zdyszany. — Zatrzymać go!

Żaden z przechodniów nie zareagował.

Hausser przebiegł przez skrzyżowanie przy Mauerstraße. Ravn był już dziesięć metrów za nim. Słyszał, jak ciężko oddycha, czuł słodki zapach jego perfum, ciągnący się za nim niczym welon. Jeszcze kilka sekund i go dogoni. Nie mógł się doczekać tej chwili. Nagle usłyszał pisk hamulców i poczuł, jakby ktoś podciął mu nogi. Przez moment zawisł w powietrzu, by zaraz z hukiem wylądować na przedniej szybie nadjeżdżającego samochodu. Rozprysła się pod ciężarem jego ciała. Stoczył się po masce i upadł na asfalt. Miał wrażenie, że uszło z niego powietrze. Po chwili ostrożnie spróbował wziąć oddech, zaczął się powoli podnosić. Zakręciło mu się w głowie, musiał się oprzeć o niską maskę porsche, które przed chwilą omal go nie zmiażdżyło. Nadal był w szoku, ciało odmawiało mu posłuszeństwa. Wiedział jednak, że nie może się poddać, że musi biec dalej, wykorzystać przypływ adrenaliny, zanim pojawi się ból. Starszy mężczyzna w różowej koszulce polo wysiadł z samochodu i zaczął oglądać szkody. Krzyknął coś do Ravna, ale ten nawet się nie obejrzał.

Jakieś pięćdziesiąt metrów dalej po obu stronach jezdni parkowały autokary. Hausser krążył między nimi, ale po chwili gdzieś zniknął. Ravn przeciskał się wśród turystów, którzy tłoczyli się wokół pojazdów. Zatrzymał się na moment i spojrzał na wznoszący się przed nim imponujący pomnik ofiar Holocaustu. Kilka tysięcy cementowych bloków różnej wysokości tworzyło niezwykły labirynt. Między nimi przechadzali się turyści i robili zdjęcia. Zaczął rozglądać się za Hausserem, ale nigdzie nie było go widać. Nie chciał zapuszczać się w głąb labiryntu, nie miał pojęcia, gdzie Hausser może być. Poczuł przeszywający ból i pulsowanie w boku. Wiedział, że musi coś zrobić. Był pewien, że Hausser będzie próbował jak najszybciej opuścić labirynt, nie miał jednak pojęcia, dokąd się uda — do znajdującego się po drugiej stronie ulicy Tiergarten, czy w kierunku Unter den Linden, by rozpłynąć się w tłumie spacerujących turystów.

Nagle zauważył stojący kawałek dalej camper z niewielką drabinką prowadzącą na dach. Pomyślał, że stamtąd nie tylko będzie miał widok na cały plac, ale będzie mógł też zajrzeć do labiryntu. Wszedł na górę i po chwili zobaczył Haussera, który wąskimi korytarzami przemykał się w stronę Bramy Brandenburskiej i Unter den Linden.

Zszedł szybko na dół i ruszył biegiem przez ciągnącą się wzdłuż pomnika Cora-Berliner-Straße. Bolało go całe ciało, prawa kostka była spuchnięta, musiał zwolnić.

Wtedy spomiędzy bloków labiryntu wyłonił się Hausser. Zatrzymał się, łapiąc chciwie powietrze. Otarł pot, rozmazując przy tym makijaż, jego twarz zamieniła się w groteskową maskę. Dostrzegł Ravna, spojrzał na niego, wyraźnie zdziwiony, że jeszcze się go nie pozbył, i znów rzucił się do ucieczki.

Na Unter den Linden zaczęła się pora największego ruchu, samochody pędziły wszystkimi pasami. Hausser wbiegł na jezdnię, kierowcy zaczęli trąbić, próbowali go wyminąć. Około dwudziestu metrów za nim biegł Ravn, kulejąc. Mijały go rozpędzone auta, czuł pęd powietrza, niewiele brakowało, a w pewnym momencie straciłby równowagę. Hausser wybiegł na środkowy pas, rozdzielający obie jezdnie, i ruszył biegiem przed siebie. Ravn musiał zaczekać, aż pojawi się przerwa między samochodami. Kiedy światło na skrzyżowaniu zmieniło się na czerwone i samochody się zatrzymały, przebiegł przez jezdnię i ruszył dalej Wilhelmstraße. Po chwili zobaczył Haussera, który stał przy barierce niewielkiego mostu prowadzącego na drugą stronę Sprewy; trzymał się pod boki i wyciągał szyję, próbując desperacko zaczerpnąć powietrza. Odwrócił się i dostrzegł Ravna, który niezrażony parł do przodu, nie zastanawiając się, czy starczy mu siły, żeby obezwładnić przeciwnika. Hausser pokręcił głową, nagle przekroczył niską barierkę i wydostał się na niewielki gzyms. Stał chwilę i spoglądał na rzekę.

A potem skoczył.

Ravn przyspieszył, podbiegł do barierki i oparł się o nią, ledwo dyszał. Spojrzał na rzekę, którą właśnie płynęła łódź z turystami. Na górnym jej pokładzie, otoczony zaskoczonymi chińskimi turystami w jednakowych pomarańczowych wiatrówkach, stał Hausser. Opierał się o reling i z trudem łapał powietrze.

Ravn osunął się na ziemię, usiadł na moście i sięgnął po komórkę. Nie pozostawało mu nic innego, jak zadzwonić na policję i przekazać im, gdzie ostatnio widział Haussera. Niestety, był pewien, że zanim policja dotrze na miejsce, Hausser zdąży zniknąć.

84.

Kiedy Ravn dwadzieścia minut później dotarł taksówką do Lutter & Wegner, lokal był już otoczony przez oddział policji. W środku przy jednym ze stolików siedziała Louise, a obok niej Kurtz.

Przywitał się z nim skinieniem głowy i usiadł na wolnym krześle.

— Jakieś nowe wiadomości? — spytał.

Louise spojrzała na niego zdziwiona.

— Uderzyłeś się?

— Wpadło na mnie porsche, na szczęście jeden z mniejszych modeli.

Louise przyglądała mu się szeroko otwartymi oczami.

— Ktoś cię przejechał? Nie powinieneś iść do szpitala?

— Chyba nie ma takiej konieczności — powiedział i zwrócił się do Kurtza. — Co z Hausserem?

— Zniknął, zanim policja zdążyła sprowadzić łódź do brzegu. Chociaż chłopcy naprawdę się spieszyli. Wysłaliśmy dodatkowe patrole w okolice, gdzie łódź zwykle cumowała.

— Przynajmniej wiemy, że nadal jest w Berlinie i że nie ma pieniędzy Mogensa.

Kurtz pokiwał głową.

— To na pewno jest jakiś plus. W przebraniu czy nie, nie ucieknie nam.

— Myślałam, że Mogens powiedział mu, gdzie ukrył pieniądze.

Kurtz wzruszył ramionami.

— Najwyraźniej ktoś go uprzedził albo Mogens nie powiedział mu prawdy. Tak czy inaczej, nie znaleźliśmy śladu pieniędzy ani w okolicach Teufelsbergu, ani w domu Haussera, ani w mieszkaniu w Friedrichshain, które Mogens wynajmował.

— Wiemy, że Mogens przyjechał do Berlina pociągiem. Co z boksami na bagaż na Hauptbahnhof? — spytał Ravn.

— Wszystkie sprawdziliśmy, Mogens z nich nie korzystał. Ale oczywiście mógł zdeponować pieniądze w innym miejscu, albo na przykład gdzieś je zakopać.

