Zuzannie ‌Gomółce,

za miłość

To ‌jest twój azymut ‌i kres twej drogi,

twoje piekło, ‌

cały ‌twój ‌słodki ‌raj

Kapitan Nemo, Twoja ‌Lorelei

CIEŃ

WIELKIEJ GÓRY

Wrocław, sierpień ‌1994 ‌roku

Artur

Spoglądam ‌na atrakcyjną ‌buzię. ‌Nad atrakcyjną ‌buzią ‌atrakcyjnie ‌spięte włosy, wysoki kok ‌koloru ‌blond. Na ‌kremowym żakiecie, który ‌bezczelnie okrywa atrakcyjne ciało, ‌wisi ‌plakietka, pewnie z imieniem, ‌które mam w dupie. Błyskam ‌białym zębem spod płowych ‌wąsów, ‌poprawiam się, prostuję; nie ‌powiem, że instynktownie, bo ‌prostuję się ‌celowo, ‌i gdy ‌się tak ‌prostuję – na pełną ‌wysokość dwóch metrów ‌i dwóch centymetrów – ‌szeleści ‌moja kurtka Chicago ‌Bulls, wydaje dźwięk ortalionu.

Kobieta ‌mnie zauważa. Łapiemy ‌kontakt wzrokowy, ‌jej ciemne oczy ‌zbiegają ‌się z moim okiem, jedynym, ‌jasnym jak bramy piotrowe. ‌Jest zakłopotana, spodziewałem się ‌tego, kręci mnie to ‌niemożebnie, toteż ‌wwiercam w nią ‌wzrok swój ‌bezczelnie, ona speszony ‌swój odwraca, popraw mnie: ‌opuszcza. ‌Mały chłopiec w środku ‌protestuje, ‌a bestia ‌wyje do księżyca. Nachylam ‌się. Żuję gumę ‌miętową ‌Orbit, oddech zapachu oceanicznej ‌bryzy, ‌odór ‌ciała maskowany odorem ‌perfum L’Eau d’Issey.

Roztaczam ‌aurę chemicznej ‌świeżości.

– ‌Ja na ‌spotkanie z doktorem – ‌mówię ‌bez zbędnej grzeczności, bo ‌tego nie ‌chcę, ‌nie potrzebuję.

Recepcjonistkę widzę ‌i spotykam po ‌raz ‌pierwszy, zapewne z wzajemnością, ‌ale ona na ‌to nic: nie ‌pyta o imię, o nazwisko nie pyta, o cokolwiek, o co mogłaby spytać, nie pyta. Zepchnięta do narożnika obija się o liny, gdzie walczy ze swoim pożądaniem, wstyd wdrukowany do jaźni uniemożliwia podjęcie pokusy, którą oferuję całym sobą.

– Doktor jest w gabinecie – odpowiada zdawkowo, policzki jej czerwienieją, zgrabne usta mamroczą kulawe sylaby, chcąc brzmieć wyraźnie, lecz nie mogą, bo nie są w stanie zadziałać na rozkaz.

– Jasna sprawa – mówię niedbale, od niechcenia, a ona dalej wgapiona w bok, sztywna jak nieboszczyk, z dębu strugana dębowa kukła.

Mały chłopczyk, który powinien być martwy, gra na małym blaszanym bębenku i każe odpuścić, wielka zaś bestia warczy, gotowa do skoku. Bębnię palcami o blat martwego stolika, martwy stolik bezczelnie oddziela moje żywe ciało od jej żywego ciała, czekam jeszcze chwilę, zawieszam napięcie, dziewczyna tematu nie podejmuje, jej strata. Udaję się w stronę gabinetu i nim zdążę w siebie zwątpić, nim krew zastygnie w krwionośnych naczyniach, nim zaszeleści ortalionowa kurtka z logo chicagowskiego byka, słyszę:

– Też kibicuje Bullsom. – Recepcjonistka obniża głos, bo chce być heroiną, lecz jest nikim, pracownikiem biurowym, pyłem marnym. Widać od razu, że Bullsom nie kibicuje, że co najwyżej do obiadu obejrzała „Hej, hej, tu NBA!”, że redaktor Szaranowicz uraczył ją barwnym komentarzem raz jeden czy drugi, ale to wszystko. Spróbowała, biedna, ale ona nie wie, że ja ją tak dla zabawy, dla sportu, a sport to przecież zdrowie.

Uśmiecham się na zachętę. Płowy obfity wąs ukrywa pogardę, tak jak wcześniej podkreślał uśmiech. Puszczam oczko, bez zobowiązania. Mały chłopczyk milknie pokonany; bestia śpiewa, tańczy i wyje do światła księżyca.

W końcu staję przed gabinetem. Na wysokości brody, na brązowych drzwiach wyryte złotą czcionką litery:

Dr n. med. Stanisław Korycki, psychiatra.

Pociągam za równie złotą klamkę.

Doktor nauk medycznych Stanisław Korycki, psychiatra, zaprasza mnie na kozetkę, kozetka ustawiona tuż obok niego, jej tapicerka jak z Rynkowskiego, w kolorze brąz. Wertują mnie równie brązowe oczy zza brązowych oprawek okularów. Szkła, oczywiście, przyciemniane, by nie powiedzieć: brązowe. Brązowe są także spodnie doktora nauk medycznych, brązowe skarpety na jego stopach i brązowe góralskie kapcie na skarpetach, brązowe jest biurko, przy którym siedzi, brązowe jak gówno w jego dupie i wszystko w tym samym gównianym kolorze. Wyróżnia się za to koszula gospodarza, o zapachu Perwollu, wyprasowana w kant.

Śnieżnobiała.

Siadam sztywno i przedstawiam się dumnie, jak zawsze się przedstawiam.

– Król Artur – mówię, na co doktor przytakuje. Notowania mu lecą na łeb na szyję, bo mnie nie słucha, a ja tego nie znoszę, wręcz nie toleruję. Podajemy sobie ręce. Jego wątłą mógłbym ścisnąć jak imadło, lecz nie muszę. Wystarczy mi świadomość. – Rozmawialiśmy przedwczoraj.

Chyba przedwczoraj.

Mężczyzna przytakuje, a ja zdaję sobie sprawę, że imię, które nadała mu matka, czy nazwisko, które odziedziczył po ojcu, zupełnie się nie liczą, że znaczenie ma tylko tytuł doktora nauk medycznych, a także nobilitowany zawód psychiatry. Zastanawiam się, kim był, nim doczłapał się tylu złotych liter i przed imieniem, i po nazwisku, i wiem, że był nikim. Z nienawiści, która we mnie wezbrała, biorę głębszy wdech.

On, naturalnie, tego nie zauważa.

– Jasne, proszę pana – mówi do mnie jak do numerka w poczekalni, a numerkiem w poczekalni nie jestem. – Co pana sprowadza?

Czekam chwilę, milczę. Jako bóg okrutny, choć łaskawy, daję mu szansę. Może zrozumie, z kim ma do czynienia. Raczy mnie w końcu spojrzeniem. Na jego gównianobrązowych tęczówkach tańczy moja lustrzana podobizna. Nachylam się więc ku Koryckiemu, by przyjrzeć się samemu sobie, ujrzeć to, co i on musiał widzieć. Uśmiecham się tak paskudnie, jak to tylko możliwe.

Milczymy więc. Milczę ja i milczy doktor nauk medycznych. Obserwujemy Artura Króla, obserwujemy tak długo, aż tamten, to jest Korycki, nie mrugnie.

– Pan od Kolikowskiego – domyśla się.

– Od siebie. – Zaznaczam teren jak pies, bo przybyłem tu z własnej woli i z własnej decyzji.

– Kolikowski tylko mi pana polecił.

– Rozumiem. Niech pan się nie martwi. Sława pana wyprzedza. Pan Kolikowski po prostu wspominał, że może się pan pojawić niezapowiedzianie. – Psychiatra uśmiecha się, poprawia okulary. – Niezmiennie, pytanie zostało zadane: co pana do mnie sprowadza, panie Król?

Otóż to. Co mnie tutaj sprowadza? Przełykam ślinę, choć wolałbym tego nie robić, pokonuje mnie fizjologia stresu.

– Mam problem – wyznaję na głos. Brzmi to jak kiepski pomysł, katastrofa zawieszona w powietrzu. Przymykam powieki i odświeżam zwątpienie, które w sobie zasiałem. – Chrystusie Niebieski, mam problem – powtarzam za ojcem, którego tu nie ma, sięgam do kieszeni kurtki, chwytam stalową papierośnicę, z papierośnicy wyjmuję nie papieros marki Marlboro, a tabletkę metylenodioksymetamfetaminy marki podziemnej, którą rozgryzam, bez popijania pochłaniam ekstazę. Po ścianach gardła spływa gorycz, która mnie wkrótce uwolni. – Mam problem, o którym muszę komuś opowiedzieć.

Zaczynam się bać. Bestia zatańczyła na glinianych nogach, budząc małego chłopca. Gówniarz wrzeszczy jak opętany, ryczy potwornie, nadrabia lata świętego milczenia. Jąkam się, lecz mówię dalej:

– Chcę spróbować obdarzyć cię zaufaniem. – Zerkam na niego spode łba. – A bez tego... tej tabletki, kurwa, nie zdołam.

Na Koryckim obraz naocznej narkomanii nie robi wrażenia, nic w tym dziwnego. Jest popularnym terapeutą plugawego półświatka, lekarzem bandytów, celebrytów, wojskowych, polityków oraz duchowieństwa. Niejedno przecież widział, a słyszał jeszcze więcej. Spogląda tylko na zegarek, złoty na brązowym pasku, i wzdycha lekko, jakby wiedział, że uczciwi ludzie, którzy uczciwie czekają w kolejce, poczekają jeszcze trochę.

Ale to przecież nic nowego.

– W takim razie zacznijmy jak zwykle – mówi, radzi właściwie.

– To znaczy? – dopytuję, choć przecież wiem, domyślam się, bystry jestem.

Na ustach Koryckiego zagościł blady uśmiech.

– To znaczy: od początku.

– Od początku – powtarzam za nim głucho. – Niech będzie.

Układam ciało na brązowej kanapie, na której ledwo się mieszczę. Zaciskam powieki. Napotykam ciemność, która mnie wsysa. Zanurzony w jej czeluściach nabieram powietrza. Rozszerzam nozdrza, wdycham w siebie zew pomieszczenia, uderza mnie smród wypalonego tytoniu.

Wracam do przeszłości.

Radwanice, sierpień 1975 roku

Mam na imię Artur, dzisiejszego dnia kończę szósty rok życia, z czego jestem niesamowicie dumny. Jadę z tyłu fiata 126p wyprodukowanego kilka miesięcy temu na Żeraniu. Lakier malucha jeszcze świeży – a technicznie rzecz biorąc – to matowy niebieski. Trzynastocalowe koła suną po nierównej powierzchni, auto podskakuje po leśnej drodze, za oknami przepływa ocean drzew, a ja wzrokiem pochłaniam zieloną smugę. Na kolanach trzymam metalowego resoraka, urodzinowy prezent. Nadwozie zabawki błyszczy czerwienią tak jaskrawą, że aż razi, poraża, uderza po moich tęczówkach. Długo o tej czerwieni myślę, choć myśli moje pozbawione są słów.

Staram się odnaleźć siebie, przypomnieć sobie, jak postrzegałem świat, gdy byłem dzieckiem, i chyba już wiem, choć wszystko to mgliste, zatarte, albo to umysł dziecka jest mglisty, zatarty, niejasny. Znam mnóstwo barw, choć niewiele słów, mnóstwo kolorów, choć niewiele zdań, mnóstwo plam, choć niewiele konturów. Opisuję wszystko z perspektywy czasu, z perspektywy doświadczenia, z perspektywy życia, które upłynęło. Jestem we wspomnieniu – albo i nawet sam tym wspomnieniem jestem.

Za kierownicą mężczyzna w niebieskiej koszuli. Rękawy ma zaciągnięte za łokcie, na zakładkę, twarz skupioną, policzki pokryte zarostem, szorstkie jak papier ścierny, oczy zupełnie jasne, jak moje, a raczej moje zupełnie jasne, jak jego. Nazywam go tatą, tatkiem, ojczulkiem lub ojcem, choć inni nazywają go Karolem, Karolkiem, Królem, Królewiczem, Królątkiem, czasem nawet Chujem Zasranym – tego ostatniego na razie nie wiem, bo nie mam prawa wiedzieć. Patrzę na niego przez wsteczne lusterko, przez to wsteczne lusterko widzę, że i on patrzy na mnie, jego spojrzenie jest zmęczone, pełne emocji, które wyczuwam, a których nie potrafię jeszcze nazwać, chociaż babcia uważa, że jestem bystry.

Na fotelu pasażera siedzi inny mężczyzna, w koszuli również niebieskiej, rękawy koszuli wyprasowane w kant, jak do kościoła. Twarz stara, zmarszczona, bez zarostu, oczy ciemne, jak nie moje, ale jak u mamy. Mówią na niego Karol lub Towarzysz Wspaniały, ja natomiast nazywam go dziadkiem lub dziadzią, gdzie sam preferuję raczej to pierwsze, on raczej to drugie. Oczu dziadka, tak różnych od oczu taty, nie widzę. Widzę za to, choć nie rozumiem, że milczą, odseparowani od siebie czym tylko się da, że zrządzeniem losu połączyła ich kobieta imieniem Karolina, kiedyś Wspaniała, teraz Królowa, jednemu córka, drugiemu żona, dla mnie matka, właściwie mama. W innym wypadku żaden z nich nie znalazłby się w aucie z tym drugim, wiedzą to doskonale, dlatego robią wszystko, by nie rozmawiać, przez co łączy ich jeszcze jedno: palą papierosy.

Dym wgryza się w tapicerkę, a ta cuchnie starym, samotnym domem, dym przesłania obraz, łzawi oczy, dym krztusi i dławi. Ale nie narzekam, nie mam na co. Właściwie to się cieszę, bo jedziemy na działkę, uwielbiam jeździć na działkę, i nie wiem, co bardziej lubię: czy samą działkę, czy jazdę, ale wiem za to, co lubię najbardziej. Ojciec sięga ręką do radia Safari, ściska i przekręca potencjometr. Tranzystor wyje i pluje, rozdzielcza deska wylewa z siebie Cień wielkiej góry. Utwór ten dudni na całą kabinę, Krzysztof Cugowski wokalem zagłusza ryk silnika.

Przestaję myśleć. Zatapiam się w melodii.

Jest gorąco.

Jak w piekle.

Wysiadamy niewiele później. Ojciec gasi papierosa stopą lewą, dziadek prawą, spoglądają w strony przeciwne, nie na siebie. Auto pozostawiamy tuż obok letniskowego domu. Zaraz za nim rosną winogronowe krzewy, w które natychmiast wskakuję, zostawiam za sobą dorosłych i ich dorosłe sprawy. Oddaję się zabawie, prawdziwej, jedynej pasji. Czerwony resorak ożywa w moich dłoniach, wiedziony nimi rzeźbi koleiny w życiodajnej ziemi. Woła mnie dziadek, więc muszę przerwać, dziadek skrzeczy, głos ma potworny, lata doświadczeń w morderczych nałogach, dwuboju uzależnień, paleniu i piciu:

– Arturze. – Nie znosi sprzeciwu, dlatego idę, może nawet biegnę.

– Arturze – powtarza, nachyla się ku mnie, kładzie szorstkie dłonie na moich barkach. – Dziadek i tata mają coś do przegadania. Przejdź się nad rzekę – naciska głosem, podkreśla dłonią. – Pobaw się gdzieś, zajmij się sobą.

Kiwam głową na znak tego, że zrozumiałem, choć nie rozumiałem, że w czymś przeszkadzam, wolałbym być tutaj, taplać zabawkowe auto barwy czerwonej w glebie nawożonej gównem.

– I bądź grzecznym chłopcem – ciągnie nachylony nade mną Kazimierz. Spod koszuli dostrzegam krucyfiks, na krucyfiksie zarysowany szczegół: srebrzysty Pan Jezus nogami zaplątany w kępy siwych włosów piersiowej klatki. Dziadka oddech cuchnie nie tyle tytoniem, co wódką, dziadek pokazuje palcem na słońce, promienie słońca zmieniają sierpień w karę boską. – I pamiętaj, że Pan Bóg patrzy na ciebie przez cały czas. Sprawuje nad tobą pieczę, ale tylko wtedy, gdy jesteś grzeczny. Pan Bóg karze niegrzecznych chłopców – zaznacza, a ja się boję. Nie pierwszy raz wystraszyłem się Stwórcy, którego dotąd nigdy, na szczęście, nie spotkałem.

Dzięki Bogu.

– To idź – pogania mnie dziadek.

Idę więc, biegnę, bo nie chcę być grzesznikiem, biegnę, bo jestem zachłanny.

Chcę zasiąść u stołu Pana.

Jestem nad Odrą.

Rzeka rozlewa się na wały, przez które mknę jak monsun. Grząski grunt wsysa dziecinne stopy, z rozpędu nawet nie zauważam, kiedy gubię buty, były naprawdę słabo zawiązane. Ale pędzę, pędzę, sam nie wiem jak długo, jak daleko, nie wiem też, dlaczego tak pędzę, bo może faktycznie: w imię Pana. Nie myślę o niczym konkretnym i hasam do momentu, aż zauważę drzewo wessane korzeniami w nurt i nad tym nurtem zawieszone, pod samym drzewem zaś coś, co przykuwa moją uwagę. W cieniu gałęzi tańczy niezwykle blady, nagi mężczyzna o długich, spiętych w kok włosach, tańczy uparcie i tańczy namiętnie, jakby zatopiony w żywiole, wokół niego rozedrgane powietrze.

Zbliżam się, a gdy jestem naprawdę blisko, odczuwam niepokój. W uszach dudni szum wody, prócz tego nie słyszę zupełnie nic, nie brzęczy żaden owad, powietrze jest nieruchome, ciężkie i martwe. Nie pamiętam, czy postanawiam iść dalej czy się przywitać, pewnie to pierwsze, jest piekielnie gorąco, nie pamiętam, coś zaciera przeźrocze wspomnienia. W każdym razie, gdy przechodzę obok, mężczyzna łypie na mnie wzrokiem i coś mi w tym wzroku nie pasuje, ale jestem tylko dzieckiem, które wystraszyło się grzechu, Pana Boga i dziadkowej ręki. Krew odpływa mi od głowy i od kończyn, staję jak sparaliżowany. Najwolniej, jak tylko się da, odwzajemniam spojrzenie. W miejscu, w którym winna być twarz, widzę plamę, nic konkretnego, może to słońce, może cień, może…

Nie wiem.

Mrugam powiekami, za powiekami brakuje ciemności, nie brakuje za to czerwieni, czerwień jak z lakieru zabawkowego resoraka, czerwień wylewa się przez gałki oczne, gdy wreszcie je otwieram.

Nigdzie nie ma tańczącej postaci.

– Myślę – mówi głos, który do mnie nie należy, jest nad wyraz pierwotny, nad wyraz surowy, nad wyraz niski, dochodzi znikąd, z wnętrza mojej głowy – że powinieneś już wracać. Dziadek chce ci coś powiedzieć.

Wzdrygam się, wrzeszczę, wypuszczam coś z ręki, gubię nieodżałowany, zabawkowy samochód, autko na zawsze i na wieczność pochłania Odra. Odwracam się i biegnę, biegnę wzdłuż rzeki, ziemia bose stopy wsysa jak bagno, brnę przed siebie niezdarnie, aż w końcu upadam.

Ostre czerwone słońce wgryza się w potylicę, ja wgryziony zębami w błoto odpływam od zmysłów. Połykam wilgotny piasek, którym się dławię. Robi się ciemno i robi się zimno, w uszach dudni szum wody, woda jest czarna i lita, i woda ta mnie pochłania.

Tonę.

Nie utonąłem, bo budzi mnie zachód słońca. Leżę na wznak przy brzegu Odry, oddycham, głowa boli potwornie, ale jestem żywy. Jestem też brudny, zmęczony i głodny, wystraszony tym, co ujrzałem pod wpływem upalnego słońca, lub tym, co ujrzałem naprawdę.

Wracam.

Wlokę się marnie z powrotem i długo schodzi mi droga, odszedłem bardzo daleko, więc bardzo długo też wracam. Idę zupełnie bez przerwy, aż zajdę pod letniskowy domek, pod domkiem nie ma naszego fiata.

Nieśmiało zaglądam do wnętrza letniaka. W środku pali się światło, kilka świec osadzonych przy ścianach, i jedna właściwa, urodzinowa, na urodzinowym, stopionym od ciepła torcie. Cień płomienia tańczy po twarzy jedynej tu osoby, twarzy dziadka, bo ojca nie ma. Dziadek siedzi nad biało-czerwoną szachownicą ceraty, wpatrzony w ustawioną przed sobą szklanki, w szklanki nalano wódki, bo była ku temu okazja, szóste z moich urodzin.

Wchodzę bez słowa, bo chyba się boję, staram się przemknąć, naprawdę się boję kary, nie wołam o jedzenie, o picie, chcę tylko spokoju, i to świętego. Dziadek Kazimierz był na wielkiej wojnie, potem w obozie, spokoju nie chce i spokoju nie zna, łapie mnie za ramię i przysuwa do siebie.

– Gdzie byłeś, gówniarzu? Szukamy cię od kilku godzin. – Ogląda mnie nieprzytomnie, krytycznie. – Gdzie twoje buty? Twój nieszczęsny ojciec pojechał zadzwonić, po pomoc pojechał, milicja cię szuka! – woła i cuchnie gorzałą. – Co ci mówiłem przed wyjściem? – Wstaje od stolika, ciągnie mnie za ramię jak szmatę, jak szmata padam na drewnianą podłogę, wzrokiem uciekam na zewnątrz, bo ciałem szmacianym uciec nie mogę. Na zewnątrz czerwone słońce rzuca czerwoną aurę na niewielki domek z czerwonym dachem, czerwień pada na winogronowe krzewy, krzewy goreją czerwienią, goreją też wpatrzone we mnie ciemne oczy, oczy jak u mamy.

– Dziadek jest chory, a ty go niepokoisz? Pamiętasz, co dziadek mówił o Panu Bogu? – Pod rozchełstaną koszulą na srebrnym krucyfiksie tańczy Pan Jezus. – Pamiętasz, co czyni grzesznikom? – dopytuje Kazimierz Wspaniały, dziadek, dziadzia.

Pamiętałem, dlatego wydobywam z siebie pisk, bo nie chcę tego, co zaraz nastąpi, bo widzę, jak ręka dziadka uzbraja się w pas, jak unosi się jego ramię, jak rośnie rozlana spod pachy plama potu. Odwracam głowę i czekam na karę, którą wymierzy mi Bóg być może sprawiedliwy, a na pewno surowy. Ale nic takiego nie następuje, bo następuje coś o wiele gorszego. Dziadek zatrzymuje się w połowie kroku, jego twarz zalewa się purpurą, starzec zatacza się w tył, pasek wypada z jego ręki, klamra uderza o podłogę, a dziadek o stolik, rozrywa biało-czerwoną ceratę, mebel łamie się pod jego ciężarem, cerata tańczy w powietrzu, zwiewnie opada, nakrywa dziadkowy tułów jak całun, tort ląduje na jego twarzy, puszyste ciasto zakrywa jej rysy.

Ojciec mojej matki rzęzi, gubi oddech, wyciąga przed siebie ręce, wyciąga je w moją stronę, naczynia rogówki kreślą krwawą sieć, następnie pękają, ciemne oczy nachodzą czerwienią. Dziadek łypie na mnie wzrokiem szalonym, a jego pierś tańczy, walczy o oddech, tańczy i srebrzysty Chrystus, trzeba pomocy, lecz nikt nie pomoże, ja nie potrafię, bo jestem tu sam i mam sześć lat. Patrzę na śmiertelne ciało, z którego ulatnia się nieśmiertelny duch.

Podobno.

– Ty – mówi jeszcze Kazimierz, zaraz świętej pamięci.

Słyszę, widzę, jak porusza ustami, lecz usta zamierają, wreszcie milkną, jeszcze nie wiem, że na wieki wieków amen. Powinno być cicho, ale słyszę głos dziadka, głos, który się nie wydobył – głos, który rozdziera od wewnątrz moją głowę:

Wszystko przez ciebie.

Lepiej by było, gdybyś nigdy się nie narodził, ty mała kurwo.

Bardzo się boję tego, co usłyszałem, bo nie powinienem był tego usłyszeć. Po ostatnich słowach, które nie zostały przecież wypowiedziane przez jego usta, starzec wzdycha jeszcze, a potem umiera, mętnieją jego źrenice, zastyga ostatni na nich obraz, to jest: ja na nich zastygam.

W moich uszach rozbrzmiewa warkot silnika, ryk rozdziera śmiertelną ciszę, wtóruje mu chór męskich rozmów, tupot kilku par butów, a potem przekleństwo, które słyszę za sobą.

– Chrystusie Niebieski. – To ojciec. Odwracam się, oglądam na tatę, tata w towarzystwie dwóch mundurowych.

– Chryste Panie – mówi jeden, a drugi, choć komunista, przeżegnuje się w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego.

Ojciec łapie mnie pod ramiona, tak jak niedawno łapał mnie dziadek, patrzy swoimi jasnymi oczami w moje jasne oczy i choć ust nie rozchyla, i nic nie mówi, wyraźnie słyszę, bo słyszę, jak myśli, a myśli:

Coś ty zrobił, ty mała kurwo?

A ja nie wiem, co zrobiłem, bo nic nie wiem.

Mam tylko sześć lat, choć babcia uważa, że jestem bystry.

Wrocław, sierpień 1994 roku

Ekstaza unosi moją pierś. Mógłbym mówić dalej, ale przerywam. Patrzę na doktora nauk medycznych Stanisława Koryckiego, psychiatrę, który opiera za dużą głowę o za małą dłoń.

– I jak pan myśli, panie Król: co wtedy nastąpiło? – zapytuje, po sekundach zwanych wiecznością.

Przestaję leżeć, siadam, garbię się. Siedzimy teraz na równej wysokości, w najkrótszej linii wyznaczonej między naszymi spojrzeniami.

Nadeszła próba wiary.

– Podobno całe dzieciństwo płakałem – mówię. – Rzekomo: bez powodu. Babcia powtarzała, że rzucono na mnie urok, ale to babcia, a babcie mają w zwyczaju gadać takie rzeczy. Ale ja myślę, że powód był. – Robię krótką pauzę. – Gwoli wyjaśnienia: mój dziadek, dziadunio, Kazimierz Wspaniały, był trupem, i to trupem za życia. Żył nienawiścią, bo niczym innym nie potrafił. Z nienawiści wychowywał się na Kresach, w potwornej biedzie, przez którą uciekł do Ameryki mój pradziad, a jego ojciec, czym bohatersko, zresztą, opuścił matkę i czwórkę dzieci. Dziadek karmił się nienawiścią, dzięki niej dojrzał, aż trafił na front, gdzie walczył pod biało-czerwoną flagą. Wojnę przetrwał – też z nienawiści, i także jej zawdzięczał życie, gdy z frontu rzucono go do łagrów. Łagier opuścił w roku pięćdziesiątym pierwszym. Przez dwa boże lata z nienawiścią pucował gałę, aż do pięćdziesiątego trzeciego, gdy poznał babcię, której wyznał swoją nienawiść. Owocem jej miłości, a jego nienawiści, była ich córka, a moja matka, Karolina. Gdy ona dojrzała – chociaż to za wiele powiedziane – w piętnastym roku swojego życia spłodziła, a w szesnastym urodziła bękarta, czyli mnie.

– Bękarta? – pyta Korycki, który nic o mnie nie wie.

– Bękarta – odpowiada Król, to jest: ja odpowiadam, a wiem o sobie wszystko, a może prawie wszystko, bo gdybym wszystko wiedział, wcale by mnie tutaj nie było. – Pejoratywnie. Moim biologicznym ojcem jest Karol, były funkcjonariusz ZOMO. Dziadek takich ludzi, jak wszystkiego zresztą w swoim życiu, nienawidził. – Wyciągam w stronę doktora nauk medycznych papierośnicę, częstuję go papierosem pierwszym, ja zaś odpalam czwartego z rzędu, szóstego może, nie wiem którego, smakują wybornie. Psychiatra nie odmawia, jest w końcu lekarzem i wszystko o zdrowiu wie, toteż razem delektujemy się rakotwórczym dymkiem. – Przelało to pewną czarę goryczy, a że ludzkie ciało, jako naczynie, ma określoną pojemność, jeśli chodzi o uczucia, na przykład nienawiść, w siedemdziesiątym pierwszym wykryli u niego nowotwór. Raka dupy, odbytu, jelita grubego, śmiertelnie poważna sprawa, i to dosłownie. Obudziło to w nim pewnego rodzaju bogobojność, wiarę w Jezusa Chrystusa, który zupełnie tak jak on, Kazimierz, cierpiał za nas rany. W momencie, w którym zmarł na zawał serca – Kazimierz, w sensie, Jezus zmarł przecież inaczej – mógł uważać siebie za szczęściarza. Nie minęłoby kilka miesięcy, a skończyłby naprawdę marnie, jako naładowany izotopami strach na wróble. Rzeczywiście – przyznaję, zaciągam się, a tytoń jest tak wyborny, że wielbię życie. – Bóg w istocie jest łaskawy. Ale: do rzeczy. Zapytałeś, co wtedy nastąpiło. Myślę, że wydarzenia znad Odry były swojego rodzaju katalizatorem, który wzmocnił tylko to, co czułem od dawna, być może od pierwszych wylanych łez. – Pykam papierosem o srebrzystą popielnicę, srebrzysta popielnica jest wiecznym wężem, który wiecznie połyka własny ogon. Strzepuję pył chwil minionych i czekam na ostateczne pytanie.

– To znaczy: co? – pyta psychiatra Stanisław Korycki.

Nachylam się ku niemu jeszcze bliżej, tak blisko, by wyraźnie przyjrzeć się plamom w jego brązowych oczach, i nie wiem, czy uwierzy, bo nie wierzy ten, kto nie chce wierzyć.

– To znaczy, że czy tego chcę czy nie, gdy jestem poruszony, to w swojej głowie słyszę myśli innych ludzi, lecz tylko takie, które sami uważają za grzeszne, małe lub słabe.

Korycki milczy, zakłada jedną anemiczną nogę na drugą, na nogach ma tyle mięsa, co kot napłakał.

– Nie wierzysz mi – stwierdzam, mówię bezczelnie na ty po raz kolejny, narkotyczne uniesienie mija, wyczuwam ostracyzm i krew mnie przez to zalewa. – Myślisz, że jestem szalony.

– Ależ naturalnie uważam, że jest pan szalony – przyznaje psychiatra i sięga po pióro, piórem notuje w lekarskich zapiskach. – Na tym polega mój zawód, panie Król. Równie naturalne jest to, że panu wierzę, z prostego równania. – Przeciera zmęczone oczy. – Gdyby pan tego wszystkiego nie widział, nie słyszał i nie czuł, to byłby pan zupełnie normalny.

Spoglądam w jedyne tu okno, okno wpuszcza równie jedyny, wąski snop światła, a światło to pada na moją twarz.

– A jaką miarą mierzymy normalność? – pytam w eter, właściwie nie Koryckiego, a pana Boga, Jezusa pytam, pytam Horusa, Sziwę i kosmos. Pytam kogokolwiek, kto chciałby wysłuchać. – Statystyczną medianą?

Korycki nie odpowiada, zrozumiał chyba, że pytanie go przerasta, choć chwilę później odzywa się, najwidoczniej mały, przyziemny, zaciekawiony:

– A ja, panie Król? Co może pan wyciągnąć z mojej głowy?

Przenoszę wzrok z powrotem na niego, jego twarz jest pełna napięcia. Psychiatra przyjął wyzwanie, zasiadł w numerowanym miejscu podrzędnego cyrku w podrzędnym mieście, a ja rozpoczynam przedstawienie. Zaciskam powieki, za kotarą nicości napieram w nie jedyną gałką oczną. Ciemność pokrywa się czerwienią, sztywnieją mi palce u nóg i u rąk; w końcu wszędzie widzę czerwień, czerwień wzbiera jak krwista fala, a potem czuję, wiem, rozumiem, co kryje się w jego głowie, wstyd za fasadą naukowych tytułów, prywatne bagno zatopionych uczuć, potrafię te lęki przekuć na słowa i mówię to, czego powiedzieć nie chcę:

– Mieszkasz z matką, która wszystko za ciebie robi, wyręcza, gotuje, pierze i sprząta – wypalam, jak wcześniej wypaliłem papierosa. Gaszę kolejnego peta i brudzę srebrzystą misę, węża nieskończoności. – Raz nawet, gdy miałeś osiem lat i absolutny brak spermy, zrobiła ci dobrze ręką, nie z podniecenia, ale z matczynego poczucia obowiązku. Nawet na chwilę o tym nie zapominasz. Uważasz, że przypieczętowała twój los. Boisz się, nawet w tym momencie, że nigdy nie pożądała cię żadna kobieta.

Korycki blednie i twarz mu się kurczy. Z oburzenia aż ciska piórem o blat dębowego biurka.

– To wyssane z palca bzdury – zapewnia nie tylko mnie, zapewnia też pana Boga, Jezusa zapewnia Chrystusa, zapewnia Horusa i Sziwę, zapewnia kosmos, a przede wszystkim siebie. – Bzdury – powtarza i mruga wściekle, drży jak napięta struna. – Wszystko to ułuda, panie Król. U-łu-da – sylabizuje, sięga po kartonowy plik z receptami, ponownie po pióro, zapisuje coś zamaszystym ruchem, przełyka ślinę, odrywa wypełniony kwit i z hukiem ten kwit kładzie na blacie.

Z kartki spogląda na mnie lekarskie zalecenie, nakreślone czarnym atramentem zezwolenie na substancję, która uciszy duszę. W pomieszczeniu robi się zupełnie cicho, słyszę tylko tykanie naściennego zegara, sekundy ciągną się jak smoła i jedna się nie chce oderwać od drugiej.

Korycki czeka, aż sobie wyjdę, wpatruje się w okno, szczelina w kotarze przepuszcza wiązkę światła, światło pada na jego profil, jak wcześniej padało na mój. Upiorna wskazówka tyka raz za razem, przypomina o czasie, który bezpowrotnie marnuję, a zmarnowałem go zbyt wiele, toteż się wściekam, wyszczerzam zęby, w głowie czynię Koryckiemu paskudne rzeczy, do których nie dochodzi tylko dlatego, że Koryckim gardzę. Na mojej szyi ciąży srebrzysty krucyfiks, srebrzysty Pan Jezus zwiesza zmęczoną, srebrzystą głowę, wsparty o przydrutowaną do krzyża trzycentymetrową śrubę oczekuje swojego przeznaczenia.

Stoję jeszcze przez chwilę i milczę.

Uśmiecham się wyjątkowo ponuro.

ZŁY ODSZEDŁ W OGNIU

Limanowa, kwiecień 1979 roku

Witold

Ten dzień zaczął się fatalnie, właściwie w nocy, o trzeciej nad ranem. W godzinę duchów, gdyby ktoś był przesądny. Obudziła mnie Jadwiga, która nie spała, bo objadła się ciastem. Nieumiarkowanie w jedzeniu i piciu było dla niej nie jednym z siedmiu grzechów głównych, a najzwyklejszym hobby. Pobudkę umotywowała żądzą seksu. Mnie natomiast seks z nią obrzydł. Mimo to nalegała, chociaż ostatecznie mi nie stanął. Co prawda błagałem go, aby sterczał na baczność, ale nie słuchał. Nie słuchała i Jadwiga, gdy tłumaczyłem jej, że to zmęczenie. Że mała płacze za ścianą. Że mieszkanie z teściami nie służy. Że werżnięty w mury domu zapach schabowego nie uskrzydla. Nie tłumaczyłem się zbyt zresztą długo, bo powietrze rozcięło wycie syreny.

Wyglądam przez okno, zza którego widzę ścianę dymu i ognia. Rzucam pod nosem kurwą, ale sięgam po własny dym i własny ogień. Odpalam brydżowego częstochowską zapałką.

– Jadwiga, muszę wstać – mówię do żony, nie ukochanej. Ukochaną miałem w ósmej klasie podstawówki. Miała na imię Marysia. Nawet się nie całowaliśmy. – Pali się.

– Matko Bosko! – krzyczy na to ona. – Witold! Wituś! Witoldzie! To coś poważnego.

– Ano – przyznaję. Odpalam papierosa, drugiego z kolei. Za szybą jęzor ognia strzela pięćdziesiąt metrów w górę, jak z piekła, w które nie wierzę, a prosto w niebo, w które nie wierzę tym bardziej. – To zajazd w Sowlinach.

Jadwiga znowu powtarza boskie imiona, bo zbudziła się w niej bogobojność. Zaraz uraczy mnie pewnie wykładem o nadprzyrodzonej interwencji. Często takie słyszałem. Od niej. Od jej matki. A nawet od jej ojca. Z reguły co sobotę, przy obiedzie. Między kapustą, mielonym, a ciastem.

– Mówiłam ci, Wituś, mówiłam. To kara boska! – Jadwiga ubiera się gorączkowo. Nie wiem po co, bo nie opuści swojej pieczary.

Ja to co innego.

– Idź spać – nakazuję. – W OSP nie służysz.

– Ty też nie! – rzuca w ripoście. Za oknem płoną piekielne ognie. – A mógłbyś – wyraża swoje seksualne fantazje.

Nie podejmuję dyskusji. Nigdy, poza epizodem w remizie, którego nawet nie pamiętamy, a który nas sobie przypieczętował, się nie dogadywaliśmy, ale jest już za późno. Mamy dziecko. Niewiele zarabiamy. Mieszkamy w Polsce Ludowej. Więcej chyba dodawać nie muszę.

Żonę zostawiam z niczym i wychodzę z sypialni na korytarz. Zanim zejdę schodami na dół, zerkam jeszcze do dziecinnego pokoju.

Mała śpi. Znad kołdry wystają jej ciemne i długie włosy. Nie lubię ani siebie, ani Jadwigi, ani naszego małżeństwa. Jedyne, co jednak lubię z tego wszystkiego, to tę właśnie małą. Kocham ją całym sercem. Jest dla mnie jak słoneczny promień, który pada na zbiornik szamba.

Moja mała Wiktoria.

– No już, śpij – wyrażam miłość szorstką jak papier ścierny, po czym opuszczam niewielki pokoik i schodzę na dół. Na parterze sięgam po płaszcz oraz kapelusz.

Chwilę później jestem na zewnątrz.

Uderza mnie fala mrozu.

O trzeciej trzydzieści i osiem jestem na miejscu. O trzeciej trzydzieści i dziewięć zegarek marki Raketa nakazał odpalenie kolejnego papierosa, co też czynię. Poprawiam go śliwowicą, którą poczęstował Janek Dąbek. Odmawiać nie umiem, toteż, z reguły, nie odmawiam. Wspólnie z Jankiem obserwujemy zmagania chłopaków z ochotniczej straży. Żywioł za nic w świecie nie chce ustąpić, a drewniany zajazd dymi, jak dymiłaby smoła w siódmym piekielnym kręgu. Gdy tylko to sobie pomyślałem, ogień, ponury artysta, bucha prosto w niebo. Powietrze rozcina człowieczy ryk, a chwilę później ruiny komina przykrywają Józka Jajeśnicę.

Gdy go wyciągają, to aż muszę odwrócić wzrok. Poparzenia zdają się być rozległe. Zbyt rozległe. Wiem już, że Józek umrze – i to paskudnie. Z tego wrażenia aż wymiotuję. Patrzę na moje wymiociny. Analizuję je, bo wzrok mam, bez niepotrzebnej skromności, doskonały. Rozpoznaję sałatkę jajeczną, którą niedawno jadłem, a także kawałki białego chleba, które ledwo przeżułem. Mam problem z przeżuwaniem, jem w pośpiechu, jakby ktoś mnie gonił.

Kiedyś nabawię się wrzodów i gorzko nad tym zapłaczę.

O piątej i dziesięć na miejscu znajdują się już wszystkie służby porządkowe, na czele z komendantem milicji w Sowlinach, towarzyszem Rzepą. Nie jest moim zwierzchnikiem, bo zupełnie inna ta służba, ale rozmawiamy jak równy z równym. On przez szacowne stanowisko, ja przez szacowny organ, w którym robię za pionka.

– Od dawna tu jesteście, Przyłbicki? – pyta Andrzej. Z typową dla siebie manierą zwraca się do mnie w drugiej osobie.

Patrzę na zegarek.

– Od przeszło dwóch godzin, Andrzeju.

– Zajmiecie się tym?

– Skoro wstałem – mruczę. Nalewam sobie lury z termosu. Przełykam. Między zębami wyczuwam drobiny kawy.

– Czyli: polityczna.

Zastanawiam się nad jego słowami. Ma rację. Wręcz czyta mi w myślach. Jest w końcu umysłem śledczym, zupełnie jak ja.

– Skoro tak: trzeba by przesłuchać Bukowca. Góra nie odpuści, jak nie wspomnisz o klechach.

Patrzymy sobie w oczy. On stary, zgorzkniały, a ja młody, jeszcze ambitny. Obaj nie tyle komuniści, co ludzie.

Przytakuję.

Rzepa kiwa głową na znak aprobaty, po czym ziewa i wsiada do kremowej Warszawy. Z auta dolatuje mnie zeszłoroczne Windą do nieba. Andrzej odjeżdża w siną dal, także do nieba, a konkretniej do Łososiny, gdzie ma kochankę. Pozostaję sam wśród pogorzeliska, ludzi i porozwieszanych wszędzie milicyjnych taśm.

Ze względu na konflikt tutejszej władzy z tutejszym klerem zajmuję się sprawą.

W imieniu Służby Bezpieczeństwa, rzecz jasna.

Do godziny ósmej i siedem wszystko spłonęło do gołej gleby. Jajeśnica, zgodnie z przewidywaniami, zginął tragicznie. Ludzie gadali, że w szpitalu przyjęła go własna córka, pielęgniarka, która miała wtedy dyżur, a to smutne. Smutniejsze tym bardziej, że Józef przyjechał w takim stanie, że córka nie mogła rozpoznać Józefa w Józefie. Oprócz tej ogromnej, acz jednostkowej tragedii, obyło się bez ofiar śmiertelnych. Biorąc pod uwagę skalę zniszczenia, był to jeden z tych małych cudów.

O godzinie dziewiątej nakazuję chłopakom, aby dla świętego spokoju przeszukali zgliszcza. Przed dziesiątą na miejscu zdążył się zebrać tłum bogobojnych ludzi, którzy z braku nadziei musieli gdzieś poplotkować. Większość z nich przybyła uzbrojona jeśli nie w różaniec, to w święty obrazek. Jako funkcjonariusz Służby Bezpieczeństwa zmuszony jestem z nimi porozmawiać.

– Panie, to kara boska – powtarzają, przekrzykując się jak przekupki.

– Kurwy tu co sobotę widziałem! Nocą przez okna wyskakiwały, ino dupy było widać. Gołe! – krzyczy ktoś. W tym głosie jest jakaś niezdrowa chuć.

– Wieża Babel! Tu kościół miał stać – spiskują głośno, a ja właśnie zaczynam myśleć, że zabobon nie wyrósł przecież na niczym.

Cała sprawa z zajazdem, od samego początku, co tu dużo mówić, śmierdziała. Ksiądz Bukowiec kupił tę ziemię z rzekomym przeznaczeniem na grunty rolne, aby postawić pierwszy w Sowlinach kościół. Oczywiście, jako klecha, nie miał po drodze z władzą, toteż Miejska Spółdzielnia Zaopatrzenia i Zbytu przejęła działkę i zbudowała wspaniały, drewniany zajazd, który tak wspaniale się nocą wypalił. A skoro mowa o ojcze Bukowcu, to ten także się pojawił. Stoi teraz, w tym momencie, przede mną, i wzrokiem pochłania pogorzelisko.

– I co, ojcze? – mówię do niego. – Na nic się zdały wasze egzorcyzmy – wspominam obrządki, które czynił tu biskup Ablewicz rok wcześniej, w siedemdziesiątym i ósmym, gdy klechy łaskawie poświęciły lokal. Dzień, w którym dokonano święcenia, był niefortunny. Wiało i padało jak rzadko kiedy. Sami duchowni zapomnieli wody święconej oraz świętych tekstów, odczytano więc egzorcyzmy z brewiarza, który akurat przy sobie mieli. Podsyciło to pewnego rodzaju plotki, że przecież władza ludzka z władzą boską konkurować nie może.

Bukowiec nawet na mnie nie patrzy. Otoczony wieńcem dewotek urasta do rangi mistyka.

– Zły odszedł w ogniu – mówi, a ja bardzo chciałbym, żeby istniał jakiś Zły, bo z tego, co wiem, to istnieje jedynie przypadek.

O godzinie piętnastej dwadzieścia i trzy wszystko jest właściwie gotowe, pozostaje jedynie wejście do przysypanej piwnicy. Popijam kawę z plastikowego termosu i mrużę zmęczone oczy. Krzywię się, bo nie lubię swojej pracy, ale wracać do domu też nie lubię, i to chyba bardziej niż pracy.

Szukam pod płaszczem piersiówki. Znajduję i piję z niej wódkę. Rozgrzewa mnie od wewnątrz. Mogę jej wiele pochłonąć i uchodzi mi to płazem, więc się cieszę jej smakiem i myślę. Sięgam po kajet. Siadam na ściętym pieńku, po czym zaczynam spisywać pełen raport sytuacyjny, żeby sprawę zamknąć.

Otóż zajazd w Sowlinach spłonął poprzez serię niefortunnych zdarzeń, a wszystko zaczęło się (prawdopodobnie, ale tego w raporcie nie piszę) od niedopałków, które roznieciły ogień w pokoju numer czternaście. Z racji materiału wykorzystanego do budowy zajazdu – to jest: drewna – ogień rozprzestrzenił się bardzo szybko. Prawdopodobnie dzięki temu, że zupełnie niedawno ktoś porządny pociągnął ściany lakierniczą powłoką. Niedługo później nad kuchnią zawalił się sufit. Pożar ekstrapolował dzięki niewyobrażalnej ilości śliwowicy. Ludzie uciekli z zajazdu; w tym kurwy – które faktycznie tam były.

To jednak nie koniec. Swoją rolę odegrało jeszcze szambo. Wykopano je zbyt blisko i zbyt płytko. Nieczystości posiadają specyficzną właściwość: są łatwopalne. I tak oto doszło do tragedii. Ogniem i gównem – gotowy przepis na żywioł, którego człowiek nie przezwycięży.

Tego ostatniego także nie notuję.

Stawiam kropkę na końcu zdania. Nie chcę obarczać nikogo winą, ale wiem, że muszę. Raz, przez konflikt władzy z klerem, a dwa, że zginął Jajeśnica, naprawdę porządny chłop. Wzdycham i zgodnie z sugestią Rzepy zapisuję nazwisko ojca Bukowca, a także listę gości feralnej nocy. Niech ich tam przesłuchują. Trzeba będzie postrzępić ryja, ktoś musi dostać po mordzie, ale to wszystko. Chłopaki zerkają na mnie zniecierpliwieni, bo chcą iść do domu. Ja chyba też, choć niekoniecznie do Jadwigi.

Podnoszę głowę i wzdrygam się. Obserwuje mnie dziesięcioletni może chłopiec. Dzieciak ma jasną blond czuprynę, bluzę w biało-czerwone pasy, niebieskie oczy i rozdziawionego ryja. Na szyi, co od razu zauważam, nosi srebrzysty krucyfiks wielkości pięści.

– Czego tam, młody? – pytam. Spoglądamy na siebie. W jego spojrzeniu jest coś dziwnego. Zwykle nikt tak na mnie nie patrzy. Nie tak długo, nie tak przenikliwie. Czuję się winny. Jakbym robił coś złego. – Co tak dzioba rozdziewa?

Chłopak mruga.

– Jesteś z milicji? – pyta na ty, a przecież wódki razem nie piliśmy, więc mógłby być grzeczniejszy.

– Prawie – ja grzeczniejszym też mógłbym być.

– Mój tata jest z milicji.

– O, proszę. Czyj jesteś? Jak się nazywasz?

– Król Artur – mówi nad wyraz pewnie.

– Kapitan Witold Przyłbicki. Nie znam żadnego Króla. – Wzruszam ramionami. – Nie jesteś stąd, prawda?

– Nie. Przyjechaliśmy z rodzicami. Na ferie.

Obracam się. Wzrokiem wskazuję to, co zostało z zajazdu.

– Spaliście tutaj?

– Nie.

– A byliście tu?

– Tak. Wczoraj.

– I powiesz mi coś więcej o tym, co się tu wczoraj wydarzyło? – Śledcza intuicja nie daje mi spokoju. Moimi ustami pyta dzieciaka o tropy.

– Jadłem placki ziemniaczane.

– Brawo – prychnąłem. Mogłem spodziewać się takiej odpowiedzi. Bachor gapi się na mnie jak sroka w gnat. Pod ręką mam papierosy i wódkę. Chłopak wlepia ślipia, to oferuję, częstuję, jak dorosłego, lecz on odmawia, bo jest dziesięcioletnim mięczakiem.

– Podoba ci się Limanowa? – pytam, żeby nie milczeć.

– Podoba, ale… – Gamoń czerwieni się, a słowa, które wypowiada później, są dziwne: – Wiedziałem, że coś się stanie. I się stało. – Dzieciak odwraca się w stronę dogasłego pożaru.

Nadstawiam uszu.

– Zamieniam się w słuch, Artur. – Pykam brydżowym. Intuicja jednak mnie nie myliła.

– Widziałem człowieka. – A to nowina, myślę, ale nie przerywam. – Miał długie włosy, jak pan Jezus, ale inne, bo spięte nad głową. Był zupełnie nagi, też jak pan Jezus – powtarza – albo i bardziej, bo nie miał majtek. Wie pan. Miał siura na wierzchu. I ten człowiek poruszał się, jakby tańczył, i szedł tym tańcem, poszedł, zatańczył tam. – Młody wskazał w kierunku gór, nad którymi królowało słońce.

Wzdycham. Czyli ponowie: fałszywy alarm. Dobrze, że z mojej intuicji się nie strzela, bo chyba by w nic nie trafiła.

Wertuję rozmówcę wzrokiem. Rozmawiam przecież z dzieciakiem. Jakim cudem miałem spodziewać się czegoś konkretnego? Nie mogę go traktować poważnie.

Uśmiecham się jak dorosły.

– Nie było mu zimno? Zimno w siura, na przykład? – pytam, zmieniając charakter rozmowy na nieformalny.

Artur Król przełyka ślinę. Wygląda marnie, jakby się czegoś bał.

– Nie wiem. Chciałem go usłyszeć, ale nie mogłem, nie potrafiłem. Słyszałem go tylko raz, kilka lat temu. Później mi się wymykał.

– Że co? O czym ty mówisz?

– Bo zawsze słyszę, proszę pana.

– Ale co?

– Głosy w ludzkich głowach.

– Doprawdy?

Wyciągam piersiówkę. Upijam łyk krystalicznie czystej wódki. Wychylam ją do ostatniej kropelki. Jestem na granicy zignorowania dzieciaka, nawet na niego nie patrzę. Wzrokiem sięgam gdzieś za horyzont.

– A co słyszysz w mojej?

– Że nigdy nie kochałeś swojej żony i nienawidzisz jej za to, że zalałeś jej cipę, nie odbyt.

Prawie się krztuszę na śmierć. Trunek zalewa nie cipę, nie odbyt, a nozdrza, oczy natomiast nachodzą łzami. Chłopiec wyjął mi te słowa z głowy, litera po literze, a przecież nawet nie znał ich znaczenia. Patrzę na smarka groźnie. Chcę mu przyłożyć, a rękę mam ciężką, ale to nie mój dzieciak. Poza tym, mogę bić z frustracji, ale nie za prawdę.

Służby Bezpieczeństwa nigdy nie biją za prawdę.

– Dobrze – ucinam temat, bo zrobiło się nieswojo. – Dziękuję ci bardzo, Królu Arturze. – Wódka czyni z humorem niesamowite rzeczy. – Bardzo dziękuję za zeznania – żartuję sobie. – Jak mogę ci się odwdzięczyć? Chciałbyś coś? – Mały nie wyczuwa ironii i nie waha się długo. Patrzy się na mnie z dziecinną naiwnością, po czym wymawia życzenie:

– Psa. Zawsze chciałem mieć psa.

Zanoszę się śmiechem. W tej samej chwili z rumowiska chłopaki krzyczą:

– Panie kapitanie! – Chodzi o mnie.

– Znaleźliście coś? – ryczę, a oni w ciągu minuty przychodzą. Niosą osmoloną skrzynkę pełną butelek.

– Połóżcie to tu – rozkazuję. Sięgam po jedną, przecieram z popiołów etykietę. Mierzę gówniarza wzrokiem.

– Psa ci nie dam. Ale Pepsi-Cola jest twoja.

Otwieram naczynie. Kapsel wystrzeliwuje w powietrze, nad karmelową treścią unosi się piana. Mały chwyta napój, patrzy zdziwiony, po czym wypija.

Jego twarz, zamieniona w błogość, zwieńcza mój dzień.

Człowieka tańczącego, nagiego, podobnego do Jezusa, z gołym, haniebnie skurczonym od mrozu siurem nigdy nie znaleźli, ale też nigdy o niego nie wypytywałem. Zły odszedł w ogniu, mówili, a ja zastanawiałem się nad losem chłopca, który wyczytał ze mnie wszystko, zastanawiałem naprawdę długo, pewnie i kilka lat, dopóki szarość nie wytarła go z pamięci.

RAMIĘ OPATRZNOŚCI

Wrocław, sierpień 1993 roku

Artur

We Wrocławiu jak zwykle duszno, powietrze paruje z upiornego miasta, a upiorny ja znalazłem się w dniu swoich dwudziestych czwartych urodzin Między Mostami, gdzie rozmieniam życie na drobne, zapijam myśli oceanem wódki.

Między Mostami świeci plamami purpury i zieleni. Z głośników stereo dudni Chcę Ci powiedzieć coś Maanamu, w mojej głowie zaś dudni pustka. Obok mnie kręci się taka brunetka, ubrana stosownie do aury, więc nieubrana, ma natapirowane włosy, wije się pod dyskotekową kulą i do jej rytmu, krótkie dżinsowe szorty wgryzają się jej w krocze, którym ociera się o moją ortalionową nogę. Widzę, że rozchyla usta i chyba jęczy, jak kotka, co wpadła w ruję.

Jestem cudownie podniecony i jeszcze cudowniej obojętny, spożyta wcześniej amfetamina wypełnia duchową pustkę, zaś erekcja wypełnia spodnie. Jestem gotów cisnąć kocicę na bar i rżnąć tak mocno, aż wyzioniemy ducha. Mała wybrała właśnie mnie, a świat nie chce się z tym pogodzić, bo raz po raz zaczepiają ją jakieś łebki, typki bardziej żałośne niż nachalne – poza tym jednym, w skórzanej kurtce. Zapamiętuję go, bo facet przewija się tu od godziny, jak stop-klatka, irytująca reklama filmowego seansu.

Wolę małej nie spuszczać z oczu, ale idę do kibla, dosłownie na moment, mocz boleśnie uciska na wzwód, co poradzić. W kiblu każdy jeden pisuar stłuczony, wchodzę więc do kabiny, kabinę Polaczki nie stłukli, a zrujnowali. Opieram się marnie o naścienne płytki, wpatruję w porcelanową muszlę, opiszę ją, żeby mieć to już za sobą: jest osrana, jakby jutra miało nie być. Wdycham więc opary gówna, zbiera mi się na wymioty. Strugami moczu uderzam o wydaliny, zmywam brud z porcelany, za wasze i nasze grzechy, na koniec do cna czyszczę szczotką i nie ustaję, aż nie zniknie ostatni gówniany okruch. Napawa mnie to obrzydzeniem, a mimo to dalej mam wzwód, bo wzywa mnie zew, wracam więc czym prędzej na parkiet.

Maanam dalej bawi towarzystwo, ja się nie bawię a wcale, wypatruję tego typa w skórzanej kurtce. On ciągle tu jest, mało tego, lepi się jak klej do chętnej na mnie dziewczyny. Przyglądam się temu, jak jest w tym wszystkim bezczelny, i karmię tym swoją nienawiść. Gotuje się we mnie i chcę do niego doskoczyć, rozszarpać mu gardło, wydłubać oczy i rzucić je na pożarcie wronom. On szepcze jej coś na ucho, trącam go więc jak lalkę szmacianą, gdy wracam do baru, rozpycham się na całą szerokość barków. On także nafurany, pewnie polską krajową, spuszczony z kagańca, wściekły i żądny mordu, gapi się na mnie, a między nami, przypominam, brunetka w dżinsowych szortach.

Ignorujemy ją. Mierzymy siebie spojrzeniami, stroszymy pióra jak ptaki drapieżne, warczymy na siebie wściekle jak lwy, dwa samce alfa w surowym świecie.

– Wiesz, kim jestem? – pyta mnie typ, puszy się w swojej cielęcej ramonesce, nachyla się do mnie, narusza osobistą przestrzeń. Pokazuje dłoń, na dłoni wielki jak zniszczenia Warszawy sygnet, który w tym momencie mnie nie interesuje. Interesuje mnie tylko pragnienie, a ono szepce mi do ucha, aby tę rękę wyrwać.

– Wiem – mówię nonszalancko i odkładam szklankę z wódką, która jest na mnie za słaba. – Zagadką. I trzeba ciebie wyjaśnić.

Obracam się w jego kierunku, pozornie wolno, sunę niepowstrzymany jak lodowiec, wypuszczam ramię na pełen zasięg, ściskam prawą dłoń w prawy sierpowy i uderzam go, trafiam, uderzeniem roztrzaskuję mu czaszkę. Z zakrwawionych ust wypadają zęby, zęby brudzą ladę i brudzą podłogę, biel błyszczy upiornie w ultrafiolecie. Ona, brunetka – prawie o niej zapomniałem – oplata mnie ramionami, chcąc, żebym przestał. Strząsam ją z siebie, bo muszę najpierw spełnić swoje pragnienie, toteż łapię rannego za rękaw kurtki, wynoszę go przed lokal, rzucam na glebę jak worek ziemniaków, a on upada jak worek kości. Raz jeszcze chwytam za rękę, którą wcześniej wystawiał. Gapię się w sygnet i złość we mnie buzuje, ucieka przez pory z wilgocią potu.

– Tu jest życie, facet! – wydzieram się w jego zakrwawione ucho. – Tu nie ma świętości!

Jest potwornie gorąco, moje myśli stapiają się w jedno, jak już wspomniałem: chcę wyrwać tę pierdoloną rękę, więc próbuję, on ryczy jak łowne zwierzę, ja ciągnę i skręcam dłoń udekorowaną sygnetem, czuję trzask szarpanych ścięgien, słyszę jęk kruszonych więzadeł. Mężczyzna chce błagać o litość, ale nie potrafi, bo w walce o życie zapomniał polskiego. Wokół nas banda gapiów, szarych ludzi, którzy wyszli z drinkiem na papierosa, gromada podchmielonych kobiet i biernych bramkarzy, głupi wszyscy jak but, ale bystrzy na tyle, by mnie nie tykać.

Typ w ramonesce wydaje się twardy. Ramię co prawda wypadło z barkowego stawu, ale trzyma się kupy. Odsłaniam zęby, odgarniam blond włosy, które spadły na czoło, biorę głębszy oddech martwego powietrza, zapieram się butami marki Jordan o jego ciało i mój chodnik mojego miasta, rwę bez skrępowania, z całej siły, nie puszczam, aż chrupnie potwornie, w takt do tłustego bitu. Ten moment jest chwilą zwątpienia, bo dociera do mnie, co zrobiłem, że prawie, praktycznie wyrwałem mu rękę, ale tylko prawie, praktycznie, więc zaciskam zęby, bo nie rzucam słów na wiatr. Doprowadzam sprawy do końca – tonę w szaleństwie, które przyciąga jak magnes. Rzucam kilka plugawych przekleństw, napinam wszystkie mięśnie swojego ciała i ciągnę jeszcze mocniej, aż przerywam włókna, które trzymały jego ramię przy jego ciele.

W końcu pokonuję opór.

Zwyciężyłem.

Trzymam krwawiący kikut, równie martwy jak martwy był prezentowany przez kikut sygnet, w nozdrza uderza woń posoki i uryny. Wgapia się we mnie setka, może więcej par oczu, i czeka na to, czy zrobię coś jeszcze czy też się zatrzymam, a mi jest zdecydowanie za mało.

Zauważam, że facet nie zemdlał. Ryczy wniebogłosy wpatrzony w kończynę, która już nie jest jego, jest moja, więc zwracam ją przeciwko jemu samemu. Okładam go martwym, ciepłym mięsem jak obuchem, biję po twarzy, aż ta nie straci rysów, aż krwawa mgiełka nie przesłoni mi wzroku, i gdy przesłoni, ścieram juchę wyrwaną ręką, łapię kilka wdechów, rozglądam się. Szpaler spojrzeń rozświetla mnie jak neonowa lampa, ja oddycham ciężko i rzężę, drży serce pod klatką piersiową, a na niej tańczy srebrzysty Pan Jezus. Rozglądam się po mojej widowni, każdemu jednemu chcę spojrzeć w oczy, nikt wzroku nie odwzajemnia, upajam się więc dominacją i staję na baczność, wyrwanym ramieniem wykonuję rzymski salut.

– Heil Hitler – rzucam doniośle, gdy ścieka na mnie brunatna posoka. Podchodzę do kosza na śmieci. Wypchany jest petami i puszkami po piwie, będzie wypchany i kawałkiem mięsa, straconą prawicą. Ostatkiem rzucam spojrzenie mięsnemu ochłapowi. Jadeitowe oko sygnetu błyszczy w świetle latarni, jakby chciało mi coś powiedzieć.

Z tłumu wzrokiem wyłapuję brunetkę w dżinsowych szortach. Podchodzę do niej, obejmuję w talii, całuję namiętnie, ona nie odwzajemnia, całuję tym mocniej, wreszcie całuje i ona, opór więdnie, opór umarł – niech żyje nieśmiertelna siła.

– Do ciebie – syczę w ucho, które cuchnie perfumami, perfumy pozbawione zupełnie gustu.

Idziemy.

Muzyka gra wyjątkowo głośno, a stukot obcasów podkreśla jej rytm.

Wsiadamy w białą corollę rocznik osiemdziesiąt i sześć, dziewczyna pijana i naćpana, ja także pijany i naćpany, brudzę posoką skórzaną tapicerkę. Przekręcam kluczyk w stacyjce, brunetka coś mówi, przedstawia się, ale nie chcę tego wiedzieć, niech zamknie mordę, interesuje mnie tylko adres. Gdy mi go w końcu łaskawie podaje:

– Kościuszki. – Na ostatnią sylabę wkładam palce w rozwartą jej pochwę, a ona milknie na wieki.

Z nagranej na kasetę taśmy dudni Twoja Lorelei. Pędzę przez Wrocław o czwartej nad ranem, Wrocław jest martwy jak ja w środku, brukowe kostki tańczą pod kołami i tańczy auto pod miejskim światłem, tańczę i ja, panoszę się wszerz całej powierzchni jezdni. Docieramy na Trójkąt, gdzie ona prowadzi na drugie piętro. Na klatce schodowej śmierdzi stęchlizną. Trafiamy pod drzwi numer dziesięć, ona nerwowo przerzuca klucze, jest jakaś blada, dotarło do niej, że ona też tańczy, tańczy z żywiołem, bo to ja jestem żywiołem. Otwiera drzwi, zapala światło, tam obraz nędzy i obraz rozpaczy, mieszkanko ciasne, ciemne i brzydkie, ona też coraz bledsza i brzydsza, głupia, naćpana studentka.

Coś się budzi w jej mózgu, ale w ogóle mi się to nie podoba, nie mam zamiaru tego słyszeć. Nie czekam, aż mnie łaskawie zaprosi do pokoju, przejmuję inicjatywę, rzucam ją na kuchenny blat. Mała ląduje tyłkiem obok brudnej od jajek patelni. Nawet nie zdzieram z niej bluzki, tylko rzucam się na nią jak gepard, do gardła, pakuję penisa w jej usta, duszę ją, dławię i poniżam, marny makijaż cieknie po marnej jej twarzy. Ona wymiotuje śliną, na co uderzam ją na odlew, ona jęczy, uderzam więc drugi raz i jęczy jeszcze chyba mocniej. Prostuję się, zahaczam głową o kabel żarówki, światło wiruje nad naszymi ciałami, uderzam po raz trzeci, ona ogłuszona, pierwotna, gotowa na wszystko, prosi, bym się na nią wyszczał, wypowiada to prosto z trzewi, z miejsca ukrytego przed Bogiem, aniołami i ludźmi, a przede wszystkim przed własną matką. Spełniam jej prośbę, leję na sztywno, mocz cieknie po bladej jej skórze, cuchnie chemią, którą przez siebie przepuszczam. Ona jęczy jak opętana, ja sam zaczynam jęczeć, nie wytrzymuję, nie potrafię. Zdzieram z niej wszystko i wchodzę gwałtownie, popuszczam wodze fantazji, chcę ją skrzywdzić, ukarać za pychę, obłudę i małość, zrujnować jej płytkie, nieważne życie.

Kończę tak szybko, jak zacząłem.

Zsuwam się z niej, obserwuję, jak z pochwy wycieka sperma. Pytam ją, czy ma papierosy, ona odpowiada, nieprzytomna, że tak, w torebce. Oddycha płytko, równie płytko jej papierosy, słabe i damskie, jednego odpalam i milczę, gapię się przez brudne od sadzy okno na brudną od sadzy okolicę, resztki nasienia kapią na równie brudną podłogę. Z fajką w zębach ubieram się na tyle, na ile możliwe, poprawiam włosy, wychodzę z kuchni, ze schodowej klatki i z jej życia, zanim wyczytam z niej wszystko, zanim zawiodę się człowieczeństwem.

Budzę się we własnym łóżku pusty jak wydmuszka, zerkam na zegarek Casio A sto sześćdziesiąt i osiem, który mnie nigdy nie zawiódł. Jestem z niego niesamowicie dumny, z siebie zaś wręcz przeciwnie. Umieram każdą komórką żywego ciała.

Rzucam spojrzeniem po zagraconym pokoju, tam rozrzucone, markowe ciuchy, wszystkie opatrzone logiem NBA, promykiem słońca w tej smutnej Polsce. Wyglądam za szare od brudu okno na szare od brudu podwórko, widzę zaparkowaną toyotę, moją kochaną, miło tym jestem zaskoczony, bo nie pamiętam zupełnie, jak ja w ogóle wróciłem.

W mieszkaniu jest nieznośnie cicho, bo żyję samotnie, samotność toleruję, lecz ciszy nie znoszę, na boso docieram do wieży stereo marki Panasonic, wybieram z bogatej oferty tytułów. Mam ochotę na coś polskiego, bo czuję się dzisiaj wybitnie polski, ze szpuli odgrywam Zamki na piasku, fale dźwiękowe uderzają w ściany, a ja uderzam do łazienki. Zupełnie nagi spoglądam na własne oblicze.

Jestem piękny.

Ledwo się mieszczę w tym lustrze, gdy się napinam: wielki jak stodoła, muskularny jak kangur, święty jak papież. Poprawiam szczotką długie włosy, a kudły wypadają ze mnie garściami, poprawiam blady sumiasty wąs, włosie przykrywa mięsiste wargi. Zalotnie uśmiecham się do samego siebie, bo wiele osiągnąłem jak na kogoś, kto nie powinien już żyć. Prysznic sprawia mi radość głębszą niż wczorajsze spółkowanie. Śpiewa do mnie pijany Panasewicz, pijany ja nucę do niego, w takiej żyjemy komitywie.

Zanim wyjdę z łazienki, odpieczętuję świeżą igłę, nabijam strzykawkę mieszanką siedmiu gramów trenbolonu z ośmiuset miligramami cypionatu testosteronu i wbijam igłę w swe lewe ramię. Namaszczam olejkiem włosy, którym nic już nie pomoże, podnoszę klapę sedesu, mieszkanie brudne jak kurwa, zgadzam się, ale kibel, za to, nieskazitelny. Oddaję mocz, porcelana biała jak pierwsza komunia, i nucę pod nosem złote przeboje.

Nie przestaję nucić, gdy wychodzę z mieszkania w czerwonych dresowych spodniach marki Starter i w białym bezrękawniku, który ledwo zakrywa tors. Mijam sąsiadów na klatce schodowej, nucę bardzo głośno, na wszelki wielki, aby nie słyszeć żałosnych ich myśli. Docieram na dzieciniec Komuny Paryskiej. Jest nijaki: tu trzepak, tam kubły na śmieci, kilka zakurzonych aut, no i jedno moje, cud techniki. Przyglądam się toyocie z miłością, odruchowo wyciągam kluczyki, kluczyki mają pilota, w którego klikam, czekam na trzask otwieranego zamka, ale się mylę, coś mi nie pasuje, włosy stają dęba, odzywa się we mnie instynkt przetrwania, rzucam się w bok, zamykam oczy i widzę ciemność, a w uszach słyszę eksplozję.

Podnoszę się tylko, gdy huk ustaje. Rozchylam powieki. Obraz, który widzę, rozdziera mi serce: maska corolli rozdarta wybuchem, smoli się czernią biały jej lakier. Ryczę z wściekłości:

– Chrystusie Niebieski!

Rozglądam się i szukam winnych, wyrzucam z siebie przekleństwa, kopię po karoseriach aut cudzych, gównianych, nietkniętych płomieniami. W oddali przeklęty szum przeklętych policyjnych sygnałów, ale zanim pojawią się suki, na podwórko podjeżdża luksusowy wóz, granatowe audi sto w wersji S Quatro. W aucie siedzi czterech typów w luźnych hawajskich koszulach. Zamiary mają już nieluźne, bo ledwie podjeżdżają, uchylają okna, celują do mnie z broni półautomatycznej, każdy jeden, włącznie z kierowcą, ja na poczwórnej muszce, a mimo to chcę ich pozabijać.

– Artur Król – nie pyta, a stwierdza jeden z nich, ten z siedzenia pasażera. – Pojedzie pan z nami.

Są niecierpliwi, ale czy twardzi? Czują się pewnie, skoro wysadzili moje pierdolone auto. Daję sobie chwilę, zaciskam powieki, ciemność pokrywa się czerwienią, wszędzie czerwień, a potem widzę, wiem, słyszę i czuję. W tym momencie bali się tylko jednego. Nie mnie, nie psiarni. Swojego szefa.

Postanawiam być rozsądny. Podnoszę powoli ręce, gotów do bójki, gdyby któryś z nich jednak ważył się mnie tknąć, ale nikt się nie waży, obchodzą się ze mną jak z jajkiem, usadawiają między sobą na tylnej kanapie. Wyglądamy dziwacznie, jest niezwykle ciasno, bo jako człowiek niezwykły zajmuję niezwykle też dużo miejsca. Cierpię, nie przez niewygodę, nie przez wycelowane we mnie lufy śmiercionośnych broni, a przez muzykę, bo leci przaśne disco polo, które hańbi człowieczą godność.

Przez wsteczne lusterko nerwowo zerka na mnie kierowca, ja w duszy płaczę nad piękną corollą, która pozostanie na zawsze w mych pięknych wspomnieniach, i także zerkam, rozglądam się, łączę powoli kropki.

Wszyscy mają na dłoniach sygnety z jadeitowym kamieniem.

Miasto wydaje się małe jak ludzkie marzenia, uliczki ciasne jak ludzkie umysły, i po tych uliczkach kluczymy pozornie bez ładu i składu. Po którejś pętli mijamy po raz kolejny miejską fosę, przejeżdżamy tuż obok Wzgórza Partyzantów, wzdłuż Poniatowskiego, lądujemy na Kościuszki, i gdybym teraz rżnął tępą studentkę, to miałbym wrocławskie déjà vu.

– Panowie, ale do Pałacyku? – mówię zaczepnie. – Przecież tam niebezpiecznie. Jeszcze nas skrzywdzą bandziory.

– Jeden numer – ostrzega kierowca, nerwowy facet. – I przestanie być miło.

Wysiadamy z klimatyzowanego auta. Na zewnątrz, jak zwykle latem, panuje piekło.

Idę przed siebie, a oni za mną, nie spuszczają ze mnie wzroku, ja swój wtapiam we front budynku. Chcę wspomnieć miłe chwile, które tam spędziłem, ale nie wspomnę, bo każda jest płytka jak Grób Nieznanego Żołnierza, niewarta duchowej uwagi. Wrota Pałacyku stoją otworem, do wnętrza zaprasza mnie każda z liter nietrafnej nazwy, ze środka nęcą trzaski starego radia, wyje z uporem Edyta Górniak i śpiewa o tym, kim to ona nie była i czego to nie ukradła.

Przekraczam próg, za progiem jeszcze więcej bandytów, to muszą być bandyci, normalni ludzie przecież pracują, ci tutaj odpoczywają, leniwie spijają drinki, ale nie poświęcam im więcej uwagi, bo tam, w rogu, jest i on, we własnej osobie. Poznaję go, mimo tego, że po raz pierwszy widzę na oczy. Wgapia wielką mordę wielkiego faceta w ekran maszyny, która jednym ramieniem oddziela chłopców od mężczyzn.

– Jednoręki bandyta? – mówię, dodaję sobie animuszu, bo muszę. Chłopiec był martwy, lecz ożył, zmartwychwstał, jazgocze wewnątrz czaszki, a ja go nie chcę, ja go przyduszam. – Przecież już masz własnego.

Gangster mruga ciemnymi oczami spod ciemnych okularów, odwraca się do mnie, bo dopiero mnie zauważył. Jego potężny tors okryty piękną hawajską koszulą, hawajska koszula skrywa spocone jak świnia ciało. Zwracam uwagę na biżuterię, która okala kark, to złoty łańcuch, ciężki jak grzech pierworodny.

– Joł cię pies – syczy głosem, który nie znosi sprzeciwu. Zagadałem nie w porę, chyba właśnie przemielił mnóstwo szmelcu przez trzewia maszyny. Zza zadymionych szkieł złotych oprawek wertuje mnie jego spojrzenie. – Co ci, kurwa, strzeliło do tego głupiego łba, by zaczepiać moich chłopców?

Mam jakieś trzy sekundy, by zrobić z siebie Copperfielda, zerwać kajdany, wyzwolić się z okowów śmierci. Zaciskam więc powieki i widzę czerń, czerń przeradza się w czerwień, nagle słyszę, czuję i wiem. Jestem na poły zdziwiony, na poły pełen uznania, bo ten oto człowiek przede mną, Andrzej Kolikowski, legendarny Pershing, martwi się tylko o pieniądze, to prawda, ale boi się czegoś zupełnie innego.

– Wolałbyś, żebym żył – zapewniam, kładę nacisk na ostatnie słowo.

Powieka mu nie zadrżała, ale źrenice, złe i ciemne, rozbłyskują ciekawością. Wstaje od maszyny, z kieszeni na piersi wyciąga cygaro, dobiega do niego ze czterech urków i każdy usłużnie wyciąga ognia. Pershing odpala cygaro i niknie za jego dymem.

– Jeśli chodzi o życie – mówi. – To wykorzystaj dobrze kilka minut, które sobie kupiłeś.

Nie miałem do czynienia z grubymi rybami, bo nigdy nie chciałem, próbowałem tylko żyć pełnią życia, nic więcej, zamazać w sobie uczucia, ale to najwyraźniej za dużo. Kiedy jesteś kometą, to albo topisz się w stratosferze, albo rozbijasz swe ciało o inne ciało niebieskie.

Siedzimy więc naprzeciwko siebie, ja – kometa, i Pershing – ciało niebieskie, w wielkiej sali, a wokół nas banda lojalnych mu urków i nieznośny upał, którego nie mogą zabić wentylatory. Trzymam w więzach małego chłopca, który rozkazuje mi się bać, mówić do Kolikowskiego per „pan”, ale ja nie chcę, bo sobie obiecałem, i kim bym się stał, w ogóle, gdybym to zrobił?

– Ja pierdolę, Andrzej – rzucam, chociaż nas sobie nie przedstawiono. – Nawilżmy gardła, bo zdechniemy.

Pershing przygląda mi się jak małpie z wrocławskiego zoo, przygląda się jak małe dziecko, bo jest ciekawy. Pstryka dłonią, na to pstryknięcie obok nas natychmiast znalazła się kelnerka, tańczy z tacą ze szklanymi butelkami, kręci dupskiem tak średnim, że widywałem słabe, które były lepsze. Andrzej zamawia gorzkie piwo, ja się modlę w duchu i cierpię, bo piwa nie cierpię, szczerze mówiąc, ale pijemy razem.

– Nabroiłeś – mówi, a ja go interpretuję jak ustną maturę.

– W sensie: lubiłeś go?

– Lubię – poprawia mnie. – Bo ciągle żyje. Dlatego jeszcze rozmawiamy, Arturze.

Czyli nikogo jeszcze nie zabiłem, otwarte przede mną piotrowe bramy.

Jeszcze.

– Szkoda. Dostawiał się do dupy.

Pershing marszczy brwi.

– Twojej?

– Wczoraj mojej.

– Myszka rzecz święta – przyznaje Kolikowski – ale nie wyrywa się ludziom rąk. Jarek był moją prawą ręką w tym mieście. I teraz moja prawa ręka nie ma prawej ręki.

– Nie wyrywa, bo nigdy tego nie widziałeś. – Piwo wybitnie mi nie smakuje, przestaję je pić, wolałbym umrzeć z pragnienia. – A pewnie nie wiedziałeś nawet, że to możliwe.

– Wiem o wiele więcej, niż ci się, kurwa, wydaje – rzuca inwektywami, do żywca urażony. – Widziałem, kurwa, wszystko.

– Ja rozumiem, Andrzej, ale jednego nie wybaczę – zmieniam temat i gdy tylko to mówię, to sobie o tym przypominam i szlag mnie trafia, więc i ja, i on, jesteśmy wkurwieni. – Wysadziliście moją toyotę. Kochałem to auto. Rozumiesz, to był prezent. Od ojca.

Andrzej prycha, a mnie ratuje tylko to, że nie okazuję słabości, chwała ci, przemyśle farmaceutyczny, sztuczna męskości, która we mnie krążysz.

– Jesteś popierdolony. – Brzmi to jak pochwała.

– Jestem – zgadzam się. – To mogę już sobie pójść? Obiecuję już nigdy nie wyrywać rąk twoim ludziom.

– Zgadza się, nie będziesz. – Krąg wokół nas jakby się zacieśnił. – Nie moim. – Pershing czyni efektowną pauzę. – Wiesz ty właściwie, dlaczego jeszcze żyjesz?

Czy wiem? Może wiem. Próbuję:

– Bo jestem maszyną do zabijania, Andrzej, i żaden śmiertelnik mnie nie tknie. – Wyszczerzam garnitur zębów białych jak porcelana.

– Gówno jesteś, nie maszyna. Żyjesz dlatego, bo chcę nauczyć cię szacunku.

– Chcesz, Andrzej? – mówię swawolnie, lecz napinam się do skoku. – To bardzo miło z twojej strony. A co potem?

Pershing wstaje od stołu, poprawia po sobie krzesło, odwraca głowę w stronę okna i wychodzi na niewielki balkon, gdzie ziewa.

– To zależy, czy szybko się uczysz. – Chwyta się balustrady, wyciąga kolejne cygaro, kolejny raz pędzi do niego przydupas, kolejny raz wyciąga ognia, kolejny raz Pershing odpala. Jego twarz, również kolejny raz, zakrywa kłąb kubańskiego dymu. – Przytrzymajcie go, panowie. Prawe oko za prawą rękę.

Dopada mnie wiele roboczych ramion, o wiele więcej, niż byłbym w stanie pokonać, kilka par dłoni łapie za włosy, a pałka teleskopowa podcina nogę. Upadam i naprawdę się boję. Przed moją twarzą tańczy scyzoryk, widzę, jak błyskawicznie zbliża się do prawego oka i równie błyskawicznie się w przez nie przebija, oko wypływa z oczodołu, ja ryczę jak ranny łoś, czuję tylko potworny ból, i jestem nim przepełniony. Zza okna dobiega hałas szkolnej wycieczki, naiwne dzieci bawią się w życie, a ja, jak harcerz, bawię się w przetrwanie. Nie mdleję, chociaż pragnę tego jak niczego w swoim życiu.

Ludzie Pershinga wreszcie puszczają mnie wolno, trzymają na muszce lub nie trzymają, nie widzę. Padam na klęczki, ledwo opieram się o podłogę, między palcem środkowym a wskazującym prawej ręki zerka na mnie moje własne, wyłupione oko, na widok którego wymiotuję, krwawa gałka pływa w morzu rzygowin.

Mimo smrodu wyczuwam nad sobą obecność człowieka z cygarem, pada na mnie nieodparta jego aura.

– Słuchaj, Król, nie mogłem tak tego zostawić. – Słyszę. – Nie mogę sobie pozwolić na to, by spać spokojnie, gdy krzywdzi się moich ludzi. Człowiek musi być większy od własnego cienia, rozumiesz? – Głos dochodzi jakby z oddali. – A wielkość warta jest świętego spokoju.

WIĘKSZY OD WŁASNEGO CIENIA

Radwanice, lipiec 1986 roku

Artur

Mam kolegę Michała, a mówię kolegę, bo jesteśmy gniewni i młodzi i słów ciepłych nie uznajemy, gdybym nazwał go przyjacielem, to dostałbym chyba po ryju – za pedalstwo – lub choćby i jego podejrzenie. Zgrywamy wrażliwych na tyle, aby charkać flegmą na chodnik, chcemy być twardzi jak zachodnie filmy akcji, a jesteśmy chudzi jak wschodnia rzeczywistość i życia poza sobą nie mamy. Dzielimy się wszystkim, poza dziewczynami, bo dziewczyn też nie mamy. Wspaniałe dziewczyny są we Wrocławiu, u nas same zajęte, przynajmniej te fajne, fajniejsze, z cyckami, chęciami i cipą. Nie mamy przed sobą tajemnic, zupełnie żadnych, a oto dowód:

– Artur, kurwa. – Michał używa tego zwrotu, gdy jest dotknięty. – Ktoś rucha mi matkę – przyznaje, a wstyd ściska mu gardło, bo prawdę mówi. – I to nie jest mój stary.

Aż gwiżdżę na to poważne przecież oskarżenie.

Siedzimy nad Odrą, a nad nią i nami roje owadów. Nie mamy już szkoły, nigdzie się nam nie spieszy, kontemplujemy problemy filozoficznie, ja na ten przykład zaczynam szczać w nurt rzeki życia, której się boję, której nie przekraczam i od której robi mi się niedobrze. Jedyny akt odwagi, na który mogę się wobec niej zdobyć, to uraczyć ją uryną. Szczam więc i obserwuję swojego kutasa, najpierw marny trzon, następnie czubek. Podziwiam parabolę, którą kreśli struga moczu i myślę.

– Chrystusie Niebieski – mówię, jakbym był swoim ojcem, choć bardzo tego nie chcę. – To kto ją posuwa? – pytam, choć mógłbym nie pytać, potrafię wyczytać myśli z Michała jak z otwartej książki, bo każda z nich jest negatywna. – Nie gadaj, że to ksiądz Adam.

Michał nigdy nie pytał o moją zdolność, przyjmował ją jak fakt dokonany, cechę wrodzoną i normalną. Jest naiwny, pewnie i głupi, i chwała mu za to.

– Zawsze myślałem, że to ściema. – Zaciąga się papierosem z nienawiścią, nawet nie mruga, na jednym wdechu dopala po filtr, pstryka tym filtrem prosto do rzeki Odry i rzeka Odra staje się odrobinę czystsza. – Przecież księża nie mogą.

– Ale to ksiądz Adam – zauważam przytomnie, strzepuję kropelki moczu z penisa, zapinam rozporek i jestem z powrotem porządny. – On wszystko może, strachu w sobie nie ma, niczego się nie boi. To wielki człowiek. Większy niż papież – mówię, bo faktycznie w to wierzę.

Najwyraźniej wierzy w to również matka Michała, a może nawet i Michał, stąd oburzenie.

Wszyscy uwielbiali księdza Adama, odkąd tylko się pojawił. Stare pierniki szeptały, że to niepoważne, by człowiek dość młody, między trzydziestką a czterdziestką, znikąd, z zewnątrz, niewielkiej wagi i wzrostu, został proboszczem, a jednak, mimo to, ksiądz Adam zamknął wszystkim mordy, i to podczas pierwszej niedzielnej mszy. Który to był rok? Nie pamiętam który, więc pytam:

– Ty, Michał, a on od kiedy tu jest?

– Od osiemdziesiątego czwartego. W styczniu przyjechał – wyjaśnia Michał, a ja, w swoich myślach, kontynuuję:

Ksiądz Adam pojawił się na ambonie w Trzech Króli osiemdziesiątego czwartego roku, spojrzał po tłumie wiernych – choć w tamtym momencie: niewiernych – i zaczął jebać ich jak leci, od góry do dołu, opieprzał za to, że nie pojmują koncepcji Boga, że są jak stado baranów, które ruszyło za złotym cielcem. Kapłan wręcz ryczał do nich – nie do mnie, bo tamtego dnia zostałem w domu, oficjalnie byłem chory, a nieoficjalnie dopuszczałem się masturbacji, śmiertelnego grzechu, mojej życiowej pasji – że Boga nie ma w obrazkach, rymowanych modlitwach czy procesjach, a Bóg jest w naszych działaniach, a głównie to w miłości. Wszystko wskazywało na to, że wyniosą księdza Adama na widłach, ale tamtego dnia wiara wygrała z hołotą, bo ludzie go pokochali, a najbardziej to pokochały kobiety.

Bo ksiądz Adam był prawdziwym rycerzem. Pasterzem, który nie chował się za murami parafii, ale chodził biedny i szczery jak Pan Jezus, nie prosił co łaska, a wszystko, co zebrał – a zbierał szczodrze – równie szczodrze rozdawał i mnożył dobro, jak siebie nawzajem mnożą króliki. Mszę prowadził po swojemu – czasem rozwodził się nad ludzką egzystencją i autentycznie płakał. Czasem przychodził wkurwiony i kazał wszystkim wypierdalać z domu bożego (cytat dosłowny). Swoją autentycznością przekonał nawet mojego ojca, Karola, który jako członek wrocławskiego ZOMO niewiele miał z duchownymi wspólnego, poza okazyjnym ich pałowaniem.

– Ten ksiądz Adam jest nawet porządny – powiedział raz przy niedzielnym obiedzie. Trochę o tym obiedzie powspominam, bo jest rodzinny: oprócz naszej trójki jest jeszcze babcia Teresa, która powinna umrzeć dawno temu, a żyje. Nie powiem, że ma się dobrze, bo pała miłością do świętych obrazków i regularnie robi pod siebie. Każdy mebel, na którym można usiąść, cuchnie przez to kocią kuwetą, a kota nie mamy.

– Przecież nie byłeś na mszy – zauważyła mama. Obserwowałem rodziców znad talerza klusek śląskich z uwagą, bo rzadko ze sobą rozmawiali.

– Oj nie był, nie był. – Babcia uroniła łzę. – A ten Adam to diabył, bo msze odwołał.

– Jak to? – zapytała mama, której też na mszy nie było.

– Przerwał mszę świętą.

– Znowu?

– Znowu! – Babcia chlipie, między jej zębami proporcjonalnie sporo jedzenia, bo miała wprost odwrotnie proporcjonalnie mało zębów.

Ojciec prychnął pod nosem i zakończył za nią:

– Mówił, że Kościół to sztuczna instytucja, że liczy się wiara w Boga, i to dlatego mamy szczęście, że do nas przybył. Wspominał, że ewoluowaliśmy od małp, i żeby z tej małpy wyrosnąć, to musimy karmić nie małpę, a duszę. W takiego Boga to i ja uwierzę – wyraził opinię człowiek, który regularnie mnie napierdalał.

– Diobył! – krzyknęła babcia, a mi się zrobiło się przykro, bo kiedyś była miłą kobietą, a stała się wariatką, i wszyscy się z niej śmiejemy.

Tak się składa, że byłem na wspomnianej przez ojca mszy. Wiedziałem, że wielebny mówił nie tylko o tym, bo potępił także celibat. Tłumaczył ludziom, że wymyślono go w średniowieczu, że jest wbrew naturze, a ślepnie się od bimbru, a nie od walenia konia. To poruszyło całą lawinę nie tyle oburzeń, co ludzkich uniesień, bo po naszej podmiejskiej wsi rozeszła się plotka, jakoby ksiądz Adam spółkował z kobietami – i to na zawrotną skalę.

Tak trafiamy do dnia dzisiejszego.

– A skąd to właściwie wiesz, Michał? – pytam uczciwie.

– Głównie dlatego, że byłem świadkiem, jak ją grzmocił. Przyznasz, że to niezbity dowód.

– Chrystusie Niebieski, gdzie?

– W zakrystii. Wiem, bo ją śledziłem. Posiedzieli chwilę, pogadali, zjedli kanapki z serem i papryką, które ona zrobiła. Ledwo przeżuli, a ona uklęknęła przed nim i zatonęła w sutannie. Potem rozebrali się i walili na stole. No mówię ci, pieprzyli się jak dwa wściekłe psy.

– Czy ty to wszystko naprawdę widziałeś? – Gapię się na niego. Widzę, że Michał odpala kolejnego papierosa, dopala, po sam filtr, za jednym zamachem.

– Wszystko – wyjawia. W jego oczach lśnią łzy, a w tęczówkach stop-klatka, wspomnienie wyświetla się niczym film. – Nie uroniłem nawet sekundy.

Jestem dogłębnie poruszony, ale tylko przez kilka chwil, bo w szyję nagle upierdolił mnie komar, więc i ja – ze skutkiem śmiertelnym – upierdoliłem jego.

Wracam do domu zmieszany. Cuchnę papierosami, więc o ile ojciec jest trzeźwy, czeka mnie starcie z kuchennym meblem. Na szczęście nikogo nie ma – stary na służbie, a matka załatwia swoje sprawy. Siadam przy stole, siedzę i myślę, bo wydaje mi się, że cnota jest rzeczą ważną, potem zasłaniam żaluzje, okładam Niemca po kasku i dochodzę. Wycieram nasienie białą kuchenną ścierką w czerwoną kratę, ścierkę wrzucam do prania i wracam do kuchni, gdzie wrzucam w siebie dwie smażone kiełbasy i chleb. Odpalam telewizor Rubin model 714p, by nie słyszeć własnych myśli. Dziwię się, że nie ma jeszcze obiadu, że nie ma jeszcze mamy, a w świetle tego, co mówił Michał, robi mi się niedobrze.

Zbliża się dwudziesta, a ja gniję przed telewizorem, myśli zaś gniją od wyobraźni. Nagle otwierają się drzwi wejściowe i widzę mamę. Rzucam jej wrogie spojrzenie.

– Gdzie byłaś? – pytam jak woźny. Nie muszę zamykać oczu, używać mocy nadprzyrodzonych, bo czuję, rozumiem, wiem, co się wydarzyło. Ona kłamie, że u koleżanki, a wiem, że kłamie, bo mamrocze.

Chowam w sobie urazę i idę spać, gorycz kiełkuje we mnie przez noc i dojrzewa.

Wstaję rano. Matki nie ma, jest za to ojciec, śpi, na kanapie, ma głowę przykrytą gazetą. Zrywam więc ją, budzę go i pytam, czy możemy łaskawie porozmawiać. Karol, to jest ojciec, mruga trzykrotnie.

– Widziałem, jak ksiądz Adam mamę, no... – wyrażam jasno myśl, tylko czasownik jakoś nie może mi przejść przez gardło. Kłamię, bo nie widziałem, lecz wiem, więc nie kłamię.

Ojciec rozumie, bo blednie na twarzy i nic nie mówi. Ubiera się starannie, chwyta służbową pałkę, słynnego banana, i wychodzi z domu. Wraca godzinę później, gwiżdże pod nosem, uśmiechnięty od ucha do ucha, zagaduje mnie nawet parę razy – to o piłkę nożną, to o inny sport, bo inaczej nie potrafi mnie zagadywać. Nie ma przy sobie pałki, którą zabrał ze sobą rano. Tata jest w wybitnym humorze, więc i ja także czuję się świetnie. Wieczorem dołącza do nas mama i jak zwykle milczymy przy stole, gra telewizor, a w telewizorze muzyka, Biały Latawiec zespołu Wawele. Ktoś puka, ojciec wstaje, otwiera drzwi, słyszę jego:

– Chrystusie Niebieski – mówi on, a ja się obracam, obraca się i mama, która blednie. I ja także blednę.

W drzwiach stoi nie Zbawiciel, a ksiądz Adam, trzyma w ręce pałkę ojca, na pałce skrzepła krew księdza Adama, a mówię, że jego, bo twarz duchownego cała jest w strzępach, poturbowana, zmiażdżona, zmasakrowana jak Haiti przez Polskę, mundial w tysiąc dziewięćset siedemdziesiątym i czwartym.

– Musimy porozmawiać, panie Król – mówi niewyraźnie ojciec Adam do ojca Karola, a robi tak dlatego, że nie ma kilku zębów, sporej części górnej wargi i lewego oka, przy czym to lewe oko ma, ale nie w tym miejscu, co być powinno, bo znajduje się poza oczodołem.

Karol nie reaguje, toteż ksiądz wymija go, z hukiem kładzie na stole pałkę i sam siada przy stole, broczy krwią Bożego Baranka na obrusie.

Ojciec sterczy przy otwartych drzwiach.

– Siadajcie, panie Król – mówi duchowny, i tu zdziwienie, bo ojciec siada, a ksiądz Adam kontynuuje:

– Bo widzi pan, rozumiem, czemu mnie pan pobił, a nawet i zmasakrował. Sprawa jest jasna, ale ja też parę rzeczy naprostuję. Jestem człowiekiem, rozumie pan, głębokiej wiary. Pana Jezusa kocham nad życie. – Spod koloratki ksiądz wyciąga Jezusa Zbawiciela, całuje go po stopach przybitych do krzyża. Oczu, a właściwie jednego oka, przy tym nie przymyka. – Ale jestem też zwierzęciem, z którym nie wiem, czy należy walczyć. Rozumie pan? Nie ma żadnego diabła w małpie. Diabeł istnieje w tchórzostwie, w niewysłuchiwaniu prostych sygnałów. – Wzrusza ramionami. – Ja sygnały miałem jasne: odmówić kobiecie to grzech.

– Kurwo ty. – Ojciec-poeta nie wytrzymuje, wstaje, podrywa pałkę, matka w krzyk, podrywa się, ja w krzyk, podrywam się, ojciec w krzyk, już poderwany. Spokojny jest tylko ksiądz Adam, jako jedyny siedzi przy stole i czeka na to, co przyniesie los, a ten jest łaskawy. Milicyjna pałka nie spada na głowę duchownego. Przerwa na monolog:

– Pan słabym partnerem jest, panie Król – rzuca Adam, patrzy spode łba. – Nie jest pan czuły ani otwarty. Wiecznie się pan spieszy, przyszłością żyje i czeka Bóg wie na co. A Bóg, przecież, zawsze zsyła teraz. Nawet nie sypia pan z żoną, a potem ma o wszystko pretensje. Nie mówię, że nie ma pan w sobie miłości, ale coś poszło nie tak, gdy chodzi o jej wyrażanie. Pan musisz być świadomy. Świadomy, rozumie pan? – mówi spokojnie, a ojciec słabnie, siada, osuwa się na krzesło. Ksiądz Adam przeciera rękawem twarz, twarz mokrą od krwi, rękaw od krwi i od brudu.

– Przekaz był jasny, panie Król. Nie zamierzałem się z tym ukrywać, lecz też nie zamierzałem się tym chwalić. Morał jest taki, że trzeba dbać o własne stado – prawi, a słuchamy go wszyscy, w konsternacji, w skupieniu. – No i: nie może pan bezkarnie napierdalać ludzi.

Gapię się w księdza Adama jak zaczarowany. Dociera do mnie, że człowiek musi być sobą, że trzeba uwolnić siebie, że Bóg to docenia i Bóg wtedy sprzyja.

Z ust księdza Adama pada:

– W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego...

– Amen – mamroczemy całą rodziną.

Grzechy zostały odpuszczone, ksiądz Adam wychodzi, zostawia nas samych.

Robi się niezręcznie wręcz cicho.

– Święty czy co? – mówi ojciec.

Przez kilka następnych chwil jesteśmy wzorową rodziną: siedzimy razem, śmiejemy się, kochamy uczciwie, na wprost, nieskrycie, starzy pieprzą się ze sobą, a nie siebie nawzajem, ja chodzę spokojniejszy, masturbuję się jeszcze częściej, ale sielanka nie trwa wiecznie, a ledwie chwilę. Na tym polegał problem z księdzem Adamem: napychał moralne brzuchy, a gdy dobro się przetrawiło, nadchodził czas wypróżnienia.

I życie wracało do normy.

Trzy dni później ojciec łamie na mnie nogę kuchennego stołu, mama gaśnie, zaczyna narzekać, smęcić i truć, że życie nie ma sensu. I tylko babcia, niezmiennie, jak delta w matematycznym równaniu, sra pod siebie albo w pieluchy.

Wszystko wróciło do normy. Miłość wyciekała z ludzi, lecz pozostawał smród.

Szare dusze, spleśniałe wnętrza nieszczelnych słoików.

NAIWNE PYTANIA

Ożarów, luty 1994 roku

Artur

Połączyła nas miłość do hazardu, a raczej jego miłość do hazardu z moimi wrodzonymi zdolnościami, on przegrywał ze swoją dopaminą, a ja ze swoim przekleństwem. Przez więzy szaleństwa znaleźliśmy się w nieskromnym salonie, hali właściwie wielkości koszykarskiego boiska. Oczywiście nie gramy w kosza jak Murzyni, a w pokera, jak mężczyźni.

Na pieniądze.

– Joł cię – cedzi przez zęby Kolikowski, a pot mu kapie z łysej potylicy.

Jesteśmy w pokoju sami, tak bardzo skradłem jego zaufanie. Jako prawdziwy gracz podbija stawkę, a ja wiem, że blefuje, dlatego również idę w zaparte. Ktoś inny by odpuścił, ale ja nie mogę, nie chcę, nazywam się Artur Król i to jest we mnie najlepsze. Andrzej także to docenia, chociaż nienawidzi.

Przynajmniej w tym momencie.

– Nie wierzyłem Leszkowi, przyznaję – mówi. – Posłużę się cytatem: „Ten skurwysyn wygrywa wszystko, ale to dosłownie wszystko w pokera, chuj mu w dupę”. To o tobie, Artur. Jak Boga kocham, kawał z ciebie skurwysyna. Kantujesz?

– Gdybym kantował, to byś mnie zabił, wrzucił do Wisły na pohybel szczupakom. Andrzej, ja nie kantuję, nie walę ściem, nie ukrywam i nie unikam, rozumiesz?

Wystawiamy karty. Jego marna para dziewiątek przeciwko moim jopkom. Zgarniam szmal ze stołu. Staję się multimiliarderem, któryś już raz w swoim życiu.

– Wiem, że nie, Artur – przyznaje. – Dlatego masz mój szacunek.

Uśmiecham się ponuro, wwiercam w niego jedyne oko.

– A ty mój – odpowiadam szczerze, bo cenię siłę i pewność.

Wiele się zmieniło, odkąd ludzie Andrzeja wydłubali mi oko, a może nawet zmieniło się wszystko. Przestałem ryczeć do księżyca, uduchowiłem się, a balistyczny tor lotu mojego życia nabrał jakiegoś jedynego, konkretnego kierunku. Dalej pozostał mi gust do muzyki, toteż z głośników stereo wysokiej jakości japońskiej firmy Sony przemawia do nas Kochać cię – za późno zespołu Kombi.

– Jednakże... – Gangster odpala papierosa za papierosem, że w wielkiej sali aż duszno od dymu, przez dym ten ledwie siebie widzimy. Kolejne rozdanie i patrzę w karty. Tym razem fatalne. – Jak ty to robisz?

I ja wyciągam swoje papierosy, Marlboro Goldy, z wysłużonej papierośnicy, papierośnica ze szczerego złota, od niego dostałem.

– To naiwne pytanie, Andrzej – mówię i zapalam. – I tak mi nie uwierzysz.

– A może uwierzę?

Wzruszam ramionami.

– Nie umiem grać dobrze w pokera. Po prostu znam ludzkie myśli, ale tylko te, które ktoś uznaje za złe, nikczemne lub słabe.

Pershing nic nie mówi, myśli nad czymś, stuka palcem o blat w takcie trzy czwarte.

– Słyszałem o tym.

– Wiem, że słyszałeś, domyślam się. Pewnie dlatego żyję – stwierdzam.

– Pewnie dlatego żyjesz.

– Zaskakuje mnie, że w to wierzysz.

– Ja w wiele rzeczy wierzę, Artur.

– Naprawdę? W wierność małżeńską chyba nie wierzysz, na przykład?

– Coś ci powiedzieć, człowieku. – Kolikowski wścieka się na poważnie, bo prawdę mówię, cudzołóstwo jest wpisane w naturę i Pershinga, i ludzką.

– Spokojnie.

– Jak, kurwa, spokojnie? – Że rzuca karty na stół to mało powiedziane, bo nimi wręcz cisnął, a potem z wściekłością wychodzi na okazały balkon. Opiera się tam o balustradę, jak podczas naszego pierwszego spotkania, i chmurnie patrzy na swoje ożarowskie włości.

– Nie chciałem cię urazić, Andrzej. Zmieniłeś moje życie na lepsze, jestem ci wdzięczny – mówię szczerze, a Pershing podchmielony, łasy na słowa lojalności wraca i gapi się na mnie, i ja już wiem, o co mu chodzi. – Wiem, czego się boisz, Andrzej. Się tego boisz, co każdy człowiek. Śmierci się boisz.

A boi się śmierci potwornie. Ostatnie miesiące, a zwłaszcza ten rok, pierdolony dziewięćdziesiąty i czwarty, który dopiero się zaczął, to nieustanna, brudna wojna, bo nie raz do niego strzelano, raz kurwie syny podłożyły nawet pod auto bombę, która cudem – bo Pan Bóg, dobry pasterz, dba głównie o czarne owieczki – nie wybuchła.

Nie chciałem w tym wszystkim uczestniczyć, ale podpisałem pakt z diabłem, mój diabeł boi się śmierci, dzwoni do wróżek, wpłaca datki na Kościół, otacza się jasnowidzami Maćkowskimi, wykupuje łaskę na życie wieczne, bo dobrze wie, że życie wieczne jest tutaj i jest teraz, a później, być może, gdzie być może jest czymś niemożebnie strasznym, nie ma już nic.

– A ty się nie boisz? – zapytuje mnie i w tamtym momencie jest najmniejszy, jakim go znałem.

Odpowiadam słowami, którymi jestem raczony przez sztuczne estry, narkotyki i ego, Trójcę Świętą mojej osobowości. Wzruszam ramionami, mówię:

– Umrę, gdy dokonam tego, czego mam dokonać. Ty także. Wielcy mają to do siebie, że umierają raz, ale naprawdę.

Zadowoliło to Andrzeja, który kiwa z uznaniem głową, wspólnie w to uwierzyliśmy, on wraca do stołu, my wracamy do gry, jesteśmy znowu w swoim żywiole.

– Andrzej, ja już nie gram, oskubię cię do zera.

– Graj, kurwa.

– To wystaw coś więcej.

– Wal.

Przezieram go wzrokiem na wskroś.

– Twoja czerwona C klasa z dziewięćdziesiątego i drugiego.

Prycha.

– Lubimy piękne auta, co? – Wyciąga z kieszeni kluczyki, po czym rzuca je na stolik.

– Lubimy.

– Trzymaj się mnie, to tymi pięknymi pojeździsz.

Wymieniam trzy karty. Sprzyja mi szczęście, mercedes będzie mój, chociaż nie jestem szczęśliwy.

Jestem ponury.

– Najpiękniejsze już miałem – wzdycham do martwego przedmiotu, który straciłem rok wcześniej.

TOYOTA PRZEPIĘKNA AŻ STRACH

Radwanice–Wrocław–Warszawa,

czerwiec 1992 roku

Artur

Wróciłem na wakacje do domu, ale to cholerne kłamstwo, bo rzuciłem studia rok wcześniej. Nie mam wakacji, lecz nie narzekam. Powodzi się: gram w pokera, rozbijam bank, mnożę pieniądze, które zaraz potem dzielę, trwonię na matematyczną potęgę. Jestem małym królem życia, ale nie dla rodziców – w ich małych głowach pełnych małej wyobraźni zostaję przecież lekarzem medycyny, kimś lepszym niż gmin i poziom gruntu, niż oni sami, przede wszystkim, a ja nie potrafię się przed nimi przyznać, że sprawę olałem.

Mama spotyka się z koleżankami, których nawet nie lubi, na kawie i ciastku. Stres zagryza słodyczami, mimo to sucha jest jak wiór, popija słowa nacukrowaną lurą i z dumą powtarza, jaki to Arturek nie jest zdolny, bo nie ma innej radości z życia. Ojciec, wraz z upadkiem komuny, zakończył niechlubną służbę w Zmotoryzowanych Oddziałach Milicji Obywatelskiej, chociaż jako domowy tyran pracę tę lubił i szanował, bezkarne napierdalanie ludzi po łbach wychodziło mu nader dobrze i sam pierwszy przyznam, że był do tego stworzony. Nie można tego powiedzieć o emeryturze, bo jakoś na emeryturze przepadł, udzielił się mu społeczny ostracyzm, wykluczony wśród lokalnych znajomych rozmył się i zdziadział. Każdą wolną chwilę spędzał na oglądaniu kablówki, a tam króluje Eurosport, na Eurosporcie zaś tryumfy święci Ayrton Senna, w swoim biało-czerwonym mclarenie. Oznaczonym sygnaturą marki Marlboro toczy walkę z Nigelem Mansellem w williamsie sygnowanym paczką cameli.

Mam dziwne stosunki z ojcem, bo od dwóch lat solidnie ćwiczę, od paru więcej gram w kosza, mam dwa metry i dwa centymetry wzrostu i mógłbym go zabić jednym ciosem, ale tego nie robię. Wystarczy mi, gdy cierpię, jak na niego patrzę.

Między rodzicami trwa martwa cisza, siedzą obok siebie i nie rozmawiają, w domu śmierdzi obiadem i pustką, wrzeszczy telewizor i okazyjnie babcia Teresa, która ciągle żyje – a więc cuda się zdarzają, bo żyć nie powinna, i nie to, że źle jej życzę.

– Babcia znowu puszcza lotto? – mówię do niej, jako niedoszły medyk odpalam papierosa, chucham jej prosto w twarz tym papierosem, ona się marszczy, rozgania dym starczymi szponami. Ostatnie dwa lata spędziła na trwonieniu dziadkowego majątku – wszystko w mojej rodzinie się trwoni, trwonienie mamy zapisane w genach – tylko i wyłącznie na państwowy totalizator.

– Prędzej wszyscy umrzemy niż mama coś wygra – rzuca ojciec. Siedzi tyłem do nas, głos ma chropowaty i nijaki. Babcia nie odpowiada, bo klepie modlitwę z różańca, zdaje się, że zdrowaś Maryjo łaskiś pełna, Pan z nią, ze mną, z tobą, błogosławionaśty jest między niewiastami i błogosławiony owoc żywota Jezus.

Razem z ojcem oglądamy kablówkę, a podczas seansu, gdzie wideoodbiornik ustawiony jest o wiele za głośno, stary zadaje mi drętwe pytania, na przykład: jak tam studia, na co równie drętwo odpowiadam, że wspaniale. Typowa gadka-szmatka, bo mamy wspólną jedynie przeszłość.

Ta rozmowa jednak nie jest do końca typowa, bo łypie on na mnie co chwilę wzrokiem, aż w końcu wzbiera się w sobie i mówi na jednym wdechu:

– Chodź, coś ci pokażę.

No to idę za nim i patrzę, jak kuleje, boleśnie się trzyma za plecy. Dokuczają mu lędźwie i ledwo właściwie chodzi. Budzi się we mnie mały chłopiec, który każe mu współczuć, ja chłopca gaszę, zawsze go gaszę, bo gdy ten się odezwie, to słyszę myśli, których nie chcę słyszeć, nienawidzę słabego do bólu świata.

Wchodzimy do garażu, w garażu brezentowa płachta, która przykrywa autopodobny kształt, ojciec ściąga ją z wysiłkiem, odsłania śnieżnobiałe cudo, piękną aż strach corollę AE86 z zamykanymi światłami, cud japońskiej motoryzacji.

Stary perfidnie unika mojego wzroku, gapi się w karoserię, puka ją pieszczotliwie, a mały chłopiec ryczy, wrzeszczy i tupie. Wybuchają we mnie emocje, ale ja je zabijam, bo nie chcę, nie teraz, nie mogę być słaby, słaby jak inni, jak oni, słaby jak mój ojciec.

– Michał takiego nie ma – mówi Karol Wspaniały. Wydał na mnie pieniądze, dużo pieniędzy, bo po prostu łatwiej mu było wydać fortunę niż powiedzieć mi raz jeden jedyny, że mnie kocha. – On jeździ dużym fiatem, co?

– Tak. – Głos mi zamiera, a ja zagłuszam samego siebie. Chcę czuć do ojca niechęć za te wszystkie surowe lata, ale nie mogę. Mały chłopiec ryczy, aż w końcu mnie przezwycięża, uwalnia się z okowów, które mu nałożyłem. Nagle słyszę ojcowe myśli i wiem, czego się boi. Ja też się boję.

Zaczynam się bać.

– Ty srasz krwią – mówię na głos, by się oswoić z tym, co ukryte. – Masz raka odbytu, tato.

Ojciec nie odpowiada, jest słaby i kruchy, nie taki stary, a jednak bliski śmierci. Kładzie kluczyki na masce barwy porcelany. Wymija mnie, a ja nie robię nic, i gdy jestem już sam, kucam przy ścianie, przełykam łzy gorzkie jak pleśń i znów jestem mały, mały jak mały jest chłopiec w mojej głowie. Nie mogę powstrzymać uczuć, które płyną przeze mnie jak fala, i nienawidzę tej fali, bo mnie ta fala przyprawia o mdłości. Do mojej głowy napływają myśli obcych mi ludzi, myśli małe, krzywe i grzeszne, myśli, których nie chcę znać, przekleństwo nabiera na sile i przekleństwo mnie przezwycięża. Przez cienką ścianę słyszę, jak stary idzie do łazienki, otwiera klapę sedesu, siada i sra krwią, cierpi jak prawdziwy mężczyzna, w milczeniu i w samotności.

Wsiadam w corollę.

Pasujemy do siebie jak ulał, pomimo tego że ja jestem tak wielki, a ona tak mała, wypełniam każdą możliwą przestrzeń fotela, naciskam na miękki pedał gazu twardą podeszwą pierwszych jordanów. Wraz z zachodem słońca udaję się w kierunku namiastki świata, przejeżdżam przez Księża Małe i Wielkie, zbaczam w okolice Kościuszki, pod niewielki i brudny samochodowy warsztat. Zatrzymuję się, trąbię pierwszy raz, drugi, trzeci raz, kurwa, trąbię, wreszcie z warsztatu wychyla się łeb, a przy łbie ręka, która trzyma papierosa.

Michał nie jest tak zdolny albo tak ambitny, albo tak głupi jak ja, albo brat jego, Jacek, wraz z Jackiem wylądowaliśmy na medycynie, Jacek medycynę ukończył, ja medycynę rzuciłem, Michał zaś wylądował w samochodowym technikum, a teraz w warsztacie, jest brudny jak ten warsztat i zmęczony jak kabaretowe dowcipy, ale cieszy mordę na mój widok, a może na toyotę, bo mówi:

– Artur, kurwa. – Zaciąga się po sam filtr, w swoim zwyczaju nawet nie mruga. – Coś pięknego.

Rozumiemy się bez słów, bo Michał z wrażenia wcześniej kończy robotę, przebiera się w robocze spodnie i flanelową koszulę, wsiada na miejsce pasażera i rozgląda się z podziwem.

– Sam ukradłeś?

– Stary nakradł.

– On to pewnie musiał spieniężyć to, co nakradł wcześniej, bo dobraliby mu się do dupy.

– Może dosłownie, Michał, dobraliby mu się do dupy. – Wzruszam ramionami, wtapiam wzrok w digitalizowany prędkościomierz. – Mój stary ma raka odbytu.