— Tak czy inaczej, ta kwestia pozostanie chyba tajemnicą — stwierdził Ravn.

Kurtz wstał.

— Przypuszczam, że napędziłeś mu takiego stracha, że nie będzie już was napastował, ale na wszelki wypadek przydzieliłem wam ochronę na cały czas waszego pobytu w Berlinie.

— Dziękuję — powiedziała Louise. — Szczerze mówiąc, nie mogę się już doczekać powrotu do domu.

— Podobnie jak ja — stwierdził Ravn.

Dotknął opuchniętej kostki. Była obolała. Pomyślał, że chociaż uznał wizytę u lekarza za zbędną, to chętnie zamieniłby kilka słów z barmanem.

Christianshavn, 19 maja 2014

85.

W kościele Najświętszego Zbawiciela na Christianshavn rozbrzmiewały dźwięki organów. Ziemskie szczątki Mogensa, złożone w ciemnej trumnie, która stała teraz przed głównym ołtarzem, żegnało preludium z Tristana i Izoldy Wagnera. Ravn stał z tyłu. Przyglądał się Louise i jej najbliższej rodzinie, siedzącej w pierwszych rzędach, tuż obok potężnych aniołów z białego marmuru. Był tu po raz pierwszy od pogrzebu Evy. Wówczas organista grał Za chwilę nastanie cisza Kima Larsena, a kościół był wypełniony po brzegi. Prasa rozpisywała się o tragedii. Można było odnieść wrażenie, że całe Christianshavn przybyło ją pożegnać. W przypadku Mogensa było inaczej: kościół wydawał się niemal pusty.

Minął tydzień od momentu sprowadzenia zwłok do Danii. Wydanie ich, a potem transport do Kopenhagi przebiegły bez żadnych problemów. Ceremonię pogrzebową przesunięto nieco ze względu na upór Louise, która pragnęła, żeby msza odbyła się właśnie w tym kościele.

Ravn przyglądał się jej. Była ubrana na czarno, ale nawet pogrążona w żałobie była cholernie piękna. Widział ją po raz pierwszy od powrotu z Berlina. Przenocowali na „Biance”, kochali się, a potem zasnęli głęboko. Rano, kiedy się obudził, już jej nie było. Potem dzwonił do niej wielokrotnie, wysyłał SMS-y, ale nie reagowała. Zaniepokojony, zadzwonił w końcu do Wydziału Architektury, by zapytać, czy wróciła do pracy. Wróciła. Zostawił jej wiadomość, nie oddzwoniła.

Doszedł do wniosku, że wytłumaczenie jej milczenia znajdzie zapewne tutaj, wśród bliskich. Obok niej siedział były mąż, jeśli to rzeczywiście był on, i obejmował ją ramieniem. Wyglądał na dobre dziesięć, może piętnaście lat starszego od niej. Nobliwie ubrany, opalony, siwy. Miejsce z drugiej strony zajął jej dorastający syn, z długimi jasnymi włosami, w pogniecionej marynarce od smokingu. Pewnie został ściągnięty do domu ze szkoły, żeby mógł uczestniczyć we mszy ku pamięci wuja. Widać było, że rodzina w tych trudnych chwilach znów jest razem, jakby powstała między nimi nowa, silniejsza więź. Kiedy ceremonia się skończyła, Ravn uznał, że nie ma powodu, by zostawał dłużej, i lekko utykając, ruszył w stronę wyjścia.

Ravn nalał wody do jednej miski, dosypał karmy do drugiej i postawił je na tylnym pokładzie łodzi. Møffe zerkał na niego ze swojego miejsca w kącie, nie wykazując najmniejszej ochoty do wstania. Strajk głodowy był jednym ze sposobów, w jakie pies okazywał swoje niezadowolenie z faktu, że został pozostawiony sam na łodzi. Poszarpał T-shirty Ravna, zainteresował się też jego butami.

— Mam tego dosyć, Møffe — zawołał Ravn. — Z Eduardem było ci bardzo dobrze, nie ma powodu robić takich min.

Møffe głośno mlasnął.

— Nie tak okazuje się uczucia — stwierdził Ravn i ruszył na mostek. — Zacznij zachowywać się porządnie.

Usiadł na krześle, położył nogi na stojącej naprzeciwko ławie. Wiał chłodny wiatr, ale w słońcu było ciepło. Wyciągnął z kieszeni gazetę. Przejrzał ją pobieżnie, zauważył, że historia berlińska była omawiana na kilku szpaltach. Do artykułu dołączono ponure zdjęcie Teufelsbergu i podobiznę Haussera. Niemiecka policja nadal go nie odnalazła, a brak rezultatów sprawiał, że presja na komisarza Kurtza rosła. Tym bardziej że liczba prawdopodobnych ofiar zwiększyła się do dziewiętnastu. Dziennikarze dowiedzieli się także, że brakuje pokaźnej sumy pieniędzy, które być może zostały ukryte gdzieś w okolicach Teufelsbergu. Mieszkańcy Berlina przypuścili prawdziwy szturm na tę okolicę, rozpoczęło się poszukiwanie skarbu.

Ravn spojrzał znad gazety na kanał i dalej, w stronę Applebys Plads, w kierunku kamienicy, w której kiedyś mieszkał Mogens. Pomyślał, że na pewno nieraz tędy przechodził, gdy szedł do pracy bądź wracał do domu. Czasem pełen nadziei, kiedy właśnie otrzymał list od „Renate”. To tutaj planował napad, tutaj snuł plany na przyszłość.

Rozmyślania Ravna przerwało mlaskanie dochodzące z tylnego pokładu. Wstał z ławki i przeszedł na drugą stronę mostka.

— Znów jesteśmy przyjaciółmi?

Møffe skończył przeżuwać i spojrzał na niego swoimi wiecznie smutnymi oczami. Potem kichnął i zaczął cicho powarkiwać, co Ravn uznał za dobry znak.

W nocy śnił mu się seks z Louise. Ostry, bardziej szalony niż ten w rzeczywistości. Bardziej zwierzęcy, gwałtowny, głośny. Chwycił ją rękami za szyję i zaczął ściskać, aż nagle poczuł, że robi mu się niedobrze, że się dusi. Był pod wodą i nie mógł wydostać się na powierzchnię, kochał się z Louise, tonąc.

Usiadł gwałtownie na łóżku i uderzył głową o niski sufit kajuty. Spojrzał na pokład, oświetlony księżycową poświatą. W drzwiach stał Møffe i szczekał, zwrócony w stronę tylnego pokładu. Ravn nie umiał powiedzieć, czy ktoś tam był, ale chwilę potem usłyszał kroki, ktoś biegł wzdłuż nabrzeża. Zawołał psa, który zdążył się już uspokoić. Teraz podszedł do niego i położył się na swoim kocyku. Ravn leżał na łóżku i wsłuchiwał się w pluskanie fal, uderzających łagodnie o burtę. Zamknął oczy i spróbował zasnąć. Nie powinien był się angażować w tę sprawę ani w związek z Louise.

Christianshavn, 20 maja 2014

86.

Następnego dnia nad kanałem świeciło słońce, rozpraszając powoli mgłę. Wyglądało na to, że wiosna w końcu zawitała na dobre. Nabrzeże, jak zwykle przy takiej pogodzie, zapełniło się ludźmi, jedzącymi pizzę, popijającymi latte czy piwo, palącymi jointy. Na „Biance” Ravn szlifował luk nad kajutą. Meteorolodzy zapowiadali, że słoneczna pogoda utrzyma się przez kilka dni, postanowił więc polakierować drewniane części łodzi. Dostrzegł Eduarda, który parkował rower na nabrzeżu. Zdjął z bagażnika skórzaną teczkę i pomachał nią przyjacielowi.

— Dużo pracy w redakcji? — spytał Ravn.

— Sezon ogórkowy — rzucił tylko Eduardo.

Wszedł na pokład swojego kecza, który z otwartym kokpitem cumował obok burty „Bianki”.

— Chętnie usłyszałbym coś więcej o tej twojej berlińskiej przygodzie — zagadnął. — Oczywiście o tobie nie wspomnę ani słowem.

— Nie mam ci nic więcej do opowiedzenia.

Ravn rzeczywiście nie powiedział nic przyjacielowi, tylko skierował go do komisarza Kurtza. Sądząc po skąpych materiałach, jakie dotychczas ukazały się w „Information”, Eduardo dotąd się z nim nie skontaktował. Ale też sprawy seryjnych morderców nie były głównym tematem zainteresowań jego redakcji.

Eduardo rzucił teczkę na pokładową skrzynię, zdjął T-shirt, obnażając wyjątkowo chudy i bardzo blady tors.

— To powiedz przynajmniej, co z wami, z tobą i Louise? Dopilnuję, żeby żadne wiadomości nie trafiły na pierwszą stronę — dodał ironicznie.

— Nie bardzo jest o czym mówić, bo między nami nic nie ma.

— Myślałem, że…

Ravn pokręcił głową.

Spojrzał na surowe drewno i jeszcze raz przeciągnął po nim papierem ściernym.

— Nie masz przypadkiem koperty formatu A4?

Eduardo skinął głową i poszedł do kajuty. Po chwili wrócił, niosąc w ręku dużą brązową kopertę. Podał ją Ravnowi.

— Ta będzie dobra?

Ravn skinął głową i podziękował mu.

— A tak przy okazji, słyszałeś coś w nocy?

— O co chodzi?

— Obudziło mnie szczekanie Møffego. Zwykle tak się nie zachowuje.

Eduardo pokręcił głową.

— Nie, spałem jak kamień. Myślisz, że ktoś próbował się włamać?

— Nie byłby to pierwszy raz — stwierdził Ravn i wzruszył ramionami. — Ale mógł to też być jakiś pijaczyna, który przez przypadek wszedł na pokład.

— Może też powinienem sprawić sobie psa. Ale takiego, który rano ma nieco lepszy humor niż Møffe — powiedział Eduardo. Położył się na ławie, rozkoszując się słońcem.

Późnym popołudniem Ravn siedział przy stole w kajucie. Przed nim leżały torba z drobiazgami Mogensa i teczka Louise z wszystkimi dokumentami: kopiami e-maili, planami podróży. Zapomniała wziąć je ze sobą, kiedy wychodziła z „Bianki”, i wyglądało na to, że raczej nie zamierza po nie wracać. Postanowił więc odesłać jej rzeczy brata. Nagle uświadomił sobie, że nie ma pojęcia, gdzie Louise mieszka. Pewnie na Østerbro, pomyślał, w jednej z tych mieszczańskich kamienic. Zdecydował się włożyć wszystko do koperty i przesłać przez posłańca na Wydział Architektury na Holmen. Miał zamiar dołączyć wiadomość i teraz siedział i głowił się, co napisać. Nie chciał, żeby pomyślała, że czuje się zraniony, bo to nie była prawda, raczej po prostu dziwiło go jej milczenie. Z drugiej strony doskonale rozumiał, że ona chce jak najszybciej o wszystkim zapomnieć, i że to obejmuje także jego. W końcu napisał, że ma nadzieję, że Louise czuje się dobrze, a jeśli będzie chciała, to on zawsze chętnie umówi się z nią na kawę. Spojrzał na kartkę, uznał, że treść jest w porządku, tylko charakter pisma był okropny. Nigdy dotąd się nad tym nie zastanawiał.

Włożył do koperty teczkę z dokumentami, zniszczony skórzany portfel Mogensa i inne drobiazgi i zaczął się wahać, czy dołożyć też mapę Berlina i zakupione przez Mogensa bilety. Chętnie wyrzuciłby je do kosza, nie był jednak pewien, czy nie mają dla Louise wartości sentymentalnej. Sam zachował na przykład spinkę do włosów, która kiedyś należała do Evy. Dlatego w końcu doszedł do wniosku, że wyśle Louise wszystko, niech sama zadecyduje, co chce zatrzymać.

Odczekał, aż łódź z turystami popłynie dalej, i sięgnął po bilet Mogensa na rejs po kanale. Już miał włożyć go do koperty, kiedy coś go tknęło i zerknął na wydrukowaną na nim datę i godzinę. Wynikało z nich, że Mogens wszedł na pokład łodzi o 12.52. Czyli niemal natychmiast po kradzieży. Ravn położył bilet na stole. Niezależnie od tego, jak duży sentyment Mogens czuł do rejsów po kopenhaskim porcie, był to dziwny krok. Tracił w ten sposób cenne minuty, poza tym niezależnie od wybranej przez niego trasy, płynąc kanałem, musiał minąć swój zakład pracy, który przed chwilą okradł. Dlaczego tak ryzykował? Być może chciał po raz ostatni rzucić okiem na miejsce przestępstwa, tak jak piromani lubią przyglądać się pożarom, które sami wzniecają? Ravn raczej w to wątpił.

Wstał od stołu i wyszedł na tylny pokład. Każdy krok Mogensa był zaplanowany w najdrobniejszych szczegółach, dlatego przejażdżka po kanale nie mogła być przypadkowym kaprysem. Dlaczego nie zamówił taksówki i nie pojechał od razu na dworzec? Ravn zaczął krążyć po pokładzie, rekonstruując w myślach ucieczkę Mogensa. Doszedł do wniosku, że brat Louise musiał wcześniej zostawić walizkę na dworcu, albo też wrócił po nią do swojego mieszkania już po dokonaniu kradzieży. Coś jednak mówiło mu, że raczej to pierwsze. Pomyślał, że Mogens, idąc rano do pracy, musiał minąć „Biancę”. Pewnie trząsł się ze strachu, ale na pewno był też podniecony. Po raz pierwszy czuł, że żyje, miał jakiś cel. A potem wywiódł wszystkich w pole, wszystkich tych, którzy całe lata nim gardzili, odtrącali go. Kiedy szef był zajęty w pokoju obok, on z zimną krwią opróżnił sejf. Musiał mieć poczucie niesamowitej satysfakcji. Dokonał aktu zemsty. Ravn krążył nadal po pokładzie. Mówił cicho sam do siebie, nie przejmując się ludźmi na nabrzeżu, którzy zerkali na niego zdziwieni.