– Artur, kurwa. – Gdyby mógł, paliłby teraz papierosa, ale nie pali, z szacunku do cytrynowego wunderbauma zawieszonego nad wstecznym lusterkiem. – Czy on umrze?

Uśmiecham się cierpko.

– On już nie żyje – tłumaczę, a Michał rozumie.

Nie odzywa się, ja odpalam silnik, motor o pojemności jeden i sześć wyje, auto z piskiem opon wypada na szosę. Michał nie pyta dokąd jedziemy. Zachód słońca przechodzi w noc, pod światłem gwiazd pędzimy gierkówką w serce Warszawy.

Docieramy do zbiegu Marszałkowskiej i Świętokrzyskiej, zahaczam o krzywy krawężnik, bo w tym kraju nie ma ich prostych, parkuję auto i przymykam oczy. Michał budzi się, chyba, bo kimał, a na pewno się nie odzywał, odzywa się za to teraz:

– Artur, kurwa. – Ma bardzo bogaty zasób słownictwa, co zresztą słychać. – Co to za tłum?

Patrzę więc na wspomniany tłum, a na digitalizowanym wyświetlaczu toyoty zegar wybija trzecią trzydzieści i sześć, jest blisko letniego przesilenia, więc zaraz będzie świtać. Na tle szaropurpurowego nieba, wprost w to szaropurpurowe niebo wyrasta szarobetonowy Pałac Kultury, a przed nim i przed nami rośnie świeżo postawiony budynek, wokół którego krzątają się ludzie, właściwie ludziki. Świeżynkę zwieńcza walcowata wieża z logo reprezentującym wielkie, amerykańskie „M”, i wszystko to wygląda obłędnie.

Jezusie Niebieski.

Jak ja kocham Amerykę.

– Jak ja kocham Amerykę, Michał. – Biję się z myślami, czy zapalić w środku, rujnować chemiczny aromat cytrynowego odświeżacza, chcę być tutaj czysty i perfekcyjny, ale toyota jest mi kochanką, nie żoną, możemy zapalić w niej papierosa, udzielam swojej moralnej zgody. Zapalam, na zachętę, Michał nie, bo to moja kochanka, nie jego. – W Powszechnej pisali, że otwierają McDonalda. No i jest, proszę ja ciebie, otwierają. Za kilka godzin.

– Nie gadaj. Podobno będą tam serwowali takie kanapki… jak się one nazywały? – pyta Michał, którego imię po polsku jest jak wyrwane znad chlewa, a po angielsku byłby Michaelem, jak Jordan, którego buty rozmiar pięćdziesiąt i jedna trzecia sprowadzane z Zachodu odziewają moje polskie stopy.

– Big Mac – mówię. – Nie mogę się doczekać.

Nie tylko ja nie mogłem się doczekać – im bliżej świtu, tym bardziej rośnie liczba petów w popielniczce, tym więcej ludzi i ludzików zbiera się nieopodal budynku z betonu i stali.

– Ty coś ćwiczysz, Artur, nie? – pyta Michał – Dawno się nie widzieliśmy. Jesteś wielki. Większy niż dotąd.

– A, prawda. Dziękuję.

– A studia?

– A jebłem.

– Jebłeś medycynę?

– Jebłem.

– To co robisz?

– Gram w pokera, palę i piję.

– I z tego da się żyć?

Uśmiecham się, skromnie rozkładam ramiona.

– Żyję jak Król – przyznaję.

– Z Jackiem masz kontakt? – pyta Michał, choć równie dobrze mógłbym spytać o to ja, bo kiedyś pocięli się o dziewczynę, Anetę. Sprawa drażliwa, nawet wyjątkowo, bo była z Michałem, sypiała z Jackiem, swą duszę nie oddała żadnemu z nich, a Panu Jezusowi, bo popełniła samobójstwo późną jesienią dziewięćdziesiątego roku, co mało zabawne, w urodziny Michała. Właściwie to zaraz po nich.

– Nie. – Nigdy się z Jackiem nie dogadywałem, głównie dlatego że był bystry i idealny, powiedziałbym, że bez wad, ale w sumie to przecież puknął laskę rodzonego brata.

– Ja też nie – sucho wyznaje i Michał.

Cyferki zegara zwiększają swoje wartości, przed lokal podjeżdżają przeróżne auta, nawet te luksusowe, wysiadają z nich dygnitarze, duchowni i politycy, jakiś biskup, no i proszę, sam Kuroń nawet, we własnej osobie, a wokół nich wszystkich kordon policji.

– O w dupę, Artur – ziewa Michał. – Chyba musimy ustawić się w kolejce.

Wychodzimy na zewnątrz, na dworze jest rześko i chłodno. Wkrótce przestanie tak być, powietrze zamieni się w piekło, a my ustawiamy się w kolejce.

– Mogę to robić trzy razy dziennie o każdej porze – wygłasza Kuroń swoje banały, nie wiem, czy jest podchmielony, ale gada, jakby był, oni wszyscy tak gadają, politycy, bo piją, i tylko w tym są dobrzy, w gadaniu, i w piciu.

Tłum śmieje się wniebogłosy, biskup kapie świętą wodą ze świętego kranu na świeżo postawione szklano-betonowe mury, Kuroń przecina biało-czerwoną wstęgę, można już ruszyć w stronę kas, my poruszamy się razem z tłumem.

Jesteśmy we wnętrzu, w środku ciasno, motłoch jak na jarmarku made in Poland, my czekamy na burgery made in United States of America. Po kilkudziesięciu minutach docieramy pod kasę, wita mnie kasjer z czarnym makdaszkiem na głowie, uśmiecha się pod równie czarnym wąsem, pyta co chcę, zamawiam bigmaka, nie bigmaki, on pyta ile, ja mówię, że:

– Wszystkie.

On myśli, że żartuje, dlatego dopytuje mnie: ile, no to ja rzucam, że piętnaście, Michał wypada blado przy mnie, bo bierze dwa. Czekamy na zamówienie długo, a przecież to fast food, a gdy już się doczekaliśmy, siadamy przy plastikowym stoliku ubrudzonym majonezem, rozstawiamy przed sobą jedzenie, rozpoczynamy ucztę. Michał je jak pirania, nie zamyka oczu, gdy przełyka; ja jem jak prostak, nie gryzę, lecz połykam, popycham burgerową papkę w dół pokarmowego przewodu. Przy dziesiątej kanapce bierze mnie zmęczenie, zapijam je colą, dojadam pozostałe pięć – nie po to się głodziłem, by tego nie zjeść. Michał męczy drugiego i również ma dosyć.

– I jak? – pyta mnie, a ja nie wiem, co odpowiedzieć, nie chcę kłamać, ale było przeciętnie: wszystkie bodźce, które dostawałem, były o wiele bardziej przeciętne, niż być powinny. Nic mnie nie cieszyło, jak chciałbym, żeby cieszyło.

– Wybitny burger – kłamię jednak, w obronę land of opportunities.

– No. Wybitny – przyznaje Michał, mój partner w kłamstwie i w zbrodni.

Wyrzucamy do kosza tonę plastikowego śmiecia i opuszczamy lokal, by nigdy do niego nie wrócić.

Nie idziemy prosto do auta, a poruszamy się smętnie piechotą przez smętniejszą niż najedzeni my Warszawę. Powietrze jest szare i duszne, nam jest duszno, duszno tym bardziej, bo palimy papierosy, nie odstawiamy petów od ust, jakbyśmy się tak urodzili. Od czasu do czasu charkamy na chodnik, jak gówniarze, jesteśmy dorośli, podobno, ale tak naprawdę nie jesteśmy. Jeśli o czymś rozmawiamy, to o dupach, cipach, cycach, sporcie, cipach, cycach i autach.

Oczywiście, że mam wyższe potrzeby duchowe, sam z siebie czytam książki, dużo książek, ale w tym momencie trawię amerykańskie burgery w liczbie sztuk piętnaście, a to nie sprzyja mózgowi, sprzyja za to rzyganiu, bo Michał rzyga jak kot. Ja rzygać nie potrafię: jestem wielki jak żyrafa i przełyk mam jak żyrafa, więc zbiera mi się, może i nawet ulewa, ale nie rzygam, nie potrafię, więc cierpię. Cierpię tym bardziej, bo gdy mój przyjaciel wyrzuca z siebie tonę niezdrowego, może nieświeżego żarcia, ja opieram się o ławkę i obserwuję przestrzeń.

Nagle ulegam przerażeniu, bo wśród przechodniów Świętokrzyskiego Parku dostrzegam sylwetkę, która tam nie pasuje. To nagi facet o nienaturalnej, porcelanowej cerze i długich włosach spiętych w wysoki kok, wydaje się radosny i rześki, i bezczelnie tańczy między szarymi jak beton ludzikami i ludźmi.

Blednę na twarzy i pocę się potwornie, odruchowo ściskam srebrzystego Jezusa na piersi. Przypomina mi się dzieciństwo, smak zimnego, wilgotnego piasku, który mnie wsysał, dziadka, któremu zatrzymuje się serce i przekleństwo, którym mnie obdarzył albo którym obdarzony byłem od zawsze.

– Artur, kurwa. – Słyszę z oddali głos. – Ducha zobaczyłeś?

Mrugam, i jest już normalnie, jakiego ducha, znowu, nigdzie śladu nagiego faceta, który tu nie pasował, którego nie powinno tu być w ogóle. Obok mnie jedynie Michał, rękawem flanelowej koszuli obciera z twarzy rzygowiny. Wszystko jest normalnie.

– Od przejedzenia mam halucynacje – mówię, ale nie zdradzam niczego więcej.

Jest mi nieswojo, nie mówię nic przez naprawdę długi czas, Michał gaworzy za to za trzech, narzeka na swoje życie, ale też trochę je chwali. Ja go nie słucham, chociaż zwykle słucham, lecz teraz nie mogę. Kończymy przydługi marsz, stajemy pod Pałacem Kultury, z niedaleka majaczy betonowo-szklany McDonald. Do mojego świata powracają kolory, poza Pałacem. Ten pozostaje szary jak szary jest socrealizm.

– Dobrze było tu przyjechać – mówię, i mówię nie w porę, bo jakiś ryk rozcina powietrze, coś pędzi z prędkością światła, widzę cień, który rośnie nad Michałem, rośnie tak szybko, że nie mogę zareagować. A potem nie ma już na tym świecie mojego przyjaciela, jest za to rozpaczliwy dźwięk pękających strun, roztrzaskany o beton fortepian, a pod fortepianem krwawa plama, stłamszone ciało we flanelowej koszuli, po ciele rozrzucone porcelanowe klawisze.

– Chrystusie Niebieski! – krzyczę, łapię się za głowę, z głowy rwę własne włosy, padam do zdewastowanego instrumentu, przerzucam jego popękane deski i uwalniam głowę Michała.

Jego czaszka rozłupana jest na pół nierówną kresą na wysokości nosa, samego nosa zaś nie ma, zmiażdżyło go uderzenie. Łypie na mnie wybałuszony oczodół i różowy, parujący od ciepła mózg, który w przeciwieństwie do twarzy nie zamienił się w papkę.

Wygrzebuję bliskiego mi człowieka do pasa, staram się wyciągnąć go z rumowiska, chociaż wiem, że już nie żyje. Jego ciało nadal drży, dogasa jak wulkan, palce prawej ręki to mnie ściskają, to puszczają, aż w końcu serce Michała zatrzymuje się w piersi, a palce jego zaciskają się najmocniej, po raz ostatni. Brzydzi mnie ta zmasakrowana twarz, lecz mimo to patrzę na nią, staram się doszukać w niej człowieka, który kilka chwil temu wymiotował do kubła na śmieci.

– O kurwa. – Słyszę z oddali ludzkie współczucie. Nade mną roi się od robotników w pomarańczowych kombinezonach, między nimi wlepione we mnie mordy gapiów, część z nich chrupie burgery nabyte w betonowo-szklanym budynku sygnowanym marką McDonald’s.

– Jestem przyjacielem rodziny Pawelskich, o wszystkim ich poinformuję – zarzekam się tutejszym glinom i tutejszym medykom, a za nami wszystkimi jest ciało Michała, wypaca ciepło w całun czarnej folii. Gliniarz, który ze mną rozmawia, jest bardziej zaciekawiony niż zszokowany, pewnie pójdzie mi na rękę, a jeśli to mówię, to znaczy, że poprosiłem ich, czy mogę przewieźć ciało do rodzinnych włości, aż do Radwanic. Słowa swoje wspomagam pieniężną łapówką.

– Strasznie mi przykro – mówi mundurowy, a oznacza to zgodę.

Casio A168 na moim ręku wybija siedemnastą dwadzieścia i dwa. Nadal potwornie gorąco, niemalże przesilenie, ja również przesilony, najchętniej już, teraz, poszedłbym spać, ale mam obowiązki, przyszło mi robić za Charona, a mojej przepięknej aż strach toyocie za łódkę na rzece Styks.

– Tylko niech pan do nich teraz zadzwoni. Takich decyzji nie ma co odwlekać – ponagla mnie glina.

Ma rację.

Zostawiam policyjne, błyskające niebieskim światłem auta, idę do najbliższej telefonicznej budki, z portfela wyciągam jedną z kilku kart na impulsy, na karcie nadrukowany pejzaż Zakopanego, w którym nigdy nie byłem. Automatycznie wykręcam numer do Pawelskich, to jest rodziców Michała, nie odbierają, ja się nawet cieszę, bo nie chcę z nimi rozmawiać. W końcu sygnał jednak zanika, słyszę głos kobiety, jego matki.

– Halo? Kto mówi?

– Witam, pani Pawelska. Tu Artur Król. – Nie wiem, jak unikać napięcia, niepotrzebnego zawieszenia, rzecz się wydarzyła, i wszystko to zresztą już przeszłość. – Dzwonię, pani Pawelska, w sprawie Michała, bo jesteśmy w Warszawie, a raczej byliśmy, to znaczy, ja dalej jestem, ale Michał był, a czemu był, to już tłumaczę czas przeszły. Z ósmego piętra spadł na niego fortepian i zmarł, znaczy Michał zmarł, fortepian nie mógł, bo nie był żywy, więc już nie ma Michała, fortepianu też nie, się rozbił o jego głowę. Michała.

– Jak to zmarł? – mówi ona, zbyt zszokowana, by ryczeć.

– Fortepian. Fortepian na niego spadł – powtarzam cierpliwie, a gdy ona milczy, mówię dalej. – Bardzo mi przykro, pani Pawelska, ale mam jego ciało, napiję się kawy i jadę, jakoś go pochowamy. – Rozłączyłem się, bo nie chcę słyszeć płaczu tej dobrej kobiety.

Wracam do służbistów, ustnie redaguję ostatnie zdania medykom i policjantom, dziękuję im, podajemy sobie ręce, oni na pożegnanie pytają, w sumie, jak ja to ciało – do cholery jasnej – przewiozę, ja im, że toyotą przewiozę, zaparkowałem o, tam, oni, że toyota bardzo ładna (tego nie mówią, a powinni), przecież toyota ma mały bagażnik, i co będę to ciało upychał jak bandzior, do bagażnika. Ja im na to, że sobie wypraszam, bandziorem nie jestem, a ciało Michała przewiozę jak pasażera, z przodu, po królewsku, oni nie chcą się zgodzić, ale co mogli zrobić? Mam pieniądze i mam charyzmę, i jeśli chciałem przewozić trupy po swojemu, nikt nie mógł mi w tym właściwie przeszkodzić.

Pomagają mi pakować Michała na siedzenie obok kierowcy, Michał w czarnym foliowym worku, zapinamy go pasami. Zgromadzeni niezręcznie machają na pożegnanie, ja żegnam ich ozięble, odpalam wysuwane lampy mojej corolli, ryk silnika zagłusza myśli, gdy czekam w korku, Warszawa zawsze jest taka zakorkowana. Wspomagam czekanie i korek muzyką, wybieram Czesława Niemena, szpula nawinięta na Dziwny jest ten świat, i dobrze, i wspaniale, i świetnie. W drodze do Radwanic dwukrotnie zostaję zatrzymany przez drogówkę, oni widzą trupa, widzą mnie, ja puszczam raz za razem wspomniany wcześniej utwór, mówię, że to trup mojego jedynego przyjaciela, jakiego miałem, dodaję też, krzycząc przez uchyloną przednią szybę, że:

– Jam Charon na rzece Styks! – A oni mi wierzą, choć wierzyć nie musieli, a chcieli, bo ludzi dobrej woli jest więcej, i według tego, co mówi moje niezawodne casio, docieram do Radwanic równo o pierwszej i dziesięć.

Na miejscu jest i on, sam Jacek Pawelski, właściwie lekarz medycyny Jacek Pawelski, blady jak ściana, zbyt słaby, by odsłonić plastikową kotarę śmierci, którą nakryłem twarz jego brata. Rzecz o tyle dziwna, że położyliśmy go na stole – Michała, w sensie, położyliśmy – na narzędzia w garażu Pawelskich (ojciec Jacka i Michała to z zawodu mechanik).

W garażu Pawelskich ja, mój stary, moja stara nie, bierze prochy nasenne i śpi jak trup, w przenośni, bo trupem dosłownie jest Michał. Są tutaj z nami jeszcze małżeństwo Pawelskich, rzecz jasna, Dorota i Kacper, a także wspomniany wcześniej Jacek. No i Michał, też jest, ale w sumie nie, bo nie żyje. Uderza mnie to, jak Jacek jest gruby – po ukończeniu studiów dwukrotnie zwiększył masę swojego ciała, czym utracił cały swój chłopięcy urok.

W tym właśnie momencie trzęsie się jak galareta.

– Zgon nastąpił wskutek urazu głowy, jak mniemam? – pyta, by brzmieć profesjonalnie.

– Nie mniemaj tyle, Jacek – mówię, bo nawet pośmiertnie trzymam stronę Michała, i nigdy Jackowi nie wybaczyłem, Anecie też zresztą nie, chociaż o zmarłych źle się nie mówi. – Jesteś ginekologiem, a ten uraz głowy nie wygląda jak aborcja.

Wszyscy są tak wstrząśnięci, że nikt nie reaguje, ja zdzieram z Michała foliowy całun i skrzywiam się zaraz z niesmakiem, bo trup wygląda fatalnie – już wiem, że trumna będzie zamknięta, albo w ogóle nie trumna.

– Proponuję urnę – mówię i czuję się zupełnie szalony, ostatnie godziny coś we mnie zabiły, i nikt nie zrozumie, nigdy, jak ważna odeszła osoba.

Jedyna tutaj kobieta szlocha, szlochałaby pewnie i inna, ale inna już dawno leży w trumnie, w trumnie nie będzie za to leżeć Michał, bo wszyscy zgadzają się na moją propozycję.

W dzień letniego przesilenia tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego i drugiego roku jadę swoją piękną aż strach toyotą pod wrocławskie krematorium na Józefa Bema, gdzie ma dokonać się utylizacja człowieka, którego kres nadszedł pod zbitym fortepianem, który to niczym mroczny anioł sfrunął z Pałacu Kultury. Proces palenia, wbrew moim oczekiwaniom, okazuje się pozbawiony choćby odrobiny polotu. Czuję się nie jak w środku mistycznego obrządku, w którym to ciało obraca się w proch, a raczej jak we wnętrzu przemysłowej fabryki, bo nic tu nie było osobiste, choć być takie powinno. Może dlatego nie jestem w stanie zachować powagi, a w momencie, gdy mama Michała płaci gotówką za taśmową usługę, wybucham śmiechem.

Obrzucają mnie wrogimi spojrzeniami, a ja im wyjaśniam:

– Przepraszam. Przypomniało mi się coś zabawnego.

– A co jest tutaj zabawnego? – oburza się facet, który za zutylizowanie mojego jedynego przyjaciela zainkasował czterysta tysięcy sześćset polskich złotych.

– Michał marzył, by zostać muzykiem – tłumaczę. – Zginął pod fortepianem. Wynika z tego, że jeśli ignorujemy marzenia, te mogą nas jedynie zabić.

Oczywiście nikt się nie śmieje, tylko ja, do rozpuku, i gdyby nie mur krematorium, o którego się wspieram jak o przyjaciela, to pewnie bym z tego śmiechu i upadł.

Prochy Michała, oczywiście bez mojej zgody, a już na pewno bez zgody jego samego, złożyli obok grobu Anety z domu Walczykowskich, bo żywi ubzdurali sobie, że tak będzie romantycznie, a to potwornie głupie, bo tych dwoje rozdzieliła wcześniej nie śmierć, a silne bratojebcze żądzę Anetki. Na miejscu mojego nieżywego już przyjaciela byłbym straszliwie wkurwiony, a że wierzę w coś więcej – każdy na moim miejscu by wierzył – wyobrażam sobie, jak marszczy brwi z samego dna piekieł.

Gdy spoglądam na przygotowaną do złożenia w grobie błyszczącą urnę, robi mi się słabo – i to z przyczyn nadprzyrodzonych lub niezrozumiałych. Ostatkiem sił odchodzę kawałek, przysiadam na anonimowej dla mnie ławce przed anonimowym dla mnie grobem, rozpaczliwie przecieram powieki i zamykam znużone oczy. Wszędzie wyczuwam wilgoć, osiada na mnie ciężki, ciemny, mokry piasek, świat rozbłyska czerwienią, i omal nie krzyczę z przerażenia. Głowę wypełnia jazgot plugawych myśli, których jest o wiele więcej, niż kiedykolwiek wcześniej, nie dziesiątki, nie setki, nie tysiące, lecz setki tysięcy spływały do mnie z całego chyba Wrocławia.

– Co się ze mną dzieje? – mówię do siebie na głos, choć przecież wiem. Brudne, grzeszne myśli, których jest tak wiele, płyną jak potok, omywają mnie niczym szlam.

– Co jest, synku? – woła mnie matka, wyrywa z oceanu ludzkiej rozpaczy, która do mnie nie należy, ale nawiedza. Podnoszę wzrok i widzę jej drobną sylwetkę, wysokość stu i pięćdziesięciu centymetrów. Gdy mnie rodziła, to możliwe, że była jeszcze mniejsza, a ja, jako niemowlę, jakimś cudem nie rozerwałem jej macicy. Patrzy się na mnie jak na jedyny sens jej smutnego życia, zbieram się więc do kupy, składam do pionu jak szwajcarski scyzoryk.

– Nic takiego – mówię, bo przecież nikt, prócz Michała, nie wierzy w moje przekleństwo. Matka proponuję mi papierosa, rzadka okazja, może nawet magiczna. Zgadzam się więc, biorę od niej niebieskiego winstona, i palimy. Nie mówimy nic do siebie, ale nie szkodzi, bo czerwień powoli odpływa.

W tej jednej z nielicznych chwil bliskości biorę kruchą matkę pod ramię i razem z nią wracam do uroczystości.

Nie ma już księdza Adama, mamy rok dziewięćdziesiąty i drugi, minęły trzy nowo systemowe lata, a wiele się zmieniło, nawet w Kościele. Okazało się bowiem, że kapłan ma być nie uduchowiony, a katolicki. Tak więc mamy nowego katolickiego proboszcza, a także jego nowych katolickich przydupasów, nad urną mojego zmarłego przyjaciela wypowiadają katolickie słowa równie puste jak paczki czipsów są pełne powietrza. Liturgii nie staram się spamiętać, bo wiem, że jest najgorsza na świecie. Postanawiam sobie, że już nigdy nie pozwolę na to, by obrządek ogołocił odejście z tego, co osobiste.

Nowy ksiądz głosi:

– Michał był prawdziwym przyjacielem. – Klecha kłamie, bo nie znał Michała, Michał nie miał w zwyczaju uczestniczyć w żadnej eucharystii, jeśli osoba, która eucharystię prowadziła, to jest ksiądz, nie posuwał przynajmniej raz jego matki, poczciwej pani Pawelskiej. – Prawdziwi przyjaciele nie zostawiają nas, gdy jesteśmy na dnie, bo prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie.

Słucham i dumam, czy jestem na dnie, bo jeśli jestem, to Michał właśnie mnie zostawił, więc nie był prawdziwym przyjacielem, a ja wiem, że był, co znaczy, że jeszcze nie upadłem.

PRAWDZIWYCH PRZYJACIÓŁ POZNAJE SIĘ W BIEDZIE

Wrocław, styczeń 1993 roku

Artur

– Jacek, kurwa. – Płaszczę się przed nim, biję pokorne jak sługa pokłony, a Jacek patrzy się na mnie wodnistymi oczyma. Siedzimy w gabinecie porady ginekologicznej jego imienia i jego nazwiska. Czekałem półtorej godziny wśród matek, żon i kochanek, gdybym wcześniej zadzwonił, pewnie wpuściłby mnie bez kolejki, ale wolałem go wziąć inaczej, z zaskoczenia, bo wstyd.

Za oknami potężny śnieg, co nie jest tutaj zbyt częste. Wrocław biały jak Europa marzeń Adolfa Hitlera, porcelanowy jak lakier mojej pięknej toyoty, blady jak moje wnętrze, bo potwornie się boję, toteż schlebiam człowiekowi, który we wszystkim jest ode mnie lepszy, poza dwoma wyjątkami. Bo po pierwsze, posuwał dziewczynę swojego brata, a po drugie Jacek lubi gównianą muzykę lub też żadnej muzyki nie lubi, dlatego z gównianych głośników gównianego radzieckiego gównoodbiornika raczy nas

Radio-Kurwa-Zet.

– Nie jackuj mi tu, Artur – parska Jacek. Że też pozwolił sobie na taką zniewagę, ale ja jestem połowicznie martwy. On to doskonale widzi, a przecież składał hipokratejską przysięgę, nie może mnie zostawić w potrzebie. – Po co ci farmakologia? Przecież to niebezpieczne.

– To moja sprawa, Jacek, a ja nie chcę umierać. Przecież nie znasz się na tym, ja tylko ci mówię, co masz wypisać.

– Jak się nie znam? Przecież jestem lekarzem. Kto ma się znać jak nie ja?

– Bez dyskusji, Jacek. Nic się nie znasz, znasz wycinek tortu, w którym robisz, jesteś Larrym Birdem leczenia cip, Juliusem Ervingiem zszywania macic, Pennym Hardawayem nielegalnych aborcji, to nie ulega dyskusji, ale ja potrzebuję hormonalnej terapii, wiem to, mówię ci, analizowałem, czytałem, byłem na tych samych studiach, co ty – zapewniam go, a od grudnia czytałem o tym mnóstwo, no i na studiach faktycznie byłem, z naciskiem na czas przeszły skończony, niedokończony. – Ja bym ci pomógł, Michał by ci pomógł, gdyby żył. Mi pomóż.

– A co się właściwie dzieje? – pyta Jacek i już wiem, że jest mój, a ja będę zbawiony lub przynajmniej zyskam nadzieję.

Opowiadam mu, co się stało, to jest: pewnego dnia odcięło mnie od prądu, dosłownie. Jesienią ubiegłego roku, chyba nieprzypadkowo po śmierci Michała, doznałem uszczerbku na zdrowiu, który zignorowałem, przecież nie tak okazyjnie zarywałem nocki i nie mniej okazyjnie zalewałem się w trupa, jednakże grudzień roku dziewięćdziesiątego i drugiego przyniósł mi prawdziwe załamanie. Podczas milczącej, rodzinnej wigilii – czyli po prostu: wigilii – po którymś z pierogów, które uwielbiam, niemalże utonąłem w plugawej czerwieni, a głosy chyba wszystkich żyjących Polaków, a może i głosy ludzi z całego świata, odwiedziły moją głowę bez pytania, pozbawiły mnie władzy nad ciałem. Zwaliłem się z nóg, runąłem jak kłoda na podłogę, pod stół i pod sianko, które wstawiła tam matka, bo sianko musiało być, dla Jezuska, a było, tak się złożyło, dla Artura. Obudziłem się w Boże Narodzenie w ponurym, brudnym szpitalu na Borowskiej, podłączony żyłą do kroplówki, a klatką piersiową do aparatury monitorującej życie. Dyżurujący tam lekarz, młody, z plakietki dojrzałem, że nazywał się Chłodnicki, ale może jakoś inaczej się nazywał, bo byłem zmartwychwstały, niekoniecznie żywy. Oznajmił, że pobrano mi krew i ją dokładnie zbadano.

Spytałem tylko – bo jestem, kurwa, zabawny:

– I co: aryjska? – Chłodnicki nie zrozumiał dowcipu, ja za to zrozumiałem, że zaraz umrę, bo były fatalne.

W moim ciele nie pracowały żadne właściwie hormony, bo nic chyba nie pracowało. Spytałem więc Chłodnickiego, co w takim razie mogę zrobić, a on – uwaga, radzę się wstrzymać oparcia fotela – żebym się wysypiał, jadł pięć posiłków dziennie, unikał stresu i generalnie dbał o siebie.

Ja pierdolę.

– Jacek, ale ja dbam o siebie. – Wracam do teraźniejszości, teraz tłumaczę wszystko Kapitanowi Aborcja, który wynajmował gabinet na Łubinowej, jesteśmy więc na tej Łubinowej, zadupiu samej dupy. – Ja ćwiczę, Jacek, praktycznie codziennie, gram w kosza, pizgam żelastwem, odżywki wsysam jak odkurzacz. A że zarywam nocki, imprezuję? Wszyscy imprezują, a jakoś nie umierają w wieku dwudziestu i trzech lat. – Uderzam pięścią w biurko, biurko się trzęsie, wygląda jak dąb, ale to Ikea, sklejka, wiatr Zachodu, pozory, tak jak ja teraz jestem pozorem.

Jacek przeciera ze zmęczenia oczy, zastanawia się, pyta w końcu:

– A masz ze sobą wyniki tych badań?

– A mam. – Wyciągam z kieszeni zielonej kurtki w barwach Charlotte Hornets zwitek papieru, Jacek ogląda go od góry do dołu i chyba się ze mną zgadza, bo oczom nie wierzy.

Z kartki jasno wynika, że już nie żyję.

– Jezus Maria – mówi, na znak aprobaty, na pohybel drugiego z przykazań.

– Lepiej bym tego nie ujął, panie doktorze. Dlatego ostatnie dwa tygodnie sporo czytałem, więc wiem, jak to zrobić, żeby to zrobić mądrze. Mi nie pozostaje nic innego, Jacek.

Jacek tarmosi dokument.

– Kiedy zauważyłeś pierwsze objawy? – pyta.

– Pierwsze objawy? Straciłem zainteresowanie seksem. A zaraz potem życiem. Reszta jakoś się dograła. – Wiem, że nie mówię mu całej prawdy, bo nie mogłem powiedzieć, że pożera mnie czerwony szlam, mgławica zepsutych, grzesznych myśli, które mnie prześladują i zupełnie pozbawiają sił. Przyszedłem do niego po konkretną pomoc, nie po skierowanie psychiatryczne.

– Może masz guza? – Knuje Jacek. – Tomograf ci trzeba zrobić. Walczyć z przyczyną, a nie objawami.

– Chuja w dupie zwalczyć, Jacek. Ja mam dwadzieścia trzy lata, w kwiecie wieku jestem, świat stoi przede mną otworem jak małża, ja nie jestem gotów, by traktować własne ciało jak zabytek. Ja muszę naciskać, ja naciskałem, to się nie może skończyć, moje życie straci sens, rozumiesz?

Jacek rozumie, bo wzdycha. Pyta jeszcze, czego chcę konkretnie, po czym sięga po kwit, wypisuje kilka recept na apteczny testosteron w długich estrach, a także kilka paczek metanabolu, na dobry początek, na fundamenty, na których postawić planuję postawić swoje nowe życie, babilońską świątynię. Chwytam jackową dłoń, całuję tę dłoń, dłoń śmierdzi petami, które Jacek pali namiętniej niż ja za sobą mosty, żegnam się z nim, wychodzę, wybiegam wręcz z gabinetu.

– Ale zadbaj o przyczynę, Artur, dobrze? Przede wszystkim profilaktyka – mówi mi na odchodne.

Na zewnątrz matki, żony i kochanki przyglądają mi się podejrzliwie, ale ja te podejrzenia mam w dupie.

Biegnę do najbliższej apteki, profilaktycznie kupuję sobie życie.

Parkuję toyotę przy Krzywoustego, na tej ulicy wynajmuję mieszkanie, całe dla siebie, mogę sobie na to pozwolić. Nie chcę w domu hałasu, lubię chodzić nago; u rodziców byłem ubrany od stóp do głowy, mimo braku rodzeństwa nie zaznałem intymności, a tu jest intymnie.

Rozbieram się, przyglądam samemu sobie w lustrze. Jestem średnio zadowolony, chudy jak śmierć, przy dwóch metrach i dwóch centymetrach wzrostu zawsze wygląda się chudo, chuderlawo, marnie. W zagraconym salonie poprzez bałagan docieram do wieży marki Panasonic, myślę długo nad kasetą, którą zapakuję jej w gardziel, decyduję się na Budkę, bo często się na nią decyduję, klikam anglojęzyczny przycisk play, uspokaja mnie polskojęzyczny głos Cugowskiego Krzysztofa, który śpiewa o Dniu Robinsona.

Nerwowym ruchem nalewam wody z kranu do szklanki, popijam cztery tabletki metki, odpieczętowuję ampułkę z cypio, nabieram w strzykawkę dwieście pięćdziesiąt miligramów sztucznie wyprodukowanej męskości marki Jelfa. Gapię się na swoje odbicie w lustrze, biorę głęboki wdech i wbijam w siebie hormony, z odrobiną strachu odciągam jeszcze strzykawkę, sprawdzam, czy nie wbiłem się w naczynie, nie wbiłem, Bóg jest wspaniały, albo Allah jest wielki.

Zaczynam nowy etap swojego życia.

Przełom następuje dnia piątego.

Jestem naładowany i męski, a myśli śpiewają arię pochwalną życiu. Nucę więc Naiwne pytania Dżemu, które lecą z mojego czerwonego walkmana, idę, biegnę, właściwie unoszę się nad ziemią i zmierzam w kierunku Spartana.

Na Spartanie te same karki, co zwykle, wypatrują mnie jak dziwadło, ale nie widzą w tym nic złego, bo dla nich to naturalne. Nie słyszę ich myśli, albo nie słyszę ich przez hormony, czuję za to pot, bo przepaja tapicerki ławeczek. Po raz pierwszy od dawna, być może po raz pierwszy w życiu, mam żądze krwi, którą w końcu pojmuję. Wzbiera we mnie prawdziwy zew, ściskam więc sztangę jak imadło, przez mięśnie przepływa czysta ekstaza i dosłownie: mógłbym przenosić góry. Obok mnie pompuje jeden z urków, łysy jak cała reszta, ugina ramiona łamaną sztangą, jest tu w dżinsach i w polówce, typowy wieśniak. Mówi do mnie:

– Młody, do Pałacyku dzisiaj idziesz?

– Do Pałacyku? Ale tam bandziory są, jeszcze mi krzywdę zrobią – mówię, popijając wodę. Śmiejemy się, właściwie rechoczemy obrzydliwie, przystępujemy do następnej serii, przenoszę góry raz jeszcze, a przynajmniej górę żelastwa.

Oczywiście, że idę do Pałacyku, a właściwie to jadę, po raz pierwszy jadę pijany, pijany nie tyle wódką, co mocą.

Z podwórka słychać dansingowy szlagier, Byłaś serca biciem Andrzeja Zauchy. Tanecznym krokiem wysiadam z corolli, mijam bramkarzy, którzy mnie poznają, kiwają głowami i tymi głowami zapraszają do środka. W środku powietrze wyzute z tlenu, życiodajny pierwiastek zastąpiony smrodem tanich perfum, nikotynowym dymem, przez dym ten przeciskam się pomiędzy ludźmi. Czuję się, jak powinienem czuć się całe życie, niczym Bóg się czuję, zmartwychwstałe ciało jest gibkie jak nigdy. Od razu wbijam na parkiet, pląsam równo i pląsam radośnie, mam wrażenie, że mógłbym przetańczyć noc całą, brać się za bary z dowolną siłą. Moja głowa jest czysta, bo wypełnia ją spokój, nie słyszę nic, niczego, żadnych myśli cudzych i własnych, zamawiam równie czystego drinka, drę się o wódkę przez bar, barman rozlewa mi wódki, rzucam na ladę kwit, nie proszę o resztę, podrywam kieliszek na hejnał, alkohol leje mi się po palcach, po kurtce Charlotte Hornets, wlewam w siebie truciznę i nie robi to na mnie wrażenia. Jestem potężny jak wstęga błyskawic, żarzy się we mnie biały ogień i ogień mnie przeobraża, gdzie nic nie widziałem lub trudności widziałem, teraz widzę możliwości pozbawione limitów.

Dosiadam się do kącika, gdzie grają w pokera. Rozpoznaję tam Leszka, on kiwa mi głową, więc ja się przysiadam. Rzucam żartami, których pozostali gracze nie rozumieją, są pyłem marnym, ja jestem bogiem, rechoczę i krzyczę, kobietom patrzę prosto w ich oczy, zawstydzam je własnymi myślami, bo mnie pożądają. Ja także pożądam, bo jestem żądzy ucieleśnieniem, wiercę się więc na tyłku, w spokoju usiąść nie mogę, z kartami w ręku myślę o udach, o piersiach tańczących przed twarzą, dotyku utrwalonym pod skórą. W dupie mam karty, w dupie mam szczęście swoje i pieniądze również mam w dupie, nie mogę się skupić na grze, wszystko to nieważne, marne i kruche.

Przegrywam z kretesem partię, potem następną, i następną, i jeszcze jedną. Każdą kolejną przegrywam perfidnie. Tracę szmal na potęgę, lecz śmieję się do rozpuku, jestem coraz to bardziej pijany, obrazy zlewają się w jedno, klaustrofobiczna całość przysuwa do mnie kobiety, które tulą się do mojego ciała, ich zaś są gorące i rozpalone, ja też rozpalony jestem i jestem gorący.

Nie pamiętam, jak wyszedłem, a właściwie to wyszliśmy, bo obejmuje dwie w pasie lub nie obejmuję. Przeszliśmy do toyoty albo nie przeszliśmy, wirują gwiazdy na pogodnym i mroźnym niebie, wyszedłem w samej koszulce, zostawiłem ukochaną kurtkę Charlotte Hornets, wracam się po nią – albo nie chcę, chuj z tym, nie wracam. Dwie królewny chichoczą, a ja rechoczę, klepię i jedną, i drugą po dupskach i za te dupska je ściskam, pośladki soczyste jak dojrzałe brzoskwinie.

Wsiadamy wreszcie do tej toyoty, choć tego nie pamiętam, ocknę się, gdy trzasnę drzwiami przed moim mieszkaniem. One dwie, ja jeden, w mieszkaniu syf i bałagan, wśród brudnych ubrań i szczątków mebli kładziemy się na brudnej podłodze.

Zabieram się za jedną, druga nalewa drinki, a przynajmniej tak mówi. Oddech pierwszej cuchnie wódą, którą jest przepełniona. Zdzieram z niej sukienkę, wręcz rozdzieram na strzępy, wpycham palce w waginę, dziewczyna jęczy z podniecenia lub z bólu, wszystko zlewa się w jedno, gryzę ją w szyję i duszę, im mocniej ją duszę, tym głośniej wydaje dźwięki. Przychodzi druga, w jej drżących rękach nalane drinki, rozlewa drinki, rozlewa się jej makijaż, jest brudna jak szmata, tak samo jak szmatę więc ją traktuję, przyciągam do siebie i się w nią wsysam. Bawimy się w trójkę, iskamy się, jęczymy jak małpy, zwierzęta najgorsze, wyprane z wszystkiego tego, co człowiecze, jesteśmy nadzy, prymitywni, do cna obrzydliwi. Dochodzę w jednej, śmiejemy się w trójkę, pijemy jeszcze trochę, mogę i drugi raz, więc drugi raz to robimy, kończę i w drugiej, zasypiam z bezsiły.

Budzę się, gdy na dworze jest jeszcze ciemno, ciemność jest też w mojej głowie i ciemność jest we mnie. Dziewczyny dalej śpią, a ja wszystkiego żałuję, bo wróciło prawdziwe życie – nie ma królestwa zmysłów, zwierzęcych instynktów, wszyscy jesteśmy ludźmi, a ludzki świat cuchnie najgorzej, cuchnie jak człowiek, więc budzę i jedną, i drugą:

– Wstawać! – zwracam się do nich z rykiem, a one zrywają się z piskiem. Już nie jestem zabawny, szarmancki, przestałem być królem nocy, zostałem Arturem Królem, nie chcę mieć z nimi relacji i do czynienia, znać nie chcę ich imion, człowieczeństwa, małych zmartwień, bagna, które czytałbym z ich głów jak z elementarza. – Panie uprasza się do opuszczenia posesji.

Dziewczyny rozglądają się z niepokojem po zagraconym salonie, po moim życiu, nieważnym pyle. Wzbiera się we mnie wściekłość, gdy pomyślę, że mogą tego wszystkiego żałować, że mogą chcieć od życia czegoś więcej. Przystępuję więc do czynów raptownych, uderzam pięścią w ścianę tak potężnie, że prawie mdleję przy tym z bólu, one zrywają się z podłogi, ja – tu zauważyłem, że ciągle nagi, poza ciężkim na szyi Jezusem, który na srebrnym łańcuchu wieńczył swą drogę krzyżową – łapię za ich porozrzucane szmaty, otwieram szeroko okno i te szmaty wyrzucam, a ludzkim szmatom, które się dziwią, każe uczynić to samo, one nie radzą sobie z własną nagością, z zapłatą za własne grzechy, zbierają się w popłochu i uciekają z mieszkania.

Przez chwilę jest mi niezręcznie. Huknięciem pięści zbudziłem małego chłopca, mały chłopiec rezonuje na brudne myśli brudnego miasta brudnego kraju, wbijam więc w bark świeżą porcję hormonów, czym otulam chłopca do snu, duszę go w kołysce własnej duszy.

Zupełnie nagi podchodzę do wieży stereo, prawie potykam się o kable, wybieram kasetę Breakautu, siadam w fotelu, rozpościeram na pełną wysokość. Nalepa, co za przypadek, śpiewa o tym, jak to był małym chłopcem. W mojej krwi krąży sztuczne pożądanie, gapię się w zawieszony na ścianie zegar, bo nie mam na ręku swojego casio – wskazówki oznajmiają siódmą zero i dwa. Masturbuję się jak szalony, pracuję ręką jak pneumatycznym młotem i kończę, nim Nalepa przejdzie do pointy.

Nienarodzone dzieci wylewają się na mój brzuch, gdzie stygną, gasną i umierają.

LOOKING FOR FREEDOM

Wrocław, listopad 1989 roku

Witold

Jestem półprzytomny.

Patrzę na kolorowy kineskop marki Grundig, obok którego siedzę. Na ekranie wyświetla się gwiazdor telewizyjny David Hasslehoff. Całe jego ciało obleczone jest choinkowymi lampkami. W swojej prawej ręce trzyma on mikrofon i śpiewa o wolności. Ja za to w swojej lewej mam czerwony, plastikowy koszyczek, a w tym koszyczku szklanka z ciemnego szkła, w ciemnym zaś szkle zmrożona wódka marki Polonaise.

W mieszkaniu – oprócz mnie – jest jakieś kilkanaście osób obojga płci. Wszyscy w wieku głównie rozrodczym, choć raczej przekwitłym. Przekrzykują siebie wzajemnie na potęgę, więc nie słyszę niczego konkretnego. W gęstym i ciężkim powietrzu można wyczuć nieopisaną radość, tak jakby i u nas, jakieś trzysta kilometrów od zdarzeń z kolorowego ekranu, w kraju z dykty, udzielił się nastrój berlińczyków, którzy burzyli mur. Może to przez pijaństwo, ale samemu jestem potwornie radosny. Czuję na własnej skórze, że i do nas przyfrunął wiatr zmian, że może będzie on łaskawy, że pozwoli i mi zacząć wszystko od nowa.

Ochoczo dolewam sobie czystej i piję. Po krakowsku, na hejnał. Za telewizorem, za szklonymi drzwiami, które prowadzi na balkon, dostrzegam pokaz sztucznych ogni, który jeszcze mocniej rozbudza moje nadzieje. Podnoszę rękę do samotnego toastu. Na ekranie odbiornika, oprócz przystojnej twarzy Davida, widzę odbity poblask własnej, już niezbyt atrakcyjnej. Biorę nieśmiały łyczek, lecz nie czuję smaku wódki, która omywa mi krtań.

Wymawiam swoje życzenie:

– Zostaniesz zbawiony, Witoldzie.

Moje słowa nikną pośród gwaru. Spłukuję je alkoholem, jakbym nieczystość omywał strumieniem wody. Mimo że wypowiedziane przeze mnie zdanie wybrzmiało bez echa, to czuję się pobudzony do działania, a ospałe serce zabiło jakby szybciej. Aż zapragnąłem zostawić wszystkich tych brudnych ludzi, z którymi miałem wspólnego więcej niż chciałem, zabrać płaszcz, wyjść na chłodną, wrocławską ulicę prosto w listopadową noc i pod jej osłoną przespacerować się do ruiny na ulicy Szczęśliwej. Przeprowadziłem się tam zaraz po tym, jak zostawiłem Jadwigę i dziecko, a teraz chcę raz jeszcze przeżyć katharsis i dostąpić zbawienia, w które właściwie nie wierzę.

Podnoszę się więc z kanapy, czym trącam niechcący mojego przełożonego, Cezarego Frasyniuka. On nawet tego nie zauważa, bo lepi się do jakiejś nalanej blondynki, nieswojej żony. Wymijam inne pary, które wirują po pokoju w pijackim tango dla ubogich, tańcząc do muzyki, której nawet nie słychać. W końcu wychodzę na ciemny korytarz, gdzie odnajduję płaszcz, który noszę na grzbiecie od ćwierćwiecza.

– Ty już idziesz, Wituś? – pyta mnie Gabriela; nazwiska zapomniałem na śmierć. Patrzy się znudzonymi oczami. Jej twarz wyprana jest z dawnej urody, a makijaż spływa po niej jak wosk ze świecy.

Nie wiem, czy to zaproszenie do spółkowania, ale się nad tym nie rozwodzę, bo mam ochotę być czysty jak łza, czterdziesty raz w tym roku i tysięczny raz w swoim życiu. Uśmiecham się więc jak wariat, bo wiem, że czas zmiany właśnie nadszedł. Pierwszy dzień mojego nowego życia. Żadnego alkoholu, żadnych kurew i żadnego gorzkiego żalu.

Zawiruję od nowa i zapiszę nową historię.

– Idę, Gabi – mówię, po czym wymijam ją niezbyt elegancko, bo zawadzam kolanem o szafkę. – Lepszego jutra! – życzę jeszcze, chociaż to niezbyt szczere, a nazbyt puste słowa. Jej los niewiele mnie obchodzi.

Opuszczam lokal.

Wieje lodowaty wicher. Powinno mnie to otrzeźwić, ale żadne otrzeźwienie nie ma tu miejsca. Wręcz przeciwnie. Świat zamigotał okruchami śniegu. Nie pamiętam drogi, którą wracałem, lecz wrócić musiałem, bo wróciłem. Cucę się w potwornie brudnym wyrze i tylko dzięki nozdrzom poznaję, że jestem u siebie. Nad sobą mam ciężar nigdy niepranego dywanika, który nie tylko pamięta czasy niemieckie, ale przede wszystkim cuchnie kurzem. Zaciągam w nozdrza nieczystość i kicham, aż śluz poleci mi nosem i pobrudzi usta.

Jestem zbyt zmęczony, aby go zetrzeć.

Znowu zasypiam.

Mam w domu telefon. Jest czerwony – i dobrze, bo dzwoni tylko na alarm. Nikt do mnie nie telefonuje sam z siebie, bo nikt nie ma ku temu powodu.

Tym razem jednak aparat wyje jak oszalały. Budzi mnie o czwartej zero i siedem, o ile nie okłamuje mnie zegarek marki Raketa – radziecki szmelc, który co trzy dni nastawiam.

Odbieram. W słuchawce rozpoznaję głos Frasyniuka, który przedwcześnie zakończył moje senne marzenia. Jest prawdopodobnie rozdrażniony i zdecydowanie skacowany.

– Przyłbicki, jest sprawa. I to gruba – mówi z pretensją w głosie i dyszy, pewnie znad tej nalanej blondynki, nieswojej żony, matki dwójki uroczych dzieci. To ostatnie zgaduję. – Do tego twoja.

– Dlaczego moja? – pytam. Łeb mi jeszcze nie pęka, ale niedługo zacznie.

– Bo ja tak, kurwa, mówię! – rozkazuje mi stary ubek, a ja przywykłem do rozkazów starych ubeków i chociaż skóra jeży mi się na karku, to nie marudzę. – Masz kwadrans, żeby dostać się pod kościół Boskiego Ciała.

– Bożego Ciała – poprawiam go.

– Dobra, kurwa – sapie Frasyniuk. – A, Przyłbicki. Jeszcze jedno.

– Tak?

– To naprawdę poważna sprawa. Polityczna. Państwowa. – Frasyniuk rozłącza się.

– Cholera jasna – mówię, gdy jestem pewny, że po drugiej strony nie ma już nikogo. – Domyślam się, ty pierdolony grubasie, suko ubecka, ruda kurwo ty – dzielę się spostrzeżeniami na temat Frasyniuka z nicością.

Oczywiście, że sprawa jest poważna. Inaczej nikt nie dzwoniłby do mnie o czwartej zero i siedem.

Zamawiam taksówkę, taktycznie, bo spacer mógłby mnie otrzeźwić, a to mogłoby boleć. W oczekiwaniu na złotówę sięgam do brudnej lodówki marki Polar. Z zamrażalnika, spomiędzy butelek pełnych wódki wyciągam reklamówkę pełną lodu, którą przykładam do czoła. Spoglądam na zegarek na ścianie. Jest czwarta zero i dziewięć. Myślę, czy wyjść, bo mam niby jeszcze pięć minut. Nachodzi mnie ochota na papierosa, więc sięgam do płaszcza i zapalam jednego brydżowego (palę je namiętnie od dwudziestu i pięciu lat), a potem wychodzę.

Jest zimno.

Złotówa – ma na głowie kaszkiet w czarno-zieloną kratę – wychyla się z okna kremowego mercedesa. Krzyczy do mnie:

– Panie, pospiesz się!

Nie wiem, czemu tak krzyczy, skoro za wszystko ma płacone. Nie mam jednak ani czasu, ani ochoty na dyskusję.

– Pod Kościół Boskiego Ciała – podaję mu koordynaty.

– Bożego – poprawia mnie szofer. Chwilę później odpala silnik diesla, który płynnie wchodzi na wyższe obroty.

– Dobra, dobra – mówię z tylnego siedzenia.

Z roztargnieniem odpalam kolejnego brydżowego i zauważam ze smutkiem, że to mój przedostatni.

Mijamy budynek Renomy i już jesteśmy przed Kościołem Bożego Ciała, który pięknie wyrasta nad zaniedbaną dzielnicą. Taksiarz wydaje się zaciekawiony, bo pod świątynią stoi kilka milicyjnych polonezów. Lampy kogutów migoczą niebieską łuną.

– Nie interesuj się pan – mówię do złotówy. Wyciągam z płaszcza plik banknotów o wysokim nominale i małej wartości, po czym odliczam kilka z nich. Taksówkarz zachłannie wyciąga rękę, a następnie zaciska dłonie na szmalu. – Dobrej nocy. – Trzaskam za sobą drzwiami. Ledwo wychodzę na zewnątrz, a owiewa mnie zimny wiatr.

Któryś milicjant z kordonu próbuje mnie zatrzymać. Na szybko wyciągam legitymację Służby Bezpieczeństwa, przechodzę między polonezami i już jestem na miejscu zdarzenia, a właściwie zbrodni.

– Cholera jasna – mówię do siebie i zapominam o całym świecie.

Na wbitym w brukową kostkę drewnianym krzyżu na modłę Syna Bożego przybito rozebranego do naga człowieka. Z ran, które uderzają swoją świeżością, sączy się krew. Głowę mężczyzny, również na modłę Zbawiciela, obłożono cierniową koroną. Podążam wzrokiem za strugą krwi, która przez czoło, twarz, szyję i klatkę piersiową ciągnie się aż do trzewi ofiary, które zupełnie wybebeszono. Jelita, oplecione świątecznym, ozdobnym łańcuchem oblekają dolną połowę ciała, zawijając się wielokrotnie na wysokości przybitych do krzyża stóp.

Pod zmarzniętymi stopami ofiary wypisano krwią anglojęzyczny napis – LOOKING FOR FREEDOM. Z niemałym obrzydzeniem zauważam, że świąteczny łańcuch posiada niewielki, zasilany baterią pierdzący głośnik, z którego dobiega mnie ledwo słyszalny dźwięk czterobitowej kolędy. Prawdopodobnie Bóg się rodzi.

Tego wszystkiego jest już za wiele, więc poczciwa „cholera jasna” nie wystarczy.

– Kurwa mać – mówię więc do siebie, a potem wymiotuję.

Ogniskuję wzrok – nadal, pomimo lat nałogów, jest doskonały – na wyrzuconych z wpustu żołądka słonych paluszkach. Obserwuję, jak pływają w bajorze jajecznej sałatki, którą samemu przyrządzałem.

Już wiem, że zaraz będę całkowicie trzeźwy.

Piję kawę, którą poczęstowali mnie w prosektorium. Między zębami wyczuwam, że to poznańska Astra. Przeklinam moment, w którym nie poświęciłem chwili dłużej na znalezienie czegoś cieplejszego z otchłani szafy, bo czuję, że się przeziębiłem.

Humor jeszcze bardziej psuje mi pismak z Powszechnej, niejaki Marek Racicki, którego osobiście znam i osobiście nienawidzę, bo wiem, że zaraz rozdmucha sensację. Jeszcze kilka lat temu węszenie skończyłoby się dla niego lepą na ryj, wycieczką do lasu w bagażniku, ale nie teraz. Przywiał wiatr zmian i wszyscy patrzą Służbom na ręce.

Redaktorek rozmawia z personelem medycznym i liczy, że coś wskóra. Dopijam szybko lurę i uciekam przed nim, pokonując dwa piętra w dół zajęczymi susami, aż pot wychodzi mi na czoło.

Jestem na zewnątrz.

Dziwię się, bo pod murami budynku, mimo wczesnej godziny, spotykam studenta. Pytam go, czy ma ogień, on mówi, że ma, ale nie wie gdzie. Grzebie więc po kieszeniach i sprawdza. Przyglądam mu się, bo jest charakterystyczny. Niezwykle wysoki, pewnie i dwumetrowy, chudy jak śmierć, z jasnymi jak słoma włosami, które sięgają mu łopatek. Przypomina Piasta Kołodzieja.

Studencik znajduje w końcu ogień i to nie byle jaki. Benzynowa zapalniczka marki Zippo. Rasowy palacz mi się trafił. Zapalając papierosa zwracam uwagę na oczy młodzieńca. Są tak jasne, że aż szare. Zaintrygował mnie także wielki, zawieszony na szyi krucyfiks, i przez ten krucyfiks przechodzi mnie dreszcz. Jestem pewien, że kiedyś się spotkaliśmy.

– My się znamy? – pytam i drżę z zimna, ale wolę zadawać pytania studentowi, niż odpowiadać na nie Racickiemu.

– Tak, znamy – odpowiada błyskawicznie. Milczymy chwilę, bo zaciągamy się śmiercionośnym dymem, który rozwiewa mróz.

– Niech pan rozwinie – mówię zaciekawiony.

– Spotkaliśmy się, kiedy byłem dzieckiem. W górach, w Beskidzie Wyspowym.

– Cholera jasna, no przecież! – krzyczę szczerze przejęty. Z odmętów przeszłości wyłania mi się obraz gówniarza i dziwacznej rozmowy, którą z nim odbyłem, a o której, przynajmniej do tej pory, na śmierć zapomniałem. – To było z dziesięć lat temu. Tyle się od tamtego czasu zmieniło – mówię zgodnie z prawdą, bo zniszczyło mnie życie, a głównie nałogi. Urodziłem się w dniu, w którym Ameryka bohatersko zrzuciła bombę na Hiroszimę. Mam lat czterdzieści i cztery, wyglądam, jakbym miał sześćdziesiąt, a czuję się rześki jak osiemdziesięciolatek.

– Po płaszczu poznałem – odpowiada student.

– Ach, no tak. – Zaciągam się znowu i wypuszczam dym nosem. – Co tam było? Widziałeś nagiego, tańczącego człowieka, prawda? No i słyszałeś ludzkie myśli. Patrz, no. – Chichoczę. – Dobrze pamiętam.

Piast Kołodziej patrzy na mnie urażony.

– Dalej go widuję. A myśli dalej słyszę. – Wzrusza ramionami. – Nie ma w tym nic zabawnego.

– Wyluzuj – mówię. Pamiętam doskonale, co powiedział mi jako dzieciak. Nie jestem przesądnym gościem, ale nie chcę, na wszelki wypadek, by mnie wyczytał raz jeszcze. – Artur, tak?

– Artur Król.

– A ja Witold, pamiętasz? Mówmy sobie na „ty”. – Podaję mu rękę, a on ją ściska. Pytam go:

– Studiujesz tutaj?

– Medycynę – odpowiada, jak za karę, ale chyba rozumiem.

Milczymy. Spoglądamy na gmach budynku uniwersyteckiego. Rysuję się on na listopadowym niebie i jest równie szary, jak ono.

– Powiem ci coś, Arturku – przerywam ciszę. – Dawno temu byłem na Politechnice. W Krakowie. Prawie ją ukończyłem. Zapytałbyś: czemu prawie? – Odpalam ostatniego brydża. Widzę, jak zbliża się do nas Racicki, kurwa jego mać. – Pojawiłem się na wykładzie profesora Babiaka. Było nas tam parunastu, a on, dumny, powojenny wykładowca, powiedział do nas: moi drodzy, jesteście u progu prawdziwego życia. Zadajcie sobie pytanie: czy chcecie być chłodziarzami? – Wybucham śmiechem, gdy mu tu mówię. – No i zadałem sobie to pytanie. Czy chcesz być chłodziarzem, Witoldzie? Jak się zapewne domyślasz, już nigdy nie pojawiłem się na zajęciach. I nigdy nie zostałem chłodziarzem.

– I tak pojawiłeś się tutaj – stwierdza student.

– I tak pojawiłem się tutaj. – Zerkam niecierpliwie na rozmówcę. Racicki jest już naprawdę blisko. Lada moment redaktor pojawi się na odległość oddechu ode mnie i naruszy świętą, osobistą przestrzeń. – Nie mówię, że od tamtej pory moje życie było usłane różami, bo nie było, ale wiem jedno. Nigdy nie powinienem zostać chłodziarzem. To morderstwo duszy, Arturku.

– A czemu mi to mówisz? – pyta Król.

– Bo tutaj nie pasujesz. Z twoimi talentami powinieneś, nie wiem, ratować świat. Rozumiesz? – Pstrykam wypalonym petem. Wypalony papieros spada w brudny, zalegający na trawniku śnieg, gdzie gaśnie. – I teraz najważniejsze. Za moment, przywlecze się do nas redaktor Racicki, kurwa jego mać. Chce mnie wypytać, które dokonało się nad ranem, a które śmierdzi na kilometr. To ja, we własnej osobie, zajmuje się tą sprawą i za Chiny Ludowe nie chcę z nim gadać. Błagam cię więc, Arturku, zacznij ratowanie świata od ratowania mnie. Zatrzymaj go. Będę ci dozgonnie wdzięczny. Umowa stoi? – zapytuję, a student potwierdza zgodę ruchem głowy.

Natychmiast poprawia mi się humor. Klepię go w ramię i uciekam, ulatniam się błyskawicznie. Za sobą słyszę jeszcze, jak Artur Król zaczepia Racickiego. Swoim niskim, głębokim głosem prosi o papierosa – i chyba go przekonuje. Wyraźnie słyszę, jak redaktor się szamocze, bo tego papierosa szuka.

Przyspieszam kroku. Kieruję się w stronę swojej nory na ulicy Szczęśliwej. Zyskałem kilka godzin dla siebie. Zamierzam wykorzystać ten czas produktywnie, to jest na umieranie z bólu głowy.

– Cholera jasna – witam wiszącego nad drzwiami wejściowymi mosiężnego Jezusa Chrystusa. Ten jakby mnie prześladował – a jako człowiek nie tylko ochrzczony, ale również bierzmowany (Jerzy), nie miałem serca go zdejmować.

Rzucam się na rozbebeszone łóżko. Zawijam ciało w poprzepalane papierosami, pożółkłe prześcieradło. Raczy mnie namiastka ciszy oraz ciemności. Przychylam powieki. Oczyma duszy widzę rzędy wrogich mi twarzy. Każda pojedyncza z nich ma do mnie albo pretensje, albo pytania.

Pod prześcieradłem robi się duszno. Nie mogę złapać powietrza, wychylam więc głowę i kaszlę jak gruźlik, a właściwie to jak palacz. Nie potrafię odpocząć, dlatego sięgam po dyktafon, który na własny użytek i za własną walutę nabyłem w peweksie. Klikam żółty przycisk i mówię:

– Ofiarą morderstwa był Piotr Cetnarowicz. Lokalny partyjniak, wysoko postawiony działacz. Mordu dokonano z chirurgiczną precyzją: od wbicia w brukową kostkę drewnianego krzyża po preparację ciała. Znamiona zbrodni pozbawione osobistego afektu. Żona denata zeznała, że Piotr po prostu nie wrócił na wieczór do domu, ale jej to nie zaniepokoiło, bo ten nie stronił od alkoholu. Nie stronił też od przemocy domowej, stąd i spokój małżonki, mimo że ta nigdy na tę przemoc się nie skarżyła, poza może konfesjonałem, gdyż modliła się często i żarliwie, zaś księża to także ludzie, i niezbyt roztropnie do tajemnicy spowiedzi podchodzili... Mówili więc o tym wszyscy. Pijacka agresja Piotra Cetnarowicza była tak często plotkowana, że przestała być plotką, a czymś tak pewnym i niepodważalnym jak prawa fizyki Newtona. Mimo to nie przychodzi mi żaden powodów, dla której Cetnarowicz musiał zginąć. Nie podejrzewałbym o to lepszej połówki ich małżeństwa. Kobieta kochała go i czciła, tak jak czci się tyranów. Modliła się o niego. Nie widzę też nikogo, dla którego agresja jej męża miałaby stanowić afekt. Ludzie są bierni i obojętni, jeśli chodzi o krzywdy małżeńskie innych. Sposób, w jaki dokonano mordu, wydaje się być zbyt spektakularny. Hipoteza: chodzi o jakiś symbol. Ktoś chciał wywołać publiczne poruszenie, co się zresztą spektakularnie udało. Oprawca w swoich poczynaniach był nad wyraz roztropny. Nie zostało po nim nic. Żadnych świadków. Żadnych odcisków palców. Zupełnie jakby tylko dokonał morderstwa i wyparował. – Urywam, kończąc nagrywanie.

Wzdrygam się na wspomnienie odpalonego wczorajszego dnia telewizora, bo jestem przekonany, że zabójca zainspirował się tym samym, czym zainspirowałem się ja, gdy opuszczałem nieszczęsny lokal przy ulicy Mickiewicza. Każdy z nas chciał zmian, lecz – co wyjątkowo ponure – tylko jemu udało się tego dokonać.

Przez resztę dnia odbieram telefony i oglądam telewizję, chociaż nie ma w tym żadnej przyjemności. Zawieszono klasyczną ramówkę. Z ekranu raz po raz zamiast przebiegu teleturniejów łypią na mnie twarze publicystów, którzy omawiają powieszenie na krzyżu człowieka.

W pewnym momencie mam już zupełnie dość. Wyłączam grające pudło. Kwituję wszystko gorzkim westchnięciem. Pomyśleć, że jeszcze nocą życzyłem sobie, przy szklance zmrożonej wódki, bym został zbawiony.

Budzę się przed świtem. Znowu o czwartej zero i siedem. O szóstej zero i zero udaje mi się wstać z łóżka. Wychodzę na zewnątrz. W drodze do Biura zahaczam o kiosk Ruchu, w którym proszę kioskarkę o najnowszą Powszechną, a także o brydżowe. Trzy paczki, żeby mieć zapas. Zimnymi palcami, których prawie nie czuję, rozwijam gazetę. Z pierwszej strony uderza mnie mroczna grafika: osnuta rozbłyskami policyjnych lamp ukrzyżowana sylwetka, a zaraz pod nią krótki, chwytliwy tytuł.

„Obrazoburca”.

Na dole strony tytułowej dostrzegam inicjały Racickiego – i chociaż życzę mu jak najgorzej, nie mogę nie docenić pseudonimu, który przypisał mordercy i który jak zaraza przyległ do niego publicznie, w każdym radiu, gazecie, telewizji, i na każdej ulicy, gdy o nim mówiono.

A mówiono o nim naprawdę długo.

Zdarzenie z listopada osiemdziesiątego dziewiątego roku było zaledwie początkiem jego sławy, i – co przecież czułem od samego początku – miało odcisnąć poważne piętno na moim życiu.

PIERDOLONY DZIEWIĘĆDZIESIĄTY I CZWARTY: I

Warszawa, kwiecień 1994 roku

Artur

Namówił mnie.

„Zrób sobie małe wakacje”, powiedział, chociaż obaj wiedzieliśmy, że o wakacje nie chodzi.

Opuściłem więc swój magiczny Wrocław, zamieszkałem w luksusowym apartamencie na Saskiej Kępie, za brudne pieniądze, dobre pół godziny od ożarowskich włości, no i codziennie te dobre pół godziny marnowałem, przemnożone razy kilka lub kilkanaście, by do niego wygranym w karty, kradzionym mercedesem klasy c dotrzeć.

Pershing trzymał mnie przy sobie jak amulet. Nie opuszczałem go nawet na krok, przez co nie mogłem na własną twarz spojrzeć w lustro, bo widziałem tam oblicze nie pana, a psa, który na zawołanie merda ogonem. Stoję więc nagi, przy lustrze, i nie patrzę się w swoje jedyne oko, bo sobą się brzydzę, a na srebrzysty krucyfiks i srebrzystą paschę Jezusa Chrystusa, ogniskuję wzrok na misternych gwoździach, które przybiły święte jego ręce do świętego krzyża. Znad umywalki – a jest wcześnie rano, nie mam na ręce swojego casio, więc nie wiem, jak bardzo wcześnie – buczy na mnie pager, a jego buczenie mnie irytuje, chwytam więc plastikowe grajpudło, patrzę na wiadomość i widzę prośbę, co ja pierdolę, rozkaz tam widzę.

– Psiakrew – rzucam pod nosem, łykiem zimnej wody wypłukuję z ust resztki pasty Colgate i ciągle nagi, z pagerem w ręku, a w ustach z chemicznym posmakiem mentolu idę do salonu. Sięgam po telefon, wykręcam koło numeryczne, oddzwaniam na rzeczony numer.

– Jutro wyścig, Artur. Pamiętasz? – Ze słuchawki mówi do mnie Dorian, kierowca Pershinga.

– Pamiętam – kłamię jak z nut, ale nie muszę pamiętać, bo Pershing uczęszczał na końskie wyścigi niezwykle gorliwie. – Jadę z wami?

– Jedziesz.

– Odbierzecie mnie z Alei Jerozolimskich?

– Czekaj o dziewiątej – mówi Dorian i się rozłącza, bez pożegnania, bo filmów amerykańskich się naoglądał.

Nago wychodzę na balkon swojego drugiego piętra, zaciągam się legendarnym, saskokępim powietrzem. Dla zabicia klimatu odpalam papierosa marki Marlboro, opieram ciało o żelazną barierkę, jej chłód uciska mi brzuch oraz krocze. Próbuję się w ten sposób odprężyć, ale nie czuję swobody, czuję się za to obserwowany, bo każdy drapieżnik to czuje, gdy trzeba to czuć, obracam się więc, patrzę i mam.

Z lewej strony, z jednego z wyższych pięter, spogląda na mnie czterdziestoletnia prawie kobieta, u schyłku rozpłodowego wieku, i krzyczy coś do mnie. Jak przez mgłę słyszę, że jestem bezbożny, że powinienem się wstydzić, bo ludzi gorszę i co ja sobie, tak w ogóle, wyobrażam. Oceniam zgorszoną sąsiadkę wzrokiem. Uroda ledwo przechodzi testy jakości, ale ma ciężkie, masywne piersi, wystarczy, żebym ja nie był zgorszony.

Skupiam się, zamykam oczy, kieruję na nią czerwoną falę i całkowicie tę falę kontroluję. Wiem, słyszę i czuję, co złego siedzi w głowie rozkwitłej kobiety, i zdecydowanie to nie jest zgorszenie, a znamiona pewnego kurewstwa oraz brud czysto zwierzęcy, który nawet mi się podoba.

– A skąd jesteś? Jaki numer mieszkania? – pytam, ignorując pouczenia, które tamta z siebie wypluwa. Ona przestaje pluć i ujadać, milknie na moment, zastanawia się i mówi w końcu, że czternaście, a czemu pan pyta?

Poprawiam przepaskę na oku, wyrzucam papierosa przez balkon, papieros wpada w bzy rozkwitające pod nim i – ciągle nagi, uzbrojony w Jezusa Chrystusa na szyi i erekcję między nogami – idę przez zimny korytarz ku mieszkaniu czternaście, a i łomoczę do drzwi dłonią złożoną w pięść. Jedynym okiem zerkam w judasza, za którym jest ciemno, znaczy, że sąsiadująca ze mną kobieta, z którą się jeszcze nie zapoznałem, przygląda mi się bacznie i walczy z pożądaniem, którego tak bardzo się wstydzi. Słyszę w końcu trzask otwieranego zamka, kobieta wpuszcza mnie do środka, udaje oburzoną, lecz tylko udaje, bo gdyby nie chciała, nie otworzyłaby i tu zakończyłaby się historia.

– Co pana tu sprowadza? W takim stanie? – ale mówi to cicho, by nikogo nie zwabić, na przykład jej bachorów, które słyszę z któregoś z pokoi. – Dzieci mi pan wystraszy – jojczy, a ja chwytam w rękę jezusowy krzyż na mojej szyi i przyciskam jej do ust. Ona milknie, dzięki Bogu, i to dosłownie.

Lądujemy w sypialni, gdzie robię z nią, co tylko mi się podoba, a skłonności mam raczej brutalne, toteż przyciskam ją do kanapy i pieprzę bezlitośnie, ugniatam ciężkie i wielkie sutki, wpycham całego siebie w ją całą, ona w zębach trzyma Jezusa Chrystusa, o co jej zresztą nie prosiłem, ale w tej konkretnej chwili upodobała sobie hańbienie Zbawcy i Pana. Za cienką ścianą z karton-gipsu słyszę, jak dzieci cofają bajkę nawiniętą na szpulę kasetę VHS – poznaję, że to Reksio i jego kolorowe przygody – i w tym momencie dochodzę, oczywiście w środku, na maksymalnym dopchnięciu, momentalnie więdnę. Staczam się z kobiety, wycieram resztki spermy w czystą jeszcze, ugrzaną tańcem ciał pościel i wychodzę, broń Boże bez do widzenia.

Nazajutrz jestem w centrum piekielnej Warszawy, której nie cierpię. Z nienawiścią wbijam wzrok w Pałac Kultury, który zabrał mojego przyjaciela, Michała, a zabił go fortepian, który sięgnął bruku.

Z zadowoleniem zauważam, że odkąd sięgnąłem po hormony, stałem się obecny bardziej ciałem, a mniej duchem, zwierzęcy się stałem, z łatwością nie tyle odganiam czerwony szlam cudzych myśli, które przez tyle lat mnie napadał, co naprawdę go kontroluję, zniewalam, słucham wtedy tylko, gdy tego zechcę.

– Jestem królem – mówię na głos, z niezadowoleniem, bo co mi z królestwa, bogiem chciałem być, a bóg nikomu nie służy. I tylko tego mi brakowało, wolności i bycia sobą, i o tym byciu sobą intensywnie myślę.

Zerkam na zegarek, na zegarku marki Casio ósma zero i jeden. Najwyższy czas, by po raz kolejny zapukać do Kliniki Płodności Doktora Hannawalda, bo taką nazwą okraszono tutejszy bank spermy, zbudowany w niemieckim interesie za niemiecki kapitał.

Dziwię się, że w takich miejscach nie pracują mężczyźni, a jedynie kobiety się kręcą, wybrane poprzez urodę, rodem z zagranicznych pornoli, by płodnych samców nie spłoszyć, nie wystraszyć i nie zniechęcić. I może coś w tym jest, bo czułbym się źle, przychodząc do faceta, z jądrami napuchniętymi od nasienia, żeby spuścić się do słoiczka, ale pewnie i tak bym to zrobił, z samej jedynie choćby przekory.

Wita mnie urocza blondynka – są tu same urocze blondynki, łamane na urocze brunetki, żadnej uroczej rudej – z którą znamy się już z widzenia. Nie spółkujemy, ale całkiem regularnie oddaje nasienie, więc miałbym kartę stałego klienta, gdyby nie byli sto lat za Murzynami i gdyby takie profity oferowali.

– To znowu pan, panie Król – zwraca się do mnie uprzejmie, a ja nawet nie wiem, jak ona się nazywa i bardzo mi zresztą z tym dobrze, bo nie chcę zaśmiecać pamięci.

Podpisuję kilka nieważnych świstków, bo doktor Hannawald tak każe, wyrażam zgodę i na to, i na tamto, mój podpis to trzy krzyżyki, że jestem niepiśmienny niby jak sam książę Mieszko, wydaje mi się to niesamowicie zabawne, po czym przez uroczą blondynkę, o której nic nie wiem, zostaję zaprowadzony do sterylnej kabiny o białych, wodoodpornych ścianach, gdzie dokonać mam swego dzieła. Urocza blondynka uśmiecha się życzliwie, zamyka za mną drzwi, słyszę gasnący stukot jej absurdalnie wysokich obcasów i jestem tylko ze sobą samym, z plastikowym pojemniczkiem w ręku, który czeka na wypełnienie. Czeka i na mnie drewniane krzesło i kilka obleśnych, pełnych cycków i sromów, brudnych od spoconych palców gazet. Nawet na nie nie zerkam. Pobudzam się mechanicznie, pracuję ręką, myślę o zadowolonym ze mnie doktorze Hannawaldzie, o hektolitrach mojego nasienia, które trafi do Niemiec, i o tym, ile Niemek tym nasieniem zapłodnię, ile nieświadomych, niemieckich dzieci będzie nosić moje geny, uśmiecham się sam do siebie, i dochodzę.

Zostawiam za sobą pojemnik, wycieram i siebie, i ten pojemnik, cobyśmy się ani ja, ani on nie kleili, ubieram spodnie i opuszczam salę. Cała sprawa zajęła mi półtorej minuty, tym bardziej, przy wyjściu, bezwstydnie spoglądam w oczy uroczej blondynki. Dostaje pokwitowanie, do tego jakieś marne pieniądze, grosze na bułki dosłownie, po czym opuszczam lokal, tym razem z do widzenia na ustach. Zerkam na zegarek, który, jak poranny wzwód, nigdy mnie nie zawodzi. Zostało czterdzieści minut do przyjazdu punktualnego zwykle Doriana, muszę więc się gdzieś zapodziać, toteż kręcę się po Jerozolimskich Alejach, znajduję jednego z wielu tutejszych bezdomnych, daję mu całość kwoty, którą z własnej kieszeni wypłacił mi doktor Hannawald, za przyszłe niemieckie pokolenia, wolność waszą i naszą, po czym siadam na wolnej ławce, wpatruję się w Pałac Kultury i nienawidzę Warszawy z całego serca.

Dorian podjeżdża autem innym niż zwykle, ale rozpoznałem od razu, że to on, bo jest luksusowe, prosto z szos erefenowskich, BMW z serii siedem, wyróżnia się pośród szrotów na czterech kołach.

Naciskam za klamkę tylnych drzwi, drzwi w kolorze karminowym, klamka jest srebrna i chłodna. Siadam wygodnie w kanapie obitej kremową skórą.

– Piękne auto, Dorian – mówię do kierowcy. Zerkam jedynym okiem na wsteczne lusterko, napotykam jego wzrok, spojrzenie wyraża aprobatę. Muszę nadmienić, jak Dorian podobny jest do Pershinga: masywny, łysy, o grubo ciosanej twarzy. Nawet imiona mają te same – chociaż nikt do Doriana per „Andrzej” nie mówił, nawet rodzona matka. Nic więc dziwnego, że Doriana od Pershinga nie odróżnili zamachowcy, którzy w bieżącym roku ostrzelali starą limuzynę gangstera, chcieli rzecz jasna zabić Pershinga, a prawie zabili tym Doriana.

Dorian oberwał szczęśliwie, bo przyjął tylko trzy kule, a czemu szczęśliwie, bo watażkowie, na deser, wrzucili mu do kabiny granat, który cudem jakimś nie wybuchł.

Lubię go, a niewielu gangsterów lubię, bo gangsterzy to hieny pazerne, nafaszerowane narkotykiem kurwy na dwóch nogach, z siuśkiem małym i przerostem ego, ale Dorian to naprawdę porządny gość, po prostu robi swoje i jest lojalny, a w sumie to nawet nie jest gangsterem. Ciężko do takich ludzi się dopierdolić, nawet jeśli bywają sztywni w obejściu.

– Jedziemy jeszcze po szefa? – pytam, bo wiem, że na takie pytania odpowie.

– Po szefa – potwierdza. – I po Maćkowskiego.

– Kurwa jebana, po Maćkowskiego – mówię, bo Maćkowskiego nie lubię, nie tylko dlatego, że jest alkoholikiem, ale dlatego, że jest szalony i w swoje szaleństwo wierzy. Nie mogę mu jednak tego zarzucić, bo byłbym hipokrytą, bo wedle dowolnego szarego, statystycznego Polaka, gdyby szary, statystyczny Polak zechciał oczywiście mnie słuchać, i ja się z rzeczywistością mijałem. – To ja sobie zapalę, Dorian. To cacko ma w ogóle popielniczkę? Żadnej nie widzę. Odnoszę ponure wrażenie, że kiedyś zabronią palenia i w autach nie będzie już popielniczek. A ja muszę sobie zapalić.

– Popielniczka jest ukryta w bocznym panelu, za fałszywą ścianką. Jak musisz zapalić, to musisz kliknąć. – Faktycznie, dopiero teraz ją dostrzegam. Klikam, jak nakazał. Ujawnia się ekskluzywny pojemnik na pety i proch. – Artur, to auto ma aż sześć zapalniczek, bo jest luksusowe – mówi Dorian. – A palenia nie zabronią, bo bez przesady – dodaje optymistycznie. – Kurwa mać – kwituje, więc ja mu wierzę.

Poprawiam się na siedzeniu, szamoczę za tylną kieszeń jeansów marki Levi’s, model pięćset zero i jeden, wyciągam wymiętoloną paczkę. Kilka petów się złamało, a jakże, pozostał zaś tylko ostatni, cudem ocalały fajek. Z satysfakcją wbijam go między zęby, odpalam benzynowym Zippo, które na osiemnaste urodziny dostałem od świętej pamięci Pawelskiego Michała, zaciągam się i cieszę po prostu mordę. Obserwuję dym, który wpija się w kremową tapicerkę, a ta dosłownie ciemnieje na moich oczach.

– Też nie lubię tego czary-mary – kontynuuje wątek Maćkowskiego. Jest urodzonym kierowcą, mówi smętnie, a zarazem płynnie, równie płynnie porusza się luksusowym niemieckim autem po polskiej skundlonej szosie. – Jednak wiesz, jak jest. Wariat się uwziął – wspomina wołomińskiego watażkę, z którym Pruszków znajduje się w stanie wojny. – Wysrać się spokojnie nie można. Głupi pojeb.

Obserwuję grube, upierścienione palce Doriana, które ospale zaciskają się na kierownicy. Jeden z sygnetów błyska na mnie znajomym jadeitem i przywodzi na myśl wspomnienia.

– Na tym świecie są zresztą same głupie pojeby. Chciwe kurwy – marudzi dalej kierowca. – Starczyłoby szmalu dla wszystkich i jeszcze by trochę zostało, pieniądze wręcz rosną na drzewach, ale im i tak mało. I nic im z tego dobrego nie przyjdzie – mówi gorzko, oddycha ciężko przez stłuczone kulami płuca, podkręca klimatyzację, i bardzo dobrze, bo zrobiło się duszno. Auto skręca, słyszę więc subtelne kliknięcia kierunkowskazu. – Wszyscy, Artur, i tak skończą w piachu – kwituje. Nie odpowiadam na egzystencjalną zagwozdkę Doriana, bo zawijamy na parking wyłożony kocimi łbami, w oczy rzuca się niezdrowo napuchnięta, Maćkowska morda, który nocował w Warszawie u kochanki.

– Witam serdecznie – mówi jasnowidz.

Siada obok mnie. Wyczuwam, czym cuchnie, bo cuchnie mianowicie wódą, petami, a także potem wchłoniętym w niepraną bawełnę. Żaden z nas mu nie odpowiada, przytakujemy tylko głowami. Wszyscy milczymy, jest nawet niezręcznie, toteż Dorian nastawia RMF FM, które raczy nas gównianą muzyką tak długo, aż nie dojedziemy do Ożarowa.

Osiemnastocalowe koła limuzyny wżerają się w żwir książęcej posesji. Mijamy elektrycznie sterowaną wjazdową bramę, tenisowy kort i autentyczny basen wyłożony lazurowymi płytkami, aż docieramy na dziedziniec pałacu, który razi swoją nieskromnością.

Sam książę ciemności jeszcze na frontalnych schodach jowialnie żegna się z małżonką, czule całuje w czoło córkę, Magdalenę, którą faktycznie kocha nad życie, macha im na pożegnanie i idzie w stronę auta. Ubrany jest we wzorzystą hawajską koszulę, białe lniane spodnie, buty z krokodylej skóry i złoty, zawieszony na szyi łańcuch, z którym nigdy się nie rozstaje. Jego groźne, wiecznie skupione oczy skryte są za oprawką zachodnich, ciemnych okularów ze szczerego złota wartości kilkunastu polskich pensji, a głowę głowy Ożarowa zwieńcza jasny, sycilijski kapelusz, który pasuje do niego jak ulał.

Dorian, wierny pies i porządny człowiek, wychodzi mu na powitanie, otwiera drzwi pasażera, po czym obaj wsiadają do limuzyny.

– Witaj Arturze. Witaj Krzysiu. – Andrzej jest w niesamowicie dobrym humorze, na wyścigu nie był od dawna, bo pierdolony dziewięćdziesiąty i czwarty, podaje nam mocarny uścisk, który nawet na mnie robi wrażenie. – Dobrze was widzieć – mówi szczerze. Pershing kocha każdą formę hazardu, nader szczególnie wyścigi konne, na wyścigach nie potrzebuje nawet wódki, by być wspaniałomyślny. – Dorian, włącz coś porządnego – mówi i ma na myśli disco polo, kolejną z jego miłości.

Mijamy spokojniejsze dzielnice, skrawki zieleni przeplatają betonowe, przedwarszawskie piekło, powoli snujemy się w stronę stolicy. W głośnikach niemieckiej gabloty huczy Za tobą pójdę jak na bal Krawczyka Krzysztofa zremiksowane na dyskotekowy bit, a Pershing dłonią wystukuje jej rytm.

– Krzysiek Krawczyk to wielki artysta – ekscytuje się Andrzej. – Joł go pies, ma głos. No i widzicie. Tak wielki, polski gwiazdor, nagrywa w stylu italian disco. To jest drukowana wielkimi literami przyszłość. Ach, ten Krawczyk. U Maksyma nawet wódkę z nim piłem, towar od Kubańczyka braliśmy, swój chłop, nie kłamię, słowny jestem. Jak wytwórnie założę, to taki mu kontrakt zaproponuje, że… – Urywa, gdy mijamy ulice Piastowa, wszyscy zresztą milkniemy, przyglądamy się grupce brudnych, chudych dzieci, które na widok Bayerische Motoren Werke stają na baczność, zatrzymują się jak w stop-klatce, oglądają się na zachodnie cudo motoryzacji i rozdziawiają gęby. Za nimi, w cieniu drzew, wyrasta tutejsze kino, budynek krzyczy do nas swoim słodkim imieniem: Bajka, z którego socrealizm wyrwał ostatnie „a”.

– Brzydzę się biedą – mówi Andrzej, bo wszyscy pomyśleliśmy o tym samym. – Pieniądz jest abstrakcją. Jak abstrakcja bierze się z niczego. Można go tworzyć, mnożyć i trwonić. – Rozkłada goryle ramiona. – Nikt nie powinien być biedny i nie musi być. Życie to gra wyborów, a bieda to jeden z nich. Sam byłem takim dzieciakiem. Gówniarzem w podartych spodniach. Jednak otworzyły mi się oczy. Wszystko można kupić. Wszystko można zdobyć – mówi może zadowolony, może rozgoryczony. – Wszystko.

Zbliżamy się w stronę lotniska Chopina. Znad startowego pasa wznosi się biało-niebieski Lot, poprzez przestworza opuszcza świętą, polską ziemię, za której wolność krew przelali akowcy pod Monte Cassino.

– A wiecie, panowie, ile mnie to wszystko kosztuje? – pyta Pershing. – Trzeba żyć jak w zegarku, załatwić to, tamto i jeszcze tamto. Biegać, krzyczeć, warczeć, ludźmi zarządzać. To ostatnie: najgorsze. Odpocząć kiedy nie ma, bo strzelają do człowieka, rodzinę straszą, bomby podkładają. Wakacje? Zapomnij. Może i się zdarzają, ale na smyczy telefonicznej, i to raz, góra dwa razy do roku. Ledwo na wyścig można się wyrwać, a to i tak, kurwa, nie do końca. Jedziemy tam na moje spotkanie biznesowe. Z senatorem Miliczem.

– Z tym senatorem Miliczem? – pyta Dorian, ja żadnych senatorów Miliczów nie znam, znam tylko Wałęsę i Jaruzelskiego, telewizor mam, ale do oglądania kaset VHS, nie do oglądania kanałów.

– Z tym senatorem Miliczem – potwierdza Pershing, bez entuzjazmu.

– A na co ci senator Milicz?

– Senator Milicz to ja, tylko cztery kroki naprzód. Szemrana przeszłość, bogata teraźniejszość, świetlana przyszłość. Dorobił się na kradzieży. Wszystko z Niemiec kradł. AGD, RTV, rowery, auta, jak leci. Z Niemiec, podkreślam, więc w dobrej sprawie. Ale to nie byle watażka, bo pieniądze zainwestował w dobre imię swoje i w przemysł polski. Patriota, można powiedzieć. Produkuje żywność, ma browar swojego imienia. Wszystko legalne i europejskie, a może nawet światowe. Nie dość, że patriota, to chrześcijanin, bo kocha Boga, kościoły wspiera i nie tylko, z Rydzykiem się buja drogimi furami, fundacje zakłada, samotne matki piersią własną karmi, tryska mlekiem prosto w ich głodne, rozdziawione gęby. Senator Milicz to przepustka do lepszego świata. Czyste, nowe środowisko. Żadnych debili, tylko wykształceni ludzie o wysokim ilorazie inteligencji i jeszcze wyższych ambicjach. Takiej przyszłości chcę dla Madzi. Dla nas. Spokoju, dobrobytu i wykształcenia. Perspektyw, bo jakie my mieliśmy perspektywy? Wyrwaliśmy się z gardła tej biedy pierdolonej, ale trzeba iść dalej. W Europie, kurwa, jesteśmy. Taki Artur, na przykład, ze swojego Wrocławia: bliżej ma do Berlina niż pierdolonego Podlasia. Dorian, wyjaśnisz mi, dlaczego to auto nie ma popielniczek? – Pershing przerywa swój wywód. – Co ja, kurwa, zapalić we własnym aucie nie mogę?

– Są w bocznym panelu, za fałszywą ścianką – mówię ja, powtarzam słowa mędrca Doriana. – Kliknąć trzeba.

– A widzisz, Artur, widzisz. Dziękuję ci bardzo. Sprytne. – Pershing klika. – Wszystko to sprytne, bo niemiecki naród był sprytny i jest sprytny. Wojnę światową spowodował, zniszczył Europę. A konsekwencje? Paradoksalnie żadne. Hitler w Argentynie siedzi, pije drinki podawane w łupinie kokosa i zlizuje bitą śmietanę z argentyńskiej nastoletniej pupci i się z nas wszystkich frajerów śmieje. Takim trzeba być. Niemiecki spryt oraz ułańska fantazja – oto przepis na sukces.

– Chodzi o legalne interesy z tym Miliczem? – dopytuje Dorian. Oddycha ciężko, jego żebra ciągle pamiętały ślady pocisków, których energię rozproszyła kuloodporna kamizelka. Wygląda na zmartwionego, nie ma w zwyczaju tyle pytać, ale rok dziewięćdziesiąty i czwarty, jak wspomniałem, być może, jest popierdolony, być może Dorian ma po prostu dość i chce czegoś legalnego – legalnej szoferki w legalnym interesie, na przykład.

I może drinka podawanego w łupinie kokosa, zlizania bitej śmietany z argentyńskiej nastoletniej pupci.

– Na legalne interesy jeszcze przyjdzie czas. – Pershing klepie Doriana po ramieniu. – Najpierw musimy posprzątać gówno. Jesteśmy w środku wojny, w połowie drogi między peerelem a krajem europejskim. Wołomin trzeba powstrzymać, bo nie odpuszczą. Jebany Nikoś im wsparcia udziela, bo narkotyki mu Wariat w zębach przynosi. Trzeba parę spraw wyjaśnić i w miarę możliwości dojść do porozumienia. Rzecz jasna z Nikosiem, a nie z tą ubecją, dziadami, z którymi się wozi. Milicz też z Trójmiasta, więc się z Nikosiem znają jak łyse konie. Senator ma też pewne problemy rodzinne. Jego syn, jedyny i pierworodny, wbrew woli staruszka bawi się w gangsterkę. Być może dlatego Milicz potrzebuje naszej przyjaźni. Ale to się, kurwa, świetnie, składa, bo i my potrzebujemy przyjaźni Milicza. A później, gdy zamkniemy ten brudny etap, będziemy senatora potrzebowali tym bardziej. Ba! Potrzeba nam będzie dziesięciu takich Miliczów, a może i pół senatu, sejm cały, ministerstwa obsadzone Miliczami.

– I starzy pruszkowscy na to pójdą? – pyta ponuro Dorian, bo jest nad wyraz przyziemny, a ludzie przyziemni mylą się nad wyraz rzadko.

Pershing zamilkł, może dlatego, że myśli, a może dlatego, że odpala papierosa. Za przyciemnianą szybą dostrzegam masyw służewskiego toru. Andrzej uchyla szybę, delektuje się nikotynowym rajem, a gdy kończy, wyrzuca przez okno peta, spogląda w niezmącone chmurą niebo.

– Powiem wam, bo mam dobry humor i każdy z was jest mi bliski. Jeśli starzy pruszkowscy na to nie pójdą, to pójdą gdzieś indziej, mianowicie na dno morza frajerów, razem z całym, postpeerelowskim brudem. A ja, Kolikowski Andrzej, ani frajerem, ani postpeerelowskim brudem być nie zamierzam.

Docieramy na zatłoczony parking. Zrobiło się naprawdę głośno, a tętent kopyt zagłuszył każdą z najmniejszych myśli.

Przed wejściem na obiekt tłumy, raczej mężczyźni niż kobiety. Bez wrodzonych zdolności wyczuwam niezdrowe podniecenie, może pożądanie. Wysiadam z auta na rozgrzane powietrze, upału nie cierpię, upał humor mi psuje jak nic innego, toteż markotnie przyglądam się tłuszczy agresywnych małp, ludzie zwierzęta szaleją w kąpieli dopaminowej rozrywki. Wzbiera się we mnie obrzydzenie, niezwykle więc się raduję, że mogę się od nich grubą, klasową kreską oddzielić, bo trafiamy prosto w ręce obsługi toru Służewiec, obsługa płaszczy się przed nami jak czerwony dywan, który też zresztą tu jest i którym też zresztą idziemy. Omijamy kolejkę i razem z resztą celebrytów, których nie znam, a być może powinienem, śmietanką towarzyską, garstką pierdolonych nadludzi trafiamy do najlepszej trybuny, gdzie jest ciszej, chłodniej, a wszystkim nadskakują kelnerzy.

Przy otwartym barze widzę ubranego w smoking mężczyznę, który gotuje się pod białą, zapiętą po ostatni guzik koszulą. Elegant spogląda w naszą stronę, wznosi rękę na powitanie, wita go również Andrzej, zbliżamy się więc do baru.

– Senatorze Milicz. – Pershing jest nad wyraz wylewny, tuli się do Milicza, całują się po obu policzkach.

– Pan Kolikowski. Jak miło się w końcu spotkać. I proszę, serdecznie proszę: bądźmy na „ty” – odpowiada polityk. Wygląda jak opasły włoski tenor o ciemnych włosach i ciemnych oczach. Jest wysoki oraz zwalisty jak Andrzej. Od razu widać, że wiele mają ze sobą wspólnego.

– Witam państwa – wita się z nami, po kolei, więc pada kolej i na mnie, uścisk ma Milicz mocny, i patrzy się ludziom prosto w oczy, w moim przypadku oko, i widzę, że patrzy z rezerwą, bo jestem tu w dresie marki Starter, w bezrękawniku, z nagimi ramionami, z długimi włosami, a na mojej szyi bezwstydnie tańczy Jezus Chrystus, co najwyraźniej go wzburza. – Was także miło poznać – kłamie. – Wstyd przyznać, ale na Służewcu nigdy nie byłem. Żaden ze mnie hazardzista, ale sport obejrzeć, dla sportu, w takim towarzystwie? Mnie dwa razy pytać nie trzeba. Chciałbym was, panowie, a przede wszystkim ciebie, Andrzeju, zapoznać z moim jedynym, pierworodnym. Bastianie? – podnosi głos, woła kogoś zza naszych pleców, kiwa głową i uśmiecha się do Pershinga. Mnie pomija, jakbym nie istniał, i krew mnie jasna zalewa. – Syn zaraz przyjdzie. Papierosa pali z jakąś aktorką. – Nachyla się ku nam. – Szczególnie upodobał sobie aktorki.

– Ciągnie do sztuki – mówi Maćkowski i rechocze przy tym obrzydliwie, od dobrej godziny nie otwierał mordy i – co słychać – mogłoby tak pozostać.

– To… Sebastian, tak? – pyta Pershing.

– Bastian – poprawia go Milicz. – Ma na imię Bastian. Jego matka to błękitnej krwi Francuzka – chełpi się.

– A czemu nie Kazimierz? Piękne to imię i przede wszystkim: polskie – wtrącam, senator oblizuje usta i ignoruje.

– Ta Francuzka to twoja żona? – Tu Pershing.

– Albo: Wojciech – dodaję ja, niezwiedziony.

– Żonę to ja miałem Polkę, ale Bóg świadkiem, że nie mogła dać mi dziecka, dlatego się między nami psuło. Spędziłem dużo czasu za granicą, urabiałem się po łokcie za wartość nazwiska Milicz, aż to zaczęło wreszcie coś znaczyć. Nie powiem: potrafiłem zawracać kobietom w głowach. I oto on, we własnej osobie. Mój syn. – Do senatora podchodzi ostrzyżony na krótko, chudy dwudziestolatek, mój z grubsza rówieśnik, nad wyraz podobny do ojca, tylko że chudszy, o dobre pięćdziesiąt kilogramów. Gdy wita się z nami, dostrzegam, jak jest napięty, o nad wyraz niezdrowo rozbieganych oczach. Nie wiedziałem, że można wciągnąć tyle koksu i nadal chodzić na dwóch nogach.

Chcę zajrzeć do głowy Milicza seniora, z czystej jedynie niechęci, dla sportu, ale się rozkojarzam, bo spiker przez głośnik ogłosił dziesięć minut do kolejnej gonitwy. Zerkam na zawieszony w holu dworcowy zegar, zestawiam go z czasem wskazywanym przez moje casio i stwierdzam, że pozostało niezawodne.

Jak zawsze.

– Zaraz się zacznie – mówi Pershing i aż zaciera ręce. – Nie mogę się doczekać.

Przy naszej loży odnajduje stanowisko ze stertą wydrukowanych gonitw, na szybko więc przeglądam startujące w wyścigach konie, o konnych wyścigach nie mam zielonego pojęcia, nie tylko ja, zresztą, bo:

– Na kogo miałbym postawić? – pyta senator i sapie ciężko, palenie i tusza mu zdecydowanie nie służą, nikomu zresztą nie służą.

– A pytasz mnie, Jarku, z serca czy z rozsądku? – Pershing ustawiał gry hazardowe regularniej niż oddawał stolec, bo gry hazardowe się ustawia i na tym się pieniądz obraca, ale w przypadku konnych wyścigów nigdy tego nie czynił, bo taką siłę ma czysta miłość, co Andrzej zresztą tłumaczy:

– Hipodrom jest jedynym miejscem, gdzie nie chodzi o rozsądek. Koń wyścigowy to sześciusetkilogramowe stworzenie złożone głównie z mięśni, na którym zasiada sześćdziesięciokilogramowy dżokej. Próba okiełznania ogiera stanowi próbę okiełznania natury, w najczystszej jej formie i postaci. Dżygit wychyla się w swoim siodle jak najbardziej przed siebie, udami ściska boki wierzchowca i zmusza to sześćset polskich kilogramów do parcia naprzód – i tylko naprzód. Zwierzę przekonane jest o tym, że jeśli się zatrzyma, to zaraz upadnie, toteż pędzi na złamanie karku, i nie ma tam miejsca na rozsądek. Jarku. Nawet bzykanko nie daje takiej czystości. Głowa zawsze gdzieś ucieka, gdzieś jest, gdzieś błądzi, zamiast być tutaj i teraz, bo przecież się właśnie pierdolisz. A wyścigi konne to inna bajka. Czysty żywioł. Nie miałbym serca niszczyć tak pięknej, nieprzewidywalnej rozgrywki. – Pershing otwiera gazetkę. – Chodzi więc na intuicję. Nie ma większej radości niż obstawienie właściwego konia.

– Racja. Nic tak nie cieszy, jak utwierdzenie się we własnej nieomylności – przyznaje Milicz. – Mimo to nieomylność wymaga wiedzy i doświadczenia.

– Ale nawet z wiedzą i doświadczeniem możesz się pomylić – kwituje Andrzej. Podchodzi do nas krupier, mobilne okienko zakładowe dla bogatych, i pyta o nasze typy i stawki. – Ja wybieram ognistego Omegę. Dziesięć miliardów – typuje.

– Dwa miliardy na Omegę – zgadza się senator.

– Miliard na Castillę. – Jackowski używa czarnej magii.

– Cztery miliardy na Pendragona to chyba dobra stawka – zarządza pieniędzmi ojca Milicz junior.

– Nie stawiam – mamrocze Dorian.

Zostałem tylko ja. Spoglądam na wydrukowaną na tanim, gazetowym papierze kartę, uśmiecham się i spośród dziesiątek końskich imion wybieram jedno, które mnie rozśmieszyło. Co za zbieg okoliczności.

Dorian.

Tam naprawdę startował Dorian, tylko nie łysy, a o czterech nogach i wielkim zadzie.

– Ja obstawiam Doriana. Bo lubię Doriana. – Patrzę, ile mam w portfelu, rachuję i stawiam zupełnie wszystko, bo chcę postawić najwięcej. – Czternaście miliardów.

Wydaję krupierowi pieniądze, które z pogardy trwonię, dla zasady, bo niczego mi nie brakuje.

Wychodzimy na trybunę, siadamy na drewnianych ławach, obserwujemy sześciusetkilogramowe bestie, którym nawet do głowy nie przyjdzie, jak bardzo są zniewolone.

– Pomorze mi bruździ – krzyczy Andrzej do ucha Milicza, głos ma donośny, więc słyszę go znad wrzawy. Tak się składa, że zarówno jak i Omega, tak i Castilla, a nawet Dorian awansowały do biegu finałowego, i tylko Pendragon poszedł się pierdolić, bo prócz fajnego imienia był beznadziejny.

– Rozsądku nie mają. Nie powinni trzymać z Wariatem. Nie warto. Stokarczak zawsze był rozsądny, swój chłop, lubiłem go i dalej lubię, ale jest niecierpliwy. Chce wszystko mieć tu i teraz. Krzywdę tym robi nie tylko sobie, lecz nam wszystkim. Jarosławie, kurwa. Spokoju nam trzeba. Rozumiesz?

Podnosi się larum. Gońcy ustawiają konie w blokach startowych, na końskich zadach pod pełnym słońcem błyszczą startowe numery.

– Ale Trójmiasto to nie tylko Nikoś. – Milicz klepie Andrzeja po ramieniu.

– A Pruszków to nie tylko starzy, Jarek. O dzieciach. O dzieciach trzeba myśleć. Ty masz browar, fabrykę zagęszczaczy do żywności, a ja mam dom gry, hotele, ułańską fantazję. Wytwórnię polskiego disco chcę założyć. Krawczyka zaangażować.

– O dzieciach, mówisz... – zgadza się Milicz. Sięga po lornetkę, mruży oczy, spogląda na tor. – O dzieci trzeba dbać.

– Dokładnie, kurwa, tak – potwierdza Pershing. Trafili na wspólny grunt, gdzie doskonale się zgadzali, a ja wszystkiemu się przysłuchuję.

– Syna mojego trzeba pracy nauczyć. Usamodzielnić. Nauczyć go zarządzania ludźmi – żali się Milicz. Skoro ja słyszę gorzkie żale, musi je słyszeć i Bastian. Widzę nawet jak siedzi, zaciska i zęby, i pięści, i słowem się nie odzywa.

– Jareczku, o to się nie martw. Ja dam Bastianowi pracę. – Andrzej chce już dobić interesu, by w spokoju dokończyć wyścig. – Wyprowadzka znad morza dobrze mu zrobi. Uspokoi się, dla mnie porobi, dojrzeje i wszyscy na tym zyskamy. A jak zakopię przeszłość razem z Wariatem, Wołominem, starymi pruszkowskimi, Pomorzem w głębokiej, kurwa, jamie, to jakimś prezesem go zrobię. Pomyśl tylko.

– Pomyślę, Andrzej, pomyślę. – I na tym zakończyli, na ten przynajmniej moment.

Spiker kończy wyczytywanie nazwisk ludzkich i końskich imion, zapada metaforyczna cisza przed metaforyczną burzą, a potem w niebo wystrzeliwuje rewolwer, a z bloków startowych konie.

Z drugiego toru na samo czoło wyskakuje czarny jak noc Omega i samodzielnie prowadzi aż do połowy długości toru, gdzie nagle przepada, spada na tył pędzącej stawki. Na szpicę melduje się Castilla, czystej krwi arab w kolorze siwym, a także, jak równy z równym, Dorian z numerem sześćdziesiąt i dziewięć na grubym zadzie, który wśród pięknych, smukłych bestii wygląda jak brązowe, krótkonogie gówno, ale to brązowe, krótkonogie gówno coś w sobie ma, dostrzegam to przez lornetkę, determinację wydmuchiwaną z tępego pyska razem z bąblami piany, bezdennie głupią odwagę, która pcha go naprzód i tylko naprzód.

Gonitwa zakręca koło głównej trybuny, a my podnosimy się z miejsc, bo ponosi nas emocja, grajdołek końskich kopyt dyktuje rytm naszych serc, w powietrzu smród sześciusetkilogramowych bestii miesza się z nutą pyłu, pył ten omiata ostatni zakręt, przez chwilę nic nie widzimy, a potem żużlowa mgławica opada, smukłonogi Castilla wysuwa się na prowadzenie, jest za szybki nawet na siebie, waha się, myli, gubią się nogi w bezbłędnym takcie, arab zwalnia, wyprzedza go Dorian, którego krótkie kończyny niosą na skrzydłach wiatru, Dorian dopada na ostatnie pięćdziesiąt metrów. I wtedy zdarza się cud, albo coś cudowi przeciwnego, bo koń, który nie pasował do stawki, się buntuję, gwałtownie ryje kopytami w podłożu i zrzuca przez siebie jeźdźca, jeździec zlatuje z siodła jak szmaciana kukła, jak worek polskich kartofli upada na ziemię i kuli się, bezbronny pasażer wobec pędzącej natury, która zaraz go staranuje.

Koń numeru sześćdziesiąt i dziewięć zatrzymuje się nagle, przez co nie pokonuje linii mety, którą prawie że zdobył, wyprzedza go zrównany w końcówce peleton chmarą dopadając mety, gdzie wszystko rozgrywa się na centymetry, długość końskiego nosa, pod ułańską szarżą kuli się strącony dżokej, który parę razy oberwał i cierpi ewidentnie, ale jednak się wije i krzyczy z bólu, a skoro boli, to może przeżyje.

Koński Dorian jak gdyby nigdy nic opuszcza nitkę toru, przebiega przez środek stadionu, roztrąca obsługę i trenerów, którzy muszą przed nim ustąpić, łeb ma zadarty, wybitnie z siebie zadowolony, ja także wybitnie zadowolony, zadowolony z niego i z siebie, bo dumniej zmarnować pieniędzy nie mogłem.

– Widzisz, Dorian? – pytam kierowcę i klepie go w ramię. – Jesteś, kurwa, najlepszy.

Trybunę przechodzi jęk zawodu, zawód tłamsi nieliczne oklaski, spiker ogłasza zwycięzcę, to Martin Schmitt na izabelowatym Entrücktcie, czyli Niemiec, wróg najgorszy, germański oprawca. Andrzej ciska gazetką o ziemię, a w niebo kurwami, Milicz senior milczy jakiś czas, aż wskazuje na konia z numerem sześćdziesiąt dziewięć na tłustym zadzie – któremu wolność się spodobała i której za żadne skarby nie chce się zbywać – i pyta:

– A z takimi? Co się robi? Myślisz, że ten wierzchowiec będzie się jeszcze ścigał?

Pershing drapie się po policzku i ociąga z odpowiedzią.

– Nigdy w życiu. I tak tu nie pasował. – Unosi brew. – Takie lądują w rzeźni i robi się z nich padlinę.

Wychodzimy z trybuny. Przy okienku kasowym zupełny brak kolejki.

Nikt nie wypłacał nagród, nikt nie zwyciężył, poza Niemcami, Rzeszą Trzecią, która przecież nie zginęła, póki my żyjemy.

Zatrzymujemy się jeszcze przy toaletach, gdzie chciało się tylko Dorianowi, ale jak już stoimy, to chce się każdemu, i gdy już swoje zrobiłem – to jest: odlałem się – to czekam na nich, w dusznym korytarzu z przeszklonym sufitem odpalam papierosa. Przez szary tłum wypatruję swoich ludzi i z bólem serca muszę tak nazwać i Maćkowskiego. Wróżbita przykłada do czoła białą chusteczkę, jakby się pocił z gorąca – ale nie, to nie to, bo poci się ewidentnie z bólu, jakby grał bluesa z Nalepą.

– Kac? – pytam.

– Nie, nie kac – odpowiada. – Przeczucie mam paskudne.

– A jakie to paskudne przeczucie?

– Jeszcze nie wiem.

Pershing wychodzi z kabiny, zapina pasek, podchodzi do nas. Na jasnym materiale jego spodni osiadają albo krople moczu, albo wody.

Nie wnikam.

– Chciałbym wiedzieć, co to za przeczucie – wtrąca się do rozmowy.

– Zbliża się coś niedobrego – odpowiada Maćkowski.

– Trzeźwość? – Uśmiecham się paskudnie, a Maćkowski paskudnie się na to krzywi.

– Spokojnie, Krzysiu – mówi Andrzej. – Na Służewcu nic się nam nie stanie. Tutaj ze mną trzymają.

– Panowie zaparkowali tam gdzie ja? – dołącza się do rozmowy senator, który również opuścił tron, za nim idzie syn, jak zbity pies. – Wspaniale! Pójdziemy razem.

Wychodzimy na parking. Przez morze kaszlaków, polonezów, trabantów i fiatów docieramy do strefy limuzyn, gdzie każda jedna pewnie kradziona. Stoi i nasza siódemka, i trzy auta obok niej, czarny jak smoła Jaguar XJ na pomorskich blachach. Żegnamy się tutaj z Miliczami, ojcem i pierworodnym synem, dopadamy do BMW, wsiadamy do środka. Dorian przekręca kluczyk w stacyjce, odpala klimatyzację, i w tym momencie nachodzi mnie déjà vu – słyszę rytmiczne tykanie mechanizmu zegarowego. Nie zdążę krzyknąć, a spod klapy silnika słyszę eksplozję, widzę maskę auta, która wystrzeliwuje w górę jak kapsel, nozdrza wyłapują kłęby czarnego dymu, a moim ciałem targa wstrząs.

Jakimś cudem wszyscy przeżyliśmy. Nie pamiętam nawet, kiedy otworzyłem drzwi, wytoczyłem się na zewnątrz, zaciągnąłem się tlenem, zakrztusiłem łatwopalnym, życiodajnym gazem.

Staram się skupić zmysły, bo zagrożenie nie minęło, ale tracę panowanie nad mocą, przekleństwem swoim, ogłuszają mnie krzyki ludzi i złe ich emocje, emocje szczytują, brudny, czerwony szlam przewraca mnie na kolana i dusi, i muszę się opanować, muszę być zwierzęciem, muszę się jakoś obronić.

Podnoszę wzrok. Przez czarne chmury palonej benzyny dostrzegam krępe sylwetki moich towarzyszy. Każda z nich boi się śmierci, czynów swoich żałuje, kaja się przed bliskimi, a głównie przed żoną, prosi Boga o przebaczenie. Wśród nich widzę jednak istotę, która tam nie pasuje – wyprostowanego jak struna człowieka w strzelistym dresie w barwach reprezentacji Brazylii. Człowiek ten trzyma wyciągniętą przed siebie broń palną, lufa pistoletu drży, chybocze się, wycelowana jest w Andrzeja i tylko w Andrzeja, który dławi się, kaszle i nie widzi tego, że chociaż dopiero co uciekł przed pocałunkiem śmierci, ta ciągle chce go całować. Człowiek z pistoletem mógłby już wypalić ze dwa, trzy razy, wpakować i cały magazynek w głowę i w pierś Pershinga, zrobić z niego wysmażone szarpane mięso, ale tego nie czyni, bo sparaliżowała go wstydliwa myśl, śmiertelna obawa przed tym, że nie potrafi nikogo zabić, kaja się w duchu przed mamą i tatą, że jest porażką, że ich zawodzi, i chce mu tylko się płakać.

Dopadam do niego czym prędzej, kilkoma susami jak kot dziki, krew wtłacza się z przemocą do mięśni, opuszcza mnie całe zwątpienie, omywam szlam cudzych myśli we własnej adrenalinie, jestem drapieżnym zwierzęciem, widzę tylko bezmyślną twarz naćpanego dresiarza, który wahał się o chwilę za długo. Nokautuję go prawym sierpowym, tamten pada głucho na ziemię, uderzenie wytrąca mu z ręki pistolet, broń jak metalowa zabawka toczy się po bruku.

Obserwuję napastnika, jego zmasakrowany, połamany w kilku miejscach nos, który odebrał mu rysy ludzkiej istoty. Na mojej twarzy wyczuwam sadzę. Jest ciężka, brudna i czarna.

– Nic nikomu się nie stało? – Słyszę z oddali głos Milicza. Kłęby spalinowej pary rzedną i słabną, obok mnie staje Pershing, któremu wybuch zerwał z głowy kapelusz. Rozlega się kaszel Doriana.

– Bomba dobra. Ale za słaba. Nie przebiła osłony silnika – ocenia kierowca i ciągle się jeszcze krztusi.

– Znowu bomba. Który już raz? Pierdolony dziewięćdziesiąty czwarty – wyklina Andrzej. – Wygląda na to, że solidne niemieckie auto uratowało nam życie. Zanotuj, Dorian: odtąd jeździmy tylko autami marki Bayerische Motoren Werke. – Pershing sięga do piersiowej kieszeni koszuli, wyciąga stamtąd osmoloną chusteczkę i przeciera nią okulary. Dostrzegam, jak zmęczone, podkrążone ma oczy. – Mogłem posłuchać Krzysztofa. – Powinien nas otaczać szpaler ludzi, ale nikogo nie ma, wszyscy się pewnie rozbiegli i rozpierzchli, wszyscy znali Andrzeja i wszyscy Andrzeja się bali. Jesteśmy tu tylko my, Miliczowie, a także zamachowiec o roztrzaskanych twarzowych kościach. – A planowałem zabrać tu córkę, jeszcze wczoraj wieczorem. Ty byłeś z synem. Teraz rozumiesz, co mówiłem o przyszłości?