— Mogens czuł się jak mszczący się bóg. Niczym Wisznu wybiegł z firmy Lauritzena z niemal milionem koron w gotówce. I ruszył w świat, by rozpocząć nowe życie, w którym jego nagrodą miała być Renate. I nagle decyduje się popłynąć łodzią? — pokręcił głową. — Dlaczego, Mogens, dlaczego? Wygrałeś, zemściłeś się, więc po co ci ta runda po kanale? Czyżbyś jeszcze się wahał? — Ravn potarł swój kilkudniowy zarost. Może tak właśnie było? Mogens zaczął się wahać. Może wcale nie miał ochoty wsiadać do pociągu i jechać na spotkanie świetlanej przyszłości z Renate u boku? Ravn chyba nawet go rozumiał. Do tej pory tylko korespondowali ze sobą. Nigdy się nie spotkali. Nawet nie widział jej zdjęcia, chyba że Hausser wysłał jej jakieś inne, nie swoje, ale Ravn raczej w to nie wierzył. Wymieniali tylko e-maile, niekiedy bardzo osobiste, intymne. To wystarczyło, żeby Mogens zdecydował się na wyjazd, ale czy wystarczyło, żeby jej zaufał? Kto wie, czy nie zaczął mieć wątpliwości, zastanawiać się, że jednak może im się nie udać tam, w Berlinie. Ta przejażdżka na pewno była zaplanowana, jak każdy krok, który zrobił tamtego dnia. Ravn oparł się o reling i spoglądał na gładką jak lustro powierzchnię wody w kanale. Dlaczego Hausser, Kurtz i połowa mieszkańców Berlina nie byli w stanie znaleźć pieniędzy Mogensa? Może z tego prostego powodu, że nigdy nie zabrał ich tam ze sobą? A jeśli zanim wyruszył w podróż, schował je gdzieś tutaj? Tylko że przecież powiedział Hausserowi, gdzie je ukrył. Ravn był przekonany, że brat Louise nie był typem twardziela, który ze stoickim spokojem poddałby się torturom. Dlatego powiedział Hausserowi prawdę. Bo to była prawda, kiedy mówił, że pieniądze schowane są w twierdzy…

Ravn wrócił do kajuty i wziął ze stołu bilet. O ile dobrze pamiętał, jedynie Canal Tours, firma, której nazwa widniała na bilecie, organizowała rejsy do twierdzy Trzy Korony, wzniesionej na wyspie u wejścia do portu kopenhaskiego. Może więc odpowiedź była prosta: wszyscy szukali łupu w niewłaściwym miejscu.

87.

W komórce Louise od razu włączyła się poczta głosowa, Ravn zostawił jej wiadomość. Powiedział, że być może wie, gdzie Mogens schował pieniądze. Najprawdopodobniej znajdują się gdzieś w twierdzy Trzy Korony, a nie w okolicach Teufelsbergu. Poprosił, żeby oddzwoniła najszybciej, jak będzie mogła. Muszą zdecydować, co dalej robić. Położył komórkę na stole i wpatrywał się w nią, jakby był przekonany, że Louise natychmiast oddzwoni. Musiał przyznać, że rzeczywiście obudził się w nim instynkt myśliwego. Gdyby silnik „Bianki” działał, pewnie od razu przekręciłby kluczyk i wziął kurs na twierdzę. Oczywiście mógł też zadzwonić na komendę i podać im wszystko na srebrnej tacy. Ale znając swoje szczęście, był niemal pewny, że sprawa trafiłaby do Mikkela, a do tego nie chciał dopuścić. Pomyślał, że razem z pieniędzmi Mogens prawdopodobnie schował też księgę podatkową, która była dowodem podwójnej księgowości. Jeśli istniała jakaś pozaziemska sprawiedliwość, to może chociaż w ten sposób będzie mógł pomóc Mogensowi zemścić się zza grobu na jego dawnym dręczycielu. Tak czy inaczej, był pewien, że kilka miesięcy za kratkami dobrze Lauritzenowi zrobi.

Odczekał godzinę, a dokładnie czterdzieści pięć minut, i uznał, że jego cierpliwość się wyczerpała. Znalazł stary plecak, spakował do niego sweter, manierkę, latarkę i łom. Upewnił się, że ma w kieszeni swojego leathermana z czternastoma najważniejszymi narzędziami. Møffe stał, merdał ogonem i przyglądał mu się zaciekawiony.

— Ty zostajesz — nakazał mu Ravn, a Møffe parsknął. Z trudem odzyskane zaufanie do pana znów było zagrożone.

Wyszedł na pokład i zawołał Eduarda. Kiedy przyjaciel nie odpowiedział, zeskoczył do kokpitu i sprawdził w kajucie, ale łódź była pusta. Sięgnął po komórkę i zadzwonił do niego. Po chwili usłyszał Eduarda po drugiej stronie.

— Gdzie jesteś? — spytał Ravn, rejestrując w tle jakieś głosy.

— W Kanalen, gdzie popijam rosé z… ze słodką señoritą.

— Nawet nie pamiętasz jej imienia, pięknie. Muszę pożyczyć twój ponton.

— Jasne, a dokąd się wybierasz?

— Do Trzech Koron, do twierdzy.

Eduardo roześmiał się, najwyraźniej mu nie uwierzył.

— Weź go. Życzę ci powodzenia.

Już po chwili Ravn zaczął luzować linę, którą gumowy ponton był przywiązany do relingu kecza. Wskoczył do środka, usiadł na ławeczce, pociągnął za wajchę i uruchomił silnik.

88

W ciemnej bramie po drugiej stronie kanału dał się dostrzec jakiś ruch. Ktoś ukrył się tu i ponad dobę czekał cierpliwie w ciemnościach, cały czas obserwując „Biancę”, obywając się bez jedzenia, picia, niemal bez snu. Pozostawanie niewidocznym przez tak długi czas było nie lada sztuką, tylko najlepsi to potrafili, uczyło cierpliwości, ale i nadwerężało pęcherz. Ukrywający się mężczyzna odchodził więc od czasu do czasu za potrzebą, nie spuszczając jednak oka z łodzi. Gdy Ravn wsiadł do niewielkiego pontonu i odpłynął w kierunku mostu przy Christianshavns Torv, Hausser wyszedł z bramy. Wyglądał na wykończonego, ale oczy nadal mu błyszczały, jak u głodnego drapieżnika. Dotarcie tutaj zajęło mu trzydzieści sześć godzin, przemieszczał się, podróżując pociągami towarowymi, ukrywając się. Wyjął z ucha białą słuchawkę i owinął kabel wokół niewielkiego odbiornika, z którym była połączona. Sprzęt, którym dysponował, był nieco przestarzały i miał swoje ograniczenia, ale umożliwiał mu podsłuch wszystkich rozmów na łodzi po drugiej stronie kanału. A wszystko dzięki nadajnikowi, który poprzedniej nocy udało mu się umieścić przy drzwiach kajuty. Gdyby nie ten przeklęty kundel na pokładzie, umieściłby pluskwę w samej kajucie, wtedy dźwięk byłby lepszy, ale i tak usłyszał wystarczająco dużo. Nie rozumiał wszystkiego, ale wystarczyły mu słowa, które tam padały: Mogens, pieniądze, Teufelsberg i Trzy Korony. Wiedział, gdzie znajduje się twierdza, wiedział to każdy turysta, jeśli tylko przeczytał przewodnik po mieście. Duńczycy byli dumni ze swojej historii, chociaż nie brakowało w niej porażek. Z drugiej strony byli narodem, który nie działał na rozkaz, co sprawiało, że niekiedy sięgali do najdziwniejszych rozwiązań. Najlepszym przykładem był ten facet, Ravn. Hausser nie miał pojęcia, jak Duńczykowi udało się wpaść na jego trop, ale doskonale wiedział, że to przez niego, a nie przez niemiecką policję musiał teraz uciekać. Desperacja, z jaką Ravn gonił go ulicami Berlina, utwierdziła go w przekonaniu, że jest zdeterminowany i łatwo nie zrezygnuje. Podobnie jak on kierował się instynktem, szedł za zapachem krwi. Hausser wiedział, że jeśli ktoś potrafi znaleźć łup, to właśnie on, Ravn. Der Ravn Mensch, człowiek kruk. Wiedział też, że przekraczając granicę i jadąc do Kopenhagi, dużo ryzykował, miał jednak nadzieję, że nie na darmo. Jeśli uda mu się przechwycić łup Mogensa, zapewni sobie bezpieczną przyszłość, tym bardziej że miał też pieniądze, które przejął od innych kawalerów Renate. Ciągle jednak nie podjął decyzji, dokąd się uda. Może na Kubę? Pamiętał, że Strauss mu ją kiedyś zachwalał. Uśmiechnął się. Wtedy pomysł wydał mu się absurdalny, teraz jednak zmienił zdanie. Pomyślał, że jeśli przekupi kogo trzeba, może uda mu się dostać na pokład jakiegoś frachtowca płynącego w tamtym kierunku. Potem zejdzie na ląd w Hawanie, gdzie zostanie przyjęty jako jeden z ostatnich prawdziwych socjalistycznych bohaterów, którym bez wątpienia był.

89.

Ravn trzymał mocno linę przytwierdzoną z przodu pontonu, odchylił się do tyłu, cały czas pilnując, żeby fale nie zalewały dziobu zodiaca. Wyminął potężne rejsowce przy wybrzeżu Langelinie i płynął w kierunku dawnej twierdzy morskiej po drugiej stronie portu. Szerokie wejście do portu i silny wiatr od strony Sundu zamieniły basen portowy w otwarte morze. Fale dawały się we znaki nawet znacznie większym łodziom turystycznym. Mało stabilny, doczepiany silnik zaczął się krztusić. Ravn zapomniał sprawdzić, czy w zbiorniku było wystarczająco dużo paliwa. Jeśliby silnik teraz zastrajkował, straciłby panowanie nad pontonem. Po chwili jednak motor odzyskał moc i już po kilku minutach Ravn zobaczył przed sobą wejście do twierdzy. Wpłynął do wewnętrznego basenu, gdzie woda była idealnie spokojna. Przed budynek dawnych kazamat podpłynęła właśnie łódź z turystami, którzy zaczęli wychodzić na ląd. Ravn skierował się do południowego skrzydła twierdzy i zacumował blisko budynku, w którym kiedyś mieściło się mieszkanie komendanta, obecnie zamienione na kawiarnię. Podszedł bliżej, zajrzał do środka. Kelner, który właśnie wycierał stoliki, spojrzał na niego.

— Za dziesięć minut zamykamy — poinformował go.

Ravn skinął głową.

— Kiedy odpływa ostatnia łódź? — spytał.

— Za dwadzieścia minut.

Ruszył zboczem w stronę porosłego trawą dawnego magazynu amunicji, skąd rozciągał się widok na całą wyspę. Twierdza ze swoimi szarymi betonowymi budynkami i białą latarnią morską zawsze przypominała mu Alcatraz. Pomyślał, że kiedyś wydawała mu się mniejsza. A że liczba możliwych miejsc, w których Mogens mógł ukryć swój łup, była niezliczona, nagle cały jego plan wydał mu się niedorzeczny.

Zauważył, że do basenu portowego wpłynęła kolejna łódź z turystami, kilkanaście osób wyszło na brzeg i natychmiast skierowało się do budynku dawnych kazamat. Jeśli dobrze pamiętał, mieściło się tam muzeum twierdzy, natomiast reszta pomieszczeń była pusta.

Przyszło mu do głowy, że Mogens nie miał dużo czasu, musiał przecież zdążyć na pociąg do Berlina. Prawdopodobnie więc od razu skierował się do miejsca, które już wcześniej sobie upatrzył, a potem szybko wrócił do łodzi. Jego największym problemem byli zapewne turyści. Większość szła zwiedzać kazamaty, ale część pewnie zdecydowała się na spacer po zboczach ciągnących się między dawnymi magazynami amunicji a stanowiskami armatnimi. Mogens musiał więc schować łup albo w północnej części wyspy, leżącej daleko zarówno od kazamat, jak i kawiarni, albo znalazł jakąś kryjówkę w głównym budynku. Ravn zszedł ze wzgórza i ruszył w stronę dawnych kazamat.

Na pierwszym piętrze pachniało stęchlizną, niemal jak w bunkrze w Teufelsbergu, tyle że bez słodkawej woni rozkładającego się ciała. Gdzieś z oddali dolatywały głosy turystów, odbijały się echem od betonowych ścian. Liczne pomieszczenia magazynowe i nisko sklepione hale powodowały, że całe piętro przypominało jeden wielki labirynt. Większość pomieszczeń była pusta, surowe betonowe ściany nie kryły żadnych tajemnic. Wszedł na górę. Głosy turystów zamilkły, teraz słychać było jedynie krzyki mew. Drugie piętro wyglądało dokładnie tak samo, żadne z pomieszczeń nie było na tyle oddalone od głównego budynku, żeby Mogens zdecydował się coś tu ukryć. Ravn przeszedł całe piętro i ruszył po schodach prowadzących na płaski dach budynku, gdzie obok stanowiska armatniego było też dawne mieszkanie dowódcy. Armaty zostały już dawno usunięte, została tylko platforma, na której kiedyś stały. Ravn spojrzał na basen portowy: ostatni turyści wracali do łodzi. Gdzieś w oddali zobaczył biegnącego kelnera z kawiarni. Ostatnia łódź miała wkrótce odpłynąć, wtedy zostanie sam na wyspie.

Wrócił do pomieszczeń magazynowych i zszedł na dół, do najniżej położonych kazamat. W korytarzu było ciemno, wyjął latarkę. Słyszał, jak fale uderzają o ściany budynku, w magazynach od strony Sundu plamy soli przypominały stalaktyty. Cały parter był w opłakanym stanie, w kilku miejscach oberwane fragmenty sufitu blokowały wejście do kolejnych kazamat. Poświecił po ścianach, miejsce sprawiało wrażenie niedostępnego. Biorąc pod uwagę potężną sylwetkę Mogensa, uznał, że brat Louise nie byłyby w stanie się tu poruszać.