Milicz nie odpowiada, zaciska usta, blady jest jak ziemniak, bez opalenizny, nie ma jej, wyparowała.

– Trzeba stąd wywieźć tego skurwiela, Andrzej – mówi senator, wskazuje na zamachowca. – Ukarać. Musi odpowiedzieć za swoją próbę.

– Nie mam już auta, panie senatorze.

– Więc pojedziemy moim. Poprowadzi je Bastian. Widzisz, synek, to bydlactwo? – Milicz wskazuje na dresiarza jak na robaka.

– Ja wezmę Artura. – Pershing uśmiecha się do mnie, klepie czule po pysku, całuje szorstkimi ustami w mój szorstki policzek. – Dziękuję, że uratowałeś mi życie – mówi, choć wiem, że życia mu nie uratowałem, bo dresiarz okazał się zbyt słaby, by wystrzelić choćby i raz. Był po prostu w złym miejscu i w złym czasie, w kraju złym i w złej dzielnicy, i na swoje nieszczęście, jako istota, samemu nie był zły dostatecznie. – Dorian, Krzysiu, macie wolne. Wam także dziękuję. Muszę uważniej słuchać moich ludzi. Zwłaszcza ciebie, Krzysiu. Ogarnijcie ten burdel i zamówcie sobie taksówkę.

Dopadamy rannego, krępujemy mu kostki i nadgarstki, następnie ładujemy do bagażnika jaguara, gdzieś obok podróżnych toreb. Ruszamy w trasę, w stronę warszawskich lasów.

Prowadzi Bastian i to prowadzi nerwowo. Wprawdzie uwielbiam szybką jazdę, ale od tej cierpnie mi skóra, bo rzuca autem na lewo i prawo, zza tylnej osi słyszę, jak o ściany bagażnika obija się ciało, piłeczka rzucona w ramiona rozrywkowego flippera, i jeśli Milicz junior nie przestanie szarpać, my też będziemy jak taka piłeczka. Z głośników nie raczy nas żadna muzyka, myśli zagłusza za to czterolitrowy silnik, a brudne od sadzy ciała, którymi zalegamy we wnętrzu, brukają nieskazitelną i ciemną tapicerkę. Z piskiem opon mijamy snujące się na urlop gówniane skody, ople gówniane i gówniane fiaty, i jakimś cudem się o nic nie rozbijamy.

– Mógłbyś zwolnić – mówię, bo siedzę z przodu, obok Bastiana, a ten tylko zaciska zęby i na moje słowa przyspiesza, na złość jakby i jakby na przekór. Gna nim ten sam motor, co mną, a jednak czuję się od niego odrębny, zupełnie inny, a może zupełnie innym chciałem się czuć.

– Gdzie jedziemy, Jarek? – pyta Pershing, ponury i groźny, złowróżbny jak czarne chmury. – Mam ci doradzić? Trochę się znam na tych lasach.

– Las Kabacki – mówi senator.

– A młody wie, gdzie ten Kabacki Las? – Rzeczony „młody” zaciska usta tym mocniej. – Młody mi coś odpowie? – mówi do niego Pershing, a ten przyspiesza jeszcze i drży z nienawiści.

– Wiem – cedzi przez zęby Bastian, ale skupiony jest na szosie i nie wyczuwa, jak Pershing rośnie, ciemnieje i grzmi, i może by wygrzmiał, ale miał na głowie ważniejsze sprawy, a młody Milicz widocznie zna trasę, bo nikt nie protestuje; ja nie protestuję, bo drogi nie znam, nie jestem z Warszawy, znam zaś historię lasu i wiem tylko, dokąd to zmierza.

Zamieniamy w końcu asfaltowe szosy na leśny trakt, wjeżdżamy w cień drzew, jest ponuro, cicho i ciemno, tak jak i być powinno, na cześć i pamięć ponurej historii.

Zatrzymujemy się w końcu, naćpany i wściekły junior dopada do bagażnika, wywleka z niego dresiarza, swojego i mojego rówieśnika, kopie go po twarzy bez opamiętania, czym bardziej miażdży mu nos, kruszy tym bardziej zęby, przemocą wgniata oczy w oczodoły, a tamten nawet nie jęknie, bo nie ma w nim przytomności. Pershing z Miliczem palą cygara, które również dobyli z bagażnika, pykają nimi w milczeniu i w groźbie.

– Mam go zabić? – pyta Bastian, co chwila, jak stop-klatka, po każdym kopnięciu.

– To śmieć jest – warczy jego ojciec.

– A w lesie się nie śmieci – wtrąca przytomnie Pershing. – Las służy namysłom. Daj mu odsapnąć, niech ochłonie. Jeśli jest mądry, wykopie sobie mogiłę, ale tu nie polegnie, bo na to nie zasłużył. Szpadel macie?

– Gdzie, szpadel? – Junior prycha. – W limuzynie?

– To wykopie ją sobie gołymi rękami, jak czeski Krecik z czeskiej bajki – zarządza Andrzej. – Następnie wysłucha tego, co mamy do powiedzenia, i tak go zostawimy.

– I tylko tyle? Andrzej, kurwa – oburza się senator – sam mówiłeś: tam mogła być twoja córka.

– Nie wkurwiaj mnie, Jarku, bo już chodzę wkurwiony. Śmieci nie wyrzuca się w lesie, kurwa mać. – Pershing podchodzi ciężko do nieprzytomnego, wzdycha, gasi na jego karku cygaro. – Możecie mu jaja okopać, żeby się parch nie mnożył. Są w końcu rzeczy gorsze niż śmierć – mówi wzniośle, chociaż w jego przypadku to gówno prawda, bo sam śmierci się boi najbardziej jako zjawiska, a zwłaszcza swojej, bo wtedy świat przestałby istnieć.

Czekamy więc chwilę, aż dresiarz się ocuci. Cierpliwości tej starcza może na pięć minut. Stwierdzają, stwierdzamy, że przecież udaje, i to możliwe, i trzeba sprawdzić, i faktycznie: kopnięcie w nerki stawia go do półpionu. Człowiek w brazylijskim dresie zasłania siebie rękami, wilgotna gleba wsysa się w krzykliwy ortalion, on coś bełkocze, ale nic nie rozumiem, bo zęby ma zupełnie powybijane i zupełnie spuchnięte ma usta. Bastian tłumaczy mu słownie, krzykiem, a także werbalnie, przy pomocy piłkarskich kopnięć z tak zwanego „kazia”, czego się od niego wymaga, i tamten nie rozumie aż do momentu, gdy młody Milicz wyszarpie ze spodni dziewiątkę i tę dziewiątkę przykłada pod jego brodę. Nagle wszystko staje się jasne, bo dresiarz swe przednie kończyny zamienia w kończyny krecie czeskiego Krecika z czeskiej bajki i ryje w wilgotnej glebie, ryje chyba za wolno, bo idzie to wszystko mozolnie, dłuży się, jest ponuro, nikt nie rozmawia, ktoś nawet zaczyna ziewać. Bastian strzela obok jego stopy, po lesie rozchodzi się huk i płoszy wiewiórki, dresiarz ryje tym zagorzalej, ale mizerne są jego starania, dół płytki jak morał z amerykańskich filmów – i on chyba to pierwszy zrozumiał. Zanosi się szlochem, z jego nosa lecą obficie gile, w tych gilach powietrzne bąbelki, smarki wsiąkają w twarz brudną od ziemi. Mój niezawodny casio wybija równą godzinę czternastą i, jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki, wybudza to wszystkich z letargu. Kopacz opada już z sił, drżą jego zniszczone palce, broczy krwią ze złamanych paznokci, krew spływa na wilgotną, skopaną ziemię.

– Dobra. Wystarczy kopania. Kładź się w tym rowie, co żeś go wykopał – mówi Andrzej, rozkaz działa za pierwszym razem, dresiarz czołga się chwilę, zapada w otwartym grobie. – I odpowiadaj: Wariat cię przysłał?

– Egerg-eee – mówi tamten, nie jest w stanie wymówić wyraźnie choćby sylaby.

– Jak Wariat, to powtórz „egerg-eee” dwa razy, i zamilcz.

– Egerg-eee, egerg-eee – jęczą poturbowane usta, i milkną.

– Kurwa mać, Jarku. – Patrzy Andrzej na Jarka z wyrzutem.

– Porozmawiam z Nikosiem, Andrzeju. Zrobię to, jak tylko wrócę do siebie. Trzeba to wszystko rozwiązać – zgadzają się Jarosław z Andrzejem.

– Zabić go teraz? – pyta Bastian.

– Nic z tych rzeczy – broni się Pershing przed złamaniem piątego z przykazań. – Jeśli macie na pokładzie alkohol, to sprawę załatwimy inaczej.

Na pokładzie alkohol się znalazł, bo nie po to ma się limuzynę, żeby nie było w niej barku na czarną godzinę, a czarna właśnie godzina wybiła o godzinie czternastej. Pershing zakasuje rękawy, trzyma w ręku półlitrowego Kościuszkę, zębami odkręca korek i go wypluwa. – Bądź tak łaskawy i go przypilnuj, Arturze.

– Nie mam przy sobie broni – mówię, bo wiem doskonale, że tylko gnat zmusi rannego do współpracy.

– To od Bastiana pożycz.

– Bastianie, broń pożycz – mówię, a rozkaz wsiąka w duszę Bastiana, który aż drży z niechęci, ale podaje dziewiątkę. Staję po prawicy ofiary, zrelaksowany celuję w głowę. Na jego miejscu chciałbym już umrzeć, tak myślę, ale z drugiej strony, będąc na jego miejscu, każdy by błagał o litość.

– Ergeee-eeerge-eeeeeee – jojczy tamten na potwierdzenie moich myśli, rozpaczliwie osłania rękami twarz, jakby przed czymś miało go to uchronić.

– Nie ruszaj się, kurwo – mówi Pershing, wylewa czystą na krocze dresiarza, i nim tamten się zorientuje, Andrzej wyciąga benzynową zapalniczkę, odpala ją i rzuca nią w to samo, naznaczone alkoholem miejsce, ortalionowe spodnie buchają piekielnym ogniem, w nozdrza uderza smród spalenizny, uszy mierzi krzyk ofiary, ofiara nadludzkim wysiłkiem szamocze się, ściąga z siebie płonące ubranie. Obserwuję to wszystko dziwnie spokojny i myślę, że przywykłem do przemocy, i jestem też dziwnie pewien, że sam dresiarz nie zginie. Mam ku temu swoje powody, bo nie nawiedziła mnie naga, tańcząca postać hinduskiego boga, nadnaturalne przeczucie, które zwiastuje śmierć. Dresiarz w końcu zsuwa z siebie spalone ubranie, więc nie jest już właściwie dresiarzem, zupełnie nagi tarza się w wilgotnej ziemi, którą sam sobie ukopał, bo wilgoć niosła ulgę, gasiła zachłanne płomienie.

– Powiem to tylko raz, bo wiem, że wszystko doskonale zapamiętasz. – Pershing przystępuje do przemowy, bo wielcy ludzie wielbią wyprawiać kazania. – Darowałem ci życie, i jeśli będziesz dość silny, przeżyjesz. Jeśli dzisiaj byłaby ze mną moja córeczka, straciłbyś je nie tylko ty, bo wszystkim twoim bliskim urządziłbym piekło, a największe twojej matce, za to, że urodziła takiego debila. Jeśli Wariat się jeszcze do ciebie kiedykolwiek odezwie, przekaż mu, żeby się pierdolił, bo jego samego czeka równie płytki grób, jak ten, któryś tu sobie ukopał. – Andrzej kończy swoją przemowę, spluwa w namiastkę rysów twarzy poszkodowanego i wraca do jaguara. Bez słowa odchodzi także Milicz senior, podobnie czyni i syn.

Zostaję tylko ja i niedoszły zabójca, a obecna ofiara. Staję nad nim, przyglądam mu się przytomnie i krzywię na widok spalonego penisa i przysmażonych jąder. Z organów rodnych, spomiędzy resztek łonowych włosów sączy się gęsty wysięk. Bierze mnie na obrzydzenie, więc spluwam równie gęstą flegmą. Chowam za paskiem broń, o której Bastian chyba zapomniał, i zanim wrócę do odpalonego już jaguara, patrzę prosto w nieludzką twarz ofiary, wiedziony chwilą kucam nad nim, z kieszeni błękitnych jak niebo pięćset-jedynek wyciągam świeżą, wygniecioną paczkę Marlboro. Uwalniam jednego z papierosów, wtykam go w jego spuchnięte od kopnięć usta, na miejsce dwójki, która została wybita, wkopana w ziemię i zapomniana. Papieros pasuje jak ulał, toteż odpalam go własnym, benzynowym zippo, mówię:

– Smacznego, królewiczu. – I odchodzę. Nie wiem, czemu dałem mu papierosa, tłumaczę sobie, że przecież dla śmiechu, dla zabawy, i wsiadam do auta, trzaskam za sobą drzwiami, czterolitrowy silnik jest wyje, rozgrzewa się i pracuje.

Odjeżdżamy pod wzrokiem drzew Kabackiego Lasu, drzewa ciemnieją i milkną, pozostawiają to wszystko dla siebie, na wieki wieków, i amen.

Opuszczam limuzynę Milicza na wysokości Jerozolimskich Alei. Ledwie stopami dotykam chodnika, a dopada mnie zmęczenie. W jego cieniu doczłapuję się do wygranego w karty mercedesa, w gardziel niemieckiego radia wpycham polską kasetę Perfectu, bo na Perfect nabrałem ochoty i resztę dnia będę Perfectu słuchał.

Droga mija mi błyskawicznie, nie zorientowałem się nawet, a wysiadam pod swoim mieszkaniem na Saskiej Kępie. Bez słowa wchodzę do niego, do kosza wyrzucam nieprzydatne już lewisy, zniszczone jordany, zabrudzony na śmierć bezrękawnik, zdobyczny pistolet jak metalową zabawkę rzucam na kuchenny stół, nastawiam tę samą kasetę Perfectu w wieżę stereo, odkręcam potencjometr na pełen gaz i idę pod prysznic. Wychodzę spod niego po dobrej godzinie, nagi kładę się na łóżko, z nocnej szafki wyciągam grudkę marihuany, rozkruszam ją w palcach, mieszam z tytoniem, i gdy misternie zawijam całość w papierową bibułę, słyszę znowu ten pierdolony pager. Odzywa się we mnie pies Pawłowa, urządzenie jest tuż obok mnie, patrzę więc w ekran i widzę, że muszę oddzwonić, choć chyba nie muszę, nie powinienem, bo tego nie chcę.

Zawiedziony sobą wstaję do telefonu, kręcę obrotowym kołem numerycznym, słyszę nie głos Doriana, a osobiście Andrzeja, który zaprasza mnie wieczorem do Escady, na dwudziestą i pierwszą, na dyskotekę, wyczuwam nacisk, gdy zwraca się do mnie po imieniu, znaczy, że nie mogę odmówić.

– W porządku, będę – wypowiadam nie swoje słowa, i gdy Andrzej grzecznie mi dziękuję, odkładam telefon i nienawidzę samego siebie.

Zapominam o na wpół skręconym blancie, ciałem zapadam się w obrzydliwie wielkie, zaścielone przez pokojówkę łóżko, a umysłem w czarny, głęboki sen. Budzę się gdzieś przed dziewiętnastą, na dworze jest jeszcze widno, przeklinam pod nosem, zakładam na siebie ten sam zestaw, co zwykle – pierwsze jordany, czerwony dres marki Starter, biały bezrękawnik, mam dziesiątkę takich zestawów, bo o styl dbam i styl swój cenię, i już mam wychodzić, ale nachodzi mnie, że o czymś zapomniałem. Z gardzieli panasonica dobywam szpulę Perfectu, pakuję ją do walkmana, walkman wkładam do kieszeni świeżo wypranych spodni i wychodzę.

Kilka minut po dwudziestej parkuję przy Alejach Waszyngtona. Escada rozświetlona jest neonowymi lampami, jadowite kolory nęcą niecodziennością, zapraszają do swojego środka. We wnętrzu egipskie niemal ciemności, i tylko niemal, bo srebrzyście świeci dyskotekowa kula, wśród biznesmenów i kobiet na wynajem rozpoznaję śmietankę tutejszego podziemia, wśród śmietanki klejnot o imieniu Pershing, który dostrzega mnie i dopada, intensywnie ściska za moją prawicę.

– Dobrze, że jesteś, Arturze. – Jest pijany, szorstkimi ustami całuje mnie w szorstki policzek. – Rozmawiałem ze starymi! – krzyczy na moje ucho. – Niedługo to zakończymy. Jeszcze przed końcem wakacji.

Uśmiecham się samymi ustami i przytakuję głową, pijemy małego przy barze, on wraca na parkiet, ja przy barze zostaję i proszę o jedno Królewskie. Barman napełnia kufel, ja odpalam kolejnego z papierosów, zniechęcony serwowaną tu zagraniczną muzyką przypominam sobie, że w kieszeń spodni zapakowałem rzeczonego walkmana, po którego sięgam, na uszy zakładam słuchawki, kciukiem naciskam na „play”, maszyna ulega żądaniom, mózgiem przetwarzam muzykę, czuję ją duszą całą i całym ciałem, przeciągam jedyne oko na parkiet, gdzie wszyscy tańczą swobodnie, prócz Pershinga, który czyni to kompulsywnie, z pełną determinacją, jakby jutro miało nie istnieć, zaciska powieki, cały jest zanurzony we własnym świecie, goryle ramiona wiją i rwą się w bezdusznym transie, spocone ciało błyska kolorem dyskotekowej lampy. Nie słyszę, do czego tak tańczy, tak szczerze, tak zwierzęco, tak prawdziwie, ogłusza mnie Chcemy być sobą z mojego walkmana, do której bije rytm mojego serca. W zasobach pamięci zagnieżdżam ten moment obrazu zgranego z muzyką, sycę wzrok widokiem człowieka, człowiek ten tańcem odgania złe duchy, złe wczoraj, złe dzisiaj, złe jutro, i przecież chce tego samego, co ja.

CHWAŁA

WIELKIEJ POLSCE

Limanowa–Gdańsk–Warszawa–Wrocław,

wrzesień 1990 roku

Witold

Stoję wśród ludzi i marznę pod płaszczem. Od wczoraj nic nie jadłem, a do tego nie spałem, bo pędziłem pekaesem marki Autosan z Wrocławia aż tutaj, do Limanowej. Myślałem, że nic mnie w tym mieście nie trzyma. Nie żyją dziadkowie, rodzice i siostra. Nie było Jadwigi ani Wiktorii. Ba, od niedawna nie ma już nawet byłego komendanta milicji Andrzeja Rzepy, i w sumie w tej sprawie tu jestem. Nad jego grobem przemawia właśnie ksiądz Bukowiec.

Nieszczerość klechy niewielu obchodzi zgromadzonych, których nie przyszło zresztą zbyt wielu (jestem jedną z piętnastu osób). Rzepa nawrócił się dopiero pod koniec życia, gdy pomarły mu wszystkie kochanki i zniknęli przyjaciele od wódki – ci ostatni zawsze zresztą znikają, gdy tylko przestajesz pić. Skupił się wtedy na wnukach, których dorobił się dwójki. Obdarzył je miłością, której zapomniał dać żonie czy dzieciom. Te wnuki są tutaj i nie rozumieją, że dziadek Andrzej nie żyje. Strasznie ich to kazanie nudzi, więc wiercą się niemiłosiernie, piszczą, tupią i pierdzą ustami. Same się proszą, by dostać po dupie. Patrzę na nie i zastanawiam się, jak to jest mieć wnuki i umrzeć, i w tym momencie kicham, aż się ulewa na moje usta. Z kieszeni płaszcza wyciągam zużytą chusteczkę, przykładam do nosa i dmucham. Jest tego za dużo i gluty paskudzą mi dłonie. Chciałbym je wytrzeć, ale Bukowiec nawołuje do uczynienia znaku krzyża, a że nie chcę zwracać na siebie uwagi, toteż brudnymi palcami czynię pobożne gesty.

Po chwili zadumy rzucam na wieko trumny garść czarnej, wilgotnej ziemi. Zza cmentarza słyszę dziecięcy chór, który wyśpiewuje hymn:

– Szko-ła na-szym dru-gim do-mem! Ku-źnią na-szych cha-ra-kte-rów! Tu u-czy-my się wzo-ro-wać na po-sta-ciach bo-ha-te-rów!

Grabarze pracują nad grobem martwego komucha. Córka zmarłego udaje, że płacze. Wnuki wiercą się i pierdzą ustami, a wiatr niesie dźwięk szkolnego dzwonka. To ostatnie mnie ocuca.

Opuszczam cmentarną uroczystość, zanim ktoś mnie zapyta, kim to ja właściwie jestem i po co tu właściwie przybyłem.

Kręcę się trochę po mieście, w którym przeżyłem połowę swojego życia. Zatrzymuję się tylko dwa razy. Pierwszy raz przy rodzinnym domu, z wiadomych pobudek. Obecnie mieszkają w nim Cyganie. Drugi przystanek natomiast ustanawiam przed spalonym niegdyś zajazdem. Teren zajazdu wciąż jest martwy i pusty, na mocy klątwy czy z innych powodów. Nie zatrzymuję się za to przy domu rodziców Jadwigi. Chyba z obawy, że spotkam ją w oknie, chociaż ona i tak się już stąd wyniosła. Z tego, co wiem, to do Francji.

Późnym popołudniem wracam do hotelu „Jaworz”, w którym jestem zameldowany. Na obiad dostaję schabowego z mizerią. Kotlet jest niewdzięcznie twardy. Ledwo kruszę zębami mokrą od tłuszczu panierkę. Do dania głównego dodano porcję ziemniaków, do tego na każdy stolik przypada jeden słoik kiszonych ogórków. Korzystam z niego samodzielnie, samiusieńki, bo komu chciałoby się przyjeżdżać we wrześniu do Limanowej? Wyciągam z kieszeni piersiówkę, popijam wódki, zagryzam ją kiszonymi. Cieszę się chwilą spokoju, na próżno to jednak czynię i za wcześnie, bo oto rozlega się głos portiera:

– Telefon do pana, panie Przyłbicki – drze się i nie tłumi ręką słuchawki, więc wszystko pewnie słychać na linii. Przytakuję głową, oblizuję brudne od tłuszczu i smaczne palce, a potem posłusznie idę do telefonu.

Wzdycham.

– Witold Przyłbicki, słucham.

– Słuchaj, kolego. Sprawa jest poważna – z aparatu mówi do mnie Włodzimierz Kiełbaśnik, dawny ormowiec, zomowiec, ubek i esbek, a obecnie – jak ja – uopek, tylko ważny, już jak nie ja. Kraj się zmieniał, mówili, ale chyba nie służby.

One nigdy się nie zmieniają.

– Niech kolega mówi. – Nie spodziewam się usłyszeć niczego dobrego.

– Potrzebny jesteś na górze.

– Na górze gdzie?

– Na górze rurze, Przyłbicki. W Gdańsku jesteś potrzebny. W trybie natychmiastowym.

– W jakim trybie natychmiastowym? Dostałem urlop. Przepustkę. Na pogrzebie jestem w Beskidzie Wyspowym. – Nawet nie ukrywam wzburzenia.

– Ale sprawa jest twoja. Chodzi o Frasyniuka.

O Frasyniuka? Wszyscy się przecież dobrze znaliśmy. Gniliśmy na stołkach chyba od zawsze. To znaczy: oni gnili na stołkach, Kiełbaśnik na stołku szefa Obserwacji, Frasyniuk Śledczych, a ja gniłem dosłownie, człowiek bez władzy, pieniędzy, pionek od brudu i brudnej roboty. Słyszę, że głos Kiełbaśnika jest zupełnie poważny, to pytam równie poważnie:

– Jakieś szczegóły?

– Obawiam się, Przyłbicki, że wszystko to jest ściśle tajne. – Wzdycha Kiełbaśnik. – Ale jak tam pojedziesz, to się domyślisz. Jod, zresztą, dobrze ci zrobi. Odetchniesz trochę.

– To kiedy mam być w tym Gdańsku?

– Jak najszybciej.

– Będę jutro. Późnym popołudniem. – Nie wspominam, że gdybym się metaforycznie zesrał, to może zdążyłbym i na rano, ale na pewno nie dzisiaj. Nie mam zamiaru drugi dzień nie spać, bo umrę.

– Na rano nie zdążysz?

Zapada ciężkie milczenie, które testuje moją silną wolę.

Wystarcza jej aż na siedem sekund.

– Jakbym się zesrał, to może bym zdążył. – Przyznaję niechętnie. – Będzie to jednak trudne. Mam przesiadkę w Krakowie.

– Autem nie jesteś, Przyłbicki?

– Człowiekiem jestem.

– Kurwa, Przyłbicki, pytałem cię o coś.

– Nie mam auta.

– To sobie je, kurwa, skombinuj. Pożycz czy coś. Kup nawet. Służba i cześć Wielkiej Polsce, przecież to nie byle powód. Nawet w budżet to wklepię, byleby złom dojechał. Tylko masz tam być najpóźniej na rano. A jak już dojedziesz, zgłoś się do kryminalnych na Alejach Zwycięstwa i przejmij od nich sprawę.

– Jak ja auto zorganizuję? Na dziś? Jest już pewnie czternasta.

– W dupie to mam. Rozkaz to rozkaz. Nie becz, tylko bierz się do roboty. Mam tłumy chętnych na twoje miejsce. Co czwarty Polak jest bezrobotny.

Kiełbaśnik się rozłącza. Mam ochotę rzucić paroma kurwami, ale patrzy na mnie portier, zaciskam więc zęby i milczę. Oddaję mu spoconą od ucha słuchawkę.

– Giełdę tu macie? – pytam.

– Papierów wartościowych?

– Aut, żartownisiu.

– Tutaj? W Krakowie może tak, nie tutaj. Papierów wartościowych też nie mamy.

– Niech mi pan pomoże, na litość boską.

– Szef każe?

– Szef każe.

– Rozumiem. – Słyszę odpowiedź. Ani portier, ani ja swojej pracy nie lubimy, może nawet bardziej okoliczności, ludzi, niż pracy. W niej kontakt z ludźmi jest paskudny, a paskudniejsi są tylko szefowie. Między naszymi oczami rodzi się jakaś nić porozumienia, bo oboje wiemy, że trzeba robić swoje, a żyć się nie chce. – Stożek ma japończyka. Podobno chce go dać na handel – podpowiada, skorośmy w komitywie.

– Jaki znowu Stożek?

– Weteryniorz.

– A skąd mam wiedzieć, co to za weteryniorz, jak stąd nie jestem?

– Jak masz pan nie wiedzieć, co to za weteryniorz, jak przecież pan stąd jesteś? Córkę Olchowskich żeś pan ślubił.

– To nie znaczy, że jestem stąd. – Urywam natychmiast temat rodziny Olchowskich. – No to: gdzie ten Stożek mieszka?

– Na Piłsudskiego ma lecznicę. Zajdziesz pan, to znajdziesz.

Drapię się po głowie. Trop lepszy niż żaden. Do tego dysponowałem słownym przyzwoleniem na budżet, resztką ze stołu pańskiego, z fortun, które służby ciągnęły za władzę. Z jakiegoś powodu im się spieszyło, więc i mi się zaczęło spieszyć.

Taki to jestem usłużny.

– To niech mi pan jeszcze powie, która jest teraz godzina. – Podnoszę nadgarstek i stukam w swój zepsuty zegarek. – To gówno znowu nie działa.

– Czternasta siedemnaście. – Słyszę odpowiedź.

Dziękuję mu, po czym idę do swojego pokoju. Zabieram z niego cały swój dobytek, to jest niewielką walizkę na kółkach i wychodzę na chłodne, jesienne powietrze.

Na tymże chłodnym jesiennym powietrzu kłócę się ze Stożkiem. Tłumaczę mu:

– Ja potrzebuję tego auta, chłopcze. Muszę jechać do samego Gdańska, rozumiesz? – Wyciągam spod płaszcza odznakę, niczym tajny agent z filmu akcji, ale na Stożku nie robię wrażenia, to nie komuna. Aż bym go palnął w ten głupi łeb. – Przecież ci zapłacę. Dostaniesz pokwitowanie. – Pukam o maskę rzeczonego japończyka. To Honda Civic w wersji hatchback, model bodajże drugi. Auto jest ewidentnie podniszczone. Gdybym uderzył pięścią w karoserię, to z blachy sfrunąłby rdzawy deszcz.

– Jarku, czego on od ciebie chce? – Słyszę, gdy wychodzi do nas starszy facet. Zdaje się, że to Stożek senior, w każdy razie rodzina, bo są do siebie podobni. Świeżo przybyły trzyma kawę w filiżance na spodeczku, i gdy tak śmiesznie tupta do nas w szpitalnych butach, by tej kawy nie rozlać, młodszy Stożek i ja się uspokajamy.

– Sprawa wagi państwowej, proszę pana – tłumaczę nowo przybyłemu i raz jeszcze macham odznaką Urzędu Ochrony Państwa, żeby zrozumiał i jeden, i drugi. – Ściśle tajne. Potrzebuję środka transportu, na dzisiaj, na teraz, na za chwilę, na już. Kupię to auto, w służbie ojczyźnie, oczywiście, zostawię pokwitowanie, tylko czas mi ucieka, panowie. Czas, czas, czas – gestykuluję jak jakiś Włoch. Nie chcę łatki nieudacznika. Nie chcę być bezrobotny, jak każdy w tym kraju. A przynajmniej co czwarty.

– Ale nie chodzi o pieniądze – tłumaczy młody Stożek. – Po prostu dopiero co je nabyłem.

– Wymaga naprawy. Jest niepewne i niesprawne – dodaje senior. – Nie wiadomo, ile pan nim ujedziesz. Od Niemca go mamy. Swoje wyjeździł. Zawieszenie jest zupełnie do wymiany. Do tego...

– Czyli nie jeździ? – pytam.

– Teoretycznie… jeździ.

– To czemu mi panowie nie pomogą?

Stożkowie zastanawiają się chwilę, czemu właściwie mi nie pomogą. Wreszcie starszy pyta mnie:

– Ty ślubowałeś dziewczynie Olchowskich?

Mnie krew zalewa na te wścibskie pytania z małego miasta, ale przytakuję głową, bo bardzo potrzebuję samochodu, jakkolwiek by nie był zniszczony.

Dobijamy targu. Ze wszystkim uwijamy się w kwadrans. Jako że nie dysponuję gotówką, to wypełniam im pokwitowanie na dwadzieścia milionów i się pod tym pokwitowaniem podpisuję, za co w zamian dostaję odrapane kluczyki. Wsiadam do ciasnego autka, macham im na pożegnanie i ruszam na północ.

Podjeżdżam autem na cepeen. Tankuję do pełna, a w budce płatniczej kupuję jeszcze papierosy (oczywiście: brydżowe) i dwa batoniki prince polo. Pytam, czy piwo mają zimne. Zimne jest tyskie, to biorę jedno na drogę, a pozostałe pięć (bo więcej nie mieli) do plastikowej reklamówki i rzucam na tylną kanapę auta.

Stożkowie nie kłamali – civik faktycznie jest rozjebany. Nie działa lewy kierunkowskaz. Silnik wyje mocniej, niż wyć powinien. Amortyzacja w tym aucie nie istnieje, a w połowie drogi i w połowie Polski urywa się tłumik, przez co jeszcze raz zajeżdżam na cepeen, by tam trytytkami umocować resztkę pordzewiałej rury do pordzewiałego podwozia. Po tej samozwańczej naprawie zrobiło się nieznośnie głośno. Nie słyszę radia (które jakimś cudem, i dla odmiany, działa), więc dla zabicia czasu zmuszony jestem śpiewać sam do siebie tak długo, aż nie dojadę do Gdańska.

Wjeżdżam do wystrojonego polskimi flagami Trójmiasta pełen wspomnień. Z jakiegoś powodu myślę o ostatnich rodzinnych wakacjach i ostatnim miejscu, w którym byliśmy wspólnie z córką, to jest w tutejszym zoo. Zastanawiam się, w którym to było właściwie roku, i ze smutkiem stwierdzam, że nie pamiętam. Na polu jest już ciemno. Gdańsk w świetle lamp wydaje się żółty. W samym centrum miasta znajduję Aleję Zwycięstwa. Zatrzymuję samochód, jego silnik cichnie, a ja wysiadam.

Oczy rejestrują blask licznych, policyjnych reflektorów, i wiem, że jestem na miejscu, a tym miejscem jest zbrodnia.

– Przyłbicki, Urząd Ochrony Państwa, Wydział Śledczy. Sprawa… polityczna. Przejmujemy ją – mówię znajdującemu się tu krawężnikowi z wyższością, a młody chłopak, może dwudziestoletni, ulega odznace. Przechodzę wraz z nim pod taśmą jak pod kolczastym drutem, podchodzę do radzieckiego czołgu T-34, który tkwi w samym centrum Zwycięskiej Alei. Zadzieram wysoko głowę i widzę zadartą w niebiosa lufę armaty. Zastanawiam się, co też czołg może mieć wspólnego z Frasyniukiem i nachodzi mnie paskudne wrażenie, że chyba wiem.

– Nadziano tam człowieka, prawda? – pytam retorycznie starszego posterunkowego, a młodzieniec, zaskoczony, przyznaje mi rację skinieniem głowy.

– O której?

– Skoro świt.

– Pierwszy września, tak?

– Pierwszy.

Zaczynam mieć naprawdę poważne spostrzeżenia. Cudem profesjonalizmu udaje mi się nie łączyć ich z ofiarą człowieka, za którym nie przepadałem, ale którego jednak znałem przez dobre ćwierćwiecze.

– Wszystkie dowody zbrodni zabezpieczone? – doprecyzowuję pytaniami.

– Wszystkie, lub prawie wszystkie. Prokurator kazał jeszcze pilnować miejsca zbrodni.

– Jaki prokurator?

– Łabuda.

– Łabuda – powtarzam pod nosem. – Ten to jest zawzięty. Protokół spisany?

– Spisany.

– Gdzie znajdę raport?

– Na komisariacie.

– Mądralo…

– Na Nowych Ogrodach.

Dopiero teraz mrugam i odrywam wzrok od lufy. Salutuję niedbale młodemu do nieistniejącej na mojej głowie czapki i jadę dalej.

Na komisariacie panuje burdel. Najczystsza jest tutaj podłoga. Wydaje się być wymyta właściwie do czysta, ale w tej właśnie czystości błyszczą jej niezliczone i brzydkie rysy. Prócz gliniarza przyspawanego do portierni nie ma tu chyba nikogo.

– Przyłbicki, Służba Bezpieczeństwa. – Przez lufcik w okienku rzucam mu odznakę, a tamten aż prawie robi z wrażenia pod siebie. Ma ponad czterdziestkę i żył swoje życie pełne respektu do organów władzy. – W sprawie dzisiejszej zbrodni, z samego rana. Ofiara na Placu Zwycięstwa. Potrzebuję przejrzeć raporty.

Aspirant wstaje z boleścią, sięga po pęk kluczy zamocowany na stalowej, pordzewiałej obręczy, powolnym ruchem wybiera jeden z nich, otwiera przede mną drzwi na długi, słabo oświetlony korytarz, którym idziemy aż do archiwów. Policjant zapala zawieszone u sufitu jarzeniówki, a potem na pamięć sięga do jednej z pancernych szafek, z której to wyciąga płytko ustawioną teczkę. Dziękuję mu skinieniem głowy, biorę ją pod pachę aż do pierwszego lepszego stolika, rzucam ją na ten stolik, rozkładam papiery i czytam je wszystkie na stojąco.

W oczy rzuca mi się seria zdjęć wywołana polaroidem.

Patrzę na pierwsze z nich.

Wojenną machinę, tę samą, przy której parę lat temu na taśmach polaroidu uwieczniłem swoją jedyną córkę, przyozdobiono ludzkim ciałem, i to w sposób spektakularny, bo owo ludzkie ciało, w galowym mundurze Armii Ludowej, zamontowano na wylocie lufy imponującego kalibru siedemdziesiąt sześć i dwa milimetry, w sposób szczególnie hańbiący, bo za pomocą otworu odbytowego. Spodnie, nienagannie wprasowane w skórzane oficerki, zostały wcześniej odpowiednio rozprute, a tylną część ofiary, popularna dupę, za pomocą kilku nacięć odpowiednio spreparowano chirurgicznym narzędziem, by dopasować ciało do metalowej rury. Nie potrafię dojrzeć szczegółu, który znajduje się w lewym dolnym rogu wywołanej kliszy, jednakże śledczy zachowali się przyzwoicie profesjonalnie, bo uchwycili to innym zdjęciem.

Na bruku, obok rogatywki, która musiała sfrunąć z głowy ofiary, zanim jeszcze ciało zdążyło zesztywnieć, ułożono wieńce białych bzów i czerwonych róż, pomiędzy którymi dostrzegam wyschnięty, wymalowany wnętrznościami napis – CHWAŁA WIELKIEJ POLSCE, gdzie kapitalizowane P wystylizowano na godło Polski Walczącej. Przymykam powieki, bo robi mi się niedobrze. Zostaje mi jeszcze jedno zdjęcie ale na razie na nie nie patrzę, bo mi starczy. Zerkam za to na kartkę z zapiskami śledczych i, gdy z niej czytam, to okazuje się, że jest zupełnie tak, jak myślałem.

Stężenie pośmiertne zanotowano w okolicach ósmej rano, najpóźniej dziewiątej. Gdybym miał jakiekolwiek oszczędności, to pierwszy bym się założył, że ofiarę zamontowano na lufie punktualnie o czwartej czterdzieści i pięć, w równą rocznicę wybuchu drugiej wojny światowej.

Nie mam już najmniejszych wątpliwości, że wszystko to jest sprawą Obrazoburcy. Dlatego właśnie zerkam na ostatnie ze zdjęć i ostatni w ogóle z dowodów i widzę, jak szczerzy się do mnie Frasyniuk, który nigdy już nie posunie żadnej blondynki, nieswojej żony, matki dwójki uroczych dzieci (to ostatnie zgaduję), że ta ruda, ubecka kurwa nigdy więcej nie zadzwoni do mnie w środku nocy.

A mimo to jest mi żal.

Biorę najtańszy na rynku hostel. Dostaję miejsce w ośmioosobowym pokoju, gdzie nieszczęściem, cztery miejsca prócz mojego zostały zajęte, więc czeka mnie noc bezsenna i krótka. Gdyby nie pozostałe z podróży tyskie, pewnie nie zasnąłbym ani na moment, bo wokół mnie rozgrywa się muzyczny festiwal nocnego pierdzenia i niezdrowego chrapania. Budzę się z ciężkim bólem głowy. Z toalety wykonuję jedynie płukanie zębów, po czym wychodzę na piękną starówkę. Starym zwyczajem zaglądam do kiosku i kupuję Powszechną, którą czytuję, by dokarmić swoją nienawiść.

Pierwsza strona mnie nie zawodzi. Widzę, że pisał Racicki, a wytłuszczony tytuł krzyczy w moje biedne oczy: „Obrazoburca powrócił”. Nie pozostawił po sobie żadnych śladów, a przy tym zhańbił wszystko, co polskie, i jeszcze raz uderzył w zepsute łże-elity.

Wszystko, co napisał redaktor, to oczywiście prawda, ale i tak pozostaję oburzony. Nie podoba mi się ton, bo Racicki sugeruje, że to głos ludu. Jaki znowu głos ludu, się pytam? Dlaczego lud chciałby mordować? Bo jeśli rzeczywiście chciałby mordować, moim zdaniem, to przez takich właśnie jak redaktor Racicki, opiniotwórczych kretynów, żądnych poklasku krzykaczy, podżegaczy najgorszego stopnia. Ze wzburzenia aż odpalam papierosa. Staram się myśleć logicznie. Mam w głowię poranną pustkę, ale nie chcę zagubić swoich rozważań. Siadam więc na wolnej ławeczce, sięgam po swój żółto-czarny rekorder. Wciskam przycisk nagrywania, po czym mówię wiadomość do siebie samego, tylko z przyszłości:

– Zdarzenia z osiemdziesiątego dziewiątego, nie bez pomocy mediów, odbiły się szerokim echem po całej Trzeciej Rzeczypospolitej i zainspirowały pewne środowiska do niestosownych działań. Na terenie całego kraju notowano kreowane na obrazoburczą modłę incydenty, których liczba rosła wręcz wykładniczo. Do dnia dzisiejszego, w niecały rok od rozpoczęcia sprawy, naliczyłem okrągłe dziesięć. Wszelkie takie sprawy rzecz jasna kierowano do mnie. Odrzuciłem wszystkie, bo były to szczeniackie zagrywki. Krzykliwe napisy na murach. Obrzucanie gównem pomników i kościołów. Wybijanie szyb w oknach radiowozów i poselskich biur. Nic, czym warto by się przejmować. Tym bardziej, że sprawców tych czynów dość skutecznie łapano, i żaden z nich nie był i nie jest Obrazoburcą, bo Obrazoburca nie był i nie jest debilem, a był, jest, i pewnie będzie duchem, który nie pozostawia śladów, i który przede wszystkim morduje. I faktycznie morduje elity, jak się okazuje, bo to druga jego ofiara, i to druga ofiara zakotwiczona po pas w polityce. Nie mam cienia wątpliwości, że mordu dokonała ta sama osoba, i że uderzy raz jeszcze. Niedługo zrobi się naprawdę gorąco, albo już jest naprawdę gorąco, i zaraz się o tym przekonam – kończę nagrywanie.

Przeglądam jeszcze Powszechną. Jest tam to, czego się spodziewałem.

Same gówniane artykuły.

– Wolnych mediów się zachciało – komentuję, po czym wyrzucam te wolne media do zielonego kosza na śmieci, między papier po drożdżowej bułce a pustą butelką po wódce, butelka anonimowa, bez etykiety.

Zrobiło się gorąco już teraz, bo kiedy wracam do hostelu, kolejny portier prosi mnie do kolejnego telefonu, a ten sam Kiełbaśnik wzywa mnie do porządku i przede wszystkim do Warszawy. Nawet nie marudzę, bo przecież jestem w posiadaniu Hondy Civik mark II. Mówię mu, że zaraz się zbieram, co właściwie robię i czynię, zgodnie ze słowem, od razu.

Od hałasu w kabinie pęka mi głowa. Civik wyje jak sportowe auto, osiągów sportowych już nie ma za to wcale. Jestem wyprzedzany przez byle fiaty czy skody, zniszczone kadety, busy i tiry, i każdy jeden, co mnie wyprzedza, ogląda się przez szybę i mruży z nienawiścią oczy. Jestem byłym ubekiem, esbekiem, byłym mężem i ojcem, a obecnym uopkiem, więc akurat żadna to dla mnie nowość. Mimo wszystkich tych nakreślonych niedogodności, podróż mija mi szybko i przyjemnie, choć gardło mnie drapie od śpiewu i chrypnę.

Parkuję pod biurem. Stawiam civika między rzędami limuzyn i wchodzę do socrealnego, szarobetonowego budynku, gdzie wita mnie sekretarka. Legitymuję się, a potem zostaję skierowany na audytorium. Prowadzą do niej podwójne drewniane drzwi, nad którymi wisi orzeł biały w koronie (wcześniej był tu ten sam – tylko, że bez korony), napieram na wrota rękoma i wchodzę do jej wnętrza.

Ląduję na wielkiej sali, na której środku znajduje się okrągły stół, przy którym każde miejsce wydaje się zajęte. Czuję, że skupia się na mnie wzrok zebranych.

– Dzień dobry – mówię. Ledwo ich widzę, tak duszno i gęsto jest tu od dymu. Podnosi się jeden, którego kojarzę i to kojarzę dobrze, wspomniany wcześniej Włodzimierz Kiełbaśnik. Jego zanurzone w białej koszuli sadło jak martwy wieloryb ląduje na blacie.

– W końcu pan dotarł, Przyłbicki. Niech pan mówi, co z Frasyniukiem – pyta bez ogródek.

– Poza tym, że nie żyje? Tak. Jestem pewien, kto go zamordował. Obrazoburca – tłumaczę, też bez ogródek. Dostrzegam, nie bez zadowolenia, przez smugi dymu, że się boją, bo jesteśmy organizacją hermetyczną, a skoro zginął Frasyniuk, to nie zginął przypadkowo. Morderca dobrze przecież wiedział, kogo zabija. W małych, chciwych oczach zebranych widzę, że czują się zagrożeni, bo może i działają w Urzędzie Ochrony Państwa, ale w dupie mieli to państwo z kartonu i z dykty. Chcieli chronić siebie i tylko siebie. – Obrazoburca ponad wszelką miarę i wątpliwość.

– Czyli wiedział, z kim ma do czynienia? – pyta mnie któryś. I co, mam zaprzeczyć? Oczywiście, że nie zaprzeczę. Nie boję się tak jak oni. Nie jestem elitą. Czuję się dziwnie spokojny i – trochę jak Racicki – uradowany.

– Oczywiście, że wiedział. Był doskonale poinformowany. I zrobi to znowu. I znowu – potwierdzam. – I znowu to będą elity.

– Pozostawił jakieś sensowne ślady?

– Sensownych śladów brak. Morderców dzieli się na debili i profesjonalistów, a profesjonaliści albo chcą być podświadomie schwytani, stąd modus operandi, albo są nieuchwytni. Obrazoburca należy do tych ostatnich. Przynajmniej na razie. Jeśli da znać o swojej tożsamości, to tylko przez ego, które prędzej czy później wypłynie na wierzch. W każdy inny przypadku to szukanie igły w stogu siana. Idealna zbrodnia nie jest czymś szczególnie ciężkim, wbrew temu co mówią książki. Ale to przecież, panowie, wiecie doskonale. Przecież byle oszust biega po wolności i się z frajerstwa śmieje.

– Jakiekolwiek wskazówki, kto to może być? – pyta Kiełbaśnik, który drugą córkę, spłodzoną z drugą, młodszą żoną, wydał na studia do Ameryki, natomiast pierwszą córkę i pierwszą żonę, dla równowagi, zostawił na Roztoczu.

Zastanawiam się przez chwilę.

– Podejrzenie jednej osoby to czysty romantyzm – mówi ktoś, młody chyba i wykształcony. – Może stać za tym struktura i ostateczny cyngiel, który zabija, pociąga za spust. Mafię bym podejrzewał.

– Ale mafia to banda debili – przeczy Kiełbaśnik i przeczy dość słusznie, bo mafia to banda debili, w istocie, gdyż sami o to dbaliśmy, i tylko dzięki nam mogli istnieć, mnożyć majątki, a tylko dzięki sobie je trwonili, tak są głupi i krótkowzroczni. Mafia jest pasożytem na organizmie państwa, my zaś pasożytem na strukturze mafii.

– Możeśmy naciskali za mocno – mówi ten młody. Gdy mam na myśli młody, to chodzi mi o rześkie czterdzieści. Wszyscy poniżej czterdziestki to gówniarze, a tutaj gówniarzy brak. – Albo pojawił się ktoś, kto nie jest debilem, i odbija piłeczkę. A co pan o tym sądzi, Przyłbicki? Bo rozumiem, że to pańska sprawa?

– Sprawa moja, a jakże. I co sądzę? Nie wiem, czy to mafia. Równie dobrze Obrazoburca działa sam. Gdybym jednak był w mafii, dowolnej, a mamy ich przecież dużo, użyłbym Obrazoburcy jako zasłony dymnej. Albo w formie szantażu.

– To znaczy?

– To znaczy, że jeśli na ludzi padnie strach, uwierzą we wszystko, bez względu na to, kim są. Mógłbym teraz nazywać się Słowik, dajmy na to, albo Malizna, stać tu przed wami, i was Obrazoburcą kontrolować, szczuć jak zgubione psy, tak jak wy szczujecie mafię. – Wzruszam ramionami. – Ale to tylko gdybanie. Tak naprawdę nic o nim nie wiem, poza tym, że wrócił i wróci znowu, kiedy przyjdzie mu na to ochota.

– Masz za to płacone, Przyłbicki, do kurwy nędzy. On zabija już drugi raz. Ludzie giną, a ty, kolego, jedyne, co wiesz, to gówno, i masz czelność jeszcze szczerzyć te zęby, że nawet stąd czuję, jak śmierdzi ci z ryja. – Kiełbaśnik mówi o śmierci ludzi, ale chodzi mu o własną, potencjalną śmierć. Zagrożenie, którego nie sposób przewidzieć, przed którym nie chroni ani władza, ani pieniądze. – Obrazoburca musi być schwytany, i to schwytany jak najszybciej.

– Zgadzam się, ale to musi być prawdziwy Obrazoburca. – Wzruszam ramionami. – Jeśli schwytamy nie tego człowieka, co trzeba, to on będzie wracał, wracał i wracał. Jesteśmy w kropce. Musimy być precyzyjni i nieomylni.

– I nie zebrałeś żadnych śladów? Przez rok?

– Wyparował bez śladu, przecież tłumaczę, zaraz po pierwszym numerze. Dane, które mi przysyłano, czy sprawy, które były podobne, dodajcie tu cudzysłów, w ogóle nie pasowały do jego profilu. Mało tego: umówmy się, panowie, że jak tylko upadła komuna, to o nim żeście zapomnieli w trybie błyskawicznym. Chcecie tego samego, co z wampirem z Bytomia, złapać nie tego człowieka? Co to da? Przecież dalej giną młode dziewczyny.

– Może wystraszy się rewanżyzmu, towarzyszu – rzuca któryś. Sądząc po słownictwie: patriota, tylko że starej daty. – Przestanie się czuć bezkarnie.

– A w świętego Mikołaja też panowie wierzą? W Chrystusa ponowne przyjście? A co na to mafia? Przecież panowie się znają, wódkę razem pijecie. Co, plotek nie wymieniacie? – Budzę wzburzenie, bo prawdę mówię. – A może jeszcze nie, bo ważne to wszystko stało się dopiero wczoraj, gdy anioł śmierci zabrał Frasyniuka?

– Jeszcze jedno słowo, Przyłbicki, i wylecisz na zbity pysk – rządzi się Kiełbaśnik, więc milknę w trymiga. – Przerzucimy część kosztów, zwiększymy wysiłki, nasilimy współpracę z kryminalnymi i znajdziemy Obrazoburcę. Ale ostrzegam. Twoje raporty muszą mieć jakiś postęp.

– Odrzucam fałszywe tropy i czekam na jego błąd. – Bronię się. Mam już serdecznie dość. Jestem o krok od rzucenia odznaką, ale nie rzucę, bo lubię mieć za co jeść, i nie mam przecież pomysłu, jak mógłbym żyć inaczej. – Wykonuję najlepszą możliwą robotę.

Cisza.

– Czy to w takim razie wszystko, panowie? – Rozkładam bezradnie ręce, a efekt psuje mój kaszel, bo kaszlę jak gruźlik.

– Wszystko, Przyłbicki – potwierdza Kiełbaśnik, po czym siada, a żeby usiąść, odsuwa krzesło, potężny brzuch nurkuje pod stołem.

Wychodzę.

Na zewnątrz zdaję sobie sprawę, że ze stresu aż mi niedobrze, na szczęście jest tu apteka. W aptece kupuję paracetamol i łykam cztery jego pastylki. Czekam kwadrans, aż przestaję czuć cokolwiek, wsiadam w zdobyczne auto i wracam do siebie.

Zbrukany trzydniowym potem wchodzę po schodach. Na klatce schodowej pachnie olejną farbą (klatka świeżo odmalowana), a także szczynami. Otwieram apartament ukryty pod numerem siedem (ciągle mieszkam na Szczęśliwej, płacę czynsz w wysokości sześćdziesięciu tysięcy na miesiąc), i martwy padam na łóżko. Serdecznie pragnę tak martwym pozostać, ale budzi mnie czerwony telefon zaufania, który nie chce dać spokoju. Podnoszę słuchawkę. Modlę się do Boga, w którego nie wierzę, żeby to nie był Kiełbaśnik. To nie on, na szczęście. To pani Krysia, Krystyna Sawicka, moja sekretarka. Kobieta naprawdę urocza i równie brzydka.

– Panie Przyłbicki, dobry wieczór panu. Jak panu dzień minął? – pyta z troską.

– Beznadziejnie, pani Sawicka. Umrzeć mi trzeba.

– W takim razie nie będę zabierała więcej czasu. Niech pan sobie tylko zanotuje, że nową osobę pan ma do obserwacji. Teczka już na pana czeka.

– Jasna sprawa. Niech pani mówi czyja, zapamiętam. Pamięć mam dobrą, jak tylko się skupię.

– Artur Król – odpowiada, a mnie przechodzi dreszcz, przedziwne przeczucie, któremu nie mogę się oprzeć. Jakby Wszechświat wstrzymał na chwilę oddech.

Po kilku sekundach uczucie mija.

Mrugam powiekami.

– Ciężko nie zapamiętać, pani Sawicka. Wstanę, zajdę po raport. Życzę dobrej nocy.

Usnąłem jak kamień, więc budzę się późno, w samo południe. Omijam poranny prysznic, zraszam tylko brudne ciało kilkoma psiknięciami Brutala. Wychodzę z domu i starym zwyczajem znowu kupuję Powszechną. Ta drugi dzień pisze o Frasyniuku. Nawykiem upycham gazetę w koszu na śmieci, tym razem między zgniecioną puszkę po piwie a papierkiem po czekoladowych lodach bambino.

Docieram na ulicę Pomorską. W biurze witam się z panią Sawicką, której los wszystko dał, oprócz urody, i proszę o teczkę Artura Króla. Nie jestem zdziwiony, gdy ją otwieram, bo wiedziałem przecież, kogo zobaczę. Z fotografii spogląda na mnie znajoma twarz. Spod długich, jasnych włosów widzę równie jasne oczy, a w tych oczach niezwykle bolesną głębię, szczegół uchwycony przez szkło aparatu.

Papiery mówiły, że widywano go z Leszkiem Czarneckim, szefem wrocławskiego gangu, byłym bokserem i łebskim gościem, kluczową personą miasta, po brudnej stronie Odry, a gdyby ktoś pytał, która jest brudna, odpowiem jasno: w tym rzecz, że każda.

Przeglądam teczkę i czuję naturalną, prywatną ciekawość, co prowadziło dzieciaka spotkanego u schyłku lat siedemdziesiątych, przez studia medyczne aż tutaj, w rok dziewięćdziesiąty i pierwszy, gdzie los postanowił spleść nasze drogi po raz trzeci, i nie chce mi się w ten los wierzyć. Jestem starym komunistą. Widziałem, jak umiera moja matka. Paliatywną opiekę nad ojcem (nowotwór) widuję okazyjnie do tej pory, i wiem, że nie ma szczęścia, farta, nieszczęścia czy pecha. Przypadkiem przecież spotykam Króla po raz trzeci, przypadkiem ludzie losują sześć zwycięskich cyfr w totalizatorze i przypadkiem wpada się pod rozpędzone auto. Przypadkiem nie mogę na niego trafić w Reducie ani w Imperium, ani nawet w Pałacyku. Spotykam go dopiero na Semaforowej, u pani Basi. Przypadkiem. To całkiem zabawne, bo sam w tym miejscu czasem prywatnie bywałem. Bywał tu i urzędnik, i bandyta i glina, bo burdel jest jak starożytny Rzym – wszystkie prowadzą do niego drogi.

Parkuję hondę przy brudnej, muchoborskiej ulicy. Mijają mnie grupki biednych cyganów, których jest tutaj na pęczki, a którym za grosz (niebezpodstawnie) nie ufam, i trochę się boję o swoje auto, bo zepsuł się zamek centralny i nie mogę go przez to zakluczyć.

– Ja pierdolę – mruczę pod nosem słodką melodię, i przydałby mi się Bóg, do niego bym mógł się pomodlić, za przekaz siódmego z przykazań. Nie zamykam drzwi, lecz udaję, że je zamykam. Nie wiem, kogo chcę tym oszukać, bo chyba debili. Otrzepuję płaszcz, poprawiam spoconą pod nim koszulę. Zadzieram głowę. Podziwiam wrocławską stolicę kurewstwa, pałacyk w amerykańskim stylu i z amerykańskiego filmu. Nie wiem jeszcze, że go tu spotkam, mam tylko przeczucie, ślad w ludzkiej podświadomości. Myślę sobie, co tak młody człowiek robi w burdelu, dlaczego i ja się w nim pojawiam, i czemu się jeszcze w nim pojawię. Pukam do drzwi frontowych. Otwiera mi pani Basia, cudowna i wdzięczna kobieta. Z warg pomalowanych neonowym różem sterczy papieros.

– Dobry wieczór, panie Przyłbicki – wita mnie uprzejmie i sepleni, właśnie przez ten papieros. – Niestety, wszystkie noclegi zajęte.

– To się dobrze składa, pani Basiu. Ja sobie poczekam. – Całuję ją w dłoń jak królową, po czym wchodzę do środka.

Rozglądam się po przestronnym holu. Byłoby tu rodzinnie, gdyby ściągali buty, ale nikt tutaj butów nie ściąga. Przy balkonie jest wielki, okrągły stół, przy którym grają w teksasa. Wśród nijakich sylwetek dostrzegam jedną, jedyną, dobrze mi znaną. Jest skierowana do mnie plecami, wyraźnie góruje nad pozostałymi rozmiarem i muskulaturą. Długie jasne włosy spadają na bejsbolówkę sygnowaną logo Raptors z Toronto, jest to czerwony, kozłujący koszykarską piłką dinozaur.

– Dobry wieczór, panowie – witam się ze stołem graczy. Są to starzy bywalcy: lokalni mafiozi, lokalna policja, lokalni politycy i lokalny on, którego widzę tu po raz pierwszy. Przechodzę obok nich do drewnianego barku. Nalewam sobie czystej, polskiej wódki. Z przepastnej biblioteki sięgam po jedną z losowych książek – trafiam na Hrabiego Monte Christo Dumasa – siadam na wolnej kanapie, ćmię papierosa i czekam, aż skończą, a kończą błyskawicznie, dwie rundy później, za mniej niż kwadrans, i rozumiem, że szmal zgarnął człowiek, po którego tutaj przybyłem.

Pojawia się pani Basia. Dotyka mojego ramienia i szepcze na ucho, że zwolniła się jedna z dziewczyn i właśnie zażywa „higieny”. Mam wizję nagiej panny, która kuca okrakiem nad plastikową miską w pstrokatym kolorze i gąbką szarą od mydła wymywa brudną od rżnięcia waginę.

– Za chwilę, Basiu – odpowiadam. Odganiam własne fantazje i gaszę papierosa o szkło popielnicy. Zbliżam się do stołu graczy. Spoglądam na blat. Wśród szklanek porozrzucane karty. Zajmuję miejsce tuż po prawicy olbrzyma i witam się z nim bez ogródek:

– Arturku.

– Witoldzie – odpowiada. Kwitują mnie oczy głębokie jak polskie morze i jasne jak Jasna Góra.

Ramię Króla zgarnia ze stołu zwitki papieru, jest ich całe mnóstwo, miliony polskich złotych. Ile są warte złotówki, skoro tyle ich trzeba, by nadal nie być obrzydliwie bogatym?

– Spóźniłeś się na grę – mówi twardo i ledwo go rozpoznaję. Wydaje się potwornie zmęczony, znużony nieadekwatnie do wieku. Każdy z nas przytył od ostatniego spotkania – ja nabrałem tłuszczu trzewnego (tak mówił doktor Chłodnicki, o ile zapamiętałem nazwisko, i mówił też, żebym przestał pić), on nabrał mięśniowej masy, więc już nie wyglądał jak sama śmierć, lecz jak ktoś, kto śmierć tę przynosi.

– Mogłem się domyślić, że ciebie tu znajdę – mówię. – Grzech takich talentów jak twoje nie wykorzystywać.

– A jak byś moje talenty nazwał, Witoldzie? – Król jak bankier, układa pieniądze w stosiki, prostuje na baczność zmęczone banknoty.

– Niesamowitym przeczuciem.

– Niesamowitym przeczuciem. – Smakuje słowa Król. – Brzmi jak coś, co można wytłumaczyć i z czym można żyć. Jak coś absolutnie normalnego.

– Wszystko można wytłumaczyć, Arturku.

– Obawiam się, że jeżeliby wszystko można było wytłumaczyć, to człowiek pozostaje nikim więcej jak silnie agresywną małpą, czyli właściwie zwierzęciem. – Lustrują mnie jego oczy, przeszywają na wskroś jak promienie rentgena. – Umieścisz kamerę w takim kurwidołku, dźwięk wyłączysz, puścisz wszystko w poklatkowym filmie i widzisz zoo. Ja nie należę do zoo, zwierzęciem być nie chcę, Witoldzie, wyrażam ku temu niezmienną niechęć. – Artur chowa majątek do skórzanego portfela. Gdy uchyla rąbka kurtki, widzę, jak na srebrnym łańcuchu chybocze pan Jezus. Przekrzywiam głowę, by lepiej go widzieć.

– Nikt nie chce – mówię, gapiąc się w Jezuska. – Dlatego mamy potrzebę wiary. Ale Bóg nie istnieje.

– Nieistniejący bóg jest równie dobry jak istniejący, Witoldzie – kwituje mnie Artur, a ja dumam nad jego słowami zahipnotyzowany chrystusową męką, misternym bólu wykutym w odłamku srebra. – Wiem, po co tu jesteś, tylko dlatego że jest ci wstyd, że tu jesteś. Masz mnie obserwować, jak rzeczone zwierzę w rzeczonej klatce, i wypytać o parę rzeczy: kogo to nie znam, kto czego nie knuje. Wstyd ci, że być może znalazłem się tu przez ciebie, wstyd za poradę, którą mi dałeś, żebym studia rzucił. Widzisz, naturalna rzecz. Zamknąłbym oczy i widziałbym cię w ciemności, bo jarzysz się jak pochodnia.

– Co chcesz przez to powiedzieć?

– Wychodzi na to, że dobry z ciebie człowiek, Witoldzie. Ludzkie myśli, według poczynionych przeze mnie obserwacji, są zwykle bardziej małe, bardziej przyziemne, bardziej żałosne i bardziej nijakie. Zazdroszczę – mówi tak, że nie wiem, czy kpi, żartuje, czy mówi poważnie. – Gorliwy jesteś w tym swoim żalu.

– Wszyscy czegoś żałują.

– Ale nie tak szczerze i nie tak gorliwie. Szkoda nawet, że nie wierzysz. Może świętym byś został. – Artur uśmiecha się tajemniczo.

Dobre sobie – świętym. Patronem czego, niby? Pozostawiania żony na pastwę losu? Opiekunem niewidzianych córek? Tchórzliwej ucieczki przed śmiercią rodziców?

Króla uśmiech poszerza się.

– Mówiłem, że święty – mówi, jakby wszystko to słyszał, a mnie przez to przechodzi dreszcz. – No, ale przejdźmy do rzeczy. To nie jest spotkanie towarzyskie, bo czegoś ode mnie chcesz.

– Masz rację, i zgadłeś. Inwigilacji chcę, Arturku. Owinąć się nicią wokół półświatka, nic więcej. Dla dobra naszego narodu, oczywiście. Dla dobra nas wszystkich. – Przechodzę do rzeczy, bo nie jestem w stanie mu skłamać. Przecież niczego bym tym nie wskórał. W moim logicznym świecie powstaje wyrwa, którą właśnie dostrzegam, wieczny znak zapytania, samotna wysepka na morzu cynizmu.

Artur siedzi przede mną i czesze banknoty, czyta złe myśli i myśli wstydliwe jak słowa z elementarza. Łapię się na jednej z nich i na jeszcze kolejnej, że przybyłem tu z ciekawości i z troski, a wszystko to staram się ukryć. Sam nie wiem, właściwie, dlaczego.

– Ja nie jestem półświatkiem, Witoldzie, ja jestem Król, i żyję jak Król, panem swojego losu jestem, kowalem byś mnie nazwał, i bliski byłbyś prawdy.

– Królowanie jest kosztowne.

– A pieniądze można zarobić. Maksymalnie żyje, w abstrakcji się odnajduję, abstrakcyjnie też trwonię pieniądze. A że nie można tego robić legalnie, robię to tutaj.

– I czego w tym tak właściwie szukasz?

– Ja nie wiem, czego szukam, a jedyne, co wiem, to czego nie szukam.

– Ciekawe, to co mówisz. Zbyt ciekawe na mury tego domu. Wiesz co, Arturku – proponuję spontanicznie – wyjdźmy na zewnątrz, przewietrzmy się.

– Właściwie: dlaczego?

– Właściwie dlatego, że gdy się skupię, słyszę dźwięki rozkoszy, jakie wydają z siebie rżnięte dziewczyny.

– Ani jeden nie jest prawdziwy – kwituje Artur.

– I właśnie dlatego nie chcę tu być – odpowiadam. Młody Król najwyraźniej się ze mną zgadza, bo wychodzimy.

Przy wyjściu częstuje mnie papierosem. Paląc złociste Marlboro, patrzymy w złociste gwiazdy.

Idziemy przez siebie i chwilę milczymy. Na własnych nogach mijamy cygańskie dzielnice, aż nasze papierosy zdążą się wyćmić do zera. Częstuję więc Króla moimi brydżowymi, a że są raczej marne, to trochę mi wstyd, że częstuję. Odpalam ognia. Muszę wysoko wystawić ramię, bo przecież Król nie będzie się garbić, by sięgnąć ludzi maluczkich jak ja. Ogień rozbłyska na jego twarzy. Patrzę na nią z troską, bo widzę w niej samego siebie.

– Pogubiony jesteś, Arturku – mówię, jak ojciec by mówił do dziecka.

– A kto pogubiony nie jest – odpowiada zza dymnej zasłony.

– Człowiek w wiele się wpędza kłopotów. Jedne na drugie zamienia. Błędne koło błędnego chomika – mówię do niego lub mówię do siebie.

– Chcesz mi coś przez to powiedzieć, Witoldzie?

– Musisz sobie znaleźć jakiś cel. Wiesz, jak to mówią. Żadna droga nie jest właściwa, jeśli nie wiesz, właściwie, dokąd idziesz.

– A tę maksymę znalazłeś gdzie? W czipsach od Vitosa? – prycha na moje słowa. – Banał, Witoldzie. Wybitnie się z tym nie zgodzę. Rodzisz się i tyle otrzymasz wiedzy, ile dadzą ci twoi rodzice, ile da środowisko, w którym dojrzewasz. Jakim prawem wymagasz od siebie i innych, że znajdziesz właściwy cel? Cel. Chrystusie Niebieski. Aby poznać cel, trzeba znać siebie. Jaką masz podstawę do tego, by wiedzieć, kim jesteś, skoro nikt tego praktycznie nie wie, nikt tego nie uczy i nikt nawet nie próbuje? Ja nie spotkałem człowieka, który by nie szedł po omacku. I w tym jest rzecz, i dobrze sobie to zapamiętaj. Nie zawsze wiesz, czego chcesz, ale zawsze wiesz, czego nie chcesz. – Król odwraca się i stoimy teraz vis a vis siebie. Olbrzym puka mnie w pierś wskazującym palcem. – I nie ma innej drogi.

– To czego właściwie nie chcesz, Arturku? – pytam, a Artur wzrusza ramionami, a potem mówi szczerze, bez przystanku między sercem a ustami:

– Nieprawdy nie chcę, niewiary, zwierzęciem być nie chcę, bionicznym odbiornikiem na bodźce być nie chcę, kamieniem rzuconym na morski brzeg, przypadkiem nie chcę być ani bezmyślnie być.

Gaszę brydżowego o bruk ulicy, depcząc i tłamsząc go pod obcasem. Spoglądam na burdel przy Semaforowej. Myślę. Oddycham powoli. Zrobiło się chłodniej, więc oddech mój skrzy się na mrozie.

– Dlatego szukasz kłopotów?

– Dlaczego miałbym ich szukać? Mówisz o towarzystwie, w którym się obracam? Czym się różni, pod tym względem, nijakie życie od życia jakiegoś?

– Widziałem życia, które nazywasz jakimiś, Arturku. Włodarzy, elitę i przestępców. Luksus, który ich otacza. I powiem ci, że oni niczym się od biedy nie różnią, poza tym, że więcej mają zasobów. Ale motywacje są zawsze te same, nijakie. Po prostu: przetrwanie.

– Ale nie jestem częścią elity, nigdy nie chciałem być i nigdy nie będę. O abstrakcję mi chodzi, osiągać jej wyższe poziomy. Na rzekomym szczycie nie ma żadnej abstrakcji, bo ciężko przetrwanie nazywać abstrakcją. Pieniądze, Witoldzie, to również abstrakcja, ale i poziom gruntu.

– Tym gorzej dla ciebie.

– Tym gorzej dla mnie?

– Bez gruntu upadasz. Przetrwanie jest podstawą piramidy. Jeśli zachwiejesz podstawą, wszystko, co wyżej, przestanie istnieć. Ludzie, z którymi się obracasz, mają bardzo, ale to bardzo mocną podstawę. Myślisz, że możesz ich wykorzystać, ale to oni wykorzystują ciebie. Wyżmą cię w końcu jak gąbkę. I gdy przyjdzie do walki o przetrwanie: ty albo oni, to oni zwyciężą. Mają w tym doświadczenie.

– Nie muszę zwyciężać. – Olbrzym raz jeszcze wzrusza ramionami. – Nie chcę zatrzymać się w miejscu, nie chcę porosnąć pleśnią. Istnieje pewna pieśń, Witoldzie, i ona wybrzmi moje imię.

– Fascynująca z ciebie istota, Arturku – przyznaję. Zauważyłem, że dyskutując, zatoczyliśmy dwa pełne koła po muchoborskiej dzielnicy i jest mi z tym całkiem dobrze. – Rozumiem nawet twoją wiarę. Sam bym wierzył, gdybym taki był jak ty. Taki specjalny. Ale widzisz, ja mały, szary jestem i gorzki. Mówisz, że człowiek nie wie, czego chce, ale na pewno wie, czego nie chce, ale ja ci odpowiem na to, że jak człowiek jest młody, to działa instynktownie i szuka przede wszystkim wrażeń, a potem, gdy dorośnie, szuka świętego spokoju.

– Świętego spokoju? To co tutaj robisz, w takim razie? – Król kontruje z szybkością świśnięcia bicza i nie mam na to odpowiedzi.

Zbliżamy się do miejsca, gdzie zaparkowałem zdobyczną hondę. Z czarnej bramy brudnej ulicy wylazła grupka cyganów i otacza moje auto. Trochę się ich boję, a trochę też jestem wściekły.

– I co, Arturku, gdzie twoje nadprzyrodzone zdolności? Nic nie słyszysz? – komentuję rzeczony obraz. – To moje auto, a to są cyganie. Podstawowa arytmetyka: siódme z bożych przykazań zostanie zaraz złamane. Wybiją okna. Wóz zdemolują. Ukradną radio. I co, nie słyszysz w ich myślach nic złego? Żadnej rozpalonej pochodni?

– Nie uważają, że robią coś złego. Przyłapałbyś ich na gorącym uczynku i tak im nie będzie wstyd. To zwierzęta, Witoldzie. Abstrakcja nas od nich oddziela, jak morze oddziela dwa lądy.

Jeden z łebków chwyta za klamkę civika i wybucha śmiechem. Artur patrzy na mnie i pyta, czy zostawiłem otwarte drzwi, ja na to, że tak, zostawiłem, bo auto się nie zamyka, że zamek nie działa. Jestem zaniepokojony. Najchętniej uniknąłbym konfliktu, bo jestem inspektorem, a nie żołnierzem, ale jestem też w towarzystwie Artura Króla i nogi mnie same prowadzą do starcia.

Cyganów przy aucie jest pięciu. Patrzą na nas i mówią coś w swoim języku, mieszaniną romskiego i polszczyzny, z czego nic oczywiście nie rozumiem. Mój towarzysz zwalnia, a potem się zatrzymuje, jakby się zawahał. Słyszę wyraźnie, jak wstrzymuje oddech. Oglądam się na niego. Widzę jak stoi i się trzęsie, chyba ze strachu się trzęsie, nie złości, zaciska pięści i powieki, po czym przemawia, cedzi wbrew własnej woli i własnych słabości:

– Mam dla was wróżbę. – Głos ma donośny i wszyscy go słyszą. – Jeśli zostaniecie tu chwilę dłużej, to bić długo was będę i będę bić was boleśnie – wypowiada na jednym tchu, czym robi na mnie wrażenie, lecz najwyraźniej nie robi na cyganach, bo dorobił się ich nagle więcej niż pięciu, wypływają z zaułków jak cienie.

Atmosfera zagęszcza się. Otacza nas pierścień napastników. Włosy na mojej głowie i moich rękach jeżą się instynktownie. Wyczuwam na skórze nadchodzącą przemoc. Brutalność zawisła i króluje w powietrzu, a w tym samym powietrzu pędzi sierpowy Artura Króla i rozbija czaszkę jednego z napastników, który odlatuje jak szmaciana lalka i uderza o maskę civika. To nie rozwiązuje naszych problemów, bo jest ich tutaj więcej, o wiele więcej, a nokaut nie odstrasza ich tak, jak powinien. W aucie załącza się alarm i wyje na całą ulicę. Dźwięk ten wręcz wydaje się zwabiać ich wszystkich, bo rzucają się na nas chmarą, na zawołanie. Obrywam po nerkach obuchem i z bólu zamykam oczy. Padam na kolana, a potem na plecy. Bezbronny zawodzę, płaczę i krzyczę. Odruchowo chcę uchronić albo głowę, albo krocze. Wybieram to pierwsze, czego natychmiast żałuję. Kopnięcie w jądra pozbawia mnie tchu i sensu istnienia.

Zmiażdżony leżę na brudnej ziemi, gdzie duszę się i zdycham jak pies. Nie ma już we mnie woli walki. Nerwowo łapię oddechy. Uchylam rąbka powiek. Przez łzy rejestruję obraz wydarzeń: napastnicy obłażą Artura jak mrówki i dosłownie zwisają mu z ramion, z szyi i z torsu. Król uderza jednego, drugiego popycha, trzeciemu podcina nogi, czwartego zupełnie nie widzi, a czwarty ma w ręku butelkę, którą roztrzaskuje Królowi głowę. Król pada jak rażony piorunem, a wokół niego sypią się szklane odłamki. Leżymy więc na ziemi oboje, a oni nas kopią i biją, obrzucają cygańskimi klątwami i polskimi kurwami. Mogliby nas zwyczajnie zabić, ale zwyczajnie nas okradają. Kiedy dobierają się do mojego portfela, to chyba dostrzegają odznakę, co ich jakoś odstrasza. Peszą się, rzucają na ziemię i portfel, i blachę, jakby te zaczęły momentalnie parzyć, szczekają coś w swoim slangu, zbijają kijami szyby civika, opluwają nas jeszcze szczodrze i często, zbierają rannych kompanów i w końcu odchodzą.

Cierpimy więc poskromieni, w odłamkach szkła na betonie, i drżymy żałośnie z bólu, a boli tak bardzo, że wstać nie możemy. Leżymy na plecach, wpatrzeni w niebo. Gwiazdy płoną i wirują wokół księżyca.

Z oddali słyszę syreny. Policja do nas już jedzie i jak zwykle – jedzie za późno. Moje myśli są gorzkie. Powraca do mnie świadomość.

– Ukradli mi brydżowe, Arturku. Więc nawet sobie nie zapalimy – mówię z nadmiernym wysiłkiem, bo mam wargi rozbite kopnięciem. Drżącą dłonią chowam odznakę i portfel z powrotem do kieszeni. Wciąż pozostało w nim parę wyświechtanych banknotów.

– Wszystko ukradli – odpowiada. – Moją wygraną ukradli, miliardy złotych polskich, kurtkę mam całą w strzępach, do kosza, głowę rozbitą butelką, oko spuchnięte na amen i nic zupełnie nie widzę. Ale twój wóz ciągle tu stoi, i może radio jest całe. – Na te słowa przekręcam szyję i patrzę na auto. Brzydsze jest jeszcze niż wcześniej. Wszystkie szyby i światła zbite. Maska powygniatana od licznych uderzeń. Przednie koła przebite i więdną właśnie na moich oczach, co moim oczom wystarczy, więc oglądam się na Artura. Wygląda równie fatalnie. Najgorzej to prawe oko. Została wąska szczelina, a wokół niej opuchlizna.

– Cud, że tego oka nie straciłeś.

– A mówiłeś, że cuda się nie zdarzają.

– Nie dość, że boli, to cuchnie – mówię do Króla, a ten nawiązuje ze mną kontakt wzrokowy.

– Bo chyba się zeszczałem. Zeszczałem się z bólu i strachu, Witoldzie – oznajmia donośnie, okrutnym głosem wykutym ze stali. Jego niebieskie spodnie ciemnieją, gdy materiał wsysa krople wilgoci.

– Nie przejmuj się. Nie ty pierwszy. – Chcę mu dodać otuchy.

– Wszystkiego się boję, Witoldzie. Od szczeniaka się bałem i boję. – Król wstaje z kolan, otrzepuje się z brudu i szklanych odłamków, które werżnęły się w jego dłonie. – Wszystkiego się boję, ze rdzenia, konstrukcji, wnętrza samego siebie. Do bólu jestem tchórzliwy i mały.

– Nie bądź zbyt surowy. Sam zeszczałem się wielokrotnie.

Na twarzy Króla pojawia się cień uśmiechu.

– Ale nie ze strachu.

– Nie ze strachu, to prawda, ale nie masz się czego wstydzić, Arturku. Widzisz, strach, o którym mówisz, to tylko fizjologia. Biologiczne reakcje. Enzymy. Hormony. Poza tym: ze strachu gorsze rzeczy robiłem i robię, niż robiłem i robię pod siebie. Ze strachu robiłem wszystko lub prawie wszystko. – I ja podnoszę się z kolan. Z klęczek przechodzę do siadu, więc siedzę. Siedzimy tak ranni przy sobie. Przygrywa nam wyraźnie już ujadanie syren.

– Ale kiedyś się bać nie będę. Brzydzę się strachem – mówi Artur, bo mamy jeszcze chwilę dla siebie. – Najprymitywniejszą z form przetrwania.

– Bez niego by nas nie było. Żadnej ludzkości. Strach rodzi spryt i trzyma ciebie przy życiu. – Bronię naszych słabości. On na to jakby nie zważa i ciągnie dalej swój wywód:

– Doczekać się dnia nie mogę, w którym moc w sobie znajdę, rzucę się wszystkim do gardeł, wbrew sobie i wbrew wychowaniu, wyzbędę się go na wieczność, zrzucę z ducha pokrywę, zostanę bezwstydnie sobą – wyznaje mi górnolotnie, w odłamkach szkła na brudnej ulicy. – Tym bardziej się brzydzę, im bardziej je słyszę, myśli małe i słabe, a słyszę je bardziej, gdy cierpię, i teraz ja właśnie cierpię, Witoldzie. I całą ulicę słyszę, ulicę żałosnych myśli, ulicę strachu, wstydu i żalu, i nie chcę być tego częścią, a ciągle tą częścią jestem.

– Od zawsze tak miałeś, Arturku?

– Podobno całe dzieciństwo płakałem, rzekomo bez powodu, chociaż babcia uważała, że rzucono na mnie urok. Nic z tego nie pamiętam, aż do dziewiątego sierpnia siedemdziesiątego i piątego roku, data istotna, bo szóste z moich urodzin.

– Wszystkiego najlepszego.

– A dziękuję. Zgubiłem się gdzieś nad Odrą, udaru chyba dostałem, od słońca, i zmysły mi się zmieszały. Ujrzałem nagiego mężczyznę, a nagi mężczyzna tańczył, pląsał szaleńczo nad brzegiem rzeki. Nad brzegiem tej samej rzeki zemdlałem, pożarła mnie wielka woda, zakryła nade mną jak całun, i nie wiem dlaczego, naprawdę, tamto zdarzenie przeżyłem. Chyba dlatego, by śmierć dziadka zobaczyć, bo wściekał się na mnie i bił mnie tak długo, aż jemu przestało bić serce. Usłyszałem je wtedy po raz pierwszy, plugawe i małe myśli, i wiem, co wtedy, przed śmiercią, pomyślał. Zostałem przez niego przeklęty. – Słucham uważnie, co mówi, nie wchodzę mu słowem w zdanie. Potrafię naprawdę dobrze słuchać. Król natomiast, trzeba mu to oddać, świetnie potrafił mówić. – I słyszę wszystko do dzisiaj. Słyszę tym bardziej, im bardziej mnie coś porusza, więc nie chcę, by poruszało.

– A nagi człowiek?

– A nagi człowiek to Sziwa, hinduski bóg, pan narodzin i śmierci, stworzenia i zniszczenia, i wiem to, bo uczę się, Witoldzie, i nie mam pojęcia, czemu to jego właśnie widziałem i widzę.

– Czyli dalej go widujesz?

– Od czasu do czasu.

– I kiedy?

– Podejrzewam, że wtedy, gdy ktoś ma umrzeć. I jakiś czas po tej śmierci – odpowiada mi i patrzy donikąd.

– Kiedykolwiek się myliłeś?

– Na tej płaszczyźnie: nigdy – kończy Artur, gdyż właśnie podjeżdżają radiowozy.

Opuszczam front wzniosłych myśli i jestem z powrotem na ziemi. Przed nami hamuje polonez, oślepia nas swymi ślepiami w kolorze żółci. Z poldka wychodzi jeden z krawężników, drugi natomiast zostaje w aucie. Ten, który wyszedł, przedstawił się jako aspirant Juszkiewicz i pyta, czy coś nam się tutaj stało i co się tutaj też stało.

– Gówno. Gówno się stało. Przeliterować to panu władzy? G-ó-w-n-o – mówi Król, wspierając ramię o maskę civika. – Jak zwykle: jesteście, tylko nie w porę.

– Urząd Ochrony Państwa, panowie, inspektor Przyłbicki – dodaję od siebie. – Państwo się spóźnili, ale tu nic się specjalnie nie wydarzyło. Kradzież i pobicie, dzień jak co dzień. Jest już właściwie po wszystkim. – I tyle im było trzeba, bo nie pytają o więcej. Wyglądamy upiornie, zwłaszcza Artur, z tym koszmarnie podbitym okiem. Nie wiem, w jak fatalnym stanie jestem ja, bo sobie się przyjrzeć nie mogę, przyglądam się za to temu, jak odjeżdżają. Zostaje po nich jedynie ślad spalin.

– Wypadałoby wrócić do domu – rzucam.

– Jo – słyszę w odpowiedzi.

– Odwiózłbym cię, ale, jak widzisz, rozjebali mi auto.

– I tak nieźle już było rozjebane.

– Było. Zostanie tu do jutra, jutro się jakoś nim zajmę. W pobliżu widziałem telefoniczną budkę. Pozwól, że zamówię taksówkę.

– Niezwykle ty jesteś szczodry, Witoldzie.

– To nie ja jestem niezwykle szczodry. To Polska jest niezwykle szczodra. Wszystko na koszt państwa, mój drogi. Ku chwale ojczyzny. Niech żyje biało-czerwona, niepodległa, nieposkromiona – tłumaczę, co zgodne z prawdą, i zgodnie też z prawdą idziemy do rzeczonej budki z rzeczonym, publicznym telefonem. Ledwo się do niej mieszczę. Zgarbiony kręcę na taksę i proszę o transport. Czekamy chwilę i trochę się nam to dłuży, bo nie mamy przy sobie kiepów. Podjeżdża w końcu taksówka. Jest to mercedes barwy kremowej. Uchyla się szyba kierowcy i widzę kierowcę. Łysy, w zielonym kaszkiecie. Mówi na przywitanie:

– Ja pierdolę, to znowu pan? – zwraca się do mnie uprzejmie, bo mnie poznaje. Ja też go poznaję, więc szczerzę przyjaźnie zęby. Świat jest tak mały. – Wygląda pan jeszcze gorzej niż rok temu.

– To moje magiczne zdolności, panie – odpowiadam. Ciągle nie mogę wyjść z podziwu. Widzę go po raz drugi, i po raz drugi w niebywałych okolicznościach. – Co roku wyglądam gorzej.

– Znowu na miejsce zbrodni? – pyta mnie spoufale.

Wsiadamy z Arturem na tylną kanapę.

– Tym razem zupełnie przeciwnie, bo z niego nas pan zabiera. Cyganie nas napadli i zbili potwornie. Zdemolowali moje auto.

– Dzień jak co dzień, co? – mówi taksiarz, ale fajek swoich nie proponuje, bo albo nie chce, albo nie pali.

Wyjeżdżamy na szosę. Opony szorują po zbitym szkle, krusząc je na mniejsze i nieszkodliwe drobiny. Pytam Artura, gdzie mieszka, a Artur mówi, że na Psim Polu, ulica Krzywoustego. Jedziemy więc w tym kierunku i wybitnie przy tym milczymy. Mijamy wrocławskie ulice, ciche o tej porze i niepozorne, milczące tak samo jak my, tak samo jak my oświetlane ponurym światłem latarni. Przymykam powieki i prawie zasypiam, ale na szczęście drogi są w Polsce nierówne, więc się cucę – i to w porę.

Wjeżdżamy właśnie na Most Pokoju, jeden ze stu w tym mieście i z tych stu mój ulubiony. Podziwiam więc jego widoki. Po mojej lewej Narodowe Muzem porośnięte rdzawym bluszczem, a za nim jest Odra, za Odrą zaś wieże tumskiej katedry ostro zwieńczone na nocnym niebie. Wyczuwam nagle, jak trzęsie się kanapa. Wstrząsy są nieadekwatnie wyraźne do zniszczeń ulicy, toteż opuszczam wzrokiem widokówkę pięknego miasta i oglądam się na Artura, który okazuje się ich prowodyrem. Widzę wyraźnie, że Król jest na przeciwległym ode mnie biegunie nastroju i mojej opinii o urodzie Wrocławia nie dzieli. Ma głucho zamknięte oczy, a także przytkniętą do ust zaciśniętą pięść, jakby próbował zagłuszyć krzyk.

Zaczynam mu współczuć. Z tego współczucia chcę go chwycić za ramię i spytać, czy wszystko z nim jest w porządku, ale zjeżdżamy z mostu, zostawiamy za sobą Odrę i jej setny most, tego mostu piękne widoki, i Król wraca do siebie, jak gdyby nic się nie wydarzyło. Wzdryga się, po czym odwzajemnia moje spojrzenie.

– Co? – pyta. W tym właśnie momencie kierowca nastawia radiową stację, w której chujowo śpiewa Natalia Kukulska.

– Nic takiego, zamyśliłem się – mówię, co zgodne z prawdą, w umyśle zaś notuję zdania, które nocą zgram na dyktafon, gdy będę już sam tylko ze sobą. Tłumaczę sobie, że to moja praca, że nie robię nic złego i że nie mam się czego wstydzić. A skoro nie jest to ani nic złego, ani wstydliwego, to mogę założyć, że mam umysł bezpieczny jak sejf. Albo i nawet jak bank szwajcarski.

Mam głowę pełną przypuszczeń i te przypuszczenia potwierdzam, gdy po raz kolejny pokonujemy wielką wodę, bo, przekraczając Mosty Warszawskie, sytuacja się powtarza. Kanapą znowu potwornie trzęsie, Króla znów męczy febra, a sam Artur jest blady jak ściana, szary od zmartwień i od cierpienia, a wszystko go puszcza za mostem, znowu. Jak ręką odjął.

Król nie tylko doszedł do siebie, ale i wrócił do siebie, bo jesteśmy na miejscu. Kremowy mercedes hamuje subtelnie, aż w końcu się zatrzymuje.

– Arturku – mówię. – Jesteśmy. Arturku – powtarzam, aż w końcu do niego dociera, bo przytakuje głową, a potem żegna się ze mną. Wychodzi z auta na giętkich nogach, po czym znika w ciemnej alei.

– Panie, a pan nie wysiada? – pyta się mnie kierowca.

– Panie, ja na Szczęśliwą jadę.

– Panie, to trzeba tak było od razu! Myślałem, że razem wysiadacie. Jak pedały – kwituje moją pomyłkę, choć ciężko to w sumie nazwać pomyłką. Wiele przecież dzięki tej podróży odkryłem. – Pedały, pedały, nienawidzę pedałów – nuci pod nosem pieśń tolerancji. Kompozycja najwyraźniej autorska, bo nigdy wcześniej ani nigdy później jej nie usłyszałem.

Mercedes zawraca na szosie i pędzi w przeciwnym kierunku. Taksówkarz jest ewidentnie zmęczony, bo nic już do mnie nie mówi. W radiu leci muzyka. Jest to ostatni z utworów De Mono. Przez słabą jakość nie słychać perkusji, lecz rytm jej wyznacza taksometr.

Jestem w końcu pod klatką. Płacę kierowcy z nawiązką, bo przysłużył się Polsce. Mówię mu:

– Do widzenia. – I wchodzę do kamiennicy.

Boli mnie całe ciało. Gdy wspinam się po schodach, to utykam i posykuję za trzech. Wspieram się balustrady jak weteran dwóch wojen (którym nie jestem), aż docieram do swojej nory.

Otwieram frontowe drzwi. Cuchnie śmieciami, które rzadko wynoszę. Cuchnie tym bardziej, że jadłem ostatnio rybę (makrela, w stanie wędzonym) i trochę mi wstyd z tego powodu, chociaż nie miewam gości, którzy mogliby mnie z tego rozliczyć. Z rozmachem zapalam światło. Odpada plastikowa klapka, która pokrywa przełącznik. Rzucam kurwę pod nosem i nic z tym więcej nie robię, nie sprzątam, nie próbuję tego nawet naprawić. Idę prosto do sypialni, gdzie z szafki wyciągam dyktafon. Ubrany siadam na łóżku. Spoglądam pochmurnie w ciemne od nocy okno. Naciskam rekorder. Mówię:

– Dzisiejszego dnia spotkałem Artura Króla i zgodnie z przeczuciem było to spotkanie owocne. Z wszystkich miejsc, w których mogłem go spotkać, natrafiłem na niego dopiero na Semaforowej. Nie oddawał się płatnym, seksualnym uciechom, a grze w karty. W pokera. Na pieniądze. Zetknąłem się z Królem w swoim życiu po raz trzeci i po raz trzeci mnie zaskoczył. Wydaje się, że faktycznie dysponuje niezwykłą intuicją... – mówię: intuicją, bo nic innego nie chce mi przejść przez gardło. – Na podstawie subtelnych znaków potrafi on rozpoznać zamiary ludzi z otoczenia, ze szczególnym wskazaniem na zamiary hańbiące bądź wstydliwe. Czyni go to nie tylko świetnym hazardzistą, co człowiekiem nad wyraz niejednoznacznym, chodzącą zagadką. Intrygą, którą ciężko rozgryźć. Artur Król zdążył mi wspomnieć co nieco o swoim dzieciństwie, które wydaje mi się kluczowe, gdy chodzi o jego niecodzienne umiejętności, ponieważ za dzieciaka Artur Król nieomal utopił się w rzece, prawdopodobnie: w Odrze. Traumatyczne doświadczenie zostało wzmocnione przez jego własnego dziadka, który z jakiegoś powodu uznał, że strach przed śmiercią najlepiej się leczy przemocą. – Milknę na chwilę. Serce bije mi szybko i sprawnie, a mózg pracuje na najwyższych obrotach. – Podczas aktu przemocy dziadek Artura doznał zawału serca ze skutkiem śmiertelnym, a młody Król powiązał ten fakt zgodnie z dziecięcą naiwnością, mianowicie: że to przez niego, że dziadek go przeklął, i od tej pory, gdy tylko się boi, słyszy małe, złe, nikczemne myśli innych ludzi. Stworzyło to człowieka nietypowego. Giganta o kruchej konstrukcji, który niczego tak bardzo się nie boi jak własnego strachu. Popycha go to do czynów nie tyle odważnych, co głupich, wręcz samobójczych, bo Król wręcz obsesyjnie wpycha się w kłopoty. Przyznaję, że z tego powodu, niespotykanego połączenia kruchości z brawurą, robi mi się go żal. Czy tylko żal? – pytam samego siebie, a słowa te uwieczniają się na magnetofonowej szpuli. Wzdycham i mówię dalej. – Król obsesyjnie boi się wielkiej wody, rzek, a być może samej tylko Odry, która przecież nieomal, co wspomniałem, go zabiła. Podczas przekraczania każdego z mostów miasta Wrocław widziałem wymalowany na jego twarzy strach. Jestem w stanie stwierdzić, a raczej zaryzykować stwierdzenie, że wielkie emocje potrafią wzmocnić odbiór bodźców środowiskowych, i może dlatego Król tak doskonale odczytuje ludzi, a położony nad rzeką Wrocław, razem ze swoimi mostami w liczbie stu, wzmacnia jego intuicję. Artur Król działa jak różdżka wodna i działa tym sprawniej, im więcej tej wody jest w środowisku. To, że Król wybrał na miejsce egzystencji właśnie miasto, gdzie tak często przeżywać musi dziecięcą traumę, wydaje się niezwykłym zbiegiem okoliczności, a jednocześnie doskonale wpisuje się w doktrynę człowieka, który nagminnie chce ze swoim lękiem walczyć. I teraz ostatnie zdanie, o którym chciałem wspomnieć – oznajmiam rejestratorowi dźwięku ukrytym w plastiku i przerywam. Serce bije mi tak głośno, że z gardła nie mogę wydobyć słowa. – Jak do tej pory nie spotkałem nikogo, który pasował choćby odrobinę do profilu psychologicznego Obrazoburcy, ale teraz mogę śmiało powiedzieć, że osoba pokroju Artura Króla byłaby tego najbliżej. To jednak tylko hipoteza. Nie mogę być z nią pochopny. Nie mogę się nią chwalić. Tłum z pochodniami żąda krwi i niewiele obchodzi go coś takiego jak sprawiedliwość. Myślałem, do tej pory, że nikogo ona nie obchodzi, ale myliłem się. – Wzdycham ciężko. Nade mną, na kablu, zwisa wolframowa żarówka, która oświetla moją sylwetkę, a wokół światła rodzą się cienie. Wpatruję się w rekorder. Magnetofonowa taśma biegnie jak zaczarowana. – Mnie obchodzi.

Kończę nagranie i zasypiam.

Budzę się ze zdziwieniem, bo grubo przed budzikiem. Nim jakkolwiek się ruszę nabieram pewności, że będzie bolało, bo cały jestem spuchnięty. Ruszam się w końcu i faktycznie boli. Jak zdrada Judasza. Powoli zwlekam się z łóżka. Pomimo cierpienia znajduję plusy. Dokładnie to jeden: usnąłem trzeźwy. Oznacza to małe święto, a małe święto poprawia humor.

Kąpię się. Strugi wody temperatury lodu spływają po karku i orzeźwiają, budzą mnie do nowego życia. Spoglądam w lustro nad umywalką i widzę tam siebie. Wyglądam niekorzystnie, ale nie bardziej niekorzystnie niż zwykle. Kolejny plus, bo zdrowo wczoraj oberwałem. Wmasowując w twarz krem Nivea, nabieram powolnej wiary we własną nieśmiertelność do czasu, gdy próbuję się odlać. Mocz mam krwistoczerwony. Panikuję. Z paniki szukam po kieszeniach. Brakuje w nich moich brydżowych, bo przecież je wczoraj ukradli.

– Cholera jasna – omawiam własne nieszczęście, po czym osuwam się do pozycji klęczek i czekam, aż zejdzie ze mnie panika, a gdy ta schodzi, to wychodzę na zewnątrz. Wita mnie wrzesień i pod ramię prowadzi na Pomorską, gdzie mamy państwowe biuro. Pod biurem sprawdzam godzinę, robię to odruchowo, bo zegar przecież nie działa, więc klnę jak szewc. Jeszcze raz nakręcam mechanizm, daję mu kolejną szansę, przemocą wtłaczam w niego nowe życie. Raketa zaczyna cykać, a to cykanie mnie uspokaja, spokojny więc wchodzę do placówki UOP-u, gdzie wzywa mnie toaleta, a konkretnie to pęcherz. Stoję nad pisuarem i patrzę się w sufit, by podziwiać pajęcze dzieła. Nici tańczą na wietrze rozchylonego okna. Nie boli, gdy sikam, ale boję się widoku własnej krwi, więc nie patrzę na swoje dzieło, spłukuję na zaufanie. Wychodzę z łazienki i jestem już w pracy. Mówię:

– Dzień dobry, pani Krysiu. – Bo jest tu tylko pani Krysia i raczy mnie swoją brzydotą. Kobieta pasuje tu doskonale, bo siedzi przy równie brzydkim biurku brzydkiego biura. Ja także się w tę brzydotę doskonale wpisuję. Razem, jako całość, stanowimy niedoskonałą doskonałość. Najbrzydsze miejsce pięknego Wrocławia.

Siadam na własnym krześle przy własnym biurku. Mebel skrzypi pod moim ciężarem. Przy suficie głośno pracuje wielki i ciężki wentylator, przez co jakoś nie mogę się skupić. Zamykam oczy i biorę kilka głębszych oddechów. Odmawiam w głowie intencję, bo przecież nie modlitwy. Chcę po prostu przełączyć się z wczoraj na dziś. Z ciemności wynurza mnie telefon, równie czerwony jak z mojej sypialni. Podnoszę czerwoną jego słuchawkę.

– Przyłbicki – mówię.

– Kiełbaśnik. – Głos wita się ze mną oschle. – Zacząłeś już pracę, mam nadzieję?

– Zacząłem – mówię ostrożnie.

Pukam palcami o blat biurka, który aż lepi się od brudu, a do mnie samego lepią się myśli o zbiegach okoliczności, o fakcie niemalże naukowym, że im bardziej chcesz coś od siebie odsunąć, tym bardziej to właśnie przyciągasz. W słuchawce narasta milczenie, a we mnie paskudna potrzeba jego przerwania. Nie chciałem mówić nic konkretnego Kiełbaśnikowi, dopóki tego sobie nie ułożę i nie przemyślę, jednak moja słabość raz jeszcze okazuje się silniejsza niż mój charakter. Mówię Kiełbaśnikowi:

– Chyba coś mam.

– Dobrze. I o to właśnie chodzi – chwali mnie gruba ryba i się rozłącza.

Na szczęście.

Z rozmachem odkładam telefon i cieszę się, że nie ciągnął tematu, że tylko mnie sprawdzał i motywował. Wszystko pewnie bym mu wypaplał, całując po grubych paluchach, całując za miskę ryżu. Schwytaliby jutro Artura i tyle by było z tematu, sprawiedliwości, która mną kierowała, woli działania, którą we mnie wzbudzono.

Tymczasem los dał mi kolejną szansę, zupełnie za darmo, by sprawy nie zaprzepaścić.

Z rozmachem, o który bym siebie nigdy nie podejrzewał, wziąłem się do roboty.

ŚRUBA W GŁOWIE AYRTONA SENNY

Imola, maj 1994 roku

Artur

Wróciłem z Escady wcześniej, bez żadnej naiwnej u boku, więc samotnie, nietypowo, ale typowo już chciałem być samotny i byłem typowo samotny.

Pod czystym jak ciemne szkło niebem wierciłem się między balkonem, sypialnią a łazienką, w ostatnim z pomieszczeń z powodu tego, że czułem się brudny, a w dwóch poprzednich z przyczyny, że albo paliłem papierosy, albo próbowałem zasnąć. Próbowałem – bo oka jedynego nie mogłem zmrużyć, a przecież nie szurałem dzisiaj niczego, żadnej krajowej, dżefa czy wódy w niezdrowym nadmiarze, czysty jak łza byłem w środku. Dziwne.

Może to właśnie dlatego nie mogłem spać.

Siedzę więc na balkonie, na leżance, która jest niezwykle wygodna, lecz teraz o tym nie myślę. Casio wybija piątą rano, bo robi się jasno. Z salonu słyszę telefon. Odbieram.

– Halo, kogo tu sprowadza o takiej pięknej porze? – mówię, życzliwie jak na mnie, życzliwość mnie bawi o piątej nad ranem, głos mam jak anioł jedwabny i miękki.

– Arturze! – W słuchawce Andrzej, nalany, jowialny, też nie śpi, dzwoni z Escady, bo słyszę za nim Escadę jego zaś bym nie słyszał, gdyby nie krzyczał w słuchawkę. – Musimy sobie zrobić wakacje. Prawdziwe wakacje.

Jak powiedział, tak zrobił, człowiekiem czynu był, jak każdy potężny mafiozo, i to przez czyny stał się potężny, gdzie większość ludzi jest słaba, bo bierna. O dwunastej zero i zero – również równo z pikaniem zegara, po nieprzespanej nocy, dostaję drugi telefon, tym razem bardzo konkretny, bo tym razem to Dorian:

– Dzień dobry, Arturze. Zanotuj sobie: w czwartek o godzinie siedemnastej podjadę po ciebie. Spakuj się. Spędzisz weekend w San Marino – stwierdza za mnie, a ja, pokorne cielę, nie próbuję dyskutować, bo dyskutować nie chcę, a chcę za to odpocząć.

Przez cztery następne dni, aż do samego czwartku, przebywam sam tylko ze sobą i myślałem, że lepiej to zniosę, ale pod koniec dnia drugiego, to znaczy we wtorek, jasna krew mnie zalewa, to chyba z libido, wykonuję więc zaufany telefon, zaufany telefon to burdel na kółkach, i proszę o kurwę na wynos, i mówię wyraźnie w słuchawkę, że ma tutaj do mnie przyjechać, ekstra zapłacę, bo kończę w środku. Kurwę na wynos dostaję za kwadrans, solidna to firma, zaufania godna. Zabieram dziewczynę do salonu na nieprzepraną pościel, kończę w środku ledwie po tym, jak ją rozbieram, a potem każę jej się wynosić, co standard, i znowu jestem samotny. W środę z samego rana ubieram się, wsiadam w mercedesa, jadę na Jerozolimskie Aleje, z kolejną wizytą w klinice płodności doktora Hannawalda, raz jeszcze klepię Niemca po kasku za przyszłe, niemieckie pokolenia, rozdaję pieniądze ubogim, dobrą godzinę wgapiam się w Pałac Kultury i nienawidzę Warszawy z całego serca.

Wspominam tę chwilę z pokładu biało-niebieskiego boeinga siedemset trzydzieści i siedem linii lotniczych spółki Lot, boeing ze mną na pokładzie przecina przestworza, razem ze mną jest tutaj i Pershing, i Dorian, i Maćkowski, wszyscy pijemy drinki, w naszych drinkach są zaś parasolki, my wszyscy mamy rozpięte, kwieciste koszule, a zwykli ludzie skaczą wokół nas jak żabki: co panu podać, czy panu wygodnie, czy panu mogę wejść głębiej w dupę, w tej dupie światło zapalić, bo pana gówno to chyba się błyszczy kolorem złota.

– Zasłużyliśmy na małe wakacje, i trochę świata zwiedzimy. – Rozmawiamy ponad nimi, teraz mówi Pershing. Pershing, w ogóle, wiele mówi. – Teraz San Marino. Obejrzymy formułę pierwszą. Potem znów na lotnisko. I tu się panowie ucieszycie. – Andrzej klaszcze wielkimi dłońmi o wielkie uda. – Do Stanów lecimy!

Cieszę się na te słowa. Lubiłem Formułę, a Stany kochałem, jak kocha się aktorkę ze srebrnego ekranu, do Stanów zawsze polecieć chciałem, o Stanach marzyłem, domyślam się także, czemu do Stanów lecimy, bo w Stanach akurat jest Andrzej, ten drugi, bo Gołota, bokser wybitny, nadzieja białych ostatnia, Pershinga przyjaciel, i pewnie walczy, i Andrzej obiecał Andrzejowi, że przyjedzie, a że człowiekiem jest czynu, to przecież wspominałem.

Gapię się przez kwadratowe okno wycięte w metalowym kadłubie, wzrokiem sięgam za metalowe skrzydło, skrzydło ugina się pod prądem wiatru, za skrzydłem chmury, które samolot rozpędza, przez chmury te słońce przebija, a to jest gwiazda, która nas wszystkich przeżyje. I czuję się dobrze w tym niebie, lepiej się czuję niż na lądzie; nic stąd nie wydaje się straszne, nic stąd nie wydaje się wielkie, nic stąd nie jest nieosiągalne, niebiosa to pułap bogów i aniołów, ja bogiem chciałbym być lub aniołem.

– Coś tak spochmurniał, Arturze? – pyta mnie Andrzej z troską, troskliwy bywa, na swój sposób, po kilku promilach. Dlaczego ta troska, się zastanawiam, ja przecież tylko się zamyśliłem.

– Zamyśliłem się tylko – odpowiadam i dalej myślę, i chciałbym tę myśl rozwinąć, określić jakoś słowami, ubrać ją należycie, skategoryzować, skatalogować jak liście w atlasie, zanim umknie na zawsze i na wieczność. Więc muszę ją wypowiedzieć, wykrzyczeć ze swoich trzewi, wewnętrzną potrzebę czuję, by wstać i wykrzyczeć im swoje emocje. Może bym siebie zrozumiał, ale chyba tego nie potrafię wyrazić, i może pomogłoby, gdyby ktoś spytał, ale nikt nigdy nie spytał tak, jak powinien spytać.

Samolot obniża swój pułap, koła zderzają się z ziemią, a ja się zderzam z rzeczywistością. Wśród ludzi nieważnych schodzimy z pokładu boeinga, na ziemi wita nas słońce południa.

Oczywiście nie przybyliśmy tu tak po prostu, bez okazji, bo spotkać się Andrzej miał z Ricardo Fanchinim, mafijnym baronem, personą światową, znaną i szanowaną, a czemu światową, znaną i szanowaną, zrozumiałem od razu, w sali bankietowej hotelu Donatello, bo tam nas przywitał i tam go poznałem.

Nie trzeba nadprzyrodzonych zdolności, by zauważyć, jak różni się od chłopców z rodzimego podwórka, choć z tego samego podwórka przecież pochodził, na imię matka mu dała Marian, po ojcu przejął nazwisko Kozina, wychował się w Katowicach, ale swoje podwórko przerastał i klasą, i ambicjami. Przy nim sam Pershing jawił się jako prostak, a ambicje Pershinga jako prostackie, choć Andrzej przecież był perłą polskiego przestępstwa. Gdy tak stoimy przed obliczem samego Ricardo, to czuję się jak na oskarowej gali.

– Wspaniale, że już dotarliście. Rozgośćcie się i czujcie się jak u siebie w domu – mówi do nas, zupełnie szczerze, bije od niego oazą spokoju. Urodą przypominał dżentelmena z Południa, a jest przecież chłopem ze Śląska, co rozumiem jako wewnętrzną sprzeczność, dziwaczny spleciony, życiowy oksymoron.

Jak mówi, tak robimy. Gościmy się w pięciogwiazdkowym hotelu, spijamy drinki wśród światowych ludzi, których przecież nie kojarzę, choć wiem, widziałem i czuję, że są światowi. W pewnym momencie tańczę z ciemnowłosą pięknością, pewnie aktorką czy piosenkarką, a jeśli nie, to mogłaby być takową. Sytuacja o tyle zabawna, bo ona w czerwonej sukience wartej więcej niż moje życie, ja w równie czerwonym dresie marki starter wartym jedenaście amerykańskich dolarów i w białym bezrękawniku bez metki wartym złotych polskich dziewięć tysięcy, a mimo to trzymam ją w swoich ramionach, srebrny krucyfiks zawieszony na mojej spracowanej piersi wbija się w jej pierś wyeksponowaną i bladą. Głęboko sobie patrzymy w oczy, ja się szczerzę jak rekin, który namierzył ofiarę, ona uśmiechnięta, z wyższością, jak rzymska cesarzowa. Nim przejdę do pocałunku, zamykam jedyne oko, pcham swoją uwagę ku jej myślom, a są one czerwone i brudne, małe i zwykłe, śmiertelne i nudne.

– I have to say something to you – szepczę jej w rozgrzane, włoskie ucho, ona zdziwiona, że znam angielski. – You are not special at all, babe. – Ona nie reaguje, więc i ja zdziwiony, że ona go nie zna.

Zachęcony brakiem dialogu, brakiem jakiegokolwiek zrozumienia dusz, napędzony hormonami całuję ją, całujemy się, zabieram jej ciało za rękę na górę, do swojego pokoju, gdzie z premedytacją daję jej ciału seks najgorszy, choć kochankiem mógłbym być dobrym, ale nie chcę. Kończę równie szybko, jak tylko zacząłem, w niej, oczywiście, polskie nasienie na włoskim łonie.

– Arivederci – mówię w to samo ucho co wcześniej, wstaję znad krągłości zakrawających o doskonałość i nagi idę do łazienki, w łazience staję jak wmurowany, spotykam tam równie nagiego faceta o mlecznobiałej cerze, na jego głowie wysoko spięte ciemne, długie włosy, mężczyzna patrzy mi prosto w jedyne oko, szczerzy się do mnie przez mlecznobiałe zęby i tańczy całym swoim jestestwem. Tancerz nie spuszcza ze mnie swojego wzroku, ja zmuszam samego siebie, by spojrzenie to z siebie zerwać, nie czynię tego bez dobrego powodu, bo zaciskam powieki, szukam w ciemności czerwonej smugi. Chcę go wyczytać, i gdy wydaje mi się, że mogę go wyczuć, zupełnie tracę przytomność.

Budzę się na dźwięk zegarowego budzika, casio wybija szóstą zero i zero, ja leżę nagi na zimnych, łazienkowych płytkach i na głos mówię, do siebie lub do sufitu:

– Halo? – Głos mam donośny, ale nikt nie odpowiada, znaczy, że nie ma już ze mną Włoszki, która wczoraj była tutaj i była moja.

Jestem zupełnie sam i samotny.

– Marnie wyglądasz, Artur. – Słyszę trzykrotnie, od Krzysztofa, Doriana i Andrzeja, na potwierdzenie tej tezy.

– Dziękuję – odpowiadam za każdym razem, bo co mam powiedzieć, wydali trafną ekspertyzę, ja czuję się struty, znamy diagnozy na chore dusze, nie znamy za to na nie lekarstwa.

– Wszystko w porządku? – zapytuje i Fanchini, z troską mnie pyta, choć jestem pionkiem, doceniam jego uwagę, z szacunkiem mówię, że:

– Nie, w żadnym wypadku. – On szczerość docenia. I bystry jest, bo dalej nie pyta.

Nie szosą, jak bydło, a helikopterem, jak królowie, lecimy nad tor, którego nić szarzeje pod nami, wije się, zawija wokoło siebie jak serpentyna, jak wąż zjada swój własny ogon. Na uszach mamy wielkie stopery dźwięku, żeby nie popękały nam w nich bębenki. Ściągamy słuchawki, gdy lądujemy, a uszy i tak nam pękają, bo zewsząd pędzi dwanaście cylindrów, cylindry napędzają naziemne rakiety. W powietrzu pachnie benzyną i zapach ten mi się podoba. Zapalam nawet papierosa, dla rozluźnienia, ale rozluźnić się nie potrafię, gryzie mnie noc wczorajsza i męczy mnie łazienkowa wizja.

– Mogę na stronę, Andrzej?! – krzyczę do Pershinga, on przytakuje, idziemy więc na tę stronę, zanim wejdziemy na trybunę. Kolikowski ściąga z nosa okulary, podkrążone, zmęczone są jego oczy, ja także ściągam lustrzane awiatory. Mierzymy się wzrokiem przez dłuższą chwilę.

– Przeczucie mam złe i musisz mi zaufać – ryczę, żeby mnie słyszał. – Śmierć widziałem, więc śmierć nadejdzie.

– Tutaj? – upewnia się Andrzej.

– Tutaj.

– Cholera jasna, Artur! – krzyczy, nie do mnie, do świata krzyczy. – Wiem, że mówiłem to ostatnim razem, ale jeśli naprawdę zamierzają mnie dopaść tutaj, przy Ricardo, na kamerach całego świata, to już chyba nic ich nie powstrzyma – wyznaje i klepie mnie po ramieniu. – Niedługo to wszystko zakończę. Bądź spokojny. Miej oczy dookoła głowy, dobrze? – Całuje mnie szorstko w policzek i dziarsko uderza w ramię.

Wracamy do naszych, nasi na klimatyzowanej loży siedzą wśród reszty nadzianych bufonów, odgrodzeni od tłumu murem z betonu oglądamy sportowe zmagania. Na zewnątrz gorąco jak w piekle, nas koi we wnętrzu klimatyzator, na zewnątrz dwunożne małpy walczą z żywiołem, okrakiem ujarzmiają naziemne rakiety, u nas kelnerzy przynoszą przystawki, na zewnątrz prawdziwe rozgrywa się życie, u nas intrygi, plotki, rozmowy. Zauważam, że wśród czterdziestu gości światowej elity jest moja wczorajsza Włoszka, palcami wczepia się w ramię innego, piersiami opiera o jego bok, tego oparcia mu szczerze zazdroszczę.

– Zaszczuli was, Andrzejku – mówi Fanchini, sączy powoli szklankę z koniakiem. – Dobrze, że przerwę sobie zrobiłeś. Odpocząć musisz od naszej ojczyzny. Napatrzeć się innych wzorców. Nabrać perspektywy.

– Mam dość Wariata. Dość starych, pogróżek i zamachów – odpowiada Andrzej. – Z kolan wstać nie może, ta biedna nasza Polska. Utknęła w tej drodze do Europy.

– Europy? – Ricardo podnosi brew i dużo to znaczy. – A czemu ty się tak do tej Europy spieszysz, Andrzejku? Nie ma do czego się spieszyć. Nie takim jak ty. Nie takim jak ja. Jak my. Gwarantuję ci, że gdy tylko do nas wkroczy ta tak zwana Europa, to nas zaszczują. Zakują w kajdany. Musimy brać rzeczywistość taką, jaka jest. Przemiany potrzebują ofiar, a my, Andrzeju, z tym, jacy jesteśmy, należymy do starego systemu.

– My, w sensie: przestępcy?

– Och, miałem na myśli my, w sensie: przedsiębiorcy. A to odróżnia dobrych przedsiębiorców od złych, i ogólnie ludzi dobrych od złych to odróżnia, że ludzie dobrzy poznali strach, ale mu nie ulegli, tylko przekuli go w coś lepszego – tłumaczy Ricardo, a ja zamieniam się w słuch. Przed moimi oczami, a za pancerną szybą, raz za razem przemykają bolidy. Teraz, na przykład, zielony benneton prowadzony przez młodego Schumachera. – W lustro bym nie mógł spojrzeć, gdybym dał się zaszczuć tym rządom, specsłużbom, watażkom spod ciemnej gwiazdy. Każdy jeden rozum pozjadał, Andrzeju. Każdy myśli, rozumiesz, że kontroluje każdego. I każdy jeden się myli. Sednem tego, co mówię do ciebie, jest to, aby brać życie, jakim jest. Niech się dzieje wola nieba, z nią się zawsze zgadzać trzeba. A wola nieba obdarzyła nas wiecznym teraz, i zauważ, że wieczne teraz jest wspaniałe. Wypijmy więc: za wieczne teraz. – Wznosi do nas swój koniak i my wznosimy więc nasze. Pijemy. Alkohol cierpnie na języku i parzy w gardło.

– Dlatego chcę się wyrwać, Marian – odpowiada Andrzej po toaście, mówi do Fanciniego prawdziwym imieniem. Jest zdeterminowany, nieskupiony na wiecznym teraz, wbrew toastowi, który przed chwilą tak dumnie wznosił. – Legalny biznes. Jak ty.

– Andrzeju, dziecię naiwne. Owszem, możesz próbować. Ja też próbuję. Podejmuję rękawicę, nie przeczę. Ale żyjemy i mamy się dobrze tylko przez jedną rzecz. I za nią też możemy się napić. Za niedbalstwo, za bylejactwo! – Riccardo wznosi swój kielich i my wznosimy, przechylamy i wtłaczamy do gardła płyn, korzenna gorycz opłukuje przełyki. – Gdyby ludzie byli rzetelni w swoich obowiązkach, pilnowali wszystkiego, jak każe im góra, administracja, już dawno by tu nas nie było. Poznałem biedę, poznałem bogaczy i wszyscy robią wszystko byle jak. Chwała im za to, bo dzięki takim żyjemy jako królowie. Na pohybel idealistom, bo to przez nich świat płonie – mówi i pijemy po raz trzeci. – Ale czemu ty się do Europy spieszysz, Andrzeju, do świata, to ja nie rozumiem. Europa już przekroczyła granicę upadku. Nie wyznaje żadnych cnót. Dzieci nie chce rodzić. Wypiera się własnych tradycji. Zjada ogon własnego dobrobytu. Europa mówi nam, że mnożyć się nie możemy. Na smyczy radzieckich agentów wznosi swoje nowe wartości i przez te wartości upadnie. Klasę średnią w chomąto zbroi, skazuje na wieczną łaskę korporacji. Rozumiesz to? – pyta Andrzeja albo pyta w eter. Na zewnętrznej trybunie, wśród spalin, potu i krwi podnosi się wrzawa, którą ledwo słyszymy, przed życiem z krwi i kości chroni nas pancerna szyba.

– Coś się stało? – pytam, rozglądam się, jestem chyba jedynym zainteresowanym tym, co się dzieje na zewnątrz.

– Drobiazg, Arturze. Pewnie wypadek – mówi Ricardo. – W Formule Jeden często zdarzają się wypadki, ale bez obaw. Bezpieczniej się rozbić w formule niż w zwykłym, drogowym aucie.

– Bezpieczniej? – pytam na głos. Zlokalizowałem w sali telebim, a telebim wskazuje powtórkę, w której brał udział bolid jordana, auto podbiło się o krawężnik i z olbrzymią prędkością uderzyło w barierkę, wygląda to jak zderzenie wszechświatów.

– Chrystusie Niebieski – wyrzucam z siebie.

– Otóż to. – Pije koniak Fanchini. Patrzy w telebim albo patrzy nigdzie i ziewa znudzony. – Jak mówiłem: niech się dzieje wola nieba, z nią się zawsze zgadzać trzeba.

Jestem z powrotem w hotelowym pokoju, nasłuchuję włoskiego radia i włoskiej telewizji, ale nic po włosku nie rozumiem, poza może „arrivederci”, więc nie wiem, co się stało z kierowcą. Męczy mnie wizja Sziwy tańczącego w łazience, mam więc opór do tej łazienki zajrzeć, w obawie, że znowu bym go tam spotkał. Źle się czuję świadomy śmierci, która tu krąży, święcie przekonany, że się nie mylę i równie święcie przerażony tym, że jestem szalony. W swoim szaleństwie rwę z głowy włosy, w kółko zadaję sobie pytanie, czy kierowca jordana już umarł i czy chcę jego śmierci, bo chcę też świętego spokoju.

Pukanie.

Rzucam pod nosem kurwę, podchodzę do drzwi, ale otwieram.

– Pomyślałem, że wolałbyś wiedzieć. – Jest już wieczór, na zewnątrz robi się ciemno, w korytarzu palą się lampy, przede mną w białym hotelowym szlafroku stoi Maćkowski. – Kierowca, który się dzisiaj rozbił, to Rubens Barichello. Brazylijczyk. Z tego, co mówią, to żyje i ma się dobrze.

– Jezusie Niebieski – rzucam pod nosem, ku jego zdziwieniu. Jest tu jedynym oprócz mnie wariatem, więc może też mnie zrozumie, jak wariat właśnie wariata. – Nigdy się do tego nie przyzwyczaję – mówię do siebie i myślę o nagim tańczącym bogu. – Chyba wolałbym, żeby ktoś już zginął – tłumaczę, Maćkowski wariat rozumie wariata mnie, bo patrzy się ze współczuciem.

– Jeśli chcesz, możesz mi zaufać. Ja też swoje rzeczy czuję, więc powiem ci: jeśli się martwisz o Andrzeja, to nie martw się o Andrzeja. Nic Andrzejowi tutaj nie grozi, a wiem to, bo właśnie to ujrzałem.

– Czyli ujrzałeś właśnie: co? – dopytuję.

– Dopóki przy nim jesteś, nic mu nie będzie. Andrzej przeżyje sto lat.

– Że co Andrzej? – wtrąca się do rozmowy Pershing, wraca tu przez korytarz, cały jest nagrzany, więc z sauny wraca, potężne ciało okrywa mu biały hotelowy szlafrok.

– Mówił, że będziesz żył sto lat – tłumaczę Pershingowi z przekąsem, on się śmieje, przechodzi dalej i idzie do siebie. Znowu jesteśmy sami, ja i Maćkowski, więc patrzę mu prosto w oczy.

– Źle się czuję, jestem zmęczony. Potrzebuję odpoczynku – tłumaczę na do widzenia, zamykam mu drzwi zupełnie przed nosem, powinienem być milszy, ale naprawdę jestem zmęczony, znużony tym wszystkim zupełnie, coś mnie męczy, nie daje odpocząć, leżę na wznak więc na hotelowym łóżku, nie zgasiłem światła w hotelowej łazience, światło przecieka w szczelinę między podłogą a drzwiami, przez światło przebija się cień i wiem, że on tam jest, i wiem też, że tańczy.

Wczesnym południem pukają do mojego pokoju, pytam się:

– Czego? – i grzeczniej mógłbym się pytać, ale coś dalej mnie męczy, i w dupie mam grzeczność, niech już ktoś umrze, myślę, chcę zaznać świętego spokoju.

– Idziesz? – pyta Dorian, człowiek lojalny, człowiek zmartwiony.

– Jak gówno się czuję wysrane – nie kłamię, a Dorian nie żąda wyjaśnień.

Obserwuję sobotnie zmagania samotnie, sprzed kineskopu telewizora, na kineskopie transmisja na prawach Eurosportu. Leżę jak zwierzę i nawet nie wstaję, palę tylko złociste Marlboro, a wypalone gaszę o białe, hotelowe prześcieradła, obserwuję zmagania tak długo, aż siebie nie utwierdzę w przekonaniu, że coś się tu przecież wydarzy. I nie mylę się po raz kolejny, bo ford prowadzony przez Rolanda Ratzenberga z olbrzymią prędkością rozbija się o wykonaną z betonu ścianę. Stewardzi wywieszają czerwone flagi, kamery rejestrują nieprzytomnego w kokpicie kierowcę, znad kokpitu wystaje śmiesznie za duży kask, w kasku bezwładna głowa zwieszona jak u drewnianej kukły. W oczekiwaniu, aż operator przełączy krwawą transmisję na brudne reklamy, wiem już, co się właściwie wydarzyło, i mimo to nie czuję ulgi.

Przełączył, w końcu.

Śmierć Rolanda Ratzenbergera zastąpiono reklamą szamponu na łupież.

Jest niedziela.

Nie czuję się lepiej. Ledwo zwlekam się z hotelowego łóżka. Spotykam swoich przy hotelowym śniadaniu. Milkną na mój widok. Zaczynam tłumaczyć siebie z wczorajszej absencji:

– Nie służy mi tutaj – mówię. – Myślałem, że chcę od ojczyzny odpocząć, ale myślałem źle, chcę więc inaczej: z ziemi włoskiej do Polski.

– Nikomu nie służy ten weekend, Arturze, ale, do cholery, toż przecież są to igrzyska – mówi Andrzej. – Wczoraj oglądałeś, co się działo? – pyta.

– Oglądałem.

– Ratzenberg…

– Nie żyje – kończę za niego.

– Siedem minut po tym, jak wypakowali go z helikoptera – mówi Fanchini.

– Nie jestem zdziwiony. I jadą dalej? – pytam.

– I jadą.

– Chrystusie Niebieski – komentuję.

– Do Polski chcesz? – pyta Pershing przytomnie. – A Stany?

– Chuj w Stany, Andrzej. Śmierć za mną chodzi. Jak za mną pójdzie do Stanów, Gołotę jeszcze zabije.

– O czym ty mówisz, Arturze? Gołota jest nieśmiertelny!

– Poważnie mówię, Andrzej. Nie tym razem, innym może – mówię, bo świat przede mną otwarty jest jak małża, ze sto razy do Stanów polecę, kiedy zechcę i kiedy tylko zapragnę, na moich warunkach i moich zasadach, moim własnym, prywatnym odrzutowcem, jak tylko się go dorobię.

– W porządku. Ale zjedz coś. Nie mogę patrzeć, jak marnie wyglądasz. Kawki się napij, co ja mówię: kawki. Kokainy ci trzeba.

– Zostańmy przy jedzeniu – protestuję i siadam do stołu, ale nic nie chce mi przejść przez gardło, roztrącam więc stolik, przepraszam wszystkich zebranych i wstaję gwałtownie, wściekły jestem na siebie, bo czuję się przecież potwornie. Wychodzę, wracam do hotelowej celi, gdzie pakuję w swe usta ibuprom, pakuję tak dużo, że mdli mnie po kilku minutach, więc wkładam w gardło dwa palce i przez przestrzeń pomiędzy nimi rzygam pod siebie.

– Chrystusie Niebieski. – Na czworakach sunę po torbę podróżną, z podróżnej torby wytrząsam strzykawki, znajduję ampułki ze sztuczną męskością, bo tylko ona mnie zawsze ratuje, wbijam w siebie podwójną dawkę, zmęczony opieram swe ciało o ścianę. Trzęsą mną drgawki i wpadam w śmiertelną panikę, z paniki prostuję się na baczność, z mojego barku wypada strzykawka zakotwiczona w nie igłą, której zapomniałem wyciągnąć. Wracam do przedpokoju i sięgam po hotelowy telefon.

– Pronto? – rzecze przyjemny, kobiecy głos.

– Umieram – mówię.

– Come posso aiutarti?

– Umieram. Umieram. Umieram. Arrivederci, moja dziewczyno – powtarzam po trzykroć, żeby mnie dobrze zrozumiała.

– Włożyliśmy ci w dupę termometr. – To pierwsze słowa jakie usłyszałem. Stoją nade mną i się mną martwią. Obok nich włoski lekarz z ciemnym, włoskim wąsem i włoską łysiną, ja w łóżku, przykryty sztywną jak wzwód kołdrą. – Twoja dupa przekazała nam cenne informacje o tobie: trzydzieści osiem polskich stopni, Arturze. Miałeś gorączkę, chorobę męską i tragiczną, to wszystko. Ale już ją zbiliśmy, więc najgorsze za tobą – tłumaczy Andrzej, cierpliwie jak dziecku. – Grypę może łapiesz albo co. Jak to wiosną. Miałeś już kiedyś grypę?

– Żadnej – tłumaczę.

– No, to najwyższa pora strzelić sobie grypę.

– Nie najwyższa, ale najgorsza. – Krzywię się z przekąsem, podnoszę siebie z łóżka. Leki, które krążą po żyłach, dają ulgę. Czuję się spokojniejszy. Wolę ludzką chorobę niż boskie szaleństwo. – Nie ma dobrej pory na chorowanie.

– Mamma mia! – krzyczy doktor, nieproszony przecież o zdanie. – Vai subbito a letto! – Unosi głos, gorączkowo przy tym gestykuluje, ja już gorączki nie mam, więc słuchać go nie chcę i go ignoruję, omijam salwy lekarskich pouczeń. Pytam Pershinga:

– Kiedy mam lot?

– Więc zdania nie zmieniłeś?

– Nigdy nie zmieniam zdania.

– Tylko krowa zdania nie zmienia. Za kilka godzin – informuje mnie Andrzej. – O dziewiętnastej. Jest trzynasta zero i jeden. Zaraz lecimy na wyścig, po to tu przecież jesteśmy. Lecisz z nami? – pyta, a ja się zastanawiam, czemu właściwie miałbym odmówić, więc właściwie to nie odmawiam.

Spotykamy przy lądowisku Fanchinego. Czeka na nas ze swoją świtą, w świcie jak zwykle kobiety, wśród których wchodzimy na pokład, a potem wznosimy się w niebo. Gdy lądujemy, także w ich olśniewającym towarzystwie idziemy na klimatyzowaną trybunę, trybuna wybudowana i osadzona przy szybkim zakręcie Tamburello.

Siadamy wśród ważnych ludzi, których także otaczają istoty płci pięknej. Zegar wybija za kwadrans trzynasta, przez kwadrans więc próbuję się wsłuchać w rozmowy, ale tylko próbuję, bo robi mi się niedobrze. Dość miałem już elit, przepychu, bogactwa, brudu mi się zachciało, życia takiego prawdziwego, złożonego z krwi, z kości i z potu. Proszę więc kelnerkę o piwo, a ona mi to piwo grzecznie przynosi, i gdy tak do mnie z tym piwem idzie, klepią po tyłku ją tuzy biznesu. Ja jej za piwo dziękuję, po tyłku nie klepię, nie molestuję. Wkładam do ust papierosa i mówię:

– Panowie i panie pozwolą – seplenię przez szluga między zębami, łapię za szyjkę butelkę z browarem i grzecznie wychodzę na zewnątrz, gdzie momentalnie się pocę, bo uderza mnie fala gorąca.

– Mamma mia – mówię do siebie samego.

Przecinam martwe jak pustka powietrze, wymijam spoconych ludzi, brudnych od potu wiernych kibiców, znudzonych stewardów, aż docieram do betonowej barierki, o którą się dziarsko opieram. Odstawiam na moment piwo, odpalam swoje Marlboro, zaciągam się jego kancerogennym dymem. W powietrzu lśni ryk rozbudzonych silników. Rozpędzone bolidy dojeżdżają na start wyścigu, mijają mój zakręt, rozcinając martwą przestrzeń powietrza, pozostawiają za sobą ślady opon na asfalcie i pokaźny węglowy ślad. Nad całym torem unosi się wrzawa, roznosi się przez przestrzeń jak gromy burzy, silniki na wysokich obrotach wyją jak opętane w piekielnym oczekiwaniu, aż się zapalą zielone lampy.

W końcu ruszają naziemne torpedy, przez pierwsze kółka wypadają równo, jadą blisko siebie i gęsto jak ławica ryb, na kolejnym jednak gwałtownie zwalniają. Przewodzi nimi auto bezpieczeństwa, cywilna astra bazaltowego koloru, stewardzi machają flagami w kolorze czerwieni. Nie wiem, co się tam właściwie stało, nic nie widać z mojego zakrętu, po włosku coś mówi spiker z głośników, ale nie umiem ja przecież włoskiego. Opel zjeżdża w końcu z powrotem do boksów, przez jedną chwilę robi się ciszej, a potem stawka wznawia wyścig – i znowu bolidy mkną przy sobie, jeden przy drugim, mijają mnie całym i wściekłym rojem, a rój ten stopniowo rozciąga się i przerzedza, aż w końcu jeden tylko zostaje na przodzie, bo rzuca się w oczy jak ósmy cud świata, cudowny mclaren pomalowany w biało-czerwono-czarne barwy Marlboro.

Senna pokonuje już piąte lub szóste z okrążeń, gładko ucieka przed jednym z zielonych bennetonów. Daleko za nimi pędzi peleton, peleton grzmi jak dywanowy nalot, z okrzykiem mija łuk Tamburello, aż w końcu milknie. Przez moment jest ciszej, lecz tumult zaraz wróci, i wraca szybciej, niż człowiek by się spodziewał. Z oddali wycie potężnych silników rozbrzmiewa jak zwiastun burzy, co zaraz nadejdzie, ja czekam na nią z oczekiwaniem, odpalam drugiego złotego papierosa i oczom swoim nie mogę uwierzyć.

Na torze faluje rozgrzane powietrze, w rozgrzanym powietrzu nagi mężczyzna o bladej cerze, bosymi stopami tańczy po torze, wpatruje się we mnie, więc i ja patrzę się w niego. Jeżą się włosy na moich rękach, ciąży mi Chrystus Niebieski na szyi, do mego ciała wraca gorączka, do mojej głowy zaś rozpacz. Chcę krzyknąć i ostrzec wszystkich przed wszechobecną śmiercią, ale nie zdążę. Do łuku Tamburello zbliża się rój bolidów, rojowi przewodzi biało-czerwony honda mclaren, wypada na łuk i z tego łuku wypada, wypada za szybko i za gwałtownie, z prędkością światła ląduje w ścianie z betonu, od ściany odbija się jak zabawka, bolid się gniecie jak puszka z metalu, od mojej twarzy odbija się mucha, owad jest twardy jak pocisk ze stali.

Stewardzi krzyczą z rozpaczą po włosku, po włosku gestykulują we włoskim języku, machają flagami jak krew czerwonymi, wymijają mnie całą armią, skaczą na tor rozgrzany upałem, ażeby zatrzymać festiwal śmierci. Między nimi tańczy nagi, bezwstydny tancerz, który równie bezwstydnie patrzy mi w oko, patrzy tak długo, aż się rozwieje w rozgrzanym powietrzu, w którym to zniknie jak zawsze bez śladu.

Ślad za to zostaje na mojej twarzy, bo ranny w twarz jestem, polik rozcięty owadem jak nożem. Przykładam do niego rękę, lewą, bo w prawej mam ciągle Marlboro, a ono właśnie dogasa, i po lewicy przez palce przecieka krew. To nie mógł być owad.

Uderzył mnie kawałek metalu.

Rozglądam się: widzę od razu, między czubkami moich jordanów, długa na palec srebrzysta śruba, którą przywiodło do mnie aż tutaj, sfrunęła przez głowę Ayrtona Senny, z której coś przecież zabrała, pamiątkę życia, co zgasło na wieczność, bo wszystko gaśnie pod wiecznym słońcem.

Na śrubie skrawek ciepłego mózgu, a w martwej tkance gasną neurony.

NIHIL NOVI

Wrocław, maj 1991 roku

Witold

Siedzę w kawiarni i czytam Powszechną, a raczej udaję, że czytam cokolwiek. Mam w uchu słuchawkę, w niej zaś podsłuch do blatu stolika na drugim końcu sali. Szpieguję dialog pewnego czterdziestoczteroletniego mężczyzny o nazwisku Mickiewicz, któremu rodzice – z poczucia humoru, bezdennej głupoty lub niewybaczalnie wysokiego ego – dali na imię Adam.

Facet rozmawia z kobietą, swoją kochanką, Natalią nieistotnego dla sprawy nazwiska. Słucham z uwagą ich gaworzenia:

– Nie będę ukrywał, że za tobą szaleję – mówi do niej Adam, faktycznie szalony.

Słyszę cmoknięcie, w usta lub w rękę. Nie widzę gdzie, bo przeglądam Powszechną, a na niej jedynie czarne litery na szarym papierze. Wyobrażam sobie, że Mickiewicz całuje ją w usta, więc w moich spodniach rodzi się wzwód, lecz zaraz gaśnie. To przez moje rozterki, bo siedzę i myślę. Czy mam się wtrącić? Zabić tę miłość w samym zalążku? Mickiewicz miał żonę. Z tą żoną miał dziecko, to prawda. Natomiast między nim a Natalią nie w sposób nie dostrzec gorliwego uczucia, które dzielili. Ciężko wręcz byłoby ją nazwać kochanką. Kochanka brzmi obraźliwie, wręcz lekkomyślnie.

Co jest moralne? Trwanie przy wygasłym wulkanie czy oddanie się żywiołowi?

Miłość zdecydowanie jest uczuciem trudnym, które nie daje się objąć schematom.

– Ja też za tobą szaleję – mówi Natalia i mówi to szczerze, jak dobra żona, którą nie jest dla pana Adama, a może jest żoną dla kogoś innego.

To chyba pora, by na nią zerknąć. Zerkam więc, gdy niby przerzucam stronę gazety. Ot, ludzka ciekawość. Widzę wyraźnie: na bladym palcu Natalii spoczywa złoty, okrągły pierścionek.

– Wyjedźmy gdzieś razem. Zostawmy to wszystko za sobą – żąda od niego krzty poświęcenia.

– Wyjedziemy. Obiecuję. – Z ust Adama Mickiewicza wypadają słowa bez żadnego pokrycia (na razie), a potem następuje cisza, którą przerywają nieprzyjemne dla ucha szelesty w słuchawce, bo zaczęli się całować. Słucham tego, śledząc litery polskiej gazety, i czuję się przy tym zupełnie jak bałwan. Po nieprzyzwoicie długiej i krępującej chwili przestają, a całe spotkanie zwieńczają czułym cmoknięciem. Natalia wstaje i odsuwa krzesło. Przez chwilę słychać gasnący stukot obcasów jej butów.

Opuszczam gazetę. Raczę się jeszcze kawą amerykańską z polskiego ekspresu. Bezczelnie patrzę na Mickiewicza. Mężczyzna jest blady i nieobecny. Wzdycha z tęsknoty, o której jeszcze nie wie i o której nie ma jeszcze pojęcia. Gdy wzdycha, to ja wstaję, skracam między nami odległość, po czym dosiadam się do stolika. Mężczyzna spogląda na mnie zdziwiony, zbity z tropu, zbudzony ze snu, wprost do koszmaru zwanego życiem.

– Niech pan siedzi, ja się szybko przedstawię. – Poprawiam siebie na krześle. Usiadłem tam, gdzie wcześniej spoczywała pani Natalia. Mebel skrzypi pod moim ciężarem. Z płaszcza wyciągam zmęczone brydżowe. Częstuje nimi grzecznie Mickiewicza, lecz ten odmawia.

Jego strata.

Mówię:

– Inspektor Witold Przyłbicki, Urząd Ochrony Państwa. Niech pan siedzi spokojnie, to sobie porozmawiamy. – Jego twarz jest wypisana winami. Prawie robi mi się go żal. – To może pan jednak zapali? – pytam ponownie. Mickiewicz tym razem się zgadza. Palimy razem i chwilę milczymy. Sięgam wzrokiem na zewnątrz kawiarni. Ulica Świdnicka przystrojona jest w czerwień i biel, z okazji obchodów Święta Pierwszego Maja. – Jak pan się domyśla, panie Mickiewicz, obserwujemy pana od dłuższego czasu. Patrzymy panu na ręce i wyraźnie widzimy, że są brudne na tyle, że nawet rozpuszczalnikiem pan tego nie zmyjesz. Gdyby to była spowiedź święta, to mówiłby pan mniej więcej tak: więcej grzechów nie pamiętam, bo tyle ich było. My za to pamiętamy. Zacznę od grzechów głównych. Za pana. Wyliczam. Import towarów kradzionych z Niemieckiej Republiki: raz. Import nieakcyzowanego alkoholu z terenów Rosyjskiej Federacji: dwa. Eksport równie nieakcyzowanego alkoholu i bezczelnie nieakcyzowanych papierosów na teren krajów nadbałtyckich: trzy. Niezliczone oszustwa podatkowe: cztery. To ostatnie drobnostka. Nie ma świętych w tym kraju, przedsiębiorców świętych: tym bardziej. Cudzołóstwo i inne panu daruję, bo to pańska sprawa. Ale niech się pan wstydzi, na miłość boską.

– Ja nie wiem, co powiedzieć, nie wiem, co mogę powiedzieć, nie zrobiłem nic złego – tłumaczy się, a na jego łysym czole skrapla się pot.

– Naprawdę? Na co pan liczył, panie Mickiewicz? Pańska firma transportowa o wdzięcznej nazwie Adam-Trans dorobiła się tylu tysięcy miliardów polskich złotych, że kartka papieru rozmiaru A4 nie jest w stanie wszerz zer pomieścić w jednej linijce. Zarobił pan morze zmęczonych polskich złotych na oszustwie, względem naszej, to jest mojej i pana ojczyzny. Pańskie zbrodnie wobec narodu są tak wielkie, że nawet i nazwa Adam-Trans wydaje się dla takiej firmy nieodpowiednia. Proponuję więc zmianę: Dziady – pointuję.

Bębnie palcami o blat stolika. Mickiewicz nie zrozumiał kontekstu riposty. Biznesmeni nie mieli respektu do kulturowego dziedzictwa. Pieniędzy nie robi się wykształceniem humanistycznym, a sprytem.

– Proszę pana. – Oskarżony zaczyna gadkę, którą obserwowałem zbyt często. Łatwy jest i naiwny, jak pierwsze pytania z teleturnieju. Doskonale wiem, co zaraz powie, a mówi:

– Ja nie chciałem, proszę pana. Ja mam rodzinę i dzieci na utrzymaniu, proszę pana. Ja działałem na krawędzi prawa, proszę pana, jak każdy, kto chce coś ugrać w tym kraju, proszę pana. Ja nie chciałem łamać prawa, proszę pana. Obiecuję, proszę pana, że ja już nie będę…

– Hola, panie Mickiewicz, bo chyba się pan zapędził. – Unoszę brew. Dopijam przyniesioną ze sobą kawę. – Jak to: ja już nie będę? Co to ma znaczyć: ja już nie będę? Przecież nikt nie mówił, że ma pan przestać. – Uśmiecham się, promiennie jak serce narodu, Józef Stalin w Witoldzie Przyłbickim. – Niech pan to robi dalej. Jest pan w tym wyśmienity. Proponuję tylko układ: włączymy pana do naszej siatki. O wszystkim nas będzie pan informował. Kontakty, trasy przerzutu, treść przerzutu, od kogo, do kogo, po co, za co, za ile. Żebyśmy nad wszystkim trzymali pieczę.

Mickiewicz milczy przez moment i trzęsie się jak królik złapany w potrzask. Zapomniał już dawno o swojej Natalii i o pięknym, kwitnącym między nimi uczuciu. Jest tylko wizja przyszłości, a w tej wizji on sam, Mickiewicz Adam, gnieciony przez lewo i prawo, tłamszony przez dobrych i złych, budzony ze strachu przed śmiercią w środku nocy, która to będzie na niego czyhać.

– Nie zamierzałem przerzucać spirytusu ani papierosów, ani aut kradzionych, rowerów, sprzętu RTV AGD, nic takiego nie zamierzałem i nie chciałem. Oni mnie do tego zmusili, rozumie pan. Grozili mi, proszę pana – tłumaczy mi, jakbym świata nie znał, na co się tylko zanoszę śmiechem, bo świat znam jak własną kieszeń, a noszę w niej martwe powietrze, kurz i brydżowe.

– Ależ niech się pan Mickiewicz nie martwi, bo my tu jesteśmy po to, żeby pana chronić. Żeby postawić sprawę najjaśniej, tak między nami. – Sięgam pod stolik. Odrywam tam pluskwę podsłuchu. Przyciskam czarny, plastikowy guzik, by ją zmiażdżyć, przydusić, wyłączyć. – Jesteś pan w sytuacji bez wyjścia, więc współpraca z Urzędem Ochrony Państwa to jedyne dla pana wyjście. Po drugiej stronie barykady, między tymi, pożal się Boże, gangsterami, których większość, jeśli nie wszyscy, i tak są na naszej łasce, czeka na pana wieczna groźba, odwleczony w czasie wyrok śmierci. A tutaj, z nami, no cóż. Może nawet zostaniesz pan na wolności.

– Będziecie zabierać z mojej kieszeni do usranej śmierci – wyrokuje Adam.

– Niewykluczone, a prawie i pewne. Wie pan. Ja bym tego panu osobiście nie zrobił, ale obaj wiemy, jak sytuacja wygląda.

– Myślałem, że komunizm się skończył.

– Oczywiście, że komunizm się skończył, ale ludzkie kurewstwo końca swojego nie ma. Nie ma dobrych i złych, panie Mickiewicz. Światła bez mroku nie ma. Ludzkiej natury nie zmienisz. Na szczycie bardziej jest mroczniej niż mniej. Nihil novi, mój drogi kolego. I lepiej dla kolegi będzie, gdy kolega się z tym pogodzi – mówię z uśmiechem na ustach, a potem klepię go dziarsko po ramieniu. Zostawiam na stoliku wizytówkę, na której widnieje adres placówki, do której powinien się zgłosić. Wstaję i żegnam się:

– Obawiam się, że do zobaczenia. – A potem wychodzę.

Wita mnie słoneczny dzień Święta Pracy. We fronty budynków wetknięto flagi, więc pod ich szpalerem idę na parking.

Otwieram centralnym zamkiem civika i wsiadam. Za jego sterami wyjeżdżam z Wrocławia.

Zżyliśmy się razem – człowiek z maszyną, brzydota z brzydotą, marność nad marnościami i wszystko marność. Siedzę idealnie wpasowany w wytarty fotel i koi mnie stukot japońskiego silnika.

Gdy czekam w korku, przy drodze krajowej dziewięćdziesiąt i cztery, dochodzi mnie dźwięk świątecznej orkiestry, która mnie mija. Za muzykami dziarsko kroczą przechodnie. Przyglądam się im. Mają na sobie marne i biedne ubrania. Ich twarze są zmęczone, brudne i nudne. Słuchają muzyki własnego narodu, który im nie dał nic prócz wojen, komuny i głodu. Zauważam, jak gorzkie są moje myśli. Albo to przez zastój na szosie, albo przez moją robotę, która nie ma końca, morału i sensu, prócz jednej, jedynej sprawy, co napędza moją krew i łaskawie ją tłoczy w tętnice. Prócz jedynej aktywności, która ma jakiś wyższy dla mnie cel. Mojej łyżeczce miodu w beczułce szamba, do której nie mogę teraz za bardzo dotrzeć, bo korki.

– Jedź, stara pizdo. – Trąbię na starszą kobietę w fiacie panda, zupełnie z frustracji.

Spieszno mi do Radwanic. Mieszka tam rodzina Króla, młodego, zagubionego człowieka, którego łączyłem z wizerunkiem Obrazoburcy, narodowego mordercy idealisty, który to w święta morduje ludzi, jedną ofiarę każdego roku, a każda z tych ofiar to członek społecznej elity. W tym roku Obrazoburca jeszcze nie zaatakował – i właśnie dlatego muszę być czujny. Sprawa należy do mnie od samego początku, jest moja, jak spłodzona z moich lędźwi córka i jak relacja z moją córką: fatalna. Ciężko bowiem wyłapać kogoś, kto bije jeden raz w ciągu jednego roku i bije z czystej jedynie idei, a mimo to trafiłem na jeden jedyny trop, który miał sens, a ów trop nazywa się Artur Król. Ten, który widział tańczącego boga, został moim kolegą, i szczerze mówiąc, jest jedynym moim kolegą, którego darzę uczuciem głębszym niż parę głębszych, co sprawę tylko komplikuje. Komplikuje tym zresztą bardziej, że Król dysponuje niesamowitą wręcz intuicją, przez którą czyta z ludzi myśli złe i wstydliwe, czyta je jak z otwartej na oścież książki, i chociaż w Boga – tak jak w odrodzenie się polskiej piłki nożnej – nie wierzę, to umiejętność Króla tak mnie przeraża, że aż wykształciłem w sobie inny rodzaj myślenia.

Zacząłem wmawiać sobie, że nie robię nic złego, że czynię to wszystko dla wyższego dobra. Powtarzałem to przed sobą tak często, przed lustrem albo w swojej głowie, że albo naprawdę w to uwierzyłem, albo zdałem sobie sprawę, że od zawsze było to prawdą. Pytanie tylko: co jest właściwie tym większym dobrem? Na to już nie szukałem odpowiedzi. Głównie w obawie przed tym, co mógłbym usłyszeć, bo im dłużej żyłem, i im więcej się nad tym zastanawiałem, tym częściej budził się mój wewnętrzny gniew.

Uśpione, niezbywalne, głębokie poczucie niesprawiedliwości.

Okazuje się bowiem, że być może nie jestem właściwym człowiekiem na właściwym miejscu, bo chociaż nadal pragnę rozwiązać sprawę Obrazoburcy, to nie jestem już pewien, czy chciałbym, by został schwytany – tym bardziej, że mógł nim być Artur.

A jeśli o nim mowa, to od ostatniego naszego spotkania nie dzieje się z nim najlepiej. Gra w pokera więcej i więcej, wygrywa też więcej i więcej, więc więcej i więcej trwoni, a w miejscu, gdzie wcześniej gościła niezwykle wrażliwa dusza, momentami nie ma już nic. Spotykamy się przez ten czas ze dwa razy na mieście. Pijemy piwo najpierw gdzieś w centrum, a potem w Reducie. Siedzę tam bez odznaki i bez płaszcza, nijaki, on kolorowy jak paw z piosenki Dżemu. Prawię:

– Martwię się o ciebie, Arturku – mówię mu to, czego nie mówiłem bliskim, gdy powinienem i miałem jeszcze okazje, teraz zaś nie mam ani okazji, ani bliskich. Mam za to kilka promili we krwi, więc jestem nad wyraz wylewny. – Ty gaśniesz. – A on na to wzrusza tylko ramionami, uśmiecha się pełen ulgi. Rozmyła się jego osobowość, a zastąpiła ją pustka, martwe oczy i martwe uczucia, i coraz mniej Artura pozostało w Arturze.

– To dobra informacja – tłumaczy. – Przypomina mi o pewnym kazaniu.

– Chyba wykładzie. – Patrzę się tępo przed siebie.

– Wykłady daje profesor, kazania ksiądz daje, przecież dobrze mówię.

– Każdy ksiądz jest szalony, Arturku. Kler to czarna narośl na zdrowych dziąsłach narodu.

– A jakiego koloru są zdrowe dziąsła?

– Jak to jakiego koloru? Czerwone.

– Jak Armia Czerwona.

– Żebyś mnie za komunistę nie miał, a patriotę, to bywają i białe. Przy nacisku.

– To zupełnie jak gwiazdy.

– Jak gwiazdy? Jak Polska, Arturku. Widzisz, wszędzie jest biało-czerwono. Ale wróćmy do tego kazania.

– Wracam, przecież. Miałem kiedyś księdza, który przyrównał ludzkie życie, istnienie wszystkiego właściwie do życia gwiazd.

– Mówiłem, że szalony.

– W tym rzecz, że każdy z nich powinien być szalony, Witoldzie, a szalony jest prawie żaden, niczym się nie różnią od szarych ludzików z betonowego zoo, natomiast ksiądz Adam był zupełnie szalony i pewnie dlatego Watykan go posłał z torbami.

– Nihil novi. – Parskam z goryczą, której zabrakło w zamówionym piwie.

– Natomiast zanim to zrobiono – kontynuuje Artur, przełykając piwo – był najprawdziwszym kaznodzieją, pasterzem pierdolonym, człowiekiem, którego aż chce się słuchać z ambony. A że był szalony, to wierzył zupełnie w to, co mówił, a jak człowiek w coś wierzy, ale tak wierzy naprawdę, to świadczy to tylko i wyłącznie o tym, że jest to mądre chociaż trochę. Nie uważasz?

– Zdania nie mam. – Wtrącam w dyskusję swoje trzy ważne grosze. – I co ten ksiądz Adam mówił?

– No, już powiedziałem. Życie przyrównał ludzkie do życia gwiazdy, istnienie i sens życia do życia gwiazdy, więc jeśli życie gaśnie, ja gasnę, to dobrze, bo ja całe te życie byłem czerwonym olbrzymem, a ludzkie zmartwienia rozświetlały mnie jak pochodnie. Teraz jest jakby lepiej, czuję mniej. Nazywasz to pustką, Witoldzie, ja natomiast jestem szczęśliwszy. Biegnę i nie zastanawiam się nawet, że biegnę.

– Ja nie widzę w tym nic szczególnego. Czterdzieści lat się nad niczym się nie zastanawiałem.

– A teraz się zastanawiasz?

– Czasem. A ty?

– Ja zastanawiam się wiecznie – przyznaje Artur. – Ale chcę odpocząć. To, co czuję, Witoldzie, to nie przywilej. To przekleństwo.

Nie odpowiadam na jego słowa. Dopijam piwo i, zanim zaczynamy rozmawiać o rzeczach błahych, dopytuję:

– A co następuje po czerwonym olbrzymie?

– Biały karzeł. Gwiazda dogasa, aż w końcu gaśnie.

– Arturku. – Parskam pod nosem. – Ja wszędzie widzę białe karły. Nigdzie za to nie widzę olbrzymów.

Korek puszcza. Wśród białych karłów, ludzi zgasłych i marnych, poruszam się dalej drogą numer dziewięćdziesiąt i cztery. Znajduję się coraz bliżej Radwanic, gdzie po raz kolejny zatrzymam się dopiero przed rodzinnym domem państwa Królów.

Wybudowano go z szarych, betonowych płyt naprzeciwko parafii pod wezwaniem Matki Bożej Różańcowej. Dom ten wygląda naprawdę marnie, jak rondel, z którego woda wykipiała razem z życiem. Nic w tym dziwnego, zresztą, że tak wygląda, bo jego wnętrze nie jest ciekawsze. Kryje się za nim ponura historia, pokolenia nieszczęść, zaciskania zębów i pasa.

Jeden dziadek, podoficer Armii Wojska Polskiego, zastrzelony przez zbłąkaną kulę we Lwowie w przededniu wojny. Jedna babcia, która wychowała samotnie troje dzieci, z których wojnę przeżyło tylko jedno. Ojciec Artura, który bezrefleksyjnie wcielił się do ZOMO. Drugi dziadek również wychowany bez własnego patra. Za ojczyznę przetrwał okowy wojny, przeżył i łagry, by zakończyć życie z pasem w ręku nad własnym wnukiem. No i druga babcia, o której wszelka dobra pamięć wygasła i to nie dlatego, że nie żyła, a dlatego, że starość wyżarła jej mózg. Swoje życie zwieńczyła córką, matką Artura, która ledwie zdążyła rozkwitnąć, a w piętnastym roku swojego życia poczęła jedyne swoje dziecko, przez które właściwie się tutaj znajduję.

Krzywię się na te krzywdy, ponury los wykuty w murach z szarego betonu w budynku naprzeciw świątyni bożej opatrzności. Sięgam po kieszonkowy kalendarz, patrzę na niego, bębnię w niego i myślę, kiedy Obrazoburca znowu uderzy. Zastanawiam się, czy też w ogóle uderzy, bo Artur – jeśli Obrazoburca to faktycznie jego alter ego – naprawdę wyglądał marnie. Jak właśnie biały karzeł. Bez gniewu, ognia, wewnętrznej walki. Człowiek tonący na statku hedonii. Pod mymi palcami przesuwam kartki. Mam na nich zaznaczone wszystkie święta. Nowy Rok, Trzech Króli, Wielkanoc – one minęły. Święto obecne, pierwszomajowe. Następne w lipcu to Dzień Zwycięstwa. Zostaje wrzesień, potencjalnie pierwszy (ale wtedy już uderzył) i potencjalnie siedemnasty, na cześć niemieckich lub radzieckich agresji, potem świeżo upieczone Święto Niepodległości, a na koniec Boże Narodzenie. Między świętami „dużymi” są jeszcze święta i rocznice pomniejsze, zaznaczone przeze mnie długopisem innego koloru, w których również mogłem się spodziewać ataku, chociaż instynkt mówi mi, że nic się w tym roku już się nie wydarzy.

Z mieszkania Króla nie słychać nic prócz telewizora. Nie ma tam rozmów czy śmiechów, sam Artur zaś pojawia się tu nad wyraz rzadko, raz do roku, albo i rzadziej. Również dzisiaj się go nie spodziewałem i faktycznie go nie zastaję. Siedzę w civiku aż do zachodu słońca, a potem wracam do biura. Ledwo przekraczam próg wejściowych drzwi i wita mnie pani Krysia.

Jest blada jak ściana.

– Uderzył? – pytam.

– Uderzył – potwierdza.

– Kto? – Na jej odpowiedź gaśnie mi nastrój.

Zginął mój serdeczny kolega, nadkomisarz Polskiej Policji Bogusław Prokop, człowiek prawy i porządny. Ostatni sprawiedliwy na szczycie władzy, jak widać: dosłownie, bo nie ma go już na tym świecie.

– Zadzwonić do kierownika Kiełbaśnika? – pyta pani Krysia, która mnie nie rozumie.

– Żadnego Kiełbaśnika – zakazuję. – Skontaktuję się z nim później. Muszę najpierw coś wyjaśnić – Ledwo mnie słychać przez ściśnięte usta. Dalej nie mogę uwierzyć, że z wszechobecnego plugastwa zabrano właśnie Prokopa.

Bogusław – a dla nielicznych, dla mnie, na przykład: Boguś – był jedynym chyba batem, przed którym musieli się kryć włodarze. Żywym dowodem (albo wyjątkiem od reguły) na to, że nienaganną uczciwością można w życiu do czegoś dojść.

Mianowano go Komendantem Głównym w czasie reformacji osiemdziesiątego i dziewiątego roku i od samego początku siał postrach po obu stronach barykady. Jako jedyny naprawdę chciał, by Polska stała się lepszym miejscem, czyniąc wszelkie ku temu kroki. Od ostatniego roku, na przykład, głośno było o mafii paliwowej, która miała zostać przez niego rozbita. Boguś rzucał zresztą gromy na spotkaniach prasowych, że to tylko wierzchołek góry lodowej i nie spocznie, dopóki nie doprowadzi wszystkich odpowiedzialnych przed oblicze sprawiedliwości.

Nie doprowadzi.

Prokop był idealnym człowiekiem na idealnym miejscu. Nie wyobrażam sobie, jak teraz, po jego śmierci, miałaby funkcjonować wiecznie biedna, niedofinansowana, zastraszona i słaba, postreformowa policja państwowa, bo chyba funkcjonować nie będzie.

Dlatego w mojej głowie rodzi się pytanie: czy to robota Obrazoburcy? Chciałem sobie odpowiedzieć, że nie, bo to było nie w jego stylu, chciałem go usprawiedliwić, ale najpierw musiałem się tego upewnić.

– Gdzie się to stało, Krysiu? – pytam zdenerwowany.

– Na Wilanowie, w Warszawie, w jego własnym domu.

– Dokładniej, Krysiu.

– Aleje Rzeczypospolitej.

– Gdyby Kiełbaśnik o mnie pytał, powiedz mu, że odezwę się skoro świt – mówię na do widzenia, przemykam prosto do mojej wiernej hondy, by przy jej pomocy odbyć jeszcze jedną podróż.

Jestem na miejscu.

Stoi tu kilka policyjnych radiowozów, a za nimi, a także za rozwiniętymi policyjnymi taśmami, tłumy mediów wszelakiej maści i poglądów. Przemykam między nimi wszystkimi i legitymuje się, co skutkuje przepustką na miejsce zbrodni, a jest nim ponad dwustumetrowy dom jednorodzinny.

Kieruję się do przepastnej salonokuchni. Między kanapą a stukilogramowym, pięćdziesięciocalowym telewizorem Mitsubishi moim oczom ukazuje się pozbawione głowy ciało Bogusława Prokopa. Siedemdziesiąt kilogramów. Czerep odcięty ostrym narzędziem, przypuszczalnie maczetą lub nożem rzeźniczym. Cięcie gładkie, o równych krawędziach, precyzyjne jak szwajcarski zegarek.

– Po śmierci – mówię – obcięli ją po śmierci. Co z żoną i synem? – pytam policyjnego śledczego. Glina w jednej ręce ma papierosa, w drugiej kanapkę z szynką i papryką zapakowaną w aluminiową folię. Kanapkę tę zresztą też żuje i usta ma zajęte kęsem, więc gdy mówi do mnie, sepleni:

– Byli na wakacjach.

– O której stwierdzono zgon?

– Między siedemnastą a osiemnastą.

Rozglądam się po miejscu zbrodni. Żadnych śladów walki. Jest tylko to ciało i ścieżka krwi, która zdaje się prowadzić na ogród.

– Głowa w ogrodzie? – pytam, ale zaraz przypominam sobie dobre maniery. – Smacznego.

– Dziękuję. W ogrodzie, tak. Wrzucona do kompostu. Będzie pan oglądał? – Śledczy przełyka kęs, wyciera okruchy chleba z zarostu i odkłada jedzenie. Pytam więc ja dalej:

– A jakieś dziwne, nietypowe rzeczy? Napis wysmarowany krwią czy fekaliami? Obrazoburstwo względem Boga, ojczyzny?

– Nic takiego. Żadnych napisów, żadnych szczególnych śladów. No, poza głową w kompoście.

– Głowa w stanie szczególnym? – Próbuję kombinować. – Monety na oczach? Usta wypchane polskimi złotymi? Cierniowa korona?

– A, pan pije do Obrazoburcy? – Glina zaczyna mnie rozumieć. – Wszyscy tak mówią. Pan myśli, że to on?

– Mam nadzieję, że nie. Naprawdę nic?

– Jest jedna rzecz, jeśli się zastanowić.

– Tylko jedna?

– Jedna.

– Proszę więc mi ją pokazać. Ach, no i na litość boską. Niech pan najpierw doje tę kanapkę.

Śledczy prowadzi mnie na górę, po ozdobnych stopniach potężnej schodowej klatki. Jedną rękę zajętą ma skibką, drugą otwiera mi drzwi od łazienki na piętrze, zaglądam do środka i reaguję.

– Cholera jasna – pada z moich ust.

W zatkanej wannie leży ciało dorosłego psa rasy beagle. Zwierzak jest już sztywny i zimny. Frakcja krwi, która wydobywa się z jego martwego pyska, nadaje nagromadzonej wodzie kolor brunatny. Na jej tonii unoszą się wielkie, brązowe psie uszy.

Obok wanny otwarta muszla klozetowa. Zapchana. Pływa w niej uformowana w stolec treść pokarmowa.

Unoszę brwi i spoglądam na policjanta.

– To nie moja robota – tłumaczy się tamten. – Ani jedno, ani drugie. Ślady to ślady.

Spoglądam w puste psie oczy pozbawione choćby iskry.

– Prawdopodobnie najpierw otruty. Potem jeszcze się ktoś z nim zabawił – dostaję objaśnienia.

Przypatruję się głowie, tułowiowi i nogom. Nogi wydają się połamane. Ktoś potraktował zwierzę niepotrzebnie brutalnie, a potem usiadł sobie na tronie.

Aż się wzdrygam.

– To jak pan myśli? Obrazoburca? – dopytuje śledczy, między jednym kęsem a drugim. W łazience śmierdzi psem, śmiercią i gównem.

– Prawdę mówiąc, dalej mam nadzieję, że nie. Głowę obejrzę później. Muszę pana na chwilę przeprosić – mówię i wychodzę na zewnątrz, poza tereny śledztwa.

Odpalam papierosa. Stoję chwilę bez ruchu. Starając się pozbyć z oczu widoku martwego psa, pieszo okrążam dzielnicę. Gdy znajduję i napotykam żółtą telefoniczną budkę Telekomunikacji Polskiej S.A, wybieram kierunkowy na Wrocław.

– Komisariat Policji Stare Miasto, słucham. – Słyszę w słuchawce głos męski i zmęczony.

– Inspektor Witold Przyłbicki, Urząd Ochrony Państwa. O ile to możliwe, proszę połączyć z posterunkowym Jurczokiem bądź posterunkowym Juszkiewiczem.

Posterunkowi Jurczok i Juszkiewicz należą do ludzi potwornie głupich, co wcale mi nie przeszkadza, bo ludzie potwornie głupi bywają niezwykle usłużni, zwłaszcza gdy dobrze lub zbyt dobrze się ich traktuje. Niczym gończe psy tropią dla mnie od zeszłej feralnej jesieni roku dziewięćdziesiątego. Śledzą pomniejsze płotki, a także Artura. Nie domyślają się, że Artur to ktoś wyjątkowy, a im mniej zresztą wiedzą, tym lepiej śpią, tym bardziej są poufni i godni zaufania.

– Jurczok – przedstawia się jeden z nich i wyraźnie wstrzymuje oddech.

– Witam, posterunkowy Jurczok. Chciałbym pana zapytać o zeszły dzień, co żeście panowie robili. Potrzebuję raportu. – Staram się być obojętny i rutynowy. Pytam o parę spraw pomniejszych, a Jurczok recytuje w odpowiedzi, jakby był wyprostowany na baczność (bo był), a gdy słyszę, że dnia ubiegłego spisał się wzorowo, pytam o danie główne:

– A co słychać u obywatela Artura Króla, to wiecie?

– Wiemy, panie inspektorze Przyłbicki.

– Zamieniam się w słuch, posterunkowy Jurczok.

Teraz ja wstrzymuję oddech.

– Cały dzień przebywał w Reducie.

Milczę przez moment. Mówię:

– Jesteście, Jurczok, pewni?

– Jestem pewny jak Pana Boga, inspektorze Przyłbicki.

– Wcale mnie to nie uspokaja.

– Słucham?

– Nieważne. Skąd ta pewność, posterunkowy Jurczok?

– Jego granatowy citroen cx podjechał pod Redutę o jedenastej trzydzieści i pięć. Sam Artur Król wszedł do lokalu chwilę później, zaraz po tym jak spalił papierosa. Od tamtej pory, aż do naszego odjazdu o dwunastej i trzydzieści, stamtąd nie wychodził.

– A jaką mamy godzinę, posterunkowy?

– Pan nie ma…?

– Nie działa – tłumaczę niecierpliwie. – Godzina.

– Siedemnasta zero i trzy.

Liczę w głowie. Powiedzmy, że trzynasta, w najlepszym wypadku. Potem czternasta, piętnasta, szesnasta, maksymalnie jeszcze i ze trzydzieści minut. Cztery albo cztery i pół godziny do Warszawy. Ale przecież zdarzają się korki. Przypuśćmy, że Artur jest Obrazoburcą. Mógłby zdążyć w cztery, cztery i pół godziny, ale tylko cudem albo przez coś do cudu przeciwnego. No, ale Obrazoburca to w końcu Obrazoburca – cuda lub coś cudom przeciwnego mogą być dla niego co najwyżej chlebem powszednim.

– O dwunastej i trzydzieści, posterunkowy Jurczok? A potem odjechał?

– Nie wiemy. Wracaliśmy tamtędy o dziewiętnastej i auta nie było.

– Rozumiem. Dziękuję za informacje. – Rozłączam się. Mówię jeszcze w eter: – Szlag by to. – Po czym wracam marszem pod willę świętej pamięci nadkomendanta Prokopa. Wyciągam z płaszcza dyktafon. Mówię do niego cicho, jakbym szeptał na czyjeś ucho:

– Nagranie na później. Pierwszy maja dziewięćdziesiątego i pierwszego roku. Zeznanie posterunkowego Jurczoka nie wyklucza w sposób kategoryczny udziału Artura Króla w morderstwie. Byłoby prościej, gdybym kazał im śledzić go po prostu codziennie, przez dwadzieścia i cztery godziny, ale rzuciłoby to na niego natychmiastowe podejrzenia, czego nie chcę. Mam wrażenie, że jestem jedyną osobą która chce załatwić sprawę nie szybko, a dobrze. Poza tym, mam innego rodzaju wątpliwości, oparte na znajomości ludzkiej natury. Wydaje mi się, że morderstwa Prokopa nie dokonał ani Artur, ani Obrazoburca, jeśli są to nawet różne osoby. Przypuszczenia swe muszę jednak potwierdzić. – Przyciskam „stop” i wracam na miejsce zbrodni.

Gdy docieram, odmawiam śledczemu widoku martwej głowy Bogusia, bo nie chcę tego po prostu widzieć, jeśli nie muszę. Rozglądam się po dwustu kwadratowych metrach budynku i ku swojemu zadowoleniu znajduję trop. W sypialni państwa Prokopów dostrzegam dość świeże ślady na tureckim dywanie, pozornie nic nie znaczące płozy wyryte przez przesuwaną szafkę. Odtwarzam więc ruch mebla po tych samych śladach, a moim oczom ukazuje się niewielki naścienny sejf, który powinien pokryty być kurzem, a nie jest. Z płaszcza wyciągam nylonowe rękawicę i zaczynam majstrować przy kole skarbca, które nawet nie stawia oporu.

Otwieram skrytkę.

Jest pusta.

Świecę niewielką latarką wydobytą z otchłani płaszcza. Powiela się ten sam schemat, co na zewnątrz: płozy czystości wśród drobin kurzu. Znaczy to, że ktoś stąd coś musiał wydostać.

I to całkiem niedawno.

Ze stresu, który napływa z każdym uderzeniem serca, zaczynam się pocić. Zacieram za sobą ślady, by nikt nie widział, że tu gmerałem. Nie chcę, by pomyśleli, że jestem zbyt sprytny. To nigdy nie pomaga. Na pewno nie w służbach.

Wychodzę z sypialni na dół. Po raz ostatni rozmawiam ze śledczym, który zmęczony, choć najedzony, pyta mnie po raz trzeci i ostateczny, czy chce jeszcze obejrzeć głowę. Ja na to, żeby wysłał mi pocztą zdjęcia. Podaję adres i wizytówkę, opuszczam budynek, omijam zebrany tłumek i wsiadam w civika. Nie jadę nim jednak prosto do Wrocławia, a wjeżdżam w serce Warszawy. Zatrzymuję i parkuję auto dopiero pod biurem Urzędu.

Pukam grzecznie do drzwi wejściowych i nikt nie otwiera, więc w nie łomoczę. Przemoc daje skutek natychmiastowy. Otwiera mi zaspany dozorca. Jego twarz jest wypisaną nienawiścią.

– Czego?

– Inspektor Witold Przyłbicki, dobry wieczór lub dzień dobry. Ja do szefa Kiełbaśnika. Jest w gabinecie?

– O tej porze? Jest trzecia w nocy.

– Zaczekam na niego. Ten telefoniczny kontakt, pan rozumie, wszystko psuje między ludźmi. Nic nie działa tak jak rozmowa w cztery oczy. – Uśmiecham się do niego serdecznie, a on, mimo swojego niezadowolenia, mnie wpuszcza.

Ledwo zatrzasnął za mną wrota, za oknem wybucha potężna ulewa. Udaję się do poczekalni. Znajduję miękki fotel w którym się rozkładam. Krople deszczu walą z wściekłością o szyby, więc zasypiam przy ich perkusji.

Śpię płytko. Budzi mnie albo słońce poranka, albo sam Kiełbaśnik, bo stoi oto przede mną w drogim garniturze obciągniętym na nim jak cyrkowy namiot. Biała koszula jest mokra od potu jak ścierka do naczyń.

– Witam szefa.

– Przyłbicki. – Patrzy się na mnie świńskimi oczyma.

– Czy mogę spytać, która godzina?

– Przed ósmą, Przyłbicki – wzdycha Kiełbaśnik. Ruchem ręki nakazuje mi wstać, idę więc za nim do gabinetu i siadam tam przy krześle petenta. Kiełbaśnik człapie powoli do barku. Pyta mnie, czy chcę się czegoś napić, a ja że chętnie, poproszę bourbon.

– Bourbon – mruczy. – Więc dla mnie też bourbon. – Odsuwa swój fotel daleko od biurka, by zmieścić pod nim swój brzuch. Stawia przed nami szklanki z drinkami. – Proszę mówić.

– I tak byłem w okolicy, toteż postanowiłem, że zajrzę. Chodzi o śmierć Bogusława Prokopa.

– No? – Jego tęczówki są jasne, niemal zlewają się z bielmem oka.

– To nie Obrazoburca – mówię.

Kiełbaśnik nawet nie mruga. Oddycha ciężko przez zapchany nos, zaczyna ocierać spocone czoło chusteczką. Przez cały ten czas wertuje mnie wzrokiem. Popija poranek szlachetnym trunkiem, w którym pękają kostki szklistego lodu. Męczy mnie minutą milczenia, gdzie każda z sekund dłuży się wiecznością.

– A dlaczego inspektor Przyłbicki uważa, że to nie Obrazoburca? – pyta w końcu.

Dlaczego tak uważam?

Uważam tak z wielu powodów. Przywiodła mnie do nich intuicja, zaś śledztwo ją potwierdziło. Mógłbym mu powiedzieć, że główny mój podejrzany praktycznie nie mógł tu dotrzeć na czas. Że zajmuje się on raczej trwonieniem własnego życia przez hazard i uciechy, a nie terrorystyczną działalnością. Ale nie chcę Kiełbaśnikowi mówić, kto tym głównym podejrzanym w istocie jest.

Mógłbym wspomnieć, że mord był tylko pozornie obrazoburczy. Że zabrakło typowej dla działań mordercy finezji, ale również nie chcę tego powiedzieć.

Mógłbym postawić argument, że z sypialni zniknęła zawartość sejfu. Że dokonano zaniedbania w śledztwie, a skoro dokonano takiego zaniedbania, to dlaczego?

Dom nie wyglądał na splądrowany w żadnym stopniu. Zabójca musiał doskonale wiedzieć, gdzie znajduje się sejf i co w tym sejfie jest. Zabójcy zdecydowanie nie chodziło o pieniądze i dobra materialne (którymi Prokop zresztą dobrze dysponował). O co mogło więc chodzić? I czy mogło to znajdować się i w sejfie, i głowie Bogusława? Prokop przecież swoją praworządnością mógł umoczyć całą postkomunistyczną, pozornie bezkarną łże-elitę, a teraz nie pozostało po nim nic. Czy nie jest to chociaż trochę podejrzane?

Nie dla Kiełbaśnika.

On nie wydaje się być w żadnym stopniu zmartwiony sytuacją, a powinien. Bo jeśliby to właśnie Obrazoburca dopadł do teczek Prokopa, wszyscy, włącznie z Kiełbaśnikiem, powinni robić ze strachu w spodnie. Kiełbaśnik zaś wydaje się wręcz zrelaksowany, i to nie jak ktoś, kto wpadł na trop, tylko jak ktoś wybitnie zadowolony z danej sytuacji.

Coś mi potwornie zaczęło śmierdzieć, więc ostatecznie nie chcę mówić nic. Otwieram usta tylko po to, żeby wyjawić błahy – choć w sumie prawdziwy – argument.

Żeby Kiełbaśnik dalej myślał, że jestem idiotą.

– Zabili psa Prokopa, kilkuletniego beagla. Wątpię, żeby Obrazoburca zabijał zwierzęta.

Kiełbaśnik śmieje się śmiechem palacza. Dźwięk ten jest szorstki i niemiły. Ze świńskich oczu lecą łzy rozbawienia.

– A kim ty, kurwa, jesteś, Przyłbicki? Psychologiem? Psychiatrą? Do chuja pana, co to za argument? Dobre sobie. – Radość uopka jak szybko się pojawiła, tak szybko znika. Znowu śledzą mnie świńskie oczy o zapadniętych powiekach, a Kiełbaśnik nachyla do mnie swój wielki łeb. – Przyłbicki. Prowadzisz tę sprawę trzeci rok. Przez trzy lata nie udało ci się go znaleźć. Teraz masz kolejne morderstwo i wszystko się zgadza jak wypisz wymaluj, a ty masz czelność przyjeżdżać tu i mówić mi, że to nie Obrazoburca?

Cisza. Bębnienie tłustymi palcami po dębowym blacie. Kiełbaśnik kontynuuje:

– Powiem ci, Przyłbicki. Ciesz się, że przez trzy nowo systemowe lata nie wyciągnąłem wobec ciebie żadnych konsekwencji. Ale daję ci kolejną szansę, bo byłeś, i jesteś… – waży słowa – przydatny. Wczorajsza zbrodnia również zostanie wpisana na konto Obrazoburcy – cedzi. – Czy my się rozumiemy?

– Czy to rozkaz? – pytam, bo nie myliło mnie moje przeczucie. Jestem sam jeden na polu bitwy, nieważny inspektor z wewnętrznym problemem przeciwko całemu światu.

– To rozkaz – naciska Przyłbicki i tak się kończy nasza rozmowa, komunizm się skończył, lecz ludzkie kurewstwo nie ma swojego końca. Nie ma dobrych i złych. Światła bez mroku nie ma i nie zmieni się ludzkiej natury. Na szczycie jest bardziej mrocznie niż mniej.

Nihil novi.

I lepiej by było dla mnie, gdybym potrafił się z tym pogodzić.

MAŁA ALEJA RÓŻ

Katowice–Chorzów, czerwiec–lipiec 1994 roku

Artur

Wydawać by się mogło, że śmierć Ayrtona Senny wstrząsnęła światem u samych podstaw, ale czterdzieści kilometrów dalej od legendarnego toru Imola świat ten dalej żyje swoim życiem, a nieświadomi ludzie klasy drugiej i pierwszej uwięzieni na terminalu lotniska wraz ze swoimi zbędnymi bagażami dalej czekają na swoją kolej podróży, przegryzają kanapki, dłubią sobie w nosie bądź w dupie, smarkają w chusteczki i spieszą się bezustannie, nawet w bezruchu, marnują swój czas na potęgę, istnieją niewybaczalnie bezmyślnie.

Czekam i ja wśród nich, choć tak naprawdę ponad nimi. Okrakiem siedzę na plastikowym krześle kanarkowego koloru, w okraku tym mieszczę swoje dłonie, a w samych dłoniach trzymam długą na trzy centymetry śrubę z bolidu świętej pamięci Brazylijczyka, na której skrzepły kawałki zgasłego mózgu. Obracam ją między palcami jak rewolwerowy pocisk, dotykam z namaszczeniem, jakby to był misterny gwóźdź, relikwia z świętego krzyża. Mą głowę nachodzi oburzenie nie tyle wobec żałosnych ludzi, co wobec Boga, na ile to wszystko jest ukartowane, na ile przypadkowe, na ile od nas, ludzi, zależne, i żadna z tych opcji mi się nie podoba. Wstrząsa mną gorączka nadnaturalnego pochodzenia, dziecię zmagań ludzkiego ciała z nadludzką naturą, zmagania te: karkołomne, skazane na porażkę, bo nabieram wyraźnego przekonania, że kiedyś mnie zabiją, rozszarpią silne moje ciało na marne, niczyje strzępy. Zadzieram wzrok na wysoko zawieszony szklany sufit, przez krzywiznę szkła obserwuję zniekształcone niebiosa i proszę, wyrażam pragnienie lub żądam, by kiedyś to wszystko się zakończyło.

Ludzie wokół mnie stają się odrobinę mniej chaotyczni niż wcześniej, nasłuchują dyrektyw płynących z głośników, rzędem ustawiają się w kolejkę, która ma wpuścić ich na podniebny pokład. Chowam relikwię w kieszeń i wstaję. Relikwia między kopertą – o której jeszcze powiem więcej – a papierosami, ja zaś między ludźmi lub ponad nimi, w przenośni i dosłownie, bo góruję nad tłumem o głowę, tłum zatopiony w nicości, ja nad tą nicością oddycham, wspominam niedawny dialog. Fanchini w nim mnie prosi na stronę, na stronie mi chwyta prawicę, mówi grzecznie:

– Arturze drogi. Skoro już wracasz, mam do ciebie małą prośbę.

– W słuch się zamieniam – jak powiedziałem, tak uczyniłem.

– Właściwie to dwie prośby zebrane w jedną. Bo chciałem cię spytać, czy wracasz ty do Warszawy czy na Śląsk się zabierasz?

– Na Śląsk. Ale Dolny Śląsk. Do Wrocławia – mówię bez żadnego zastanowienia.

– Śląsk to Śląsk. Nie chciałbyś tam się zatrzymać?

Czy chciałbym? Albo czy mam coś przeciwko?

– Jeśli ci zależy, Marian.

– Wspaniale, wspaniale. – Fanchini wsuwa mi w prawicę kopertę do granic wypchaną brudnymi pieniędzmi. – Zajrzyj, proszę cię, do Katowic. Pozdrów mojego przyjaciela Simona. Zapytaj, czy nie potrzebuje jakiejś pomocy, to raz. Możesz to dla mnie zrobić?

– Kto to jest Simon? – pytam, bo z dumą ich od siebie, to jest: gangsterów, nie odróżniam.

– Nie martw się. – Fanchini klepie mnie po ramieniu. – W Katowicach każdy kojarzy Simona.

– W porządku. W takim razie mogę – zgadzam się, bo wszystko mi jedno, właściwie.

– A dwa: ta koperta dla mojej matuli, matula też z Katowic. Odwiedź ją, proszę, ucałuj ode mnie. Spytaj, jak się czuje, popytaj o pomoc. Odwdzięczę ci się, Artur.

– Masz moje słowo. Słowa dotrzymuję.

– Wiem ja o tym doskonale – przyznaje Fanchini, na pożegnanie całuje w policzek, wspomnieniem odtwarzam ten pocałunek, jego dotyk wypalony na skórze jak znamię. W kieszeni ciąży papierowa koperta, koperta równie pełna papierowych pieniędzy, co pozbawiona ludzkich uczuć, których się nie da zastąpić, i naturalną koleją rzeczy wspominam swój dom, budynek z szarego betonu, w którym zabrakło miłości.

– Biglietto, per favore – prosi mnie steward, toteż wynurzam się z morza myśli, wyciągam przepustkę w przestworza, melduję się na pokładzie linii pasażerskich Lot i wracam do Polski przez morze chmur.

Powrót do Polski dobrze mi robi.

Już po pierwszej nocy gorączka mija i znowu sobą się czuję, i czuję się pełen energii. Rześkim spacerem ruszam do Reduty, w Reducie jest Leszek, bo chyba się stamtąd nie rusza, i bardzo dobrze, że tego nie robi. Pytam więc go, czy ma jakieś auto, bo mój mercedes, czerwone kabrio c klasy, utkwił w Warszawie. Leszek myśli intensywnie, a potem przekazuje, że niedawno sprowadził za Wisłę deltę i może mi delty chętnie użyczyć. Dostaję więc kluczyki do świeżego auta marki Lancia i bardzo mi się ta lancia podoba, jadowicie jest żółta jak osa i dwieście ma koni pod maską.

Zawzięcie upalam nią ulice Wrocławia, grywam w pokera, nudzę się, piję, wsysam w siebie narkotyki maści wszelakiej, wpadam w wir bezużytecznej obojętności, która tłumi doskonale to, co mnie zabija.

Szóstego maja pierdolonego dziewięćdziesiątego i czwartego nastawiam u siebie kablówkę, w kablówce transmisja zza oceanu. W Atlantic City Andrzej Gołota w swej drodze na szczyt bije się z Terrym Davisem, a właściwie to bije Terry’ego Davisa, bo walka kończy się w pierwszej rundzie, nieomal się na nią spóźniłem. W narożniku Gołoty rozpoznaję znajome twarze, twarze czerwone, nalane od wódki, Pershing z Fanchinim szczęśliwi jak dzieci zanurzone we śnie, przypominają o danym przeze mnie słowie, powinnościach, którem winien uczynić.

Czuję się próżny, pusty i bezczynny, wyłączam więc galę i czynię, bo tego samego wieczoru opuszczam Wrocław, zamieniam Śląsk Dolny na Śląsk Górny, parkuję lancię na ulicy Szewczyka pod katowickim Brutalem, z wnętrza auta podziwam żelbetonową konstrukcję, esencję górnośląskiego serca, a wokół serca jest brudno i tłoczno, ulica pełna bezdomnych meneli. Uśmiecham się na ich widok, zbrukanych jak ja w środku, w środku jak ja z krwi stworzonych i z kości. Wychodzę z auta, a oni obłażą mnie jak pchły lub pijawki. Długością ramienia wyznaczam im dystans, który mają przede mną i ode mnie który mają się trzymać. Słuchają usłużnie jak pieski, toteż ze spodni wyciągam własną gotówkę i mam jej w ręku okrągły miliard.

– Panowie i panie, chociaż więcej wśród was panów, ale się wam nie przyglądam, bo nie chcę, powiedzcie mi proszę: gdzie znajdę Simona?

Patrzą się na mnie otwarte gęby, ich oczy wprawione w hipnozę drukowanym kwitem, przez kilka sekund naliczam, że jest ich z dziesięciu, a jeszcze ich więcej nadchodzi z zaułków, wyłażą jak plaga umarłych z zaświatów.

– Panie, to pan nie wie? W Zielonym Oczku siedzi, to jego dom – przemawia jeden z meneli, chrypie jak diabeł z samego dna piekeł.

– A gdzie to Zielone Oczko, się pytam?

– Na Kościuszki, panie. – Dostaję szatańską odpowiedź.

Uśmiecham się do nich wszystkich promiennie, dziękuję skinieniem głowy, w niebo wyrzucam garść polskich dolarów, na ziemię spada deszcz pełen bogactwa. Przez chwilę patrzę, jak przepychają się między sobą, jak kłocą się, jak się biją i jak wrzeszczą na siebie, jak łażą po ziemi, jak klęczą, by z ziemi ten papier poderwać. Uśmiecham się jeszcze szerzej i wracam z brudnego świata do czystej delty, nastawiam swoją kasetę, a na kasecie nagrany Jackowski.

W życiu trzeba wolnym być śpiewa mi Marek, wolnym więc jadę pod Zielone Oczko.

Jakiż to kontrast w tym ponurym, brutalistycznym mieście, gdy z brudnych ulic wynurza się Oczko, lokal rozpalony dziesiątkami latarni.

Z rozstawionych na patio stolików aż bije przepychem, a wśród galowo ubranych ludzi uwijają się galowo ubrani kelnerzy. Parkuję swe auto wśród innych aut luksusowych, przeglądam się w szybie włoskiej lancii, poprawiam włosy, wciągam biały jak nadzieja bawełniany bezrękawnik w czerwone jak krew dresowe spodnie i idę do wnętrza. Ludzie cichną na mój widok, gdy ich wymijam, szczerzą ślepia na mnie, jakbym był z zoo zwierzęciem – a to zabawne, bo to oni są zwierzętami, mój dumny pochód zatrzymuje dopiero goryl przed wejściowymi drzwiami i mówi mi, że nie wejdę, bo nie jestem stosowny.

– Co to znaczy: stosowny, się pytam? – się pytam go, jak człowiek by pytał człowieka.

– Nie jesteś stosownie ubrany – powtarza się jak półdebil, którym zresztą jest, i jest też o głowę niższy ode mnie, dobrze też całkiem zbudowany, przyznaję, ale i ponad trzydzieści kilogramów lżejszy, więc też się mnie boi.

– Jestem ubrany najstosowniej, człowieku mój drogi. Ja do Simona, przyjaciel mnie przysyła. – Rozkładam ramiona jak Jezus z pierwszej komunii, na dowód swej uczciwości.

– Jest teraz zajęty.

– To może zwrócę jego uwagę, może ci głowę o bruk rozbiję, zęby roztrzaskam w perłowe drzazgi – proponuję i idę krok w jego stronę.

– Grzeczniej… – ostrzega goryl, choć się cofa i gdy się cofa, nieomal nie potyka się o gościa, który właśnie z lokalu wychodził, gość ten go przytrzymuje i klepie po ramieniu, gość się do mnie wysuwa i wcale nie jest gościem, stoi przede mną jak Bóg pewny siebie, że nic mu się złego nie przydarzy. Spogląda na mnie z umiarkowanym zainteresowaniem, ubrany jest w szyty na miarę smoking, w prawej ręce trzyma drink z aperolem, rozumiem wreszcie pseudonim, którym go obdarzano.

Wygląda jak Roger Moore.

– Ja z ziemii włoskiej do Polski – wyjaśniam. – Przysyła mnie Riccardo, z sowitą troską, czy mógłbym w czymś pomóc? – Na moje słowa twarz Simona rozbłyska stukaratowym uśmiechem.

– No proszę, kolega zupełnie z zewnątrz. – Ocenia mnie wzrokiem od stóp do głów. – Tutaj, w Katowicach, zawsze mamy coś do roboty, a teraz, cóż, tej roboty jest jeszcze więcej. Można powiedzieć, że pojawiasz się w samą porę. Jak się nazywasz?

– Nazywam się Król. A ty? – pytam zaczepnie, on nie odpowiada, dodaję więc: – Co to za robota?

– Co za entuzjazm! Takich ludzi nam trzeba – chwali, choć nie o entuzjazm mi przecież chodziło, a o bezczynność, której nie cierpię i nie toleruję.

Dostałem nocleg w hotelu Silesia. Pokój to czysty, sterylny, muzealny eksponat, w którym to nie mrużę jedynego oka, a nie mrużę, bo jestem naćpany – nie byłem w stanie odmówić polskiej krajowej.

O szóstej zero i jeden, według tego, co mówi moje wspaniałe casio, udaję się do hotelowego telefonu, wykręcam na podany przez Simona numer i dzwonię, a Simon odbiera po kilku sygnałach.

– Człowieku – skarży się. – Co cię sprowadza o tej porze?

– Mów, co mam zrobić. – Się niecierpliwię.

– Przyjedź do Oczka o jedenastej.

Co robić przez bite pięć godzin, nie mam pojęcia. Z nudów kupuję paczkę Marlboro i wracam do siebie na balkon. Wdycham dym z papierosa, a dym jest czystszy i lżejszy od górnośląskiego powietrza. Zniecierpliwiony wciągam drugą kreskę krajowej, przez koks wytrzymuję do godziny dziesiątej, a gdy casio ją wypikuje, wsiadam do delty i wracam do Oczka.

W Oczku czekam na niego godzinę, a jako że nie jestem głodny, to tylko piję, więc gdy przyjeżdża, to trochę już jestem pijany.

– Krakowiaka pewnie kojarzysz? – pyta się mnie. Siedzimy na patio, a słońce grzeje nas w potylice.

– Nic a nic – mówię zupełnie szczerze. Niedawno znałem tylko Pershinga i niewiele słuchałem, co mówi o innych. Śmieszą mnie gangsterskie pseudonimy, pseudonimy te mają jak dzieci, co bawią się w piaskownicy, wiele tych pseudonimów słyszałem, lecz żadnemu nie poświęcałem uwagi. – Z Polaków znam tylko Wałęsę, Jaruzelskiego i papieża. To jakiś premier, Krakowiak?

– To mój konkurent, nasz właściwie konkurent. Ja z Andrzejem się dobrze trzymam, Krakowiak dobrze się trzyma ze Stokarczakiem. Większy jest ode mnie, przyznam, i trzeba go trochę ukrócić. Zachłanny nie jestem, mam swoją niszę, ale on się w moją no, powiem nieładnie, wpierdala.

– Co trzeba zrobić?

– Musisz go wkurwić.

Uśmiecham się jak pirania.

– Zamieniam się w słuch.

– Dwie sprawy. Pierwsza. Wiesz, co to jest dziupla?

– Dziura w drzewie.

– A podobno jesteś z tych bystrych.

– Dla wiewiórki.

Simon zwątpił i karci mnie wzrokiem.

– Wiem, co to dziupla – przestaję się bawić słowem.

– Złapiesz paru chłopaków i obskoczysz dziuplę Krakowiaka. Fury mu porozbijasz.

– A po co mi parę chłopaków? – pytam retorycznie. Na ustach Simona zatańczył uśmiech.

– A potem, zanim zdąży zareagować, tak na złość, po prostu podaj go na psiarnię. Mamy trochę dowodów na niego, więc muszą go przyskrzynić, wiesz, choćby na moment. Trochę postraszyć go nie zaszkodzi. Trafi za kratki i zaraz przecież wyjdzie, ale niech wie, że się coś dzieje, i nie dam siebie przestawiać jak pionka – mówi, ja dalej myślę o piaskownicy, o dzieciach, które zamiast patyków mają gnaty, zamiast bójek mają morderstwa, a zamiast relacji gwałty.

– Nie ma żadnego problemu, mogę to dla ciebie zrobić.

– To byłoby wspaniale. Już wstajesz? – pyta, bo wstałem i chwiejnym krokiem ruszam do delty.

– Podaj mi tylko adres i dane – proszę uprzejmie na do widzenia.

Adres numer jeden, Ślusarska dziesięć.

Wiem, w jakich zamiarach tam idę, lecz nie wiem dokładnie jeszcze, co zrobię. Dzierżę w prawicy kij bejsbolowy, za pasem spodni zadarty mam łom i wkurwia mnie ten łom przy każdym stawianym kroku. Przede mną stoją podwójne drzwi zamknięte głucho na wielką kłódkę, w adres dziupli wierzę Simonowi na słynne przysłowiowe słowo. Bez zawahania więc odkładam bejsbol i z ulgą sięgam do spodni po łom, ważę go w dłoni przez dobrą chwilę, przykładam brutalnie do przęsła zapięcia i rwę z całej siły, a metal jęczy i pęka przy pierwszej próbie. Kopnięciem przed siebie uderzam w drzwi, drzwi te z hukiem wpadają do wnętrza, wpadają widocznie na jedno z aut, bo słychać jęk karoserii, trzask zbitej szyby i alarm, który stawia do pionu całą ulicę. Zaglądam do wnętrza, z którego uderza mnie ciemność, kurz i zatęchłe powietrze, a także jeden nijaki typek przemocą zbudzony z niewinnej drzemki, i drze się do mnie, że co ja tu robię, lecz ja mu odwagę odbieram machnięciem łomu, ten sie odsuwa, rzuca:

– Jeszcze się chłopcy z tobą policzą!

I spierdala.

Zostaję sam z samym sobą wśród czterech fur, z których jedna, przygwożdżona przez drzwi, to Alfa Romeo SZ, a pozostałe to bardziej zwyczajne. Tej alfy mi szkoda, do pozostałych nie żywię uczuć, wracam po bejsbol, z kijem zmierzam do wnętrza dziupli, ważę go w dłoni i, zanim dokończę dzieła zniszczenia, zaklinam pod nosem, dlaczego jest tu tak ciemno i brzydko.

Adres numer dwa: Zawiszy Czarnego dwadzieścia i cztery.

Postanawiam zmienić swój modus operandi, więc stoję przed dziuplą z uśmiechem na twarzy i z łomem w jednej ręce, a w drugiej zaś dzierżę radośnie wiadro, pojemnik jest pełen żółtej jak słońce farby. Nie wiem, czy usłyszeli o moich porannych przygodach, ale przed garażem jest tutaj trzech tępych urków i na mój widok dwóch z nich szybko dozbraja się w noże.

– Wszystko mi jedno, chłopaki. – Wzruszam ramionami na tę agresję. – W porównaniu do was wszystkich zdaję się być nieśmiertelny. – To mówiąc, dopadam pomiędzy nich dziarskim tonem, i gdy ci ustawiają się do ataku, ostrzegam ich jeszcze:

– Zamknijcie oczy i wstrzymajcie oddech – i jest to ostrzeżenie życzliwe i słuszne, ale oni nie chcą mnie słuchać, ruszają we trójkę do ataku, na co ja wzruszyłbym ramionami, gdybym tylko mógł, ale nie mam na to żadnego czasu. Podrywam więc tylko ramieniem wiaderko z farbą, farba litrami uderza w otwarte ich oczy, falami się wdziera w otwarte ich usta. Mogli mnie posłuchać, zamiast tego dławią się, kaszlą i ślepną pod wpływem trującej cieczy, pierwszego, tuż przy mnie, zdzielam łomem po głowie, drugiego tym łomem uderzam przez piszczel, a trzeci jest chyba z nich najbystrzejszy, bo robi to samo, co urk spod Ślusarskiej, czyli spierdala.

Pozostali idą jego śladem ledwie kilka chwil później, i kaszląc, i krzycząc, nie są w stanie udzielić mi groźby.

Stoję przed drugim zamkniętym na kłódkę garażem, ważę ramieniem, oceniam wzrokiem ubytek z wiadra.

Została połowa.

Czas mi dokończyć dzieła zniszczenia.

– Witam serdecznie, mam petencje do państwa – mówię w okienko na izbie przyjęć, jestem gościem w tutejszej komendzie, przez pleksję spogląda na mnie policjant w stopniu sierżanta, zaspany jest po piątkowej nocy, spogląda na mnie tym pilniej, że jestem do pasa zupełnie nagi, gorąco jak w piekle, więc taki kaprys.

– Słucham pana?

– Jest taki gość, nazywa się Krakowiak, no i generalnie to zły człowiek jest, proszę pana, więc uprzejmie na niego donoszę, z troską o dobrych ludzi – przedrzeźniam, ale policjant jest głupi jak but, więc się nie pośmiejemy. Gliniarz prosi mnie o podanie danych osobowych, lecz nie prosi o dowód, więc dane osobowe podaję, ale oczywiście fałszywe. Zostaję zaproszony do pokoju przesłuchań.

– Nigdy nie byłem w pokoju przesłuchań – mówię i spodziewam się cudów, a trafiamy do zwykłego, surowego biura z surowym biurkiem i surowymi krzesłami. Mierzę sierżanta surowym wzrokiem.

– Aha – zaznaczam swoje niezadowolenie, on na mnie uwagi nie zwraca, a powinien, wyglądam przecież niesamowicie, zamierzam przekazać mu równie niesamowite nowiny, nie można mnie tak ignorować. – Widzę, że pali się pan do roboty.

– Słucham pana zeznań, panie Chrobry.

– Bolesław – proszę grzecznie.

– Chrobry – obstawia przy formalnościach.

– Krakowiak… – Zaczynam z uśmiechem szerokości równika.

– Jego imię, nazwisko?

– Przecież to wasz tutejszy gangster, po co wam imię jego i jego nazwisko? Bawimy się w kotka i myszkę czy sprawę jasne stawiamy? Nie stąd jestem, stąd nikt pewnie nie chce zeznawać, dlaczego po prostu, panie sierżancie, mnie pan nie wysłucha? Wsadzicie go zaraz za kratki – mówię mu przytomnie. Nie muszę się skupiać na jego emocjach, bo z odległości metra widzę, jak boją sie jego oczy, jak bardzo żałuje, że miał zmianę akurat, gdy byłem w pobliżu, bo nie chce być tym, który przyjmuje skargi na tutejszą potęgę, taki to dzielny stróż prawa.

– Słucham – wzdycha.

– Niezbite dowody mam tym razem. Adresy dwóch dziupli, gdzie trzyma skradzione auta, dziuple obstawione są jego ludźmi. Paru zamkniecie, paru się może wygada. Ludzie są słabi, wie pan. W gębie tylko mocni, ale mało lojalni.

– Ech. – Glina wzdycha pod nosem. – On zaraz wyjdzie. – Notuje me słowa w notesie. – To wszystko jest bez sensu.

– Ale teraz musicie ich przyskrzynić. Przypominam tylko wasze stanowisko, kolego, niech kolega słucha uważnie: stróż prawa – mówię. Ze sztuczną empatią klepię go po dłoni. – Ślusarska dziesięć i Zawiszy Czarnego dwadzieścia i cztery. Głowa do góry, wszystko będzie dobrze. – Wstaję.

Ze zdziwieniem zauważam, że glina nie zwraca na mnie uwagi, wpatruje się w nakreślony przez siebie tekst jak w wyrok śmierci.

Robotę swoją zrobiłem doskonale i spektakularnie. Poklepują mnie ręce nikczemne i brudne, gratulowały bezprecedensowej akcji, której się dopuściłem, choć był to akt konfidencji, którą rzekomo gardzili, lecz prawo ulicy jest elastyczne, gdy chodzi o własne zasady i własne pojęcie honoru. Podziękowania przyjmuję z uśmiechem na ustach, a za uśmiechem w żywe oczy swoim jedynym okiem przesyłam im oczywistą pogardę, którą jako prymitywne odbiorniki na bodźce nie mogą przecież zrozumieć. Moja metoda spodobała się im na tyle, że Simon jeszcze tego samego tygodnia, w niedzielę ósmego maja pierdolonego roku dziewięćdziesiąt i cztery, proponuje mi, czy nie chciałbym dłużej zabawić na Śląsku, swoją propozycję tłumaczy w taki mniej więcej sposób:

– Artur, ja widzę, że ty człowiekiem czynów jesteś, a tutaj dużo się dzieje. No, co ty masz we Wrocławiu? Pokera masz, zgadza się. Kurewki: są. Auta: drogie, luksusowe i zachodnie. Są. Ale tam za spokojnie. A tutaj? Tutaj trzeba walczyć. Ludzie przez wielke L zawsze walczą.

– Za lepsze jutro – zgadzam się mimowolnie. Wznoszę toast krajowej zmrożonej, przesącz z ziemniaka jest lodowaty i rozlewa mi się na palce.

– Za lepsze jutro – zgadza się Simon, a lepsze jutro oznacza więcej władzy dla ludzi do władzy nieodpowiednich.

Już dnia następnego zwiedzam całą ulicę Krakowską i każdy lokal na ulicy Krakowskiej jest przeze mnie proszony grzecznie o marny grosz za gwarancję nietykalności, i gdy lokal taki na tę ochronę przystaje, to ma ze mną jak w bajce Disneya, lecz gdy odmawia, to cóż, sprawy mają się odrobinę inaczej, bo rozbijam szyby w drobny mak, wywracam stoliki gości, krzyczę głośno i krzyczę bezkarnie. Z ulic spoglądają na mnie bezradni posterunkowi, którzy, gdy tylko spostrzegają, co wyprawiam, odwracają się na pięcie i równym marszem uciekają tam, gdzie nie dochodzi już słońce.

Dzieje się wiele przez najbliższe miesiące. Pobyt Krakowiaka w więzieniu – dzięki moim skromnym zeznaniom z zewnątrz, a także przez bezpruderyjnie wymalowane farbą auta w obrazoburcze hasełka – osłabia jego pozycję na Śląsku, przynajmniej na moment. Dochodzi do pewnej destabilizacji, podczas której przejmujemy właściwie całe miasta, tak że do końca czerwca na śląskich ulicach jest Simon i tylko Simon, a gdy nastają czasy jedynego, niepodzielnego władcy, to kończy się wybijanie szyb, kończy się grożenie, wywracanie stolików gościom, kończą się narzekania i kończy się strach, bo zapanował swojego rodzaju status quo, prawdziwy rzymski porządek. Pieniądze spływają do Simona i jego świty tak licznie, że ten z zadowolenia nawet przestaje dręczyć właścicieli lokali o więcej. Pracy jest tyle, że od czasu śmierci Ayrtona Senny ani razu nie nawiedziły mnie żadne nadludzkie wizje ani żadne ponure myśli i jest mi z tym niezmiernie dobrze. I tylko czasem, przed zaśnięciem, gdy w ręku trzymam długą na trzy centymetry śrubę, nachodzi mnie pewne wrażenie, które pragnie się ze mnie wydobyć. Na szczęście potrzeba snu jest zawsze silniejsza, a silniejsza jest tym bardziej, że w przerwach między zbieraniem haraczy uczęszczam sowicie na tutejsze siłownie, a lokalni eksperci pomagają mi wsiąknąć głębiej w świat hormonalnego dopingu, przy których absurdalnych dawkach sypiam jak mało kto. I chociaż śpię jak dziecko, to budzię się jako olbrzym, nabieram masy mięśniowej jak kurczak brojler w skali sto do jednego, tak że w ostatni dzień czerwca przekraczam magiczną granicę stu i czterdziestu kilogramów, gdzie każdy kilogram jest czystym, czerwonym mięśniem.

Jestem z tego niesamowicie dumny.

Dziewiątego lipca, miesiąc przed moim osobistym ćwierćwieczem, o godzinie jedenastej trzydzieści i zero budzi mnie portier, który oznajmia grzecznie, że przyszła przesyłka nadana na moje imię i moje nazwisko, a skoro już się obudziłem, to wstaję z hotelowego łóżka, z którym to się niesamowicie zżyłem, na nagie ciało nakładam hotelowy szlafrok, który ledwie mnie nakrywa, i zwlekam się na parter.

Z portierem znamy się tak długo i tak życzliwie, że gdyby nie moja dla małych ludzi pogarda byłbym z nim zupełnie na ty. Proszę go o rzeczoną paczkę, a on mi tę paczkę wręcza. Na brązowym, pakownym papierze dostrzegam emblematy zza oceanu.

– Jezusie Niebieski – mówię, wkładam między zęby Marlboro i go odpalam.

Palcami rozdzieram papier razem z kartonem i moim oczom ukazuje się świeża, oryginalna kurtka Chicago Bulls. Kurtka ma korpus ze skóry cielęcej, na plecach wyhaftowaną głowę czerwonego byka, do korpusu doszyto ortalionowe rękawy wykończone białymi ściągaczami. Do kołnierza przypięto spinką niewielką karteczkę, zawiera ona ręcznie zapisaną wiadomość:

„Wiem, że spisujesz się świetnie.

Jesteśmy dumni z takiej rodziny.

Mam nadzieje, że się podoba.

Andrzej

PS Będzie pasować?”

Zrzucam czym prędzej szlafrok, nagi staję wobec świata i wobec portiera, który tylko rozdziewa gębę, i narzucam na grzbiet kurtkę, która pasuje tam idealnie, jakby wprost na mnie przez los skrojona. Z zachwytu poruszam ramionami, które wydają dźwięk ortalionu. Pierwszy raz w życiu zaznaję ulgi, bo czuję się doceniony należycie i przede wszystkim osobiście. Zrozumiałem jasno, że moja misja została wykonana.

Mogę po prostu wracać do domu.

Siedzę w tej kurtce w Zielonym Oczku, gorąco mi w niej tu jak w piekle, lecz miłość wymaga poświęceń – nikt przecież nie mówił, że miało być miło. Wciągam w nozdrza zapach cielęcej skóry, jedynym okiem spoglądam w twarz Simona, siedzi on naprzeciwko mnie i kiwa głową ze smutkiem.

– Rozumiem, Artur. Wykonaliśmy kawał dobrej roboty.

– Kawał dobrej roboty – potwierdzam. Zerkam na ulicę, przechadza się po niej dwóch gliniarzy, jeden mnie zauważa i się ewidentnie peszy. Uchyla czapki na widok mojej osoby, po czym spierdala.

– Dlaczego nie zostaniesz na dłużej?

– Właściwie to, na ile poznałem siebie, Simon, nie znoszę bezczynności. A teraz tu siedzę bezczynnie, w odległej drodze ku gwiazdom zawieszonym na firnamencie.

– Nie zawsze tak będzie bezczynnie. Krakowiak wróci do siebie i zaczną się nowe wojny.

– Wtedy znowu możecie mnie wezwać, trzykrotnie wypowiedzcie me imię, a ja niechybnie przybędę – mówię, a Simon rozkłada ręcę i śmieje się do rozpuku.

– W takim razie dłużej cię już nie zatrzymuję, gwiazdko betlejemska. – Upija łyk aperola, zawieszone w tonii kostki lodu dzwonią po cienkim szkle. – Dzwonił Fanchini, tak swoją drogą. Wracają ze Stanów – Riccardo do Kolumbii, a Pershing do ojczyzny.

– Koniec wakacji?

– Koniec, ewidentnie. Duże napięcia są między ludźmi, widzisz, i albo dojdzie do czegoś większego, albo się temu zapobiegnie. Wiesz przecież: Pershing mówi od dawna, że można się jakoś ułożyć. Dogadać. Dla większego dobra. – W wiecznie karnawałowym świecie większe dobro oznacza większe zło, przynajmniej z punktu widzenia systemu karnego.

– Wierzy ten Pershing w ludzi, Simon. Ja natomiast w ludzi nie wierzę. Ciężko będzie i brudno.

– Ja też wierzę w ludzi, Artur – potwierdza człowiek, który tych ludzi straszył, który ich krzywdził, a nawet zabijał. – I w ciebie wierzę, Artur. Ja nie zniosę myśli, że wypuszczę cię stąd z pustymi rękami. Zobacz. – Sięga do kieszeni, w której coś zabrzęczało. Gangster wyrzuca na stół klucze sygnowane marką BMW. – To klucze do osiemset pięćdziesiątki.

– Jest moja? – Chwytam te klucze, obracam je w palcach jak błyskotkę.

– Krakowiaka.

– Nie rozumiem.

– Och, to bardzo proste. Krakowiak musi znieść trochę poniżenia. Pokażemy mu, gdzie jego miejsce. Jeśli się wścieknie jak wściekły pies, to i tak trzeba go będzie odstrzelić. A jeśli pójdzie po rozum do głowy, to jakoś się dogadamy. Bo widzisz, Artur, nie ma co dokładać sobie niewiadomych. Nigdy nie wiadomo, co powstałoby w próżni po nim. A nie możemy sobie pozwolić na nieprzewidywalność.

– Będzie mnie ścigał aż po kraniec świata.

– A co, boisz się?

– Niczego się nie boję – mówię, gwarantem moich słów wbijany wczorajszego wieczoru trenbolon w ilości dwóch i pół grama.

– W takim razie ode mnie to wszystko, Artur. Beemka stoi zaparkowana pod komisariatem policji w centrum, wejdź jak do siebie. O lancię się nie martw. Zwrócimy ją Leszkowi przy wolnej okazji, sam osobiście do niego wykręcę. Zresztą, włoskie auta są piękne, za to niemieckie… Ach, ty to wiesz. Ty dużo wiesz i dużo rozumiesz, Artur. Będę tęsknił. Gdy będziesz już wracał do siebie, zahacz ty może o Chorzów, do lokalu Gazela. Pamiętasz Gazelę?

– A, nawet pamiętam. – Sześćdziesięcioletniemu właścicielowi pubu roztrzaskałem nos kuflem piwa. Dziwnym zbiegiem okoliczności zjednałem tym sobie jego szczerą sympatię.

– Riedla tam sprowadziłem na dzisiejszy wieczór – chwali się Simon. – Znowu na szczyt go wyniosę.

– Ryszarda Riedla? – dziwię się. – Przecież wyrzucili go z Dżemu jak do śmieci.

– No, wyrzucili, bo Rysiek pod ziemię się zapadł i ćpał jak szalony. Jak tylko ja o tym usłyszałem, to go z podziemia wykopałem, a ciężko to zrobić. Wiesz, jak to jest. Brudasy i ćpuny są tragiczni do współpracy. Kompot robi z nich bydło. No, ale jakoś się może wykaraska. Artur, jak mamusię kocham, zawsze chciałem być mecenasem sztuki.

– Matkę. – Przypominam sobie o kopercie wypchaną po brzegi flotą. – Dobrze, że mi przypomniałeś. – Skóra mi cierpnie pod skórą z Chicago, której nosić nie byłem godzien. – Muszę odwiedzić matkę Riccardo.

Wracam pod hotel Silesia, rzucam w twarz portierowi pieniędzmi i żądam, by zorganizował transport hotelowego łóżka pod mój wrocławski adres. Zaraz potem pędzę na górę i ostatecznie się pakuję. Na do widzenia tworzę jeszcze w hotelowej łazience stolec tysiąclecia, którego bez pomocy ryżowej szczotki nie byłbym w stanie spłuknąć. Wracam na dół i spoglądam po raz ostatni w ten portierski, usłużny ryj. Porywam się jeszcze na gest i opróżniam swój własny portfel do zera.

– Wy to chyba lubicie, prawda? – Macham szmalem przed jego nosem, kładę przed nim na ladzie, daję dla niego zamiast ludzkiego dziękuję i opuszczam Silesię na zawsze.

Piechotą idę pod wspominany wcześniej komisariat, na którym złożyłem chwalebny raport, bo stoi tam srebrzysta osiemsetpięćdziesiątka, auto Krakowiaka, które teraz wydaje się moje. Zrządzeniem Boga obok mojego auta sierżant, który niedawno prowadził moje przesłuchanie, znalazł się tutaj zgodnie chyba z prawem przyciągania.

– Panie – mówi do mnie i blady jest on jak ściana. – W nocy mi okna w domu wybili.

– Nie mam drobnych, wszystko, jak Pan Jezus, rozdałem – mówię. – Przesuń się pan, bo odjeżdżam.

– Będziesz mnie pan miał na sumieniu, mnie i moją rodzinę – płacze wprost w moje wielkie plecy, na których właśnie zjeżył się grzbiet.

– Sam będziesz miał siebie na sumieniu, swoją rodzinę na sumieniu będziesz mieć, palancie. Za życie tchórzliwe Pan Bóg wystawia rachunek – mówię z przekonaniem i wsiadam do srebrnej strzały. Wciskam gaz, a osiemsetpięćdziesiątka strzela z kopyta.

Jadę na Małą Aleję Róż.

Mała Aleja Róż, wbrew nazwie, która wiele obiecuje, wygląda nad wyraz paskudnie, jakby się tu pan Bóg zerzygał i stwierdził, że tak już zostawi. Na Małej Alei Róż nie postawiono żadnego kwietnika, żadnych nie było tu róż od wieków i nie ma tu żadnych kolorów, jedynym kwieciem tulipany brązowych, zielonych butelek, jedynym trawnikiem szarobury beton wybrakowanych chodników. Z wybitych okien pustych okiennic spoglądają na mnie mieszkania martwe i stęchłe, w których nie gości nikt prócz tutejszych meneli, bezdomnych i narkomanów (z reguły, jak Bóg Wszechmogący, trzech w jednej osobie). Próżno tu szukać nadziei czy dzieci, wszystko bowiem z tej krainy wyprano prócz brudu. Wśród zaniedbanych tabliczek wyliczam numer czternaście, pod numer czternaście podchodzę, gdzie szukam mieszkania numer sześć.

Pukam do drzwi.

– Proszę. – Słyszę po drugiej stronie głos stary, zmęczony i żeński, a zaraz potem stęknięcie pełne wysiłku i dźwięk przesuwanego rygla. Wrota zostały otwarte, więc wchodzę.

Wnętrze mieszkania pachnie stęchlizną, powietrzem uwięzionym na wieki i wieków. Mieszkanie zagracone jest skarbami, błyskotkami z metali szlachetnych, pastelowymi obrazami, na które zabrakło miejsca na ścianie, nieużywaną, wiekową biżuterią i stosami nigdy nierozpakowanego, zachodniego sprzętu RTV.

Naprzeciw mnie wysuszona starsza pani wielkości maksymalnie metra pięćdziesiąt. Wydaje się jeszcze niższa, bo wspiera się na chodziku. Krzywię się mimowolnie na widok jej nóg, sinobladych, skarłowaciałych i poskręcanych, a ona się patrzy na mnie życzliwie.

– Pan od Mariana, tak? – zagaja.

– Od Mariana, tak – mówię zmieszany – z zapytaniem. Czy mogę w czymś pani pomóc?

– Pomóc, tak. Kochany mój Marian, pamięta o swojej mamusi. Mało który syn pamięta o swojej mamie, wszędzie te, te, te… – Zapowietrza się z nienawiści, więc czekam na obelgę tysiąclecia. – Chuligany – wypowiada w końcu plugawe słowo, co przynosi jej ulgę. Pomarszczona twarz łagodnieje. – Nie trzeba. Radzę sobie, młody człowieku.

– Mam jeszcze to. – Wyciągam ze spodni zmęczoną kopertę, biały papier pęka w szwach od wartościowych papierów.

– Och, upominek. – Wystawia rękę nie mniej poskręcaną niż nogi. – Młody człowiek poda, zrobię z tym użytek. Zapraszam, zapraszam na herbatę. No, musi się pan napić. Herbaty pan nie odmówi – rozkazuje, odwraca się do mnie plecami, prowadzi chodzikiem do salonu, gdzie każe usiąść na kanapie. Ledwo znajduję tam miejsce na siebie, siadam między pudełkiem pełnym biżuterii a stertą winylowych płyt zafoliowanych nowością. Przede mną, na stoliku kawowym, rzuca się w oczy miska wykonana z rzeźbionego szkła, w rzeźbionym szkle pradawne słodycze i góry zachodnich pieniędzy. Staruszka otwiera kopertę i wsypuje do tej miski stertę amerykańskich dolarów.

– Niech pan się rozgości – mówi i idzie mi zrobić herbaty.

Przez chwilę siedzę bezczynnie, lecz że bezczynności nie znoszę, to rozglądam się po pokoju wartości miliardów polskich złotych lub co najmniej miliona dolarów, i spośród skarbów całego świata wyłapuję rzecz, która tu nie pasuje.

Na szafce przy oknie stoi drewniana ramka ze starym zdjęciem, na starym zdjęciu ten sam salon, pusty zupełnie prócz jednej kanapy, a za meblem choinka tak uboga, że naga, pod świętym drzewkiem brakuje prezentów. Przed nim, na pierwszym właściwie planie, biedni, wychudzeni ludzie, w których poznaję rodzinę Riccardo, to znaczy jego poznaję w dzieciaku, jego matkę poznaję w młodej kobiecie, no i ten trzeci to ojciec, tak się domyślam. Wszyscy są w siebie wtuleni, uśmiechnięci na chudych twarzach, jakby się było z czego uśmiechać.

– Widzi pan. – Słyszę za sobą staruszkę, która wróciła z herbatą, porcelana szczęka na tacy, którą kładzie gdzieś pewnie między dolarami, złotem a nieużywanym magnetowidem firmy Sony. – Kiedyś nic nie mieliśmy, a teraz my wszystko mamy.

Do Chorzowa trafiam na wieczór. Parkuję osiemsetpięćdziesiątkę pod Gazelą.

Nazwa lokalu jest nietrafiona, nad szyldem lokalu bowiem znajduje się rzeźba aligatora w skali jeden do chyba jednego. Gdzie jakaś gazela, się pytam, może o córkę chodzi, albo i chodzi o żonę, poznałem i żonę, i córkę, i żonę to nawet miałem, w żonie nawet skończyłem, co by tradycji stało się zadość, lecz żadna nie była gazelą, zdecydowanie.

– Witam pana Waldemara. – Wchodzę do środka jak do siebie, we wnętrzu głośniej o wiele i o wiele ciemniej, przy obskurnych stolikach niewielka, skurwiała scena, na scenie muzycy stroją instrumenty, w lokalu zbieranina naprawdę wielu gości, bo pewnie ciekawskich, a zza baru uśmiecha się do mnie właściciel, Waldemar. Nos ma krzywy jak bokser, a wszystko to moja sprawka.

– Witam, Królu Arturze. Tak myślałem, że tu pana zobaczę.

– A ja chętnie zobaczę króla Ryszarda. Dwie kolejki czystej, dobry człowieku – żądam, nie proszę, i siadam przy wolnym stoliku, stolik co najmniej na cztery osoby, lecz nikt się do mnie nie dosiądzie, niech no tylko zresztą spróbuje.

Czekam na koncert z nieukrywaną ciekawością. Człowiek wielu spotykał ludzi i niewiele spotykał legend, a jeszcze mniej spotykał artystów, więc czekam ja na swoje spotkanie z Ryszardem R. Kończy właśnie grać nieznana mi kapela. Nie byli źli, lecz nie na nich czekano, bo czekano na Riedla, i on się w końcu pojawia. Wychodzi zza sceny, szkielet obciągnięty skórą, powłócza nogami nie lepiej niż katowicki menel, spocony, z półprzymkniętymi, półprzytomnymi oczami dociera do stanowiska z mikrofonem. Z góry oświetla go blask wielowatowych lamp, niezdrowe poty błyszczą się na jego skórze, i gdy już człowiek – czyli ja – chce stwierdzić, że nic to przecież nowego: kolejny, który nie dorósł do własnej legendy, zadudniła perkusja, elektryczne gitary wybijają pierwsze takty głębokiego rytmu, Riedel otwiera usta i zaczyna przemawiać. Włos mi się jeży na ciele od przekazu, ostrzeżenia, które chciał podarować światu, a którego świat właściwie nie rozumiał, bo Ryszard śpiewa o Małej Alei Róż, o ludziach, którzy nie wrócą, o przyjacielach, którzy się zmienili, wyrośli, zostawili za sobą własne ideały, o tym, że został tylko on, naiwny i wierny, i nie rozumie, czemu właściwie jest sam. I kończy zawodzić o Małej Alei Róż. Zaczyna kolejną piosenkę, i kolejną, i kolejną, i każda jest o tym samym, o pustce naiwnej i pięknej, w której się chce pozostać. Tłum na widowni śpiewa z nim lub mu wtóruje i tylko ja wiem, że go nie rozumie, że tylko ja go rozumiem, głosem kołysze mną jak na sztormie, nad nami jest ciemne niebo, aż dobijamy do brzegu, nad brzegiem zaś zwiastun jasności.

Nie ma żadnego bisu. Riedel kończy z obnażoną duszą, zwiesza się na statywie mikrofonu, w oklaskach schodzi ze sceny, zmarnowany siada na jednym z krzeseł. Namiętnie palę papierosy, wbrew sobie i jak nie ja czekam, aż tłum go skończy oblegać, a gdy skończy, samemu idę mu oddać hołd.

– Dziękuję – tylko to jestem w stanie powiedzieć, ściskam jego niemrawą rękę, on na mnie się patrzy i szczęki zaciska. Zaćpane ciało ledwo trzyma się kupy, szarpie się w torsjach, konwulsjach, nie chce wypuścić wrażliwej duszy.

– To ja dziękuję, człowieku. – Ściska mą dłoń serdecznie, dokłada drugą rękę, obejmuje dziękczynnym uściskiem. – Dziękuję za wszystko. – Choć nie wiem, czy mnie właściwie widzi.

– Gdybym mógł jakoś pomóc, dobra duszo – mówię, uwalniam swoje ramiona, sięgam po długopis, który pałęta mi się po kieszeni. Na odwrocie podkładki pod piwo wypisuję swój wrocławski numer. – Nie wahaj się ani sekundy.

Ryszard Riedel nie odpowiada. W jego jasnych jak piwo oczach czają się łzy niejednoznacznego powodu, tak że intuicyjnie sięgam po moje Marlboro, wciskam papierosa w jego wybrakowane brzydkie zęby i odpalam.

Ryszard Riedel oddycha płytko, a każdy wdech zaznacza się ogniem, który spala pocięty tytoń, wspomniane wcześniej oczy robią się spokojne i puste, a dusza ulatnia się razem z dymem.

Portier się spisał na medal. Nazajutrz, gdy już wracam do Wrocławia, do siebie, czeka na mnie dostawa z hotelowym łóżkiem, stare więc wyrzucam przez balkon jak śmieci, a grupka majstrów obserwuje moje zmagania, w powstałej pustce montując nowe.

Kilka najbliższych dni, zgodnie z proroctwem Simona, okazuje się być wyjątkowo zblazowane, przynajmniej do czternastego lipca, gdy nieznany telefon wybudza mnie w środku nocy.

– Czołem, człowieku. – Słyszę w słuchawce. Poznaję Ryśka. Poznaję też, że szczęka zębami.

– Rysiek. – Natychmiastowo się wybudzam i jestem zupełnie przytomny.

– Ty mnie rozumiesz – mówi w moje ucho, jedyny z przywilejem, by nie znać mnie ani z imienia, ani z nazwiska. – Pomóż. Jestem w Szpitalu Chorób Zakaźnych.

– Jak mogę ci pomóc? – pytam.

– Po prostu pomóż – apeluje. Zadzieram lewą rękę i zerkam na casio.

– Będę u ciebie o siedemnastej – oświadczam, a że jestem człowiekiem czynu, a nawet i bardziej, już o piętnastej jestem w Chorzowie.

– Niech pan pamięta, w jakim słabym jest stanie. Nie powinien w ogóle wychodzić. Ma pan kwadras, rozumie pan? – Zatrzymuje mnie doktor, jedyny chyba, któremu na czymś tu zależało, dopiero on próbował mnie powstrzymać przed czynieniem tego, co mi się żywnie podoba.

Telefon do Simona utorował nie tylko wejście do samego szpitala, co prywatną wizytę w cztery oczy z Ryszardem, i tak ten telefon zadziałał, że cudem tylko nie rozwinęto przede mną czerwonego dywanu.

– Jak się pan nazywa, panie doktorze? – pytam.

– Lodziński.

– Świetny z pana lekarz, Lodziński, ale ja też w dobrej sprawie. Jestem przyjacielem – mówię, pociągam za klamkę do izolatki.

– Tego się właśnie obawiam. – Słyszę od Lodzińskiego na do widzenia.

Jestem sam na sam z Ryszardem, Ryszard w szpitalnych łachmanach, pozbawiony scenicznego blasku wygląda jeszcze fatalniej, bo nic go nie rozświetla od wewnątrz.

Jest po prostu chodzącym trupem.

– Witaj, Rysiek.

– Człowieku – i on mnie wita.

– Dotrzymuję słowa. Mamy tylko moment. Przejdziemy się? – pytam.

– Ja nie dam rady, człowieku.

– Więc wesprzyj się na mnie – mówię, a on tak czyni, wspiera się o moje ramię i wychodzimy na zewnątrz, poza czerwone mury ponurego szpitala. Wśród ludzi chorych i słabych, tempem tych chorych i słabych idziemy pod cieniem wiekowych drzew, a idziemy mozolnie i marnie, bo nie ma w Ryszardzie siły i nie ma w Ryszardzie woli. Siadamy w końcu na wolnej ławce, słuchamy przez moment, jak wiatr zawodzi, przelewa się z szumem między liśćmi. Zerkam znowu na casio, a czas tam brutalnie ucieka. Kładę dłoń swoją na dłoni artysty i ją otwieram, wciskam tam niewielki pakunek.