Pół godziny później Ravn opuścił gmach i wyszedł na górę. Stał teraz koło basenu portowego. Wypił łyk wody z manierki i ruszył na północ, gdzie znajdował się magazyn min morskich. Chciał sprawdzić część budynku zwróconą ku basenowi, ale okazała się zamknięta. Zajrzał przez okno i stwierdził, że służy teraz za magazyn dla kawiarni. Postanowił iść dalej wzdłuż budynku, walcząc z silnym wiatrem od strony Sundu, który w pewnym momencie omal go nie przewrócił. Z niepokojem myślał o drodze powrotnej w gumowym pontonie zdanym na łaskę wichru i ciemności. Okrążył budynek, ale nigdzie nie znalazł miejsca, w którym Mogens mógłby ukryć łup. Przygnębiony wrócił do kazamat i zaczął iść niewielkim pasażem w stronę wewnętrznego basenu. W połowie drogi dostrzegł niewielką bramę z podwójnymi drzwiami, były lekko uchylone. Pchnął je i znalazł się w wąskim korytarzu, który jak się okazało, prowadził do magazynu amunicji. Włączył latarkę i ruszył w głąb, minął trzy pierwsze pomieszczenia, wszystkie były puste. Korytarz kończył się stertą kawałków muru. Poświecił latarką, sięgnął po łom, który miał ze sobą, i zaczął je rozbijać. Postanowił sprawdzić, ile czasu trzeba, żeby coś tu schować. Przerwał na chwilę, wypił łyk wody. Mogens mówił, że ukrył pieniądze w trzecim pomieszczeniu. Jeśli miał na myśli ten magazyn, to pieniądze musiały być schowane gdzieś tutaj. Ravn odwrócił się i ponownie poświecił latarką, próbował dojrzeć coś w pustym magazynie. Zwrócił uwagę na panującą tu głuchą ciszę. W innych pomieszczeniach magazynowych słyszał uderzenia fal o ściany i krzyk mew, tutaj jednak nie docierał żaden dźwięk. Poświecił do góry, zobaczył niski sufit i wylot wentylacyjny, zamknięty zardzewiałą kratką o średnicy mniej więcej dwudziestu centymetrów. Stanął pod nim, wyciągnął rękę w stronę kratki i nie poczuł choćby lekkiego powiewu. Oczywiście szyb mógł być zapchany z najróżniejszych powodów, ale mimo to Ravn postanowił sięgnąć po narzędzia. Wyjął największy ze składanych noży i włożył ostrze w niewielką szczelinę między murem a otworem. Wystarczył jeden obrót, a kratka wyleciała i upadła na podłogę tuż pod jego nogami. Poświecił do wnętrza kanału wentylacyjnego, zobaczył w głębi czarny plastik. Włożył rękę i zaczął ciągnąć, po chwili jego oczom ukazała się bardzo długa, wąska torba, z której zaczęły wysypywać się banknoty.

90.

Ravn spojrzał na górę banknotów. Nie zamierzał ich liczyć, ale wyglądało na to, że Mogens ukrył tu większość skradzionych pieniędzy. Obok banknotów, zwinięte w rulon i okręcone gumką, leżały też księgi rachunkowe. Włożył pieniądze z powrotem do torby, a potem spakował wszystko do plecaka. Kiedy po chwili wyszedł na zewnątrz i ruszył w stronę basenu portowego, zauważył, że na dworze zrobiło się już ciemno. Ostatni kawałek drogi pokonał biegiem; plecak przewiesił przez ramię, w ręku trzymał łom. Dotarł do południowego skrzydła, gdzie zacumował ponton, i schylił się, żeby odwiązać linę. Kiedy się prostował, dostał mocne uderzenie w tył głowy i upadł twarzą do ziemi. W uszach mu szumiało, ciało miał jak z galarety. Czuł, że ktoś szarpie jego plecak, próbując ściągnąć mu go z ramienia. Nagle uświadomił sobie, że w ręce nadal trzyma łom. Odwrócił się na plecy i zamachnął się nim z całej siły. Chwilę potem ktoś stanął mu butem na klatce piersiowej i przycisnął go do ziemi. Ucisk był tak silny, że Ravn ledwie mógł oddychać. Puścił łom i obiema rękami próbował odepchnąć but, ale nie był w stanie.

— Perfect, wykonałeś kawał świetnej roboty — usłyszał nad sobą głos.

Ktoś mówił do niego z wyraźnym niemieckim akcentem. Uniósł głowę i zobaczył Haussera. W ręku trzymał gumową pałkę, która sądząc po wyglądzie, z pewnością była kiedyś jego bronią służbową.

— Podobasz mi się. Imponuje mi twój instynkt i twoja żądza krwi. Jesteś prawdziwym łowcą, drapieżnikiem, jak ja.

— Wolałem cię w damskim przebraniu — powiedział Ravn i nagle poczuł, że jego żebra już dłużej nie wytrzymają. — Ale rzeczywiście, w jakimś sensie jesteśmy do siebie podobni.

Hausser przygniótł go jeszcze mocniej do ziemi.

— Ależ nie. Ja zawsze wygrywam, a ty za chwilę wyzioniesz tu ducha.

— Niech cię szlag!

— Po co ta gorycz? Taki już mój los, żeby pozbywać się słabszych ode mnie.

— Dlatego zabiłeś… Renate…

Hausser chwycił mocniej pałkę.

— Nie miałem nic wspólnego z jej śmiercią.

— Nie ma sensu kłamać, zabiłeś dziecko.

Hausser pochylił się nad nim.

— Odstrzeliłem łeb jej ojcu i podziurawiłem kulami z kałasznikowa jej matkę. Zapewniam cię, że takie naboje dum-dum potrafią nieźle narozrabiać. Ale Renate nie tknąłem. Niech mnie ręka boska broni. Ona jedna była czysta.

Ravn posłał mu szyderczy uśmiech.

— Cholerny kłamca. Zabójcę dziecka wyczuwam z odległości kilometra, a ty stoisz tuż nade mną.

Pałka trafiła go w skroń, miał wrażenie, że głowa mu eksploduje.

— Stul pysk! — wrzasnął Hausser. — Nie tknąłem jej!

Ravn roześmiał się, pluł krwią.

— Możesz mnie bić do woli. To nie zmieni faktu, że jesteś zabójcą dziecka. Czytałem sprawozdanie. To, że podpaliliście kawał lasu, żeby zatrzeć ślady, niczego nie zmienia, bydlaku.

Hausser odchylił się do tyłu i nacisk na klatkę piersiową Ravna nieco zelżał.

— To prawda, podłożyliśmy ogień, żeby zwłoki spłonęły, ale wcześniej próbowałem ratować Renate. W życiu nie skrzywdziłbym takiego aniołka — powiedział Hausser, zerkając na tonący w mroku basen portowy. — Mogła żyć, powinna żyć. Ale bała się mnie. — Nagle spojrzał na Ravna. — Jeśli naprawdę chcesz wiedzieć, to przebiegłem przez strefę śmierci, aż do ogrodzenia, pod którym siedziała przy zwłokach ojca i matki. Miała na sobie pionierski mundurek, jej biała bluzka była przesiąknięta krwią rodziców i niemal równie czerwona jak chusta, którą zawsze miała na szyi. Była przyszłością Niemiec. Marzyła, żeby reprezentować nasz kraj na olimpiadzie.

— Więc czemu, do cholery, ją zabiłeś? — jęknął Ravn.

Hausser pokręcił głową i przez moment wyglądał niemal jak człowiek.

— Nie zabiłem jej. Przestraszyła się mnie. Chociaż przekonywałem ją, że wszystko będzie dobrze. Sądziłem, że w końcu zrozumie, że byłem zmuszony zrobić to, co zrobiłem. Bo zdrajca zawsze pozostanie zdrajcą, nawet jeśli jest to bliska nam osoba. Sam też kiedyś doniosłem na własnych rodziców, poświęciłem ich dla sprawy. Ale strzały i krew przeraziły ją. I zaczęła biec. Prosto na ogrodzenie. — Hausser wzruszył ramionami. — Ja okazałbym litość, ale miny nie mają uczuć. Biegnąc, nadepnęła na dwie. Okropny widok — powiedział Hausser, wycierając usta. — Jakby przepuścić dziecko przez maszynkę do mięsa. Jej śmierć nadal mnie boli. Ale nic nie mogłem zrobić, poza zatarciem śladów. Teraz kiedy Niemcy oszaleli i kraj się zjednoczył, nikt by mnie nie zrozumiał.

— A co miałby zrozumieć? Że wymordowałeś całą rodzinę?