– A teraz słuchaj mnie uważnie, bo chcę, żebyś wiedział, że robię to z wyższej pobudki, bo jesteś naiwnym artystą i śpiewasz głośno o tym, o czym ludzie tylko myślą, a myślą o tym głównie przez takich jak ty, inaczej w ogóle by nie myśleli. Ja ciebie rozumiem i wiem, co chcesz przekazać. Jesteś promieniem, który rozświetla mrok, który przynosi nadzieję, i chciałbym, żeby pozostało tak na zawsze. Nie chcę, żebyś gnił przez lata w szpitalu, odwiedzany corocznie przez media z okazji jubileuszów, nie chcę, by człowiek tak prawdziwy jak ty dożył sędziwych dni obrośnięty tłuszczem. Ty jesteś gwiazdą, Ryszard, gwiazdy się palą we własnym ogniu, wybuchają jako supernowe i dają życie nowym światom. A teraz: do rzeczy. W pakunku masz metalową łyżkę, zapalniczkę, pięć gram heroiny, sterylne igły i strzykawki. Schowaj to teraz skrzętnie, gdzie chowasz, za paskiem, przy piersi, pod pachą czy w dupie. Przekupiłem cały personel i wszystkie służby, by dać ci odrobinę prywatności, więc gdy tylko wrócisz do siebie, musisz to skrzętnie ukryć, wykorzystać na odpowiednią okazję. Więcej dać ci nie mogę, Ryszard – mówię do niego, on albo jego ciało opiera się na mnie, waży tak mało jak mgiełka, że ledwo go czuję. Spoglądam w niebo. Wydaje się jasne i ciepłe jak nigdy dotąd. – I żeby była między nami jasność. Ja nie chcę, żebyś umierał, żebyś odchodził, żebyś coś robił wbrew sobie, więc jeśli postanowisz żyć ludzkim życiem, to żyj, tylko zaklinam cię, błagam ciebie na kolanach, nigdy nie przestawaj być sobą. Tak mało jest was na świecie i nie chcę patrzeć, jak gaśniesz. Rozumiesz? – pytam. Riedel nie odpowiada, ale jest ewidentnie przytomny, bo paczka niknie pod szpitalną koszulą, więc niknie za paskiem, przy piersi, pod pachą albo w dupie niknie, jak też go o to prosiłem.

Kwadrans nieuchronnie zbliża się ku końcowi. Musimy już wstawać, by nie budzić większych podejrzeń, możliwe, że obserwują nas z okna, toteż odwracam się w stronę okien, oczekuję tam twarzy doktora czy pielęgniarek, bo czuję, że ktoś na nas patrzy, bez zdziwienia przyjmuję do wiadomości, że nie spogląda na nas żadna ziemska istota. W oknie na parterze dostrzegam tors i twarz nagiego mężczyzny, mężczyzna ma długie, wysoko spięte włosy, uśmiecha się zagadkowo i tańczy, jakby jutro miało nie istnieć.

– Widzisz to, co ja? – pytam Ryszarda.

– Widzę – mówi, po czym zasypia. Odprowadzam bezwładnego pod mury szpitala, przez szpitalne korytarze wprost do szpitalnej celi.

Zostawiam go bez pożegnania.

Trzydziestego lipca siedzę w kasynie Polonia, gdzie gram w jednorękiego bandytę, bo drugiej ręki potrzebowałem do obmacywania po wargach sromowych studentki geodezji trzeciego roku, która pijana siedzi mi na kolanach. Przy niezliczonym już pociągnięciu za ramię maszyny muzykę z radia przerywa komunikat:

– Sobota. W godzinach popołudniowych zmarł wokalista grupy Dżem, Ryszard Riedel. – A na tę wiadomość bez słowa strącam bezimienną z kolan i wstaję, idę do domu po prostu się urżnąć.

Wśród mediów, działaczy, fanów, a przede wszystkim wśród kolorowych ludzi artystycznego środowiska pojawiam się na pogrzebie, który odbywa się w środę, drugiego dnia sierpnia, na tyskim cmentarzu. Beznamiętnie obserwuję, jak wokół kapłana prowadzącego ceremonię tańczy naga inkarnacja wyszczerzonego jak pirania hinduskiego boga, która nawet na moment nie spuszcza ze mnie wzroku.

Ledwo do siebie wracam, to wlewam w gardło zero siedem litra czystej polskiej, by nie czuć fali, której nadejścia się spodziewam. Na efekty nie muszę długo czekać, bo odpływam w siną dal, a z sinej tej dali wynurza mnie telefon, przekleństwo nowoczesnego świata albo jego ratunek.

– Witaj, Artur – mówi Pershing. Zadzwonił do mnie osobiście, więc musi to być sprawa osobista. – Zarezerwuj sobie najbliższy weekend, dziewiąty, dziesiąty, jedenasty sierpnia. Jedziemy na północ. Pruszków negocjuje z Pomorzem. Joł mnie pies. Nadchodzi wielka chwila. Dzień ponad podziałami.

– Andrzej. – Zbiera mi się na torsje, jakby całe moje ciało miało się rozpaść na kawałki, gdzie nie chodzi o morze wódki, a o duszę, którą coś rozdzierało od wewnątrz. – Potrzebuję ratunku. Chodzi o moje zdolności. Nie czuję nic, a potem czuję wszystko. Mam dość – wyznaję bełkotem, kładę na dłoni swe nagie serce.

– Rozumiem – odpowiada po dłuższej chwili milczenia. – Musisz być w formie, bo wiele się będzie działo… Artur, niech pomyślę. No. I mam! Ty wiesz właściwie, wtedy, jak się poznaliśmy, dlaczego byłem w ogóle we Wrocławiu?

– Interesy.

– Interesy są zawsze i wszędzie. Wtedy miałem interes osobisty. U psychiatry byłem. Korycki się nazywa. Wszyscy go polecali, to i ja się wybrałem. Umówić cię? – pyta, a ja się zastanawiam, nie jakoś specjalnie długo. Jestem potwornie zmęczony, zdesperowany jak nigdy wcześniej.

– Sam się umówię, Andrzej – zapewniam go i słowa dotrzymuję, jestem w końcu człowiekiem czynu.

Przez kilka następnych dni czyszczę swoje ciało z używek, wysypiam się i najadam. Napędzany pewnego rodzaju natchnieniem do srebrzystego krzyża zdobiącego moje ciało przymocowuję nawet miedzianym drutem śrubę z głowy Ayrtona Senny, która pasuje tam jak ulał, a dnia ósmego sierpnia, otulony w kurtkę chicagowskich byków, parkuję srebrzyste BMW pod gabinetem psychiatry, doktora nauk medycznych Stanisława Koryckiego z silną nadzieją, może nawet i przekonaniem, że wkrótce znajdę ratunek.

NIENAWIDZĘ WARSZAWY Z CAŁEGO SERCA

Wrocław–Warszawa, wrzesień 1992 roku

Witold

Otwieram Powszechną i czytam o Jugosławii. Redaktor Racicki – a jakże by inaczej – wysnuwa mądre teorie o dobrych muzułmańskich Bośniakach i złych prawosławnych Serbach. Nie jestem zdziwiony jego opinią. Zbudował ją na swoich poglądach: równościowych, egalitarnych, obrzydliwie nierealnych. Nie żyłem na wojnie, lecz żyję teraz, a wystarczy żyć teraz, by wiedzieć, że dobrych stron nie ma.

To raczej wszystkie strony są złe.

– Pani zobaczy, pani Krysiu – Wskazuję jej drobny druk gazety, której ta nie ma prawa odczytać. Nikt nie ma wzroku jak ja, jak mikroskop. – Jak on pierdoli, to mnie głowa boli.

Nie wytrzymuję. Doczytuję artykuł ledwie do połowy i wyrzucam makulaturę do kosza. Zakładam swój płaszcz i wychodzę z biura.

Wybija dzisiaj dziewiąty sierpnia. Z tego, co się dowiedziałem, są to urodziny Króla, i chciałem go w te urodziny dorwać. Mam dla niego nawet mały podarunek – nic specjalnego, zero siódemka żubrówki i paczka Marlboro Gold, na znak mojej pamięci. W budce telefonicznej kręcę na komisariat, odbiera Jurczok czy tam Juszkiewicz. Wyjmuję notes i zbieram raporty, a w nich coś o nieważnych płotkach i o Arturze. Nie ma go ani w Reducie, ani w Pałacyku, ani w Polonii.

Co, nigdzie go nie ma? Wyparował?

– Dziękuję – mówię w słuchawkę i się rozłączam.

Krajową drogą dziewięćdziesiąt i cztery jadę civikiem do samych Radwanic. Chwilę po nich kluczę, ale to takie zadupie, że nie da się kluczyć zbyt długo. Obserwuję dom rodzinny małżeństwa Król. Ku memu zdziwieniu z garażu posesji wyjeżdża auto, japońskie cudo, biała toyota piękna aż strach.

Za kierownicą dobrze mi znany długowłosy olbrzym.

– Biała toyota. Była we Wrocławiu? – pytam.

– Żadnej takiej nie widziałem – mówi Juszkiewicz czy tam Jurczok. Zachodzę w głowę, że Król pewnie wyjechał. Każdy ma prawo czasem wyjechać. Nie ma zresztą żadnego święta, żadnej państwowej uroczystości, nic więc też nie powinno się wydarzyć.

Nocą śpię jak suseł i śnię o młodych dziewczynach, które uprzejmie interesują się starym, niedomytym wrakiem (czyli mną). Moje marzenia przerywa telefon, czerwona zaraza. Podnoszę do ucha słuchawkę. Jestem pełen niezdrowych obaw.

– Inspektorze Przyłbicki – odzywa się Jurczok łamane na Juszkiewicz, wierni ojczyźnie przez całą dobę, za trzy miliony złotych miesięcznie. Nie narzekam, ulżyło mi, bo spodziewałem się słyszeć Kiełbaśnika. – Biała toyota, pan wspominał. Nocą nadjechała do Wrocławia, ze strony Warszawy. Piękna aż strach – mówi mi, co zgodne z prawdą. – Król za kierownicą.

– Gdzie jechał?

– Do Radwanic.

– Przyjąłem. A teraz, panowie, dobranoc – mówię, chociaż spać już nie mogę.

Nasłuchuję przez resztę nocy radia, a z nastaniem świtu kupuję gazety. Czytam je przy odpalonym telewizorze i z obawą czekam na historię kolejnego mordu, lecz nic takiego nie następuje.

Następuje coś jednak o wiele gorszego i dowiaduję się tego z Powszechnej. Na człowieka pod Pałacem Kultury z wysokości trzydziestu metrów spadł fortepian. Ofiarą wypadku okazał się Michał Pawelski, przyjaciel Artura. Jedyna osoba, poza rodziną, o której kiedykolwiek wspominał, że istnieje.

A teraz przestał istnieć, bo nie ma czegoś takiego jak dusza. Jako stary komunista stoję z oddali, spoglądam na niewielki kondukt pogrzebowy i obserwuję przede wszystkim Artura. Chociaż oddycha, to wygląda, jakby przestał oddychać już dawno. Wygląda naprawdę marnie. Chcę nawet do niego podejść, ale etyka mi nie pozwala. Jestem więc bierny i bezradny, w czym akurat mam niezłą praktykę. Zamiast więc pomóc, poklepać go dziarsko po ramieniu, stoję sam sobie sto metrów dalej, przy obcym dla mnie grobie obcego człowieka. Zasłaniam twarz ciemnymi okularami. Pogrążam się w myślach o biednym Arturze, którego to los zmierza donikąd, a chłopak tonie jak płotka w morzu przestępstwa, i wkrótce świat o nim zapomni. Zmarnuje się jego dar, talent czy intuicja.

– Amen – mówię do siebie. Czynię fałszywy znak krzyża i odchodzę znad obcego mi grobu, zanim ktoś mnie w ogóle zobaczy.

Po samym pogrzebie Król zapada się pod ziemię, wbrew jakby swojej brawurowej naturze. Próżno było go szukać gdziekolwiek. Nie znajduję go ani w domu, ani w Pałacyku, ani w Reducie. Nie ma po nim śladu nawet w Polonii. Jurczok i Juszkiewicz donoszą, że rzadko kiedy opuszcza w ogóle tereny Psiego Pola, gdzie wynajmuje mieszkanie, i tylko czasem wychodzi gdzieś, wsiada w zaparkowaną pod kamienicą toyotę, za której sterami wyjeżdża z miasta, gdzie nikt go już dalej nie śledzi.

Gdy moje podejrzenia spadają niemalże do zera, zaczynam się znowu czuć jak w dniu świstaka. Pierwszego września na światło dzienne wychodzi wiadomość o śmierci generała Jaroszewicza. Jestem zawiedziony, choć nie zaskoczony, że dowiaduję się tego z telewizji, gdzie powinienem wiedzieć to wszystko z czerwonego telefonu, który to – tak jak historia powszechna o Żołnierzach Wyklętych – milczy wyjątkowo głucho. Zamiast tego oglądam wywiady, w których jak waleń przewija się Włodzimierz Kiełbaśnik. Przemawia do dziennikarzy w oficjalnie spoconej koszuli.

– Urząd Ochrony Państwa usilnie współpracuje z polską policją i polską prokuraturą. Dopniemy wszystkiego, by znaleźć winnego – mówi do mikrofonów. Jest spokojny jak tafla jeziora. Jego nalana morda aż się błyszczy od blasku fleszy.

– Czy na podstawie zebranych dowodów macie już jakieś podejrzenia? – pyta dziennikarz z państwowej jedynki. Kiełbaśnik obraca się w jego stronę i swoim zwyczajem mruga trzykrotnie. Wgapia się prosto jakby w kamerę. Oczy ma szare i martwe, pozbawione emocji.

– Oczywiście. Wedle ustaleń naszych śledczych za zbrodnią stoi Obrazoburca.

Nie wiem, jak skończył się wywiad, bo rzucam pilotem w telewizor, a trafiam w kineskop, który aż pęka od uderzenia, psuje się i umiera. Zrozumiałem, że od sprawy, chociaż była moja, jak moje jest moje życie, zostałem odsunięty. Oddelegowany. Zepchnięty na boczny tor. Zapomniany. Przypomniałem sobie moje ostatnie spotkanie z Kiełbaśnikiem. Intuicja już wtedy szeptała mi, że coś w tej jego frasobliwości potwornie śmierdzi. Nie mogę tej dezaprobaty głośno wyrazić, więc wyrażam ją jedynie dla samego siebie. Z ust wypluwam morze inwektyw, przekleństw lub nawet pomówień:

– Ty gruba kurwo, pierdolona ubecka szmato – rzucam na ten przykład i robi mi się odrobinę lepiej, bo prawdę mówię. Z całego serca go nienawidzę. Nienawidzę Kiełbaśnika, całego ustroju, a w tym momencie także wszystkich Polaków.

Gdy kończą się we mnie zasoby nienawiści, opadam z sił na jedyny tu fotel. Zastanawiam się, czy jestem wobec tego bezradny, czy mogę coś jednak z tym zrobić i czy – przede wszystkim – chcę coś zrobić w ogóle.

– Oczywiście, że chcę – mówię sam tylko do siebie. – Oczywiście, że chcę. – Po drugim zapewnieniu wyciągam z kieszeni spodni czarno-żółty rekorder, któremu wyrażam samego siebie:

– Zapis pierwszego września roku dziewięćdziesiątego drugiego. Godzina: nie mam pojęcia. Sądzę, że piętnasta i piętnaście, bo jestem po Wiadomościach. Dzisiejszego dnia zginął generał Piotr Jaroszewicz. Zamordowano go razem z żoną w ich domu, na Aninie. Sprawa nad wyraz podejrzana, ponieważ wiem – lub raczej się domyślam – w posiadaniu jakiej wiedzy był generał. W kuluarach mówiono o tym od dawna, więc od dawna był niewygodny. Był niewygodny w tym samym typie niewygody co Bogusław Prokop, który życie swe stracił roku ubiegłego i którego morderstwo również przypisano Obrazoburcy. Jeśli wątpiłem w udział Obrazoburcy w morderstwie Prokopa, to teraz wątpię tym bardziej. A raczej: utwierdzam się w swoim powątpiewaniu. Morderstwo Jaroszewicza wydaje się sprawą wysoce polityczną. Sam Obrazoburca polityczny nie jest, a – jak sama nazwa wskazuje – obrazoburczy. Pytanie tylko: co z tego? – mówię wprost w martwą, przesuwającą się taśmę. – Co z tego, że mogę mieć racje? Nikogo to nie obchodzi. Na polu walki jestem zupełnie sam. – Gorzkim stwierdzeniem zatrzymuję nagranie i milczę przez dobrą chwilę. Zastanawiam się nad własnymi słowami i po chwili wiem już, co muszę zrobić.

Wychodzę z domu i robię cywilne śledztwo. Kupuję wszelakiej maści dzienniki i każdym się srogo zawodzę, bo wszystkie piszą to samo. Nihil novi, puste litery zebrane w puste słowa, w puste zdania i w puste wypowiedzi. Tak wiele bym dał, by przeprowadzić normalne śledztwo, chwycić nitkę i dojść nią do kłębka, ale co mogę zrobić? Służba ma całe morze agentów i współpracowników. Kiełbaśnik dowiedziałby się, że węszę, a gdyby tak się stało, to mógłbym stracić coś więcej niż pracę.

Wyrzucam ostatnią z gazet do kosza i zadzieram głowę. Jestem przy kościele Bożego Ciała. Wróciłem na miejsce, gdzie wszystko to się zaczęło. Historia jakby zatoczyła koło. Znowu jestem na samym początku.

– Dlaczego ty nie istniejesz? – mówię do Boga. Powinien być blisko, mieszkać w świątyni z czerwonej cegły, a wiem, że jest ona jedynie pusta, głucha i martwa.

Wracam na Pomorską. Na ulicy o tej porze są tłumy, a w biurze: no, pustka. Pani Krysia przebywa na wakacjach, gdzieś na Mazurach, więc nie mam się komu wyżalić. Jestem zupełnie sam, więc upijam się na służbie, bo nikt mi nie powie, że nie wypada. Wypada za to butelka z mojej ręki, wypróżniona gdzieś w połowie swojego litra i spada na ziemię. Nawet nie widzę, że się rozbija, bo tracę przytomność, zasypiam i gasnę.

Budzę się w nocy, gdzieś w samym jej środku. Nie jestem ani pijany, ani trzeźwy. Rozdarty między rauszem a rzeczywistością dostaję przypływu kurażu. Po mojej głowie zaczynają się kołatać odważne myśli, by teraz, natychmiast kierować się do stolicy, obudzić Kiełbaśnika przed samym świtem i rzucić mu w twarz własną odznaką, postawić się całemu ustrojowi. Zbieram się więc w sobie i chwiejnym krokiem wychodzę z biura. Trafiam na parking, gdzie wsiadam do civika.

Odpalam niewielki, kompaktowy silnik i jadę pijany w kierunku Warszawy.

Jakim cudem się nie rozbijam, to nie wiem, bo chyba raczej cudowi wbrew. Łamię wszelkie przepisy i wszelkie prawa, a gdy w połowie gdzieś drogi i w połowie Polski zaczyna mi brakować odwagi, na cepeenie zakupuję kolejne dwa piwa. Tylko tyle, bo – wstyd się przyznać – ale na więcej zabrakło gotówki. Wypijam je duszkiem na hejnał i na resztę drogi.

Więcej grzechów nie pamiętam.

Ku mojemu zdziwieniu, gdy odzyskuję świadomość, to okazuje się, że w istocie wylądowałem w Warszawie, choć nie w miejscu, do którego zamierzałem dotrzeć. Siedzę w aucie na parkingu przy Alejach Jerozolimskich, pod znakiem zakazu postoju, o który najwidoczniej się zatrzymałem, bo pręt znaku idealnie pasuje do świeżego wgniecenia na masce. Otrzeźwia mnie słońce późnego południa, które grzeje wnętrze auta jak ogień patelnię. Nie ma już we mnie żadnego promila, więc nie ma i woli walki.

Pragnę po prostu umrzeć.

– Matko moja – jęczę. Podnoszę głowę i wszystko mnie boli. Wychodzę tylko dlatego, że potrzebuję wody. Trzaskam drzwiami. Od trzaśnięcia chce mi się rzygać, ale nie mam zupełnie czym. Najchętniej bym umarł na parę godzin i za parę też godzin zmartwychwstał, ale boli zbyt bardzo, bym zasnął.

Zgięty na pół czołgam się do najbliższego kiosku i proszę o wodę, a także o gazetę. Po chwili zastanowienia pani kioskarka pyta mnie:

– Jaką gazetę? – ja mówię, że Powszechną. Kioskarka podaje mi cenę za jedno i drugie, co przypomina mi tylko, że jestem właściwie bez grosza przy duszy. Patrzę więc po kieszeniach, rzucam kilka spoconych banknotów, które cudem tam znajduję, ona mówi:

– Nie starczy. – Więc biorę tylko Powszechną, nienawiść jest we mnie silniejsza niż zdrowie.

Z gazetą pod pachą idę na plac pod Pałacem Kultury. Spotykam tu samych przyjezdnych i żuli. I jednych, i drugich jest tu chyba tysiące. Szukam wolnej ławki. Znajduję nie ławkę, a osobę, którą znam dobrze, osoba ta góruje nad wszystkimi i się od wszystkich odróżnia. Ubrana jest w biały, bawełniany bezrękawnik i czerwone, sportowe spodnie.

– Witaj, Arturku – mówię do niego i się dosiadam. – Co ty tutaj robisz? – Przez jakiś czas Król nie odpowiada. Wgapia się w coś, zasępiony, podążam za jego wzrokiem i widzę Pałac Kultury.

– Przyjeżdżam tu raz na tydzień – przemawia w końcu, wolno jak lądolód. – I nienawidzę Warszawy z całego serca.

Kiwam głową ze zrozumieniem.

– Pozwól więc, że ci w tym potowarzyszę – wyznaję.

Towarzyszę mu w milczeniu, bo boli mnie hałas, on także milczy, bo kontempluje. Wyciągam spod pachy gazetę, na pełną długość i pełną szerokość rozwijam papier, moim oczom ukazuje się artykuł pisany ręką Marka Racickiego, a ogłoszony tłustym drukiem tytuł informuje:

„Zabójstwo Jaroszewiczów – morderstwo na tle politycznym”.

Czytam z zapartym tchem, a po lekturze jestem już pewien: na brudnym placu boju nie jestem zupełnie sam. Mam sprzymierzeńca tam, gdzie nie spodziewałem się go znaleźć. Nazywa się Marek Racicki i jest redaktorem Gazety Powszechnej.

Jak ja go, kurwa, nienawidzę.

PIERDOLONY DZIEWIĘĆDZIESIĄTY I CZWARTY: II

Gdańsk, sierpień 1994 roku

Artur

Zawiedziony służbą zdrowia jak nigdy wcześniej wychodzę z gabinetu doktora nauk medycznych Stanisława Koryckiego i wsiadam prosto w srebrzystą osiemsetpięćdziesiątkę, którą jak monsun, jak katastrofa klimatyczna mknę wprost na północ i nie zatrzymuję się, dopóki się tam nie znajdę.

Melduję się w Cristalu, a Cristal przaśnością razi duchowe podniebienie. Dostaję klucze do pokoju sto i jeden, który wypchany jest niestrawnym bibelotem, rzygowinami raczkującej popkultury. Kładę się w wodnym łóżku i w łóżku tym niemożebnie się wiercę, i ledwo w tym sztormie zasypiam.

Następnego dnia, ósmego sierpnia roku pierdolonego dziewięćdziesiątego i czwartego, do hotelu przybywają tylko grube ryby. Strzeżony parking zostaje zasrany cudami zachodniej motoryzacji, hotelowy hol, hotelowy bar i hotelowy basen po brzegi wypychają się tłustymi cielskami przepychu, i gdy tak patrzę na nich – sącząc kolejnego ze zbyt drogich drinków – bierze mnie na niepowstrzymane obrzydzenie. Zaczynam rozumieć przykładnych chrześcijan z tym całym ich ubóstwianiem ubóstwa. Do nachlorowanego basenu wylewam resztkę napoju i wychodzę przed hotel, bo w nim pozostać nie mogę, rzygać ja przecież nienawidzę.

Stoję więc przed tym hotelem i palę Marlboro, Marlboro czerwone jak moje nastroje, starłbym z ziemi tę pierdoloną elitę, bez względu na stronę, opinie czy poglądy. Pod hotel podjeżdża równie czerwone BMW siódmej serii na mokotowskich blachach, zwalnia wyraźnie tuż przy mnie, odchyla się sterowana elektroniką szyba i widzę tam twarz Pershinga, jest wielka i błyszczy się jak półksiężyc.

– Andrzej. – Z fajką między zębami podchodzę do auta, a zęby mi żółkną od dymu. – Bo prawie bym nie wytrzymał. – Kolikowski mnie klepie po ręce w ramach otuchy. Za kierownicą dostrzegam Doriana, ten kiwa mi głową w pozdrowieniu, a zaraz potem wjeżdżają na teren Cristala, ja czekam jeszcze, dopalam papierosa i paczkę do końca, wzdycham i także wracam.

Nadchodzi wieczór. Gwiazdy świecą nad miastem jak wieczne neony, wybija północ i gwiazdy spadają, bo zawsze spadają dziewiątego dnia sierpnia, w dzień mych urodzin, co roku patrzę w te gwiazdy i wzdycham, wyrażam życzenia do śmierci światów. Leżę na jednym z wielu leżaków, pomiędzy rybami brudnego półświatka wiją się młode, naiwne kobiety, i więcej jest już tu młodych, naiwnych kobiet niż starych, zepsutych samców. Płożą się one między tymi samcami, tańczą do dźwięków srebrnych ich monet, uniżają kobiecości do świstu zachodnich banknotów. Mam dla nich pogardę, więc drżę z podniecenia, ale nie chcę między nie wejść, bo musiałbym wejść między nich, a gdybym tak zrobił, samemu najbardziej bym brzydził się siebie, więc nic nie robię i żal mam tylko do świata, że został tak urządzony.

Nad moim leżakiem ktoś się zatrzymuje, zadzieram więc głowę i widzę Andrzeja, Andrzej w wystawnej hawajskiej koszuli na potężnej górze i lnianych spodenkach na chudych nogach. Na oczach ma ciemne, twarzowe okulary.

– Zdrowie, Andrzeju. – Wznoszę swój kielich, z okazji urodzin.

– Artur, joł cię pies – mówi Andrzej zdenerwowany. – Czym ty tu, do kurwy jasnej, przyjechałeś?

– Osiemsetpięćdziesiątką, Andrzeju. Sam mówiłeś: tylko Bayerische Motoren Werke, ułańska fantazja, niemiecka precyzja.

– Ja pierdolę, ty kretynie – jebie mnie, jak psa, od góry do dołu, ja jego psem jestem, więc też jak pies się kulę, słucham besztania w noc swych urodzin. – Osiemsetpięćdziesiątką Krakowiaka. Ty się z dupą na łby pozamieniałeś? Piątą kolumnę mi robisz?

– Nic nie rozumiem.

– Bo ci sterydy mózg wyżarły, kretynie jeden, idioto bez szkoły, błaźnie żałosny – to mówi i kopie mnie w leżak, spięty jak nigdy ten Andrzej. Gotuje się w nim, mimo chłodnej i nocnej bryzy. – Chcę mafię zjednoczyć, pogodzić zwaśnione strony. Organizuję nawet spotkanie nad samym morzem, a ty przyjeżdżasz jego bryką? Ode mnie dostałeś mercedesa w kabriolecie i mało ci? Kim ty się czujesz, bossem się czujesz, chrzestnym ojcem się czujesz?

– Andrzeju, wyluzuj – mówię jak golden retriever, ogonem macham na pojednanie.

– Spotkanie mamy w poniedziałek. Widzimy się z całym Pomorzem, a z Pomorzem druga strona barykady. Ty wiesz, kto tam, na przykład, będzie?

– Kto?

– Krakowiak, na, kurwa, przykład. – Grozi mi palcem. – Starzy już się na ciebie krzywo patrzą. Pytają: co to za dwumetrowy kretyn? Gdybyś mi życia nie uratował, to już bym cię kopał po ryju, rozumiesz? – Wygraża mi pięścią przed nosem.

Zaczynam myśleć nad odpowiedzią, którą mógłbym go uraczyć, ale gdy do niej dochodzę, to nie wiem, czy chcę właściwie. Jazda beemką to był pomysł Simona, a gdybym się teraz na to poskarżył, to byłbym najmniejszy w swoim życiu, i tylko bym udowodnił, że się boję, a ja się niczego nie obawiam jak tego, że mogę się bać.

Strach nie przystoi bogom.

– I powiem ci, co teraz zrobisz – kontynuuje Andrzej, już spokojniejszy. – Krakowiakowi auto grzecznie zwrócisz i przeprosisz za problem. Powiesz, że chciałeś dobrze, o auto dbałeś jak o swoje. Tylko, zaklinam cię: na przyszłość, zanim cokolwiek zrobisz, masz radzić się mnie i tylko mnie. Czy to jasne?

– Tak – odpowiadam głucho, a Pershing milczy, złość wyparowała z niego razem z potem, pot ten osiada na lnianej koszuli, wsiąka między naszyte tam złotą nicią kokosy i palmy.

– Co się nie bawisz? – pyta mnie nagle, jak gdyby nic się nigdy nie stało.

– Bawię się, w gwiazdy patrzę. W moje urodziny zawsze spadają – mówię.

– Wszystkiego najlepszego – odpowiada zmieszany i milczymy chwilę. Kolikowski odchodzi w końcu, wkracza między wrony, wśród których też kracze, rozlewa się jego osobowość i rozmywa, przestaje być Andrzejem, a staje się bossem ożarowskich włości. Wiją się wokół niego dekady młodsze kobiety, które człowieka zmieniają w zwierzęcie.

Wpatruję się w gwiazdy przez całą noc, aż z nieba nie zetrze ich świt. Do świtu też słyszę nieszczere jęki kupionych kurew i gdzieś po drodze w tym fałszu zasypiam.

Rano dostaję telefon, dzwoni z mojego pokoju.

– Słucham – mówię zaspany. Ledwo się położyłem do wodnego łóżka, w które zapadam się teraz ciężarem ciała.

– Tu Andrzej. – I przerwa długości trzech sekund. – Przykro mi, że na ciebie nakrzyczałem. Wiesz, że mi zależy, prawda?

– Wiem, Andrzej.

– Zły jesteś na mnie?

– Na siebie zły jestem – mówię.

– W porządku. Myślałem, jak to zrobimy, gadałem ja ze Słowikiem, Malizną, Parasolem – wymienia, a ja ich ledwo kojarzę. – Ty tego auta nie oddawaj. Krakowiak się tylko wkurwi, a już chodzi wkurwiony. Ledwo z pierdla wyszedł. Po prostu nim już nie jeździj, nie prowokuj. Niech zniknie na wieczność, zgoda?

– Stoi – mówię.

– No, to w porządku, to przechodzę do rzeczy – mówi udobruchany. – Powiem ci w takim razie, jak to wygląda. Ugadaliśmy się z Nikosiem na poniedziałek. W samo południe zjeżdżamy i spotykamy się na sopockim molo. Same najgrubsze ryby, wydarzenie na cały kraj, no mówię ci. Załatwiamy, co mamy załatwić, i będzie po sprawie. Daj temu dziesięć lat, Artur, i jak Boga kocham, będziemy legalną władzą w tym kraju.

– Jeszcze Polska nie zginęła, póki my żyjemy – wtóruję mu, a wolną od słuchawki ręką drapię się po przyrodzeniu.

– Przygotuj się mentalnie, wyluzuj, ubierz się ładnie. Masz coś eleganckiego?

– Zawsze jestem elegancki.

– Nie pierdol, Artur. Twój dres nie jest elegancki.

– Ciężko na mnie kupić garnitur, szefie. Za duży jestem, niewymiarowy. Nigdzie takiego nie dostanę.

– Artur, doprawdy. Chyba próbujesz wszystkiego, żeby znowu mnie wkurwić. Powiem ci, co zrobisz: natychmiast złazisz z łóżka, pukasz do najlepszego krawca, rzucasz w niego pieniędzmi, on ci daje garnitur i jeszcze całuje po rękach. Nie ma niedzieli, Pan Bóg pracuje, człowiek pracuje tym bardziej. Rozumiemy się jasno?

– Najjaśniej na świecie.

– W takim razie widzimy się rano – mówi i się rozłącza.

Wstaję niechętnie, ubieram się w markowy dres marki starter, biały, bawełniany bezrękawnik i wychodzę z pokoju. Biorę słowa Andrzeja do siebie, ale na opak, bo nie byłbym sobą, gdybym zrobił inaczej. Wbrew rozsądkowi wyjeżdżam osiemsetpięćdziesiątką za teren Cristala, w paszczę radia stereo wpycham kasetę Europa i Azja Sztywnego Pala Azji i na pełen regulator puszczam muzykę, którą burzę mury poprawności. Za moją srebrzystą strzałą ogląda się tłum polskich turystów, tłustawe matki z głupawymi dziećmi, łysawi ojcowie, emeryci u schyłku życia i inni, równie im marni śmiertelnicy. Trzaskają za mną i zamykają się okna i okiennice, a potężne miasto jest ciche w środowe południe, jakby oczekiwało burzy. Pukam do pierwszego lepszego krawca, rzucam mu w twarz pieniędzmi, każę mu uszyć najwspanialszy garnitur w jego marnym i krótkim życiu, przybijamy umowę uściskiem ręki, a potem jadę autem niemieckim nad polskie morze i z rozpędu wjeżdżam na plażę, na którą przecież jest zakaz wjazdu. Jako że mnie zakazy nie zobowiązują, trąbiąc, podjeżdżam pod linię brzegową, płoszę po drodze każdego możliwego plażowicza, straszę ich wszystkich klaksonem, a także Wieżą radości, wieżą samotności. Tłustawe matki zakrywają głupawym dzieciakom uszy, łysawi ojcowie zakrywają uszy własne, emeryci u schyłku życia nie słyszą chyba niczego, inni jeszcze biernie się przyglądają, a ja zostawiam auto na luźnym biegu, wysiadam z niego i pcham BMW w gardło Bałtyku, i pcham tak długo, i tak usilnie, aż przestanę odczuwać opór.

Morze wsysa maszynę jak brud, osiemsetpięćdziesiątka tonie jak dwie tony żelastwa, przez uchylone szyby na pokład wdziera się woda, która w końcu ucisza radio.

Po kostki w wodzie spoglądam na swoje dzieło. W brunatnym morzu wzbierają fale. Wezbrana woda budzi we mnie dziecięcy lęk i ciemno mi robi się przed oczami. Uchodzę, wracam, nim zjawi się ktoś, kto próbowałby mnie powstrzymać.

Wracam we wtorek wieczorem. W Cristalu jest ciszej niż wczoraj, wszyscy zmęczeni i wszyscy napięci, leczą ciała z wczorajszych wojaży. W ręku trzymam futerał z uszytym na miarę garniturem – kremowa marynarka do czarnych spodni, do tego jedwabiście biała koszula. Na głowie mam kupiony przy plaży kapelusz. Słomkowy, bo bardzo mi się spodobał. Drogę do pokoju sto i jeden spędzam w towarzystwie milczących, mafijnych twarzy. Jakby wiedzieli, czego się dopuściłem.

– Miałeś „pozbyć” się auta. A „pozbyć” oznacza po cichu. Nie tak, żeby pisały o tym gazety. Mógłbym cię tu jebać bez przerwy jak psa, ale nie mam czasu. Porozmawiamy po wszystkim. – Andrzej nie złożył mi dzisiaj wizyty. Słucham go przez szelest słuchawki. Słyszę też, jak ściska ze złości szczęki. – Jutro zostajesz w hotelu. To rozkaz.

– Kupiłem garnitur – mówię ja, dumny z siebie. – Ma się zmarnować?

– Na ślub go, kurwa, założysz. Albo na pogrzeb – kwituje Pershing na do widzenia, a potem tylko trzask, dźwięk głuchego telefonu, urwanej rozmowy po drugiej stronie.

Tej nocy śpię nad wyraz dobrze, bo wierny sobie i zbuntowany. Budzę się gdzieś koło dziewiątej. Przez najbliższe godziny czekam, aż coś się wydarzy. Za drzwiami, na korytarzach i piętrach poruszenie, bo zbiera się śmietanka polskiej mafii. Nikt do mnie nie puka i nikt o mnie nie prosi. Andrzej mnie nie chciał, Andrzej odrzucił, Andrzej się bał ryzykować, bo mu zależy, więc leżę sam, wsysa mnie łóżko i bierze mnie jakaś kurwica. Chciałbym się zerwać na równe i sprawne nogi, ubrać na siebie ten pierdolony garnitur, pierdoloną koszulę i spodnie pierdolone, pierdolone oksfordzkie buty i całkiem śmieszny kapelusz – i zrobiłbym to niechybnie, właściwie ubrany już jestem i gotów do drogi, o drzwi rozbija się jakieś pukanie.

– Słucham? – mówię donośnie.

– Telegram – przemawia do mnie boy hotelowy, chociaż właściwie to chłopiec. – Telegram do pańskiego pokoju.

Otwieram mu. Stoi tam biedny z kartką, zakrywa się nią przede mną jak tarczą, i po co, ja nic mu przecież nie zrobię.

– Dawaj. – Wydzieram ją z rąk i czytam na miejscu.

„Nie radzę iść dzisiaj na molo. Polecam miejsce zupełnie inne. Z własnego doświadczenia sugeruję zoologiczny ogród, a z zoologicznego ogrodu fokarium.

Przyjaciel”

– Dziękuję. – Wiadomość zgasiła mój gniew, obsypuję chłopaka złotem, a potem oddzielam od siebie drzwiami.

Nie wierzę w pomyłki.

Z jakiegoś powodu dostałem wiadomość, by nie być na zjeździe, na który i tak miałem zakaz wstępu, wierzę zaś w Boga, pisanego z dużej czy z małej litery, bo Bóg do mnie przemawia, i czasem go widzę, bo przecież mnie wybrał, zostałem przecież przez niego przeklęty.

Dziś znak dostałem, by się pojawić w fokarium, ubrany jak na ślub swój lub na swój pogrzeb, wchodzę więc na teren zakładu punkt o dwunastej, punkt o dwunastej nad sopockim molem zbiera się armia gangsterów, lecz mnie to zebranie nie tyczy. W stroju kretyna, ze słomkowym kapeluszem na czubku mojej głowy oglądam foki. Radość mi psują te wszystkie wszechobecne obostrzenia: by fok nie dokarmiać, by fok nie dotykać, by fok nie głaskać, by foki tylko oglądać i foki tylko podziwiać. Patrzę więc na nie, tylko oglądam je i tylko je podziwiam, te tłuste zwierzęta, morskie potwory, i muszę przyznać, że są pocieszne, i pewnie tylko dlatego zdołały przetrwać, zabawki w rękach ludzkiego boga.

– Przepraszam. – Wymijam kobietę w absurdalnie grubym swetrze i ocieram się o ten sweter, no i ten sweter mnie elektryzuje. Naelektryzowany podchodzę do murku na mostku, spoglądam pod siebie na foki i jedna się do mnie łasi, albo mam takie przynajmniej wrażenie. Patrzę w jej czarne jak pustka oczy, więc i widzę tam czarną pustkę.

– Żreć być coś chciała, prawda? – mówię do niej, wyciągam ku niej prawą dłoń, która dryfuję po morskim wietrze, a foka nieruchomieje, jak zaczarowana. Schyliłbym się bardziej i mógłbym jej sięgnąć, a skoro mógłbym, toteż się schylam. Na czarnych oczach zwierzęcia rosną czarne źrenice i nagle foka wyskakuje, kłapie zębami, kłami zahacza o moją rękę i ręka ta niknie w foczej gardzieli, foka szarpie gwałtownie wczepiona we mnie zębami, w mojej głowie zapala się wstęga bólu i ból ten paraliżuje. Spadam z mostku, sfruwa z mej głowy słomkowy kapelusz, piętrowy lot łagodzi basen, moja kończyna więziona jest w paszczy morskiego potwora. Ostatkiem sił zbieram się z wody, przemawiam językiem bogów i aniołów, jak niegdyś przemawiał mój tata:

– Kurwo ty. – I wyprowadzam na fokę lewy sierpowy.

Zwierze wypuszcza skrwawioną prawicę i w tej skrwawionej prawicy brakuje małego palca. Wyraźnie widzę, jak czerwona krew ścieka po kremowej marynarce, a po chwili obraz ciemnieje i gaśnie, i przestają do mnie docierać wszelkie bodźce zewnętrznego świata.

Jest rok pierdolony dziewięćdziesiąty i czwarty, albo siedemdziesiąty i piąty, mam pięć lat i tonę w otchłaniach Odry, woda jest głucha, woda się nade mną zakrywa jak wieko wiekowej trumny, umieram ubrany jak kretyn, garnitur szyty na szybko, na miarę, na ślub mój lub na pogrzeb.

STAWKA WIĘKSZA NIŻ ŻYCIE

Wrocław, wrzesień 1992 roku – sierpień 1993 roku

Witold

Racicki swoją działalność rozpoczął jeszcze jako student łódzkiego dziennikarstwa. Został członkiem świeżo powstałego Niezależnego Zrzeszenia Studentów i jako ten członek był niezwykle aktywny. Brał czynny udział w protestach studenckich roku osiemdziesiątego i osiemdziesiątego pierwszego, a w czasach stanu wojennego stał się istną persona non grata. Władza przejechała się po jego wolności jak czołg T trzydzieści i cztery po berlińskich barykadach. Internowano go jako politycznego więźnia, więc w politycznym więzieniu (przy siedzibie partii KC PZPR) spędził pięć lat, gdzie podupadł na zdrowiu, lecz nigdy nie sprzedał swoich wolnościowych ideałów. Tymczasem ja robiłem wątpliwą karierę w Służbach Bezpieczeństwa, rozwijałem swoje alkoholowe pasje, zostawiłem swoją żonę i swoje dziecko.

W drugiej połowie lat osiemdziesiątych, gdy nastąpiła odwilż, Racickiego wypuszczono na wolność. Wrócił do kochającej go kobiety i gromadki różowych dzieci, które jako student jeszcze zdążył spłodzić. Nieomalże od razu dostał posadę we wrocławskiej Gazecie Powszechnej, gdzie walczył za wolność w politycznej rubryce. Ja tymczasem dalej rozwijałem swoje alkoholowe pasje, teraz samotny jak palec, a jedyne, co zmieniłem, to Służby Bezpieczeństwa na Urząd Ochrony Państwa, więc jedynie etykietę.

Nie wiem, co wpływa na to, że życie człowieka może być chwalebne lub też zupełnie nie. Wydaje mi się, że środowisko, ale tak sobie może tłumaczę. Za Racickim przemawia pamięć jego przodków. Żywot ich został udokumentowany szlacheckimi tytułami, walką w każdym z polskich powstań i w każdej z wojen światowych, ku czci i chwale ojczyzny, za wolność waszą i naszą. Pamięć po moich zaś zacierała się dwa pokolenia w tył, bo nikt nigdy nie pytał, kim była prababcia i kim był pradziadek. Karłowaty, genealogiczny krzak przedstawiał jedynie potomków pańszczyźnianych chłopów. A raczej domysłu o ich egzystencji.

Sam Racicki – przyjaciel Wałęsy, Michnika czy Mazowieckiego – nie wiedziałby nic o moim istnieniu, gdyby nie to, że byłem i jestem zatrudniony jako szumowina w tym samym co Racicki mieście, o czym on jako człowiek o daleko sięgających kontaktach wiedział doskonale. Kilkukrotnie zmuszał mnie do nagrywanej na kasety magnetofonowe rozmowy i później cytował w swojej gazecie jako „anonimowe źródła”.

Łaskawie.

Żebym nie miał z tego powodu nieprzyjemności.

Nigdy nie czułem od niego niechęci. Zapewne dlatego, że nie traktował mnie jak równego sobie. Spoglądał na moją osobę jak pierwsi biali Amerykanie na ostatnich rdzennych Indian, z wyższością i z politowaniem, i chyba dlatego go nienawidzę.

Siedzimy w kawiarni Śląskie Niebo naprzeciw ruin wrocławskich Delicji. Na gruzach powstaje centrum handlowe ze szkła i żelbetonu. Rozmawiamy z Racickim w cztery oczy. Pomimo wczesnej jesieni, na dworze jest tysiąc i jeden stopni, a za mną tysiąc i jedna noc spędzona na drodze donikąd.

Dzielimy się spostrzeżeniami.

– Podsumujmy, co mamy – mówię, i mówię to cicho.

To pierwszy raz, gdy widzimy się z mojej inicjatywy. Od tego momentu w ogóle widujemy się rzadko, o losowych porach, w paranoicznie posuniętej konspiracji. Patrzę na przystojną twarz Racickiego, na której mieszają się nurty narodowego pozytywizmu z równie narodowym romantyzmem. W jego brązowych oczach widzę odbicie narodowej hołoty, czynnika hamującego, czyli siebie.

– Morderstwo z roku osiemdziesiątego dziewiątego, działacz KC PZPR, Piotr Cetnarowicz. Ginie w dzień upadku Berlińskiego Muru, przybity nocą do krzyża pod kościołem Bożego Ciała – podsumowuje redaktor. Włada pięcioma językami, lecz polskim zdecydowanie najpiękniej. – Rok dziewięćdziesiąty, rocznica wybuchu drugiej wojny światowej. Cezary Frasyniuk, szef biura śledczego Urzędu Ochrony Państwa, nabity na lufę czołgu T-34, na samym środku Placu Zwycięstwa. Rok dziewięćdziesiąty i pierwszy, pierwszy maja. Bogusław Prokop, komendant Państwowej Policji. Torturowany i zdekapitowany. Rok dziewięćdziesiąty i drugi, ubiegły. Pierwszy września. Mord generała Piotra Jaroszewicza. Torturowany razem z żoną przez długie godziny.

– Obrazoburca. Ty wymyśliłeś ten pseudonim – mówię i odpalam brydżowego. Dmucham ciemnym dymem w jasną twarz Racickiego. – Ty go tak naprawdę stworzyłeś.

– Nadałem mu tylko formę. Żeby wiedzieć, z czym obcujesz, musisz to najpierw nazwać.

– Twoje artykuły nie potępiały jego czynów.

– Nie potępiały idei.

– Jaka idea jest warta ludzkiego życia?

– Powiedziałbym, że każda.

– Komunizm to też idea, Racicki.

– Nie potępiam komunizmu jako idei. Idee mają to do siebie, że obiektywnie są wzniosłe.

– To jaka idea stoi za Obrazoburcą?

– Wstrząsnąć posadami świata, by świat ten obudzić.

– Terroryzm – punktuję.

– W istocie. W najczystszej formie – przyznaje Racicki. – Słowo nacechowane negatywnie. Mamy na to lepsze, polskie określenie: bojownik o wolność.

– Bojownik o wolność zabił dwie osoby, mężów i ojców rodzin.

– To nie byli aniołowie.

– Nie byli. Ale mężowie i ojcowie rodzin.

Racicki nawet nie mruga, gdy mu to mówię.

– No, dobrze. Pójdźmy dalej – mruczę. – Morderstwa zaczęły ci przeszkadzać dopiero przy śmierci Prokopa, potencjalnie trzeciej ofiary.

– Zaczęły – przytakuje redaktor. – Nie pasowała mi ani nijaka data, ani finezja wykonania – lub brak tej finezji – ani motyw. Nadałem mu imię: Obrazoburca, nie po to, by było nietrafne. Wydaje mi się, że wiem, kim on jest, to znaczy: nie dosłownie. Bardziej z psychologicznego punktu widzenia. Dokonałby mordu absurdalnego czy obrzydliwego, ale nigdy na tle politycznym.

– Tu nasze drogi się zbiegają – przyznaję wtrąceniem. W głowie mam wizję Artura Króla lub podobnej do niego osoby. – Nie wydaje mi się, by Obrazoburca mógł się czegoś takiego dopuścić.

– Ze względu na okoliczności sprawa trafiła od razu do UOP-u. Zajmowałeś się nią od samego początku, prawda? – dostaję pytanie. – Widziałem cię w szpitalu, w osiemdziesiątym i dziewiątym.

– Zajmowałem. I unikałem ciebie jak ognia.

– Dlaczego?

– Bo ciebie nienawidzę. Nie jako osoby – tu trochę kłamię – a jako dziennikarskiego, wścibskiego organu. Nie cierpię, gdy węszy ktoś, nieproszony.

– Dobrze cię wychowały służby.

– A ciebie dobrze rodzice patrioci. Jak widzisz, jednakże, ty czysty, ja brudny, zbiegamy się w tym samym miejscu – kontruję gorzko.

– Co wykazało twoje śledztwo? – pyta on, niezrażony.

– To samo, co twoje, chociaż działaliśmy inaczej – mówię mu w zaufaniu, mimo złej mojej woli, po jednej i tej samej barykadzie. – Na przestrzeni kilku ostatnich lat, począwszy od śmierci Cetnarowicza, pod wpływem swoistej inspiracji, wystąpiło wiele przypadków obrazoburstwa, profanacji ojczyźnianych wartości. Wszystko to było jednak dziełem koszmarnych amatorów, i wśród setki incydentów tylko jeden jedyny pasował do modus operandi mordercy. Była to sprawa dopiero z roku dziewięćdziesiątego, morderstwo mojego świętej pamięci kolegi, Frasyniuka. Roku następnego, to jest dziewięćdziesiątego i pierwszego, przy śledztwie w sprawie zabójstwa komendanta Prokopa dopuszczono się wielu skandalicznych niedociągnięć, które miały kolosalny wpływ na oficjalny przebieg śledztwa.

– Jakie to niedociągnięcia?

– Nieumieszczenie w raporcie absolutnie ani jednego zdania o opróżnionym sejfie na dokumenty w domu Bogusława Prokopa, a także o zachowaniu mordercy względem psa świętej pamięci komendanta głównego.

– Psa? – Racicki unosi brew.

– Jego psa zmaltretowano i utopiono w wannie.

– To, akurat, może pasować do Obrazoburcy.

– Nie może – zaprzeczam. – Jak wspomniałeś, służby mnie dobrze wychowały. Stworzyłem Obrazoburcy własne modus operandi i jestem przekonany, że jako idealista, za jakiego obaj go mamy, zabiłby ojca i męża, owszem, ale nigdy nie skrzywdziłby zwierzęcia.

– Przyłbicki. Ty lepiej jeszcze o nim myślisz niż ja.

– Nie wiem czy lepiej, lecz myślę właśnie tak. Mam ku temu swoje powody – mówię, a myślę o Arturze lub o jego lustrzanej kopii.

– Rozumiem. Cieszę się, że wspomniałeś o tym psie.

– Dlaczego?

– Powiem, jak tylko dokończysz. Co dalej z tą sprawą? Dlaczego nie umieściłeś tego w raporcie?

– Zaznałem nacisków od samej góry. Przy poprzednich dwóch mordach szefostwo Urzędu zachowywało się, jakby siedzieli na płonących krzesłach, lecz tutaj sprawę, nagle, kazali zamieść pod dywan. Tak jakby problem Obrazoburcy przestał istnieć. No i, tak między nami, znałem Prokopa. Porządny chłop.

– Ja także. Porządny. Ze świecą szukać takich w tym brudnym kraju.

– Ze świecą – potwierdzam i rodzi się między nami nić sympatii. – I też wątpię, by Obrazoburca zabijał... porządnych. Fakt jest jednak faktem, że stanąłem przed następującym wyborem. Albo się ciskam narzuconej decyzji i mnie odsuwają, albo kiwam głową i idę dalej. Poszedłem więc dalej. Pod śledztwem zostawiłem swoją pieczątkę. Przyszedł rok dziewięćdziesiąty i drugi. Morderstwo rodziny Jaroszewiczów. Do tej pory ktoś zawsze do mnie dzwonił w podobnych sprawach, bo rozumiesz: to moje śledztwo. W telefonie zaś: cisza. O wszystkim dowiedziałem się z telewizji. Bez mojej wiedzy sprawę przypisano, a jakże, Obrazoburcy. Zacząłem węszyć nieoficjalnie, po cywilu, na własną rękę, ale wyraźnie czułem, że na tę rękę może ktoś patrzeć, więc niewiele zdziałałem. Trafiłem jednak na twój artykuł. – Wyciągam na stół starą Powszechną z pierwszego września dziewięćdziesiątego i drugiego. – I zrozumiałem, że możemy sobie pomóc.

Racicki milczy i dudni smukłą dłonią o blat okrągłego stolika, przy którym zasiedliśmy. Na blacie mebla krzykliwa, tytułowa strona gazety. Przytrzymuję ją swoimi palcami, krótkimi i grubymi, wskazuję na nadrukowane tam nazwisko Racickiego.

– Dlaczego to robisz, Przyłbicki? – pyta mnie szczerze redaktor, a ja szczerze odpowiadać nie chcę. Wiem za to, że Racicki, choć porządny, jest także nad wyraz próżny i dumny, kontruję więc:

– A ty, Racicki? Masz piękny dom na Zaciszu, piękną żonę i piękne, rumiane dzieci. Dlaczego chcesz się kopać z koniem, kiedy koń jest wielkości kontynentu? Masz o wiele więcej do stracenia.

– Wychowałem się w rodzinie, gdzie przekazano mi wyższą wartość aniżeli przetrwanie. Tą wartością jest ojczyzna, którą noszę w sercu. – Redaktor klepie się dłonią po smukłej piersi, wwierca się szlachetnymi oczyma w moje własne, zgorzkniałe, szczerząc przy tym zęby w kolorze porcelany. – Dla mnie to stawka większa niż życie.

– Skoro tak, to jesteśmy na siebie skazani. – Gaszę brydżowego o szklaną popielniczkę, miażdżąc filtr o brzeg naczynia. – Pies. Miałeś o nim wspomnieć. Wspomnisz o psie?

– Wspomnę. Podczas inwazji na dom Jaroszewiczów również ucierpiał ich pies, sznaucer.

– Ktoś nie lubi psów?

– Mało powiedziane. Bo ten Jaroszewiczów został otruty, a po śmierci również poturbowany.

– Skurwysyny.

– Ciekawe, że wymawiasz to w liczbie mnogiej, Przyłbicki. – Racicki nachyla się do mnie. – Mam pewne przesłanki, które każą mi łączyć te sprawy ze śmiercią Suchodolca i Niedzielaka. A za ich śmierć, bezpośrednio, odpowiedzialna jest więcej niż jedna osoba.

– Z tego, co wiem, sprawy umorzono.

– O. I nie wiesz nic więcej?

– Nie chciałem nigdy wiedzieć – mówię szczerze. – Ani o Popiełuszce, ani o innych. Im mniej wiesz, tym lepiej śpisz. Ale teraz i tak sypiam fatalnie, więc zmieniam swoje podejście. Opowiadaj.

– To śledztwo mojego życia, Przyłbicki, więc słuchaj uważnie, bo mówię to w zaufaniu. – Racicki aż błyszczy od podniecenia. – Ksiądz Stefan Niedzielak, człowiek – co pewnie wiesz – od zawsze niewygodny dla starej władzy, zginął z nocy z dwudziestego na dwudziestego i pierwszego stycznia roku osiemdziesiątego i dziewiątego na swojej parafii w Powązkach. Stwierdzono szereg zewnętrznych obrażeń w okolicy czaszki oraz złamanie kręgosłupa szyjnego. Patolog wysnuł nawet tezę, że obrażeń, uszkodzeń ciała dokonano za pomocą ciosów karate. W tej historii również jest pies pilnujący plebanii. Został otruty dikumarolem.

– Znowu.

– Tak. Znowu. Ówczesne Ministerstwo Spraw Wewnętrznych umorzyło tę sprawę rok później. Uznano, że obrażenia, których doznał duchowny, nie były przyczyną zgonu. Otruciem zwierzęcia też się nikt nie przejmował.

– Interesujące. Mów dalej.

– Stanisław Suchodolec, również ksiądz, również niewygodny, został zamordowany tego samego roku, również na swojej plebanii. Białystok, Dojlidy. W nocy z dwudziestego i dziewiątego na trzydziestego stycznia. Na plebanii rozległ się pożar. Jako przyczynę zgonu uznano zatrucie czadem, zatruty został także jego pies. Przed spaleniem jednakże zarówno ksiądz, jak i zwierzę, doznali licznych obrażeń obuchowych.

– Karate? – zadaję pytanie. Wydaje się to absurdalne, ale zaczynam myśleć, czym obcięto głowę Prokopa. Może nie była to maczta. Może był to samurajski miecz.

– Zabrakło czasu na takie dowody. Dochodzenie zakończyło się po kilku miesiącach umorzeniem z powodu, pozwól, że zacytuję: „braku znamion wskazujących na udział osób trzecich w zainicjowaniu pożaru”, szesnastego czerwca tego samego roku. Nie muszę dodawać, że zarówno w jednej, jak i w drugiej sprawie dokonano wielu innych, rażących uchybień w przebiegu oficjalnego śledztwa, więc zrobiłem własne. I wyszło na to, że oba morderstwa miały wspólnego coś jeszcze.

– Zamieniam się w słuch.

– Kierowca ikarusa, który zeznawał w sprawie Niedzielaka, wyjawił jakoby, że w okolicy przystanku na Powązkach wysadził troje pasażerów: krótkowłosą kobietę o kolorowych włosach, a także dwóch mężczyzn. Jeden chudy i niski, również krótko ostrzyżony, a drugi wysoki, barczysty, długowłosy. – Na ostatnie ze słów Racickiego nachodzę zimnym potem. Tymczasem redaktor kontynuuje:

– Dziesięć dni później, wieczorem przed feralną nocą z dwudziestego i dziewiątego na trzydziestego stycznia, według słów gosposi Suchowolca, trzy podobne osoby widziano, jak kręcą się pod parafią. Zupełnym zbiegiem okoliczności – choć, moim skromnym zdaniem, przy zupełnym tego zbiegu braku – wysokiego, długowłosego mężczyznę zauważono na Wilanowie dzień przed śmiercią Prokopa. I już ostatnie. Według z kolei zeznań mieszkańca Anina, który spacerował z własnym psem po osiedlu ostatniego dnia sierpnia tego roku, cała trójka jak byk wynosiła się z willi Jaroszewiczów – podsumowuje redaktor. – I co ty o tym myślisz, Przyłbicki?

– Myślę, że pragniesz dobrać się do skóry szarym eminencjom i chcesz za to jeszcze dostać pochwałę.

– Ależ oczywiście. Na tym polega dola dziennikarza. To normalne, że pragnę ukoronowania mojej pracy.

– Myślę podobnie jak ty. Morderstwa są ze sobą powiązane, dokonane na tle politycznym. Nie pasują do profilu Obrazoburcy, choć siebie wzajemnie nie wykluczają – mówię. – I z tego właśnie powodu pod Obrazoburcę je można podpiąć. Ciemny lud jest głupi, ciemny lud to kupi.

– Otóż to.

– A jeśli Obrazoburca to nie jedna osoba, a trzy?

– Nie wydaje mi się, Przyłbicki. Jeśliby tak było, byłbym bardzo zawiedziony. Okazałoby się, nagle, że w ogóle się nie znam na ludziach.

– Więc co chcesz z tym zrobić? – pytam. Obserwuję jego szlachetne i próżne oczy.

– Wyciągnąć na światło dzienne sprawę politycznych mordów tej trójki, to raz. Dwa: rozszyfrować tożsamość Obrazoburcy. Dwie równoległe sprawy seryjnych morderstw. Jedne postkomunistyczne, drugie dokonywane przez idealistycznego szaleńca. To będzie najgłośniejsza sprawa Trzeciej Rzeczypospolitej, Przyłbicki. Jesteś mi w stanie pomóc?

Wyciąga do mnie prawą rękę. Mam kilka chwil na podjęcie decyzji, nie korzystam z żadnej, bo mówię:

– Jestem – mówię, a potem wzdycham, ściskam wyciągniętą prawicę, przypieczętowuję cyrograf słowem honoru.

Gdy tylko dowiedziałem się, że przyszedł piechotą, zaproponowałem mu podwózkę, tylko i wyłącznie z grzeczności. Niestety: nie odmówił. Pod jesiennym słońcem wspólnie idziemy do mojej hondy, którą zaparkowałem pod placem Teatralnym.

Auto niewiele się zmieniło pod moją opieką, a jeśli już to na gorsze. Rdza wyżarła lakier jak próchnica, zawieszenie woła o pomstę do nieba głośniej niż kiedykolwiek wcześniej, a wnętrze jest nie tylko zakurzone, lecz i zaśmiecone. Po podłodze, między wycieraczkami na buty a tumanami pyłu, walają się złociste papierki po pryncypałkach marki Prince Polo i zgniecione puszki po piwie marek najrozmaitszych.

Otwieram przed redaktorem prawe drzwi pasażera, a raczej próbuję tylko, bo w moich rękach zostaje klamka. Czuję tylko i wyłącznie zakłopotanie.

– Nie szkodzi – zapewnia Racicki. Jest tak nabuzowany, że nic mu nie przeszkadza. Wsiada do środka od strony kierowcy, a ja zaraz za nim.

Jedziemy przez miasto. Wrocław mieni się złotem i złotem mieni się także Zacisze, na które jedziemy. Wszędzie tu widać pieniądze, za które wybrukowano boczne uliczki, zasiano i dbano o żywopłoty, które strzegły posesji i dzięki którym nabyto zachodnie, zaparkowane tutaj auta. Parkuję więc i moje. Wysiadamy na Henryka Wieniawskiego. Racicki potwierdza, że tu mieszka. Dom jest dwupiętrowy i zwieńcza go wykonany z czerwonej dachówki dach, który wystaje ponad zdobionym ogrodzeniem. Z obszernego brukowanego podwórka wybiega na nas afgański chart w towarzystwie trójki dzieci. Chart szczeka, a dzieci drą mordy.

– Może wejdziesz na obiad? – Zostaję zapytany przez redaktora. Pragnę się z tego pięknego rodzinnego obrazka wydostać, ale ulegam jego woli, i chyba ulegam z żalu, bo miał wszystko to, o czym ja zawsze marzyłem. Uświadamiam to sobie zwłaszcza, gdy poznaję jego żonę, która serdecznie mnie wita, a na widok której dostaję wzwodu. Piękna kobieta. Gdy mnie przytula, strategicznie odsuwam lędźwie, by jej nie straszyć erekcją.

Siedzimy przy wielkim, kuchennym stole, a z wielkich, białych okien pada na nas złociste światło. Dzieci szczęśliwie gaworzą. Gdzieś między nogami pałęta się pies. Racicki wraz z żoną mają się ku sobie, trzymają siebie nawzajem za ręce i chyba chętnie poszliby się pierdolić na pięterko, ale nie mogą, bo przeszkadza im niespodziewany gość, to znaczy: ja im przeszkadzam. Pracuję widelcem i nożem nad potrawą, której nazwy bym nie potrafił wymówić, i chcę stąd jak najszybciej zniknąć, bo nieswojo mi w raju.

Żona – na imię ma albo Maria, albo Maryla, nie skupiłem się, walczyłem z zazdrością i z pożądaniem – wypytuje mnie o to, co robię, skąd się znam z Markiem i inne tego typu rzeczy. Rozmowa sprawia mi trudność, bo na bieżąco muszę w niej kłamać. Z jakiegoś powodu bardzo wstydzę się tego, kim jestem.

– Witold jest agentem tajnych służb, skarbie – poprawia mnie w końcu Racicki, na nieszczęście. – Zajmujemy się sprawą Obrazoburcy.

– Ojej! Obrazoburcy! – cieszy się Maria albo Maryla. – Marek tyle mi o tym opowiadał.

Uśmiecham się na te słowa. Wpycham w usta ostatni kęs jedzenia zbyt wytwornego, bym mógł to strawić, i z pełnymi ustami mamroczę, że bardzo mi miło, ale muszę już iść, i do widzenia.

Po wszystkim stoję przed domem państwa Racickich, opieram siebie o maskę civika, palę papierosa i myślę o życiu. Znad ogrodzenia posesji wystaje czerwony dach, pod dachem sypialne piętro, z którego dochodzą mnie jęki kobiety, która krzyczy, ewidentnie z rozkoszy. Oczyma wyobraźni widzę zawziętą minę redaktora Powszechnej, który, pierdoląc swoją piękną żonę, nawet jej tam nie widzi, bo nie jest obecny duszą. Myśli o swojej niekończącej się sławie, twarzy własnej i jasnej od błysku reflektorów.

Z niedowierzaniem kiwam głową.

– Jaki ty, Racicki, jesteś głupi, to nawet nie masz pojęcia – mruczę do siebie, a potem wsiadam do auta i odjeżdżam.

Współpraca z Racickim okazuje się tak ciężka, jak się obawiałem, bo dobrze się znam na ludziach. Z reguły oceniam ich bardzo dobrze, gdyż oceniam ich bardzo źle.

W swoim postępowaniu jest próżny, dziecinny, a przez to nad wyraz nieostrożny, czym utrudnia konspirację, jak to tylko możliwe. Raz za razem, do swojej trybuny na łamach Powszechnej wypisuje wszelakie smaczki i zapowiedzi śledztwa, które przypisuje sobie i tylko sobie, za co mam mu za złe tylko częściowo, bo przecież tak się dogadaliśmy i taka też była umowa.

Co się zaś tyczy śledztwa, to poza początkowym utwierdzeniem się we własnych, zbieżnych sobie przekonaniach, nie ustaliliśmy wiele nowego, zebraliśmy kilka dowodów więcej, przekazałem mu kilka teczek i kilka teczek dla niego napisałem, ale to wszystko. Teczki tylko ugruntowały nasze przypuszczenia co do udziału służb w morderstwach politycznych, to jest: księży, Prokopa i Jaroszewicza, natomiast śledztwo w sprawie Obrazoburcy nie dało nam żadnych nowych informacji. Sam osobiście nie chciałem sprzedawać Racickiemu własnych podejrzeń co do jego tożsamości. Wiedziałem, że ten chwilę później wysmarowałby to w gazecie. Obserwuję za to Artura jeszcze gorliwiej niż wcześniej i sam przed sobą muszę przyznać, jak bardzo jestem nim zawiedziony.

Zimą roku dziewięćdziesiątego i drugiego Król zupełnie podupada na zdrowiu. Na kilka dni ląduje w szpitalu na Borowskiej. Do tej pory odwiedziła go tylko jedna osoba.

Czyli ja.

– Oczywiście, że wiem, gdzie jesteś. Powiedziałbym, że obserwuję cię jak Bóg, który nie istnieje – mówię mu coś, o czym on doskonale wie. – Płacą mi za to. – Król jest blady jak ściana i prawie jak ona martwy. – Co ci się stało, Arturku?

– To moje przekleństwo – wyznaje Król. – Im bardziej to słyszę, tym jestem słabszy – powtarza z przekonaniem, półprzytomny. – Bywają dni, gdy słyszę wszystko – mówi do ściany, a nie do mnie.

Domyślam się i zgaduję, że pogorszenie stanu zdrowia to następstwo traumatycznej śmierci jedynego przyjaciela, jakiego posiadał, gdzie ja widziałem w tym czynnik ludzki, traumę utraty bliskiej osoby, on zaś czynnik boski, czym mi właściwie imponował.

Bańka nad wyraz wrażliwego olbrzyma pęka w lutym roku dziewięćdziesiątego i trzeciego, gdy Artur zmienia się pod wpływem farmakologii, to jest dzięki (lub poprzez) zewnętrznie przyjmowane środki dopingujące z testosteronem na czele lub z testosteronem jako wierzchołkiem góry lodowej. Król zmienia się nie tyle fizycznie – jego waga wzrasta podejrzewam o dobre dwadzieścia kilogramów – co duchowo, bo problemy natury nadnaturalnej jakby zniknęły, albo prawie zniknęły, a sam Artur zaczyna korzystać z życia miarą najpełniejszą – o ile termin ten oznacza niekończące się imprezy w doborowym, mafijnym towarzystwie, alkohol, narkotyki, używki, i co za tym wszystkim idzie, oczywiście: kobiety.

Artur Król żyje teraz na życiowym gigancie. W groźnym, agresywnym olbrzymie prawie nie mogę już rozpoznać dzieciaka w pasiastej koszulce z siedemdziesiątego i piątego roku. Kartoteka jego poczynań rośnie do ósmej potęgi i na moich oczach Artur przestaje być tylko obserwowaną przeze mnie płotką, a staje się graczem, albo, jak to samemu określił: „ciałem niebieskim dostrzeganym przez inne ciała niebieskie”.

Spotykam się z nim dwa razy przez te ostatnie jedenaście miesięcy i żadne z tych spotkań nie jest przyjemne.

– Przestań ojcować, Witoldzie. – Zbywa moje pouczenia. – Ojcem jesteś kiepskim – dodaje. Na słowa te nasza przyjaźń topnieje, przy czym ma on oczywiście racje.

Jeśli był w nim kiedyś Obrazoburca, to umarł już dawno temu, najpóźniej w roku dziewięćdziesiątym, bo w dziewięćdziesiątym i trzecim w Arturze buntu zostaje tyle, by wystarczyło go do pompowania własnego, przerośniętego dopingiem ego, ale do niczego więcej.

– Miałem podejrzenia, kto jest Obrazoburcą, ale moje podejrzenia stopniały do zera – przyznaję w końcu Racickiemu.

Siedzimy ponownie w Niebie Śląska. Jest gorące, sierpniowe południe. Na ruinach Delicji wyrasta znany już z własnego imienia dom towarowy Solpol. Wydaje się obrzydliwy. Nie wiem, doprawdy, co za umysł wyrzygał ten projekt.

– Musimy dopuścić do siebie fakt, że nigdy się nie dowiemy, kim był.

– Ale możemy wykluczyć, kim nie był – mówi Racicki, w którym ogień nie gaśnie. – Przyłbicki. Księża, Prokop, Jaroszewicz… Jesteśmy im coś winni. Widzę oczami duszy nagłówek: „Ich troje – zabójcy przełomy dekady”. Już tylko bliżej niż dalej. A od tej trójki jak po nitce do kłębka, dorwiemy ich. Te wszystkie postkomunistyczne mendy. Utopimy je. Jak wszy. Potrzebujemy tylko kropki nad „i”. Musimy ich sprowokować.

– Jak chcesz ich sprowokować? – pytam, popijając amerikanę z polskiego ekspresu.

– Zebraliśmy wiele dowodów. Wyłożę kawę na ławę. Przez weekend napiszę wielki, kilkustronnicowy artykuł. W poniedziałek, dziewiątego sierpnia z samego rana informacja obiegnie kioski w całej Polsce. Tej siły już nie powstrzymają.

– Właściwie to radziłbym ci się wycofać, Racicki. Byłeś już ostrzegany – mówię, a opisuję sytuację sprzed dwóch miesięcy, gdy w należącym do redaktora volvo V sześćdziesiąt wykręcono hamulce. Sam Racicki nie dostrzegłby tego nigdy, ale ja to dostrzegłem, bo czuwałem nad nim jak gówniany anioł stróż, patrolowałem jego dzielnice we własnym aucie, na własną rękę we własnym nieurzędowym czasie pracy uzbrojony w urzędową już dziewiątkę. Gdy tylko ten incydent się wydarzył, odwiedzałem Zacisze jeszcze częściej, z czego Racicki nie zdawał sobie w ogóle sprawy, bo całym swoim jestestwem skupiał się na wymarzonej nagrodzie Pulitzera.

– Mogą na mnie pluć i mogą mnie bić – odpowiada teraz i bije się po piersi. – Jak mówiłem: to stawka większa niż życie.

Nie odpowiadam na to, rzecz jasna. Wiem zbyt doskonale o tym, że i tak postawi na swoim.

Dzwony kościołów wybijają siedemnastą i chwilę później się rozchodzimy. Racicki wraca do swojego domu, gdzie zaszywa się w gabinecie, pracując nad dziełem swojego życia, a ja na Szczęśliwą. Pozwalam sobie na dwa piwa tyskie, trzy batony prince polo i krótką drzemkę, która to wszystko zwieńcza. Gdy tylko wstaję, to ubieram się na szybko i wyruszam na swoją szlachetną służbę, która zdaje się nie mieć swojego końca.

O zmierzchu, jak co noc, parkuję sto metrów za willą państwa Racickich, i nawet stąd słyszę, jak się pierdolą.

Budzę się około czwartej nad ranem. Znowu spałem z twarzą w kole kierownicy. Odcisnęła się od niej pręga. Rozcieram ją wolną ręką i rozglądam się po okolicy. Nic nie widzę. Jest zupełnie ciemno. Lampy latarni nie świecą. Wydaje mi się, że wczoraj, przed północą, jeszcze działały.

Może awaria, może prywatna paranoja.

– Paranoja – mówię do siebie na głos. Poprawiam płaszcz na grzbiecie, a potem macam za służbową dziewiątkę zawieszoną za pasem, upewniając się, że ciągle się tam znajduje. Uchylam szybę auta, by słyszeć dźwięki ulicy. Jest cicho i mrocznie. Nie słychać nic prócz rozmów świerszczy, lecz gdy się w te świerszcze wsłuchuję, wyraźnie słyszę kobiece sapanie.

No co, znowu się pierdolą?

– Mam paranoję. – Nucę pod nosem, otwartą ręką uderzam siebie po obu swoich policzkach. Może jeszcze śpię? Może mi się tylko wydaje? Liść, który sobie sprzedałem, był naprawdę mocny i faktycznie mnie ocucił, i mimo to dalej wyraźnie to słyszę: kobiece jęki. Im słucham ich dłużej, jednak, tym przestają mi się wydawać oznaką przyjemności. Rozpoznaję w nich negatywne emocje.

Głównie rozpacz.

– Mam paranoję – powtarzam po raz trzeci do siebie. Zaczynam się pocić, a nawet bać. Ruchem rozpaczy sięgam do schowka, z którego wyciągam małpeczkę żytniej, i pochłaniam jej zawartość za jednym haustem. Mija chwila i, mimo że jestem spokojniejszy, to słyszę te jęki jeszcze wyraźniej. Dochodzą ewidentnie z domu Racickich. Muszę wstać i sprawdzić, co się w tym domu dzieje. W najlepszym wypadku wparuję im do sypialni, a oni zakryją się kołdrą ze wstydu, i tyle. W najgorszym zaś…

Przerywam myśl i wysiadam z auta. Ściskając pod płaszczem rękojeść broni, przechodzę przez bramę najciszej, jak mogę. Nie budzę przy tym psa, co dziwne, bo dawno powinien już zacząć ujadać. Skradam się do mieszkania i naciskam na klamkę frontowych drzwi.

Otwarte.

– Ja pierdolę – syczę pod nosem i uchylam wrota.

Jestem we wnętrzu. Oczyma duszy odtwarzam rozkład salonu. Na jednej ze ścian wymacuję pstryczek do światła. Naciskam go, a on nie reaguje na moją komendę. Jęki są wyraźniejsze, wyraźnie więc słyszę, że to absolutnie nie jęki. To płacz.

Rozpacz.

Niemoc.

Wyrzucam z siebie kolejne przekleństwo i idę ostrożnie na piętro po schodach. Poruszam się tak cicho i zwinnie, jak tylko potrafię. Jestem o krok od sypialni, z której dobiega mnie szloch, a prócz niego męskie, rytmiczne pojękiwania. Przykładam ucho do ściany i słyszę coś jeszcze: szereg stłumionych krzyków rozpaczy. Głosy te są wysokie. Niewinne. Dziecięce.

Wyciągam zza pasa dziewiątkę i trzymam ją oburącz przed sobą. Przede mną drzwi, które muszę wyważyć. Płacz się nasila. Brakuje we mnie odwagi, więc stoję, jakby mnie wmurowało. Nie strzelałem nigdy do żywego człowieka i zaczynam wątpić. Pewnie bym uciekł, ale za ścianą dzieje się coś niedobrego, a im dłużej zwlekam, tym więcej wydarzy się złego.

Nagle rozlega się głośny krzyk i ze zdumieniem dostrzegam, że wydobył się on nie z sypialni, lecz z mojego gardła. Ryk dodaje mi brakującej wiary, napędza krew, która zaczyna wrzeć w moich żyłach. Z siłą, o którą bym siebie nie podejrzewał, wyważam z futryny drzwi i wpadam do środka.

W sypialni byłoby zupełnie ciemno, gdyby nie światło księżyca, które rzuca blady i słaby poblask.

Dostrzegam cień sylwetki długowłosego mężczyzny, która przywiera do bezradnej kobiety. Jego potężne pośladki to rozluźniają się, to spinają. Przyłapuję go na gorącym uczynku gwałtu, wykroczenia niewybaczalnego, więc bez żadnej litości składam ciało do strzału, celuję z dziewiątki prosto w jego kudłatą głowę, pociągam za spust. Ogłusza mnie huk wystrzału. Mężczyzna zrywa się na równe nogi, wypada na balkon, a potem spada wprost z niego na dziedziniec. Z podłogi zrywają się jeszcze dwie inne sylwetki, szczupłe, prawdopodobnie męska i kobieca, więc wypalam jeszcze dwa razy. Nie wiem, czy trafiam czy nie, bo chwilę po wystrzale zostaję przez nie stratowany, gdyż jako drogę ucieczki wybierają nie balkon, a wyważone przeze mnie przejście. Upadam ciężko na plecy i tracę dech, dziewiątka wypada z moich dłoni na parkiet. Ostatkiem sił pytam, rzężąc:

– Racicki?

Na moje słowa słyszę stłumioną odpowiedź. Redaktor tu jest, ale nie może mówić. Pytanie: dlaczego? Czołgam się ku niemu i macam po omacku po twarzy. Wyczuwam taśmę, która krępuje jego usta. Zrywam ją, a on na mnie krzyczy. Jego wargi aż lśnią od świeżej krwi.

– Pomocy. Maryla, dzieci! – Głos mu się łamie.

– Racicki, potrzebuję światła. Światła, rozumiesz? – Trzęsę nim jak szmacianą lalką, żeby się opamiętał.

– Biurko. Szuflada – mówi w końcu.

Na jego słowa dopadam do biurka i z rzeczonej szuflady wyciągam latarkę. Świecę światłem po całej sypialni, czego żałuję, bo widzę rzeczy, których nie chciałbym widzieć.

Do podłogi, za pomocą tej samej, srebrnej taśmy, co ta na ustach redaktora, przyklejono dzieci państwa Racickich. Mają zaklejone i usta, i oczy. Przypominają zawinięte w kokon, naścienne mumie. Są ledwo przytomne, ale na szczęście nie martwe, lecz nie jest to koniec dramatu. Na podłodze lokalizuję dwie pozostałe istoty, afgańskiego charta oraz Marylę Racicką.

Spoglądam najpierw na zwierzę. Pies ma połamane doszczętnie nogi, a także urwaną połowę nosa. Dycha jeszcze, choć ledwo. Co do kobiety…

Nie jestem w stanie na nią patrzeć, bo wiem, że gdy się jej przyjrzę, zobaczę coś, co będzie mnie prześladować do końca życia. Staram się skupić więc na czymś innym. Podążam wzrokiem za śladem krwi, która prowadzi na balkon. Dopadam do porzuconej wcześniej dziewiątki i wychodzę na loggię. Kilka metrów pode mną rysuje się krwawa, okrągła plama, a z niej kolejna ścieżka prowadzi na ogrodzenie i poza nie. Widzę tam odpaloną limuzynę marki jaguar, która odjeżdża w stronę ciemnego miasta. Puszczam w jej stronę cztery następne strzały, lecz wątpię, czy któryś z nich trafia.

Wracam do środka. Biorę głęboki oddech i już nie mogę przed tym uciec.

Racicki klęczy nad żoną, lecz jej nie tyka, nie łapie za rękę, nie całuje po twarzy. Bardzo ją kocha, ale nie może przezwyciężyć obrzydzenia, bo widzi to samo, co ja.

Nogi Maryli zostały złamane na wysokości stóp i piszczela. Wyrwane ze stawu biodrowego uda zwisają jak ochłap mięsa, a piękną niegdyś twarz zrujnowano przemocą. We włosach kobiety, wśród skrzepów krwi, bielą się wybite jej zęby.

Z pochwy wycieka i stygnie nasienie brudne jak szary papier.

Staram się pomóc, lecz nie mogę, bo nic do niego nie docierało. Mówię, żeby zadzwonił na policję, chociaż wiem, że to nic nie da, nie cofnie czasu. On także to wie, bo nie dzwoni.

Jest poniedziałek, godzina ósma trzydzieści i zero. Siedzę samotnie w Niebie Śląska, popijam kawę i przeglądam Powszechną. Zabrakło w niej rewelacji Racickiego. W rubryce politycznej piszą o pierwszym izraelsko-jordańskim granicznym przejściu. Jak masochista przechodzę przez wszystkie strony dziennika i doczytuję aż do działu sportowego, który informuje mnie, że Siergiej Bubka pobił rekord świata w skoku o tyczce, sześć metrów i czternaście centymetrów. Z bólem wyrzucam gazetę do kosza i wychodzę.

Powolnym spacerem przez wrocławski rynek staram się zebrać ponure myśli i wydobyć z nich światło, ale nie ma światła w tym morzu szarości. Myślę o postrzelonym przeze mnie olbrzymie i o tym, czy mógł nim być Artur, i skoro tak, to dzisiaj są jego urodziny, co za ponura i głupia historia.

– Przecież by tego nie zrobił – mówię pod nosem jak wariat. – A jeśliby zrobił, znaczy, że w ogóle się nie znam na ludziach.

Prosto po pracy rzucam się na wiecznie niezaścielone łóżko, gdzie zasypiam jak kamień po ciężkim weekendzie. Budzi mnie czerwony telefon zaufania.

– Halo? – mówię niemiło w słuchawkę.

– Inspektorze Przyłbicki. – Słyszę głos Jurczoka lub Juszkiewicza. – Mamy informacje o Arturze Królu.

– Tak? – Zamiera we mnie serce. Trafił postrzelony do szpitala? Umarł? To nie był on? Chociaż tyle, Boże, jeśli istniejesz.

– Wczorajszej nocy bawił się w Między Mostami. Około drugiej nad ranem brał udział w bójce. Prawdopodobnie żywcem wyrwał człowiekowi rękę – mówi krawężnik i żąda pochwały.

Co to oznacza? Oznacza to, że bez względu na to, czy go postrzeliłem czy postrzeliłem kogoś innego, Artur Król zaczyna kroczyć drogą bez odwrotu.

– Więc nie istniejesz – wzdycham do słuchawki.

– Słucham? – pyta Juszkiewicz albo Jurczok, który zupełnie nic nie rozumie.

NA FALOCHRONIE: I

Gdańsk–Gdynia–Sopot, sierpień 1994 roku

Artur

Ocknąłem się w Szpitalu Akademickim, na wąskim, metalowym łóżku, z którego wystawałem na długość i na szerokość. Otulony w nieswoją spraną po szarość piżamę leżę w jednej z sal. Prawe ramię ciąży od opatrunku, który brunatnieje na moich oczach.

– Niech się pan uspokoi – mówi pielęgniarka z papierosem u warg. Zauważyła moje przebudzenie. – Ugryzła pana foka.

– Tak, wiem, tyle pamiętam – przyznaję, wynurzony jak z mgły. – Pamiętam też, że odgryzła mi palca.

– Zgadza się.

– Będę go miał z powrotem?

– Ma pan go już z powrotem. – Na jej słowa przyglądam się prawej dłoni. Wygląda jak należąca do mumii rękawica. Samego palca nie czuję, bo jedyne, co czuję, to wszechobecny ból, aż po sam łokieć. – Uderzył pan dzikie zwierzę sierpowym. Foka nie zdążyła tego palca przegryźć i strawić, bo wypluła go razem z własnymi zębami.

– Wybiłem foce zęby? – dopytuję ja.

– Wybił pan. Z czego pan się tak teraz cieszy?

– Pani mnie nie zrozumie, nikt z was mnie nie zrozumie. Tak jakby wygrałem z naturą.

– To pan tak uważa.

– Uważam. Uważam też, że mam gorączkę.

– Ma pan gorączkę, owszem. Wie pan, taka foka, to morskie stworzenie, ma zupełnie inną florę bakteryjną. Te bakterie dostały się do pana krwiobiegu. Musi pan to zwalczyć.

– Ja wszystko zwalczę, moja droga. – I puszczam jedyne oczko, na co piguła się rumieni.

Naszą rozmowę przerywa równa godzina wyznaczona przez radio. W tym samym czasie piszczy moje casio, które ciągle mam na ręce i które ciągle mnie nie zawodzi.

– Słyszy pan? – Kobieta podgłaśnia radioodbiornik. Jesteśmy tu tylko my, prócz nas gorące i martwe powietrze. – W końcu ich złapali.

Słucham i słyszę. Państwowa policja trąbi sukces w państwowym radiu, a spiker donosi o wielkiej obławie na sopockim molo. Schwytano czternastu mężczyzn kierujących półświatkiem przestępczym, mężczyźni ci przebywają w tymczasowym areszcie, wśród mężczyzn Andrzej K., pseudonim Pershing, a stołeczny prokurator Jerzy Łabuda składa zarzuty.

– Muszę zadzwonić. – Zrywam się z łóżka i chwieję się na nogach, pielęgniarka próbuje mnie powstrzymać, ale co ona tam może.

W szpitalnej piżamie, która ledwo zakrywa mi jądra, wychodzę na korytarz i pytam personel o telefon, personel jak zaczarowane szczury wskazuje mi drogę do sekretariatu, w którym mówię wszystkim:

– Dzień dobry – mówię i jak gdyby nigdy nic podchodzę do aparatu na ścianie, wykręcam lewą ręką na centralę, chwytam nią słuchawkę, bo prawa boli jak diabli. Z centrali dobiega kojący, kobiecy głos, chyba same kobiety pracują w centrali. Proszę na sopocki komisariat policji.

– Starszy aspirant Robert Bielicki – wita mnie jakiś krawężnik.

– Chcę rozmawiać z Andrzejem Kolikowskim, Robson – i ja się witam bezpardonowo.

– Nie można rozmawiać z oskarżonymi – odpowiada hardo, lecz za słowami nie idą czyny, bo ze słuchawki biją mnie szmery, jakby gliniarz odszedł na moment, a zaraz później moje ucho raczy głos Andrzeja.

Chyba jest pijany.

– Artur, dzięki Bogu – bełkocze. – Dzwoniłem do hotelu, a w hotelu ciebie nie było. Jesteś cały? – pyta, jak gdyby nigdy nic.

– To ja dzwonię cię o to spytać. Jesteś cały, Andrzej?

– Tak, tak, spokojnie. – Śmieje się. – Wrzucili nas do aresztu, ale mamy tu jak w raju. Czekamy na obiad i papierosy. Starszy sierżant Micewicz już o to zadbał.

– Kto was w to wplątał?

– No, pewnie Nikoś.

– W radiu mówili, że postawili wam zarzuty.

– Tak, ale żaden prawdziwy, Artur. Każdy obywatel, kiedy chce pomóc drugiemu człowiekowi, może to zrobić. Nawet Wałęsa mówił, że prawo można naciągnąć dla dobra społeczeństwa. Sam wiesz zresztą najlepiej, że jesteśmy niewinni. – Pershing nawet nie stara się ukryć rozbawienia. – No, ale przyznaję: nieziemsko się tym wkurwiłem. Powinienem bardziej słuchać moich nierodzonych braci i synów, Artur. Od samego początku zachowywałeś się, jakbyś nie chciał tu być, a tym bardziej tu przyjść. I ta beemka w polskim Bałtyku! Ty coś czułeś. Czułeś, że coś się takiego wydarzy. Prawda, przyjacielu?

Zastanawiam się nad jego słowami, nad tym, co odpowiedzieć, bo czy zrozumie moje postępowanie, potrzebę czynienia chaosu, obawę przed słabością, żądzę znalezienia wiecznego boga w wiecznie małym człowieku?

Nie zrozumie.

– Kto wie – odpowiadam więc i wzdycham. – Co mam teraz zrobić? Mogę wam jakoś pomóc?

– Zajmij się sobą, po prostu. Niedługo mnie uniewinnią i się spotkamy. Chwytaj dzień, jak to mówią – prawi, a ja się gapię na własną prawicę.

Z opatrunków sączy się ropa i wątpię, bym mógł chwycić cokolwiek.

Godzinę później zaproponowali mi obiad, a ja rzecz jasna odmówiłem, wolałbym umierać przez trzy dni na krzyżu, niż jeść to szpitalne gówno. Myślałem chwilę nad tą pigułą, czy mam na nią ochotę, ale nie podobały mi się jej dziąsła, łaskawie więc też jej darowałem. Zażądałem wypisu ze szpitalnego łóżka, a oni żądaniu memu ulegli, wydano mi zalecenia postępowania, zalecenia postępowania olałem ciepłym moczem, w przenośni i dosłownie. Wydano także moje szyte na miarę ciuchy, na własny ślub lub na pogrzeb własny, przemoczoną koszulę, jasną marynarkę brudną od krwi i od ziemi, i spodnie w stanie nie lepszym. Pytam o swój słomkowy kapelusz, który bardzo zdążyłem polubić, ale nikt się nim nie przejął, więc zaginął, przez co jestem rozczarowany, ale nic nie poradzę.

Wychodzę więc ze szpitala elegancki jak aktor i brudny jak menel jednocześnie, kaleką ręką wzywam taksówkę, podjeżdża opel kadet rocznik osiemdziesiąt i cztery. Gdy taksiarz pyta, dokąd właściwie, ja sobie zdaje sprawę, że dokąd właściwie, to nie wiem, ale co to za facet, co nie wie, znam tylko dwa miejsca w tym obcym mieście, jedno to Cristal, z tym pierdolonym łóżkiem wodnym wśród pierdolonych bibelotów, drugie zaś:

– Do zoo, poproszę – mówię i wsiadam do taryfy.

– Zaraz zamykają – ostrzega kierowca, na co patrzę ja na zegarek, a casio mówi mi, że siedemnasta i czterdzieści.

– O której?

– O dziewiętnastej.

– No, to nie pierdol pan. Do zoo, powiedziałem – rozkazuję tym razem. Taksiarz jest niepokorny z natury i już mnie nie lubi, jedziemy więc we wzajemnej pogardzie, drogę znaczy pierdzenie silnika, a jego tłoki rzężą od braku oleju.

Jakby tego było mało, mają problem, żeby mnie wpuścić, to znaczy ona ma, baba w okienku kasowym.

– Przecież byłem tutaj w południe – tłumaczę, gestykuluję zakrwawioną ręką.

– Tak, i prawie pan zabił zwierzę. Nie można zabijać zwierząt w zoo – wyjaśnia.

– Przecież prawie zabiłem, a nie zabiłem, to raz, a dwa, niech mi pani pokaże, gdzie jest to napisane, bo wydaje mi się, że nigdzie. Za to na pani twarz wypisane jest uprzedzenie do mojej osoby.

– Nie wpuścimy pana.

– Broniłem się – nie odpuszczam ani na moment.

– Wezwę ochronę.

– Nie będziesz mnie ochroną straszyć. – Śmieję się jej prosto w twarz, a skoro się śmieję, to tę twarz widzę. Kobieta aż drży przede mną ze strachu, ja mam gorączkę, więc trochę mi głupio, mówię do niej:

– Proszę pani. Przyszedłem tutaj, ubrany na miarę, jak na swój ślub lub na swój pogrzeb, i ledwo uszedłem z życiem. Chcę tylko się tędy przespacerować, pokazać Bogu, sobie pokazać, w celach terapeutycznych, że się nie boję.

– Mamy otwarte do dziewiętnastej. – Kobieta mięknie.

– Więc o dziewiętnastej zero i zero wychodzę – mówię stanowczo, ona ostatecznie odpuszcza i zostaję wpuszczony.

Jest osiemnasta zero i siedem, mam pięćdziesiąt i trzy minuty, by zrobić coś, na co i tak nie miałem ochoty. Z zoo ubywa turystów jak z materaca powietrze, po kwadransie zostaję sam chyba prócz resztki obsługi, mijam nieszczęsny most, z którego sfrunąłem do wody, spoglądam z tego mostu w wodne głębiny i robi mi się niedobrze.

– Zły pomysł. To był bardzo zły pomysł – mówię do samego siebie i siadam przy najbliższym stoliku, jest wolny, jak każdy inny. Gdyby było wcześniej, może i mógłbym do niego zamówić kawę, teraz nic już nie mogę zamówić, więc siedzę samotnie i wypatruję zachodu słońca, który jest naprawdę czerwony i naprawdę jest piękny. Przymykam jedyne oko i nachodzi mnie myśl, że zaraz zasnę, i może zasnąłem, przysnąłem. Przysnąłem?

Wzdrygam się z płytkiego snu i zauważam z olbrzymim zdziwieniem, że nie jestem już sam. Na stoliku przede mną leży zniszczony, słomkowy kapelusz, a po drugiej jego stronie siedzi kobieta w absurdalnie grubym swetrze.

Jest środek samego lata.

– Chrystusie Niebieski – mówię znowu, do siebie lub do niej to mówię. – Pamiętam twój sweter. Przeoczyłbym cię jak każdą napotkaną osobę, ale pamiętam twój sweter. Musisz przestać nosić ten sweter – pouczam.

Przyglądam się jej i milknę.

Podziwiam jej dobrą i prostą urodę.

Drobną twarz ukrytą za oprawkami rogowych okularów.

Skromny makijaż, którego wcale przecież mogłoby nie być.

Subtelnie rozchylone pełne usta.

Głębokie i ciemne oczy, które gdy tylko wpadają w nie promienie słoneczne, stają się jasne i zielone.

Chrystusie Niebieski. Dlaczego prawdziwe piękno jest tak subtelne?

Jakże łatwo mógłbym ją przeoczyć.

– Czy to oznacza: dziękuję? – pyta mnie.

– Za co mam tobie dziękować?

– Za kapelusz.

– W dupie go mam, szczerze mówiąc.

– Myślałam, że wróciłeś właśnie po niego – komentuje z wyrzutem.

– Nie wiem, dlaczego wróciłem.

– Nie wyglądasz na kogoś, kto by nie wiedział – mówi. Uśmiecham się na te słowa, a po moim wnętrzu rozlewa się ciepło. Wwiercam wzrok w osobę ukrytą za zbroją z wełny na wskroś.

– Dziękuję – wymawiam w końcu.

– Nie ma żadnego problemu.

– Czekałaś przez tyle godzin, by mi go zwrócić?

– Nie czekałabym za nikim nawet kwadransa. Spędziłam tutaj cały dzień, a twój kapelusz się przypałętał. Zabawnie wyszło.

– Zabawnie – przyznaję.

– Zabiłeś tę fokę?

– Jeszcze nigdy nikogo nie zabiłem.

– Więc coś nas łączy.

– Mnie z nikim niewiele łączy, obawiam się. Długo na to sobie pracowałem.

– Mówisz to z dumą czy z obawą? – zadaje mi pytanie, które już dawno powinien ktoś zadać.

– Mówię z dumą, bo muszę tak mówić i muszę tak uważać – odpowiadam. Przypatruję się jej twarzy raz jeszcze, twarz ta wynurza się więc z szarości, nabiera kształtów i pełnych wymiarów, wśród jej pięknych cech liczne niedoskonałości, miliony drobnych rzeczy, które Pan Bóg powinien poprawić, ale z jakiegoś powodu nie poprawił. Przed sobą mam oto prawdziwą istotę z krwi i z kości, jestem więc pod wrażeniem większym, niż gdybym zobaczył anioła. – Nie wiem, jak w ogóle można żyć, myśląc inaczej.

– Boisz się, że nie jesteś specjalny, prawda? – pyta mnie z zaciekawieniem, ponownie celnie, ponownie właściwie.

– Jestem specjalny, moja droga, zostałem do tego naznaczony.

– A przypuśćmy, że jest inaczej. Że nie zostałeś.

– Zostałem. – Staję przy swoim.

– Proszę tylko o przypuszczenie.

– W takim razie przypuszczam uroczyście, że byłbym zrozpaczony – przyznaję. – Oznaczałoby to, że niepotrzebnie zostałem obdarzony abstrakcją.

– Jak zostałeś naznaczony?

– Jako dzieciak powinienem utopić się w Odrze, a przeżyłem – opowiadam historię swojego życia w pigułce kobiecie, którą pierwszy raz w życiu widzę na oczy, a właściwie: na oko. – Przeżyłem tylko po to, by zostać przeklętym przez dziadka własnego w godzinę śmierci jego, amen. Od tamtej pory słyszę ludzkie myśli, lecz tylko takie, które ten ktoś uznaje za złe, nikczemne lub wstydliwe.

– Przypuśćmy, że tak jest naprawdę. Nie da się w ten sposób żyć. Ja, na przykład, przypuszczam uroczyście, bym oszalała.

– Zgodzę się. Mi samemu odbiera to siły witalne. Kilka razy wylądowałem nawet w szpitalu. Gdy tylko na to pozwolę, przekleństwo lub dar wysysa ze mnie duszę. Zostaje tylko wrak człowieka. Pusta, zmęczona skorupa.

– Nie wyglądasz jak wrak.

– Dziękuję.

– Potrafisz to kontrolować?

– Nie wiem, czy właściwie potrafię. Z tego, co zauważyłem, gdy jestem poruszony, słyszę to bardziej i mocniej, więc bardziej i mocniej też cierpię. Od jakiegoś czasu jest jednak lepiej. Biorę męskie hormony w końskich dawkach, czynią mnie bardziej zwierzęcym, i nic wtedy nie słyszę, chyba że się nasilę i tego zechcę. Z reguły, bo czasem i tak wymyka się to spod kontroli. Albo to nie hormony. Może po prostu i słyszę, i czuję mniej, bo się starzeję i zabijam w sobie naiwność.

– Jesteś przekonany, że to dar od Boga?

– Dar lub przekleństwo – poprawiam. – I jestem. Przecież nigdy się nie myliłem. Czasem go nawet widuję, jego, pisanego dużą czy małą literą, jako hinduską personifikację, z reguły wtedy, gdy ktoś umrze.

– Jeśli to dar, musi czemuś służyć.

– I służy. – Wwiercam się w nią wzrokiem i wzroku nie mogę nasycić, patrzę tak pomimo zalet, dla jej magnetycznych, niespotykanych wad. – Odzyskałem przecież kapelusz.

Milczymy przez chwilę i chyba byśmy wznowili dyskusję, ale zegar wybija dziewiętnastą zero i zero, i czuję gorycz na gardle, bo bardzo nie chciałem, żeby ją wybił.

– Przejdź się ze mną. Nad morze – proponuję. – Co masz właściwie do stracenia?

– Męża. Dwójkę dzieci, od których odpoczywam. Karierę naukową – wylicza.

– Życie to festiwal niedokończonych spraw. Dokończmy chociaż rozmowę. – Podnoszę się z krzesła, wyciągam ku niej zranioną rękę.

Kobieta nie wyraża sprzeciwu.

Idziemy więc razem w stronę Bałtyku.

Miasto jest ciche i senne, jakbyśmy tylko my tędy wędrowali.

Między drzewami brakuje wiatru, spomiędzy ulic nie ryczą żadne spalinowe silniki. Idziemy więc przez, właściwie rzecz biorąc, pustkę, ja mam kaleką rękę, ona trzyma mnie pod tę rękę, ja na głowie mam głupi słomkowy kapelusz, ją okrywa głupi, wełniany sweter. Z północy wzywa nas morze, w którego stronę idziemy, a im bliżej tego morza jesteśmy, tym mocniej się do nas odzywa, i tylko jeden, jedyny, pierdolony pies ujada z czyjegoś podwórza, czym burzy mistyczne doznanie.

– Uśpiłbym takiego kundla – mówię do niej. Pies ujada w najlepsze, jakby za życia nie zaznał spokoju i jakby pragnął z tego powodu, by i inni go nie zaznali.

– Łaskawy jesteś dla zwierząt.

– Właściwie to niezbyt łaskawy. Do usypiania podaje się morbital. Czy wiesz, jak działa morbital?

– Zielonego pojęcia nie mam.

– Wpływa negatywnie na układ oddechowy. Zwierzę po prostu przestaje oddychać, po prostu się dusi.

– Paskudna śmierć.

– A która śmierć nie jest paskudna?

– Jesteś przeciwnikiem eutanazji?

– Ani przeciwnikiem, ani zwolennikiem. – Wzruszam ramionami. – Żeby mieć poglądy ustawione albo na zero, albo na jeden, w dowolnej sprawie, trzeba być skończonym idiotą.

– Może ten pies jest nieszczęśliwy.

– Na pewno jest. Ale kto nie jest?

– Ja nie jestem, w tym momencie – przyznaje mi nieznajoma.

– Ani ja, szczerze mówiąc.

– Dokończymy rozmowę, jak obiecałeś?

– Dokończymy. – Gdy to mówię, pokonujemy granicę między miastem a plażą i obutymi stopami wkraczamy na nagi piasek. Na plaży jest pusto i wietrznie, woda kołysze się i wzburzoną powierzchnią odbija sobą gwiazdy.

– Nie zapytałeś mnie o imię – mówi ona.

– Nigdy nie pytam o imię kobiet.

– Spotykasz ich dużo?

– Spotykam ich bardzo dużo, dlatego nie pytam.

– Mnie nie zapytasz?

– Nie czuję potrzeby.

– Jestem jak inne?

– Nie jesteś. Zadajesz pytania, do tego właściwe, poza tym: słuchasz. Czy wiesz, jak mało osób słucha? Do dzisiaj poznałem jedną osobę może, która słucha naprawdę. A teraz ciebie. Stanowisz więc pięćdziesiąt procent lepszego świata, o więcej prosić nie mogę. Czuję się zaintrygowany. – Myślę przez moment. – Może tym bardziej nie chcę znać tego, kim jesteś. Może bym odkrył, że jesteś zwyczajna, powszednia, że bywasz zła i zmęczona, że chodzisz do toalety, miewasz paskudne nawyki. Nie chcę być zawiedziony. I vice versa. Ty także byłabyś zawiedziona mną.

– A ty się naprawdę boisz i naprawdę tak uważasz.

– To prawda. Niczego tak bardzo się nie boję jak własnej słabości. Tym bardziej że zostałem naznaczony. A skoro zostałem, to musi to przecież coś znaczyć. Nie ma nic gorszego, niż dostać dar i go zmarnować.

– Ja w Boga nie wierzę, tak właściwie – tłumaczy mi siebie ona. – Jest tyle naukowych dowodów, że nie istnieje przecież nic więcej.

– Mogłabyś mnie zarzucić całym ich morzem, natomiast zasady prawdopodobieństwa są nieubłagane: albo istnieje, albo nie istnieje. Pół na pół. Zawsze masz te pięćdziesiąt procent, rzut monetą. Orzeł albo reszka. To kolosalnie dużo, nie uważasz?

Nieznajoma trawi moje słowa. Idziemy teraz wzdłuż linii brzegowej i buty grzęzną nam w mokrej nawierzchni, więc lepiej iść bez nich, ściągamy je więc i wędrujemy dalej, szlakiem wytyczonym ludzkimi stopami między wodą, ziemią, a niebem.

– Gdyby tak było, nie spędzałabym dzisiejszego wieczoru z nieznajomym – mówi w końcu. – Mam szczęśliwy dom, dobrego męża i dwójkę dzieci. Udało mi się to wszystko ugrać, mimo kiepskiego startu. A to na ciebie czekałam przez cały dzień, jak głupia pizda, z nadzieją, że wrócisz.

– A jednak. Więc może to przeznaczenie, a przeznaczenie to Bóg.

– Przeznaczenie każe mi robić coś złego? Gdzie jest Bóg w tym wszystkim?

– Nikt nie powiedział, przecież, że sednem istnienia jest szczęście. Może jest wręcz przeciwnie. Prawdopodobnie – podkreślam – jest wręcz przeciwnie. Poza tym: naukowe dowody. Czym są naukowe dowody? Wiemy tyle, ile nic. Przez miliony lat istnienia naszego gatunku dopiero w odpowiedniku ostatniego kwadransa odkryliśmy ogień czy elektryczność. Nauka pod tym względem jest tylko niewiele lepszą formą religii. Tłumaczysz sobie coś najlepiej, jak umiesz, i naiwnie wierzysz, że jest to możliwe do pojęcia naszym zwierzęcym mózgiem. Czym to się różni od wiary w starszego pana z brodą, który zsyła deszcz, gdy płacze, lub słońce, gdy się raduje? Jaka jest różnica między wiarą w prawa fizyki a wiarą w moce Dzeusa? Nauka to kolejna religia, a religia to nie to samo co wiara.

– Uparty jesteś.

– Też jesteś uparta.

– Remis? – proponuje.

– Pierwsze słyszę.

– „Od tamtej pory słyszę ludzkie myśli, lecz tylko takie, które ten ktoś uznaje za złe, nikczemne lub wstydliwe” – cytuje mnie, wraca do tematu niedokończonej, obiecanej rozmowy. – Nie mam powodów, by ci nie wierzyć, więc ustalmy, że ci wierzę. Jak wiele zła mogłeś usłyszeć?

Kobieta ponownie skłania mnie do zastanowienia się, a moje zastanowienie przynosi nieoczywistą pointę:

– Mniej niżbyś się mogła spodziewać. – Wzruszam ramionami. – Ludzie są z reguły do siebie podobni. Inne geny, ta sama zupełnie krew. Niewiele się tu różnimy od zwierząt. Albo one niewiele od nas.

– Zwierzęta też słyszysz?

– Czasem. Ze zwierzętami jest jak z dziećmi, które nie rozumieją jeszcze słów. Słyszałaś taką starą teorię psychologiczną?

– Jest mnóstwo starych teorii psychologicznych.

– Chodzi mi o teorię trzech emocji. Nowo narodzone mają w sobie trzy emocje: złość, strach i miłość. Z racji moich zdolności mogę potwierdzić tylko dwie pierwsze. Nic innego potwierdzić nie mogę.

Nieznajoma nie odpowiada. Wypatrujemy fal Bałtyku. Docieramy do falochronu, przy którym się zatrzymujemy. Morze rozbija się tu o drewniane pale i cichnie.

– Chodź – mówi ona. – Wejdźmy na niego.

– Jest ciemno, pospadamy – oponuję.

– Nie szkodzi, nie jest głęboko.

– Ale mam pewne wady, o których nie zdążyłem powiedzieć. Odkąd się topiłem, jako dzieciak, strasznie się boję wielkiej wody. Nigdy nie nauczyłem się pływać. Spanikuję. Stracę kontrolę. Ciało utonie mi w ciemnych falach, a umysł w czerwonych myślach.

– Ale ja tutaj jestem. Przytrzymam cię.

– Ważę sto i czterdzieści kilogramów.

– A ja pięćdziesiąt i jeden, i to nie ma żadnego znaczenia. – Słyszę od niej i oponowałbym dalej, ale moje słowa nie miały faktycznie żadnego znaczenia, bo kobieta w absurdalnie grubym wełnianym swetrze wspina się po pierwszym z drewnianych pali, rozbite fale kruszą się o jej blade i nagie kostki. Odruchowo chwytam jej dłoń własną kaleką ręką, ona ściska ją mocnym chwytem pełnym zaufania, a w mojej głowie roją się iskry bólu, iskry czerwienią się, nabierają kształtów, stopy topią się w grząskim piasku nadbrzeża, robi mi się ciemno, i zimno, i nic już prawie nie widzę.

– Boję się – mówię do niej i prawie płaczę.

– Przytrzymam cię – zapewnia po raz kolejny.

– Zakryje mnie czarna fala.

– Dlatego musisz się wspiąć – powtarza jak katarynka, a do mego ciała klei się mokre, lodowate ubranie, rozbijają się o mnie mroczne i mocne fale, próbując wyśmiać nietrwałą, człowieczą potęgę. Poddałbym się najchętniej czerwieni, która do mnie dopływa, oddałbym rozpaczy świata władanie nad własną duszą, ale jest ze mną nieznajoma w bezczelnie grubym, wełnianym swetrze. Odzywa się we mnie toksyczna męskość, więc nie chcę być przy niej słaby. Chwytam się jej jak tonący się chwyta brzytwy, opieram swój ciężar solidny o jej ciężar wątpliwy, wspinam się na drewniany, okrągły pal, z którego Bałtyk chce mnie zrzucić z powrotem w morze rozpaczy, trzymam się pala kurczowo, aż nie zrozumiem, że jestem nad falą, że nie tonę.

– Jeszcze tylko wstań. – Zostaję upominany przez nieznajomą.

– Jeśli wstanę, upadnę, ty głupia kobieto.

– Spadniemy razem! – krzyczy, jakby to stanowiło różnicę, woda pod nami eksploduje, a w mojej głowie eksploduje zaś czerwień, której nie mogę się teraz poddać. Wbrew sobie wznoszę się do góry, wspieram swe potężne ciało o jej ciało drobne, aż w końcu stoimy oboje, naprzeciw siebie bosymi stopami na śliskim drewnie, i tylko dlatego stoimy, bo siebie trzymamy w ramionach.

– Nazwałeś mnie głupią kobietą! – krzyczy do mnie, ja ledwo ją słyszę.

– Uznaj to za komplement.

– Dalej się boisz?

– Cały czas się boję, nawet gdy mówię, że się nie boję.

– I teraz, gdy się boisz, słyszysz myśli?

Czuję, że wwierca we mnie wzrok, więc odwzajemniam jedyne, pozostałe mi oko.

– Słyszę.

– Więc co słychać w mojej głowie?! – ryczy tak, że prawie głuchnę.

Nasłuchuję, a to, co usłyszałem, sparaliżowało mnie na wskroś.

Nie mówię jej tego, co usłyszałem. Odpowiedź byłaby zbyt druzgocąca i dla niej, i dla mnie.

Ostatnie chwile spędzamy w milczeniu i patrzymy sobie głęboko w oczy. Poprzez źrenice przenikają nam nagie, zbrukane dusze.

Nie byliśmy pijani, ale nie pamiętam, jak znaleźliśmy się na plaży. Budzi mnie różowy świt, który razi w oko.

Leżymy nad samym Bałtykiem brudni od wilgoci i piasku, ona oparta jest o moją pierś, więc się nie ruszam, bo jest mi dobrze. Z oddali dostrzegam człowieka z wykrywaczem metali, ale niezbyt się nami interesuje. Poruszam się, czym ją rzecz jasna budzę. Otwiera zmęczone, sklejone oczy.

– Mam zapalenie płuc? – pyta mnie tylko.

– Ja może mam, ty raczej nie masz. Twój sweter cię ochronił.

– Nie zdjąłeś mi nawet swetra?

– Sam się sobie dziwię – marudzę pod nosem.

– Jesteśmy brudni – narzeka.

– To dobrze. Z tego, co zauważyłem, ludzie zwyczajnie boją się pobrudzić.

– Jestem głodna.

– Ja też. Zjemy coś?

– Mam niewiele czasu. Mówiłam ci, że mam męża i dwójkę dzieci?

– Co najmniej dwa razy.

– Masz jakąś propozycję?

– Pójdźmy do kina – proponuję. – Chyba że wolisz łóżko wodne.

– Polecasz? – Na jej słowa przypominam sobie sztorm, przez który nie mogłem zasnąć, a także stosy paskudnych bibelotów, przez które chciało się rzygać.

– Zdecydowanie nie.

– Zostańmy więc przy kinie. Wiesz, w ogóle, co grają?

– Zielonego pojęcia nie mam.

– Czemu ja właściwie pytałam – wyraża swoją aprobatę.

Idziemy pod ramię w stronę miasta, tą samą drogą, którędy przyszliśmy, po własnych śladach zasypanych przez piasek i przez czas. Ponownie mijamy upiornego psa, który dalej wyje wniebogłosy.

– Zabiję go – mówię, bo boli mnie głowa, kaszlę i kicham, zamarzłem na nocnym piasku.

– Już przestań.

– Nie mówię o psie, moja droga. Mówię o tym, kto mu to zrobił. Dzisiaj jestem już pewien. Gdy byłem w morzu, słyszałem myśli brudne całego miasta, i wśród nich wszystkich pamiętam to psie ujadanie. To był właśnie on, jeden jedyny pies, bardziej człowieczy niż wszyscy ludzie.

– I co zamierzasz zrobić? – pyta mnie, nie weryfikuje, nie ocenia.

– Jak mówiłem: zabiję go. Zabiję jego opiekuna.

Zbliżamy się w stronę psiego cierpienia i im bliżej jesteśmy, tym pies ryczy głośniej i mocniej, w zwierzęcym głosie wibruje pasja. Docieramy pod jeden z wielu nadmorskich pensjonatów, na terenie samego pensjonatu zbudowany z metalu i drewna kojec, a w kojcu sprawca całego zamieszania. Jedynym okiem pochłaniam ujrzany przez mnie obraz, skundlonego, z pochodzenia niemieckiego owczarka, owczarek na krótkim, metalowym łańcuchu, z obrożą werżniętą w skórę, plackami strupów pomiędzy matowym włosiem, płatami ropy między chorymi oczyma. Pies wrzeszczy i tańczy wokół siebie, i pomimo rozpaczy stawia kroki ostrożnie i z gracją, bo cały wybieg zasrany jest przez jego własne gówno, przez co nie może się biedny położyć. Mimo opłakanej sytuacji zwierze z dumą walczy o swoje i zdaje się wyzywać świat na pojedynek. Zakochałem się w nim od razu i bez pamięci.

– Czy ty to widzisz? – mówię do mojej towarzyszki, a ona nie zdąży odpowiedzieć, bo z pensjonatu wychodzi wąsaty jegomość. Na tępej jego twarzy wypisana jest agresja, a w prawą rękę wetknięta łopata.

– Noż kurwa, przepraszam państwa, ten pies ujada jak pojebany – tłumaczy jowialnie. – Od wczoraj mu się zebrało.

– A tą łopatą to pan zamierza posprzątać? – pytam ostatkiem cierpliwości, bo krew mnie jasna zalała.

– A tą łopatą zamierzam mu przypierdolić.

– Żebym ja tobie nie przypierdolił. – Skaczę przez płot zwinnie jak lampart, pies krzyczy jeszcze to głośniej, wrzeszczy jak opętany i walczy o wolność, walczymy więc nią ramię przy ramieniu, okrutny opiekun oddziela swoje wątłe ciało od mego silnego ciała drewnianą łopatą.

– Panie, o co panu chodzi? – mówi do dwóch metrów i dwóch centymetrów kroczącej nienawiści. – Gdybym miał pieniądze, bym mu lepiej życie ułożył. Człowiek tylko zapierdala w tę i we w tę, a…

Nie daję mu dokończyć. Odtrącam sztycę łopaty jak dziecinną zabawkę, wyrzucam daleko w bok, łapię mężczyznę za szmaty, podnoszę pół metra do góry, jedynym wzrokiem mierzę świńską, ulaną mordę.

– Nie masz pieniędzy, mówisz? To może sprawdzę. – Rzucam go na ziemię, upada na nią całym swoim ciężarem, kaszle z bólu i kaszle krwią, próbuje się ode mnie odczołgać i tylko tym sobie pogarsza. Chwytam go za nogawkę, podnoszę za tę nogawkę do góry jak wcześniej za kołnierz i trzęsę nim, trzepię jak starą świnką-skarbonką, a z niego jak ze starej świnki-skarbonki wypadają pieniądze, głównie w postaci bilonu.

– Proszę zostawić tatę! – Z domu wybiegają dwa małe smarkacze i czepiają się moich nogawek, biją po łydkach małymi piąstkami. Strząsam ich z siebie, jak gigant strącałby pchły, im mocniej ich strząsam, tym więcej pieniędzy wypada z ofiary, i nie przestaję, aż nie wyleci ostatni grosz. Myśli własnych nie słyszę zupełnie, bo pies ujada, ujadają dzieci, i gdy w małym człowieczku zabraknie monet i zabraknie banknotów, gdy w małych dzieciach zabraknie woli do walki, zamachuję się nim, człowiekiem się zamachuję jak młotem, przerzucam człowiekiem jak kulą przez kojec. Mężczyzna ląduje miękko, znaczy się, że ląduje w psim gównie. Pies zupełnie przestaje szczekać, obwąchuje nieprzytomnego pana, dzieci płaczą i ryczą żałośnie, chociaż nic zupełnie im nie zrobiłem.

Na schodach do posesji stoi starsza kobieta, łysa i gruba od chorej tarczycy, i patrzy się we mnie jak w święty obrazek.

– Żyd – mówi.

– Pan Jezus – odpowiadam.

– Pan Jezus! – Nie może się ona nadziwić i żegna się, nawet dwukrotnie. – Irek tak podle traktuje Bronia. – Sprzedaje Bogu członków rodziny.

– Nie znam ja, pani, żadnego Bronia – tłumaczę jej i dopadam do kojca, otwieram furtkę, ubrany jak na swój ślub lub swój pogrzeb wchodzę do środka, z tygrysią gracją wymijam gówna naniesione na ubitą glebę, przekraczam okrakiem nieprzytomnego landlorda i nachylam się nad psem, pewnym ruchem ściągam mu z szyi ponury łańcuch, łańcuch pada na brudne podłoże. Pies patrzy się na mnie spojrzeniem pełnym brązowej miłości i wiem, że wszystko rozumie.

– Proszę państwa, wysoki sądzie. – Wskazuję na niego wszystkim zebranym, nawet jeśli nie są zainteresowani. – To jest Profesor Rafał Wilczur.

Pies wychodzi za moim wskazaniem z ludzkiego więzienia i czeka za mną przy bramie, którą również przed nim otwieram. Kobieta w swetrze mierzy nas obu spojrzeniem.

– I co teraz? – pyta.

– Zrobi, co zechce.

– Ale żył całe życie w niewoli.

– W życiu trzeba wolnym być, choć niełatwy jest każdy nowy dzień – nucę jej w odpowiedzi, ona mnie bierze ponownie pod ramię, gdzieś tam dzieci płaczą nad swoim tatą, ale dla nas to już jedynie przeszłość.

Idziemy z nieznajomą przed siebie i gdy oglądam się za sobą, to cieszy mnie to, co widzę.

Pies podąża za nami jak cień.

Stajemy w kolejce do gdańskiego kina Neptun. Przed nami turyści, rodziny, za nami turyści, rodziny, obok nas Profesor Rafał Wilczur spogląda na wolny świat po raz pierwszy w swym pieskim życiu. Ktoś rzuca uwagę o jego zapachu i tego kogoś torpeduję wzrokiem.

Nikt więcej się już nie śmieje i nikt już nie głosi żadnych komentarzy.

– Czy twój zegarek wciąż działa? – pyta mnie nieznajoma.

– Mój zegarek firmy Casio się nigdy nie myli.

– I co też mówi ten twój zegarek firmy Casio?

– Mówi, że dziesiąta trzydzieści i zero.

– Muszę przed czwartą być na lotnisku.

– Naprawdę jesteś z daleka.

– Dalej, niż ci się wydaje. Nie miałam szczęścia, gdy się rodziłam.

– I ja tego szczęścia nie miałem.

Stajemy przed kasą, w kasie baba inna niż wczoraj, a jednak w jakiś sposób podobna, bo tym samym mnie mierzy spojrzeniem, i tak samo mówi nieśmiało:

– Nie mogę wpuścić psa.

– Pies idzie z nami – nie godzę się na półśrodki.

– Będzie srał i brudził, proszę pana. – Kasjerka przytomnie zauważa problemy dnia codziennego.

– Sama pani sra i sama pani brudzi. Profesor Rafał Wilczur rozumie wszystko, co się do niego mówi i trzeba do niego z szacunkiem. – Obracam się w stronę zwierzęcia. – Profesorze Rafale Wilczurze, bardzo proszę nie brudzić i bardzo proszę nie srać. – Pies na me słowa siada na tyłku i merda ogonem. – Widzi pani? – Prezentuję jej zwierzęcą inteligencję. – Trzy bilety normalne, poproszę.

Wchodzimy na salę. Nim zgaśnie światło, nie zdążę sprawdzić miejsc na biletach, siadamy więc we troje w trzynastym rzędzie na miejscach siódmym, ósmym i dziewiątym. Nie zważamy, czy nasze, lecz nikt nie raczy tknąć naszego szczęścia, terkocze i kręci się szpula filmowa z kinowego projektora, naszym oczom ukazuje się zwiastun disneyowskiego Króla Lwa, a zaraz potem wielkopomne dzieło naszego seansu, Łza księcia ciemności reżyserii Marka Piestraka. Hotelowy detektyw Tomasz Stockinger ugania się za bandą satanistów – dawno nie widziałem nic tak głupiego. Mógłbym się nudzić, lecz zamiast nudy wybrałem śmiech – i śmiejemy się, śmiejemy się do rozpuku, aż nie skończy się seans. Zostajemy na filmie aż do samego jego końca, na sali zapalają się światła, jesteśmy tylko my, ich troje i kilogramy rozdeptanego popcornu, a także zdenerwowana bileterka.

– Seans się skończył, proszę uprzejmie wyjść. Zaraz kolejna grupa – upomina, zbieramy się więc z sali. Zaznaczam bileterce jeszcze, że:

– Ani nie nabrudził, ani się nie zesrał. – Co miałoby być wyznacznikiem psiej mądrości, po czym wychodzimy z Neptuna na gdańskie popołudnie. Słońce czerwienieje. Wyraźnie i boleśnie odczuwam upływ czasu.

– Zoo? – mówię.

– Do trzech razy sztuka – odpowiada ona ochoczo i rozpaczliwie, przed zoo kolejne cyrki w kolejnej kasowej kolejce, tym razem ta sama baba co wczoraj, pretensje ma za to, jak widać, uniwersalne.

– Pies. – To jej pretensja.

– Nie nabrudzi i nie nasra – zapewniam.

– No niech się pan zlituje – mówi, więc coś we mnie pęka i się lituję. Proszę Profesora Rafała Wilczura, by na nas zaczekał, biorę bilety w liczbie dwóch i zostajemy wpuszczeni, a pies zostaje przy bramie, lub tak każe twierdzić moja wiara. Wchodzimy z nieznajomą do wnętrza zoologicznego więzienia, we dwójkę oglądamy dzikie stworzenia w okowach nudy.

– Jest i twoja foka – mówi mi ona do ucha. Idziemy więc w stronę fokarium, a tam na słońcu płożą się grube, morskie ssaki. Jedna z fok, faktycznie, bardziej szczerbata niż inne. Gdy tylko mnie zauważa, prostuje się i daje nura w ciemne głębiny.

Kwituję to wszystko krzywym uśmiechem.

Zwiedzamy zoo po owalu, niewiele rozmawiamy i niewiele myślimy, jesteśmy zmęczeni ostatnią dobą. Z gównianej budki zamawiamy podłe frytki i równie podłego burgera, i jedno, i drugie zjadamy w milczeniu. Po nieboskłonie wędruje słońce, wędruje szybko i niepoważnie, niedługo wszystko wrócimy do normy, zamówię taryfę na gdańskie lotnisko i wszystko znowu będzie zwierzęce.

– To był najdziwniejszy dzień mojego życia – przyznaję głośno, słowa przychodzą mi ciężko i ledwo. – A mówię to jako człowiek, który wierzy w Boga, widuje bogów i słyszy ludzkie, plugawe myśli.

– I ja nie miałam dziwniejszego, a mówię to jako człowiek, który w Boga nie wierzy, widuje ludzi i nic ciekawego właściwie nie słyszy – mówi ona po chwili wahania. Mijamy zagrodę z lwami, lwy się akurat liżą po jajach. – Jak myślisz, coś z niego zostanie?

– Z tego dnia, znaczy się?

– Z tego dnia.

– A uprawialiśmy seks? – Unoszę brew jak aktorski amant.

– Z tego, co mi się wydaje, to nie.

– Więc nic nie zostanie. Ani jeden ślad genetyczny.

– A ślad w pamięci? – pyta.

– Istnieje szansa, że wytrąci go szarość.

– Przydałoby się choćby wspomnienie. Czasem lubię się zamyślić, pożyć chwilę w trybie: gdyby.

– Do wspomnień potrzeba totemów – mówię.

– Masz na to wszystko pomysł?

– Absolutnie żadnego, ale chodź.

Prowadzę ją w stronę obskurnego, drogiego sklepiku. Przed nami tabuny rodziców kupują tabunom dzieci tabuny gównianych pamiątek. Cierpliwie czekamy w kolejnej kolejce, niecierpliwie zerkam na zegarek, zegarek nie kłamie, że wpół do szóstej, z zamysłu wyrywa mnie głos sklepikarza.

– Dla państwa? – pyta. Rozglądam się szybko po durnym stoisku.

– Dla mnie ta pluszowa foka – mówię pierwsze, co mi przyniesie myśl.

– Dla pani? – pyta sklepikarz, pryszczaty student o chudych ramionach.

– Dla mnie dmuchane ratunkowe koło z Kaczorem Donaldem.

– Państwo płacicie razem?

Spoglądamy na siebie, nad nami świeci czerwone słońce.

– Oddzielnie – mówię.

– Oddzielnie – potwierdza ona, sklepikarz nam mówi horrendalne wysokie sumy, na które przystajemy bez wahania. Wychodzimy z badziewiem z kolejki, stajemy naprzeciw siebie, zakłopotani jak nigdy wcześniej.

– Było miło. – Słyszę z jej strony.

– W istocie – potwierdzam. Gubię gdzieś swoje hormony, swoją charyzmę i swoją wiarę, jak głupi wyciągam przed siebie durną, pluszową fokę i trzymam w brunatnych bandażach, nieznajoma w moją stronę zwraca zaś zwiędłe, nieekologiczne koło, na materiale którego nadrukowany został durny, kreskówkowy kaczor. Wymieniamy się podarkami jak głupie dzieci.

– To byłoby na tyle – mówi ona.

– Zamówię ci jeszcze taksówkę.

– Drobiazg, daj spokój, dam sobie radę. Wróć do Profesora Rafała Wilczura. Może nie nasrał i nie nabrudził, ale na pewno na ciebie czeka.

– Na ciebie też pewnie ktoś czeka.

– Zawsze ktoś czeka na kogoś – mówi mi na pożegnanie, przytula do swetra pluszową maskotkę, odwraca się i idzie w przeciwnym kierunku, jej figura oddala się i pomniejsza, aż niknie w ruchomym tłumie. Wyciągam z kieszeni spodni Marlboro i daję sobie chwilę lub dwie na papierosa, a potem wracam do wyjścia i boję się, że ją zobaczę, lub boję się, że jej nie zobaczę.

Nie zobaczyłem.

Przed wyjściem spotykam tylko Profesora Rafała Wilczura, który zgodnie z danym przeze mnie słowem ani nie nabrudził, ani tym bardziej nie nasrał. Owczarek cieszy się na mój widok, zamiata po ziemi brudnym ogonem.

– Wyglądasz strasznie – mówię mu, a on cieszy się jeszcze bardziej. Patrzę na niego jak zbity pies, bo nie wiem, co robić dalej, mogę zrobić tylko to, co zrobiłem ostatnio, to jest bezradnie dreptać po własnych śladach.

– Chodź – proponuję, bo nie mogę mu rozkazywać.

Zmęczeni idziemy w stronę Bałtyku.

Jesteśmy na brzegu, w to samo miejsce doszliśmy, lecz w innym składzie, nie kobieta z mężczyzną, a pies z człowiekiem. Za horyzontem zanika słońce, z moich stóp znikają zaś buty, wtapiam te stopy w wilgotny piasek i idę przed siebie, w miejsce, gdzie morze rozbija się w drzazgi.

Falochron wystaje ponad czarnymi falami, wysyła serię milczących zaproszeń, więc zbieram się w sobie i wchodzę do morza, woda uderza mnie swoim chłodem i krzyczą z bólu zmarznięte kończyny. Idę przed siebie przez kilka kroków i chwytam pierwszy z drewnianych pali, zamykam oczy i czuję czerwień, nadpływa do mnie, próbuje mnie zdusić, zacieklej tłamsi jeszcze niż wczoraj. Kurczowo trzymam się ręką za mokry pieniek, drewno jest śliskie, nierówne, niepełne, wiem, że nie wespnę się na falochron, nie będę w stanie pokonać strachu, gorycz zalewa mnie od głupoty, raz jeszcze, lub pierwszy raz w życiu, świadomie przegrałem.

Mam ochotę wykrzyczeć się w złości, wyrzucić wszystko okrutnej naturze, wydobyć żal ze zranionej piersi, wytopić gorycz z najgłębszych trzewi, uprzedza mnie jednak pies, skundlony owczarek, który przyszedł tu za mną. Pies wyje do wczesnego księżyca, skomle do jasnych gwiazd i z jego głosu wyczuwam, że mnie rozumie.

Wyję więc za nim, wyjemy razem, wyjemy w morze tym samym głosem, wyjemy w tej samej, jedynej intencji.

MĄDROŚCI

PANA COGITO

Katowice–Wrocław, grudzień 1994 roku

Artur

Słyszałem kiedyś powiedzenie, że „rany goją się jak na psie” oznacza, że goją się dobrze. Wychodzi na to jednak, że nie miały racji panie moje polonistki, bo z dnia na dzień Profesor Rafał Wilczur wygląda tylko gorzej, a piątego dnia naszej znajomości nawet nie wstaje do miski, którą napełniłem dla niego zachodnią karmą marki Pedigree.

Siedzimy razem na moim kwadracie przy Komuny Paryskiej i razem cierpimy, bo ze mną też nie jest najlepiej, od trzech pełnych dni mam gorączkę i podejrzewam, dlaczego gorączkę tę miałem: sprawy fizyczne, tym razem, bo gnije na mnie przyszyty palec, przyszyty był źle lub za późno, i cuchnie wszystko śmiertelną gangreną.

– Głupio tak teraz umrzeć – mówię do psa, a on mnie rozumie, ale sił nie ma, by zamerdać ogonem, uchylić chociażby ucho. Łykam trzy przeciwgorączkowe pastylki i, gdy schodzą ze mnie zimne, obrzydliwe poty, zastanawiam się, co mogę właściwie zrobić. Przy nocnej szafce trzymam dziewiątkę po młodym Miliczu i Lesie Kabackim i mógłbym przystawić ją do skroni owczarka, czym bym natychmiast skrócił psie męki, ale gdy tylko o tym myślę, otwierają się jego zaropiałe oczy, patrzą na mnie zwierzęcą mądrością i wiem, że bym nie potrafił.

– Chrystusie Niebieski – mówię pod nosem.

Jest dwudziesta czterdzieści i jeden, sam mógłbym pojechać na SOR, ale co z psem, on bardziej potrzebuje pomocy, potrzeby tej nie dostrzegałem i potrzebę tę odwlekałem. Dzwonię do Leszka, bo samemu słabo stąpam po ziemi, by wiedzieć przyziemne rzeczy, rodzice niewiele mnie nauczyli, rzadko się widujemy, jeszcze rzadziej do siebie dzwonimy, muszę więc pytać o życie gangsterów.

– Leszek? – Ambitnie zaczynam rozmowę.

– Przy telefonie. Streszczaj się, Król. – Rozpoznaje mnie, bo trochę razem przeszliśmy.

– Ty masz psa, albo miałeś?

– To szyfr, Król? – pyta Leszek nieufnie. Nad Pershingiem zbierały się czarne chmury, więcej było dowodów za winą jego niż przeciw, a prokuratura krajowa bezustannie zacierała ręce, więc wszyscy stali się ostrożniejsi.

– Żaden szyfr. Psa przygarnąłem. Prawdziwego. Chyba muszę mu jakoś pomóc.

– A jak chcesz mu pomóc?

– Znasz jakiegoś weterynarza, który mógłby mnie teraz przyjąć?

– Niech pomyślę. Jest taki jeden, na Traugutta. Jedni go kochają, drudzy nienawidzą. Kontrowersyjny. Tak mówią.

– Jasne. Dzięki, i dobrej nocy. – Rozłączam się.

Znoszę psa po schodach, bo sam by nie dał rady, pakuję go na fotel pasażera do mercedesa, którego cudem z Warszawy odzyskałem, i zapinam mu pasy, samemu wsiadam za kierownicę, sobie pasów żałuję, a potem jedziemy w stronę Trójkąta. Nocny Wrocław dwoi się i troi przed jedynym moim okiem, ale udaje mi się dotrzeć na miejsce, bo blisko. Klinika wyróżnia się na tle zrujnowanych kamienic, świeci się nocą jak jarzeniowa lampa, a ponury, podświetlany na biało szyld reklamowy oznajmia z dumą:

PATRON DOBREJ ŚMIERCI.

– Noż kurwa – mówię do siebie i parkuję auto, biorę psa w ramiona jak dziecko lub ukochaną i wchodzę do środka.

W środku ponure, szpitalne lampy wiszą na kablach jak samobójcy, kołyszą się i tańczą pod ciemnym sufitem, korytarz zapchany zaś jest po same brzegi, w powietrzu śmierdzi lekami, psim futrem i moczem. Na moje przybycie roznosi się hałas, szczekają i miauczą niezdrowe zwierzęta, spomiędzy szczeknięć i miauknięć rozmowy. Ich strzępki:

– Panie, a co z pańskim?

– Kiepsko.

– A z pańskim?

– Kiepsko.

– Trzeba uśpić, męczy się biedny.

– Trzeba, trzeba.

– Oj, trzeba, trzeba.

Chciałbym usiąść na jednym z krzeseł, cierpliwie poczekać na swoją kolejkę, ale nie umiem ja wcale czekać, jak się okazuje, bo umiem jedynie walczyć o swoje.

– Witam zebranych. – Na moje słowa cichną zwierzęta ludzkie i zwykłe. – Ten pies chyba umiera.

Nie wywiera to na nich większego wrażenia, rzucają się na mnie chmarą jak hieny, tłumnie mówią, że co ja sobie wyobrażam, że mam czekać, bo demokracja, bo inne bzdurne powody. Każda kolejna obelga drażni mnie bardziej i bardziej, zaraz ich wszystkich, przysięgam, pozabijam, rozpala się we mnie biała gorączka, i już mam się na nich wszystkich rzucić, wtem:

– Halo! – Słyszę z przeciwległego końca obiektu, a w korytarzu robi się ciszej. Podnoszę wzrok i widzę uchylone drzwi do jedynego tu gabinetu, stoi w nich niski mężczyzna w fartuchu, fartuch jak u rzeźnika, czerwony i brudny od krwi. – Co się tam dzieje?

– Mój pies chyba umiera – mówię, nim odezwie się ktokolwiek.

– I co chce pan z tym zrobić?

– No, chcę uratować mu życie – odpowiadam, zbity z tropu.

Po twarzy lekarza rozlewa się uśmiech świętego Franciszka.

– Wreszcie coś nowego. Zapraszam pana serdecznie – rzecze i gestem zaprasza nas do środka.

Kładę owczarka na stole ze stali nierdzewnej, sam stół jest czysty, lecz poza nim króluje tu burdel, wszędzie wala się krew we wszelakiej formie, od świeżej, czerwonej, po różowe osocze rozcieńczone przez detergent.

– Panie – mówi weterynarz. – Jak pan mógł psa doprowadzić do takiego stanu?

– Panie – odpowiadam. – Ja mu wolność zwróciłem, życie uratowałem.

– Gdzie mu pan to życie uratował?

– Na wakacjach.

– Górale pierdoleni – komentuje.

– Nad morzem.

– Morscy górale pierdoleni – rzecze lekarz, jakby wymawiał plugastwo najcięższe. – Gdyby to ode mnie zależało, powiesiłbym wszystkich tych ludzi na krzyżach wzdłuż ulic, jak Rzymianie, dla ostrzeżenia. Tak się nie godzi. Sprowadzają życie na ten świat, a potem o te życia nie dbają. I tak właśnie wszystko trafia do mnie. Jak do Charona na rzece Styks.

– Pan się specjalizuje w zabijaniu zwierząt? – zgaduję, on odpowiada mi niezrażony, czym uzyskuje mój osobisty szacunek:

– Każdy weterynarz się w tym specjalizuje. Ja tylko się tym od nich odróżniam, że tego nie ukrywam. Na studia wybrałem się z miłości do zwierząt i studia tej miłości rady nie dały wyprać.

– To chyba dobrze.

– To chyba fatalnie, kurwa mać. Miłość dyktuje same złe wybory. Albo masz pomysł na życie, albo masz potrzeby serca. Ja mam tylko te drugie i bardzo żałuję. Żałuję tym bardziej, że ludzie to kurwy. Rozumiesz pan tę tragedię? Gdyby nie ja, te stworzenia zostałyby skazane na łaskę tych kurew. Przywiązanie smyczą do drzewa, łopatą przez łeb, wyrzucenie przez okno na autostradzie, powolna śmierć na łańcuchu… Więcej już panu nie powiem, bo się od tej nienawiści zrzygam. Pan tymczasem, jak zrozumiałem, chce psa uratować? – upewnia się.

– Tak – potwierdzam bez mrugnięcia jedynym okiem, lekarz wyciąga w moją stronę zakrwawioną rękę.

– Marek Ługowski – mówi.

– Artur Król. – Ściskam rękę serdecznie i krzywię się z bólu. – Uda się go wyratować?

– Jak w filmach. – Lekarz zagląda psu w oczy latarką, ogląda dziąsła, obmacuje głowę i szyję, zagląda do uszu, maca brzuch, z jakiegoś powodu świeci też do psiej dupy i w tę dupę spogląda. – Prawdopodobnie przybył pan w ostatnim momencie. Pasożyty zżerają go od środka i co ten piesek zeżre, to się musi z tymi dziadami dzielić, a że tyle tych dziadów… No spójrz, panie. – Rozwiera psu, rozumiem, że zwieracze, świeci tam lampką bezczelnie, a ja to równie bezczelnie oglądam. – Nic dla niego nie zostaje. Rozumiesz pan, panie Arturze? Teraz ten pies jest studnią bez dna. Im więcej się w niego włoży, tym więcej mu parchy zjedzą, i nigdy nie dojdzie do siebie. Trzeba się pozbyć robactwa i będzie dobrze. Jak ma na imię?

– To jest Profesor Rafał Wilczur – z dumą oznajmiam.

– Aha – komentuje lekarz i drapie się po głowie. – Podamy mu leki na odrobaczanie w kosmicznej ilości, poczyścimy mu rany, podamy kroplówkę przez kilka dni, może tygodni. I tyle. – Ługowski wyciera dłonie o fartuch, a potem wyciąga z niego papierosy, polskie elemy. Z sympatii do weterynarza nie odmawiam, a braku odmowy żałuję – przyzwyczajony jestem do luksusu.

Palimy wspólnie gówniane trociny.

– Widzisz pan, panie Arturze – zwierza się lekarz dla zwierząt. – Zawsze marzyłem o ratowaniu stworzeń i nie pomyślałem nigdy o tym, że jedyny ratunek, jaki im zwykle mogę przynieść, to śmierć.

– Nazwa lecznicy nie odstrasza?

– Odstrasza tylko tych nowobogackich chujków, co z psów robią księżniczki Disneya. Tych chyba nienawidzę jeszcze bardziej niż prostaków, którzy zabijają zwierzęta. Ludzie uważają, że zwierzęta nie mają duszy. Rozumiesz pan? Gdzie jest granica? Gdzie się zaczyna człowiek, a kończy zwierze? Gdzie dusza i brak duszy?

– Nie wiem.

– Bo nikt tego nie wie. Człowieka da się tak samo sklonować jak zwierzę. Niedługo sklonują pierwszego ssaka. Kolega mój, ze studiów, Grzeszczuk Oskar, po cholerę to mówię, ale skoro zacząłem: w Azji siedzi, pan go nigdy nie pozna, panie Arturze, ba, sam ja go ledwo poznaje, no i w tej Azji, rozumie pan, się bawią w nieśmiertelność. Bo komórki tłuszczowe są potencjalnie nieśmiertelne, rozumiesz pan? – Zachwyca się, zaciąga rakotwórczym dymem nikotynowym. – Można pobierać tłuszcz od martwego, z takich komórek tłuszczowych pobrać jądro komórkowe i wszczepić je do komórki jajowej, wyinkubować, i mamy nowe życie, które jest takie same, jak stare. Niesamowite. Aż ciężko uwierzyć w Boga, który by na to pozwolił. Wierzy pan w Boga, panie Arturze?

Uśmiecham się ponuro.

– Oczywiście, że wierzę – mówię z wiadomych względów.

– A ja nie. I moim zdaniem ci chrześcijanie mają racje, ale tylko połowiczną. – Doktor Ługowski gasi papieros o nierdzewny blat stołu. – Zwierzęta nie mają duszy, ale ludzie też duszy nie mają. Więc, widzi pan, wymyśliłem sobie, że moim zdaniem tej duszy nie ma, nic potem nie ma, w ogóle. – Wzdycha. – Dlatego tym bardziej trzeba pomagać.

Wracamy grubo po północy. Parkuję na brudnym podwórku brudnej Paryskiej Komuny, niosę przez piętra pod jedną pachą brudnego psa, pod drugą sterylne lekarskie narzędzia, w mikrosalonie urządzam polowe ambulatorium, śpiącego owczarka karmię przez igłę z kroplówki, sam pies zapada w płytki, niezdrowy sen. Do mnie samego wraca gorączka, niewiele więc myślę, łykam kilka głębokich łyków żołądkowej i gorzkiej, która się tutaj walała, sięgam po pokrytą kurzem dziewiątkę, wychodzę z bronią na mikrobalkon, celuję przez bandaż w gnijący palec i, zanim pomyślę, pociągam za spust, wtóruję krzykiem hukowi wystrzału. Półbiegiem wracam do salonu, sięgam po resztę gorzały, wylewam ją w odświeżoną ranę, przykrywam świeżym bandażem, padam skonany obok równie marnego Profesora Rafała Wilczura i oddycham równie płytko jak on, i tak samo jak on zasypiam.

Następny dzień budzi nas paskudnym jesiennym deszczem.

Czujemy się o wiele, wiele lepiej.

Wrocław, sierpień 1994 roku

Witold

Nie lubię zganiać na przeznaczenie, bo w nie nie wierzę, ale nie zostałem stworzony do czegoś innego niż stoczenie się w przepaść.

Spoglądam zezem przez pustą butelkę wódki na drugą stronę brudnego stolika.

– Panie Witoldzie – upomina mnie barman. Jest to chuderlawy, zapatrzony na Zachód student. Ma więcej kolczyków niż otworów w ciele. – Chyba zamykamy.

– Jasne – potwierdzam. Nie chcę być mu złośliwy, ale nie mam po prostu do czego wracać. Nie posłużyło mi przebudzenie. Lepiej mi było bez krzty świadomości.

Wszystko zepsuło się w zeszłym roku. Wspomnienia z niego są ciągle żywe, a obrazy: zmaltretowany pies i zgwałcona kobieta, wręcz świecą z mroków umysłu.

Psa musiałem uśpić. Nie należał do mnie, ale Racicki nie był w stanie tego dokonać. Wszystko więc spadło na mnie. Zrobiłem to u Ługowskiego, na Traugutta. Doktor był nad wyraz delikatny i naprawdę mnie nie oceniał. Głaskałem psa po połamanym ryju, a on sobie gasł i umierał. Z tego, co tłumaczył Ługowski, to podał mu morbital, i z tego, co rozumiem, to się przez to udusił, w sensie pies. Było to jedyne miłosierdzie, jakim mogłem go obdarzyć. Zwierzę – wspominam z kronikarskiego obowiązku – nosiło imię Emsi.

Kobiety nie poddano eutanazji, choć byłoby to dla niej lepsze, bo Maryla nie doszła do siebie – i w przenośni, i fizycznie. Nie zrosły się jej ani nogi, ani psychika. Ciało wylądowało na wózku, a głowa w niebycie. Widywałem ich czasem, ją z jej mężem, gdy przejeżdżałem przez złocisty Oporów. Ponury Racicki, szary jak ściana, popycha niechętnie inwalidzki wózek, a na tym wózku Maryla. Martwa, choć żywa.

Nie mogłem im pomóc, bo samemu nie miałem się lepiej. Załamała się we mnie wiara, którą ledwo zdążyłem rozbudzić. Zacząłem pić jeszcze więcej niż zwykle. Piłem do totalnego urżnięcia się. Wszystkim to było chyba na rękę, bo świat nie chciał detektywa Przyłbickiego. Świat chciał pijanego uopka i jego pijackie, nijakie raporty. Za swoje pijaństwo i swoją uległość dostałem awans, za awans niemałą premię.

Tę premię w całości przechlałem.

– Panie Witoldzie. – Nieznane mi, zachłyśnięte Zachodem, chuderlawe siły podnoszą mnie z wysokiego barowego krzesła i uprzejmie wynoszą na zewnątrz, gdzie kładę jak długi i leżę na bruku.

Gdy tylko się ocknę, to wracam na Szczęśliwą i jak głupi śmieję się z jej imienia.

Hałas.

Słyszę hałas przez głowę pękniętą na pół.

– Tak? – mówię w czerwoną słuchawkę. Za oknem jest gorąco, choć słońce niezbyt wysoko. Godzina nie później niż dwunasta, nie wcześniej niż dziewiąta.

– Panie starszy inspektorze Przyłbicki – mówi Juszkiewicz albo Jurczok. Wymawia nowe stanowisko tonem, jakby gramatycznie robił mi loda.

– Kurwa – rzucam przez łącze, a oznacza to to samo co: „Słucham?”.

– Raport mam. Mariusz Szpyra nocą wyjechał w stronę Krakowa, Rafał Streit widziany na Świdnickiej z kilkoma nieznanymi osobami, no i ten, no, Król... – Urywa krawężnik, bo trochę się na nim poznali i dlatego właśnie się go bali. Król jest człowiekiem Pershinga i dlatego też posiada status nietykalnego. Przekonaliśmy się o tym osobiście, kiedy zeznania Króla obarczające, na czele z wyrwaniem człowiekowi ręki, zaginęły, a Król – teraz bez jednego oka, które stracił przeze mnie, albo nie przeze mnie (prawdopodobieństwo pięćdziesiąt na pięćdziesiąt i tak stanowi wobec jego osoby czynnik wysoko zniechęcający) – dalej chodzi sobie po wolności, i to nie byle jakiej, bo wolność ta jest nielegalna. Smakuje inaczej. Zapewne lepiej. Jak czterdziestoletnia whiskey lub dwudziestoletnia dziewczyna. Jakiś czas temu opuścił on nawet Wrocław, Król, w sensie, opuścił. Wylądował w Warszawie i właściwie od tamtej pory to nie wiem, co się z nim dzieje. – Artur Król przyjechał do Wrocławia srebrną osiemset pięćdziesiątką.

– A co w tym szczególnego?

– Chłopaki mówią, że to auto Krakowiaka.

– Nie dziwi mnie to jakoś szczególnie – mówię, co zgodne z prawdą. Prawdopodobnie jeśli byłeś w stanie wyrwać komuś rękę żywcem, to jesteś tym, o kim mówią filmowe morały, to jest: możesz dokonać zupełnie wszystkiego. – Dobra robota. – Rozłączam się, bo nie chce mi się dłużej rozmawiać.

Ponuro patrzę w martwą ścianę i myślę o Królu, ostatnim, który mnie zawiódł, chociaż niczego tak naprawdę nie był mi winien.

Z bólem głowy i serca zabieram się do pracy, którą przez niemoc znienawidziłem z całego serca. Nie mogę jedynie nienawidzić pani Krysi, Krystyny Sawickiej, po prostu nie potrafię, więc mówię jej miłe:

– Dzień dobry. – I chociaż wcale nie jest taki dobry, to Sawicka uśmiecha się do mnie tak szczerze, jak gdyby był.

– Panie nadinspektorze – upomina mnie jak niegdyś matka. – Dzwonił zarząd. Jutro, w Warszawie, jest zjazd krajowy. Zamówić panu bilety?

– Jakie bilety? – pytam się mało uprzejmie. Zdenerwowało mnie to, więc chucham jej w twarz alkoholem ze świtu, na co ona się krzywi. Robi mi się głupio i natychmiast łagodnieję. – Niech pani będzie spokojna. Do jutra jest sporo czasu. Pojadę civikiem.

– Nie będzie pan… – Ona szuka odpowiedniego słowa na moje nałogi. – Zmęczony?

Roześmiałbym się donośnie, ale jestem człowiekiem z głową na karku, która pęka mi z bólu na pół.

– Nie będę, moja droga. Tymczasem wracam do pracy – mówię do niej i siadam za biurkiem.

Polskie państwo zapewniło mi, polskiemu pańskiemu urzędnikowi, nowoczesny zachodni komputer sygnowany polską marką Optimus, z dostępem do tak zwanej sieci. Ani z komputera, ani tym bardziej z sieci nie umiem korzystać, więc patrzę się tylko w martwy, wygaszony kineskop i ostentacyjnie ziewam. Kładę twarz na zimny, drewniany blat i zasypiam.

I znowu zupełnie to samo. Esbeckie mordy i tłuste podgardla.

Siedzimy razem w olbrzymiej sali. Czuwa nad nami orzeł biały w czerwonym godle, z koroną na głowie. Pomimo szczerych chęci nie jestem się w stanie skupić. Odsypiam niedawne pijaństwo i co chwilę tracę uwagę. Zestrajam się tylko na moment, gdy znowu mówią o mafii:

– Przejdźmy do grup przestępczych – prawi Kiełbaśnik. Jakimś cudem jest jeszcze grubszy niż wcześniej. Guziki dolnej części koszuli dosłownie pękają na jego brzuchu. Projektanci ubrań nie byli w stanie przewidzieć takiego rozmiaru. Spod materiału przeziera nagi i blady pępek. – Udało się w końcu te grupy zdestabilizować. To wszystko nie bez pomocy jednego z senatorów. Przedstawię go, panowie. Tutaj, po mojej prawicy. Senator Jarosław Milicz.

Kiełbaśnik wskazuje na mężczyznę w typie włoskiego tenora. Po sali rozchodzi się poklask. Nieszczery, choć bardzo gorliwy. Wiedziałem niejasno, kim jest ten Milicz, choć nie wiedziałem, że i senatorem.

– Tak – potwierdza wskazany, poprawiając i tak ulizane włosy. – Posiadam liczne kontakty ze światem przestępczym. Świat przestępczy chce wejść na salony i zdobyć legalną władzę, lecz jako patriota. – Wskazuje na orła białego, który wisi nad nami i na nas wszystkich z góry spogląda. – Nie mogę na to pozwolić.

– Współpracujemy z senatorem od kilku lat i zawsze był nam pomocny – wtóruje Kiełbaśnik, uradowany w najlepsze. – Wiecie przecież, że dzięki zasługom nas wszystkich wiemy więcej o świecie przestępczym, niż by się temu światu zdawało. Utrzymujemy go w ryzach, gdyż, jak wam usilnie powtarzam: lepiej mieć wiele słabych potworów, które można kontrolować, niż jednego silnego, niezależnego. Niestety… – Kiełbaśnik rozkłada ręce i wygląda komicznie, jak człowiek, który nie tylko pozjadał rozumy, ale pozjadał w ogóle wszystko. – Pomimo usilnych starań, świat przestępczy ma się w najlepsze. Pochłania słabych i karmi mocnych. Podjęliśmy niewdzięczną misję wobec tego kraju, panowie, i nadszedł najwyższy czas, żeby postrącać parę pionków. Dzięki pomocy tego tutaj obywatela, Jarosława Milicza, nabraliśmy kontroli nad poczynaniami Andrzeja Kolikowskiego, popularnego Pershinga, i wydaje się, że to najwyższy czas, żeby Pershinga skrócić.

Do głosu dochodzi wcześniej wspominany i przeze mnie zauważony rześki czterdziestolatek, ten młody i chyba wykształcony gówniarz:

– Jeśli pozbędziemy się Kolikowskiego… – zaczyna.

– Jak wyżej, kolego Gajlewicz – ciągnie Kiełbaśnik. – Lepiej mieć wiele słabych potworów niż jednego niezależnego. Pershing chce sobie zjednać wszystkie mafie całej Rzeczypospolitej i jest zbyt zdeterminowany, zbyt inteligentny i zbyt charyzmatyczny, by to zlekceważyć. Nie można sobie pozwolić na drugą siłę w tym kraju, poza Państwem Polskim. Do tego siłę przestępczą.

Po sali rozchodzi się pomruk. Wszyscy tutaj, zwłaszcza ci wysoko ustawieni, umoczeni są po pachy w korupcyjnym bagnie. Ja także. Tak naprawdę nie jesteśmy lepsi niż Malizny, Słowiki i Krakowiaki. Znajdujemy się po prostu po drugiej stronie barykady.

– Niemniej jednak – kontynuuje Gajlewicz – przy destabilizacji zaczną się wojny.

– I o to właśnie chodzi – wtóruje Milicz. – A wojny wykańczają. Bez Pershinga wali się to całe mafijne domino i w ciągu kilku lat pozarzynają siebie nawzajem. A ci, którzy się nie pozabijają, zostaną kupieni, bo wszyscy my tutaj, zebrani, wiemy to najlepiej. – Senator kładzie sobie prawą dłoń na lewą pierś i w tej pozycji kłania się, obdarowuje nas wzrokiem spode łba. Jego i nas, z samej góry, jak z nieba, mierzy biały orzeł w złotej koronie. – Wszystko jest, przecież, na sprzedaż.

Pełen sprzecznych emocji siedzę w mieszkaniu przy ulicy, która każe siebie nazywać Szczęśliwą, gdzie zagryzam paznokcie i palę brydżowe, a po podłodze tańczą tumany kurzu. Odpalam czarno-żółty rekorder. Nagrywam swoje wewnętrzne rozterki:

– Trzynasty sierpnia dziewięćdziesiątego i czwartego roku. Na sopockim molo dojdzie do spotkania na szczytach polskich grup przestępczych. – Urywam, by płuca wypluły czarne obłoki dymu. – Przyjezdni zrzeszeni z Pruszkowem siedzą w Cristalu. Wyjdą w samo południe spotkać się ze stroną Stokarczaka. Dojdzie do obławy, z której się wykpią wszyscy prócz Kolikowskiego. Choć Pershing o tym nie wie, to posiedzi dobre kilka, kilkanaście lat. Posiedzi tak długo, aż nie straci wpływów. Aż świat o nim zapomni.

Gapię się w ścianę i czuję bezczynność, której nie zdusił alkohol. Robię się wściekły na siebie. Wściekły tym bardziej, że wiem, z jakiego powodu, ale pewnych rzeczy nie potrafię powstrzymać, są jakby silniejsze ode mnie. Kręcę czerwonym telefonem zaufania. Nie pamiętam, czy wyłączyłem nagrywanie czy nie, wszystko więc albo uwiecznia się na magnetycznej taśmie, albo zostaje tylko w mojej pamięci. Numer został już dawno wykręcony i słyszę pierwszy, drugi, a potem trzeci z sygnałów, który nagle się urywa. Spokojny głos mówi:

– Hotel Cristal w Gdańsku. W czym mogę pomóc? – Należy do portiera. Przez chwilę się zastanawiam, czy mafia była na tym Pomorzu bezczelnie, ale ona wszystko robiła bezczelnie, gdy tylko mogła tak robić. Postanawiam więc zagrać wprost – i to zagrywką, która nie jest nawet kłamstwem:

– Witam. Mam do pana sprawę nietypową, ponieważ prawdopodobnie jednym z gości państwa hotelu jest niejaki Artur Król, mój przyjaciel. Pytam o niego, ponieważ niedawno, to jest dziewiątego sierpnia, miał swoje urodziny, a urodziny są, jak pan zapewne rozumie, bardzo ważną okazją. Miewa pan urodziny, prawda?

– Zdarza się – odpowiada zmieszany.

– Otóż to. Z Arturem nie miałem okazji się długo zobaczyć, ale tak się składa, że chcę mu zrobić niespodziankę. Czy gdybym wysłał faks na wasz hotel, byłby pan tak uprzejmy dostarczyć mojemu przyjacielowi daną wiadomość?

– Jakie nazwisko? – pyta portier.

– Król. Artur Król – odpowiadam i zamieram. Słyszę przerzucanie kartek, przerzucanie kartek zakłócone szmerami telefonicznego połączenia, aż w końcu odpowiedź:

– Tak, jest u nas zameldowany.

– Możemy więc się umówić, że mi pan pomoże?

– Pomogę panu – dostaję zapewnienie.

– Niezmiernie miło jest mi to słyszeć – dziękuję, a potem proszę o numer na faks, rozłączam się i wychodzę.

Faks puszczam poza swoim biurem, może w obawie przed inwigilacją, w centrum handlowym Feniks, gdzie rudowłosa pani w czerwonych tipsach na palcach i czerwonej szmince na ustach pyta mnie o treść wiadomości, ja jej na to, że się chwilę zastanowię, a chwila zastanowienia przynosi zdania:

– Nie radzę iść dzisiaj na molo. Polecam miejsce zupełnie inne. – Zastanawiam się. – Z własnego doświadczenia sugeruję zoologiczny ogród, a z zoologicznego ogrodu fokarium.

– Czy wiadomość ma być anonimowa? – dopytuje uprzejma kobieta. – Wie pan, teraz to brzmi jak z filmu szpiegowskiego.

– Przyjaciel – mówię w końcu. – Proszę napisać, że przyjaciel.

Następnego dnia media wytrąbiły informacje o wielkim sukcesie polskiej policji, jakby to polska policja schwytała kwiat przestępczego świata i cały ten kwiat przebywa ostatecznie w areszcie. Wśród kwiatu tego nektarem jest rzecz jasna Pershing, którym to głównie interesuje się prasa. Z medialnych raportów wyłapuję, że wśród schwytanych nie ma osoby Artura Króla. Zastanawiam się później, przez resztę wieczoru, ile temu pomogłem i czemu to właściwie zrobiłem, i gdyby nie krystalicznie ciepła wódka, to bym chyba nie zasnął.

Wrocław, wrzesień–grudzień 1994 roku

Artur

Wykpili się wszyscy.

Wszyscy oprócz Pershinga.

Prócz oczywistych i prawdziwych obciążeń oszustwami podatkowymi do jego ogródka wpadło i inne, o wiele gorsze, i co najgorsze, że coś, czego Pershing prawdopodobnie nie zrobił. Zarzucono mu wyłudzanie długów na rozbitym już gangu karateków, karateków tych torturowano, torturowano do tego w sposób szczególnie okrutny. Jednemu z nich, na przykład, żywcem przewiercono kolano. Karateka przeżył i przez to zeznawał, w zeznaniach mieszał jak potłuczony, aż wskazał w końcu na Andrzeja, co wszystkim, jak widać, było na rękę.

– Ja ledwo wiem, kto to jest, dlaczego miałbym ich torturować? – pytał Andrzej podobno Wysokiego Sądu, i w tym akurat Wysokiego Sądu nie kłamał, a mimo to ten uznał, że trzeba Andrzeja przyszpilić, wychodzi na to, co powtarzałem wielokrotnie, że dziewięćdziesiąty i czwarty naprawdę był pierdolony.

Uziemienie Pershinga odbiło się echem po przestępczym świecie, bo zmieniły się układy, fronty i sojusze. Mnie szczerze niewiele to obchodziło, polityka miała specjalne miejsce w moim życiu, między jednym pośladkiem a drugim, ale obchodził mnie Andrzej, bo bratersko mu byłem lojalny, lecz co okrutne, z Andrzejem właśnie za kratami skończył się dla mnie pewien okres i poczułem się znowu wolny. Nie musiałem nic robić, nie byłem nikomu zależny i bardzo się jakoś uspokoiłem.

Pieniędzy, na przykład, na które nie zasłużyłem i nie zapracowałem, w ogóle mi nie brakuje. Z dostępem dwudziestu i czterech wolnych, niezależnych godzin zająłem się własnymi sprawami, a moje własne sprawy obejmują zgłębianie tajemnic wszechświata, dochodzenie sedna własnego istnienia, ale tak zupełnie po prawdzie, a nie na prawach samorozwojowego bełkotu, którego – z całego serca, podobnie jak zresztą Warszawy – nienawidzę. Do moich spraw nie zaliczam Profesora Rafała Wilczura, z wiadomych przyczyn, gdyż nie jest mój, a jest mi jedynie, albo aż, przyjacielem.

Swoją coraz to bardziej wolną głowę zapełniam rzeczami, które kiedyś uznałbym za wysokich lotów pierdolenie od rzeczy. Czytuję filozoficzne rozprawy Marka Aureliusza, Sokratesa, Nietschego i Schopenhauera, pokładam zainteresowania w coraz popularniejszej i coraz to łatwiej dostępnej kulturze Dalekiego Wschodu i z dumą pojąłem, że w swoich zamysłach tak zbieżna jest z naszym konceptem Boga. Rozważania moje są rzecz jasna heretyckie, dlatego, gdy tylko mogę, chętnie się nimi dzielę.

– Proszę księdza – mówię pewnego razu u spowiedzi, na którą udałem się pod wpływem chwili, w kościele Bożego Ciała. Mówię słowa obcemu mężczyźnie w czarnej sutannie przez czarne kraty, przez które widzę włosy na jego uchu, ucho ma wielkie, mięsiste jak nietoperz. – Wydaje mi się, że pojmujecie wiarę nie tak, jak trzeba. Ezoteryki w tym nie ma, a wiara jest przecież ezoteryczna. Zawodzi mnie koncept dobra i zła, szalenie jest prymitywny. – A ksiądz nie słucha, bo skupił się na obronie, ludzie w ogóle tak zresztą działają, że bronią swojego, a nie słuchają, bo boją się utraty własnej tożsamości, bo nie wiedzą, że tożsamość ewoluuje albo powinna ewoluować, w imię idei tak zwanego zbawienia.

– Aha. I jestem gejem. Strasznie mnie ksiądz pociąga jako mężczyzna – dodaję szeptem, napluwam lubieżnie w to wielkie ucho, po złości, na koniec swojego wyznania, by się nacieszyć księdza wzburzeniem.

Moja gadanina podbarwiona jest mistycznymi podróżami, które odbywałem i odbywam przy pomocy psychodelicznych substancji, a same psychodeliczne substancje zajęły miejsce morzu prymitywnych używek, którymi raczyłem się wcześniej. Podróże wewnątrz samego siebie stopniowo wypierają moje wcześniejsze, mistyczne doświadczenia, które do najmilszych nie należały: ludzkie ponure myśli i tańcząca po grobach personifikacja Sziwy, więc zmiany te przyjmuję ze spokojem, a także płynącą ze spokoju radością.

Zgodnie z filozofią równowagi ducha i ciała dbam też o swoje ciało. Zainteresowałem się okresami zbawczego postu, dietą pozbawioną wszelakiego śmiecia i węglowodanów. Wystawiam samego siebie na słoneczne światło i boso chadzam po gołej ziemi. Jestem oświecony tak bardzo, że wszystkie szury tego świata przyznałyby mi królewską, aluminiową czapeczkę. I tylko jednej rzeczy nie potrafię siebie pozbawić, a są to androgenne, anaboliczne substancje, bez których cieleśnie bym chyba umarł i które zostaną ze mną do śmierci mojej lub śmierci mojego ego.

Amen.

Zwieńczeniem mojej duchowo-cielesnej przemiany okazuje się czynnik wystawiania samego siebie na krytycznie niskie temperatury, popularne, i przeważnie źle egzekwowane morsowanie, gdzie swoje nowo nabyte zdolności mogę przekuwać na pokonywanie strachu przed płynącą wodą, z którą zaczynam się zresztą oswajać, a każde zanurzenie w lodowatej wodzie jest dla mnie miniaturowym trzęsieniem ziemi, wrażeniem zmycia z siebie grzechów wszelakich, ponownymi narodzinami na nowo.

Pasję tę rozwijam późną jesienią zatapianiem siebie samego w odmętach Odry po sam czubek głowy, a gdy w listopadzie pierdolonego dziewięćdziesiątego i czwartego roku wieczną Odrę skuwa pierwszy lód, to biorę ze sobą Profesora Rafała Wilczura, reklamówkę z ręcznikiem, a także siekierę, i tak wyposażony, ubrany w celowo dobrany kolorystycznie, różowy szlafrok, wybieram się w pobliże Mostu Pokoju, gdzie siekierą wyrąbuję sobie zbawienie. Moje zmagania przynoszą za sobą gapiów, wśród gapiów para nieudolnie głupich policjantów, Jurczoka i Juszkiewicza (nie potrafię ich od siebie odróżnić), którzy śledzili mnie od dawna i starali też zresztą przyszpilić przy każdej możliwej okazji, toteż widzę ich ryje przed zanurzeniem swojego. Gdy oni szukają mojego grzechu, ja wznoszę siekierę nie przeciw człowiekowi, a przeciw wodzie, przeciw mojemu strachowi, i w moim strachu siebie zanurzam, zanurzony rodzę się na nowo, rodzę się w bólu własnego ciała, bólu własnego umysłu, bólu czerwonego szlamu, który blednie coraz to mocniej z każdym kolejnym zanurzeniem i zniknie kiedyś z życia mojego na zawsze. Wynurzam się, zaciągam gwałtownie powietrzem i wiem, że jestem już blisko, bliżej niż kiedykolwiek nirwany, transcendencji, mistycznego stanu poza duszą i ciałem.

Dlaczego mówię o tym wszystkim właściwie, bo stworzyłem właśnie dość idealny obraz, a każdy ideał musi zostać zburzony, by się odrodzić piękniejszym, a mój, na przykład, burzy telefon. Jest trzynasty grudnia, rocznica wojennego stanu, a także moja prywatna rocznica, bo trzynastego grudnia osiemdziesiątego i pierwszego pierwszy się w życiu raz masturbowałem, skończyłem w momencie, gdy generał Jaruzelski, przybrany w mundur galowy, był między „atmosferą niekończących się konfliktów”, a „nieporozumieniem, nienawiścią, sianiem spustoszenia psychicznego”. Dalszej części przemówienia nie pamiętam, bo ściągałem ze stopy skarpetkę, skarpetką pozbywałem się śladów grzechu z mojego podbrzusza.

– Halo? – mówię w słuchawkę, głupie hasło, ale tak się już ustaliło.

– Artur? – W słuchawce głos obcy lub prawie obcy, mówię, że prawie, bo mnie nachodzi dziwne przeczucie.

– Artur Król – zapewniam, bo się nie wstydzę samego siebie.

– Bastian Milicz z tej strony – przedstawia się ktoś, czym zaspokaja to dziwne przeczucie. – Jest sprawa, którą musimy załatwić.

– Musimy? – Wyraźnie zaznaczam znak zapytania.

– Musimy – zapewnia mnie, jeszcze wyraźniej zaznacza kropkę. – Chodzi o mojego ojca. A skoro chodzi o mojego ojca, to chodzi i o Andrzeja.

Od mojej rozmowy z Miliczem juniorem minęło jedenaście dni. Mamy Wigilię roku pierdolonego dziewięćdziesiątego i czwartego i siedzę z Profesorem Rafałem Wilczurem na mojej Komuny Paryskiej, na dworze jest śnieg, co nie jest tak częste na Dolnym Śląsku. We wnętrzu mieszkania mam chińską sztuczną choinkę, która się świeci i gra melodyjki, a kupiłem ją tylko dlatego, że była najgorsza. Z moim psim przyjacielem nie słuchamy kolęd, słuchamy za to Zbigniewa Wodeckiego i jego Znajdziesz mnie znowu, Zbyszka ja lubię i Zbyszka szanuję, toteż w atmosferze miłości i poczuciu szacunku ubieram się w moje wyjściowe, czerwone spodnie dresowe, kurtkę chicagowskich byków, a także białe air force’y z niebieską łyżwą i ubrany już czekam ja na telefon, który w końcu zadzwonił.

– Za pięć minut będziemy – oznajmia Bastian-Naćpałem-Się-Milicz, głos ma nerwowy i urywany, pewnie nafurał się kokainą.

Nie wiem, dlaczego zgodziłem się na to wszystko. Jestem bardziej chyba lojalny, niż chciałbym być, Andrzejowi i staremu Miliczowi miało coś grozić i tylko tyle się dowiedziałem, i tylko tyle miałem wiedzieć. Podskórnie czułem, jakobym miał potrzebę wyświadczenia Andrzejowi przysługi za wszystko, co wobec mnie zrobił, Andrzej na tę przysługę zasługiwał i w moim domyśle miała to być przysługa ostatnia. Co będę robił później, to nie wiem, nie chciałem być jednak tym, kim byłem i jestem.

Mija nie pięć, nie dziesięć, a minut siedemnaście, przynajmniej według wiernego mi zawsze casio. Wszyscy się chyba spóźniają, wszyscy prócz mnie, rzecz jasna. Do mego mieszkania dzwoni w końcu domofon, Profesor Rafał Wilczur unosi swój łeb i uszy i patrzy się na mnie, ja więc do niego:

– Profesorze Rafale Wilczurze, niech Profesor na mnie zaczeka. – I wstaję. Pies mnie rozumie i zostaje, ja sam zaś wychodzę z mieszkania.

Na dole czeka na mnie jaguar xj, za kierownicą chudy, naćpany Bastian z rodziny Milicz, siedzenie obok zajmuje krótko wystrzyżona kobieta w niebieskich włosach.

Siadam za nimi na tylnej kanapie.

– Chcesz? – pyta Bastian i mierzy mnie wzrokiem przez wsteczne lusterko. Trzyma woreczek z białą, proszkowaną substancją.

– Nie chcę – odpowiadam, bo nie chcę się bratać z Miliczem. Wiem, co siedzi mu w głowie, nie mogę ja teraz z niego czytać, pamiętam jednak wspomnienie. Na moją odmowę odwraca się do mnie wspomniana wcześniej kobieta, przestaje żuć gumę, a żuła ją przecież namiętnie, nadyma policzki, dmucha balona, który jej pęka na wąskich wargach.

– Wesołych świąt, przystojniaku – mówi niebieskowłosa i puszcza frywolnie oczko. – Miałeś rację, Bastian. Jest idealny. Jest boski.

– Oboje chcecie mnie przerżnąć, gołąbeczki? – zadaję retoryczne pytanie. – Nie testowałem biseksualności, chociaż mam tak ekscentryczne usposobienie, że pewnie by wypadało. Niestety, Bastian, nie jesteś w moim typie, chudy jesteś jak szczur i jak szczur równie mały. Ty chyba nic nawet nie wyciskasz. – Ścieram tym uśmiech z jego twarzy, kobieta zaś śmieje się jak grajpudło, za dwie osoby, ręce Bastiana mocniej zaciskają się na obręczy kierownicy, na jego dłoniach nabrzmiewają żyły.

– Generalnie nic w tym złego, Bastian, jeśli o mnie chodzi. – Klepię go po ramieniu. – Z całego świata tylko twojemu staremu przeszkadza, że lubisz chłopców.

– Naprawdę fajny – powtarza niebieskowłosa. Nie jest zbyt piękna, nie jest zbyt bystra, jedyny w niej urok, że jest popierdolona jak dziewięćdziesiąty i czwarty, i tylko dlatego przykuwa uwagę. – Może fajniejszy niż Areczek.

– Ani słowa – rzuca półgębą Milicz.

– Kim jest Areczek? – pytam.

– Areczek był moim serdecznym przyjacielem – tłumaczy Bastian. Co za debilne imię.

– Był? Pocięliście się o pieniądze? Poszedł do innego? – Rozumiałem, że byli parą, chociaż para to określenie zbyt sztywne, zbyt staromodne, zbyt niegotowe i zbyt niedoliczone na sytuację tych trojga.

– W zeszłym roku, na jednej akcji, też tutaj, we Wrocławiu, mieliśmy nastraszyć jakiegoś pismaka i Arek oberwał. Postrzelił go w głowę jakiś krawężnik. – Milicz znowu się na mnie patrzy. – Wszystko nielegalne, więc lekarz odpadał. Zawieźliśmy Arka do weterynarza, ale było już za późno. Musieliśmy pozwolić mu odejść. Gdyby przeżył, zostałby właściwie warzywem, więc mój przyjaciel zdechł jak pies. U weterynarza.

– Przykro mi słyszeć, w takim razie – mówię odrobinę łagodniej. Mimowolnie staję się czujniejszy. Coraz mniej podoba mi się to, w czym biorę właśnie udział, ale nie mogę okazywać słabości, bo dla zasady słabości nie okazuję. – Sam kiedyś straciłem przyjaciela – mówię jednak, dla podtrzymania rozmowy, a może dla czegoś jeszcze. – W Warszawie, pod Pałacem Kultury, z którego spadł na niego fortepian – wyznaję, na co niebieskowłosa wpada w śmiech, bo myśli, że żartuję, ja nie chcę jej z tego błędu wyprowadzać, nie zależy mi na współczuciu kogoś takiego.

– Żyje się dalej. – Wzrusza ramionami Milicz. Za oknem szaleje śnieg, uderza w szyby brytyjskiej limuzyny jak spadające gwiazdy, wycieraczka nie nadąża za zmywaniem białego brudu z powierzchni szyby. – A my dalej robimy swoje. Robimy to, co robiliśmy od lat, brudne sprawy brudnego świata. Wypracowaliśmy swój styl, wypadałoby zachować i modus operandi. Ciebie zaś, Król, pamiętam z akcji z toru na Służewcu, od razu wpadłeś mi w oko.

– I dlatego tu z wami jadę?

– Jedziesz tu z nami dlatego, że pod stopami mojego ojca pali się grunt. Są osoby, które mogą mu zniszczyć karierę, a gdyby ojciec trafił za kraty, twój Andrzej nie miałby żadnego gwarantu na wyjście. Dojadą go starzy pruszkowscy i sprawią Andrzejowi dożywocie.

– Dużo robisz dla swojego ojca.

– Dużo – zgadza się Milicz junior.

– Przydałoby, żeby cię stary doceniał.

– Wiele rzeczy się robi dla bliskich, których ci bliscy nie widzą.

– Ojciec chciał skrzypka światowej klasy, dostał biseksualnego mordercę.

– Widocznie jestem bardziej jak on, niż by tego chciał – odpowiada beznamiętnie Milicz, bo biała mewa nadaje mu błyskotliwości, a mnie samego, Artura Króla, słowa te sprowadzają do defensywy, bo się nad nimi zastanawiam, i gdy tak czas mija w zastanowieniu, auto wyjeżdża poza granice Wrocławia, a tylny jego napęd się męczy na świeżym śniegu.

– To co my właściwie mamy zrobić? – pytam.

– Spektakularne piekło – odpowiada niebieskowłosa i odpala cienkiego papierosa, przykłada cienki jego filtr do cienkich swoich ust.

– Człowiek, który zagraża ojcu, mieszka na Smolcu, jest po jednym słowie z państwową prokuraturą – tłumaczy Milicz. – Musimy sprawić, by tych słów nie wypowiedział nigdy.

– Chcecie go zabić?

– Zabić? – Kobieta śmieje się głupkowato, kolejny balon pęka na wąskich, szerokich wargach, nie wiem, czy mówi poważnie czy ze mnie żartuje, śnieżna zamieć uderza o przyciemniane szyby, muzykę głuszy chrzęst wycieraczek. – Och. My nie zabijamy.

– Nie zabijamy – potwierdza Milicz i tak chichra pod nosem, że ledwo może ten śmiech powstrzymać.

– Nie zabijamy. – Chichra i ona, a my z Miliczem mierzymy siebie wzrokiem przez wsteczne lusterko, a pastorałki w radiu przerywa Wodecki, tak jakby radio śledziło dzisiejszy mój nastrój, piosenka o tym, że lubi się wracać tam, gdzie się było. Ale czy lubię ja wracać tam, gdzie byłem?

Nie lubię.

A wracam.

Bastian spuszcza w końcu wzrok i skupia się na śliskiej nawierzchni.

– Kurwa mać, nienawidzę Polski. Zwłaszcza tej jebanej polskiej muzyki – rzuca, mruży brwi, które dziedziczył po ojcu, i pięścią wyłącza grające radio. Jedziemy – według brytyjskiego prędkościomierza – siedemdziesiąt brytyjskich mil na jedną polską godzinę, upiornie ślizgamy się po asfalcie pozbawionym ruchu.

– Właściwie dlaczego? – pytam, jawnie oburzony, bo Polskę kocham ponad życie i Polską piersią wydycham.

– Dlaczego? Bo rozumiem to, o czym śpiewają. – Chichocze jak szalony. – Nie ma nic gorszego niż historyjki z morałem. Górnolotne, gówniane pierdolenie. Rozumiesz, ludzie mają się za lepszych od innych i mają czelność to wszystko wytykać, żeby pokazać, bo ja wiem, jacy oni to nie są mądrzy. I wszyscy, dosłownie wszyscy, Król, jak cyrkowe pieski, im dokazują. No ja pierdolę – rzuca na pełen regulator, dowodzi swym językowym bogactwem, że ustna matura z języka polskiego to fiasko. – Na przykład taki Zbigniew-Kurwa-Herbert.

– Jebany Zbigniew-Kurwa-Herbert – jak papuga wtóruje niebieskowłosa.

– Jebany Zbigniew-Kurwa-Herbert – kontynuuje Milicz. – I jego alter ego, wszechwiedząca persona, pan Cogito, moralna, krytyczna opoka ludzkiej kondycji, która ma czelność nas wszystkich osądzać. Co to ma znaczyć, do cholery jasnej? To tylko słowa, zupełnie puste, bez żadnego pokrycia w rzeczywistości, pisane przez faceta ze schizofrenią, który notorycznie napierdalał swoją żonę kablem od prodiża. Podobnymi mądrościami raczyła mnie moja babcia, tylko moją babcię, za jej mądre słowa, los obdarzył paskudną śmiercią, bo spełniła swoje marzenie o wylocie do Afryki, gdy ojciec się dorobił, więc do Afryki owszem, poleciała, owszem, przeżyła wspaniałą przygodę, ale wróciła z czerwonką pełzakowatą, przez którą zasrała się na śmierć. Umarła z odwodnienia, a jej wysuszone, suche gałki oczne zeżarły koty, których miała chyba ze dwanaście. Koty, rozumiesz, uwielbiają wyjadać oczy. – Milicz krzywi się, jakby chciał splunąć. – Tymczasem Herbert, który w przerwach między spisywaniem pieśni pochwalnych ku czci humanizmu ćwiczył na małżonce krav magę, był rodzinnym tyranem i międzyludzkim potworem, dostał pierdolonego literackiego Nobla, za zasługi dla ludzkości.

Jedziemy przez moment w milczeniu, opony kruszą śnieg jak kruszyłyby kości, głośno zawodzi czterolitrowy motor.

– Herbert nigdy nie dostał Nobla – prostuję tylko to, co mogłem naprostować.

– Dostał, nie dostał, został nominowany, jeden pies. Wiele razy dostrzegano jego słowa i słowa te doceniano, a moja babcia zasrała się na śmierć – broni swojego zdania Milicz. – Piękne słowa nie mają pokrycia w brudnej rzeczywistości, więc nikt, kurwa, kto nie jest święty, nie ma prawa nikogo pouczać, a za jebanego Zbigniewa-Kurwa-Herberta…

– Jebanego Zbigniewa-Kurwa-Herberta – wtóruje niebieskowłosa.

– A za jebanego Zbigniewa-Kurwa-Herberta mógłbym, Król, wstawić dowolnego, pożal się Boże, artystę, Grechutę, Kaczmarskiego czy Riedla, i wyszłoby to samo równanie. Przy nich wszystkich, Król, nawet ja prezentuję się godnie. – Zaciąga paskudnie nosem. – Przynajmniej nikogo nigdy nie udaję.

Limuzyna zwalnia. Zatrzymujemy się przed jednym z wielu jednorodzinnych domów; dom otoczony jest młodymi jeszcze iglakami, iglaste drzewa połączone są ze sobą świątecznym, wielokolorowym łańcuchem. Zza ogrodzenia wita nas zamożnie urządzony budynek, z wnętrza tego budynku bije ciepła, rodzinna atmosfera, i jest jej aż tyle, że się wylewa.

– Załatwmy to szybko – rzuca Milicz i gasi silnik, kobieta podaje mu teleskopową pałkę, Milicz wyskakuje na śnieżycę, bez słowa wysiada i niebieskowłosa, a ja podążam za nimi. Na zewnątrz jest zimno, które zdążyłem polubić, nie chcę iść do ciepłego wnętrza ciepłego domu, nie chcę mieć nic wspólnego z tym ciepłem, nie widzę jednak hinduskiego boga, nie tańczy mi nigdzie jego podobizna, czy powinienem ją widzieć, właściwie, czy widzieć jej nie powinienem?

Stoję jak wryty, wbity w śnieg świeży po same kostki, tymczasem szalona parka wyrywa do przodu, Milicz z obcasa uderza we frontowe drzwi, które natychmiast wypadają z zawiasów. Milicz z kobietą wpadają do środka mieszkania bez zaproszenia, z wnętrza słyszę telewizyjną audycję, w telewizyjnej audycji śpiewa Wodecki, jak katarynka powtarza słowa o tym, do czego wraca, ja wracam do rzeczywistości i idę za nimi, bo nie mam innego wyjścia. Uderza mnie ciepło domowego ogniska, zgodnie z przewidywaniem od ciepła się pocę, od ciepła mam dreszcze, od ciepła wręcz mi się robi niedobrze, a Milicz urządza we wnętrzu piekło, uwalnia się z niego uśpiony diabeł i diabeł ten rozbija szafki w przechodniej kuchni, niebieskowłosa wtóruje to wszystko śmiechem i wpada do wielkiego salonu.

Przez przejście widzę wielką choinkę, drzewko jak z familijnego filmu, które kobieta strąca kopniakiem, choinka najpierw gaśnie, a potem się zapala, zapala się ogniem, za świętym drzewkiem jest inna kobieta, matka, wręcz święta, zasłania swym ciałem jedyne dziecko, płeć dziecka nieokreślona, zbyt młode jest dziecko, a ja się na dzieciach zupełnie nie znam. Milicz jak wściekły wpada do salonu ze śpiewem na ustach, bo śpiewa on za Wodeckim, i zrywa z okien ozdobne firany, tańczy wokół siebie, tańczy jak popierdolony, zupełnie popierdolony jest ten dziewięćdziesiąty i czwarty, patrzę na wszystko przez przejście między jednym pokojem a drugim, bo w jednym pokoju ja jako człowiek, a w drugim Milicz jako sam diabeł wiruje, jak pan śmierci i pan zniszczenia. Bastian dopada do matki i z całych swych sił odpycha ją na ścianę, matka uderza głucho w tę ścianę, pada na podłogę i na tej podłodze płacze. Milicz wyrywa z jej chwytu malutkie dziecko i śmieje się jak sam Szatan, wiruje z tym dzieckiem do taktów muzyki, wiruje z nimi szalona niebieskowłosa, nie potrzeba tu tańczącego boga, bo tańczą tu ludzkie potwory, tańczą wokoło siebie jak dwa demony, dziecko w ramionach płacze ze strachu, dziecko wiruje coraz szybciej i mocniej, Wodecki przechodzi do swojej pointy, do swojej pointy przechodzi też Milicz i przypadkiem lub celowo wypuszcza dzieciaka, który jak pocisk wypada na szybę, która to szyba prowadzi na taras, w szybę uderza dziecięcą główką, rozbija tę szybę w miliardy kryształów, dziecięce ciało wypada na zewnątrz i gaśnie na świeżym śniegu.

Milicz przerywa swój taniec, blady na twarzy jest i niezdrowy, jakby dopiero co zbudził się z koszmaru, ale koszmar trwa dalej, koszmar jest jawą i nie ma swojego końca, Bastian podchodzi do matki, a ta jak łkała, tak łka na podłodze, nie zdaje sobie zupełnie sprawy z tego, co się tu dokonało, jakich piekielnych sił była ofiarą, Milicz szarpie tę matkę przez kilka sekund, uderza na odlew otwartą ręką, uderza, by oprzytomniała, a gdy przytomnieje, to trzyma ją jak szmacianą lalkę i krzyczy jej w ucho:

– Macie milczeć, słyszysz? Żadnego zeznawania przed prokuraturą. – Grozi jej palcem. – Inaczej nigdy, przenigdy nie odzyskasz smarkacza.

Na swoje słowa Milicz wypada z drugiego pokoju do pokoju pierwszego, wypada i za nim niebieskowłosa. Za mymi plecami wyważone frontowe drzwi, z których uderza mnie zimne powietrze, które mnie wzywa do rzeczywistości i wzywa mnie do działania. Ostatkiem chwil biorę więc z ziemi ozdobny dywan. Z telewizora, który jako jedyny nie został rozbity, dochodzi spokojny głos konferansjera z publicznej państwówki:

– To by było na tyle, jeśli chodzi o Zbigniewa Wodeckiego – mówi i robi miniaturową przerwę, w miniaturowej przerwie oklaski widowni. – Czas wejść w nastrój świątecznej, wigilijnej kolacji. Tylko nie zapomnijcie o wolnym miejscu przy stole dla niespodziewanego gościa. Kolędy czas zacząć! Przed państwem: Krzysztof Krawczyk. – Słyszę, lecz jestem zajęty, bo ozdobnym dywanem zakrywam płonące świąteczne drzewko i duszę jego powierzchnią płomienie, a potem zostawiam za sobą łkającą matkę, żywą do bólu, bo lepiej by było, dla niej, gdyby umarła, i wracam niechętnie do pary szaleńców.

Milicz obcasem otwiera bagażnik, bagażnik jest pusty, głuchy i ciemny, w bagażnik ten wrzuca dziecięce ciało, ciało gruchocze o dno bagażnika, z samego dna dostrzegam plamy świeże i krwawe, a między czerwienią świeci biel czaszki.

– No co tak stoicie? – pyta Milicz z pianą na ustach. – Umarło, zesrało się, było i nie ma. Jedziemy, zanim zjawi się psiarnia.

Słowa Milicza dochodzą z oddali. W bezruchu doglądam rozbitej główki, a ona, w bezruchu jak ja, jest martwa, gdzie ja jestem żywy, jest martwa, powtarzam sobie, nigdzie tu nie ma hinduskiego boga, nie tańczył ten bóg wokół mnie, nie szczerzył się bóg i niczego ten bóg nie zwiastował, hinduski bóg umarł lub mnie opuścił. Wszystko co bolesne mnie opuściło, i jest to dla mnie życiowa próba, pytanie tylko, co ona oznacza.

– Ruszaj się, Król, do kurwy nędzy. – Szarpie mnie w ramię niebieskowłosa, niechętnie odwracam wzrok od zmarłego dzieciątka, kobieta zamyka mroczny bagażnik, prowadzi moje ciało za rękę do środka auta, w środku auta nieznośnie gorąco, gorący silnik rozpędza koła, wycieraczki walczą ze śnieżną zamiecią, która nie ma swojego końca, jaguar xj wyjeżdża ze Smolca, niezawodne casio wybija dziewiętnastą godzinę.

– Kurwa, Aga. Mamy przejebane, Aga – rzuca nerwowo Milicz, prowadzi szybko i agresywnie, słyszę, jak kruche ciało się wala po bagażniku, i z ust, i z nosa Milicza cieknie rzadka i biała piana. – Wymyśl coś, Aga – powtarza Milicz jak modlitwę, a Aga milczy, bo dzisiaj ją chyba przerosło i dzisiaj trwać jeszcze będzie przez kilka następnych godzin. Radio milczy, zgłuszone już wcześniej ściśniętą pięścią, prócz szarpnięć rozmów słyszę tylko opony, a one walczą o marną przyczepność.

– Ona nie wie, że dzieciak umarł. Grajmy na czas. Musimy się tylko pozbyć ciała – odpowiada w końcu niebieskowłosa.

– Musimy się tylko pozbyć ciała, musimy się tylko pozbyć ciała – gorączkowo ujada Milicz. – Król, stałeś tylko jak pizda, musisz się pozbyć ciała.

– Musisz się pozbyć ciała – jak papuga, niebieskowłosa.

Chcę im odmówić, nie moja sprawa, zostałem przecież we wszystko wmieszany, wmieszany niesłusznie, do niczego się nawet nie przyczyniłem, nie chciałem brać w tym nigdy udziału, wierzę jednak w Boga i wierzę w jego próby, wierzę w pokonywanie barier, nawet jeśli bariery są niedorzeczne, wierzę zwłaszcza wtedy, gdy są niedorzeczne, nie odpowiadam dwójce szaleńców, milczeniem biorę na siebie odpowiedzialność. Jaguar zatrzymuje się przed Komuny Paryskiej, otwieram bagażnik, z dna jego chwytam wiotkie i martwe ciało, biorę je w swoje ręce, na prawe ramię spada bezwładna główka małego trupa.

– Wesołych świąt – mówi Milicz i nie patrzy się na mnie, a potem odjeżdżają, mam nadzieję, że w stronę piekła, które mogłoby ich pochłonąć.

Śnieżyca ma się w najlepsze, bezczelnie prowadzi się między ulicami Wrocławia, nie miałoby sensu ruszać przeze mnie auta. Zostawiam ciało za śmietnikami, na moment, w domyśle, jak w transie idę na ostatnie z pięter mojego bloku, światła na korytarzu to się zapalają, to gasną, gdy dotrę, rozbieram samego siebie do naga, z mieszkania dobieram różowy szlafrok, siekierę i reklamówkę. Nim wyjdę, mierzę się ze spojrzeniem Profesora Rafała Wilczura, Profesor Rafał Wilczur jest moim przyjacielem, przyjaciele nie oceniają, przyjaciele idą zawsze za tobą, mówię więc:

– Chodź. – A on za mną idzie i poszedłby, nawet gdybym miał wkroczyć do piekła, do piekła właściwie więc razem wkraczamy, a piekło zamarzło. Piekielny Wrocław zasypany jest śniegiem.

Wracam się za śmietniki, za śmietnikami chwytam ponownie ciało i ponownie uderza mnie jego wiotkość, wkładam martwe dzieciątko do białej, wzmacnianej reklamówki, a w drugiej ręce dzierżę siekierę, otulony pluszowym szlafrokiem przedzieram się w stronę Odry, zmrożona jej tafla zdaje się mnie przyzywać.

Na ulicach pustki, ludzie albo unikają zamieci, albo są już wśród bliskich. Na drogach panuje szczątkowy ruch, gdzieś z rzadka powoli przejeżdża auto, którego nawet nie widzę, z oddali wyją do mnie syreny, czy wyją do mnie lub wyją przeze mnie, nieważne, muszę ja tylko odbyć swoją pielgrzymkę, drogę krzyżową, a bose stopy płaczą od zimna, bosymi stopami topię zmarzniętą ziemię, ciąży mi w ręku ciężar reklamówki, nie ciąży za to w ogóle siekiera. Za sobą słyszę dreptanie owczarka, wspólnymi siłami docieramy w pobliże Mostu Pokoju, i cicho, spokojnie, wyjątkowo nie ma tu dzisiaj bezdomnych.

Kładę na ziemi reklamówkę, bosą piętą uderzam o taflę lodu, lód grubą warstwą pokrywa rzekę, kruszę ten lód strażacką siekierą, pracuję ostrzem nad świeżym przeręblem, gasną wszystkie latarnie na moście i gaśnie po chwili cała dzielnica, a ja pracuję ciężko, w zupełnej ciemności, ciemność przerywa wycie niemieckiego owczarka. Mojego psa doskonale rozumiem, a pies wysyła mi ostrzeżenie, więc zrzucam z siebie pospiesznie szlafrok, skóra cierpnie na mroźnym wietrze, z plastikowej torby wyciągam dzieciaka, uderza mnie jego wiotkość po raz trzeci, z martwym dzieciątkiem wchodzę do świeżego przerębla, zanurzam ciało swoje i jego w odmętach Odry, Odra wita mnie bólem, lecz nie wita czerwienią, ze zdziwieniem odkrywam w głębinach pustkę, z tego zdziwienia wypuszczam trupa, porywa go nurt ukryty pod lodem. Wynurzam się z pustki i chwytam łapczywie nerwowy oddech, jedyne oko oślepia promień jasnego światła, ktoś świeci na mnie mocną, policyjną latarką. Zasłaniam wiązkę zmrożonym ramieniem, z brzegu wypatruję policyjnego auta marki Polonez, przed polonezem dwie policyjne sylwetki, Juszkiewicz i Jurczok, jeden podobny drugiemu – jedyne, w czym mogliby rywalizować, to o laur zwycięstwa w ludzkiej głupocie.

Ostrożnie wychodzę na brzeg. Upewniam się, czy się mnie wypatrują, a gdy nabieram pewności, dumnie prężę piersiową klatkę, sterczą na baczność zmarznięte sutki, wyczuwam własne jądra i własnego penisa, które kurczą się poniżej akceptowalnych granic, skupiam się na funkcjonariuszach prawa najdostojniej, jak tylko potrafię, i witam ich wyprostowanym ramieniem.

Wrocław, grudzień 1994 roku

Witold

Nikt nie spodziewał się śniegu, a co dopiero śnieżycy.

Bo śnieżyca? Na Dolnym Śląsku? Wolne żarty. Takie rzeczy zdarzają się równie często jak zaćmienie słońca z piosenek Budki Suflera. Zauważyłem, że coś jest nie tak tylko dlatego, że nagle pogasło światło. Piłem wtedy alkohol, a że piłem go tak dużo, to w pewnym momencie byłem pewien, że oślepłem, bo w sumie na to zasłużyłem, ale nie. Wzrok dalej mam doskonały. Wysiadł jedynie prąd, i to na całym osiedlu. Rzadki widok, zwłaszcza w porę tak magiczną jak Wigilia.

Przez pół godziny piję więc w ciemnościach, aż od tych ciemności robi mi się niedobrze, bo z każdego zakamarka łypie na mnie wspomnienie uśpionego psa i prawie uśpionej kobiety. Z potrzeby bodźca innego niż wnętrze własnej głowy stwierdzam, że potrzebuję choćby hałasu. Nie jestem koneserem muzyki, toteż nie mam nawet głupiego walkmana na baterie. Mogę jedynie odsłuchiwać wiadomości nagrane moim głosem na żółto-czarnym rekorderze – co zresztą też czynię. Nagrania nie przynoszą jednak ulgi, a jedynie przypominają o mojej pracy. Wielkim nieszczęściem jest, że praca stanowi sedno ludzkiego istnienia, a zwłaszcza taka jak moja. Nie mogę znieść dłużej myśli o spędzeniu choćby minuty więcej w tej norze, więc ubieram się i wychodzę. Wśród zamieć śnieżnych wybieram się do biura na ulicy Pomorskiej. Pomimo narzuconego na grzbiet wysłużonego płaszcza jest mi niezmiernie zimno, przez co droga dłuży mi się właściwie w nieskończoność, ale na szczęście jest tego warta, bo widzę rynek, a ten dalej się świeci. Wygląda jak świąteczna choinka. Wspomnienie tego niesie mnie aż do samego wejścia do biura, w którym to zapalam jarzeniowe lampy. Ich chłód skutecznie wytrąca świąteczny nastrój, z którego niekoniecznie chcę wychodzić. Odpalam niewielki, biurowy, czarno-biały telewizor. Z jego ekranu i z państwówki raczy mnie śpiewem Zbigniew Wodecki. Siadam przy swoim biurku, gapię się w martwy monitor crt i zerkam na przymocowaną do niego notatkę, starannie przyrządzoną przez panią Krysię: sztuka obsługi komputera osobistego w pigułce. Raczony barytonem powstałych za komuny szlagierów, a także żołądkową gorzką wydestylowaną współcześnie, zagłębiam się w odmęty internetowej sieci i zabieram się za coś, za co miałem się zabrać od dawna, a samo przeszukiwanie sieci przynosi efekty wcześniej, niż śmiałbym przypuszczać.

Sięgam do biurka szuflady po inne z kartek pozostawionych przez dobrą panią Krysię, wertuję tę odpowiedzialną za obsługę elektronicznej poczty, staram się zrozumieć jasno, o czym ta kobieta do mnie pisze, by samemu napisać własną, pierwszą, elektroniczną wiadomość. Z twórczego trybu wyrywa mnie czerwony telefon zaufania.

– Halo? – mówię. Jestem niemiły, bo się należy.

– Nadinspektorze Przyłbicki – zwraca się do mnie albo Juszkiewicz, albo Jurczok. – Jest pan na dyżurze?

– Jak słychać – warczę w słuchawkę i czekam, bo odbija mi się wódeczką.

– Panie nadinspektorze Przyłbicki, bo my patrol robiliśmy. Zajechaliśmy pod Most Pokoju, panie nadinspektorze Przyłbicki, a pod tym mostem kąpie się, niech zgadnie nadinspektor Przyłbicki, kto?

– Morsuje! – Dochodzi głos z tamtej strony połączenia. To drugi z umundurowanych kretynów.

– Morsuje – poprawia pierwszy.

– Kto? – pytam, niezainteresowany.

– Obywatel Artur Król! Kąpał się, w Wigilię, zupełnie nagi, z siekierą i z groźnym psem. Gdy tylko nas zobaczył, wynurzył się nagi z wody i nas serdecznie pozdrowił.

– Tak – potwierdzam. – To mógł być Artur Król. Co z nim zrobiliście?

– Aresztowaliśmy go.

– Co zrobiliście?

– Aresztowaliśmy go – powtarza Jurczok łamane na Juszkiewicz, tylko wolniej, głośniej i wyraźniej.

– Przecież słyszę. Za kąpiel go aresztowaliście?

– Za kąpiel w Wigilię, z siekierą i za agresywnego psa. Warczał.

– Kurwa jebana, Jurczok – warczę równie powoli, głośno i wyraźnie.

– Juszkiewicz.

– Więc słuchaj, Juszkiewicz. Bardzo bym chciał, żeby sprawiedliwy wyrok sięgnął Króla i jemu podobnym za coś, co zrobił. Jednak równie bardzo, jak tego, pragnąłbym, aby nikt nigdy nie trafił za kraty za coś, czego nie zrobił w ogóle. Rozumiesz ty, matole, że domniemanie niewinności to podstawowa zasada prawa?

– Nie – odpowiada dumnie Juszkiewicz, a ja nie mam na niego słów.

– I co chcieliście zrobić z tym Królem?

– No, mieliśmy go dać na komisariat, ale Bogusław mówił, cobyśmy najpierw zapytali nadinspektora o zdanie – tłumaczy się.

– Kto to Bogusław?

– Jurczok.

– Aha. – Drapię się po policzku. – Czyli Król jest w waszym radiowozie?

– Razem ze strażacką siekierą i agresywnym psem. Jest, panie nadinspektorze.

– Przywieźcie go tutaj, na Pomorską. Razem z tą siekierą strażacką i z psem agresywnym – mówię, a gdy wydaje mi się, że wobec nadmiernie uczynnych idiotów to za mało, dodaję, by czuli się ważni: – W imieniu Rzeczypospolitej. I na rany Chrystusa.

W imieniu Rzeczypospolitej Polski i na chrystusowe rany obywatel Artur Król, razem z siekierą, a także skundlonym niemieckim owczarkiem, przybywa pod biuro Urzędu Ochrony Państwa. W mojej obecności posterunkowy Jurczok i posterunkowy Juszkiewicz niemrawo go przepraszają, mi zaś salutują, po czym nam obu życzą wesołych świąt, by potem odjechać w martwe i ciemne miasto.

Przed wejściem do biura, na ulicy Pomorskiej, stoi przede mną ubrany w pluszowy, różowy szlafrok olbrzymi na wysokość i szerokość Artur Król. Na jego kudłatej głowie sterczy kaptur z równie pluszowym, różowym rogiem. Król raczy mnie spojrzenie jedynego, jasnego oka, z drugiego zaś łypie na mnie czeluść. Oczodół pozbawiony przepaski zdradza mroczny, głęboki bezmiar, w który nie chcę właściwie zaglądać.

– Zapraszam – mówię. – Czuj się, proszę, jak u siebie w domu.

Wrocław, grudzień 1994 roku

Artur

– Zapraszam – mówi do mnie Przyłbicki. Pod płaszczem ma tylko spraną, powyciąganą piżamę. Uopek chwieje się mocno na nogach i ledwo mamrocze. Nie trzeba alkomatu, by stwierdzić, że do picia podchodził tak, jak olimpijczyk podchodzi do olimpiady, ambitnie i niestrudzenie, co prawie że jest godne podziwu. – Czuj się, proszę, jak u siebie w domu. – Nie wiem, co miał do końca na myśli, ale mu się właściwie udało. Mój dom, gdy o nim myślę, jest ponury i betonowy, zupełnie jak tutejsze surowe biuro. Wchodzę do środka, a za mną jak cień wchodzi owczarek. W oko uderza mnie blade, jarzeniowe piekło.

– Chrystusie Niebieski – mówię. – Ty chcesz w ogóle spać w nocy?

– Nie rozumiem – mówi Przyłbicki półgębkiem. Wyglądał najgorzej, odkąd go po raz pierwszy spotkałem.

– Światło niebieskie. Twoja szyszynka nie wydzieli melatoniny. Musicie wymienić te lampki.

– Arturku, gadasz jak potłuczony. Jaka szyszynka? Uspokój się. A może ty byś coś zjadł, może byś czego się napił? – Przyganiał kocioł garnkowi.

– Napił – mówię, po namyśle, bo wiem, co to oznacza. Przed moimi oczami ląduje żołądkowa gorzka do połowy pusta lub do połowy pełna. Zastanawiam się, czy alkohol byłby mnie w stanie poruszyć, bo nic zupełnie nie czuję.

– Siadaj. – Przyłbicki wskazuje mi jedno z dwóch wolnych krzeseł, najwidoczniej dla niespodziewanego, wigilijnego gościa, którym jestem. – Co za biuro. Szklanek nawet nie mamy. A jak gdzieś są, to nie wiem gdzie. – Nadinspektor chce usiąść naprzeciw mnie, prawdopodobnie przy swoim stoliku. Mówię, że swoim, jego, bo zupełnie jest zagracone, ale nagle rozlega się telefon zawieszony na ścianie, więc zerkam na ten telefon, czerwony jest jak alarm albo jak groźba.

– Poczekaj, chwilę, to do mnie. Urząd Ochrony Państwa, nadinspektor Witold Przyłbicki – pluje to do słuchawki i przy tej słuchawce stoi jak wmurowany. Dla kontrastu z nią blednie i blady tak siada w końcu przy pulpicie, zamaszystym gestem robi dla siebie miejsce, z blatu spadają zapisane drobnym drukiem kartki rozmiaru A4. Za oknem wolno przejeżdża policyjne auto, przez zasłonięte żaluzje przenika niebiesko-czerwona wiązka, światło utyka na ścianach biura i naszych twarzach.

– Jak to jest, Król, że my ciągle siebie napotykamy? – Przyłbicki mierzy mnie wzrokiem i ten wzrok ledwo skupia. Pociągam za łyk żołądkowej, a ona pali żołądek i przełyk. Butelkę, z której solidnie ubyło, odkładam z powrotem.

– Przeznaczenie. – Wzruszam ramionami, odpowiadam spojrzeniem na jego spojrzenie.

Jak wiele razy wspominałem, los splatał nasze dzieje kilka razy co najmniej, darzyliśmy siebie dziwną, milczącą sympatią, on o mnie dbał jak ojciec, którego ciągle nie ma w domu i który zbiera się w sobie ten raz jeden do roku, ja byłem egoistyczny jak zepsuty dzieciak, który nie szanuje nikogo ani niczego. Zawsze dziwiła mnie ta jego życzliwość, którą mnie darzył, którą darzył zresztą wszystkie żyjące istoty. Był jednym z niewielu, a jedynym mi znanym człowiekiem, który własną cnotę uważał za słabość. Pamiętam wyraźnie, gdy czytałem z niego jak z elementarza, jak w swojej głowie domniemał mojej niewinności, jak martwił się o mnie i dobrze mi życzył, słyszałem to wszystko zza dymnej zasłony, którą w sobie chciał wytresować, bym nie zaglądał do jego głowy – ale natury nie można przecież oszukać. Ludzie, z tego co zdążyłem się o nich nauczyć, a nauczyłem się o nich wiele z ich ludzkich głów i z ludzkich ich lęków, z reguły przez życie biegną bezmyślnie i martwią się o banały, które nie mają żadnego znaczenia. Banały te sprowadzają ich samych na poziom nie bardzo rozgarniętej, człekokształtnej małpy, natomiast zmartwienia Przyłbickiego, no cóż, orbitowały wokół tego, że z gruntu był on po prostu dobry, lecz przyszło mu żyć w bardzo niedobrym świecie. Zestawiam to wszystko w kontraście z jego zniszczoną twarzą i równie zniszczoną przeszłością, gdzie, niszcząc samego siebie, niszczył i wszystkich w około.

– Przeznaczenie to śliska sprawa – powtarzam i kontynuuję: – Każe człowiekowi myśleć, że wszystko jest ustalone.

– A ty, jak uważasz? – pyta, a ja myślę o bezwładnej główce i kruchym ciele, które dryfuje pod lodem skuwającym powierzchnię Odry.

– Uważam, że przeznaczenie to próba – odpowiadam za tym, co czuję, bo o to mnie pytał.

– Dostałem telefon – mówi Przyłbicki, a za oknem przejeżdża drugi radiowóz, już drugi raz migają czerwone i niebieskie koguty. – Napadnięto na rodzinę Łukasza Dawidowicza, splądrowano jego mieszkanie, pobito żonę i dla szantażu porwano dziecko. Nie wiadomo, co stałoby się z samym Dawidowiczem Łukaszem, bo widzisz, Dawidowicza Łukasza akurat nie było w domu, o czym zamachowiec łamane na zamachowcy nie wiedział łamane na nie wiedzieli, albo wręcz przeciwnie: wiedział łamane na wiedzieli doskonale. – Przyłbicki wzdycha, popija postawioną pomiędzy nami szklaną butelkę, przeciera twarz dłońmi, jakby rozpaczał, po czym kontynuuje i to kontynuuje nad wyraz bełkotliwie.

Ja, żeby dotrzymać mu kroku, również piję.

– Nie jest to pierwsza sprawa tego typu – mamrocze. – One mają miejsce raz na jakiś czas. Z reguły raz jeden do roku, i pewnie przypiszą ją Obrazoburcy – mówi o czymś, o czym nie mam zielonego pojęcia, i gdy o tym wspomina, to patrzy się na mnie odważnie. Pijaństwo ewidentnie daje mu kurażu, czytałbym z niego łatwo, gdybym jeszcze potrafił czytać dusze, czytać już nie potrafię, nie widzę hinduskiego boga, nie czuję nic i jestem w środku martwy. – Sprawą zajmuję się od samego początku, więc muszę ciebie spytać, jak człowiek człowieka. Jesteś Obrazoburcą? – pyta, a ja rozumiem, że nie jest to zwykły rzeczownik, w pytaniu wyczuwam kapitalizowaną pierwszą literę, myślę, czy jestem Obrazoburcą albo czy powinienem nim być lub czy chciałbym nim być.

– Jestem – mówię ja z pełnym przekonaniem, Przyłbicki przymyka oczy i przytakuje.

– Arturku, jest tylko taki problem, że to, co się dzieje teraz, nie jest twoim udziałem. Od osiemdziesiątego i dziewiątego roku ciągnie się inna sprawa, z gruntu podobna, bo chodzi o czynienie bliźnim krzywdy, jednak pozbawiona jest ideologii, za to pełna jest polityki. Po całej Polsce, jak ta cała długa jest i szeroka, jeździ sobie trójka szaleńców, a szalone ich troje to chudy, krótkowłosy mężczyzna, chuda, krótkowłosa kobieta i potężny, długowłosy facet. Ludzie ci mordują politycznych wrogów i niewygodne osoby. O ile na tropie twoim – mówi Przyłbicki i czka, i prawie mu się ulewa – byłem od samego początku, bo sprawa ta była moja jak spłodzona z moich lędźwi jest córka, tak na trop ich troje naprowadził mnie redaktor Marek Racicki. Jak ja go, kurwa, nienawidzę. – Witold przechyla butelkę na hejnał, w której zostaje nie więcej niż sto mililitrów krystalicznie czystej gorzały, przynajmniej dopóki po nią nie sięgnę. – Sprawy te, poza oczywiście morderstwami, łączy jeszcze jeden czynnik, mianowicie: potężny, długowłosy facet. Raz prawie nadepnąłem na odcisk ich troje, złapałem tę bandę na gorącym uczynku, udało mi się nawet wystrzelić w ich stronę kilka pocisków służbowej dziewiątki i jestem pewien, że trafiłem olbrzyma, możliwe nawet, że w głowę. Zaraz potem ty, gangsterski watażka, pojawiasz się na mieście. W przepasce na prawe oko.

Nie wiem, czy Przyłbicki dalej mierzy mnie wzrokiem, bo wzrok się jego krzyżuje, z kącika warg spływa mu ślina i rozumiem to, co mówi do mnie, tylko na słowo honoru.

– Ale ty nie należysz do ich troje, Arturku, i teraz jestem pewien. – Wskazuje palcem gdzieś w okolice owczarka, który nerwowo śpi przy mojej lewej nodze. – Nie skrzywdziłbyś zwierzęcia ani nie skrzywdziłbyś dziecka.

Nie odpowiadam.

– Widzisz, Arturku – kontynuuje Przyłbicki. – Wszyscy mnie mają za pożytecznego pijaczka. Dzięki pijaństwu tkwię tutaj, gdzie jestem. Nikt się właściwie nie spodziewa, że ironią losu jestem też całkiem niezłym śledczym, chociaż śledczym nie miałem być ani nigdy o tym nie marzyłem. Tak mnie po prostu wyrzucił los. Jak samo jego imię stanowi: losowo, do Rzeczypospolitej Polski. – Upija kolejny łyk, ostatni z pustej prawie butelki, i jest z nim ciężko, z Witoldem, alkohol nie trafia właściwie do gardła i leje się po przepoconej piżamie. – Łukasz Dawidowicz to człowiek, który przez wiele lat robił interesy z wieloma szemranymi osobami po obu stronach barykady, a jedną z takich osób był Jarosław Milicz. To tylko stawia kropkę nad „i” tezie, że za czynami ich troje stoi właśnie on, a jeśli nie on, osobiście, to jego synalek. Niech mi przyznają medal, ale założę się o wszystko, co mam, że pod Smolec podjechał dziś jaguar xj, bo markę jaguar Miliczowie uwielbiają. Wiesz, co jest w tym wszystkim najlepsze, a raczej: najgorsze? – pyta mnie, ja mu nie odpowiadam, milczę jak słup, milczę, bo jestem martwy. – Mogą być bezczelni na tyle, na ile się da, bo nic im nie mogę udowodnić i nie chcę im chyba nic udowodnić. Ale ja chciałbym, rozumiesz, Arturku, ja bardzo chciałbym, żeby spotkała ich sprawiedliwość i to nie sprawiedliwość sądowa, a dziejowa. Rozumiesz, co mam na myśli? – zadaje po raz kolejny pytanie, na które po raz kolejny nie mam żadnej odpowiedzi, i nie wiem, czego Przyłbicki oczekuje, bo przymykają mu się powieki i wątpię, by z naszej rozmowy pamiętał cokolwiek, bo film jego się urwał, jeszcze zanim pogasły światła w całym Wrocławiu.

– Chciałbym, żeby było więcej takich ludzi jak my, Arturku – dodaje cicho. – Tymczasem, spójrz: siedzimy obaj, zupełnie samotni, bez bliskich, w zawszonym, państwowym biurze.

– Co się stało właściwie z twoimi bliskimi? – pytam go.

– Ojciec nie żyje, matka paliatywna.

– Pytam o twoją rodzinę. – Wskazuję na ramkę ze zdjęciem na zagraconym biurku, ramka między stosem zapisanym druczkiem papieru, klawiaturą, a monitorem.

– Żona odeszła z córką, bo piłem – wyznaje, szczery i pijany.

– Niezły powód – przyznaję.

– Niezły – przyznaje i on. – Przez wiele lat nie miałem od nich żadnej informacji. Zupełnie nic. Tymczasem, dzięki kulturze Zachodu… Arturku. Wiesz, co to jest? – Puka po elektronicznej aparaturze monitora.

– Komputer osobisty.

– Otóż to. Komputer osobisty. Mamy takie od zeszłego roku. Jest podłączony do światowej sieci, a w niej, podobno, można znaleźć zupełnie wszystko.

Nachyla się rozczulony do ramki ze zdjęciem, przygląda się jej nieprzytomnie, kieruje tę ramkę w moją stronę, pokazuje paluchem na jedną z dwóch istot. Ta, której nie wskazuje, to matka, zdaje się, że żona samego Przyłbickiego, o wiele ładniejsza zresztą, niż mi ją czasem opisywał. Druga, wskazywana, to kilkuletnia dziewczynka o długich włosach.

– Wiktoria. Wikusia. Wiki. Z moich lędźwi. Wpisałem Wikusię w internet. Wiesz, kim teraz jest? – pyta z dumą i z każdym wymienieniem tego imienia rośnie. Przyłbicki jest teraz uosobieniem świątecznego ducha.

– Kim? – pytam.

– Naukowcem. Robi doktorat w Paryżu.

– A z czego doktorat?

– Cholera wie z czego, Arturku, przecież nie znam francuskiego. Właśnie to rozszyfrowywałem, a zaraz potem telefon, że się pojawisz. Nieźle, co? Kto by pomyślał. Na stronie uczelni znalazłem jej dane kontaktowe. Uderzyło mnie jak grom z jasnego nieba: to ona. Jej twarz, jej imię... po prostu ona. Piszę do niej świąteczną wiadomość, piszę do niej, rozumiesz, i nie wiem, co napisać, toteż napisałem niewiele. Myślisz, że się ucieszy?

Myślę nad jego pytaniem, stoję w zastanowieniu między prawdą a chęcią, by nie zrujnować Przyłbickiemu nadziei, na szczęście na jego pytanie odpowiadać nie muszę, bo Przyłbickiemu rozszerzają się nagle źrenice, uopek dławi się przez moment, a potem z ust jego wylewa się struga rzygowin, która potężną falą spływa na piżamę i na blat służbowego biurka.

– Podano do stołu – wyrzuca z siebie jeszcze Przyłbicki i mdleje.

Natychmiast wstaję od stołu, stół ten obchodzę, chwytam Witolda za ramiona, powoli kładę go na podłodze, układam w embrionalnej pozycji, wpycham prawą, kaleką rękę w jego usta, przemocą wyciągam na zewnątrz obleczony w nieczystości język. Gdy mam pewność, że nic mu się złego, Przyłbickiemu, w sensie, nie stanie, idę do służbowej łazienki, z której wynoszę szary jak życie papier i szarym jak życie papierem ścieram z klawiatury pozostałe grudki wymiocin. Gdy je tak ścieram, mimowolnie, poprzez praktycznie zupełnie opróżnioną butelkę wódki, spoglądam na czternastocalowy ekran, który próbuje wypalić mi oko. Na samym ekranie widzę okienko elektronicznej wiadomości, widzę adres nadawcy i adres odbiorcy, widzę ledwo wypełnione tekstowe pole, a na tym polu jedyne, napisane polskim językiem kłamstwo:

„Córeczko.

Już nie piję”

Na końcu zdania nie napisano żadnej bezczelnej kropki, na końcu zdania to świeci się, to gaśnie elektroniczny kursor.

Wpatruję się w niego naprawdę długo.

JEST TAKI SAMOTNY DOM

Radwanice, lipiec–sierpień 1995 roku

Artur

Miałem rację, bo mylę się niezwykle rzadko. Przerażałoby mnie, jak rzadko się mylę, gdyby nie fakt, że nie byłem już w stanie wykrzesać z siebie przerażenia, niewiele ducha byłem w stanie z siebie wykrzesać i nic wrażenia na mnie nie robiło. Ostatnia iskra emocji wygasła wraz z końcem dwudziestego i czwartego grudnia dziewięćdziesiątego i czwartego roku.

Od tamtej pory mija osiem miesięcy i od tych ośmiu miesięcy jestem niewzruszony jak Niebieski Pałac Niebieskiego Ojca za Piotrową Bramą. Gdy media trąbią o ludobójstwie w Srebrenicy, ja dłubię w nosie, drapię się po jądrach ogolonych na zero ostrzami Gilette, tą samą, brudną ręką jem solone fistaszki i nawet nie mrugam na osiem tysięcy niewinnych ofiar. Na świecie ciągle są jakieś niewinne ofiary, nie ma sensu kontemplacja cierpienia, nie ma sensu kontemplacja czegokolwiek, co nas spotyka; nie ma czerwonego szlamu, nie ma życiożernego Sziwy, nie ma niczego właściwie, czym warto by się przejmować, są tylko wykonane z węgla, wodoru i tlenu wytwory, pompy pompujące paliwo zwane mięśniami sercowymi, biologiczne maszynerie, które kiedyś prześcigną inne, doskonalsze, wykonane na ich podobieństwo konstrukty z metalu.

Ze śmiechem pogardy przyjmuję ile Bóg – bo musi być za to odpowiedzialny Bóg – zsyła na ludzi nieszczęścia. Bóg jest abstrakcją stworzoną z cierpienia, abstrakcja musi do cierpienia prowadzić, Bóg nas testuje cierpieniem i na to cierpienie trzeba stać niewzruszonym, bo nie ma ono swojego końca. Mnie samego Bóg testuje po raz ostatni pod koniec lipca, testuje telefonem od mojej matki. Moja matka, jak moja rodzina, jest dla mnie obca, nie wiemy nic o swoich pasjach czy namiętnościach, wiemy o sobie jedynie tyle, co nas boli. Matka mi mówi przez telefon i ledwo jej głos poznaję, jej głos mnie nie rusza:

– Ojciec ma przerzuty.

Przyswajam tę informację jak dziewiątą godzinę, która wybiła na moim casio. Nie wiem, co matce powiedzieć. Bóg chciałby, żebym teraz cierpiał, cierpienie zaś w sobie zwalczyłem. Zadzieram dumnie podbródek i staję niewzruszony jak posąg, jak posąg trwam wiecznie, jak posąg wszystko zniosę i wszystkiemu się przeciwstawię.

Podjeżdżam mercedesem kabrio, auto czerwone jak krew tętnicza, parkuję pod zniszczoną, rodzinną posesją, wyskakuje zza kierownicy, za mną jak cień wybiega pies. Wchodzę na niewielkie, zagracone podwórze, po podwórzu walają się pordzewiałe, latami nieużywane ogrodowe narzędzia. Po tym podwórzu nie rozlega się żaden hałas, nie trzymaliśmy nigdy zwierząt, głównie przez matkę, bo matka nie znosi nieporządku, więc jako pionier na tym podwórzu zadomawia się Profesor Rafał Wilczur, ostentacyjnie unosi lewą nogę i leje strugą gorącego, żółtego moczu na szary, betonowy mur i beton od moczu ciemnieje. Ja dzwonię do drzwi, otwiera matka, spogląda to na mnie, to na psa. Z wnętrza mieszkania dochodzi zapach stęchlizny, zamkniętego na wieki powietrza, które umarło.

– Wejdź – wita mnie kobieta, w której dojrzewało niegdyś moje życie. Wygląda jak zawsze, tylko że starzej, tylko że bardziej jeszcze wysuszona, na jej drobnej twarzy tysiące zmarszczek, skóra gładka tylko w kącikach ust, tak rzadko miała powód do śmiechu.

Wchodzę.

We wnętrzu rozchodzi się dźwięk głośników telewizora marki Grundig, skurwysyństwo waży ponad sześćdziesiąt polskich kilogramów, pudło ujada zachodnim kanałem z popularnej kablówki. Wiedziony hałasem udaję się do salonu, w salonie te same meble co zawsze, na kolorowym ekranie transmisja z kanału Eurosport, wyścig formuły pierwszej na torze Silverstone, z piątego pola atakuje Johnny Herbert, zmierza ku zwycięstwu w prestiżowym wyścigu; ku zwycięstwu nie zmierzają zaś dwie istoty, które ten wyścig oglądają. Z wysłużonych foteli meldują się po pierwsze babcia, która cudem jeszcze żyje i nic zupełnie z życia, tym bardziej z wyścigu, nie pojmuje, a po drugie ojciec – w ojcu życia pozostało niewiele i skurczył się co najmniej dwukrotnie od mojej ostatniej wizyty w domu. Gdy tylko wszedłem, dostrzegł mnie niemal od razu. Nie wiem, ile zmienia perspektywa, ile choroba, ale nie widziałem osoby bardziej zastraszonej życiem.

– Umierasz? – pytam ojca, choć mógłbym zapytać i babci, mógłbym zapytać całej swojej niewielkiej rodziny. Ojciec przytakuje głową i gestem tej głowy – wydaje się ona co najmniej dwukrotnie za duża względem ciała – każe mi się odsunąć, bo zasłaniam telewizor. Telewizor był dla niego oknem na nowy świat, nowym życiem i nowym sensem, gdy przestał być młody, sprawny i agresywny. Dziwnie się spogląda na niego jako osobnik dorosły, dziwne jest wrażenie, że własnego ojca, niegdyś potęgę z mięśni i ze stali, można by skruszyć nawet i kciukiem. Obok mojej nogi przebiega Profesor Rafał Wilczur, za nim jak tajfun nadchodzi matczyne ujadanie, matka ujada tak głośno, jakby głucha była, a ujada o tym, po co tu psa sprowadziłem i żeby jej pies nie nasrał w salonie.

Nakreślony powyżej obraz jest niewinnym początkiem tego, jak sytuacja eskalowała, a eskalowała w tempie niebotycznym: ojciec miał przerzuty na wątrobę i nie tylko, wszędzie właściwie miał przerzuty i był dosłownie chodzącym przerzutem. Każdego kolejnego dnia maratonu umierania mógłbym go szkicować na nowo, gdybym kiedykolwiek szkicował, każdego kolejnego dnia jest też coraz to bardziej karykaturalny. W dzień numer siedem mojego niemego pobytu w domu skóra obłazi jego ciało jak szkielet, powykrzywiały się jego nogi, ręce i rysy twarzy. Więc w ten siódmy, święty dzień, zamiast jak Pan Bóg odpoczywać, muszę go nosić jak dziecko lub pannę młodą w ramionach do toalety, żeby go w tej toalecie zostawić, w tej toalecie tata wydala z siebie strzępki krwistego kału, przy wypróżnianiu jęczy jak jeniec wojenny, po toalecie podciera go kobieta, z którą nic go nie łączy prócz mnie i przeszłości, kobieta ta myje jego ciało ciepłą wodą i wyciera to ciało ciepłym ręcznikiem, goli mu zarost najświeższym ostrzem, by witał na nowo śmierć ogolony, robi wszystko, czego nikt nie potrafiłby zrobić wobec rodzinnego tyrana – i wszystko to po to, by dnia następnego było tylko jeszcze gorzej.

Po każdym myciu zanoszę żywego trupa pachnącego oliwką dla dzieci Johnson’s Baby przed jego ulubiony, wyliniały fotel, gdzie wspólnie, we dwójkę, lub w trójkę, z babcią, której starość do zera wyżarła mózg, która nie umie już nic innego prócz gorliwych modlitw i gorliwszego puszczania losów państwowego totalizatora, oglądali my sportowe zmagania, bo nigdy nie nauczyliśmy się ze sobą rozmawiać. Nie umiem rozmawiać i z matką, gdy na podsumowanie dnia siadamy w kuchni marnie oświetlonej nagą żarówką na smętnym kablu. Praktycznie w milczeniu spijamy czarną herbatę, moja mocna i pełna goryczy, jej słaba i pełna cukru.

– Pracę masz? – pyta z matczynego obowiązku, ja z synowego obowiązku kłamię, że mam.

– Dziewczynę masz? – pyta z matczynej troski, ja z synowej troski kłamię, że mam.

– Szczęśliwy jesteś? – dopytuje teraz, chociaż sama nie wie, czym jest szczęście, więc jakim prawem mnie dopytuje. Zastanawiam się nad jej słowami, bo często nad naturą życia się zastanawiam. Odpowiadam jej:

– Spokojny jestem. – Bo pozostaję niewzruszony i pewien jestem, że wszystko zniosę i wszystko znoszę, upieram się twardo przy swoim.

Nie upiera się za to ojciec, bo dnia ósmego łamie swoje kategoryczne, życiowe postanowienia. Boli go tak bardzo, że sprowadzamy prywatnie lekarza, prywaciarz sugeruje szpital z obsługą paliatywną, ja się gniewem unoszę, mówię mu:

– Nie. – A gdy mnie obcy doktor nie rozumie, podnoszę go na swoją wysokość, dyndają mu stopy czterdzieści centymetrów nad ziemią, powtarzam swoje wszechmocne:

– Nie. – I lekarz się ugina, z lekarskiej torby wyciąga morfinę, wstrzykuje narkotyk w ciało mojego ojca, ojciec odpływa, robi w świeżo nałożone pieluchy, wpada w błogostan, którego się całe życie wypierał, bo całe życie był narkotykom ekstremalnie przeciwny, a skończy przecież jako ekstremalny narkoman, aż po kres ziemskiego żywota będziemy go poić boskim opiatem.

Ostatni dzień ze swoim ojcem spędzam trzydziestego lipca dziewięćdziesiątego i piątego roku, spędzamy go razem przed telewizorem, tak jak uwielbiał. Telewizor otwiera nam okno na świat, w tym świecie jego ulubiona formuła pierwsza, na Hockenheimringu wygrywa gospodarz Michael Schumacher za sterami zielonego bennetona. Nie wiem, czy ojciec to rejestruje. Patrzę na niego jedynym okiem: waży czterdzieści i pięć kilogramów, jest bardziej naćpany niż Riedel kiedykolwiek, ma oczy wywrócone tęczówką w stronę oczodołów. Gdy kończy się wyścig, a kierowcy na podium oblewają siebie nawzajem markowym szampanem, ja biorę ojca w ramiona po raz ostatni, zanoszę do łóżka, w strzykawkę sterylną igłą nabieram rutynową dawkę morfiny. Tę rutynową dawkę z problemami wstrzykuję w żyłę na jego dłoni, bo pozostałe pozanikały. Rutynowa dawka okazuje się dawką ostatnią, złotym strzałem się okazuje, bo ojciec odchodzi samotnie, gdy z matką popijam kuchenną herbatę, gdy babcia na stryszku modli się z radiem nastawionym na Radio Maryja, gdy Profesor Rafał Wilczur chrapie najsmaczniej przez sen na prawym boku.