— Nikt nie zrozumiałby, że moje działania były konieczne.

Zwolnił nieco ucisk i zamachnął się, żeby zadać Ravnowi pałką ostateczny cios. Ravn resztkami sił chwycił jego stopę i odsunął ją na tyle, żeby móc się wyswobodzić. Złapał łom, który leżał obok na ziemi, i wstał. Hausser natychmiast zamachnął się pałką, Ravn zaś próbował zablokować uderzenie łomem. Do oczu poleciała mu krew z rozciętej skroni i oślepiła go. Wtedy Hausser zaczął bić go pałką po żebrach. Poczuł dojmujący ból, nogi się pod nim ugięły. Pochylił głowę, zamierzał uderzyć Haussera w twarz, ale nie trafił. Zrobiło mu się czarno przed oczami. Zachwiał się, oszołomiony, upadł do tyłu i oparł się o strome zbocze. Hausser sięgnął po plecak i odczepił linę pontonu. Zdesperowany Ravn próbował go zatrzymać, rzucając w niego łomem. Trafił w plecy, ale Hausser nie zareagował, po chwili Ravn zobaczył, jak schodzi do pontonu. Podniósł się i chwiejnym krokiem, z trudem utrzymując równowagę, powlókł się nabrzeżem. W tym momencie usłyszał wycie silnika. Hausser pociągnął za linkę, przyspieszył, ponton wykonał skok do przodu, musiał chwycić się ławeczki. Próbując odzyskać nad nim kontrolę, wziął kurs na wyjście z basenu. Ravn dokuśtykał do kawiarni i wpatrywał się w ciemność, usiłując coś dojrzeć. Hausserowi udało się odpłynąć około stu metrów, kiedy silnik zaczął się zacinać, coś zatrzeszczało i zapadła cisza, motor zgasł. Pociągnął za linkę, próbując ponownie go uruchomić. Walcząc z falami bijącymi o bok pontonu, z trudem utrzymywał równowagę. Ravn widział, jak ponton dryfuje, unoszony silnym morskim prądem. Nagle fala, która pojawiła się jakby znikąd, przelała się przez burtę, ponton natychmiast napełnił się wodą i zaczął tonąć. Hausser wskoczył do wody i chwycił się boku pontonu, ale woda nadal napływała do środka i ponton szybko się zanurzał, w końcu pochłonęły go fale. Hausser machał rękami, próbował desperacko utrzymać się na powierzchni. Ravn nie potrafił zrozumieć, dlaczego mężczyzna nie próbuje dopłynąć do lądu, aż nagle dotarło do niego, że najwyraźniej nie mógł wyswobodzić się z plecaka, który ciągnął go na dno. Wreszcie opadł z sił. Jego blada twarz pojawiła się jeszcze kilka razy między wzburzonymi falami, ale wkrótce przestał walczyć i zniknął w ciemnej otchłani.

Christianshavn, 26 maja 2014

91.

Dwa dni po tym, jak Hausser utonął, jego ciało wypłynęło na brzeg niemal tuż obok eleganckiego lokalu Langelinie Pavillonen, niedaleko kopenhaskiej Małej Syrenki. Znalazły je dwie kobiety, które wybrały się pobiegać. Kiedy ratownicy wydobyli zwłoki z wody, otworzyli plecak i znaleźli pieniądze oraz księgi rachunkowe. Prasa natychmiast zainteresowała się sprawą. Nie dość, że ciało poszukiwanego seryjnego mordercy morze wyrzuciło na brzeg tuż obok Syrenki, narodowego symbolu Duńczyków, to jeszcze znaleziono przy nim ogromną sumę. Jedno i drugie było nie lada sensacją. Gazety szeroko się o tym rozpisywały, co oczywiście w najmniejszym stopniu nie służyło Lauritzenowi. Takiego rozgłosu nie potrzebował. Ujawnione księgi rachunkowe zwróciły uwagę urzędu skarbowego na jego firmę. Śmierć Haussera została uznana za nieszczęśliwy wypadek, chociaż podkreślano, że sprawa ma związek ze zmarłym Mogensem Slotsholmem i dokonaną przez niego kradzieżą. Jednak ani media, ani policja nie umiały wytłumaczyć, w jaki sposób Hausser znalazł się w Kopenhadze.

Ravn pociągnął pędzlem po drewnianej powierzchni luku, zostawiając cienką, równą warstwę lakieru. W sumie miało ich być dwanaście. Głowa nadal go pobolewała i przy każdym gwałtowniejszym ruchu dostawał mdłości, a wszystko to było skutkiem uderzenia gumową pałką Haussera. Na szczęście nie miał żadnych złamań, więc lekarz na pogotowiu tylko zszył mu i opatrzył dwie dość powierzchowne rany i zabandażował głowę.

Eduardo wybaczył mu stratę pontonu. Żeby tego było mało, wieczorem, kiedy przyjaciel długo nie wracał, zrezygnował z umówionej randki i wyruszył po niego swoim keczem do twierdzy. Jedyne, czego mu nie wybaczył, to że nadal nie chciał powiedzieć, co się tam naprawdę wydarzyło. Kiedy znaleziono ciało Haussera, a Ravn nadal milczał, Eduardo stracił resztki cierpliwości.

— Potrzebuję takich historii! — krzyczał.

— Pracujesz w „Information”, w gazecie, która nadal pasjonuje się kryzysem kubańskim!

Eduardo tego nie skomentował, ale przestał się do niego odzywać. Ravn spodziewał się jednak, że kiedy nieco ochłonie, ich relacje wrócą do normy. Tymczasem zaczął się rozglądać za nowym pontonem dla przyjaciela.

— Świetnie sobie radzisz — usłyszał znajomy głos z nabrzeża.

Odwrócił się i zobaczył Louise. Odłożył pędzel i uśmiechnął się do niej.

— Wejdziesz na pokład?

Pokręciła przecząco głową. Ravn podszedł do relingu i zeskoczył na nabrzeże. Od razu zaczęło mu pulsować w skroniach, ale zapach jej perfum sprawił, że zapomniał o bólu. — Dobrze cię znów widzieć — powiedział i objął ją.

— Dziękuję i nawzajem. Ciągle walczysz z tym stolikiem? — spytała, wskazując bandaże na jego głowie.

Wzruszył ramionami.

— Dostałaś paczkę z rzeczami Mogensa?

Skinęła głową.

— Bardzo ładnie się zachowałeś.

— Tego by tylko brakowało.

Uśmiechnęła się, nieco zażenowana.

— Przepraszam, że tak nagle zniknęłam. To nie było grzeczne. Przykro mi.

— Zapomnij o tym. Nie musisz mnie za nic przepraszać.

— Muszę. Tyle że ciągle miałam coś na głowie: pogrzeb Mogensa i to wszystko… — Rozłożyła bezradnie ręce.

— Jak już mówiłem, nie musisz mnie za nic przepraszać. Ale przyznaję, że ceremonia była bardzo ładna.

— Więc byłeś tam? — Zaczerwieniła się.

Ravn skinął głową.

— No więc pewnie wszystko już wiesz. — Louise spuściła wzrok. — Andreas i ja postanowiliśmy jeszcze raz spróbować. Nie brzmi to żałośnie?

— Nie. Uważam, że o małżeństwo należy walczyć… Masz moje pełne zrozumienie.

Louise pokiwała głową, wypowiedziała bezgłośnie: dziękuję.

— Mam nadzieję, że ty też kiedyś… — zaczęła po chwili milczenia i urwała.