Zgon następuje między dziewiętnastą i trzydzieści a dwudziestą pierwszą. O dwudziestej pierwszej i piętnaście stoimy z matką nad małżeńskim łóżkiem rodziny Król, na małżeńskim łóżku niespełna czterdziestokilogramowy trup.

– Ostatnie co zrobił, to się zesrał – mówię, oswojony ze śmiercią.

– Artur! – unosi się matka, z jakiegoś powodu płacze za draniem, który jej życie zrujnował, ale to ja, jak zwykle, mam rację, bo w sypialni cuchnie potwornie gównem.

– Amen – kwituję.

Nie zamierzam nikomu dokuczać – nakładam rękę na twarz mojego ojca, zamykam powieki Karola Króla po raz ostatni.

Dzień później budzi mnie ujadanie wiernego owczarka, bo zwierze warczy na drzwi wejściowe. Otwieram je. Przed bramą ksiądz, którego nie znam – poznaję po koloratce – za księdzem gromada obcych mi ludzi, naszych sąsiadów. Cud, że nie mają pochodni i wideł ze sobą nie mają.

– Czego? – pytam się miło, bo mógłbym być o wiele bardziej niemiły, mógłbym go unieść za szmaty na swoją wysokość, do oka własnego. Nie rozumiem całego tu zajścia, nie wzywaliśmy kapłana na ostatnie z namaszczeń, więc nie wiem, czemu się teraz pojawił.

– Wezwała nas pani Karolina – odpowiada duchowny. Mierzę go wzrokiem. Góruję ja nad nim o głowę, jest różowy jak świnka-skarbonka i rumiankowy jak papier rumiankowy Velvet, nietknięty wysiłkiem, pracą czy życiem. Podnoszę go jak dziecinną zabawkę, dla sportu, no i z niechęci.

– Czyżby? – Odkładam księdza na ziemię, wracam się do mieszkania i zatrzaskuję przed ludźmi drzwi. Idę przez zimny korytarz do zimnego salonu, przez zimny salon do zimnej sypialni, w zimnej sypialni przebrano na świeżo pościel, na świeżej pościeli trup ojca, trupa umyto, trup czysty i zimny, ubrany w czystą i zimną piżamę.

– Wzywałaś księdza? – pytam matki. Ona przy łóżku siedzi zgarbiona, zmęczona jak nigdy, a zawsze przecież była zmęczona.

– Wzywałam, trzeba go pochować.

– Wykluczone – mówię. – Sami go pochowamy.

– Jak sami? – pyta.

– Sami – powtarzam, kurwa, czy to tak trudno zrozumieć?

Wychodzę z zimnej sypialni, przez zimny salon idę z powrotem do zimnego korytarza, otwieram ponownie drzwi, przed drzwiami ponownie duchowny, ponownie ciepłe i letnie powietrze.

– Pochowamy go sami – przekazuję duchownemu. W głowie mam zgon jedynego przyjaciela, jakiego miałem, w głowie mam przemysłowy holokaust jego ciała, w głowie mam kazanie człowieka, który nie znał mojego przyjaciela za żaden grosz, a śmiał się o nim wypowiadać. Trzaskam drzwiami ponownie, oddzielam od świata żywych martwy mój dom rodzinny, decyzję podjąłem samemu, bo nikt inny by jej nie podjął, nikt inny by nie pomyślał, ludzie biegną przed siebie z klapkami na oczach jak wyścigowe konie, biegną, bo wierzą, że biorą udział w wyścigu. Ja jak koń Dorian, którego bunt przerobił na mięso i straty, się zatrzymałem, zacząłem myśleć i wiem, rozumiem, że ludzie współcześni za bardzo się boją śmierci, za bardzo tę śmierć odsuwają od siebie, przeraża ich smród rozkładu, a przecież rozkład jest naszym sednem, jest naszym celem i naszą jedyną jest drogą.

Towarzyszymy więc śmierci we czwórkę (doliczam psa). Nie powiem, że towarzyszymy dzielnie, bo ja i owczarek mamy się dobrze, babcia Teresa i owszem, trwa w najlepsze, zakonserwowana w oparach własnego szaleństwa, ale dzień później słabnie moja własna matka i gaśnie na tyle, że jestem zmuszony zawieźć ją do lekarza. Z lekarzy ludzkich znam tylko doktora Chłodnickiego i tylko doktorowi Chłodnickiemu ufam, a doktor Chłodnicki, choć specjalista, przyjmuje nas na internie. Robimy matce badania, a z badań wynika, że matka usycha.

– Ona umiera, proszę pana – mówi mi doktor wprost, mówi na stronie, na ucho. Matka leży na kozetce, po przeciwnej stronie gabinetu, wpatrzona w ścianę bez cienia nadziei. – Czy ostatnimi czasy wydarzyło się coś traumatycznego?

– Umarł mój ojciec – tłumaczę. – Ale moja matka nienawidziła mojego ojca, mówiła to przy każdej możliwej okazji, mój ojciec przez ćwierć wieku rujnował jej życie. – Jedynym okiem spoglądam na lekarza, lekarzowi szklą się jego własne i zdrowe oczy, wzrusza bezradnie ramionami, ale nie ma dla mnie odpowiedzi.

Drugiego dnia od śmierci ojca matka odmawia pokarmu, karmię więc ją na siłę marchewkowo-mięsną kaszką dla dzieci marki Gerber, przemocą wpycham jej w usta papkę, matka tę papkę bezwolnie przeżuwa – i to ostatni dzień, kiedy ją karmię. Trzeciego dnia zostajemy jedynie przy herbacie, towarzyszę rodzicielce w jej niemym poście. Jedyne kalorie, jakie przyjmuje, to te pochodzące z czarnej i słabej herbaty, zmuszony jestem wsypać do niej chyba pół torby cukru, a gdy matka ją tylko wypije, bez słowa idzie w kierunku sypialni.

– Mamo – wołam za nią. – Czy to przeze mnie? – Nie wiem, o co właściwie pytam, pytam o moje narodziny, moje decyzje związane z ojcem, moje decyzje życiowe w ogóle.

– Nie – odpowiada pewnie, tutaj na moment przytomnieje, dla mojej pewności odpowiada spojrzeniem, po czym wchodzi do pomieszczenia z martwym moim ojcem, jej partnerem, jej mężem, mężczyzną, zamyka za sobą przed światem drzwi.

Przed snem, gdy już dopalę do zera paczkę Marlboro, gdy pomyję wszystkie brudne, pożółkłe, porcelanowe naczynia, gdy pogaszę telewizor, radio i światła, naciskam na klamkę wrót oddzielających świat żywych od świata umarłych, przez szparę widzę zgarbioną matkę, która trzyma martwego ojca za rękę. Pierwszy raz widzę, by siebie za ręce trzymali, splecione dłonie martwego i żywej, więdnącej istoty, która nie znała innego świata, która nie znała innego światła.

Przewidziałem to, co musiało się przecież wydarzyć.

Tej nocy śmierć zabrała ze sobą Karolinę Król, córkę Teresy z domu Wspaniałych.

O idei totemu, symbolu wiążącego astralną istotę ze światem żywych, tylko do tej pory czytałem, teraz zaś miałem naoczny jej obraz, bo gdy babcia Teresa ujrzała swoją bladą i martwą córkę, babcię przywiodło z powrotem do planety Ziemia i babcia stała się przytomniejsza niż kiedykolwiek podczas ćwierćwiecza mojego istnienia. Teresa wydziera się na całe gardło, pada na kolana przed łóżkiem i całuje umarłą po stopach.

– Karolciu! – ryczy imieniem, które przez lata jej było nieznane. – Karolciu moja kochana – powtarza niewyraźnie, przez łzy, które cisną się jej do gardła, powtarza dziecięcą wersję imienia mej matki, jedynej swej córki, jedynego wspomnienia z długiego życia, w płaczu wtóruje Profesor Rafał Wilczur, który ujada po całym mieszkaniu, ujadają razem przez dobre pół doby, aż mam tego wszystkiego dosyć. Odkurzam stary gramofon. Ze starych płyt ojca, zebranych w czasach, gdy ojciec miał jeszcze pasje, znajduję pierwszy album Budki Suflera, puszczam ten album na pełen regulator, płyta jest zakurzona, zarysowana i stara, stara jest również igła gramofonowego pudła, stara się też jak może Krzysztof Cugowski, by krzykiem zwyciężyć klątwę mieszkania – w moim rodzinnym domu robi się głośno jak w piekle. Wezwane zostają nawet porządkowe służby, porządkowym służbom otwieram, dwójka posterunkowych z pieszego patrolu, mówię im:

– Czego? – A oni, że:

– Słyszeliśmy hałas.

– Każde zakłócenie ciszy można nazwać hałasem. Ale nazywanie hałasem utworów Budki Suflera, z pierwszego albumu? Panowie. – Otwieram drzwi szerzej, by lepiej mogli usłyszeć, raczę ich przesterowanym, samotnym domem, jego kluczowym i pięknym fragmentem. Właśnie teraz, po burzy, razem z żeńskimi chórkami, przychodzi spokój. – Toż to majstersztyk.

– Płacz słyszano. Psa słyszano – mówią niezbici z tropu, a ja wyglądam do nich, spod mojego białego bezrękawnika prócz mięśni wystaje srebrzysty Pan Jezus, do Pana Jezusa umocowana srebrzysta śruba. Ze wszystkich okien wszystkich sąsiadów sterczą ciekawskie mordy, że aż mnie bierze na obrzydzenie.

– Słuchajcie, panowie, normalna sprawa. Zmarł mój ojciec, a zaraz później zmarła moja matka. Mamy teraz chwilę zadumy, potrwa kilka dni i ta zaduma się skończy, a ja tu już nigdy nie wrócę, więc bądźcie że, ludzie, cierpliwi.

– A zgłosił pan zgon?

– A po co miałbym zgon zgłaszać?

– Trzeba zgon zgłaszać urzędowo.

– Niniejszym zgłaszam wam, w takim razie, państwowym urzędnikom. Czy to wszystko? Nie mam czasu, muszę mieszkanie wysprzątać i wysłać rodziców w ostatni drakkar.

– Zgon musi stwierdzić lekarz. – Się nie uginają, służbiści.

– Załatwię to. Owocnego popołudnia. – I mówiąc to, trzaskam drzwiami.

Ubieram się, zostawiam psa i przytomną jak nigdy babcię z samą sobą, zwierzęciem i dwoma trupami, jadę mercedesem klasy c kabrio w stronę Wrocławia, na ulicy Borowskiej pytam o doktora Chłodnickiego, a gdy mówią mi, że jest zajęty, pytam się grzecznie:

– Jest zajęty gdzie? – I znowu muszę unieść kogoś znad biurka pół metra nad ziemię za poły koszuli, by mi ten ktoś łaskawie wytłumaczył.

Sam doktor zajęty był, w istocie, ale paleniem papierosów w jednym z gabinetów.

– Musi pan doktor stwierdzić zgon. Albo dwa zgony. – Doktor jest inteligentny, od razu gasi camela o pozłacaną popielnicę, sięga po stetoskop i czarną, lekarską torbę i pyta mnie, bo pamięta:

– Mama?

– Mama – potwierdzam to, co i tak było potwierdzone.

Okazuje się, że wezwanie samego lekarza to mało. Doktor Chłodnicki oświadczył mi, że trzeba bliskich pochować publicznie na publicznym cmentarzu, ja się pytam, dlaczego publicznie, na publicznym cmentarzu, dlaczego nie mogę decydować o swojej rodzinie, a że doktora szanuję i lubię, nie podnoszę go przy tym za szmaty na pół metra nad ziemię.

Oznajmiam mu za to, że nie po to mój ojciec latami napierdalał teleskopową pałką po nerkach, głowach i jądrach robotników, studentach i kobietach (te ostatnie nie po jądrach, z prostej przyczyny, że jąder nie miały), by później, by teraz, za uczciwie w ten sposób zarobione pieniądze, nabyć ziemię, ojcowiznę, do której nie może być po prostu złożony. Doktor, bo jest bardzo inteligentną osobą o wysoko rozwiniętym instynkcie przetrwania, zmywa z siebie brzemię odpowiedzialności, jak niegdyś uczynił to rzymski prefekt Judei, życzy mi tylko powodzenia i znika tak szybko, jak to możliwe. Z tego, co się później dowiedziałem, wyleciał na dwutygodniowe wakacje na Cypr.

Nie chcieli mi jednak dać spokoju dobrzy ludzie, bo nasyłają na mnie porządkowe służby co dwie, trzy godziny, nie dają mi oddać się należnej kontemplacji niebytu. Przeszkadza zaściankowi moja prywatna, święta i wolna wola, więc robię im po prostu na złość, otwieram wszystkie drzwi i wszystkie okna, by słyszeli to, czego ja słucham, a ja słucham Budki Suflera, psiego ujadania i babcinego płaczu i każdy inny by przy tym oszalał, lecz ja jestem daleko poza granicami szaleństwa, bo jestem w niebycie, w którym niczego nie czuć i niczego nie widać. Spoglądam na wszystko z oddali i z góry, a gdy drugiego dnia po śmierci mojej matki nadsyłają kolejny, policyjny patrol, a w tym patrolu są dobrze mi znani aspiranci Juszkiewicz i Jurczok, tego despektu nie wytrzymuję. Wychodzę na podwórze i rozkazuję im chwilę zaczekać, idę ku zaparkowanemu tutaj autu marki Mercedes, ze schowka po stronie pasażera chwytam zdobyczną dziewiątkę, dziewiątkę odbezpieczam, odwracam się ku nim, wyciągam broń ku niebiosom i wystrzeliwuję w nie dwie ostrzegawcze kule. Juszkiewicz i Jurczok uciekają przez płot i śmiałbym się do rozpuku z ich braku sprawności, gdyby nie fakt, że ani to nie jest czas, ani to miejsce nie jest na radość.

Wracam do mieszkania i proszę babcię do kuchni na kubek gorącego kakao, ona do końca nie wie, kim właściwie jestem, wie tylko, kim jest Karolina, Karolcia, córuncia i córcia, ale jako dwunożna małpa, biologiczny odbiornik na bodźce kocha kakałko nad życie i nie odmówiłaby kakałka samemu diabłu.

Siedzimy więc w kuchni. Przed nami emaliowane kubki z czarnym kakao i białym mlekiem, w sypialni obok jak para kochanków leżą martwi rodzice, na środku stołu odbezpieczona dziewiątka, na broni spoczywa mój wzrok, bo w każdej chwili jestem gotowy jej użyć.

Zachodzi słońce i robi się coraz ciemniej. W pewnym momencie powinno być już ciemno zupełnie, jest dwudziesta pierwsza dwadzieścia i dziewięć, ale ciemno zupełnie to nie jest, bo za oknami, po każdej stronie skrzyżowania, z którego widać mój dom rodzinny, świecą to na mnie, to na babcię policyjne koguty. Teresa mięli w dłoniach drewniany różaniec, palce przesuwa na czterdziesty i czwarty koralik, gdy słyszę mruczane pod nosem:

– Zdrowaś Maryjo… – Do drzwi kolejne pukanie, mi się miarka przebrała, dopijam już zimne kakao, sięgam po broń i idę do nich, do drzwi, uchylam je, przez lufcik wysuwam czarną jak smoła lufę pistoletu i lufę opieram o czyjeś czoło.

– Arturku. – Słyszę, otwieram drzwi szerzej i widzę, jak Przyłbicki unosi do góry ręce. Za samym Przyłbickim trzy radiowozy, maszyny ode mnie i niego oddziela płot zbudowany przez ojca mojego i mojego dziadka.

– Czego chcesz, Przyłbicki? – pytam się. – Broń jest odbezpieczona, więc się streszczaj.

– Byli tu Juszkiewicz i Jurczok – mówi. Jak na niego, jest mało pijany, lecz miarą człowieka szarego pijany jest kompletnie. – Przybyłem tutaj, by nie rozpętało się piekło.

– Umarł mi ojciec i umarła mi matka – tłumaczę, bo może on mnie zrozumie, niewielu ludzi potrafi słuchać i niewielu ludzi chciałoby słuchać, on zawsze potrafił i zawsze chciał.

– Wiem – zapewnia. – Jestem tutaj, żeby ci pomóc.

Zastanawiam się nad jego słowami.

– Niech nikt więcej się tutaj nie zbliża.

– Masz na to moje słowo – zapewnia Przyłbicki. Ja opuszczam broń, a on opuszcza ręce.

Przyłbicki wchodzi, zamykam za nim, za nami wrota, oddzielam świat rzeczywisty od świata naszego.

Wspólnymi siłami zabieramy się za pogrzeb.

Nie dali nam, dranie, żadnej intymności, chociaż odejście rodziców jest sprawą intymną z tych intymnych najbardziej. Razem z Przyłbickim chwyciliśmy za miotły, mopy, szczotki i zmiotki i zabraliśmy się za sprzątanie. Ze ścian mieszkania i z podłogi sypią się kilogramy brudu, Przyłbicki kaszle od pyłu i ja także od pyłu kaszlę, Przyłbicki mówi nawet, że tutaj na pewno się coś zalęgło, ja na to, że co mogło się zalęgnąć, on na to, że nie wie, bo studiów nie skończył. Sprzątamy więc w najlepsze, sprzątanie nam umila muzyka, w sprzątaniu przeszkadza babcia, która pije kakao (kakałko) i zmawia na głos paciorek. Pomimo dziurawej pamięci teksty modlitw zna doskonale, klepie te teksty z zegarmistrzowską precyzją, za oknem nie dają spokoju koguty radiowozów, nie dają spokoju ludzie, za oknem psów ujadanie i ludzkie rozmowy, tłum gapiów otacza mój dom jak przeklęty szpaler. Przyłbicki mnie pyta:

– Arturku, co chcesz z nimi zrobić?

– Z rodzicami, w sensie?

– Tak.

– Chcę ich pochować na naszej ziemi, mamy ku temu wieczyste prawo – odpowiadam, na co Przyłbicki nie odpowiada, więc mówię, co wiem:

– To nielegalne.

– Nielegalne – potwierdza.

– Przeszkodzisz mi? Zaaresztujesz, gdy spróbuję zmrużyć jedyne oko?

– Ciebie nie da się zaaresztować, Arturku, i ja tego nie zrobię – zapewnia mnie. – Ale kiedyś jeszcze może się to zmienić. Nadchodzi kres pewnej epoki i wszyscy ci, którzy nad tobą stoją, przepadną na wieki.

– A wszyscy ci, którzy stoją nad tobą? – pytam.

– Byłoby dobrze, gdyby ich także spotkało to samo – mówi gorzko Przyłbicki i zamykamy gęby na kłódkę.

Zza zasłoniętych firanek i zasłoniętych żaluzji migają policyjne lampy, nie cichną ludzkie rozmowy, nie cichnie i psie ujadanie, nie cichnie Budka Suflera z pierwszego albumu. Na sam koniec dnia do pralki automatycznej wstawiam pranie, a piorę rzeczy, które uznaję za godne, wygrzebane z szafek z czasów, gdy świat mój był młody jeszcze i względnie niewinny.

– Patrz – mówię do Przyłbickiego. Dorwałem się do kuferka przy szafce nocnej, a w nim, prócz próżnych, złotych kosztowności, znajduję srebrny łańcuszek otoczony koralami. – Tak podobno mój ojciec poderwał matkę, chwalił się tym, gdy byłem mały. „Król Karol kupił Królowej Karolinie korale koloru koralowego”.

– Brzmi to jak namiastka poczucia humoru.

– Namiastką poczucia humoru było to, co jej zafundował.

– Przykro mi.

– Nie powinno – mówię. – W każdej chwili mogła odejść. Wybrała inaczej. Żyli razem. I teraz razem umarli. Jestem ich jedynym dziedzictwem – dodaję, a przed sobą mam pustkę.

Jedyne ich dziedzictwo objawia się w nocy, bo zrywam się nagle z potężnym bólem z okolic podbrzusza i nagi biegnę do toalety.

Przez żaluzje jedynego w łazience okna widzę policyjne koguty, przez policyjne koguty w ciemnościach znajduję porcelanową, klozetową muszlę, na której siadam, naciskam na zwieracze i cierpię straszliwe boleści, jakby coś wypalało mi wnętrze, a gdy wychodzą ze mnie strawione pokarmowe resztki, ból wcale nie puszcza, a wręcz przeciwnie, bo boli bardziej i tylko bardziej. W niemałej obawie zapalam światło i widzę to, czego byłem pewien, że zobaczę. Wysrałem się krwią zupełnie jak martwy mój ojciec, spełniło się dziedzictwo mojego rodu, męska linia wykończona przez nowotwór jelita grubego, który zdaje się mnie pożerać.

– Jezusie Niebieski – mówię do siebie lub mówię do Boga, siadam ponownie na zimną, klozetową deskę zimnego mieszkania i spędzam na niej resztę niespokojnej nocy, spędzam z głową opuszczoną jak do modlitwy, nad muszlą tańczy srebrzysty Pan Jezus i srebrzysta, przymocowana do jego stóp śruba, i kończę to posiedzenie tylko z przyzwoitości, by z pierwszym brzaskiem pożegnać rodziców na zawsze.

– Marnie wyglądasz, Arturku – mówi Przyłbicki, dostrzega beznadziejny stan, w jakim się w istocie znajduję. – Niewyspany jesteś i blady.

– Srałem krwią, Witoldzie, przez całą noc. Mam raka, jak mój ojciec i moi dziadkowie. To niezbywalne. To dziedzictwo moje i moje przeznaczenie.

– Współczuję ci, Arturku. Licho, jak widać, nie śpi. Tracisz rodziców. Zaczynasz chorować. Wszystko w tak krótkim czasie. – Wyraz jego twarzy to uosobienie współczucia.

– Nie ma czego współczuć, Witoldzie. Wszystko, co mnie spotyka, jest tylko i wyłącznie konsekwencją moich czynów. Dlatego się na nie godzę – tłumaczę, a on się dalej upiera:

– Powinieneś pójść do lekarza.

– Żadnych lekarzy. Grabarzy trzeba, owszem – mówię. – Ale jeszcze nie dla mnie. Dla nich. – Wskazuję na drzwi, które prowadzą do sypialni, do tej sypialni idziemy, w sypialni dwa blade trupy w początkowym stanie rozkładu, przy trupach klęcząca babcia trzyma w rękach paciorek. Ubrana jest mocno odświętnie.

– Babcia się sama ubrała? – pytam.

– Sama – mówi przytomnie. – Bóg wezwał Karolcię, więc trzeba Karolcię pożegnać. Kiedy ksiądz przyjdzie? – pyta.

– Nie będzie żadnego księdza – tłumaczę. Staruszka rzuca mi zdziwione spojrzenie, a gdy widzi, że nie żartuję, to wpada w histeryczny płacz i rzuca się ku mym nogom, nogi te obejmuje i łka wprost w te nogi w nieznanym nikomu języku. Podchodzi do niej Przyłbicki, stanowczo podnosi ją z ziemi, stawia na łóżko sypialne, obejmuje jednym ramieniem, ściska za wolną rękę, cierpliwie jej coś tłumaczy i szepcze też coś na ucho. Ja jestem wolny, więc biorę ojca i ojca ubieram, ojciec jest chłodny jak mięso ze sklepu, pod zimną skórą zimne, wilgotne mięśnie, oblekam ciało w galowy mundur oddziałów ZOMO, jedyne jego porządne ubrania. Z mamą jest łatwiej, bo mama jest chuda i mała, niezgrabnie ubieram ją w jej bieliznę, a potem także w jedną z sukienek. W sukienkach przestała chodzić dwadzieścia lat temu, ta pogrzebowa jest czarna w białe groszki, nosiła ją często w wakacje, gdy byłem jeszcze niewinny.

Gdy kończę robotę, przyglądam im się uważnie. Czekam na przypływ, który by zniszczył tamę nicości, ale nic się takiego nie dzieje, bo pogrzeb rodziców to czysta abstrakcja i nie czuję, jakbym brał udział w prawdziwym zdarzeniu – bo biorę udział w przedstawieniu teatralnym i nic się nie wydaje realne. Więc jak się mam tym przejmować, bo chyba przejmować się powinienem, nie chcę się bić z lawiną myśli, chcę mieć to wszystko za sobą, wyjść z życiowego teatru, chcę wrócić do siebie i żyć własnym życiem.

– To już czas – mówię zebranym, lecz tak naprawdę do Przyłbickiego. – Wezmę ich oboje. Otwórz drzwi na zewnątrz, wyprowadź babcię, weź szpadle i czekaj na mnie.

Przyłbicki pod ramię wyprowadza z sypialni babcię, w sypialni pozostają więc pies, ja i martwi rodzice. Przez szpary żaluzji wpadają wczesne promienie słoneczne, środa rano, ludzie powinni być w pracy, lecz przekonam się zaraz naocznie, że w pracy ich dzisiaj nie ma. Przyłbicki otwiera drzwi frontowe, z których aż słyszę ludzką uwagę. Na moim casio wybija dziewiąta, dziewiątą godzinę wybija także kościelna wieża, dzwon prowokuje do wycia wszystkie psy z radwańskich okolic. Biorę głęboki oddech, podnoszę ojca jako pierwszego, mundur smętnie zwisa na jego ciele, ojciec jest kruchy i lekki jak piórko. W orkiestrze psich jęków, jak i również w psim towarzystwie, przenoszę ojca przez próg mego domu, za którym wita mnie rześkie powietrze, zaparkowane tu radiowozy, dziennikarze z lokalnych, nieważnych gazet, wycelowane we mnie aparaty fotograficzne, witają także sąsiedzi, dziesiątką lub więcej par oczu. Nie zaszczycam ich wszystkich nawet jednym spojrzeniem, udaję się z ojcem prosto na niewielki ogród, w niewielkim ogrodzie dwudziestoletnia grusza, pod którą go składam. Gdy wracam po matkę, z tłumu dochodzą mnie krzyki:

– Bóg cię pokarze! – krzyczy ktoś dobrze ukryty.

– Diabeł! – To jakaś dobra kobieta.

– Obrazoburca! – ryczy inna jeszcze, powinna być w pracy.

Ostentacyjnie nie daję im żadnej uwagi, więc moja zniewaga ich chyba rozjusza, bo gdy wychodzę ja z matką – matka jest cięższa, pełniejsza niż ojciec, ironio losu – tłum postanawia obrzucać nas śmieciem. O moją głowę odbija się pusty, plastikowy kubek, o ramię matki zaś śliskie, nadpsute mięso. Pozostaję tym niewzruszony i jeszcze bardziej ich tym podjudzam. Idę w stronę zgarbiałej gruszy, pod cieniem której składam swą mamę. Przytakuję Przyłbickiemu i wspólnymi siłami chwytamy za szpadle.

Pod gruszą kopiemy rodzinny grób. Tłum krzyczy do nas i życzy nam śmierci, życzy tak szczerze, że gdyby miał moc prawdziwą i moc magiczną, umarłbym nie raz, a piętnaście razy bym umarł i jeszcze by śmierci trochę zostało, kopię tylko z niezdrową pasją, bezustannie kopiemy z Przyłbickim w glebie, a ziemia jest wdzięcznie miękka i wdzięcznie pulchna, ziemia wręcz czeka, aby posilić się zmarłą parą. Tłum buczy i gwiżdże, i rzuca w nas kamieniami, biją dzwony dobrego kościoła, płacze babcia za Karolinę, Karolcię, córuchnę, córcię, ujadają wioskowe kundle i ujada mi wierny owczarek, w tej atmosferze przychodzi mi składać zmarłych do grobu, kładę ich obok siebie, milczących i dumnych, ich dłonie splatam koralami koloru koralowego, które Król Karol kupił Królowej Karolinie, a gdy swojego dzieła dokonuję, to znaczy gdy są już w grobie, a grób czeka na przysypanie, staję przed nimi, staję nad nimi, opuszczam głowę i składam dłonie.

Zbieram samego siebie do ostatniej, pożegnalnej przemowy, jeśli ktokolwiek by zechciał wysłuchać:

– W moim domu nigdy nie było miłości – rzucam słowa przeciwko światu, świat przeciw mnie rzuca śmieciem, gruzem i obelgą. – Gdy do niego wracałem, jako już człowiek dorosły, czasem pełen przypływów, czułem się jak potencjalny zbawiciel. Obiecywałem sobie, że tym konkretnym razem przemówię wszystkim do rozsądku i resztę życia będziemy żyć dobrze. Ale nigdy niczego nie zbawiłem. Nie mogłem uratować tego, co nie było do uratowania, albo po prostu nie miałem pomysłu – mówię głośno, by słyszał mnie każdy, kto zechce wysłuchać. Zewsząd ujadają wioskowe kundle, czym czynią mi wdzięczne, krzykliwe chórki. – Kiedyś myślałem, że jestem wyjątkowy, ale okazuje się, że wyjątkowy nie jestem. Pomimo darów, którym obdarzył mnie Bóg, nie mogłem, nie potrafiłem, nie mogę i nie potrafię wpływać na życie. Płynę tylko z jego prądem, jak płynąć mógłby i szlam. – Zamykam jedyne oko. Za czarną powieką bezdenna pustka bez żadnej głębi i żadnego wyrazu. – Lecz mimo to nie żałuję, że się tu pojawiłem i nie żałuję, że się pojawiam. Jedyne, czego mógłbym żałować, gdybym jeszcze potrafił, to tego, że czyniłem to tak rzadko. Jakkolwiek nie byłoby źle, człowiek nigdy nie powinien narzekać, że wraca do domu – wymawiam ostatnie słowa i może chciałbym powiedzieć więcej, ale milknę.

Chwytam w kaleką rękę wilgotną glebę i glebę tę sypię na ciała rodziców, ziemia grudkami spada na wieniec złączonych ich dłoni, zebrani za bramą pomstują mej zguby, o skroń mnie uderza zgnieciona puszka, w której znajdują się resztki napoju, naczynie upada na ziemię i wpada do grobu, ma kolor pomarańczowy, nadrukowano na nie napis Fanta, a także grafikę owocu.

BIAŁY KARZEŁ

Warszawa, grudzień 1995 roku

Artur

Każde astralne ciało czeka ponury koniec, a każda gwiazda zapłonie ostatnią czerwienią, by później zgasnąć na wieki. Upadek łatwo jest dostrzec, gdy się tak patrzy z dystansu, z dystansu wszystko wydaje się proste, bo dystans daje złudzenie, że wszystko można przewidzieć. Obserwacja ma to jednak do siebie, że obserwator żyje lata świetlne od katastrofy. Gdy zaś patrzysz na wszystko od samego środka, nie możesz nic na to poradzić.

Piekło po prostu się dzieje.

Jeślibym miał ocenić swoje życie i jego przebieg, to do tej pory byłem olbrzymem, czerwonym olbrzymem, który wybuchł i wewnętrznie wygasł, przez co stał się białym karłem, epicentrum ponurej nirwany. I wydawać by się mogło, że to kres mojej duchowej wędrówki, lecz Bóg nie daje mi spocząć, Bóg mnie wystawia na nowe to próby, zastanawiam się czemu i chyba w końcu się dowiedziałem.

Jestem zgaszony w środku, lecz pełen chęci zbawienia. Nie chciałem być bierny, z prądem jak gówno płynąć nie chciałem, chciałem coś zrobić ze sobą, z tym światem coś zrobić, i Bóg mi przyniósł odpowiedź, Bóg mnie prowadzi i Bóg chce mojej drogi – ja jestem gotów do tej ostatniej. Gdy idę po drodze ziemskiej ulicą Świdnicką, mijam świeżo wybudowany budynek Solpolu, w Solpolu wystawa nowoczesnych, gabarytowych telewizorów, na srebrnych ekranach transmisje z polskiego Polsatu, w transmisji twarz mi znana zbyt dobrze, własności Bastiana Milicza. Morderca zaciska dłoń na kolanie atrakcyjnej prezenterki i o czymś do niej żartuje. Ona, w białym bezrękawniku, płoni się rumieńcem, wybucha szaleńczym śmiechem, a zaraz potem teledysk, z ekranu wylewa się disco polo. Jeszcze tego samego dnia w Reducie widzę się z Leszkiem, więc Leszka pytam o sprawę:

– Kojarzysz Milicza?

– No pewnie, że kojarzę. – Leszek upija drinka w kolorze wiśni plastikową słomką i przez tę słomkę paskudnie siorbie. Jest moim oknem na świat, odkąd zamknęli Pershinga. Sypnęli Andrzejowi całe pięć lat, a w tych czasach to cała wieczność. – Senator. Interesy robił z Pershingiem.

– Widziałem w Polsacie jego syna.

– To wszystko możliwe. Andrzej zapuszkowany, pole manewru: ograniczone, legalnie lokuje pieniądze, od dawna mówił o branży muzycznej. Młodego mianował prezesem jakiejś wytwórni. Podobno się kręci.

– Się kręci, jak widać – potwierdzam, ucinam tę gadkę-szmatkę, wracam do swego czerwonego cacka i jadę do siebie.

W domu odpalam telewizję pierwszy raz w swojej historii. Posiadałem co prawda telewizor, lecz tylko do oglądania kaset wideo, nie miałem czasu na nic nie warte programy, nie warte nic wiadomości, filmy przerywane stosem pokracznych reklam Calgonu. Dziewicza przygoda jest drogą przez mękę, lecz ta udręka przynosi to, czego chciałem, bo widzę Milicza, który szturmem zdobywa ekrany, błyska uśmiechem do świateł fleszy, prowadzi pod ramię telewizyjne gwiazdki, aż mnie się od tego robi niedobrze. Wyłączam odbiornik, wychodzę na spacer, po drodze mnie w oko uderza ubóstwo, tabuny ludzi ubranych w łachmany, połowa grudnia i mnóstwo jest wszędzie bezdomnych albo tak biednych, że prawie bezdomnych, ja jestem jedynym kolorem tych ulic, jedyną barwą na tle szarości, jedyną nadzieją w tym brudnym świecie. Na głowę spadają mi krople deszczu, wypełniam głowę ponurą myślą, która mnie niosła przez całe życie i która mi w życiu przecież pomogła, a rzecze ona, że wszystko, co nas spotyka, jest konsekwencją naszych czynów, dlatego trzeba się na to godzić. Wewnątrz mojej czaszki dudnią pytania: dlaczego Milicz jest na gigancie, gdy zewsząd uderza nieszczęście? Dlaczego mam na to pozwolić, skoro to wszystko dostrzegam? Dlaczego mam płynąć biernie jak gówno? Dlaczego nie zostać, by Boga ręką, by boską tą ręką Milicza ukarać?

Wśród zimnych kałuż, które zalewały dziury Nowowiejskiej ulicy, dwa dni przed świętami postanawiam zabić Bastiana Milicza, a że jeszcze nigdy nikogo nie zabiłem, pragnę to zrobić spektakularnie.

Spędziłem święta samotnie, samotnie jak babcia w rodzinnym domu, płaciłem pieniądze na jej opiekę, na więcej bym znalazł stosy wymówek. Nie byłem w domu od czasu pogrzebu, bo chyba jeszcze nie byłem w stanie, wypalił się ze mnie czerwony olbrzym, pozostał tylko wybladły karzeł, od samych świąt myślałem o karze, którą obdarzę młodego Milicza, przybycie Jezusa znaczyło Trzech Króli, odejście Milicza zaznaczy jeden.

Drogę do niego toruje mi Leszek, niechcący, bo dzwoni do mnie, chyba dwa dni po świętach:

– Król, słuchaj, tyle o tego Milicza pytałeś. Będzie gościem na balu sylwestrowym i to u nas. Bal jest na Hali Stulecia – informuje moją osobę, czyni to w ramach gadki-szmatki-pogawędki, ja się go pytam, mówię mu, że:

– Się mogę dostać na taki bal?

– Jeszcze pytasz? Wjedziesz w ten bal na pełnej kurwie, Król. À propo tych ostatnich, to mnie tam nie będzie. Lecę do samej Brazylii. Szczerze polecam. Tymczasem, baw się dobrze, Arturze Królu. Szczęśliwego nowego roku – składa w słuchawkę pobożne życzenia, ja też mu życzę wszystkiego nawzajem.

Leszek to prawdziwy człowiek słowa. Wieczorem do drzwi mi puka listonosz i pyta, czy zastał Króla, mnie zastał, się wszystko zgadza, dostaję więc zaproszenie. Otwieram kopertę i z kartki w niej zawartej czytam, że bal jest wystawny, bo zaznaczają to oficjalnie, i to całym jednym zdaniem. Oficjalnie przychodzę więc ubrany w garnitur szyty na miarę, jak na ślub mój lub pogrzeb, a na mej głowie słomkowy kapelusz. Nie towarzyszy mi żadna osoba, jest ze mną za to zdobyczna dziewiątka, własności samego Bastiana Milicza, którą zdobyłem w Lesie Kabackim, człowiek ten zginie od własnej broni, nikt przecież nie będzie mnie tutaj sprawdzał, mnóstwo tu ludzi z wytwornych krain, z każdego świata, dobrego i złego.

Przed Halą mnóstwo zachodnich cacek, wytwornych cudów motoryzacji, przed wejściem na salę czerwony dywan, przez który przechodzę na samą salę, na sali zaś zaduch i przepych, próba spektaklu smyczkowej orkiestry, nad salą wysoko zadarty sufit, na tym suficie srebrzyste lampy, które się nocą rozjarzą kolorem. Gęsto tu wszędzie, się roi od stołów, no i się roi także od ludzi, wszędzie wytwornie ubrane kobiety, u kobiet wysoko upięte włosy, sukienki skąpe w kluczowych miejscach, by skupić uwagę licznych, równie kluczowych mężczyzn, którzy są kwiatem podłego narodu. Ubrani są oni przeważnie w smokingi i dumni chodzą w tych strojach jak pawie, nie powiem: jak lwy, powiem: jak pawie, do lwów im wszystkim daleko i dalej, do pawia zaś blisko, jak paw są wszyscy i słabi, i próżni. Gdy o tym myślę, tym bardziej się gniewam, mój gniew jest wytworny, wytrawny, nad wyraz spokojny, mój gniew jest biały, wręcz karli. Na jego fali szukam w tym tłumie rodziny Miliczów, przez dobry kwadrans ich tutaj szukam, nie mogę znaleźć – los jest przewrotny, bo to nie ja ich znajduję, technicznie rzecz biorąc, znajdują mnie oni, a tak dokładniej, to on. Na moim ramieniu zaciska się dłoń, ja na jej dotyk odwracam głowę. Widzę Bastiana. Jego oczy zakryte są szkłem awiatorów.

– Artur! – krzyczy, niesiony hajem sponsorowanym przez kokainę. – Tak myślałem, że ciebie tu spotkam – drze mi się w ucho bez zahamowań, jakbyśmy po prostu się tutaj spotkali, jakbym go tutaj nie chciał mordować, jakby między nami nie było tajemnicy bestialskiego czynu zaklętego w upiorne święta, wszystko to takie bezczelne, Milicz się czuje bezkarny jak cesarz, bezkarność taką bym chętnie ukarał, najlepiej natychmiast, lufą wymierzył pomiędzy te oczy, pozbawił ducha to kruche ciało, lecz gniew nie jest gorący, nie jest czerwony, jest blady i biały, surowy on jest i jest on dojrzały. Mój gniew przemawia spokojnym głosem, moimi ustami:

– No, proszę. Nie wiedziałem, że taka gwiazda betlejemska nawiedzi Wrocław. Czy jest tutaj i nasza wspólna znajoma, niebieskowłosa?

– Powinna tu być i jeszcze jej nie ma. – Chichocze Milicz, chichocze jak chomik, jak marny i chudy padalec. – Jest za to mój ojciec. Chyba się poznaliście?

– Chyba się poznaliśmy. Z twoją rodziną łączy mnie wiele, a głównie to przemoc.

– Czy nie jest to wszystko cudowne? – pyta mnie retorycznie, pyta o salę, pyta o splendor, pyta o strategicznie brudne pieniądze, o półnagie kobiety, o bezkarność godną cesarzy.

– Cudowne albo czemuś do cudu przeciwne.

– Lepiej bym tego nie ujął.

– Ojciec jest z ciebie dumny?

– Dumny jak nigdy wcześniej.

– A ty?

– Człowieku, jeszcze pytasz? – I klepie mnie po ramieniu, bezczelnie. – Tymczasem zmykam, łapię kontakty, taką mam pracę. Do zobaczenia.

– Do zobaczenia – mówię. Wwiercam wzrok w tył jego czaszki, a gdy znika w tłumie, to idę do baru, przy którym spędzam resztę wieczoru.

Za małą godzinę pogasły światła, gdzieś się zawinął zespół smyczkowy, na sali rozbrzmiewa zachodnia muzyka, sufit zapłonął barwą fioletu, kręcą się nad nim podniebne kule, kręcą się w tańcu wytworne pary, w tętnice uderza zmrożony alkohol, nosy zapchane jak śnieg białą mewą, wiruje korowód ludzi po sali, za salą śnieg spada na błoto, za salą ludzie żebrzą o pracę, za salą marzną ludzie i giną, spadają bomby na Sarajewo, za salą wojna i śmierć, i cierpienie, na sali się bawią bogowie Olimpu, na sali rokosz, rozkosze, hormony, za salą jest życie, ból i przetrwanie, na sali uciecha, ekstaza, bezkara. Pomiędzy światami ja siebie znajduję, pomiędzy światami, jak zawieszony, zespalam się z czasem, by karę wymierzyć, czekam kilka ostatnich minut w tym roku, a czas ten upływa, czas płynie, płyną i ludzie, płyną w karnawał zupełnie pijani; siedzę przy barze trzeźwy jak świnia, z trzeźwości ledwo tu mogę wytrzymać, nieprzysiadalny jak kiedyś Świetlicki omijam ciekawskie lub wrogie spojrzenia, jestem jednością ze wskazówką zegara. Czekam na alarm, który świat zbudzi.

Za kwadrans północ.

I w samą porę.

Zaczyna cichnąć muzyka na sali, krążą po niej tabuny kelnerów, na tacach kelnerów tysiące kieliszków, w kieliszki leją się białe szampany, w szampańskich nastrojach czekają północy, ja z nimi czekam, lecz w innych zamiarach, na podest wdrapuje się chyba ktoś znany, na jego oblicze padają lampy. Facet się błyszczy jak światło w ciemnościach i zapowiada kolejnych gości, goście gęsiego podchodzą na scenę, każdy z tych gości potwornie pijany, po pijanemu bełkoczą w mikrofon i plują wszystkim wszystkiego dobrego.

Z mównicy schodzi blondynka w czerwonym, przez szpilki czerwone się niemal potyka, ramieniem jej służy następny błazen, mężczyzna w typie włoskiego tenora. Jarosław Milicz wkracza na scenę, jest równie czerwony jak jej sukienka, ja biały kruk na wielkiej sali, oblicze chłodnej i zimnej zapłaty. Czuję, że zbliża się moja chwila, więc wstaję od baru, a nogi prowadzą mnie do łazienki. W uszach mi huczy przemowa Milicza, senator śpiewa o cnotach człowieczych, w łazience cnotliwie jest narzygane, prawie nasrane do umywalek. Wchodzę skrzywiony do ubikacji, zamykam za sobą dokładnie zamek, w kabinie obok ktoś się pierdoli, bo słyszę gwałtowne i głośne sapanie, szczam ja na muszlę gęstą uryną, zapinam spodnie, brudnymi rękami czynię znak krzyża, wyciągam zza pasa z kabury pistolet.

Wychodzę. Z dziewiątką w dłoni powracam na salę, a sala milknie jak głuchy telefon, nikt nie chce, nikt nie śmie, nikt nie jest w stanie zagrodzić mi drogi. Idę bezwstydnie w stronę mównicy, z której dostrzegam spojrzenie Milicza, Milicz szarzeje na twarzy lub blednie, chce zejść ze sceny, najlepiej uciec, gdy robi krok w tył, ja rękę unoszę, celuję bezczelnie pomiędzy oczy, Milicz zamiera, ramiona podnosi, zapuszcza korzenie w deski parkietu, ja wchodzę na podest, on się nie rusza, lufę przymierzam na metr mu od głowy, pytam:

– Gdzie Bastian?

– Nie mam pojęcia. – I nie podoba mi się odpowiedź.

– BASTIAN! – ryczę przez gardło, by ten mnie usłyszał, nawet jeśli się ukrył gdzieś w jakiejś jamie. Patrzę na zegar – nie ten na ręku, bo patrzę na ten wiszący na ścianie – a on oznajmia, że mam minutę, sześćdziesiąt sekund do końca roku. Rosną źrenice na oczach Milicza i tańczy na nich moja sylwetka, lustrzane odbicie białego karła, ludzkiego olbrzyma.

– Zapraszam na scenę Bastiana Milicza – wydaję komendę, a ona spotyka się tylko z pustką.

Do końca roku zostały sekundy, w pierwszą z nich dopadam do Jarosława, lufę dziewiątki przykładam pod brodę, jemu ze strachu popuszcza pęcherz, spodnie jego ciemnieją na kroczu, nakładam palec na spust dziewiątki, broń krzyknie zaraz hukiem wystrzału, nim strzelę, to słyszę:

– Bastian Milicz jest martwy! – Ktoś z tłumu. – Ludzie, zabili młodego Milicza! – Zamieram na nie, obchodzą mnie dreszcze przez całe ciało. Sekundę później wypada północ, zegary biją na koniec roku, huczą mi w uszach świąteczne race.

Chwila wahania kosztuje zbyt wiele. Ogłusza mnie światło i huk tego światła, wypuszczam z dłoni zdobyczną dziewiątkę, jak kukła szmaciana padam na glebę.

CZERWONY OLBRZYM

Wrocław, grudzień 1994 roku

Witold

Ocknąłem się w biurze, na glebie, w pozycji bocznej i ustalonej, z dłońmi złożonymi jak do paciorka i językiem na wierzchu. Za poduszkę służyła mi podłoga i bukiet rzygowin, który zdążył wsiąknąć w turecki dywan.

Wstaję powoli, brudny jak świnia i jak ona pijany. Uderza mnie światło, które dochodzi zza okien. Jest rano, a nawet wcześnie rano. Czuję, jakby głowa mi pękła na pół jak kokos. Spoglądam na wymiociny. Jest ich mnóstwo. Nieomal zarzygałem się na śmierć jak gwiazda Woodstocku. Musiał mnie uratować mój anioł stróż lub anioł ciemności, Artur Król, z którym spędziłem wczorajszy wieczór.

Nie zostało po nim ani śladu.

Staram się samego siebie doprowadzić do względnej, ograniczonej kompromisami ogłady. Zmywam z ubrania resztki żołądkowej treści. Obmywam wodą sklejone włosy. Nieszczęsny dywan zawijam w rulon, rzygowinami do środka, z planami na wyrzucenie go, gdy tylko opuszczę biuro. Po wszystkim siadam w fotelu przy biurku. Myślę. Staram się coś sobie przypomnieć z wczorajszego wieczoru, a pamiętam naprawdę niewiele. Strzępki obrazów. Fragmenty rozmów. Może coś jeszcze.

Tak. Pisałem do córki. Jestem pewien, że do niej pisałem.

Służbowe biurko jest w stanie tragicznym, a równie służbowy, osobisty komputer w nie lepszym. Na szarym plastiku klawiszy klawiatury znajdują się resztki zwróconego jedzenia i więcej tych resztek spoczywa jeszcze na pudle centralnej jednostki. Klikam w okrągły przycisk włączania maszyny. I nic. Tak jak myślałem. Nie słucha mnie. Nie działa. Zepsułem.

O czym właściwie pisałem do mojej Wikusi? Bardzo pragnę się tego dowiedzieć, co zmusza mnie do działania. Znam jednego speca, który mógłby się zająć awarią. Zna się na wszystkim, to taka złota rączka, powinien być w stanie to naprawić. Z tą myślą tułam się do końca świąt i idę zresztą do niego zaraz po nich, targając pod pachą ciężką maszynę. Spec patrzy, ogląda, krzywi się. Mówi:

– Panie, kto panu to tak spierdolił? – ujmuje to najłagodniej, jak tylko potrafi.

– W sensie, obrzygał? – pytam zmieszany, bo nie wiem jeszcze, co ma na myśli.

– W sensie: obrzygał.

– Syn – kłamię, bo jestem niezły w niewinnych kłamstwach. Nauczyłem się ich od ludzi. – Młody jest, głupi wiek. Wie pan.

– Głupi jak but.

– Coś się z tego ugra? – pytam ponownie, teraz z nadzieją.

– Nie obiecuję. Ale spróbuję, panie Witoldzie. Jak coś, będę dzwonić. Szczęśliwego nowego roku – żegna mnie.

– Szczęśliwego – odpowiadam.

Samego sylwestra, jak i sam nowy, szczęśliwy rok, spędzam samotnie, a mówiąc dokładniej, to z telewizyjną jedynką.

Nim wybuchną fajerwerki z krakowskiego rynku, jestem już kompletnie pijany.

Wrocław, sierpień–grudzień 1995 roku

Witold

Nowy rok był całkiem szczęśliwy, o ile szczęściem nazywać by można spokój. W przeciwieństwie do dziewięćdziesiątego i czwartego – który był szczególnie, jak to mówią, pierdolony – nie działo się wiele. Żadnych spraw, od których stawałoby serce. Raczej jedynie oszustwa i matactwa, a z tymi akurat radzę sobie świetnie.

Szczęście – albo spokój – trwało – lub trwał – do końca lipca, więc całkiem długo, czyli prawie pół roku, bo później problemy mnożyły się jak króliki. A skoro mowa o problemach, to moje, jak zdążyłem je sklasyfikować, dzielą się na trzy odrębne kategorie: prywatne problemy alkoholowe, obrazoburcze morderstwa i Artur Król we własnej osobie.

Tym razem zaczęło się od tego ostatniego.

Gdy umarł jego ojciec, to Król nie wpuścił do siebie księdza. Gdy później – właściwie to zaraz później – zmarła mu matka, Król powtórzył swój niecny uczynek. Jakby tego było mało, oznajmił jeszcze ludziom, że pogrzebem się zajmie sam, to jest: pochowa bliskich na ojcowiźnie.

Ludzie, o których mowa, to jest sąsiedzi jego, mieszkańcy Radwanic, z jakiegoś powodu przejęli się tym nietaktem. Wydzwaniali do służb mundurowych, a te przybywały na wezwanie. Tylko że nic nie wskórały. Król radził sobie z nimi z dziecinną łatwością i jak zawsze postawił na swoim.

Sprawę szybko opisały lokalne gazety (bo o czym, zresztą, miałyby pisać), więc ta trafiła jak kosa na kamień do Wrocławia. Skutkiem tego zainteresowali się nią (sprawą) moi ulubieni, nieodróżnialni służbiści, Jurczok i Juszkiewicz, i pojawili się pod domem Królów, co było błędem, bo po pierwsze: byli głupi jak but (nieraz to zaznaczałem), a po drugie, to Król miał na nich nieziemską wręcz alergię. Z powodu tej awersji wymierzył do funkcjonariuszy z pistoletu i przegnał z podwórza. Poskutkowało to tym, że te dwa głąby wezwały wsparcie i pod obleganym domem pojawiły się całkiem pokaźne policyjne siły, co najmniej kilka radiowozów. Miało to też skutek przypadkowo pozytywny, bo przez hałas, jaki sprawa ta narobiła wokół siebie, informacja o niej trafiła też do mnie.

A ja Króla znałem. O ile można w ogóle znać Króla. I na tyle, na ile go znałem, wiedziałem, że postawi na swoim. Poza tym, po ludzku, zupełnie, miał prawo pożegnać rodziców.

Nie trzeba było do niego strzelać.

Trzeba było jedynie się z nim obchodzić.

Czym prędzej pognałem hondą do podwrocławskich Radwanic i w ramach wyższej instancji przejąłem kontrolę nad policyjną obławą. Pod światłem policyjnych kogutów zapukałem do drzwi jego domu, a gdy te się uchyliły i gdy przez lufcik wysunęła się pistoletowa lufa, nieomal się nie narobiłem ze strachu. Artur Król był zaszczuty i znalazł się na granicy. Jego jedyne i jasne oko świeciło szaleństwem.

Mimo to wpuścił mnie do siebie. Wspólnymi siłami pochowaliśmy jego bliskich i wszystko się jakoś uspokoiło.

Wspomniałem o trzech typach problemów, które się mnie typowo tyczą: alkohol, Obrazoburca i Król. Z tym pierwszym nawet nie walczę, a pozostałe dwa, jak cykliczna bomba z zegarowym zapłonem, czekały na mnie na sam koniec dziewięćdziesiątego i piątego.

Jak w zeszłym roku – tak jak i roku każdego – święta szykowały mi się ponure. Nie dzwoniłem w ogóle do Króla, bo było mi zwyczajnie niezręcznie. Od samego pogrzebu nie zamieniliśmy nawet jednego słowa. W związku z tym jest Wigilia, a ja, standardowo, zupełnie samotny. Nie mam nic lepszego do roboty, opuszczam więc Szczęśliwą i idę przez miasto. Trafiam na rynek, gdzie piję piwo w obskurnym pubie, a gdy lokal się zamyka, to zupełnie nie wiem, co ze sobą zrobić. W kieszeni płaszcza mam klucze do pracy, i gdy tak chodzę bez celu, to te dzwonią jak świąteczne dzwoneczki i przypominają o sobie. Wzdycham i jak pies Pawłowa przywiedziony dźwiękowym sygnałem idę do biura na Pomorskiej.

Biuro jest puste i ciche. Komputer służbowy przepadł. Majster wziął forsę, zapił się, zaszył się gdzieś i zniknął, a ja machnąłem na to wszystko ręką i olałem sprawę. Szkoda, bo może bym teraz, na mocy magicznej aury świąt, znowu spróbowałbym przełamać z córką barierę milczenia. Na myśl o niej mam déjà vu z zeszłego roku. Paskudne uczucie rozpaczy wynikające z grzechów przeszłości. Nie chcę być znowu zupełnie samotny, tak myślę. Jest to uczucie na tyle nieznośne, że w pewnym momencie, jak żebrak, sięgam po służbowy telefon. No i co? Nie mam właściwie do kogo zadzwonić. Do Krysi Sawickiej mógłbym, i owszem, ale nie dzwonię, bo nie chcę jej wchodzić na głowę. Dzwonię do Króla. I nic. Głuchy telefon z Komuny Paryskiej. Nie odbiera. Zanim moja udręka stanie się naprawdę czarna i gęsta, wsiadam do auta i jadę przed siebie. Wyjeżdżam z Wrocławia, a kieruję się do samych Radwanic.

Dom Królów jest szary, martwy i pusty. Przed domem rdzewieją narzędzia z metalu, a w ogrodzie rośnie wiekowa grusza, pod którą złożyliśmy do grobu ciała, których już zresztą tam nie ma, bo zabrał je rozkład. Pukam do drzwi. Otwiera mi babcia Teresa. Wygląda starzej jeszcze, niż ją zapamiętałem. Jest też jeszcze bardziej szalona.

– Maruś – mówi do mnie. Ubzdurała sobie, że jestem jej synem, którego nigdy przecież nie miała. Wymyśliła go z pustki zwanej samotnością, tak jak z tej samej pustki ja wymyśliłem sobie świąteczną podróż do Radwanic. – Maruś, kakałko? – Cokolwiek to znaczy, to nie chcę wiedzieć, lecz jestem uprzejmy. Odpowiadam jej:

– Może być kakałko.

Hasło „kakałko” oznacza Nesquik. Pijemy je razem, a na stole kuchennym gra radio z Radiem Maryja. Staruszka się modli, ja palę brydżowe i tak nam razem mijają święta.

Nie było tu Króla od czasów pogrzebu.

Pozostawił babcię na pastwę losu. Wysyłał jej co prawda pieniądze na jakąś opiekę, ale jaka to była opieka? No pożal się Boże. Ja w Boga nie wierzę, lecz nie wierzę i w ludzi. Opiekunka za rzadko zmieniała babci pieluchy, staruszka chodziła więc porządnie zasrana, miała gówno zaschnięte na nogach i na plecach. Zmuszony jestem babcię Teresę umyć i przewinąć jak dobra matka.

Nie winię Króla. Nie jestem od niego lepszy. Oddałem swoich bliskich na paliatywkę, czego szczerze zresztą żałuję. Bliscy prędzej czy później upadają. Z upadkiem swoich przegrałem z kretesem, ale teraz mam swoją drugą szansę, więc mierzę się z upadkiem rodziny Artura. Nie mam żadnego problemu z tym, że babcia jest brudna. Mam problem z tym, że ta pieprzona opiekunka zostawiła ją samą na całe święta. Przychodzi, jak gdyby nigdy nic, dopiero po nich i okazuje się cwaną, dość ładną studentką. Jako że jestem w domu, to jej otwieram, staję w progu wejściowym w koszulce i szortach i mówię jej szczerze:

– Złotko. Pani Teresa ma nową opiekę.

Bo to ja jestem opieką.

Sprzątam mieszkanie i po babci. Rozmawiam z nią długo, często i cierpliwie. Cierpliwy jestem zresztą jak nigdy wcześniej. Staruszka ubzdurała sobie, że jestem jej synem, więc może dlatego tak łatwo mi ją traktować jak chorą matkę. Teresa naiwna jak dziecko pyta o wszystko i o wszystkim zaraz też zapomina.

– A kto to jest? – Kobieta wskazuje na stare zdjęcie w zbutwiałym salonie, a wszyscy na nim uwiecznieni w większości nie żyją.

– Twój mąż, twoja córka, jej mąż i twój wnuk – wyliczam.

– Moi? – Na starczej twarzy rozjaśnia się bezzębny uśmiech.

– Twoi.

– I ja to wszystko mam?

Nie odpowiadam, lecz przytakuję. Nie chcę jej mówić, że to „wszystko” już dawno stracone.

Sprzątam mieszkanie przez cały tydzień. Od lat nie było tu tak porządnie. Zebrałem do kupy wszystkie pamiątki, wszystkie papiery i wszystkie śmieci. Jest tego wiele, mnóstwo i więcej. Głównie losy z państwowego totalizatora, które staruszka nagminnie wypełnia – mimo że dawno już nie ma ani zdrowia, ani pieniędzy, ani pamięci na ich wysyłanie. Mieszkanie osiąga w końcu stan niemal zupełnej czystości. Zostały tylko te brudne ściany, ten zapach, ten zaduch, których za grosz nie da się pozbyć. Łączę więc fakty, jedne z drugimi, i sprowadzam do domu jakiegoś majstra. On patrzy na to i stwierdza:

– Grzyb.

– To trzeba usunąć? – zapytuję, bo się nie znam na ścianach ani na grzybach.

– Człowieku, i to w stanie natychmiastowym. W powietrzu jest pełno zarodników. Pomyśl, że wdychasz to całe życie. – Wkurwia się ekspert klasy światowej. – Od tego można jedynie oszaleć.

Dziękuję za pomoc i zmawiam się z nim na jakiś termin: w tym roku, jeszcze, proponuję, a majster na to, że nie. Że tyle lat gniło, że pognić może i parę dni dłużej, a on chce odpocząć. Ustalamy więc, że pogadamy po sylwestrze. Jestem przekonany, że do końca tego starego, zmęczonego roku czeka mnie spokój.

Myliłem się.

Trzydziestego i pierwszego grudnia odbieram raport wrocławskich gliniarzy, przekazany mi za pomocą ust Juszkiewicza albo Jurczoka.

Powrócił Obrazoburca.

Jadę czym prędzej do serca Wrocławia i parkuję auto przy Dworcu Głównym. Pospiesznym marszem kieruję się w stronę hotelu.

Pod Europejskim zebrał się tłum, który zrasza teraz zmrożony deszcz. Przepraszam wszystkich z odznaką w ręku i dzięki jej mocy docieram pod same wrota budynku, do wnętrza którego wpuszcza mnie polska policja.

– Gdzie? – pytam. Pomimo że w istocie jest zimno, z mojego czoła leje się pot.

– Drugie piętro – mówi wierny Juszkiewicz albo Jurczok, a potem mnie tam prowadzi.

– Kiedy? – szukam sprecyzowania.

– Godzinę temu – sapie aspirant. Marnej kondycji ta nasza mundurówka.

Nie pytam o więcej, bo gadam z pożytecznym, ale jednak idiotą. Ocenię wszystko własnymi oczami, bo są one sprawne. Wręcz doskonałe.

Docieram w końcu na miejsce zbrodni. Drzwi do pokoju numer dwieście i dziesięć są uchylone. Na panelach sypialni dostrzegam zastygłą smugę krwi, a obok niej dwa długie i grube gwoździe w tym samym, szkarłatnym kolorze.

– Przybito tu kogoś – zauważam przytomnie.

– Tak jest, panie nadinspektorze – wdzięcznie odpowiada służbista.

– Do czego?

– Do samego siebie. Dłoń do dłoni i stopę do stopy.

– Żywcem? – pytam z nadzieją.

– Żywcem – dostaję odpowiedź.

– I nadal żyje?

– Żyje.

– A w którym leży szpitalu, kretynie? – W odruchu spoglądam na własny zegarek, zegarek kłamie, że zaraz północ, co jest przecież kompletną bzdurą, a kretyn mi mówi, że na Borowskiej.

Docieram tam za mały kwadrans.

– Nie mogliśmy zidentyfikować jej danych osobowych – oznajmia lekarz. – Nie istniała w żadnym urzędowym zapisie.

– Muszę z nią porozmawiać. Im szybciej, tym lepiej – tłumaczę i to skutecznie, bo niemalże natychmiast zostaję wpuszczony na izolatkę.

Na wąskim łóżku leży chuda kobieta. Z jej głowy sterczą niebieskie włosy nie dłuższe niż długość zapałki. Jej oczy, dłonie i stopy zakrywają brunatne bandaże. Z tego, co mówił dyżurujący lekarz, prócz wydłubanych oczu, powyrywano jej jeszcze zęby. Naliczono czternaście ubytków na żuchwie i szczęce.

– Przybił ci dłonią do dłoni i stopę do stopy – mówię do niej lub mówię do siebie. Jesteśmy tu sami. Po jej ustach widzę, że jest przytomna, ponieważ gwałtownie zasysa powietrze. – Wydłubał ci także oczy. Torturował wyrywaniem zębów. Co było najpierw? – Czekam cierpliwie na jej odpowiedź. Nie mam współczucia, mam jednak wzrok, jak mówiłem: doskonały, więc widzę i wiem, kogo spotkałem.

Poznaję osobę z domu Racickich, kobietę z trio dziwacznych morderców.

– Oczy – odpowiada w końcu. Jej głos jest bardzo suchy, pochrypnięty od niedawnych krzyków.

– Kto ciebie tak urządził? – zadaję retoryczne pytania.

– Wielki, bardzo zły człowiek – odpowiada.

– Prawdopodobnie miałaś do czynienia z popularnym Obrazoburcą, lecz nie mogę tego zupełnie stwierdzić, bo gdyby to był Obrazoburca, najpewniej byś już nie żyła, a nie wierzę, żebyś ostała się przypadkowo – stwierdzam. – Jedyne, co mogę przypuszczać, to fakt, że nigdy nie byłaś jego celem. Zresztą: bardzo wątpię, żebyś była, bo według urzędu nie istniejesz. Jesteś dzieckiem ulicy. Twoja śmierć nikogo by nie poruszyła. Już się spotkaliśmy, w dziewięćdziesiątym i czwartym, na wrocławskim Zaciszu. Pamiętasz? Znęcaliście się nad psem, a także okaleczyliście i zgwałciliście niewinną kobietę. Strzelałem do was i, gdyby Bóg istniał, żadne z was by tego nie przeżyło. Mimo to spotykamy się ponownie, tutaj, i jakimś cudem jeszcze oddychasz. Przedstawię się. Jestem nadinspektor Witold Przyłbicki, Urząd Ochrony Państwa.

– Wypierdalaj. – Słyszę z jej ust słodką odpowiedź.

– Piękne imię. Wybrałaś je sobie sama?

– Wypierdalaj.

– Przecież usłyszałem.

– Wypierdalaj.

– Nie wiem, czy chcesz, żebym, jak to pięknie ujęłaś, wypierdalał. Twój los niewiele świata obchodzi. Popiszą o tobie, przez chwilę, w lokalnych gazetach, które za darmo rozdają na mieście, to wszystko. Powtarzam: ty nawet nie istniejesz. Jednakże, widzisz, los jest na tyle przewrotny, że jestem jedyną osobą, która może ci pomóc.

Kobieta milczy.

– Oto moja hipoteza – kontynuuję niezrażony. – Jesteś jedynie drogą do celu. Obrazoburca cię torturował tylko dlatego, że chciał się dorwać do reszty twojego trio. Jesteś lojalna albo związana paktami szeroko pojętej miłości i długo nie dałaś z siebie wydobyć informacji. Jednakże zarówno miłość, jak i lojalność, ma swoje granice. Tobie skończyły się gdzieś przy czternastym zębie. – Wyciągam z płaszcza paczkę brydżowych. Dobywam jednego z ostatnich przetrwałych. Zapalam filtr częstochowską zapałką. Wydycham dym przez nozdrza i usta. – Jeżeli on jest na waszym tropie, to nikt ci już nie pomoże. Jesteś anonimowa i martwa. Kaleka nigdzie nie znajdziesz własnego miejsca. I teraz pomyśl uważnie: zrządzeniem losu nie dość, że ciebie nie zabiłem, to jestem też jedyną osobą, która może Obrazoburcę powstrzymać. Ułatwię ci to jeszcze bardziej. Zapytam: czy mężczyzna, którego śladem podąża teraz Obrazoburca, to Sebastian Milicz?

– Bastian – odpowiada po chwili milczenia. Mówi z miłością, do której są skłonne jedynie kobiety.

– Gdzie znajdę młodego Milicza?

– Hala Stulecia.

Nie dziękuję pokrzywdzonej. Obracam się na pięcie i szarpię za klamkę. Nim wyjdę, słyszę jeszcze:

– Pomóż mu. – I tylko się domyślam, komu mam pomóc.

Zastanawiam się, czy tego chcę.

Nie chcę.

Mam dość potworności i potworów.

Przydałoby się piekło na wszystkich złych ludzi.

I dziewięć jego kręgów, by wszystkich nas tam pomieścić.

Jest dwudziesta trzecia i siedemnaście. Jestem w szpitalnym holu i trzymam tutejszy telefon. Wypluwam w słuchawkę nerwowe rozkazy:

– Planowany zamach na Bastiana Milicza. Milicz przebywa na Hali Stulecia. Wysłać brygadę uderzeniową. Wszystko, co macie. – Odkładam telefon i patrzę za okno. Na zewnątrz deszcz jak ściana uderza o drugą ścianę z betonu, na co wzdycham do siebie i do świata.

Zebranie akcji nie trwa godziny. Furgon napchany antyterrorystami dociera pod Halę Stulecia i tuż przed północą grupa szturmowa wkracza na wielką i błyszczącą salę, którą pacyfikują granatami hukowo-błyskowymi.

Przybyli za późno.

Bastian Milicz był martwy od dobrych dwudziestu minut. Przy Miliczu znaleziono równie martwą kobietę, popularną i atrakcyjną pogodynkę, która skonała dosłownie chwilę po przybyciu brygady.

Wrocław, styczeń 1996 roku

Artur

– Masz wiadro, człowieku – przemawia głos. To mundurowy. Otwiera kraty, rzuca pod nogi blaszany kubełek, nie rzuca zaś ubrań, więc marznę nagi, szczękam gwałtownie o siebie zębami, podnoszę to wiadro i kucam nad wiadrem, wypróżniam do wnętrza czerwoną posokę, robi mi się wyraźnie zimniej i z zimna cierpię, z bezsiły padam na twardą glebę.

– Ja pierdolę, człowieku. – To znowu on, mundurowy. Jest nieszczęśliwy, chciał dzisiaj tylko spokojnej nocy, a nie ma spokoju, bo ja tu jestem i cuchnę przed nosem, gliniarz gwałtownie więc macha gazetą, próbuje rozgonić smród martwych trzewi.

Nie mogę powstać na proste nogi, bo gdy się ledwo w górę podnoszę, to mnie jelita skręcają z bólu, i znowu ja w klęczkach, znowu ja w kuckach, wydalam w wiadro cuchnący nowotwór i spędzam tak nad nim resztę nocy.

Nad ranem budzi mnie strumień wody. Oznajmia ktoś:

– Przenieście go do zakładu karnego.

Nie widzę, kto mówi, bo jedyne oko zamknięte mam za suchą powieką, oddycham słabo i jestem słaby, leżę na ziemi pokornie jak dywan. Nikt się nie pali, żeby mi pomóc, palą mnie za to chore wnętrzności, nikt nie pomaga, dzwoni ktoś jednak po jakiś ambulans, karetka przyjeżdża wpół do wieczności i mnie gdzieś wiezie pod bramy więzienia, w więzieniu niosą do zimnej łazienki, spłukują chyba strumieniem lodu, ja leżę skulony i robię pod siebie, leżę w kałuży brudnej czerwieni. Znowu każą mi powstać na równe nogi, ja bardzo bym chciał, lecz nie powstaję, nie jestem w stanie, za niemoc swoją dostaję po nerkach, bólem częstują służbowe buty, kopią po głowie stalowe obcasy, gdzie tu logika, gdy jestem słaby, jak miałbym powstać, kiedy mnie gnoją, zdeptał ktoś palce mej lewej dłoni, i chyba wszystkie mam już złamane. Przyjmuję te razy z obojętnością, niepasującą do mnie pokorą, wygasłem zupełnie, wygasłem jak wulkan, od kilku dni nie brałem hormonów, nie jestem potworem kipiącym agresją, stałem się blady, biały i słaby, odpłacam ciężko za swoje życie, ja wszystko rozumiem i wszystko znoszę. Jest właśnie tak, jak w to wierzyłem.

Nic się nie dzieje bez przyczyny.

Wszystko, co mnie spotyka, jest tylko i wyłącznie konsekwencją moich czynów.

Dlatego się na nie godzę.

Nie pamiętam, kiedy zemdlałem, a zemdleć musiałem, bo ostatnie, co czułem, to zimna łazienka i moja twarz zanurzona w brunatnej brei, a budzę się chyba w łóżku szpitalnym i na tym łóżku mnie wiozą na salę. Mam w ustach krwawe, pozębne ubytki i wargi zgrubiałe od licznych kopnięć. Chrypię więc, przez te ubytki i przez te zgrubienia:

– Gdzie mnie wieziecie?

– My? – mówi istota za białym światłem. – Na rezonans.

– Gdzie jestem? – pytam.

– Na placu Hirszfelda – oznajmia. – Dolnośląskie Centrum Onkologiczne.

– Ja… – Chcę powiedzieć, co o tym myślę, że nie chcę leczenia, że nie chcę na siłę, chcę umrzeć jedynie, ucichnąć chcę, chcę zgasnąć i zniknąć.

– Proszę odpocząć – mówi istota płci mi nieznanej, nieokreślonej, może to anioł, a może człowiek. – Jest pan cały poobijany. Podobnież strasznie się pan awanturował. I po co to wszystko?

I po co to wszystko? Do łóżka przypięte są grube pasy, oplatają mnie tak ciasno, że ledwo mogę oddychać. Kiedyś i byłbym je w stanie zerwać, lecz teraz nie mogę, nie potrafię, bo stałem się karłem i biernie podążam za nitką wydarzeń. Powoli odpływam, odczuwam ulgę, ta nie trwa wiecznie, bo głowę rozpala wyraźne zdanie:

– Profesor Rafał Wilczur. – To moje zdanie i moje usta, ja na głos ryczę, głosem tak czystym, że siebie poznaję, resztkę olbrzyma w zniszczonym ciele.

– Słucham? – To anioł jednak, bo światło widzę.

– Niech się nim ktoś zaopiekuje – proszę, a po tej prośbie trafiam na salę. W rękę zostaje ukłuty zastrzykiem, z zastrzyku słabnę i się osuwam, przenoszą mi ciało do ciasnej maszyny, ledwo się mieszczę w jej chłodnych trzewiach, w maszynie słyszę samego siebie, wokół mnie gromy, brzmi jakby burza, ja sam w tej burzy, w jej samym środku. Nie ruszam się, nie mogę się ruszyć, sekundy mijają nieznośnie długo, trzeszczy maszyna, nie mam na ręku wiernego casio. Głowę nawiedza paskudna wizja – wierny mi wilczur umiera z głodu, z tęsknoty drapie o drzwi wejściowe, wilczur umiera w samotnym domu, z rozpaczy uderzam w maszynę głową.

– Proszę się uspokoić i się nie ruszać. – Rozchodzi się głos z jakiegoś głośnika, jest nieprzyjazny, zniecierpliwiony, w spokoju więc leżę i ledwo oddycham, dumam nad własną i marną kruchością, nad wiarą zaklętą w worku ze skóry, i spędzam tak kwadrans swojego życia, kwadrans tak długi, jak ono całe.

Wrota maszyny w końcu się otwierają i wraca do mnie hałas istnienia. Jestem już pewny, że nie dożyję dnia, by mógłbym coś zmienić. Dostałem dar lub taki dar sobie ubzdurałem, i co z tego? Jeżeli dostałem, to zmarnowałem, jeśli zmyśliłem, to chciałbym zapomnieć, pożyć bez smaku gorzkiej porażki.

Jest jakieś trzy dni później, ja już ubrany w więzienne szmaty, wizytę mi składa więzienny lekarz.

– Mamy wyniki – oznajmia. Nadchodzi moment, że patrzę mu w oczy.

– Ile? – pytam o lata, dni lub godziny.

– Może pan umrzeć w każdej chwili – on mówi, ja myślę o Profesorze Rafale Wilczurze, co zdycha z głodu.

– Wypuśćcie mnie. Profesor Rafał Wilczur…

– Nie możemy pana wypuścić. Jest pan aresztowany – tłumaczy. – Składane są przeciw panu zarzuty.

– Mój pies umrze z głodu.

– Każdy kiedyś umrze – poucza ktoś, kto niegdyś przyrzekł, że przede wszystkim to nie szkodzić.

Wrocław, grudzień 1995 roku – styczeń 1996 roku

Witold

– Dobry Boże. – Fakt mojej odwrotnej bogobojności był powszechnie znany, lecz mimo to nie mogłem tego skomentować inaczej.

Na piętrze Hali Stulecia, w jednym z pomieszczeń do przechowywania muzycznych instrumentów, na suficie, za pomocą sznurów zaczepionych o haki, podwieszono dwa nagie ciała przybite do siebie gwoźdźmi w popularnej pozycji sześćdziesiąt i dziewięć. Oprawca – co ja zresztą mówię: Obrazoburca, to nie ulega wątpliwości – musiał się nimi zajmować przez dobrą godzinę, więc ci dwoje konali bardzo długo, podczas gdy sala pod nimi bawiła się w najlepsze. Martwi są idealnie skomponowaną konstrukcją, przybici do siebie dłońmi do dłoni i stopami do stóp. Zwiędły członek denata pod wpływem sił grawitacji spływa do rozchylonych ust zabitej, prawdopodobnie, bo ich nie widzę, kobieta jest zaś zwrócona twarzą ku niebu. Pod parą znajduje się paskudna kałuża złożona z posoki i wydalin, którą Obrazoburca zdążył wymalować napis. Tekst głosi:

ZAWIODŁEM CIĘ, TATO.

Martwi są już nieomal wyswobodzeni ze sznura. Po kilkudziesięciu sekundach na moich oczach z sufitu spada kobieta. Ciężarem na oko sześćdziesięciu kilogramów uderza w slogan i go rozbryzguje. Breja brudzi zebranym buty i nogawki.

Ojciec zmarłego pcha się na górę i rozgania mundurowych, jakby chciał zobaczyć wszystko na własne oczy, bo usłyszeć o śmierci jedynego dziecka to chyba za mało. Senator staje w końcu obok mnie, przed miejscem zbrodni i twarzą na wprost policyjnej bariery. Zadziera brodę i spogląda w górę. Krew jego syna ciężkimi kroplami spada na jego tłuste poliki.

– To… – Głos Milicza seniora więźnie w gardle.

– Tak. To Obrazoburca – przyznaję.

– Ten człowiek chciał mnie zastrzelić, to on go zabił.

– Kto chciał zastrzelić? – pytam się, nie Milicza właściwie, a kogoś z zebranych mundurowych, żeby wyjaśnili sytuację.

– Muskularny mężczyzna celował do senatora – tłumaczy jeden z nich.

– To Artur Król, panie nadinspektorze – dodaje Jurczok, a może Juszkiewicz. Nie wiem, kiedy właściwie pojawił się u mojego boku. – Spacyfikowany i odesłany do aresztu. – Chwali się jeszcze.

– Gdzie go trzymają? – pytam sucho.

– Na Sępolnie.

Rzucam ostatnie spojrzenie na wiszące zwłoki Bastiana Milicza. Na moich oczach do reszty wyswobadzają się ze sznura i z trzaskiem kości spadają na glebę.

Przybyłem za późno. Zastaję go nieprzytomnego i zupełnie nagiego. Całe jego ciało jest poturbowane. Ledwo oddycha.

– Psiakrew. Kto go tak urządził? – pytam dyżurujących.

– Nie chciał współpracować – tłumaczy jeden. – Srał pod siebie, jak naćpany.

– Jak srał?

– Pod siebie, krwią srał. Ćpun pierdolony. To o nim, jak coś, nie o panu.

Mam w głowie wizję z pogrzebu małżeństwa Królów, a w niej Artur jest blady po bezsennej nocy i mówi mi, że przyjdzie mu umrzeć na raka. I oto właśnie umiera, na moich oczach. Król zszedł na złe tory i zdaje się, że ma – nie bez przyczyny – cały świat przeciwko sobie. Robi mi się go żal. Nie chcę dla niego takiego końca. Ze złości na los zaciskam pięści. Unoszę je. Zaczynam nimi wygrażać jak bronią.

– Ten człowiek potrzebuje pomocy – cedzę przez zęby. – To jest w waszym pierdolonym obowiązku, by wysłać go do lekarza. Jeśli on umrze, tak wam nabrużdżę, że nigdy i nigdzie nie zagrzejecie miejsca. Zrozumiano?

Dyżurny patrzy się na mnie jak na diabła, który chce go skazać na wieczną mękę, więc słucha mojego rozkazu. W ekspresowym jak na polskie warunki tempie wysłali Króla pod magnetyczny rezonans i w tej właśnie sprawie rozmawiam z lekarzem.

– Coś z tego będzie?

– Trup z tego będzie. Niedługo każda komórka jego ciała będzie komórką rakową. Zrobimy za miesiąc kolejne takie badania, ale wie pan: to taka sztuka dla sztuki.

– Można to wyleczyć? – pytam.

– Można, bombą atomową. Możemy mu podać chemię, wyniszczyć cały jego organizm w nadziei, że wybijemy i nowotwór, ale chociaż siebie samych nie oszukujmy. W tym wypadku to niemożliwe. Rak już dotarł do naczyń krwionośnych. Jest dosłownie wszędzie. Poza tym, pacjent nie zgodził się na leczenie, a nie możemy leczyć, gdy pacjent się na to nie godzi. Pan z rodziny?

– Nie – odpowiadam głucho. Patrzę na Króla, jak śpi po badaniu. Twarz mu się zapadła, wychudła. Musiał stracić dobre trzydzieści kilo. – Jestem jedynie jego przyjacielem.

Czekałem, aż dojdzie do siebie, siedząc cierpliwie przy jego łóżku. Król otwiera w końcu oko i patrzy się na mnie. Odwzajemniam spojrzenie. To jego jest blade, martwe i puste.

– Arturku – mówię, bo nie panuję nad sobą. – Jak się czujesz?

– Jak gówno – odpowiada bezwolnie. – To przesłuchanie?

– Nieoficjalne. Bardziej: wizyta.

– Może i być oficjalne. Nie mam nic do ukrycia.

– W porządku. Co wiesz o śmierci Bastiana Milicza?

– Cieszę się, że umarł.

– Dlaczego?

– Bo był mordercą.

– Wiem o tym. Dostał to, na co zasłużył.

– Wszyscy dostajemy to, na co zasługujemy.

– Znasz zabójcę, Arturku?

– Nie. Albo nie wiem. Ale chętnie bym mu uścisnął rękę.

– Myślałem, przez cały czas, do tej pory, Arturku, że to ty jesteś Obrazoburcą.

– Zabójcą w sensie?

– Kimś specjalnym – precyzuję. Przed sobą mam nie legendę, a żywego trupa.

– Kimś specjalnym. – Smakuje moje słowa. – Może byłem. Ale na pewno już nim nie jestem.

Dopiero teraz zrozumiałem, że Artur nie wie i nigdy nie wiedział, o czym ja mówię. Król był i jest oderwany od rzeczywistości tak mocno, jak to tylko możliwe, i nic o tej rzeczywistości nie wiedział i nie wie. Oznacza to nie mniej, nie więcej, że nigdy nie wpadłem na trop Obrazoburcy. Seryjny morderca był i jest nieuchwytny jak duch, więc może i naprawdę był i jest duchem.

Intrygujące.

– Złożono przeciwko tobie zeznania – informuję Króla.

– Słyszałem o tym.

– Wiesz, jak jest. Jeśli będą chcieli, żebyś siedział, to będziesz siedział.

– Profesor Rafał Wilczur – mówi do mnie. – Minęło tyle czasu. On umarł z głodu, prawda?

– Nie umarł – tłumaczę. – Zajrzałem do twojego mieszkania.

– Jak?

– Włamałem się. Jak to zeznawał twój przełożony, przed sądem? „Każdy obywatel, kiedy chce pomóc drugiemu człowiekowi, może to zrobić. Nawet Wałęsa mówił, że prawo można naciągnąć dla dobra społeczeństwa”. – Oczyma duszy wspominam moment, gdy wyłamałem zamek bandyckim łomem. We wnętrzu mieszkania, w którym to niepodzielnie panował burdel, czekał na mnie skundlony, niemiecki owczarek, który wszystko rozumiał i wszystkiemu wybaczał. Wyglądał naprawdę marnie. Pewnie kilka dni dłużej i umarłby. Nie tyle nawet z pragnienia czy głodu, co z niewyobrażalnej tęsknoty. – Nie zostawiłbym życia na pastwę losu.

– Witold…

– Tak?

– Dziękuję. – Po tych słowach Artur zamyka oczy i zasypia płytkim snem chorego. Pozostaje mi zakończyć swój pobyt. Wstaję od łóżka i podchodzę do drzwi. Słyszę za sobą:

– Witold. – Powtarzane jak modlitwa, przytomnie lub nie.

– Tak? – Zamieram. Patrzę na Króla i czekam na słowa, które by mógł wymówić, lecz żadne mu nie przechodzą przez gardło.

Życie zmusza mnie do tego, do czego zmuszało mnie zawsze. Do gdybania. Dopowiadam więc resztę we własnej głowie, przez co zapewne się mylę, a potem wychodzę.

W drodze do biura czekała na mnie niespodzianka. Gdy wchodzę do wnętrza, mówi do mnie Krysia Sawicka:

– Panie Witoldzie, ma pan gości. Ważnych gości.

Ledwo ściągnąłem płaszcz z własnego grzbietu i ich zauważam. Siedzą przy moim biurku i milczą. Włodzimierz Kiełbaśnik i Jarosław Milicz, obaj we własnej osobie.

– Pani Krysiu. Proszę sobie zrobić przerwę – tłumaczę tej biednej kobiecie. Krystyna nakłada puchową kurtkę, przywdziewa zimowe buty i czym prędzej opuszcza lokal.

Zostaję sam z dwójką mężczyzn. Powietrze jest ciężkie, ciemne i gęste.

– Panowie się napiją? – proponuję, a że propozycję moją zbywają milczeniem, to siadam naprzeciwko miejsca, gdzie siedzą. Rozkładam ręce. Mówię:

– Zamieniam się w słuch.

– Przyłbicki, prowadziłeś sprawę Obrazoburcy od samego początku – rzuca Kiełbaśnik.

Starym nawykiem jest jeszcze grubszy. Jego niepohamowanie w jedzeniu i piciu przekroczyło nawet granice absurdu. Jest żywym dowodem na to, że otyłość nie jest chorobą, na którą się najwidoczniej umiera.

– Prowadziłem. Sprawę zamieciono pod dywan, zgodnie z kolegi rozkazem. – Spoglądam na nich. Senator jest blady jak trup jego syna. – Nie była to moja decyzja, panie Milicz. Wam było na rękę sprawę tę przydusić. Obrazoburca wam mocno pasował. Mogliście pod niego pociągnąć polityczne morderstwa. Do tego morderstwa, których, jak podejrzewam, dopuścił się pański syn, senatorze, na pana rozkaz lub nie. Przepraszam pana bardzo mocno, o zmarłych się mówi albo dobrze, albo wcale. Ale tutaj uczynię wyjątek.

– Nigdy tego nie udowodnisz. – Śmieje się gorzko Kiełbaśnik, uśmiech ma rozciągnięty jak rekin, od ucha do ucha. Ja także się śmieję. Śmiejemy się razem. Życie jest gorzkie, szare, niesprawiedliwe.

– Oczywiście, że nie – mówię. – Straciłem już dawno na to nadzieję. Widziałem, co się stało z Racickim. Domyślałem się, co stałoby się z kimkolwiek innym, kto by próbował z tym walczyć. A za moją bierność, za moją służbę, dostałem awans. Dziękuję – kwituję z goryczą. – Wiem za to, po co tutaj, panowie, jesteście. Bo Obrazoburca powrócił naprawdę. Powrócił w słusznym gniewie. Do tego zamordował pana syna i to zamordował nieprzypadkowo. Wie o was więcej, niż byście chcieli, i nagle znowu potrzebujecie pomocy. Wskazówek. Tropów. Ale zmartwię was. – Rozkładam ręce i śmieję się do rozpuku. – Jak nigdy wcześniej nie mam pojęcia, kto nim jest.

– To Król – rzuca senator, plugawie jak jakieś przekleństwo. – Król za to zapłaci. Dorwę jego, a także każdego, powtarzam: każdego, kto miał z tym coś wspólnego.

– Obawiam się, że to nie on – grożę, bo Król Obrazoburcą nie jest, Król jest tylko zagubionym chłopcem w ciele olbrzyma. Za duże ma świat wobec Króla wymagania. I niech ten świat da mu wreszcie spokój. – Możecie go trzymać w więzieniu do końca świata, ale po pierwsze: to panu nie zwróci syna. Po drugie: Obrazoburca dalej będzie chodził po ziemi. Dalej będzie o was wiedział rzeczy, których byście nie chcieli, żeby wiedział. I dalej będzie zabijał.

– Ty go chronisz. – Teraz przemawia Kiełbaśnik. Sapie potężnie pomiędzy zgłoskami. – Nie myśl, że nie znam twoich poczynań, Przyłbicki. Znacie się dobrze. Pijecie razem – mówi, jakby to było najważniejsze, jakby chlanie stanowiło esencje przyjaźni, nieformalny pakt między diabłem a diabłem.

– Tym większe mam prawo sądzić, że to nie Król – zbywam spokojnie. – Nie szukajcie zemsty tam, gdzie nie trzeba. Trzeba znaleźć prawdziwego sprawcę, ponieważ...

– Król do mnie mierzył z odbezpieczonej broni i Król za to zapłaci – powtarza Milicz jak najęty, przerywając mi w połowie zdania.

Wzdycham.

– Widzę, panowie, że wyrok został wydany. Czy mogę wam pomóc w czymś jeszcze, w takim razie?

– Obrazoburca musi zostać schwytany. Jest zagrożeniem dla istnienia państwa – naciska Kiełbaśnik. Jest przytomny. Nad wyraz czujny. Jego świńskie spojrzenie nie jest otumanione żądzą zemsty. On doskonale wie, że Obrazoburca to największe zagrożenie, z jakim się spotkał, do tego zagrożenie jednoznacznie śmiertelne.

– Obrazoburca musi zostać schwytany, zgodzę się, ale Obrazoburca, panowie, nie uderzy na nasze zawołanie – próbuję tłumaczyć po raz ostatni. – Nie mamy żadnych poszlak, nawet najmniejszych, żeby go dopaść. Istnieje szansa, że któryś z uczestników balu na Hali Stulecia rzuci jakieś świeże światło na sprawę, ale mogę się założyć o równowartość mojej całorocznej pensji, ba! O swoją rękę się mogę założyć, o mój nieskazitelny wzrok, że dalej będziemy w martwym punkcie.

– W takim razie, Przyłbicki, jesteś niepotrzebny, bezużyteczny i głupi jak pies – piekli się Kiełbaśnik. – Zostajesz zwolniony w trybie natychmiastowym, w imię Rzeczypospolitej. Możesz zostawić i broń, i odznakę.

– A, wiecie co, panowie? – mówię sfrustrowany. Wstaję do płaszcza i wyciągam z niego służbową odznakę. Rzucam ją na blat biurka, a potem płynnym ruchem odpinam od szelek służbowy pistolet, który także porzucam. – Uczynię to z przyjemnością. Żegnam się z państwem. Wszystkiego dobrego. – Podchodzę do drzwi. Gdy je nacisnę, z powrotem stanę się tylko cywilem. Powrócę do lat sześćdziesiątych; do czasów, gdy opisywało mnie coś innego jeszcze niż zawód. – Z tym ostatnim, rzecz jasna, żartuję. Wszyscy dostaniemy to, na co zasługujemy. – Tymi słowami kończę współpracę z państwem polskim.

Opuszczam biuro Urzędu na zawsze.

Gdy trafiam do siebie, na Szczęśliwą, czuję i wiem, że coś się nie zgadza. Korytarz budynku gwiżdże przeciągiem, który dochodzi spod mojej siódemki. Podchodzę. Drzwi zostały wyważone z zawiasów. Zaglądam do środka. Wnętrze mieszkania jest zdewastowane. Ktoś powyciągał i powywlekał na zewnątrz wszystkie szafki. Po całym salonie walają się sterty papierów. Grzebię. Nie ma śladu po moich notatkach, po moich teczkach, po moich kasetach. Zabrali nawet mój stary dyktafon.

Nie jestem zdziwiony.

Jestem po prostu zawiedziony.

– Złodzieje? – pyta mnie sąsiad, którego nie znam i który nieźle mnie nastraszył. Przyszedł w klapkach. Z zainteresowaniem ogląda chlew, który zrobili z mojego mieszkania.

– Gorzej – tłumaczę, choć nie zrozumie. Im dłużej widzę, tym więcej wiem, tym więcej czuję i wreszcie pojmuję: ludzie naprawdę nie rozumieją zbyt wiele. – Znacznie, ale to znacznie gorzej.

Każdy dostanie to, na co zasługuje – tak mnie nauczył, i chyba to prawda, a czemu prawda, to już tłumaczę.

Od kilku dni jestem dumnym mieszkańcem Radwanic. Razem z babcią Teresą oglądam wideoodbiornik. Na ekranie pieklą się nad sprawą Bastiana Milicza i zrządzeniem losu nie mówią o zbrodniach, a o seksie: z kim sypiał, a z kim to nie sypiał umarły. Wychodzi na to, że preferował mężczyzn, i z tego tylko cała afera. Tabloid trafił na czułą strunę, a ojciec zmarłego, senator, wścieka się w durnych wywiadach i źle w nich mówi o pierworodnym, a nawet się go wypiera:

– Niewiele z synem miałem wspólnego – tłumaczy się podle. O zmarłych powinno się mówić dobrze albo też nie mówić wcale, a on mówi źle i to z głupiego powodu. Przeszkadzały mu u zmarłego upodobania, które są niezbywalne według nauki, a według prywatnego Boga, w którego wierzył Milicz, niedopuszczalne, i nie dopuszczał syna do bycia sobą. Nie wiem, jak to niedopuszczenie miało wpływ na losy młodego Milicza, ale młody Milicz stał się wściekłym psychopatą, za swoje czyny odpowiedział, a odpowiedź ta leży obecnie w trumnie, jakieś trzy metry pod ziemią.

– Syn był czarną owcą rodziny. Źli ludzie prowadzili go na ciemną stronę – powtarza senator do głupich dziennikarzy, a ci robią z tego aferę, podważają jego katolicki autorytet, tak że senator wręcz w końcu oszalał, a przez szaleństwo zaangażował się w radykalną, nacjonalistyczną politykę.

Jeszcze w roku dziewięćdziesiątym i szóstym, wzdłuż miejskich ulic, na licznych billboardach, prócz orła białego w złotej koronie dostrzec można homofobiczne hasła, za które senator zapłacił osobiście. Billboardów tych jest tak wiele, że gdziekolwiek by człowiek nie spojrzał i gdziekolwiek by się nie znalazł, znajdował wielkie banery, które dzielą naród na lepszych i gorszych, prawych i lewych, dobrych i złych, a pomiędzy tymi podziałami, właściwie to poza nimi, znalazłem się ja. Przedwcześnie emerytowany służbista. Dumny pracownik na prawach umowy o pracę. Kasjer dyskontu o nazwie Biedronka, sprzedaje się tam podróbki produktów i ocet. W Biedronce, jak i w poprzedniej pracy, zmagam się z kłamstwem, oszustwem, a także ludzką niegodziwością, ale z tym, jak wcześniej wspomniałem, radzę sobie po prostu świetnie.

Przez moje przejście do cywila, a także przez sam mój konflikt z szarymi władzami Urzędu Ochrony Państwa, wolę się w sprawy polityczne czy kryminalne nie angażować. Zrobić więc mogę tyle, co zwykły człowiek, by być na bieżąco: kupuję stronnicze gazety, oglądam stronniczą telewizję i słucham stronniczego radia, lecz w tych wszystkich mediach bardzo szybko zapomniano o sprawie Obrazoburcy, co oznacza jedynie i aż, że ludzie się niczego, ale to absolutnie niczego nie uczą; nie uczą na tyle, że nabieram pewności, że gdyby na świat ponownie przyszedł Zbawiciel, w którego to tak wierzą i z którego imieniem na ustach chadzają do świątyń, ponownie ukrzyżowaliby go w trzydziestym i trzecim roku jego życia.

Jedyne, co mnie naprawdę zmartwiło, i jedyne, co stanowi zadrę w moim sercu, to brak jakiejkolwiek informacji na temat Artura Króla. Nie ubiegałem się o nie z pierwszej ręki z obawy o inwigilację. Stałem się przecież byłym ubekiem, esbekiem, uopkiem. W czasach dzikiego początku Trzeciej Rzeczypospolitej taka przeszłość, wraz z moimi koniugacjami, jest co najmniej niebezpieczna. Po tchórzowsku liczę tylko, że jeśli pokażę im, że nie zamierzam się wychylać, to i oni zostawią mnie w stanie świętego spokoju. No i jak na razie mam ten święty spokój, lecz mimo to czuję potężne wyrzuty sumienia, bo Król ciągle spoczywa w więzieniu, mi zaś o nim ciągle przypominało życie. Na przykład w połowie lutego, w dzień świętego Walentego, zagaja mnie babcia Teresa:

– Maruś. A ten młody chłopak, co tu mieszkał?

– Tak.

– Taki duży?

– Tak.

– Jak on miał na imię, no?

– Artur.

– Artur! Maruś, to cudowne. – Na ustach Teresy kwitnie bezzębny uśmiech. – Pamięć zawodzi, już prawie zapomniałam. Możesz mi to zapisać? – prosi mnie, a ja jej prośbie ulegam. Zapisuję na kartce jego imię, a ona każdego, dosłownie każdego kolejnego dnia uczy się go na nowo, bo jej pamięć jest dziurawa jak sito. Starcza jej tylko na bezbłędnie recytowane modlitwy i wypełnianie kwitów państwowego totalizatora. Babci brakuje pamięci, lecz nie brakuje emocji, są one wiecznie żywe, mają swój ośrodek w zupełnie innym miejscu, dlatego za każdym razem, gdy Teresa uczy się jego imienia na pamięć, za każdym razem reaguje tak samo. Miłością, której nie potrafi nawet nazwać. Mi z kolei, za każdym też razem, gdy jestem tego świadkiem, robi się niezmiernie przykro i to przykro na tyle, że dosłownie każdego dnia wybieram się do Wrocławia, by zajrzeć do mieszkania na Komuny Paryskiej, w którym wita mnie smutny pies, a który to smętnie macha ogonem i mierzy mnie brązowym wzrokiem pełnym tęsknoty. Mówię mu:

– No, ruszysz się do mnie? Zabiorę cię do Radwanic. – A on nie słucha, bo wiem, że rozumie, ale nie ruszy się nawet na moment, gdyż z oddaniem czeka na przyjaciela.

Pewnego dnia, dwudziestego i pierwszego marca dziewięćdziesiątego i szóstego roku pewna rutyna ulega załamaniu. Nie udało mi się dostać do mieszkania Króla, bo przed kamienicą stoi kilka radiowozów, a na ścianach budynku dostrzegam policyjne taśmy. Bardzo się tym wszystkim martwię i to martwię na tyle, że zbieram się w końcu na krok, który powinienem uczynić od dawna.

Z najbliższej telefonicznej budki kręcę na wrocławskie Sępolno.

– Artur Król? – pytam dyżurującego służbistę, on na to przegląda księgi. Słyszę, jak przewraca kartkami. Mi czas, podczas którego je przewraca, niemiłosiernie się dłuży. W oczekiwaniu mam równie niemiłosierną ochotę na zapalenie papierosa, którego akurat nie posiadam. Księgi w końcu zostają przejrzane, a służbista wydaje wyrok:

– Wypuściliśmy go wczoraj, dwudziestego marca. To rodzina?

– Przyjaciel – mówię z żalem w głosie. – Jedyny przyjaciel.

Cokolwiek się z nim nie dzieje, mam nadzieje, że daje sobie radę, że żyje dalej, a swoje życie, jak to on, wiedzie nieprzeciętnie.

Wrocław, styczeń–marzec 1996 roku

Artur

O hormony najpierw nie proszę, a potem nie jestem już w stanie.

Leżę w łóżku zupełnie bezsilny, a mięśnie znikają ze mnie jak garby z wielbłąda na wiecznej pustyni, i kurczę się tylko w oczach, w środku skurczony już jestem zupełnie. Wychodzę na zewnątrz jedynie, gdy mi każą, a po spacerniaku kroczę samotnie i patrzę w wypalone w betonie słońce, w betonie tym nie ma żadnej nadziei.

Nie miałem w więzieniu żadnego z gości, może poza dwoma typami, którzy pytali mnie o Milicza. O sprawie tej mówiłem im szczerze, prawdziwie, lecz nie mówiłem tego, co chcieli usłyszeć. Nie musiałem do tego nawet czytać w brudnych ich myślach, nie byli więc gośćmi i nie byli tam dla mnie. Pierwszym, ostatnim i jedynym wizytatorem był tak naprawdę stary Przyłbicki, na samym początku mojej odsiadki. Zapewnił mnie, że zajmuje się moim psem, że pies ten żyje, więc mogłem w sumie umierać w spokoju. W sprawie tej śmierci mam właśnie gorycz:

– Czy ja ciebie zawiodłem? – pytam w codziennej rozmowie z Bogiem mojego Boga. Polska, na szczęście, jest katolicka, bo zabrali mi wszystko prócz moich relikwii. Na szyi mam srebrnego Chrystusa, a u stóp jego srebrzysta śruba długości trzech centymetrów. – Myślałem, że zaznam spokoju, a zaznaję jedynie tego, że śmiesznie mały się czuję. – Wyrażam w modlitwie samego siebie.

A czuję się mały, i to potwornie. Nie ma we mnie poczucia zen, przemijania z godnością człowieka. Im dalej mi jest od potęgi ciała, tym dalej od potęgi ducha, potęga mojego ducha wynikała z potęgi ciała, potęgi ciała już nie ma, boję się więc bardziej i bardziej zwyczajnych rzeczy, zwykłego życia i zwykłej śmierci, bo zwykły się stałem przecież, albo też zawsze ja byłem zwykły, zwyczajny, jednym z sześciu miliardów stworzeń, dwunożną małpą ze źle wgranym operacyjnym systemem, chorobą psychiczną, która z choroby stworzyła Boga, i choć Bóg ten nie istnieje, bo nie może istnieć, przynajmniej nie taki, jak wymyśliłem go sobie maluczkim umysłem, to dalej w niego wierzę. Bo po co żyć, gdy życie to tylko zewnętrzne bodźce, wędrówka bez końca znikąd donikąd?

– Żałuję, Panie. – Niosę mu słowa pełne rozpaczy, żałuję potrzeby świętego spokoju, pragnienia wyzbycia się bólu, który mnie przecież stanowił, wyzbycia się daru, w który niegdyś wierzyłem.

Szaleństwo mnie niosło przez życie jak fale, moje fale były gęste, czerwone, plugawe, ludzkie umysły i ludzkie nieszczęścia, a ja się wyparłem samego siebie; nie ma piękna w gwiezdnej wędrówce, upadek gwiazdy jest katastrofą i myśli moje katastroficzne. Szukam otuchy w krzyżówce wspomnień, zaciskam dłonie w gorliwej modlitwie i bielą się od niej zgarbione kłykcie. Mam przed oczami historię z dzieciaka, księdza Adama gorliwe kazanie. O gwiazdach mówi, o ich upadku i o ich powrocie.

– Może was to zainteresuje. – Słyszę głos jego, który rozchodzi się echem z ambony. Ciałem jestem w wrocławskim więzieniu, duchem w latach osiemdziesiątych oraz w kościele, gdzie słucham słów przepojonych wiarą. – Ale nawet współczesna fizyka każe nam sądzić, że czas jest pętlą. A skoro jest pętlą, to można go przecież odwrócić. W najgorszym wypadku... – Ksiądz Adam rozkłada ramiona do wszystkich wiernych, rozpala go słuszność jasna jak światło. – Kiedyś to wszystko wydarzy się znowu. – Wspominam, a łzy mi ciekną ciurkiem po lewym policzku, bo rodzi się we mnie tragiczna, irracjonalna nadzieja.

Co ja bym zrobił, gdybym miał szansę przeżyć to wszystko na nowo?

– Artur Król – wyczytują zza kraty moje nazwisko. – Zostaje pan zwolniony z aresztu.

– Tak po prostu? – pytam i pomimo bólu podnoszę się z łóżka, otwieram oko na rzeczywistość.

Być może nie przyjdzie mi umrzeć w niewoli, być może będę jeszcze oddychał, być może słuchane są moje modlitwy, być może dane mi będzie przemówić.

– Zostały zawieszone wobec ciebie zarzuty – tłumaczy policjant. – Możesz wracać do siebie.

Godzinę później jestem na nogach i na tych nogach ledwo się słaniam, ledwo też na nich stoję, więc równie ledwo wychodzę na wolność. Zamawiam taksówkę, taksiarz jest łysy w zielonym kaszkiecie, podjeżdża pode mnie mercedesem barwy kremowej, rdza jak patyna pokrywa auto.

– Znamy się? – pytam pod jego spojrzeniem.

– Chyba się znamy. Coś mi mówi, że pana wiozłem. Wie pan, pan charakterystycznie wygląda. No i pamiętam. Już mam. No jasne. – Uderza się dłonią po swoim udzie. – Kilka lat temu wiozłem pana i pana kolegę przez Wrocław. Pan mdlał z byle powodu. Ledwo pana poznałem, szczerze powiem. Bardzo pan wychudł. Wyliniał trochę. Bez urazy.

Na jego słowa spoglądam w lusterko nad siedzeniem pasażera. Nie przyglądałem się sobie przez całe wieki, no i taryfiarz miał rację, bo wyglądam marnie, twarz mi się zapadła do wewnątrz, na głowie zostało niewiele włosów, zostało ich tak zresztą niewiele, że wręcz widzę, pomiędzy rzadkimi pasmami, jak cienka skóra obleka czaszkę.

– Choroba się ze mną surowo obchodzi – mówię wpatrzony we własne odbicie jak w alternatywne wymiary. Wspominam kazanie o pętli czasu.

Co ja bym zrobił, gdybym zaczął wszystko od nowa?

– Gdzie pana podwieźć? – Dostaję pytanie.

– Paryskiej Komuny – cierpliwie tłumaczę.

Za mały kwadrans jesteśmy na miejscu. Stoję chwilę pod własnym mieszkaniem, za drzwiami ujada znajomy głos, który mnie poznał mimo rozłąki.

– Profesor Rafał Wilczur – mówię. Na moją pierś rzuca się niemiecki owczarek, nie widzieliśmy się całą wieczność. Tulę go chwilę, głaskam po futrze, tu nagle coś dzwoni, telefon dostaję, czy to przypadek, to szczerze wątpię. Niechętnie sięgam po czarną słuchawkę.

– Tak?

– Artur, wyszedłeś – tłumaczy Pershing. Dobre pół roku go nie słyszałem.

– Wyszedłem. Ty jeszcze siedzisz?

– Niestety, Artur – przyznaje Pershing nieswoim głosem, chce mi powiedzieć chyba coś złego. – Artur – mówi. – Posłuchaj mnie uważnie. Jak wiesz bardzo dobrze, bo trochę się znamy, rodzina jest dla mnie najważniejsza. Rozumiem też ludzi, którzy wyznają podobne wartości. Jarosław Milicz podejrzewa cię o zamach na jego syna. Właściwie to jest tego pewien.

– To ciekawie, bo właśnie mnie uniewinnili.

– Wiem o tym. Dlatego dzwonię, Artur. Myślałeś, że wyszedłeś po dobroci prawa?

– Szczerze mówiąc, nie myślałem o tym w ogóle.

– Wyszedłeś dlatego, że za to zapłacono. Ale to nie dla twojego dobra, Artur. Reszty musisz się po prostu domyślić. – Andrzej wzdycha ciężko. – Zostałeś ostrzeżony.

Pauza.

– Ratowałem ci życie, Andrzej – mówię do martwej słuchawki i w martwą znajomość.

– Dlatego telefonuję. To ostatnia moja przysługa. Więcej dla ciebie zrobić nie mogę. – Pershing głośno, nosowo oddycha. – Następnym razem, jeśli się zobaczymy, o ile się zobaczymy, nie będziemy już przyjaciółmi. Ratuj, co się da, Artur – słyszę jeszcze na do widzenia.

Sprzedany przez mafię rozglądam się po mieszkaniu. Myślę nad swoim kolejnym krokiem, co mogę zrobić, a czego zrobić nie mogę, ile właściwie mam czasu na wyjście, i myślę, że mało, o ile w ogóle, więc się przebieram, w swoje najlepsze wyjściowe ciuchy, kurtkę Chicago, dżinsowe spodnie, zegarek casio, na stopy zakładam air force’y z niebieską łyżwą, upycham w kieszenie parę pamiątek z wakacji znad morza.

Czy tylko tyle ze mnie zostało?

Chcę myśleć dalej, ale nie mogę, nadchodzi czas zemsty na mojej osobie, ktoś właśnie wyważa drzwi frontowe, te wypadają z potwornym rykiem, w ich progu stoi człowiek i trzyma on strzelbę, jej czarna lufa wylotem swoim na mojej piersi, ręka człowieka złożona na spuście i klika w ten spust bez zawahania, oczyma duszy wyglądam śmierci, lecz to nie ja dzisiaj umieram. Niemiecki owczarek przefruwa przez pokój, kurs kolizyjny z wylotem lufy, lufa błyska ogniem wystrzału, pies jak kukła uderza o ścianę, intruz przeładowuje, ażeby poprawić, lecz ja jak w transie dopadam do niego, wściekle spieniony duszę go dłonią, drugą kaleką wbijam mu w oczy, a one pękają jak świeże pęcherze. Gość krzyczy do mnie i błaga o litość, litości nie mam, lecz litościwie go przecież duszę, i nawet Bóg się nad nim lituje bo pęka jemu jabłko Adama, z pękniętym jabłkiem odpływa w zaświaty.

Zabiłem w życiu pierwszego człowieka, zabiłem go słusznie, w bojowym szale. Gdy ten opada, dochodzę do siebie.

Profesor Rafał Wilczur.

Bezwładne ciało broczy krwią z wielu drobnych, paskudnych ran. Jest martwy. Na pewno martwy? Ja nie chcę wiedzieć, nie patrzę więc w mądre, brązowe oczy, sięgam tylko do szafy po czarną walizkę, czarna walizka jest pełna banknotów, pieniądze brudne, różnej waluty, pieniądze te mi się nie należały, lecz chciałbym nimi dokonać cudu. Biorę w ramiona swojego owczarka, z prędkością światła go znoszę na dół, na samo podwórze, wrzucam na fotel mojego auta, duszę je gazem do samej deski, jadę czym prędzej, gdzie mogę, po pomoc. Zajeżdżam w końcu pod bliską klinikę, wyciągam psa na środek chodnika, w środku dnia w środku miasta, niosę do wnętrza szpitala dla zwierząt, w końcu donoszę psa i na salę, na sali dobrze mi znany zwierzęcy lekarz, a oprócz niego pani z kotami, która aż mdleje na widok przybyszy. Przeganiam koty i kładę przed siebie wiernego owczarka.

– Proszę mu pomóc – mówię szalony, z szaleństwa się chyba zaraz rozpłynę, szaleństwo skrzy się barwą czerwieni, czerwień plugawa jak późna jesień, czerwień jest brudna jak wieczne błoto. To znowu ona, wróciła do mnie, znów się znalazłem w szkarłatnych ramionach. – Niech pan mu pomoże! – wydzieram się, pluję pianą na wszystkie strony, a lekarz bezradnie rozkłada ramiona, tłumaczy cierpliwie:

– On odszedł. – Pauza. – Nie żyje co najmniej od paru minut.

– On żyje, on żyje, Dusza, dusza, dusza. Dusza jest wieczna – próbuję prowadzić pokraczny dialog, płyną po głowie czerwone myśli, czerwień zalewa jedyne oko. – Pomóż mu, człowieku – mówię w modlitwie, proszę o kartkę i wolny długopis, pismem notuję ostatnią wolę, abstrakcją wymagam cudownej abstrakcji, zostawiam na stole walizkę pieniędzy, czym prędzej wychodzę z powrotem na zewnątrz, czerwienią się szare i brzydkie ulice.

Wysłuchał Bóg mojej modlitwy. Upadła gwiazda świeci na nowo i słyszę myśli brudnego świata, słyszę je zresztą głośno jak nigdy, jak nigdy wcześniej ich jestem świadomy, jak nigdy wcześniej tonę w szaleństwie.

SWOJĄ BARKĘ POZOSTAWIAM

NA BRZEGU

Wrocław, sierpień 1996 roku – marzec 1997 roku

Witold

– Babciu, naprawdę? – mówię do niej, chociaż wiekiem jej mogłem być synem, nie wnukiem.

We wnętrzu świętej księgi, nie mojej, a chrześcijan, znajduję kolejne kupony. Nie wiem, jak chciała je ukryć, a chciała, bo się ich pozbywałem, i to regularnie. Wyciągam je i teraz i trzymam przed nosem. Wyrzucę je, ale dopiero wtedy, gdy babcia nie będzie patrzeć, bo bardzo nie lubię, gdy babcia płacze.

– Ja to dla was robię! – krzyczy ona, a ma na myśli mnie i kogoś jeszcze, lecz nie wiem kogo, bo rodzinę ma martwą, a jedyny znak zapytania to Artur, który zapadł się gdzieś pod ziemię, zaszył się albo umarł, chociaż nachodzi mnie przeczucie, że o tym ostatnim bym się dowiedział. – Nie wyrzucaj! Wyślij je. – Teresa rzuca się na kolana, bezradna względem mnie albo losu.

– Nie wyrzucę – kłamię niewinnie, bo wyrzucę raz jeszcze i raz jeszcze nie wyślę, a ona raz jeszcze o tym zapomni.

Czekam więc do późnej nocy, a babcia Teresa, im starsza i bardziej szalona, tym też chodziła spać później. Gdy zasnęła – poznaję to po chrapaniu z zapadającej się tchawicy – wychodzę na zewnątrz, by pozbyć się losów. Tym razem jednak z jakiegoś powodu tego nie robię. Coś mnie zatrzymuje. Stoję nad koszem na odpady komunalne i waham się. Może to wiek. Może odrobina naiwności. Może i babci prośba. Może przeczucie. A może dość pracy w niewdzięcznym dyskoncie, który zabierał i tak kruche już zdrowie i nie dawał przecież nic w zamian, prócz pensji. Żyliśmy ze starszą panią jak para żebraków. Może więc zatęskniłem za czasami, gdy jako urzędnik państwowy robiłem właściwie tyle co nic.