— Poradzę sobie — wszedł jej w słowo Ravn i ujął jej dłonie. — Cieszę się, że cię spotkałem i że mogłem ci pomóc.

— Nawet nie wiesz, jak bardzo jestem ci wdzięczna za wszystko, co dla mnie zrobiłeś — powiedziała i przytuliła się do niego.

Czuł ciepło jej ciała, zamknął oczy i chłonął zapach jej włosów. Nagle znów poczuł się bezpiecznie i jakby na lekkim rauszu. Odsunął Louise od siebie i uśmiechnął się do niej.

— Któregoś dnia umówimy się na kawę na nabrzeżu, dobrze?

Uśmiechnęła się.

— Oczywiście. Umowa stoi.

Uwolniła się od niego i zaczęła iść w stronę swojego fiata. Oboje wiedzieli, że pewnie już nigdy się nie zobaczą, ale sama myśl o ewentualnym spotkaniu była miła. Pomachali do siebie i Louise odjechała.

92.

— W tych bandażach na głowie wyglądasz jak Hindus.

Victoria stała nachylona nad stołem bilardowym z kijem w ręku i próbowała się skupić na następnym ruchu. Popełniła błąd i posłała czerwoną bilę w złym kierunku.

— Do bani! Nie potrafię się skoncentrować, kiedy tak wyglądasz.

Ravn posmarował kij kredą i spojrzał na nią nad stołem.

— To wyobraź sobie, na co ty nas wszystkich narażasz, paradując w tym stroju.

Victoria rzuciła okiem na swój tweedowy trzyczęściowy garnitur z kamizelką i strzepnęła błękitny pył kredowy, który zebrał się na klapie marynarki.

— Tweed to arystokratyczny materiał. Dbam o zachowanie namiastki elegancji w tym towarzystwie.

Do sali wszedł Johnson, niosąc zamówione przez nich trunki.

— Na rachunek pani baronowej — powiedział Ravn.

— Martwisz mnie, skoro nawet z Krukiem nie jesteś w stanie wygrać — zwrócił się Johnson do Victorii.

— Jego bandaż ogranicza mi pole widzenia.

Ravn ustawił bilę i przygotował się do następnej rundy.

— Słyszałem, że zatopiłeś łajbę Eduarda — rzucił Johnson i zaczął zbierać ze stołu puste butelki.

— Zadziwiające, jak szybko plotki się tu rozchodzą — powiedział Ravn.

Johnson roześmiał się, ale zaraz zamilkł, jego wzrok padł na stojącego w drzwiach mężczyznę.

— Pamiętaj, że nadal obowiązuje cię kwarantanna. I nic nie wskazuje na to, żeby miało się to szybko zmienić.

— Jasne — mruknął Mikkel. — Chciałem tylko zamienić dwa słowa z Krukiem.

Ravn zastygł w bezruchu, spojrzał na Mikkela, który patrzył na niego wzrokiem zbitego psa.

— Możemy chwilę porozmawiać?

Ravn wyprostował się, chwycił kij obiema rękami.

— A mamy o czym? — spytał.

Mikkel pokiwał głową.

— Zajmę ci minutę.

Ravn odstawił kij, okrążył stół i podszedł do niego.

Wyszli na nabrzeże i stanęli pod drzewem. Wiatr targał gałęziami. Po kanale płynęli kajakarze, niemal bezszelestnie.

— Chciałeś porozmawiać — zagaił Ravn.

— Strasznie źle się czuję z tym, co się stało — powiedział Mikkel.

— Musisz sobie jakoś radzić. Nie zamierzam słuchać twoich wynurzeń.

— Wiem. Ale mam nadzieję, że jeszcze będziemy mogli wrócić do naszej przyjaźni.

Ravn spojrzał na niego i pokręcił głową.

— Nie zamierzam żywić do ciebie urazy do końca życia. Co się stało, to się nie odstanie. Muszę iść do przodu. Ale nie sądzę też, żeby powrót do przyjaźni był możliwy, chociażby dlatego, że już nie potrafię ci zaufać.

— Rozumiem, co czujesz, ale mam nadzieję, że kiedyś to się zmieni, że uda mi się odzyskać twoje zaufanie.

Ravn pokręcił głową.

— Nie bardzo wiem, jak by się to miało stać. Przykro mi.

Uznał, że nie chce dalej prowadzić tej rozmowy, odwrócił się i ruszył z powrotem w stronę Wydry Morskiej.

— Ravn!

Zatrzymał się i przez ramię spojrzał na Mikkela, który z trudem znajdował słowa.

— Przyszedłem tu — zaczął w końcu — bo chcę cię poinformować, że wszczęliśmy poszukiwania Kaminsky’ego. Szefostwo dało nam zielone światło, mamy śledzić jego klub na Colbjørnsensgade. Dział techniczny zamontował tam kamery, będziemy mieli ich na oku całą dobę, na okrągło.

— Dlaczego policja nagle zainteresowała się jego klubem karcianym?

— Z zaufanego źródła dowiedzieliśmy się, że to coś więcej niż tylko miejsce, gdzie gra się w karty. Jego klub funkcjonuje jako centrala dla wielu wschodnioeuropejskich gangów, grasujących w naszym kraju. Poza tym Kaminsky jest osobiście zaangażowany w przemyt narkotyków i handel ludźmi, głównie prostytutkami z Europy Wschodniej.

— Jak wiarygodne jest wasze źródło?

— Mamy informacje bezpośrednio od Slavrosa, który już dziewięć miesięcy siedzi u nas w areszcie. On i Kaminsky pracowali razem przez ostatnie sześć lat.

— Co nie znaczy, że kiedykolwiek się przyjaźnili — stwierdził Ravn krótko. — Dlaczego nagle zaczął mówić? — zainteresował się.

— Zatęsknił za domem. Chce wracać do Szwecji i tam odsiedzieć swoje. Blisko rodziny, która mogłaby odwiedzać go w więzieniu.

— Dlaczego mi to wszystko mówisz?

— Bo jeśli ktoś może wiedzieć, kto kilka lat temu włamał się do twojego mieszkania na Christianshavn i zabił Evę, to jest to właśnie Kaminsky. Śledztwo może dać nieoczekiwane wyniki, może nawet doprowadzić nas do zabójcy Evy.

— No to powodzenia, mam nadzieję, że go złapiecie.

Mikkel przełknął głośno ślinę.

— Nie to ci proponuję.

— Nie zauważyłem, żebyś mi coś proponował.

Mikkel rozejrzał się dookoła, jakby chciał się upewnić, że są sami. Ściszył głos.

— Kiedy poznam nazwisko sprawcy, pierwszy się tego dowiesz. Zanim przekażę je szefowi, czy w ogóle komukolwiek.

Ravn zmrużył oczy. Znów odezwał się w nim instynkt łowcy, ten, o którym wspominał Hausser. Spojrzał na wody kanału.

— Jeśli w którymś momencie Kaminsky puści parę z gęby, chciałbym, żeby ta wiedza pozostała między nami.

Mikkel pokiwał głową.

— Jak mówiłem, zależy mi na odzyskaniu twojego zaufania.

— Chętnie bym się dowiedział, gdzie ten drań się ukrywa.

— Odezwę się, jak tylko na coś trafię.

— Ale nie wcześniej — zastrzegł Ravn.

Włożył ręce do kieszeni i ruszył w stronę Wydry Morskiej, po chwili zniknął w jej czeluściach.