– Dobrze. Tym razem nie wyrzucę – mówię do siebie lub do worka ze śmieciami i wracam do wnętrza martwego domu. Zapalam lampkę wiszącą na kablu. Nerwowym ruchem wyciągam kupony, a potem kładę się z nimi na łóżku, w którym niegdyś leżały trupy i nerwowo w tym łóżku zasypiam.

Z samego rana, przed pracą, już we Wrocławiu, idę do budki państwowego totalizatora, gdzie odstaję frycowe w niewielkiej kolejce. Gdy w końcu przychodzi czas na obsłużenie mojej osoby, proszę uroczą panią w okienku kasowym o wydruk wygranych z ostatniego pół roku, a ona drukuje je, żując z nudów balonową gumę. Co chwila ktoś ją przecież prosi o wydruk wyników, bo każdy myśli, że jest zwycięzcą. Bez żadnej wiary odbieram wydruk, bez żadnej wiary jej grzecznie dziękuję, bez żadnej wiary wychodzę do pracy, bez żadnej wiary w pracy pracuję, bez żadnej wiary wychodzę na przerwę, na przerwie, przez czas skandalicznie krótki palę jednego papierosa za drugim i wolną ręką przeglądam to wydruk wygranych, to babcine kupony. Wzrok mnie nie myli, jest przecież doskonały, więc może dlatego nie mogę uwierzyć, może dlatego tak szybko mija przerwa i równie szybko mija praca, może dlatego, tak nagle, przychodzi wieczór.

Jestem już w mauzoleum na Radwanicach. Pod światłem na kablu przeglądam wydruki wygranych do sześciu miesięcy wstecz, przeglądam i kupony babci, przynajmniej te, które można odczytać. Zestawiam to wszystko ze sobą i czynię równanie na pustej kartce, które mówi mi:

– Jeden do jednego. Pięćdziesiąt procent – mruczę na głos, do siebie. – Jak orzeł i reszka, jak piekło i niebo. Jak… – Głos mi więźnie w gardle i się urywa.

W ciągu ostatnich sześciu miesięcy kupony babci wygrałyby dwadzieścia sześć razy na pięćdziesiąt dwie możliwości.

Kilka następnych dni posługuję się matematyką, chociaż bardziej numerologią, bo wszystkie te obliczenia są szalone, a bazują na jeszcze bardziej irracjonalnych hipotezach. Hipoteza numer jeden, ta pozornie najbardziej logiczna, ma najmniej sensu z nich wszystkich. Zakłada, że to tylko zbieg okoliczności. Ale gdyby się zastanowić, szansa na zwykłą szóstkę sama w sobie to jeden do trzynastu milionów. A szansa na dwadzieścia sześć szóstek na pięćdziesiąt dwie możliwych? To już jest deflacja prawdopodobieństwa.

Hipoteza numer dwa przyjmuje, że przecież babcia puszczała tych kuponów więcej i więcej, a ja znajdowałem tylko wierzchołek góry lodowej. Co oznacza, że jej nos do skreślania szóstek był i nadal jest słabszy, niemniej, dalej, jeśli nawet stawiała na dobre numery, ale w niedobrym czasie (to jest: podczas niekonkretnie tego losowania), rachunek prawdopodobieństwa pozostawał i jakże pozostaje bezradny wobec tego, co wychodziło i wciąż spod jej ręki wychodzi.

Hipoteza numer trzy jest jeszcze bardziej szalona. Wątpię, żeby babcia Teresa trafiała na „szóstki” wcześniej, ponieważ rozpoznałbym to po fakcie, że Królowie – a przynajmniej Teresa – byliby obrzydliwie bogaci, i jeśli nawet dobrze by to ukrywali, to nie dałoby się zataić faktu, że oddział Totalizatora Sportowego w Radwanicach byłby najsłynniejszym na całą Polskę. To się musiało wydarzyć nagle. Relatywnie niedawno. W czasach, gdy babcia nie była w stanie sama pójść do kolektury. Musiało też być sprokurowane przez jakiś czynnik, zdarzenie, na przykład: śmierć córki Karoliny, gdyż jest to niemożliwe, żeby stało się ono na zawołanie. Ale z drugiej strony, tu wiele rzeczy jest niemożliwe. Idąc dalej tą teorią niemożliwości, postawiłem sobie pytanie: a co jeśli babcia zawsze puszczała zwycięskie kupony, ale tylko prawie? Jeśli swoim ołówkiem skreślała każdą możliwą szóstkę w każdym możliwym losowaniu w historii, tylko w losowej kolejności? Biorąc pod uwagę sto cztery coroczne losowania, zakładając (na bazie przypuszczeń z hipotezy numer trzy), że wszystko zaczęło się w dzień śmierci łamane na dzień pogrzebu Karoliny Król, daje mi to półtora roku, jakieś sto trzydzieści możliwych, prawidłowych kuponów.

No i koncepcja numer cztery: moja pierwsza myśl. Babcia Teresa puszczała zwycięski kupon za każdym drugim razem.

To absurd, ale myślałem o tym i myślę całe dnie. Przeszukuję cały dom na Radwanicach w poszukiwaniu zaległych kuponów, a także namawiam babcię podwójną porcją kakałko, czy by nie chciała wypełnić nowego kuponu, a ona, chociaż niezdolna do trzeźwego osądu, patrzy się na mnie podejrzliwie i mówi, że nie chce. Tak na złość.

Absurd.

Szaleństwo.

Oczywiście że tak tylko się bawisz, Witoldzie, upominam samego siebie. Ty nie dasz się tak zwariować.

No dobrze, ale, potencjalnie, oczywiście: posiadałem w ręku osiemdziesiąt i cztery zaległe kupony. Zakładając każdą z możliwych, wyżej wspomnianych opcji, powinienem pójść co najmniej dwa razy do totalizatora i za każdym razem każdy z tych osiemdziesięciu i czterech typów obstawić. Nawet jeśli, co sobie przeliczyłem, wydam na to, i to góra, odpowiednik jednej, marnej pensji kasjera. W najgorszym wypadku wyjdę na skończonego idiotę. Straty przecież nie będą tak duże, a co mogę zyskać? Mogę zyskać to, żeby, na przykład, nie musieć wstawać do pracy, której zaczynam nienawidzić bardziej niż bycia uopkiem.

Brzmi uczciwie.

Z obrzydzeniem do samego siebie postawiłem więc osiemdziesiąt i cztery kupony przy następnej możliwej okazji. Młoda dziewczyna z totalizatora, która przyjmuje zakłady, przygląda mi się jak komuś, kto się po prostu bardzo źle zestarzał.

Nie wygrywam pieniędzy tego dnia. Zestawiam nawet nową zwycięską szóstkę z moimi osiemdziesięcioma i czteroma szóstkami i widzę, że nie ma jej na tej liście. Paradoksalnie to nie kasuje żadnej z hipotez – mogłem po prostu zagubić lub wyrzucić inne z kuponów. Cholera jasna. Uświadamiam sobie, że zaczynam myśleć jak hazardzista. Może ja naprawdę tetryczeję. Może to intelektualna praca trzymała mnie w ryzach, a teraz, gdy bezmózgo obsługuję półki i kasy sklepowe, wszystko powoli zanika.

Po kilku głębszych kolejkach, a także kilku głębszych wdechach, idę do kolektury po raz kolejny. Obiecuję sobie, że po raz ostatni. Więcej nie zniosę tej obojętnej pogardy w oczach dziewczyny żującej gumę. Gdy mam to już za sobą, czuję właściwie ulgę.

Następnego losowania nie chcę mi się właściwie oglądać. Ludzie nie lubią stawać się naocznym świadkiem tego, jak wielką popełnili głupotę. Wmawiam sobie, że to tylko kilka minut. Czekam do godziny dwudziestej drugiej i piętnaście. Hanna Dunowska wyczytuje zwycięskie numery. Spoglądam na moje osiemdziesiąt i cztery typy. Moje serce bije jak oszalałe.

Oficjalnie spaliśmy na niekończącym się worku pieniędzy.

Z wizją porażającego bogactwa oswajałem się przez cały tydzień. Dopiero wtedy wsiadłem w auto, pojechałem do samej Warszawy, której, tak jak Gazety Powszechnej, nienawidzę, i w tejże Warszawie udałem się do siedziby Totalizatora Sportowego, w której to murach powitano mnie jak króla.

Jestem przed biurkiem głównego dyrektora. Kładę na blat zwycięski kupon. Obiecuję sobie w duchu, że już tyle mi wystarczy, że już nie będę próbował, bo gdybym próbował, to ktoś by się przecież tym zainteresował, a ja zainteresowania ani węszenia wokół mojej osoby nie chcę.

Chcę tylko spokoju, które niesie forsa.

Dyrektor potwierdza autentyczność kuponu, uśmiecha się, wyciąga do mnie zadbaną rękę starszego pana, starannie mówi:

– Milion siedemset tysięcy, czterysta jedenaście złotych i sześćdziesiąt dziewięć groszy. Gratuluję. Pomyśleć, że jeszcze rok temu, a byłby pan miliarderem.

– Byłem milionerem, więc milionerem pozostałem. Nawyków lepiej nie zmieniać – odpowiadam, śmiejąc się z nerwów, a nie z radości.

Chwilę później w moje ręce trafia pancerna walizka pełna pieniędzy. Z tym pakunkiem, z nerwami napiętymi jak postronki wracam do Radwanic i przez najbliższe dwa dni nie mrużę oka.

Całe życie przekonany byłem, obiecywałem sobie i pomstowałem, że pieniądze mnie nie zepsują, ale nie byłem pierwszy i nie byłem ostatni, który przegrał.

Bo mnie zepsuły.

Stałem się bierny, choć niekoniecznie próżny. Przed totalnym upadkiem chroni mnie chyba opieka nad nieswoją babcią. Jej obecność, wymagania względem jej nieporadnej osoby są dla mnie jak totem dla zbłąkanych duchów, bez którego bym odleciał i niechybnie umarł. Oczyma duszy widzę, jak albo zapijam się na śmierć, albo ginę jak wrak człowieka, wszystko na koszt alkoholu. Mógł mnie stąd zabrać wylew, zawał, pęknięcie wrzodu albo żołądka, ale los, z jakiegoś powodu, nie pozwala mi umrzeć, więc średnio pijany siedzę przed telewizją i jestem nią pochłonięty.

Spędzam tak całe godziny. Razem z babcią obżeramy się pryncypałkami, oglądamy wszelakiego rodzaju głupoty i głupotki jak bezmózgie małpy; dziesiątki, setki, tysiące filmów ze słabym lektorem i jeszcze słabszym morałem. Gdy już naprawdę nie mamy co robić, przełączamy na wiadomości i jesteśmy tak ogłupieni, a zwłaszcza ja jestem tak ogłupiony, że mimo gorzkiej rozterki nad ludzką kondycją i ludzką pamięcią, w ogóle nie wiążę faktów.

A powinienem.

Nie byłem czujny za grosz, gdy wiosną roku dziewięćdziesiątego i siódmego na paśmie dwójkowej Panoramy mówili o włamaniu do Koronnego Skarbca na Wawelu, podczas którego skradziono koronacyjny miecz nazywany Szczerbcem.

A zresztą, gdybym nawet te fakty powiązał od razu… rzuciłbym się Rejtanem? Zadzwoniłbym jak szaleniec na państwowe służby, by uchronić świat, co ja mówię: naród ochronić przed katastrofą?

Jestem tylko mrówką. Nie mogę mieć wpływu na bieg wydarzeń. Mogę jedynie obserwować, jak obserwowałem przez całe swoje życie. Jestem w tym zresztą prawie że doskonały, i może to stąd ta gorycz bierności.

Wrocław, czerwiec 1997 roku

Witold

Jest ogólnoświatowy Dzień Dziecka, albo ogólnopolski Dzień Dziecka, cholera wie. Ja wiem, w każdym razie, że się w Polsce to święto obchodzi, a że się babcią Teresą opiekuję jak właśnie dzieckiem, to pozwalam jej robić, co się jej żywnie podoba. Oznacza to: robienie pod siebie, spożywanie wyschniętych pryncypałków ze szklanej misy i popijanie ich kakałkiem. Babcia ma w ręku różaniec, a przed swoimi starczymi oczyma transmisję ze mszy pod Domem Studenckim Arka. Msza to nie byle jaka, bo najwyższa. Sam Papież Polak przyleciał do Polski, a barkę swoją zostawił na brzegu Odry, by złożyć wizytę rodakom. Oczy babci się świecą i błyszczą, bo kocha Papieża Polaka jak Boga. To nasza cecha, już polska, że go kochamy nad życie, jak Boga, a nawet bardziej niż Jego.

Nie mówiłem jej, na całe szczęście, że Papież będzie tutaj, u nas, pod nosem, we Wrocławiu, bo gdyby jakimś cudem powiązała fakty – a pewnie, na złość, by powiązała – razem z potężnym tłumem musielibyśmy stać na rzęsistym deszczu, słuchać papieskich słów pomsty z potężnych głośników. Tymczasem dalej ich słuchamy, tylko wygodnie, z dala, w spokoju. Na głowę nie pada. Piwa się można napić. Wyleżeć na fotelu i przysnąć. Mam więc więcej, niż trzeba mi było. Pasę się szczęśliwy jak tucznik w korycie, więc nieomal się dławię, gdy obraz z Wrocławia przesłania tragedia.

Papież mówi o roli Kościoła, że Kościół jest, był i będzie stróżem wolności, i gdy to mówi, a papieskie słowa wchłania zielona jak dywan gąbka mikrofonu, jego serce przeszywa stalowy bełt. Jan Paweł Drugi wypluwa przez usta własną i ciemną krew i nim zasłonią go ludzie, nim realizator przełączy kamerę, nim przestanę się dziwić temu, co właśnie ujrzałem, słyszę z fotela obok piskliwy krzyk starszej kobiety, a zaraz potem pęka jej serce. I to dosłownie.

Teresa Wspaniała kończy swój żywot przez tamponadę, kończy go przed samym Papieżem Polakiem, bo ratowano jeszcze Ojca Świętego, ze skutkiem beznadziejnym, więc pomimo szpitalnej opieki Karol Wojtyła odchodzi jeszcze tego samego dnia, o godzinie dwudziestej pierwszej trzydzieści i siedem.

Przez resztę dnia nie robię nic. Trup babci dalej spoczywa w fotelu, przez martwe serce jak przez sito przepływa krew, aż nie zaschnie i nie zastygnie. Dzwonię po pogotowie, a gdy czekam na nadjeżdżającą karetkę, siadam jeszcze w fotelu obok. Jak zaczarowany latam po polskich kanałach i obserwuję najczarniejszą wizję polskiego narodu.

Na wieczór, gdy zgasną światła, gdy zrobi się już zupełnie ciemno, gdy ciało Teresy już od dawna spoczywa w kostnicy, media wznawiają temat Obrazoburcy, który to zadał Polakom cios ostateczny, bełtem wykonanym z przetopu Szczerbca, i tym razem są już zupełnie pewne, kim ten Obrazoburca jest.

Z srebrnego ekranu spogląda na mnie twarz, rysopis i zdjęcia Artura Króla, młodego człowieka z przepaską na oku, krzywym uśmiechem na wąskich wargach.

Persona non grata polskiego narodu.

MAŁA WOJNA

Polska, marzec 1996 roku – maj 1997 roku

Artur

Bóg zsyłał to, o co prosiłem, dawał tylko tyle, na ile zasługiwałem, a ja zapomniałem, jakie to brzemię, albo też i to brzemię urosło, bo sobie z nim zupełnie nie radzę.

Gdy świat mój wewnętrzny na nowo się zalał plugawą czerwienią, straciłem pojęcie przestrzeni i czasu. Ocknąłem się na wałach wrocławskiej Odry, zziębnięty, przerażony i ledwo przytomny. Nie musiałem otwierać jedynego oka, by widzieć, słyszeć i czuć każdą komórką żywego ciała martwe morze, które przelewa się przeze mnie czerwone fale.

Podnoszę się z upadku na klęczki, nadrzeczna gleba wsysa moje stopy i moje kolana, przemywam twarz brudną, odrzańską wodą i nic mi ta woda nie pomaga, nie czuję się bardziej sobą ani nie czuję się bardziej żywy. Postrzegam czerwień jako szkarłatny, komarzy rój, spiętrzone, żałosne myśli, które, gdy tylko mnie zwęszą, gotowe są do tego, by kąsać. Jest ich tak wiele, że nie mogę ich od siebie odróżnić – nie są informacją, a hałasem, który paraliżuje, muszę się więc z tym hałasem albo oswoić albo przed nim uciekać.

– Jestem szalony – mówię nieretorycznie, spoglądam we własną podobiznę na tafli rzeki, a jestem chudy, mały i brudny, kurtka Bullsów zwisa ze mnie jak z trupa, patrzę się w jedyne pozostałe mi oko, rzeka płynie dość wartko, jej strumień zaś mocno wzburzony.

– Żyję – tłumaczę sobie. – Więc co mam robić, Panie? – Lecz Pan nigdy nie daje jasnych sygnałów, Pan każe błądzić, ponieważ błądzenie jest sednem życia, więc się tym sednem doszczętnie zajmuję.

Nie ma to za wiele wspólnego z romantyczną wizją, o której by można pomyśleć, bo staję się dosłownym tułaczem, śmiercią chodzącą na dwóch nogach, którą tylko cudem nie odarto z tożsamości, a moją tożsamość stanowią nie tyle strzępki wspomnień, bo wspomnienia się już zatarły, co święte moje relikwie: moja kurtka Byków z Chicago, mój srebrzysty Jezus Chrystus, śruba z głowy Ayrtona Senny i moje nieśmiertelne casio. Nie wiem, co stałoby się, gdybym stracił nagle te żywe-martwe przedmioty, bo zaklęta w nie była moja dusza, wspomnienie tego, kim byłem kiedyś, gdy byłem inny i byłem odrębny. Jest to nad wyraz cenne, zwłaszcza gdy znajduję się gdzieś blisko wody lub blisko ludzi, bo woda przewodzi ludzkie, czerwone myśli jak kabel elektryczny przewodziłby wyładowania, więc gdy się w pobliżu takiego wyładowania jakimś nieszczęściem znajduję, zupełnie odpływam od zmysłów.

Unikam więc wielkiej wody i unikam ludzi na tyle, na ile mogę, i dobrze, bo nigdzie nie zaznałbym miejsca. Im dalej od Wrocławia jestem, tym czuję bardziej jak potrzebne mi są totemy, które trzymają mojego ducha: kurtka, która zdążyła się podrzeć i zszarzeć, srebrzysty Jezus, który zdążył ześniadzieć, śruba, która zdążyła zardzewieć, i naręczny zegarek, który przestał działać, tak że pewnego dnia tracę zupełnie poczucie czasu i staję się lirycznym podmiotem piosenki Andrzeja Rybińskiego, bo swój czas odmierzam wschodami gwiazd i zachodami, odmierzam go liści kolorami, a także tych liści brakiem, bo nadchodzi i zima, zastaje mnie gdzieś w okolicach Poznania i zmusza do podróży w głąb tego miasta.

Lubiłem i lubię zimno, lecz ciężko na zimnie przetrwać, zima jest straszniejsza poza Śląską Doliną, zimą przeziębiam permanentnie swój pęcherz, przez co zaczynam szczać pod siebie na zawołanie, bezwolnie robię w spodnie jak zwierzę, bezdomny, za bezdomnego też mnie uznano, i z bezdomnymi dzielić ja muszę przytułki.

Wolę też bezdomnych od zwykłych ludzi. Nad wyraz często bywają pijani, a ich mózgi powyżerane są niszczącym nałogiem, więc z rzadka słyszę ich myśli, słyszę zresztą tylko wtedy, gdy trzeźwieją, gdy nachodzi ich chwila refleksji, ale, na szczęście, gdy walczysz o życie w każdej jego sekundzie, jest o nie nad wyraz ciężko.

Oczywiście, pobyt wśród przybłędów, odmierzany w nocach spędzonych w brudnych poznańskich noclegowiskach, jest walką o życie także dla mnie, bo wśród osób biednych, zniszczonych i zapomnianych znajduje się mnóstwo prawdziwej maści degeneratów, którzy gwałcą, kradną i mordują, bo gwałty, kradzieże i mordy uchodzą płazem, kiedy mordujesz, okradasz i gwałcisz innych nędzarzy. Nikt też się nimi nie przejmuje – stanowią oni społeczeństwo poza granicami społeczeństwa, cienie na brzegach wizji pięknego życia, więc i ja muszę się przed tym cieniem chronić, wybijać poprzez ich własne zęby moimi pięściami głupie pomysły, gdy chcą mnie przerżnąć, poderżnąć mi gardło lub też po prostu okraść – rzecz jasna uważam głównie na to ostatnie, bo bardzo pragnę pozostać sobą, bo jest to niezmiernie ważne, bym zachował chociaż resztkę swojej odrębności, i sobą udaje mi się pozostać i przetrwać rok dziewięćdziesiąty i szósty, rok ten się kończy hucznym sylwestrem. Obserwuję to święto przez okno noclegowni, jest ono brudne od sadzy i kurzu. Przez szybę widzę zmarznięte jak ja bezdomne psy, które szaleją od huku wystrzałów.

Gdy mrozy puszczają Poznań, to i ja ten Poznań opuszczam, a dalszą wędrówkę kieruję na wschód. Chadzam głównie, gdy robi się ciemno, a za dnia śpię, bo tak jest łatwiej, nocami spokojne jest czerwone morze, ludzi opuszcza i żal, i gorycz, bo ludzie wtedy odpoczywają, nocami mogę być bardziej sobą i bardziej z tym sobą się mogę oswajać. Gdy nadchodzi świt, moje śmiertelne ciało staje się doszczętnie wyczerpane, a ja zapadam w sny tak głębokie, że zupełnie nic, nawet szlam ludzkich udręk, nie jest mnie w stanie z nich wybudzić.

Gdzieś na Wielkanoc – stragany na wioskach, które mijam, udekorowane są Barankami Bożymi gładzącymi grzechy świata z wyrobu czekoladopodobnego – docieram w pobliże polsko-ukraińskiej granicy, pod same bieszczadzkie Połoniny, i postanawiam w tych dzikich górach przez chwilę pozostać, bo mało tu ludzi i mało zmartwień, mało trosk ludzkich i ludzkiego cierpienia, a niebo jest czyste nocą od braku świateł. Brudny i słaby od braku życia żywię się głównie brakiem godności, bo z braku godności wybieram resztki żarcia z przepełnionych śmietników, potrafię też – przerażająco skutecznie – żebrać od tubylców i od turystów. Tych ostatnich od maja robi się na miejscu całkiem sporo, więc moje Bieszczady powoli przestają być moimi Bieszczadami.

Czasami przyjezdni próbują ze mną rozmawiać, jakby dostrzegali we mnie wieszcza jakiegoś, poszukiwacza przygód albo osobowość. Interesuje ich moja tożsamość i moja historia, więc gdy już wyżebrzę, co swoje, czasem im o tym opowiadam:

– Jestem, właściwie rzecz biorąc, mordercą. – Nie jest to długa opowieść, jak widać, z reguły tym się właśnie zaczyna i zaraz kończy, bo biorą mnie na poważnie (słusznie) i odchodzą całkiem pospiesznie, toteż we względnym spokoju mogę dojadać kanapkę z zeschniętym serem, na serze łaskawy, boży pomidor.

Nie spotykam rzecz jasna tylko bezimiennych turystów i tubylców. Gdy akurat krążę wokoło pola namiotowego w Ustrzykach Górnych, trafiam na znajomego z dawnego życia i ten znajomy, dzięki ornamentom mojej dawnej tożsamości, świętym relikwiom, jakoś mnie rozpoznaje.

– Król? – Słyszę zgłoski wypowiedziane prosto w moje plecy, które garbią się nad pokrytym zieloną emaliowaną farbą śmietnikiem, w śmietniku słodkie, niezdrowe rzeczy, odganiam ręką tabuny os. Odwracam się, prostuję na pełną wysokość na głos z przeszłości i widzę Doriana we własnej osobie. Siedzi przy ławce ze swoją rodziną, tak podejrzewam, że swoją: korpulentna kobieta i dwie korpulentne dziewczynki.

– Chyba tak – odpowiadam i coś mnie tknęło, zaciążył Jezus na srebrnym łańcuchu; nie żyję swojego życia przypadkiem, nie mogłem przypadkiem spotkać Doriana, mam w ręku strzępki bułki drożdżówki i czuję się głupio, że jak śmieć wyglądam.

– Wyglądasz jak śmierć – poprawia mnie Dorian, dodając „r”, chociaż to ja byłem tym, który słyszał myśli, on myśli chyba nie słyszy żadnych.

– Kto to jest? – pyta ciekawska córka.

– To? To kolega mój był. Kolega mój jest – mówi na jednym wdechu kierowca. Nie zmienił się przez te kilka lat, przytył tylko i wyłysiał, co chyba jest całkiem normalne. – Skarbeczki, pójdźcie z mamą po frytki. – Dorian odgania swoją rodzinę, kobieta przy kości bierze ze sobą dzieci, szofer mafii patrzy się na mnie i zadaje pytania już wzrokiem. Siadam zaraz naprzeciw niego.

– Cholera jasna, Artur – przeklina. Wolną ręką odgania muchy, które sfrunęły za moim smrodem. – Życie nie głaszcze, co?

– Nie głaszcze. Chociaż u ciebie nie jest źle, jak widzę.

– Ano, źle nie jest, ale ja byłem i jestem tylko kierowcą. Trochę się nam ta mafia rozpada, widzisz, to mam więcej czasu dla bliskich.

– Pershing w pudle? – pytam w takim razie.

– Pershing w pudle, a jakże. Prawie do goła się oskubał. Gdy wyjdzie z pierdla, to mu nie wróżę. Starzy szykują mu stryczek. Wiesz. Wszyscy się chyba tam nawzajem pozabijają. Ponura to przepowiednia, Artur. – Wzdycha, łaskawie rzuca na ławę Marlboro czerwone, korzystam z tego gestu grzeczności i palimy je razem. Śmierdzi dymem, i lepiej, że dymem, niż śmieciami. – Mnie może zostawią w spokoju, nie byłem nigdy ważny, Artur, nikomu ważnemu nie urągałem. Mam taką nadzieję. A ty?

– Dostałem to, na co zasłużyłem – powtarzam jak mantrę.

Obserwują mnie jego spokojne oczy, w których można by znaleźć znamiona dobra.

– Nie bądź wobec siebie taki surowy. Poznałem wielu ludzi. I tych prawych, i tych nieprawych. I wiesz co? W ogólnej skali byłeś w porządku. Nie zasługujesz na taki los. A teraz? Jak się tu właściwie znalazłeś? Co się musiało wydarzyć po drodze?

– Zabrali mi wszystko, zabili mi psa. Jestem śmiertelnie chory, pożera mnie rak. Oszalałem – przyznaję się w krótkiej spowiedzi. – Jestem jak rozregulowane radio. Odbieram złe myśli jak dźwięki, ale nie potrafię ich filtrować. Nawet teraz, rozumiesz, słyszę ich szum. Unikam ludzkich skupisk. Unikam rzek – mówię, a że on był zawsze beznamiętny, więc się na mnie też teraz beznamiętnie patrzy, i wątpię, żeby zrozumiał cokolwiek z tego bełkotu.

– I co? Do końca życia będziesz wyjadał resztki?

Rozkładam ręce.

– Czekam na znak – przyznaję się, na co Dorian wybucha śmiechem, przez śmiech ten dostrzegam, jak brzmiałem bezradnie.

– Kto by pomyślał, Artur, taka persona i będzie czekać na znak. Nigdy bym nie przypuszczał, że czekałbyś na cokolwiek. Powiem ci coś. – Zaciąga się. – Większość ludzi stworzona jest do czekania, ale ty nigdy nie byłeś jak większość. Bo widzisz, stado baranów zawsze czeka na cuda. Teraz, na przykład, na papieża. Jan Paweł Drugi przylatuje do Polski. No i co? No i stado czeka. I stado się modli.

Myślę przez chwilę nad jego słowami.

– A widzisz, Dorian – mówię; przez jego przyziemność czuję się bardziej jeszcze szalony, od ziemi tej oderwany wszystkim, prócz ciałem, widzę, słyszę i doświadczam Doriana przez brudny, czerwony filtr. – Nawet teraz tylko mi udowadniasz, że Bóg zsyła znaki. Nasze drogi życiowe zostały splecione nie bez powodu, a znaki, rozumiesz, one naprawdę istnieją. Moim, na przykład, w tym momencie, jesteś ty, i strasznie ci za to dziękuję – kończę i wstaję od stołu.

– Zupełnie ciebie popierdoliło, młody. – Kierowca żegna się ze mną życzliwie.

– Ciebie też miło było mi spotkać.

Odchodzę.

Do stolika, jak w tańcu odbijanym, wracają dziewczynki i matka, niosą frytki zapakowane w tłusty papier.

Postanawiam powrócić i mocno się tego postanowienia trzymam.

Czynię to zresztą podświadomie, bo przyciąga mnie w stronę Wrocławia niewidzialna siła urojonego Boga, z którą przestaję walczyć, a której postanawiam się całkowicie oddać. Zupełnie więc nie mam już kontroli nad światem rzeczywistym, opanowuje mnie czerwień i nie zapamiętuję wydarzeń. Jestem u rdzenia własnej duszy, gdzie zestrajam się z samym sobą, a czerwień, która jest już moja, a raczej ja jestem jej, jest dla mnie łaskawa i dobra, niesie mnie bliżej i bliżej mojego domu. Pewnego dnia budzę się na obcym mi bruku, anonimowej dla mnie ulicy Wałowej anonimowego dla mnie miasta Tarnowa, a obok mnie stoi wykuty na wieczność pomnik Romana Brandstaettera, w berecie na rzeźbionej głowie i z fajką w rzeźbionych ustach i przygląda mi się zza oprawki okularów. Na monumencie wypisana jest treść „Pieśni o Bożych Zegarach” i czytam tę treść, przez co włos się jeży na moim ciele, bo wszystko, dosłownie wszystko mówi mi, że zmierzam w sobie właściwą stronę.

Jeszcze tego samego dnia, właściwie tej samej nocy, załapuję się na gapę na towarowy pociąg, który przewozi mnie za mury samego Wrocławia.

Wrocław, czerwiec 1997 roku

Artur

Pomimo wczesnego lata pogoda nikogo nie rozpieszcza. Od kilku dni pada tak, jak zwykle pada jesienią, a mimo to na wizytę papieża Jana Pawła Drugiego zebrało się całe mnóstwo ludzi i przez to ich całe mnóstwo ledwo się mogę trzymać na nogach, pod wpływem jednak znaku od Pana, który objawił mi się pod postacią Doriana, nie uciekam już dłużej od epicentrum czerwonej fali i, wręcz przeciwnie, staram się w jej kierunku kroczyć, aż nie znajduję się u samego jej rdzenia.

Jestem ledwo przytomny i ledwo obecny sobą. Stoję pośród tłumu w plastikowych pelerynach, tłum wysłuchuje słów niewielkiej figury, która przemawiała do nich ze sceny, i tłum ten rośnie na jego słowa, tłum ten jest zwarty i uniesiony, tłum już zapominał o grzechach i niegodziwościach jednostek, tłum wyłapuje wiarę jak foliowe ich peleryny deszcz, tłum jest jednorodny i radosny, wolny od trosk i od zmartwień, tłum ujrzał swojego Boga i Bóg ten do tłumu przemawia, tłumowi temu daleko od brudnej czerwieni, wręcz emanuje nieskazitelną bielą, tłum gotów jest zmienić swoje gorzkie, zawistne życia i w tłumie jest ogień nadziei, by brudny świat stał się rajem, i wtedy ktoś zabija ich Boga, i to dosłownie.

Jan Paweł Drugi umiera od wystrzelonego w jego serce bełta. Wtedy stało się coś niepojętego, bo cała jasna i biała nadzieja przeradza się w falę plugawej czerwieni, jakiej nigdy wcześniej nie napotkałem, i nieomal od tej fali nie umieram na miejscu, sika mi krew z nosa i uszu. Mam w sobie cały ból tego świata, także mój świat prywatny staje się jednolicie czerwony, pociągnięty jak ponurą farbą, i w tej ponurej warstwie istnieje jeden tylko jedyny wyłom.

Jedna jedyna kropla czarnej i obojętnej ciszy, który przemieszcza się jak w obrazie malowanym na żywo.

Podążam za tą ciszą i zmysłami chwytam istotę, w której nie ma żadnej czerwieni, żadnej zawiści, żadnego strachu i żalu, istota ta jest drogowskazem obojętności na mapie bólu, i właśnie dlatego za nią podążam.

Obok mnie mdleją, słaniają się ludzie, ludzie też krzyczą, wyją i płaczą, przepycham się przez nich bez żadnego pardonu, rozpycham łokciami na pełną rozpiętość, podążam za mroczną, obojętną anomalią, gonię ją, jak drapieżnik by gonił ofiarę, jak bokser, który by walczył zajadle ze swoim cieniem. Dopadam do bocznej uliczki, na bocznej uliczce zaparkowane auta, wśród aut zupełnie nowy, policyjny polonez caro plus, a przed nim znane mi dobrze, mundurowe postacie, obok których z poślizgiem opon odjeżdża jedno jedyne auto, którym ucieka wyczuta przeze mnie anomalia. Wiem, rozumiem i wierzę, że nie mogę jej zagubić, bo przepadnę na wieki.

Juszkiewicz i Jurczok nerwowo słuchają przekazów z radia policyjnego poloneza. Gdy do nich dopadam, jest dla nich za późno, jeden zdąża nawet szarpnąć za służbową dziewiątkę, więc ciosem w przedramię go tej dziewiątki pozbawiam, dziewiątkę zdobywam w swoim życiu po raz kolejny, dziewiątką ich straszę i wpycham ją w rozwarte usta jednego albo drugiego, broń jest od dawna odbezpieczona, wzrokiem oddaję choć odrobinę szalonej czerwieni, a oni się jej kłaniają ze strachu, dają kluczyki do radiowozu, do którego natychmiast wsiadam.

Zaczynam swój pościg za czarnym, obojętnym punktem, punkt ten ucieka brunatnym oplem omegą w sedanie, niemiecki opel ma zdecydowanie mocniejszy motor niż marny, polski polonez, nadrabiam, czym mogę, gazem do dechy, jazdą na oślep, w której nie biorę jeńców, jestem gotów przejechać, przetoczyć się dosłownie po wszystkim, co tylko mi stanie na drodze. We wstecznym lusterku dostrzegam ogon, który się za mną ciągnie, ogon to pościg policyjnych jednostek, naliczyłem co najmniej kilka, a pewnie jest ich i kilkanaście. Błyszczą na deszczu policyjne koguty, kałuże odbijają czerwono-niebieskie wiązki, ja odbijam właśnie na chodnik, wymijam kilka zbyt wolnych aut, lewym lusterkiem trącam jednego ze zbyt wolnych pieszych, pieszy ten traci równowagę i zdrowie, a ja jedynie lusterko.

Wypadam za czarnym, obojętnym punktem z obwodnic Wrocławia, pędzę za nim przez Oławę i jak Pan dobijam, razem dobijamy do Brzegu, jak Pan też stają nad Brzegiem policyjne suki i gubię je, gubię swój ogon, jestem więc tylko ja i moje nemezis, ja i moje przeznaczenie, ja i mój znak od Boga. Nie czuję już czarnej pustki, bo nie ma wokół nas ludzi, którzy by dali czerwony kontrast, widzę jedynie to, co mi wskazuje jedyne oko: tylny, czarny, plastikowy zderzak rozpędzonej omegi. Rozpędzam przez przepustnicę silnik caro na najwyższe obroty, silnik wyje z wysiłkiem, do którego nie został stworzony, opel przede mną zygzakuje i wpada w niekontrolowany poślizg, ja także się męczę, bo ledwo panuję nad kierownicą, bo Bóg zesłał deszcz, jakby nastąpić miał potop.

Jadę za oplem przez dobrą godzinę, a od dobrego kwadransa jesteśmy sami, tylko on, i tylko ja, za nami nie jedzie nic i za nami niczego nie ma, zostawiliśmy za sobą ludzki świat i ludzkie problemy, naszym, moim i jego problemem jest problem woli, zesłanej z niebios determinacji – obaj mamy jej więcej, niż mogłoby unieść ludzkie i marne ciała, prowadzimy uliczne auta, jak zawodowi kierowcy prowadzić by mogli bolidy formuły pierwszej, wycieraczki nie mogą nadążyć ze zmyciem salw burzowego deszczu, ja jadę na oślep i wiem, że on, moja anomalia i ostateczna odpowiedź, też jedzie na oślep, prowadzi więc nas ślepa i naiwna wiara, prowadzi przy sobie aż po granice wielkiej, stojącej wody, bo omega wpada w potężny poślizg i uderza o drzewo, które się łamie pod jej ciężarem. Gwałtownie zatrzymuję poloneza, wysiadam z niego i idę w stronę wypadku.

Ze zdruzgotanej omegi wybywa niewielka istota i uprzedza moje działania, bez ostrzeżenia wypala w moją stronę dwa celne strzały z broni palnej, jeden rozbija się o maskę policyjnego caro, drugi osmala i rani mój polik; ten wystrzał pozbawia mnie zresztą równowagi, kontruję więc niemrawo i niecelnie, nie trafiam. Kula z dziewiątki przefruwa gdzieś między drzewami.

Stoimy od siebie oddaleni o dobre pięćdziesiąt metrów, przez deszcz nie widzę, do kogo właściwie mierzę, przez deszcz nie widzę, czy on mierzy do mnie – i chyba nie mierzy, bo daje nogę pomiędzy drzewa i między tymi drzewami ginie, i w tej gęstwinie nie jestem go w stanie zobaczyć, nie jestem go w stanie usłyszeć, nie jestem w stanie go nawet wyczuć, bo jest czarnym, martwym i obojętnym punktem, widziałem go wcześniej jedynie przez kontrast na tle skrzywdzonych dusz, które się skrzyły czerwienią.

– Pokaż się! – ryczę w brunatno-zielony las, a las odpowiada mi echem.

– Pokaż! – Nie proszę, lecz żądam od Pana odpowiedzi, żądam wiedzy na temat tego, dlaczego mnie tutaj przywiódł.

Kolejny huk rozcina powietrze, a ja obrywam w obojczyk, od impetu pocisku aż padam na mokrą glebę.

– Pokaż – żądam, lecz wiem, że jestem na straconej pozycji, bo mierzyłem się z istotą nadprzyrodzoną, jedynym znanym mi człowiekiem, który się wyzbył czerwonego szlamu, jedynym, który mógł się przede mną uchronić i który jest moim fatum.

Idę jeszcze przed siebie i słabnę, wewnętrznie jestem wrakiem zniszczonym przez nowotwór, kruchą istotą opanowaną przez dar lub szaleństwo, człowiekiem, który z każdą kolejną sekundą traci coraz to więcej krwi, krew ta wchłania się w polską ziemię z wdzięcznością i przestaje w niej mieć znaczenie.

Osuwam się w końcu na jedno kolano, bo odmawia mi posłuszeństwa, a mimo to nie upadam, podnoszę się, powłóczam nogami, brnę przez siebie i brnę na oślep, bo nie wiem, gdzie mógłbym brnąć indziej.

– Ja… – Mówi mi się nad wyraz ciężko i ledwo chwytam powietrze w płuca. – Ja nie wiem, czemu to robię. Przywiodło mnie tu szaleństwo. Wyczułem cię, bo byłeś ciszą – rzężę, zachłannie je wsysam. – Musiałem. Musieliśmy się w końcu spotkać. Nie mogę cię teraz nie znaleźć – przyznaję się. – Nie po tym, co się wydarzyło. – Wyznaję grzechy, obnażam swoje słabości, lecz czarny, obojętny punkt nawet nie drgnie, nie zapali się, bo nie ma w nim małego, słabego miłosierdzia, wszędzie jest czarno i wszędzie jest cicho.

I co? I co teraz? Życie jest przewrotne. Niczego się nie można spodziewać i się spodziewać nie należy. Gdy wyszedłem na wolność, byłem pewien, że to znak od Boga, że zaraz odbiję się od dna, że mam szansę wszystko zmienić, zacząć wszystko na nowo. Ale upadłem jeszcze niżej. Dotarłem na kres mojej ścieżki obszarpany jak kundel i bezradny jak kundel. Straciłem wszystko i wszystko to z własnej winy, czego sam nie zepsułem własnymi czynami, zabrali to inni. Kręcę głową i ciężko oddycham.

– Zabili mi nawet psa – wyrywa mi się. Z goryczą wspominam brązowe i wierne oczy i padłbym z bezsiły na drugie kolano, gdyby wśród pustki, która mnie otaczała, nie narodziła się fala czerwonego, żałosnego współczucia.

Reaguję na nią jak drapieżca. Gdy tylko ją wyczuwam i namierzam, bezwarunkowo podrywam się na równe nogi, bezwolnie oddaję kilka strzałów, aż nie kończy się magazynek.

Poprzez ulewę wyraźnie słyszę, jak na mokrą ziemię upada ciało.

– To byłeś ty – mówię, gdy się do niego doczłapię. – To przez cały czas byłeś ty.

– Artur... – Spogląda na mnie, ma twarz wykrzywioną bólem, z tego bólu też skręca się jego ciało, rękoma obejmuje ranę na brzuchu, której nikt nie byłby w stanie odratować, przestrzeliłem jego wątrobę i jego serce.

Ledwo rozpoznaję księdza Adama w księdzu Adamie, o ile w ogóle kiedykolwiek był księdzem. Dorwałem go na skraju właściwie lasu, który po stronie natury kończył się wielkim, zalewowym jeziorem, o brzeg jeziora opiera się zbutwiała, drewniana łódka, barka nabiera deszczowej wody i idzie powoli na dno.

– Jak ci się to udało? Jesteś pustką. Praktycznie nie ma w tobie uczuć. – Przewiercam go jedynym okiem. – Potrafiłeś współczuć jedynie zwierzęciu.

– Naprawdę umiesz czytać w myślach, Artur? – Ksiądz Adam leży, krew mu wypływa z ust, zalewa pusty oczodół po lewym oku. On stracił lewe, ja prawe.

Chrystusie Niebieski.

Byliśmy tak podobni, a jednocześnie tak sobie przeciwni, jak człowiek i jego lustrzane odbicie.

– Tylko myśli ponure, żałosne, nikczemne i wstydliwe – odpowiadam. – W tobie zaś nie ma niczego.

– Mamy ze sobą więcej wspólnego, niż ci się wydaje. To czerwone plugastwo chciało mnie pochłonąć, tak jak chciało pochłonąć i ciebie. Przezwyciężyłem je. Ja… ja się uwolniłem – mówi, a usta mu wypluwają krew. Patrzy mi się prosto w jedyne oko. – Dostałeś taki dar. I co ty z nim robiłeś?

– Nic – przyznaję się. – Życie to festiwal nieskończonych możliwości i skończonych szans.

– Powinieneś walczyć ze mną ramię w ramię, Artur. Powinieneś być po mojej stronie. Ty tymczasem mnie zabiłeś.

– Nie wiem, po czyjej stronie jestem. – Ledwo się do niego doczłapuję i siadam obok niego, on opiera swoją głowę o moje ramię.

– Ja chciałem ich tylko obudzić, Artur – wyznaje mi. – To była moja życiowa misja. Moja mała wojna. Ostateczna próba. Zwieńczenie mojego dzieła. Chciałem wstrząsnąć nimi u samych fundamentów. Chciałem być dla nich sztuką, a prawdziwa sztuka to konflikt. Ale sztuka przegrała. Sztuka umarła. Oni się nie chcą obudzić. I nigdy się o obudzą.

– Przecież o tym musiałeś wiedzieć. – Do tej pory, wydawało mi się, że będę gasł w nieskończoność, aż nie umrę, lecz mój stan się stabilizuje, pozostawałem idealnie ustabilizowany między życiem a śmiercią. Drżę więc z zimna i z wycieńczenia.

– Wiedziałem. A może wierzyłem. A teraz mam dowód. – Z kącika ust wypływa mu szarobrunatna piana. – Szatan miał rację. Ludzie nie są godni zbawienia. Ich nie można przebudzić. Oskarżam ich… oskarżam ich o wszystko – bełkocze w przedśmiertnej marze. – Bóg ich osądzi. Zatopi ten świat. Ale ty o tym wiesz, Artur. Prawda? Artur? – pyta, a ja nie odpowiadam, bo przecież to wiem. Jesteśmy tak samo szaleni i wiemy też tyle samo, więc czuję, rozumiem, co muszę zrobić. Czuję i rozumiem też, że ksiądz Adam umrze za kilka sekund, powróci może po końcu świata, kiedy to wszystko wydarzy się znowu, tymczasem z tym światem się żegna i czyni to tymi słowami:

– Wiesz, Artur. Tak naprawdę cieszę się, że to ty mnie zabiłeś: ty, a nie ktoś inny. To znak, rozumiesz? – Z ciała uchodzi napięcie, uchodzi wola i uchodzi przetrwanie. – Znak, że On...

Spoglądam na niego odrobinę za późno, bo ksiądz Adam nie żyje. Umarł jako idealista, pasterz, któremu zależało i który przez to właśnie oszalał, który wybrał krucjatę zamiast miłości, umarł, oddając ostatni ze swoich oddechów w brunatne błoto.

Znajduję w sobie siły, by wziąć go na ręce i zanieść go do zbutwiałej łódki. Zostało tych sił na tyle, by tę łódkę odepchnąć od brzegu i obserwować, jak drakkar bezwolnie spływa na środek jeziora, na którym tonie.

Jasno jak nigdy wcześniej zdaję sobie sprawę z tego, co się niedługo wydarzy, mówi to każda kropla ciężkiego deszczu.

Jak mnich buddyjski oczekuję potopu.

BÓG BIAŁY

Wrocław, czerwiec–lipiec 1997 roku

Witold

Spoglądam przez kineskop, jedyne moje okno na świat, na wydarzenia, które mają swoje miejsce po śmierci Papieża Polaka. Są one gorączkowe, rozpaczliwe i pełne żałoby. Krew gotuje się w polskim narodzie i naród ten chce śmierci Artura Króla. Pogoń za nim została zgubiona gdzieś w okolicach Brzegu. W pobliżu zaś zbiornika w Otmuchowie znaleziono rozbitą omegę i ostrzelanego bronią palną policyjnego caro plus. Sam Artur rozmył się na powietrzu jak duch, lub precyzyjniej: jak Obrazoburca.

Prezydent Kwaśniewski w czarnym, żałobnym garniturze ogłasza żałobę narodową, hucząc z mównicy o sprawiedliwości za wyrządzone krzywdy. Oznacza to tyle, że należy dopaść mordercę polskiej świętości za wszelką cenę. W tej żądzy zemsty wspaniale się naród polski zresztą jednoczy. Widzę tego dowodów naprawdę wiele.

Polityków z prawa i z lewa krzyczących jednym językiem.

Kibicowskie bojówki ramię w ramię śpiewających Barkę na stadionach.

Polskie służby urządzające obławy na mordercę.

Uliczników, którzy sprejem na murach wygłaszają dla Artura życzenia śmierci.

A także zwykłych ludzi, którzy temu wszystkiemu przyklaskują.

Może więc dobrze, że zmarła babcia Teresa – nie walczyłem z ustrojem i po prostu pochowałem ją na cmentarzu na Radwanicach – bo gdyby babcia jakimś cudem rozpoznała, że za cały ten dramat odpowiedzialny jest jej jedyny wnuk, to by i tak zmarła z żalu, że to jej własna krew zniszczyła najlepsze, co polskie.

Samego papieża chowają nie na polskiej ziemi, ale jak przystało na Ojca Świętego, w Watykanie. Pogrzeb odbywa się w środę, czwartego czerwca roku dziewięćdziesiątego i siódmego. Na wydarzenie zjeżdża się dobra połowa cywilizowanego świata. Podczas ceremonii, jak za dotknięciem niewidzialnej ręki, podczas odczytywania długiej pożegnalnej mowy ku czci Karola Wojtyły zamyka się intencyjna księga, co większość osób, nie tylko prostych, ale i ludzi nauki, teoretycznie oświeconych, uznaje za symbol.

Wszystko to ma miejsce w preludium kalendarzowego lata, które zdaje się być zupełnie inne, niż powinno. Coś nad wyraz dziwnego działo i dzieje się z pogodą, bo lało i leje – i to niemal bez przerwy. Synoptycy na czerwiec zapowiadali opady i tylko opady, i wyjątkowo się przy tym nie mylili, bo pada często i częściej – przez cały czerwiec kraj nad Wisłą nie zaznaje słońca ani jednego razu.

Nikt, oczywiście, nie przypuszczał, że ulewy te stanowić będą zaczątek do katastrofy klimatycznej, która wydarza się zresztą niedługo później.

Jak zwykle dokonano haniebnych zaniedbań. Pomimo zarejestrowania nieznanego typu uszkodzenia zapór w jeziorach Nyskim i Otmuchowskim nie uczyniono nic, by temu zapobiec. Oczywiście każdy polityk partii rządzącej i każdy lokalny władyka jak jeden mąż zapewniali, że przecież mamy rozbudowany system zbiorników przeciwpowodziowych i żadna wielka woda nie jest zagrożeniem, i nawet dwa dni przed powodzią moja ulubiona Gazeta Powszechna pisała, że: „we Wrocławiu nie grozi nam powódź, ale pojedyncze piwnice mogą zostać podtopione”.

Tymczasem już dziewiątego dnia lipca Bogdan Zdrojewski ogłasza alarm powodziowy. Dolnośląska Telewizja, za twarzą młodziutkiej i urodziwej Magdy Mołek, tworzy sztab, który ma pomagać w koordynowaniu działań prewencyjnych. Organizowano budowę lokalnych zapór, starano się zapewnić transport wody pitnej i pożywienia, przewidywano możliwe epidemie duru brzusznego. Gdy woda zaczęła przybierać, nakazano zalać pobliską wioskę o wdzięcznym imieniu Łany, by obniżyć wysokość nadchodzącej fali, jednakże wściekli mieszkańcy Łan przeciwstawili się woli narodu i wieś ta nie została zatopiona. Czy przyczyniło się to do katastrofy? Oczywiście że tak, ale to tylko wierzchołek góry lodowej, a poświęcenie tej czy innej miejscowości, samodzielnie, bez koordynacji pozostałych działań, niewiele by dało.

Walka człowieka z żywiołem okazuje się chaotyczna i nieskuteczna. Wynika to z zalania telekomunikacyjnych linii i wielu, naprawdę wielu innych powodów, jednakże szukanie winnych w tym wypadku jest działaniem skazanym na marne, bo nikt nie mógł przewidzieć, że fala, która nadeszła, będzie tak potężna.

Ostatecznie krucha ludzkość zawsze przegrywa z wszechwieczną naturą.

Sama woda wdziera się do miasta dwunastego lipca i miasto to niszczy nieomal doszczętnie.

Prawdziwy dramat zaczyna się jednak dzień wcześniej.

Nie wpadam w paranoję. Jedyne więc, co robię, to razem z mieszkańcami Radwanic stawiam przeciwpowodziowe wały z worków i piasku, a u siebie – znaczy się: u Królów – zabezpieczam to, co najważniejsze, czyli walizkę pełną zdenominowanych, polskich pieniędzy. Zostawiam ją na strychu, względne cztery i pół metra nad poziomem gruntu. Gdy już tego dokonam, jak gdyby nigdy nic zajmuję się pracą nad samym sobą, to jest oglądaniem telewizji i byciem pijanym. Na rauszu podziwiam więc właśnie urodę zaaferowanej, młodziutkiej panny Magdy u progu dziennikarskiej kariery, gdy nagle mój spokój zakłóca dzwonek do furtki. Wstaję, by zobaczyć, kto to. Rozpoznaję swoich policyjnych kretynów. Aspirant Jurczok i aspirant Juszkiewicz.

– Panowie! – Nie chce mi się do nich wychodzić, więc krzyczę przez całe podwórko. – Nie spodziewałem się i nie życzyłem sobie ich kiedykolwiek więcej ujrzeć. W umyśle sowicie podlanym krajową żubrówką łączę pokracznie fakty. Moja wyobraźnia rodzi dziesiątki scenariuszy. Zamieram więc i blednę. – Chodzi o Artura Króla? – pytam, a psy się patrzą po sobie, ściągają czapki, wiercą się i coś kręcą.

Robią dosłownie wszystko, żeby tylko nie patrzeć mi w oczy.

– Poniekąd, panie nadinspektorze – zwraca się jeden do mnie poprzez insygnia, które bezpowrotnie i bezapelacyjnie straciłem. – A tak naprawdę to chodzi o pana córkę.

Informacja jak grom z jasnego nieba wprowadza krawężników do samego mieszkania. Goszczę ich tutaj przy wielkim i pustym stole. Nad nami ponura żarówka na smętnym kablu, którą zapalam. Pomimo że zegar wybija południe, to w samym mieszkaniu nadal jest mrocznie.

– Jak to: o moją córkę? – Serce bije nierówno, z oszałamiającą mocą. Trudno jest mi utrzymać jeden ton głosu, a ten wibruje jak trącona struna gitary.

– Wiktoria Gautier. – Słyszę imię z przeszłości, a także nazwisko z przyszłości, którym przykryła moje, rodowe, bo nic po mnie nie chciała. Gdyby wiedziała, że to ja wymyśliłem jej imię, nie matka, nawet i je by pewnie zmieniła. – To pana córka?

Przed oczami mam noc z pierdolonego dziewięćdziesiątego i czwartego, gdy chciałem nawiązać z nią kontakt po raz ostatni.

– Tak. To ona. Nie trzymajcie mnie dłużej w niepewności.

– Czy… – Juszkiewicz albo Jurczok chce zadać kolejne pytanie.

– Do kurwy jasnej! – naciskam. Drugi porozumiewawczo patrzy się na tego pierwszego, a pierwszy chyba zrozumiał. Z nerwów mieli czapkę policyjną na strzępy.

– Wczorajszego dnia, dziesiątego lipca o godzinie trzynastej czterdzieści i pięt samolot linii lotniczych Lot z Wiktorią Gautier na pokładzie wylądował w porcie lotniczym Gdańsk. Samą kobietę, tuż poza lotniskiem, a przed taksówką, przechwyciło troje zamaskowanych, uzbrojonych mężczyzn.

– Skąd wy to wszystko wiecie? – pytam, bo nie mogę uwierzyć. Zaschło mi w ustach ze stresu, więc chrypnę.

– Jarosław Milicz, panie nadinspektorze. Została porwana na jego żądanie.

– Ale skąd...?

– Bo w biały dzień, o godzinie czternastej, półtorej godziny temu, wraz z trzydziestoosobową grupą uzbrojonych po zęby ludzi przejął budynek Hali Stulecia. Przekazał policji, że kobieta zginie, jeśli nie przyniesiemy mu Króla. Żywego albo martwego.

Robi się cicho. O szyby uderza deszcz, a ja szczękam o siebie zębami.

– Czy czegoś nie zrozumiałem?

– Panie nadinspektorze, jak zdążyliśmy ustalić, i jak zapewne wcześniej zdążył ustalić Jarosław Milicz, przez ostatni miesiąc pana córka prowadziła z osobą Artura Króla regularną korespondencję przez pocztę elektroniczną. Z tego, co się dowiedzieliśmy, na podstawie internetowego adresu IP, Artur Król musi przebywać we Wrocławiu i właśnie dzisiaj miał się spotkać z Wiktorią Gautier.

Gdy myślisz, że znasz życie jak własną kieszeń, okazuje się, że w tej kieszeni jest więcej niż kurz i pomięta paczka papierosów. Zanurzam więc twarz we własnych dłoniach i tonę w ich ciemnej otchłani. Przez głowę jak burza przechodzi potężna migrena. Kretyni w postaci Juszkiewicza i Jurczoka zachowują się wyjątkowo dojrzale, dając mi chwilę na kontemplację nicości.

– I co Państwo Polskie zrobiło w tej sprawie? – pytam retorycznie.

– Halę Stulecia otoczył kordon sił policyjnych z całego miasta. Sprowadziliśmy dwa śmigłowce, a także dwie brygady antyterrorystyczne. Ta ostatnia próbowała akcji uderzeniowej na terenie Hali, jednakże zostali ostrzelani z broni maszynowej. Czekamy na dalsze kroki.

– Dlaczego jeszcze nie macie Króla? – pytam.

– Król pojawiał się w różnych dzielnicach miasta, lecz zaraz potem urywał się po nim ślad. I w związku z tym muszę zadać panu kilka pytań, panie nadinspektorze. Czy w ostatnim czasie miał pan kontakt z Arturem Królem?

– Nie. Nie miałem z nim kontaktu. – Odrywam dłonie od twarzy, otwieram oczy. Uderza mnie szarość, jakby wszystko od wieków zarastało pleśnią. – Czego bardzo żałuję. Żałuję też, że kraj mój i służby jego ulepione są z gówna i z kartonu. I ma rację Jarosław Milicz, bo żeby dokonała się sprawiedliwość, tę sprawiedliwość trzeba wziąć we własne ręce, najwyraźniej. – Gwałtownie wstaję od stołu, zahaczam o niego. Z blatu stacza się jedyny znajdujący się tam przedmiot, w połowie pusta butelka żubrówki. Spada na brudny parkiet i tłucze się na szklane odłamki. – Wasza broń, Jurczok. Proszę dać mi służbową broń.

– Juszkiewicz, panie nadinspektorze. Nie mogę.

– Mówiłem do Jurczoka, Juszkiewicz. Udław się tym swoim służbialstwem. Aspirancie Jurczok, proszę. Jak człowiek człowiekowi. – Wyciągam ku niemu otwartą dłoń. – Dajcie mi broń. Napiszecie w raporcie, co chcecie, że was pobiłem, oszukałem, zaszczułem, cokolwiek. Ale dajcie mi tę pieprzoną broń.

– Ale panie nadinspektorze – przemawia wspomniany, rozdarty na oba fronty. – Co pan zamierza z nią zrobić?

– Znajdę i sprowadzę wam Króla. I Król będzie martwy.

Obiecałem sobie, że zaczekam jeszcze sekundę, bo dłużej nie mogę być bierny i jeśli w ciągu sekundy nie przychylą się mojej prośbie, to zamorduję i jednego, i drugiego.

Sekunda minęła, a w mojej dłoni ląduje pistolet.

Służbowa, policyjna dziewiątka.

Wychodzę na zewnątrz.

Kieruję się w stronę garażu z blachy falistej, przedostaję się przez hałdy zamieszczonych w nim śmieci i wyprowadzam z niego wysłużoną, zardzewiała hondę civik modelu drugiego. Auto odpala za drugim razem. Wyjeżdżam na szosę.

Wzdłuż drogi rosną jęzory wody, która przedarła się przez piaskowe wały i która zaraz zatopi Radwanice. Wjeżdżam w ten potop i staram się go pośpiechem wyprzedzić. Jadę w stronę Wrocławia od strony południa, które milczy i czeka na piekło. Toną domy na Księżach Małych, a woda tam dosięga nawet pierwszego metra. Mój civic ledwo jedzie po podtopionej szosie, roztrącając fale małymi kołami. Za moimi plecami mam jednak największą z nich, falę kulminacyjną, falę groźniejszą i większą niż każda poprzednia – falę, o której będą pamiętać na zawsze, falę, która to wszystko sobą zmyję. Starym odruchem patrzę na rękę. Jest na niej zegar marki raketa i zegar ten mnie kłamie co do czasu, bo czasu nie ma zupełnie na nic. Wciskam przepustnicę gazu do gołej deski, malutki silnik ryczy jak wariat, przejeżdżam przez miasto i skręcam w Psie Pole, a tam drogę blokuje zapora.

– Ludzie! – krzyczę do tłumu, który się krząta przy ustawianiu piaskowych pułapek, brodząc w wodzie niemal po kostki. – Muszę przejechać. Córkę ratować!

Wypluwam gardło z uporem maniaka, trąbie klaksonem, ale nie robi to na zebranych żadnego wrażenia. Wysiadam z auta i ląduję w wodzie, zaciągam za pasek pistolet z metalu, narzucam na plecy mój wytarty płaszcz i biegnę w stronę ulicy Krzywoustego. Jest pochmurno, duszno jak w piekle, więc po kilku metrach dyszę zmęczeniem, bo jestem wrakiem dawnego człowieka i przez siłę woli jedynie brnę dalej przed siebie, bo napędza mnie nieznana wcześniej żądza zemsty. Docieram na miejsce. Jestem w dawnym mieszkaniu Króla. Króla zupełnie tutaj nie ma.

– Naiwny człowieku – mówię do swojej jaźni. – Jeśli go nie ma na Komuny Paryskiej, to nigdy go nie znajdziesz.

Wychodzę na zewnątrz. Minęło tylko kilka minut, a ulewa jeszcze się tylko wzmocniła. Słońce zachodzi w kolorach purpury, w kontraście jakby do ponurego nieba, a woda wezbrała powyżej kolan. Wiem, czuję, że dużo wyżej będzie jeszcze wzbierać, wzbierać się będzie dopóki, dopóty nie zetrze Wrocławia z powierzchni ziemi. Brnę po kolana w żywiole w stronę Komuny Paryskiej, mijają sekundy, minuty, godziny, aż w końcu docieram. Woda sięga tutaj powyżej mojego pasa. Z podwórza krzyczę:

– Król! – Z pięter budynków dostrzegam gapiów, naiwnych więźniów wodnego więzienia.

– Król! – żądam go w tym jednym konkretnym momencie. Dopadam do klatki i sunę do piętra, na którym mieszkał. Mieszkanie jest pełne brudnych bezdomnych, leżą jak szczury w tonącym statku.

– Szukam Króla – mówię i grożę im bronią, chociaż wiem, że Króla tu nie ma.

Wychodzę na balkon. Roztacza się stąd widok na piękny zachód słońca końca mojego świata. Wygrażam rozgrzanej gwieździe na horyzoncie, a ona świeci na mnie bezczelnie. Pomstuję niebu swoją bezradność. I gdy tak wypluwam w nie przekleństwa, nachodzi mnie jeszcze ostatnia nadzieja. Ostatnie miejsce, gdzie mogłem go spotkać. Gdzie przecież kiedyś się już spotkaliśmy.

Biegnę przez miasto do jego serca, które starano się zabezpieczyć szczególnie pieczołowicie. Woda wspina się już na sztuczne zapory, a te, dosłownie na moich oczach, pod jej naporem pękają. Kilka minut później żywioł sięga mi prawie do samej piersi. Nie widzę sensu, by dalej kroczyć, kosztuje mnie to zbyt wiele wysiłku. Zostawiam więc za sobą mój znoszony płaszcz i płynę na wpław na Pomorską, płynę z prądem, który mnie porywa. Jest potężny. Niesie wszystko. Latarnie, ławki i auta. Wzdłuż miasta spływają jak bojki polskie fiaty, czeskie skody i niemieckie ople. Widzę w wodzie tonące zwierzęta, a także strzępy zniszczonej miejskiej trakcji. Miasto zupełnie gaśnie, a nocą, gdy wszystko to się wypełni, panować będą egipskie ciemności.

Woda mnie niesie i cuchnie potwornie. Jest brudna i zimna jak kanał. Jej prąd wyrzuca mnie w końcu pod Urzędem. Zapieram się dłońmi o miejską latarnię, a stopami o bruk pod wodą. Po bruku tym idę pod wrota biura, które barkiem wyważam z zawiasów, by potem wraz z wodą wedrzeć się do głównego z pomieszczeń.

Na środku sali spotykam Króla.

Odpoczywa w pozycji kwiatu lotosu. Ledwo go poznaję. Jest szkieletem ubranym w łachmany. Kurtka Chicago trzyma się jedynie na strzępach, w strzępach są również jego znoszone buty, a także niegdyś bujna blond fryzura. Powieka Artura jest zamknięta. Wyciągam zza pasa broń i wznoszę ku niemu. Celuję prosto w głowę Króla. Jego jedyne oko się otwiera.

– Pieprzyłeś moją córkę – rzucam ku niemu. Mój głos zagłusza brudna woda, która zaczyna piętrzyć się w biurze.

– Życie na tym polega, Witoldzie, że prędzej czy później każdy pieprzy czyjąś córkę – odpowiada Król spokojnie, a mnie z tego spokoju krew jasna zalewa. – Miałem się z nią spotkać i chciałem się spotkać, w dzień końca świata, bo wreszcie, Witoldzie, wszystko rozumiem.

– Nic nie rozumiesz. Jesteś szalony. – Odciągam kurek dzierżonej broni.

– Nie strzelisz do mnie, Witoldzie. – Uśmiecha się do mnie wąskimi wargami.

– I tu się mylisz.

– Nie strzelisz. Twoja broń służbowa, policyjna dziewiątka, jest przemoczona. Nawet jeśli pociągniesz za spust, żaden z naboi nie wypali. Jesteś tu w innym celu, bo sobie jesteśmy przeznaczeni, Witoldzie. Ty jesteś moim znakiem, moim aniołem stróżem. To nie ty mnie znalazłeś. To ja czekałem na ciebie.

Pociągam za spust sześciokrotnie. Równie sześciokrotnie zawodzi spłonka.

– Mówiłem, Witoldzie – śmie mnie pouczać, a woda za oknem wyrywa żelbeton z powierzchni ziemi.

– Jesteś potworem.

– Nie, Witoldzie, zrozumiałem to kilka lat temu, ale dopiero teraz umiem to ubrać w słowa. – Źrenica Króla zaczyna się rozwierać. – Nie ma zła na świecie. Nie ma piekła. Nie ma wiecznego cierpienia. Spotyka się ludzi albo dobrych, albo głupich. A świat, z natury, jest co najwyżej obojętny. Jedyną różnicą, jaką możesz uczynić, jest miłość. Jest ona wieczna i nieprzemijalna. – Szara i jasna źrenica rozszerza się do granic możliwości. – Miałem się z nią spotkać o czternastej. Gdy nie przybyła, a przybyłaby, bo jest krwią z twojej krwi, wiedziałem, że przyniesiesz mi odpowiedź.

Drżę na całym ciele.

Opuszczam broń.

– Porwał ją Milicz – mówię bezradnie, zmoczony do samych kości. – Porwał i ukrył na Hali Stulecia. Porwał ją przez ciebie, bo to ciebie chce dorwać. – Opadam z bezwładu. Z trudem zapieram się o bok dębowego biurka. Woda zaczyna mi sięgać powyżej pępka. – Ja już nie mam sił. Za dużo. Nie byłem nigdy… Ja chciałem… – Nie kończę słów, bo ciemnieje mi przed oczami.

– Wiem. – Słyszę jeszcze zapewnienie. – Ty jesteś dobry, Witoldzie. Nigdy nie sądziłem, że jest inaczej.

– Arturku. – Ledwo poruszam ustami. – Wiem, że nie zabiłeś tych wszystkich ludzi. Nie zabiłeś też papieża.

– Nie zabiłem. Ale widziałem, kto zabił.

– Kto? – Nic już nie widzę. Resztką przytomnego umysłu kontroluję jeszcze mowę i słuch, a Odra sięga mi szyi.

– Adam Szymski. Ksiądz, o którym ci wspominałem. Mówił o wiecznych gwiazdach.

– Dorwałeś go? – dopytuję.

– Dorwałem.

– Zabiłeś?

– Nigdy nie byłbym w stanie.

– Umarł?

– Odszedł – odpowiada, a ja odchodzę od zmysłów i padam od wycieńczenia. Chcę mu jeszcze powiedzieć, żeby ją uratował, lecz nie wiem właściwie, czy to mówię.

Ostatnie, co czuję, to brudna woda, która sięga moich ust i którą się dławię.

BÓG CZERWONY

Wrocław, lipiec 1997 roku

Artur

Czekałem na boskie zakończenie ludzkiego świata, i Armagedon nadszedł, pod pierwotną postacią biblijnego potopu.

Jestem szczęśliwy, że zanim pochłonie mnie woda, zdążę się jeszcze z nią zobaczyć, i nie wątpiłem ani przez moment, że to się właśnie wydarzy, bo taka jest potęga prawdziwej, niezmąconej wiary.

Urodziłem się w idealnym miejscu i w idealnym czasie i dzięki cudom nowoczesnej technologii mogłem się z nią porozumieć i porozmawiać, mimo że oddzielało nas pół Europy, a może i świata. Włóczyłem się między kilkoma internetowymi kawiarenkami jak duch, jak duch też słałem wiadomości z różnych skrzynek pocztowych, przez co doprowadziłem do sytuacji, w której – mimo błędów przeszłości – będę miał szansę wymówić jej w oczy to, czego wtedy nie potrafiłem nazwać.

Gdy ogłoszono alarm powodziowy na cztery dni przed datą naszego spotkania, nie byłem zdziwiony, bo wiedziałem, że tak się to właśnie skończy. Nie byłem zdziwiony nawet wtedy, gdy nie wyszła mi na spotkanie na wrocławskim rynku, jedenastego lipca o godzinie czternastej zero i zero, bo wiedziałem, że życie nigdy nie jest zbyt proste. Wiedziałem za to, że gdy tylko cierpliwie zaczekam, odpowiedź sama mnie znajdzie – i znalazła, pod postacią jej ojca, Witolda Przyłbickiego, który był i jest moim aniołem stróżem. Ze swoim fartem praktycznie się nie znała, bo Witold pił i nigdy go przy niej nie było, za co jestem Witoldowi niezmiernie wdzięczny. Gdyby nie jego pijaństwo, gdyby nie cierpienie, które jej urządził, gdyby nie to, że opuścił chorą na cukrzycę żonę i nieletnią, zagubioną córkę, nie spotkałbym jej w gdańskim, zoologicznym ogrodzie, nie spędziłbym z nim sylwestra roku dziewięćdziesiątego i czwartego, nie poznałbym nigdy jej danych osobowych. Witold musiał popełnić miliardy życiowych pomyłek, popełnić ich więcej niż gwiazd jest na niebie, żebym mógł odkryć to, do czego zostałem powołany.

Nie jestem przeklęty. Nie jestem nawet obdarowany. Widziałem po prostu to, czego nie trzeba było nawet widzieć, nie trzeba było rozumieć. A to, co widziałem, co czułem, interpretowałem poprzez krzywdy. Natomiast nigdy nie dostrzegłem, nie pojąłem, aż do tej pory, że widzę krzywdy tylko dlatego, że ich tło i podstawę stanowi zupełny kontrast.

Abstrakcyjna i nieskończona miłość.

Jedyna różnica i sedno istnienia.

I gdy ją dostrzegłem, potrafiłem się z nią połączyć i w tym połączeniu znalazłem spokój.

Spokojny trwałem przez koniec świata i za swój spokój dostałem odpowiedź.

– Pieprzyłeś moją córkę – powiedział do mnie mój

anioł stróż, bo za grosz się nie znał na uniesieniu, mój anioł stróż się składał z wad, mój anioł stróż wypalił do mnie sześć ślepych strzałów, mój anioł stróż niósł dla mnie odpowiedź, a gdy ją otrzymałem, odpłynął z wycieńczenia jak bohater Aten i niemal udławił się wodą. Podnoszę go, czynię mu manewr Heimlicha, Przyłbicki wykrztusza z siebie wodę i znowu oddycha. Jest słaby, niezdolny do żadnej reakcji. Potrzebuje mojej pomocy.

– Witold, Witoldzie, Witusiu – szepczę do niego, całuję ustami w szorstki policzek. – Dziękuję tobie za wszystko.

Z kieszeni podartej kurtki wyciągam jedyną pamiątkę gdańskiego spotkania, ratunkowe koło dla dzieci pomięte czasem, na kole nadrukowany kaczor z Disneya; dmucham w to koło, a koło rośnie, wprowadzam w to koło ciało Witolda, Witold jak boja unosi się po wodzie, a Odra mi sięga piersiowej klatki.

– Już czas – mówię, pozbawiam siebie resztek własnego ego, zostaję nagi z Jezusem na piersi, u jego stóp zaś srebrzysta śruba. Prowadzę za koło Witolda na zewnątrz, na zewnątrz to koło także wypuszczam, Przyłbicki na kole porusza się z prądem, mój zaś kierunek przeciwny do niego.

Zarówno ksiądz Adam, jak i ja, zostaliśmy albo obdarowani przez Boga, albo przez Boga przeklęci, z tymże on wyparł się wiary w błogosławieństwo, ja zaś niewiary w przekleństwo, on wybrał ścieżkę nicości, dzięki której stał się właściwie duchem, przeciwieństwem istnienia, ja zaś wybrałem przeciwnie, bo z nicości rodzi się uczucie, lecz nigdy na odwrót; on uważał, że miłość jako uosobienie człowieczeństwa go unicestwi, ja zaś wiem, że mnie wyniesie.

Nadchodzi moja prawdziwa próba.

Powierzchnią dłoni wodzę po grzbiecie wielkiej i gniewnej wody, a Odra pędzi, i ryczy, i chce mnie pochłonąć, w Odry odmętach ciężkich od szlamu wyczuwam miłość, której się przecież w całości oddałem.

Biorę głęboki dech w piersi i chwytam się jej, chwytam mojej czerwonej nadziei, chwytam tak mocno jak nigdy wcześniej, i po tej miłości się wspinam, jakbym się wspinał na falochronie, i na niej stoję.

A potem po niej kroczę.

Kroczę ponad zgubą przez szary i brudny Babilon, wyzbyty strachu przed wielką wodą, wyzbyty ze strachu przed wszystkim zupełnie podążam ufnie we właściwą stronę, dryfują śmieci wzdłuż biegu rzeki, ja brnę przed siebie, nad nimi, w kierunku Hali.

Dogasa słońce za horyzontem, znikają z Wrocławia ostatnie promienie, i tylko Hala się mieni światłem, bo świecą się nad nią helikoptery, a wokół Hali pontony z policją, jest zatopiona chyba po piętro. Docieram w końcu do murów budynku, pod murem czatują bojowe jednostki, widzą przed sobą nagiego człowieka, człowiek ten wznosi się ponad żywiołem.

– Słodki Jezu – wyrywa się komuś, ktoś inny zdejmuje hełm z swojej głowy, ktoś inny się żegna, ktoś inny jeszcze do mnie celuje. Unoszę ręce w bezbronnym geście, bezbronnym głosem się do nich zwracam:

– To ja. Król. Przybyłem. Pozwólcie mi wejść. Nie ma czasu na zwłokę.

Pozwolili, ale wiedziałem też, że pozwolą. Jeden z nich chwyta rozdygotany za biały megafon, w megafon krzyczy:

– Senatorze Milicz! – oznajmia zabarykadowanym. Z wysokiej kopuły zerkają ludzie. – Mamy Króla. Pojawił się. Proszę opuścić budynek.

– Wpuśćcie go! – Słyszę ryk poprzez wodę, a gdy to słyszę, to żywioł zrywa zbrojenia Zwierzynieckiego Mostu.

Wsiadam na policyjny ponton, ponton dopływa pod okno na piętrze, okno otwiera się przede mną na oścież, przekraczam je, ląduję w ciemności. Nie jestem zdziwiony, że chcą mnie już skrzywdzić. Jestem na to przygotowany. Gdy obalam pierwszego z zebranych, niehonorowym ciosem w witalne narządy, zaczynają się bać, a gdy się boją, to nie są w stanie mnie przezwyciężyć, bo mylił się ksiądz Adam w swoim zamyśle, mylił się w nim zupełnie we wszystkim.

Nie ma czerwonych olbrzymów i nie ma też białych karłów. Są biali bogowie i bogowie czerwoni, białego boga zostawiłem za murem, a tutaj zaś jestem bogiem czerwonym, a wszyscy bogowie są przecież miłością, a miłość wymaga od wiernych ofiary, więc niosę miłości śmiertelne dary, i jak jej żywioł niszczę na swojej drodze wszystko, co może mi tylko stanąć na drodze. Strach rozpala ich ciała jak wrzące pochodnie, mienią się w moich oczach jak czerwone punkty na czarnej mapie. Drugiemu żywcem wyrywam karabin, tym karabinem go też zabijam i tak uzbrojony idę przez Halę.

We wnętrzu jest sucho, choć czuję wilgoć, czuję także ich brudną obecność, jarzą się strachem jak jarzeniówki, dziesiątki zbrojnych, plugawych bandytów. Otwieram ogień i ich zabijam, pruję kulami przez nagie ściany, fotele nagie i nagie kolumny, przeszywam torsy, głowy i szyje, pozbawiam życia jednego za drugim, do końca słyszę, jak czegoś żałują, jak gasną w tym żalu, i widzę, jak wokół nich tańczy bóg Sziwa i szczerzy się do mnie uśmiechem szaleńca. Unoszę na niego więc wylot lufy, za spust pociągam i boga zabijam, bóg się rozpada w tysiące kryształów, bo miłość pochłonie także i boga, i gdy go zabijam, to tylko rosnę, to sam tym bogiem się staję, i sam jestem bogiem, a moje imię to Natarandźa, duch wszechpotężny w tak kruchym ciele, i tańczę, i tańcem tym niszczę doszczętnie, tańcem tym przeobrażam i tańcem doszczętnie też tworzę, niosą mnie nogi na główną salę, na samą scenę, na scenie zostaje ostatnia przeciwność, Jarosław Milicz we własnej osobie. Senator leży przykuty do ziemi, bo przestrzeliłem mu oba kolana, a mimo to walczy, celuje we mnie z nabitej broni, celuję ja w niego w imię nawzajem.

– To koniec – tłumaczę mu to, co nieodwołalne.

Gdy tylko to mówię, mury wysadza potężna eksplozja. Do wnętrza hali widowiskowej wpada spiętrzona woda, wyrywa mury, siedzenia i okna, przez wyłom spogląda czarny śmigłowiec, a jego reflektor nas wszystkich oświetla, ponura scena wiecznego finału. I wchodzę właśnie na środek tej sceny, wchodzę bez choćby cienia zwątpienia, przekraczam Milicza okrakiem i widzę ją, właśnie ją, jedną, jedyną, słodką istotę z mojej przeszłości, przeznaczenie moje i moje zbawienie. Do uszu dociera ryk z megafonu:

– Zatrzymaj się! Rzućcie broń i unieście ręce!

Wyrzucam więc broń, nie muszę zabijać, ale rąk nie uniosę, bo tego nie chcę – nie mogę się przecież teraz zatrzymać, nie mogę nie zdążyć przed końcem świata, bo czas jest teraz na wagę złota. Podchodzę do niej, skulonej i słabej, pochylam się nad nią i ją podnoszę, najczulej jak tylko człowiek potrafi. Jej ciało zniszczone, słabe, kalekie, tak drobne, wiotkie, nietrwałe, jak moje. Łączy nas ostatnie, wzajemne spojrzenie – i wreszcie to widzę. Kres mojej wędrówki. Powód, dla którego się narodziłem.

Oczy jej ciemne.

Głębia, gdy w nich tonę.

Słońcem jaśnieją.

Mam jeszcze chwilę, krótszą niż oddech, by siebie samego w całości wyrazić, móc wypowiedzieć, co ciąży na duszy. Wypluwam więc z piersi ostatnie słowa:

– Życia sobie bez ciebie nie wyobrażam – mówię, a ostatnie, co widzę, to pocisk, który przeszywa ciało moje i mojej ukochanej na wskroś.

Nawet go nie poczułem.

Jestem lekki jak nigdy wcześniej.

Unoszę się, a ona leży w moich ramionach.

Nie mogłem wyobrazić sobie lepszego końca.

To nie ból.

To nie śmierć.

To wniebowstąpienie.

KONIEC

NA FALOCHRONIE: II

Polska, lipiec–sierpień 1997 roku

Witold

Ocknąłem się następnego poranka w sytuacji, w której nigdy bym nie przypuszczał, że mógłbym się znaleźć.

Wokoło mojego pokaźnego brzucha zawinięte jest dziecinne, pstrokate koło ratunkowe z wizerunkiem Kaczora Donalda. Zatrzymałem się, jak widać, o górę śmieci na śmieci wysypisku, konkretnie to na Maślicach, a jeszcze konkretniej to o rozwarte wrota wyrzuconej tutaj lodówki, która posłużyła mi za cuchnącą cumę.

Rozglądam się.

Woda płynie przez miasto wartkim potokiem, i gdziekolwiek bym nie spojrzał – a jestem na całkiem pokaźnym podwyższeniu wytworzonym z góry spiętrzonego śmiecia – widzę tylko najwyższe piętra mieszkalnych budynków. Wszystko, co niżej, utkwiło w głębinach i umarło.

Miłosierny Bóg zatopił brudną utopię.

Powódź nęka miasto do szóstego dnia sierpnia, potem zaś, jak za pstryknięciem palców, woda wycofuje się z powrotem do rzek i do jezior, ukazując zniszczenia w swej pełnej krasie.

Straty przeszły najśmielsze oczekiwania. Pod wodą w szczytowym momencie znalazło się ponad dziewięćdziesiąt procent miejskiej zabudowy, a ponad sześćdziesiąt zostało zdruzgotane przez kulminacyjną falę.

Woda zabrała czterdzieści i cztery ze stu naszych mostów. Zbrojenia tych co słynniejszych, z pięknym Zwierzynieckim na czele, znaleziono wiele kilometrów dalej, gdy osiadły na dnie, w dolinie Dolnego Śląska, gdzie wgryzły się w glebę jak wraki tankowców.

Ucierpiały zabytki, głównie twórczości niemieckiej. Waliły się ściany w budowlach kościołów. W katedrze świętego Jana Chrzciciela runęła jedna ze wspaniałych wież. Woda dostała się do eksponatów Muzeum Narodowego, bezpamiętnie zabierając ponad pięćdziesiąt procent bezcennych zbiorów. Rzeka wylała także do wnętrza Racławickiej Panoramy i tam zrujnowała legendarny obraz olejny tamtejszej bitwy.

W tragicznym stanie znalazła się zwyczajna, miejska infrastruktura. Wielu ludzi straciło dach nad głową, dobytek swojego życia. Woda wymyła wszystko do gołej i brudnej ziemi, więc wszystko trzeba będzie budować na nowo.

Przez powódź – a raczej przez powódź, która przepłynęła przez zanieczyszczone miasto – staliśmy na skraju ekologicznej katastrofy. W wilgoci i w upale – który nadszedł zaraz trzynastego lipca i trzymał naprawdę długo – doskonale rozwijały się mikroustroje, więc wielu ludzi pomarło z chorób, których nie spodziewano się w nowoczesnym świecie. W wyniku wielkiej wody i konsekwencji z niej wynikających zmarło łącznie ponad dziewięć tysięcy osób. Mi powódź oszczędziła zdrowia, choć nie mogę powiedzieć, że oszczędziła cokolwiek innego.

Dom w Radwanicach, który jeszcze niedawno odnowiłem i odmalowałem, spotkał ten sam los, co pozostałe gospodarstwa – zabrała go fala. Nie pozostała żadna pamiątka po rodzinie, która tam mieszkała i która też ten dom stanowiła. Nie ostała się pamięć o babci Teresie, bo woda wymyła także i cmentarz, przez pewien czas trumny i ciała unosiły się wodzie jak żałobne boje. Z samego domostwa ostały się jedynie fundamenty, a także wiekowa grusza, która przetrwała jako jedyna, i tylko ja będę pamiętać, kto pod nią leży.

Dosłownie rozpłynęły się wygrane w totalizatorze pieniądze. Powódź wyniosła je w siną dal i wymyła z nominału, jakie nadrukowywano na banknotach. Wielka woda wchłonęła także moje mieszkanie na Szczęśliwej i mojego civika, zostaję więc zupełnie bez grosza przy duszy i bez niczego, bezdomnie bezpański, jedynie z tym, co miałem przy sobie, a miałem przy sobie naprawdę niewiele, ale nie narzekam.

Inni, po prostu, nie mają lepiej.

W dobie tragedii, którą media nie tylko Polski, ale i świata, nazwały „Powodzią Tysiąclecia”, zakończenie sprawy Obrazoburcy przechodzi niemal niezauważone. Kilka razy napomknięto jedynie o tym, że w Hali Stulecia – po której, a o czym jeszcze nie wspominałem, bo czekałem na lepszy moment – po której nie ostał się nawet kamień, zastrzelono podejrzanego Artura Króla, i że jest to zeznanie tylko naocznych świadków, bo ciało Artura, jak i ciało innych zabitych tego feralnego dnia, razem z ciałem mojej córki porwała i pochowała woda. Podczas obławy schwytano Jarosława Milicza, któremu prócz porwania Wiktorii wytoczono wiele innych zarzutów z kierowaniem grupą przestępczą na czele, więc senator trafił za kratki z wyrokiem, który jest dla niego, przez wiek, dożywociem. Podczas rozprawy podobno nawet się nie bronił. Wziął na siebie pełnię winy i przyjął pełną odpowiedzialność.

Prezydent Kwaśniewski, ubrany w różową koszulę Lacoste, mówi w telewizji, otoczony tłumem biednych wrocławian, że taka sytuacja się więcej już nie powtórzy, że państwo przyjęło pomoc ościennych krajów i że się o swych ludzi zatroszczy, i nigdy, przenigdy nie dopuści, by powódź nawiedziła Wrocław ponownie. Kwaśniewski grzmi o programie futurystycznie nazwanym „Odra 2000”, który ma zabezpieczyć naszą przyszłość, ale – co przyszłość pokazała – służył jedynie temu, by zdefraudować pieniądze. Żeby nie było dosyć, jeszcze w tym samym tygodniu, o zgrozo, minister finansów, Marek Belka we własnej osobie, ogłasza wypuszczenie banknotów o nowym, abstrakcyjnym nominale siedmiu polskich złotych z podobizną Jana Pawła Drugiego, i gdy to ogłasza, z absolutnie śmiertelną powagą, to jego twarz oświetla setka fleszy telewizyjnych kamer. Nachodzi mnie gorzka refleksja, refleksja tak celna, że niemal prorocza.

Nie minie tydzień, a kibice zapomną o śmierci papieża i wściekle się rzucą sobie do gardeł.

Nie miną tygodnie, miesiące i lata, a mafiozi wykończą samych siebie. Widzę ich, małych, samotnych i słabych, jak kończą w piachu lub w więzieniu. Ci, którzy przeżyją, i którym się uda pozostać na wolności, nigdy nie odpowiedzą za swoje zbrodnie.

Do końca swych dni pożyją w luksusie.

Zapomną o wszystkim i zwykli ludzie. Zapomni Wrocław o szkodach Wrocławia. Zapomną wszyscy niemalże o wszystkim i nic się tak naprawdę nie zmieni. Nikt nie wyciągnie żadnej lekcji. Będziemy odkrywać mądrości na nowo, od zera. Z głupoty własnej będziemy się uczyć, budować te słynne zamki na piasku, które zniszczymy przed naszym odejściem. Niemądry Polak niemądry po szkodzie.

Bo tak już przecież działamy, jak ludzie, właśnie, i gdyby kiedykolwiek było inaczej, ciężko by było nas ludźmi nazwać. Niczego nie jesteśmy się w stanie nauczyć, bo ciężko się uczyć, gdy świat nie nagradza za dobre sprawunki, nie karze za grzechy. Gdy świat udowadnia nam krok po kroku, że jesteśmy tutaj jedynie przypadkiem. Gdy w świecie potężni stają się bardziej tylko potężni, a maluczcy tylko bardziej maluczcy.

Dwudziestego lipca, gdy wody opadają na tyle, by mogły się po nich poruszać auta, pod schronisko, w którym tymczasowo zostałem ulokowany, podjeżdża radiowóz. Pytają o mnie. Mówią, że muszę złożyć zeznania. Jestem więc wieziony polonezem caro na komisariat. W pokoju przesłuchań, prócz mundurowych, znajduje się obcy mi człowiek. Francuz. Podobno jest to ojciec moich wnuków, a ja nie wiedziałem nawet, że je mam. Gdy tylko mnie widzi, to wścieka się jak franca. Mówi:

– Ou est elle? – Nie rozumiem tego obcego języka, więc odpowiadam:

– Nie wiem. – I mówię prawdę, bo nie wiedziałem, bo nie zostało po niej nawet ciało. On stał się wdowcem, a obce mi wnuki zostały bez matki.

Gromadzi się we mnie niespotykany wcześniej żal do świata. Narasta on gwałtownie i spiętrza się wewnątrz duszy jak fale. Mam za złe, że bez echa przemknął przez niego los Artura Króla. Człowieka, który we wszechobecnym nieszczęściu był w stanie dostrzec kontrast, potężną miłość, która za wszystkim stoi. Człowieka, który przez miłość oszalał lub może też nigdy nie był szalony, szalony był za to świat, że nie widział tego, co widział on. Pewnej nocy nie mogę zasnąć, z rozpaczy, że sprzeciw, który możemy z siebie wydobyć, jest zawsze na marne, że nie mamy na nic właściwie wpływu. Z szaleństwa i żalu stoję w kolejce, z szaleństwa marzę o rychłej śmierci. Za resztę brudnych brzęczących złotówek zamierzam poprosić o siedem piw, upić się nimi, a potem powiesić samego siebie. Przede mną są w tej kolejce ze cztery osoby. Wszystko posuwa się nieznośnie wolno, bo pani sklepowa powoli przelicza czyjeś pieniądze. Nagle ktoś puka mnie przyjaźnie w prawe ramię.

– Pan Przyłbicki? – Odwracam się, a tam Krystyna Sawicka, we własnej osobie. Szczerzy się do mnie ze szczerą brzydotą. – Myślałam o panu ostatnio, naprawdę. I właśnie się spotykamy.

– Co pani o mnie myślała? – Spodziewam się kondolencji, ale pani Krysia nic nie wiedziała o śmierci Wiktorii, i całe szczęście. Nie chciałem, by mi ktoś przypominał.

– Nie wiem, jak to panu powiedzieć. Zacznę od tego, że tuż przed powodzią przeszukano pański komputer…

– Komputer wrócił? – przerywam jej. – Myślałem, że nigdy go nie odzyskano.

– Komputer wrócił – zapewnia kobieta. – Komputer ten, w ramach śledztwa, przeszukano. Nie było tam nic, bo za bardzo go pan nie używał.

– Raz go użyłem.

– Wiem, panie Przyłbicki – mówi i łapie mnie za rękę. – I właśnie dlatego o panu myślałam. Pan piękny list napisał do córki.

– Jaki list? Nie pamiętam, żebym go pisał, żebym go skończył. – Moje serce zabiło szybciej. – Gdzie jest ten list?

– Spisałam wszystko odręcznie dla siebie. Niesie mi radość, otuchę, szczęście. Czytam go zawsze, gdy jest mi ciężko.

– Czy mógłbym zobaczyć ten list, w takim razie?

– Oczywiście, że tak. – Klepie i głaszcze mnie po ręce. – Nie mam go jednak przy sobie, nie biorę ze sobą listów do sklepu. Schowany, bezpiecznie, w szkatułce w domu, na klucz zamknięty. Gdzie teraz pan mieszka? Ostało się może pana mieszkanie?

– Nic się nie ostało. Chyba jestem bezdomny.

– To może pan u mnie zamieszka? Chwilowo, chociaż? Dzieci nie mam, a mieszkanie jest spore, na piątym piętrze. Nienaruszone przez powódź. Na start pan ruszy, pan się rozrusza. Potem coś pan by znalazł dla siebie.

– Jest pani dobrym człowiekiem, człowiekiem ze szczerego złota, pani Sawicka, ale…

– To pan jest dobrym człowiekiem, panie Przyłbicki. – Patrzy mi się głęboko w oczy. Dopiero dostrzegam w brzydocie, która je otacza, jakie są piękne. – Nalegam.

Uległem.

Zamieszkałem z nią jeszcze tego samego dnia. Dostałem pokój jej syna, którego siedem lat temu śmiertelnie potrącił tramwaj. Pokój jest dziecinny i nienaruszony. Nie śmiałbym prosić losu o więcej, bo dostałem więcej, niż bym chciał.

Dostałem nadzieję.

Przyszła wraz z treścią listu, który czytam od deski do deski. Czytam go długo przez resztę wieczoru, aż do samego świtu, bo kończę wraz ze wschodem samego słońca. Piję w kuchni czerwoną herbatę, a że krząta się tu pani Sawicka, to pytam jej:

– Czy moja córka odpowiedziała?

– Tak. – Krystyna znika gdzieś, zaraz, na krótką chwilę, wraca z kolejnym ręcznym zapiskiem, którego też czytam od słowa do słowa. Zapamiętuję jego treść za pierwszym razem. Z wdzięczności kiwam Sawickiej głową.

Wiem w końcu, co powinienem zrobić.

Muszę zapisać historię Artura, historię człowieka z krwi i z kości, księgę nadziei na trudne czasy. Opisać czyny, których się podjął, nakreślić historię na białe jej karty, i gdy się za tę historię w końcu zabieram, wypełniają mnie siły, o których istnieniu pojęcia nie miałem.

Gdy wody opadają na tyle, bym mógł się normalnie poruszać po mieście, zaczynam prowadzić śledztwo na własną rękę. Dzięki niemu odkrywam, że historia jest jeszcze bardziej niesamowita i jeszcze bardziej nieprawdopodobna, niż mi się wydawało to wcześniej.

Zaczynam od wizyt w Szpitalu Onkologicznym. Budynek placówki jest w stanie tragicznym, a sama kadra w stanie nie lepszym. Wita mnie i prosi za sobą do biura.

– Ciekawe, że o to pan pyta – mówi. – Sami się nad tym zastanawialiśmy.

Drugie badanie Artura Króla, wykonane marcem ubiegłego roku, wykazało zupełną remisję choroby nowotworowej. Jest to ewenement na skalę światową, ewenement niezrozumiały przez współczesną naukę.

– Cuda się przecież zdarzają – tłumaczy doktor, człowiek wykształcony. – I może w te cuda potrzeba wierzyć.

Tego samego dnia odwiedzam innego specjalistę. Znajduję się w gabinecie słynnego doktora psychiatrycznych nauk, Stanisława Koryckiego.

– Artur Król był człowiekiem szalonym, to nie ulega wątpliwości. – Psychiatra poprawia okulary w brązowej oprawie. – Oczywiście, że go pamiętam. Ciężko, zresztą, byłoby go nie pamiętać. Gdy się spotkaliśmy, prócz wiary w zjawiska nadnaturalne, co jest rzecz jasna absurdem, zdradzał wszelakie objawy zaburzeń psychicznych, z depresją na czele. Bardzo często zaczynają się one właśnie od depresji, wie pan. – Doktor przymyka oczy, nerwowo się drapie po nosie, a potem wylicza medyczne terminy:

– Zaburzenia afektu. Obniżenie popędu. Anhedonia. A oprócz tego syndrom męczeński i syndrom mesjański. Ten człowiek był chodzącym wrakiem człowieka, tykającą bombą na dwóch nogach.

– Pan się myli, panie doktorze – mówię Koryckiemu, na do widzenia, bo wychodzę, a jego słów nie przyjmuję do wiadomości.

Na kartach śledztwa pozostaje mi jedyna biała plama, ksiądz Adam Szymski, bo tak się nazywał, i za jego nazwiskiem i jego historią podążam, a ta prowadzi mnie do świtu zdarzeń, do roku siedemdziesiątego i dziewiątego, i pewnego górskiego miasta w Beskidzie Wyspowym.

Okazuje się bowiem, że ksiądz Adam Szymski w istocie był księdzem, i po święceniach trafił do Limanowej, gdzie zaczął swoją kapłańską przygodę. Mówiąc wyraźniej i mówiąc dobitniej, ksiądz Adam Szymski był w tym samym miejscu, z tego samego powodu w Limanowej, w tym samym czasie co ja i sześcioletni Artur Król, bo to tamtego dnia i tamtego roku losy naszego trio zostały splecione. Czy to on spowodował pożar? Czy już wtedy chciał siłą zmusić ludzi do myślenia, do wyższych uczuć? Czy myliłem się w swoim osądzie, bo mój ówczesny nie zezwalał na świat widziany poza spektrum czerni i bieli? Czy nie widziałem w tym świecie koloru czerwieni, by móc za nią podążać?

Nie wiem. Pozostaje mi się jedynie domyślać.

Udaje mi się także ustalić, że po kilku latach powinności duchowej księdzu Adamowi przydzielono własną parafię na terenie podwrocławskich Radwanic, skąd po kilku przeniesiono go do parafii w Turku, a następnie, po kolejnych dwóch, wyrzucono. Wyrzucono nie dlatego, że chcieli tak ludzie, lecz dlatego, że był wysoce hierarchom Kościoła niewygodny – miał czelność wiary we własnego Boga i czelność wiary w nasz rodzaj ludzki, z czelności tej wiary chciał ich nauczyć czegoś, w co sam mocno wtedy wierzył, to jest w naturalną, nieodrodną miłość. Z ksiąg Kościoła wynika, że Kościół pamięć o księdzu Adamie zakopał, ukrył na terenie Domu Księży Emerytów w Bydgoszczy, a któremu domowi zaraz po upadku komuny, ku ironii losu nadano imię Jana Pawła Drugiego. Po kilku latach, także zaraz po upadku komuny, ślad po księdzu Adamie prowadzi mnie do Kościoła Bożego Ciała we Wrocławiu, gdzie ksiądz Adam służył przez kilka miesięcy, i możliwie że to tam, właśnie, wkroczył na nową ścieżkę swojego życia, i stał się Obrazoburcą, bo w tamtym właśnie miejscu i w tamtym momencie ślad po księdzu Adamie zaginął, i tak też uznało prawo polskie i prawo Kościoła. Jak gdyby wydarzyło się coś, co czyniło go wręcz niematerialnym. Nieuchwytnym. Nienamacalnym.

Jedynym świadectwem jego istnienia i jego czynów pozostaje świadectwo Artura Króla, a także moja ulotna pamięć i moja ulotna wiara.

Patrzę się na ostatnie wypisane przeze mnie zdanie.

– Nie człowiek. – Uśmiecham się, sam nie wiem w jakiej intencji. – Duch.

W zadumie zamykam sprawę księdza Adama i czekam na pociąg do mojego Wrocławia.

Idę przez miasto zniszczone powodzią. W ręku mam notes, w którym zapisuję historię. Kreślę jej treść nerwową ręką. Zarys fabuły jest prawie gotowy, a opowieść godna tysiąca powieści. Do tego to zakończenie.

Nigdy przecież ich nie znaleziono. Pomarły ciała śmiertelnych kochanków, zaś wiecznie żyć będzie o nich legenda.

Z gotową powieścią docieram na rynek. Pukam do drzwi Gazety Powszechnej. Otwiera portier i pyta, do kogo wizyta. Mówię:

– Redaktor Racicki. – Po czym prowadzą mnie do gabinetu.

Spotykam Racickiego po raz pierwszy od dawna. Nie jest i nie będzie tym samym człowiekiem, co niegdyś. Życie zupełnie go zmiażdżyło. Redaktor zwraca się do mnie:

– Witold Przyłbicki. Co pana do mnie sprowadza?

– Niosę historię Obrazoburcy – zapewniam. – Niosę historię Artura Króla. Zamknijmy sprawę, na zawsze, na wieki. Czekałeś na to przez całe swoje życie.

Racicki wzdycha i prosi o notes. Biegnie po jego treści swoimi oczami, a po kwadransie odkłada na biurko moje zapiski, patrzy się na mnie i znowu wzdycha.

– Nikt tego nie wyda – zapewnia szczerze, a ja chcę protestować, ale nie protestuję.

Nie jestem zdziwiony. Jestem złamany. Podcięto mi skrzydła u samej nasady.

– W porządku, Racicki. Tylko się łudziłem. – Urywam. Spoglądam za okno na brudne powietrze. – Wiesz. Po prostu tęsknię za czasami, gdy wszyscy byliśmy idealistami. Gdy wszyscy mieliśmy marzenia. I właśnie dlatego chciałem to spisać.

Wstaję od biurka z zamiarem wyjścia z biura, ale zamieram w progu, bo coś mnie jeszcze zatrzymuje.

Współczucie.

– Jak twoja żona? Jak twoje dzieci? – pytam dziennikarza na do widzenia.

– Rozwiodłem się w ubiegłym roku. Mam nową żonę i nową rodzinę – zapewnia, a wzrok ma wwiercony w blat dębowego biurka.

Wychodzę na zewnątrz. Powinienem się załamać i chyba niechybnie bym się załamał, gdyby nie cuda, które nie chciały mieć swojego końca.

– Pan Przyłbicki? – U progu mieszkania Sawickiej stoi mężczyzna, nerwowo wymawiając moje nazwisko.

– Tak, to ja, we własnej osobie.

– Po całym Wrocławiu pana szukam. – Przybysz jest nad wyraz poruszony. – Na Szczęśliwej pana nie było, na liście ofiar też nie, to samo na nekrologach. A jednak, jakoś, pana znalazłem.

– A czemu tak panu na tym zależy?

– Ja się może przedstawię. Marek Ługowski. Z zawodu lekarz weterynarii.

– Nie rozumiem, panie Ługowski. – Potrząsam jego wyciągniętą, spracowaną ręką.

– To może źle trafiłem? Pan jest przyjacielem Artura Króla?

– Jestem – zapewniam. – O co chodzi?

– W marcu ubiegłego roku pan Artur przyniósł do mojej lecznicy martwego psa, owczarka niemieckiego, i prosił o niemożliwe. Chciał, żebym mu życie przywrócił, psu, znaczy się. Zostawił u mnie w tym celu walizkę pieniędzy. – Lekarz dla zwierząt wwierca we mnie wzrok. – Skandalicznie potężnych pieniędzy.

– Co w związku z tym? Przywrócił pan to życie?

– Nie, proszę pana. Zrobiłem coś innego.

– Zamieniam się w słuch.

Medyk zagryza wargi zniszczone paleniem przez lata.

– Pozwoli pan ze mną?

Pozwalam.

Idziemy pieszo do jego mieszkania, na drugi koniec zagruzowanego miasta. Ługowski otwiera przede mną drzwi na korytarz i wpuszcza przed sobą do salonu.

– Zanim odszedł, i spotkałem go po raz ostatni, zostawił mi jeszcze list. Nie mam tego listu przy sobie, ale mogę go zacytować, był nad wyraz krótki – mówi, a potem cytuje: – „W razie, gdyby mnie już nie było, przekaż go, proszę, pod opiekę Witolda Przyłbickiego, jedynego człowieka godnego zaufania”.

– Kogo przekazać? – pytam z trudnością, bo głos mi więźnie przy samym dnie gardła.

– Jego.

Z kanapy spogląda na mnie młodziutki pies, pokryty długim włosiem niemiecki, skundlony owczarek. Jego oczy są niepokojąco znajome.

– Wysłałem ciało w pojemniku na ciekły azot do mojego przyjaciela ze studiów, do Azji – tłumaczy lekarz. – Wysłałem też rzeczoną walizkę pieniędzy. Przysięgam, że sobie nie zabrałem ani grosza. Myślałem, że nic z tego nie będzie, ale owszem, jak widać, jest. – Pies zaczyna tarmosić niczemu winną poduszkę, przez co wysypuje się z niej pożółkłe pierze. – Sklonowali go z tkanki tłuszczowej. Jest jeszcze młody, o wiele młodszy niż tamten, ale genetycznie, okiem człowieka nauki, są identyczni. Jak dwie krople wody. Wierzy pan w cuda, panie Przyłbicki? Bo mi się wydaje, że jest to cud.

Nie odpowiadam na jego pytanie, bo za chwilę pies podbiega do mojej nogi, i kiedy go głaszczę po kudłatej głowie, dociera do mnie, że wiem, co jeszcze dzisiaj należy zrobić, bo było to w mojej głowie od zawsze.

Jeszcze tego samego dnia jestem w pociągu, podążam koleją nad polskie morze. W przedziale mam siebie, psa i dzieciarnię, która wybiera się na wakacje.

– Proszę pana – pyta mnie jeden z nich, najbardziej rezolutny. – A jak on ma na imię?

Owczarek jest grzeczny i dumny jak rzeźba.

– Proszę państwa, wysoki sądzie – odpowiadam na jego pytanie i nawet nie staram się ukryć uśmiechu. – To jest Profesor Rafał Wilczur.

Tuż przed północą docieram do Gdańska.

Jestem.

Nie miałem w głowie kierunkowskazu, nie mówił też nikt, dokąd konkretnie. Posłusznie podążałem za śladami na piasku, które pozostawiał za sobą pies.

Niebo jest czyste nad samą wodą, a na tym niebie konstelacje gwiazd świecą się bielą. Docieram pod stary, drewniany falochron. Woda osiada na mokry piasek wokół moich stóp. Na plaży pustka. Cisza, a w ciszy tej wieje przez uszy nadmorska bryza. Wdycham w nozdrza słone powietrze, które mnie koi, orzeźwia, pobudza. Przez głowę płyną mi tysiące myśli, a wśród nich jedna, jedyna, konkretna, która jaśnieje wstęgą przez cały umysł. Jest ona wspomnieniem po słowach z listu, przez który się tutaj i teraz znalazłem. Widzę wiadomość oczyma duszy, wysłaną w Wigilię przed kilku laty. Głosiła ona, cytując dosłownie:

„Nie wiem, czym zasłużyłem sobie u Boga, że mogłem spotkać Ciebie na swojej drodze.

Wnioskuję tylko, że dzięki Tobie mogłem poczuć się najszczęśliwszym człowiekiem, jaki kiedykolwiek kroczył po ziemi.

Chwile z Tobą spędzone – a było ich skandalicznie mało – uświadomiły mi coś, czego nigdy wcześniej nie rozumiałem.

Odczuwam cierpienie nie dlatego, że nie ma miłości. Odczuwam cierpienie, bo jest jej zbyt wiele, a ona jak fale morskie wylewa się na piasek. Cierpię drążony poczuciem błędów, których się nie da naprawić, czasu, którego nie można cofnąć, lecz w tym cierpieniu widzę nadzieję.

Będę gotowy, gdy wszystko wydarzy się znowu. Gdy wszystko, jak fala, przypłynie ponownie, już nie zmarnuję ani jednej chwili, i sięgnie mnie wniebowstąpienie, bo Ty mi jesteś wniebowstąpieniem.

A teraz kończę. Czuję, jak kroczę na skraju upadku. Gdy minie ten wieczór, ja wytrzeźwieję i wszystko wróci na brudne tory. Pamiętaj jednak, że myślę o Tobie i będę myślał o Tobie do końca, bo dzięki Tobie nie jestem przypadkiem.

Wierzę, że kiedyś się jeszcze spotkamy.

Dobro zatryumfuje.

Cieszę się, że mogę w końcu wypowiedzieć Twoje imię.

Wesołych Świąt, Wiktorio.

Wiki.

Wikusiu.”

Listu nie podpisano. Został wysłany w moim imieniu, lecz napisany już nie przeze mnie, bo ja nigdy tak bardzo nie dbałem o słowa. Poznałem jednak ten styl od razu.

To Artur.

Nie byłem jego aniołem stróżem, lecz z całą pewnością, nie mam żadnej wątpliwości, to on był moim brudnym aniołem.

Wspominam w myślach także odpowiedź. Nadeszła dopiero w ubiegłym miesiącu, i mogę żałować jedynie, że dostałem ją jak zwykle za późno, ale chyba na tym właśnie polega życie.

„Tato.

Trochę mi to zajęło.

Przylatuję do Polski. Będę tu przez jakiś czas, od dziesiątego lipca.

Dziewiątego sierpnia wracam do siebie.

Wiktoria”

Dziewiąty sierpnia zaraz się kończy, za kilka minut, gdy zegar tylko wybije północ. Zerkam na niego. Mechanizm rakiety wariuje, kręci się w kółko jak wariat. Wskazówki wirują po srebrnej tarczy, szaleją i tańczą w swoistej arytmii. Wchodzę do morza po same kostki, a woda uderza mnie swoim chłodem. Zadzieram wzrok prosto w niebo i widzę, jak spadają z niego gwiazdy. Patrzę w nie i mówię do siebie:

– Przecież nigdy nie znaleziono ich ciał. Nigdy… – Urywam.

W psim sercu zbudził się wilk i zaczyna ujadać w powierzchnię księżyca. Zrywa się potężny wiatr, który unosi drobiny piasku.

Zaciskam powieki i płaczę.

Odczuwam ulgę.

Tak bardzo jestem za wszystko wdzięczny.

Gdańsk-Brzeźno, 11 listopada 2021 roku

POSŁOWIE

Gratulacje, czytelniku. Dotarłeś do kresu podróży przez szalone lata dziewięćdziesiąte. Należą Ci się pewne wyjaśnienia, w takim układzie – bo lepiej późno niż wcale.

Wszystkie miejsca, a także istoty (w tym zwierzęta), są wymyślone i występują w dziwnych i równie wymyślonych okolicznościach (choć Wrocław istnieje naprawdę). Zbieżność danych identyfikacyjnych jest przypadkowa. Wszelkie zabiegi graficzne zostały użyte z premedytacją, aby w pełni oddać to, że świat może być taki sam jak dziewięćdziesiąty i czwarty.

Wyjaśnienia złożone.

Czas na podziękowania.

Przystępowałem do aktów twórczych już parę razy w swoim życiu, ale żadnego nie odczułem tak, jak

anhedonii. Jest dla mnie naprawdę specjalna. Naprawdę... moja. Dla twórcy to naprawdę ważne wrażenie (odczucie? up to you). Wręcz metafizyczne.

Jeśli ta podróż była dla Ciebie choć odrobinę tak magiczna jak dla mnie, to musisz wiedzieć, że dzięki Tobie, właśnie w tym momencie, czuję prawdziwą, głęboką wdzięczność.

Specjalne podziękowania dla Sławka i Kaliny z Lingua Mortis – za dobroć i za życzliwość, dla Tomka – za projekt graficzny, a także dla Kacpra – za motyw muzyczny (możesz znaleźć pod kodem QR, czytelniku, jeśli jeszcze tego, jakimś cudem lub czymś do cudu przeciwnego, nie zrobiłeś).

Jakkolwiek nie jest to oklepany frazes – dołożyliście niezbędną kropkę nad „i”.

To tyle.

Kochajcie się tam, wszyscy.

Kłaniam się nisko.

Niziutko.

Najniżej.

autor

Tytuł:

anhedonia

Copyright © by Arnold Cytrowski, 2024

Copyright © for this edition by Wydawnictwo Lingua Mortis, 2024

Copyright © for cover illustration by Tomasz Rosoł, 2024

Redakcja: Kalina Jankowska, Sławomir Jarząb

Korekta: Kalina Jankowska, Sławomir Jarząb, Justyna Czuchrij

Ilustracja na okładce: Tomasz Rosoł / www.tomaszrosol.pl

Ilustracje wewnątrz książki: Tomasz Rosoł / www.tomaszrosol.pl

Skład i łamanie: Studio StrefaDTP

ISBN 978-83-972548-4-8

ISBN 978-83-973270-4-7 (e-book)

Wszelkie prawa do polskiego wydania zastrzeżone. Powielanie i rozpowszechnianie z wykorzystaniem jakiejkolwiek techniki całości bądź fragmentów niniejszego dzieła bez uprzedniego uzyskania pisemnej zgody posiadacza tych praw jest zabronione.

Wszelkie podobieństwo osób, imion, nazwisk czy sytuacji w powieści jest przypadkowe.

Wydawnictwo Lingua Mortis

LinguaMortis.eu

facebook.com/wydawnictwolinguamortis

instagram.com/linguamortis_ph

Table of Contents

CIEŃ WIELKIEJ GÓRY

ZŁY ODSZEDŁ W OGNIU

RAMIĘ OPATRZNOŚCI

WIĘKSZY OD WŁASNEGO CIENIA

NAIWNE PYTANIA

TOYOTA PRZEPIĘKNA AŻ STRACH

PRAWDZIWYCH PRZYJACIÓŁ POZNAJE SIĘ W BIEDZIE

LOOKING FOR FREEDOM

PIERDOLONY DZIEWIĘĆDZIESIĄTY I CZWARTY: I

CHWAŁA WIELKIEJ POLSCE

ŚRUBA W GŁOWIE AYRTONA SENNY

NIHIL NOVI

MAŁA ALEJA RÓŻ

NIENAWIDZĘ WARSZAWY Z CAŁEGO SERCA

PIERDOLONY DZIEWIĘĆDZIESIĄTY I CZWARTY: II

STAWKA WIĘKSZA NIŻ ŻYCIE

NA FALOCHRONIE: I

MĄDROŚCI PANA COGITO

JEST TAKI SAMOTNY DOM

BIAŁY KARZEŁ

CZERWONY OLBRZYM

SWOJĄ BARKĘ POZOSTAWIAM NA BRZEGU

MAŁA WOJNA

BÓG BIAŁY

BÓG CZERWONY

NA FALOCHRONIE: II

POSŁOWIE